Gerçekler güneştir!

Muhteşem Bir Eser: II. Bayezid Külliyesi

2026-07-25T00:40:54.099+03:00

Türkiyemizin her bir köşesi kendinizi tarihin derinliklerine götüren mekanlarla dolu. İster Anadolu’nun en doğusuna gidin, isterseniz Trakya’nın en batısına uğrayın, her yer tarih, her yer anı, her yer muhteşem eserler…

Bu yıl yurt içi gezilerimizin birincisi Trakya Bölgesi’nden Edirne’ye idi. Edirne’ye günümüz koşulları ile bakarsak, sadece sığ bilgiler ve görsellerle değerlendirme yaparız. Haliyle binlerce yıl geçmişe dayanan tarihi mirasa ayıp etmiş oluruz. Hele bir de Osmanlı İmparatorluğu’nun başkentlerinden birisi oluşunu unutursak, tarihimize saygısızlık yaparız.

Edirne I. Murad döneminde fethedildikten sonra 1365-1453 yılların arasında tam 88 yıl Osmanlı İmparatorluğu'na başkentlik yapmıştır. Edirne’yi ziyaret ederken bu pencereden bakarak gezmenizi ve görmenizi dilerim. Ve tabii ki Balkan Savaşları dönemini de unutmayalım.

Edirne’de Osmanlı Dönemi’nden kalan eserleri gezerken ilk ziyaret ettiğimiz yerlerden birisi II. Bayezid Külliyesi’ydi. II. Bayezid Külliyesi Tunca nehrinin kuzey kıyısında, akarsuyun hemen kenarında inşa edilmiş.

Peki bir külliye denilince hangi kısımları vardır, geçmişte hangi amaçla yapılmıştır diye düşünmek gerekiyor. Günümüzün bakış açısı ile sadece tarafgirlik penceresine mahkum olabiliriz.

Bu Külliye kampüsünde misafirhane (tabhâne), aşhane (imaret), mutfak, erzak ambarı, medrese, dârüşşifâ (hastane) ve hamam bulunuyormuş. Bulunuyormuş dememizin sebebi artık bazı kısımların günümüze ulaşmamasıdır. Örneğin güney kısımda bulunan hamam artık yok.

Bayazid Han, Kili ve Akkirman seferine çıkmak üzere 1484 yılının Mayıs ayında Edirne’ye geldiği günlerde yapıların temelini attırmış. Cami kitâbesine göre 1487-88 yılında tamamlanmış. Diğer binalarında hemen hemen aynı tarihlerde bitmiş olduğu kaynaklarda not düşülmüş.

Medrese kısmını merak edenler o dönemlerdeki medreseleri lütfen araştırsınlar. Eğitim var. Hem de o dönemi için harika bir eğitim. Din eğitimi var. Bazı mesleklerin eğitimi var. Tıp eğitimi var. Bununla ilgili bilgiler dârüşşifâ binasında sergileniyor. Lütfen ziyaretiniz sırasında görmeyi unutmayın.

Eğer bir külliye var ise mutlaka bir de vakıf kurulmuştur. Bu külliye içinde vakıf var. Çünkü bu yapıların ve hizmetlerin devam etmesi gerekiyor. Eğer bir vakıf varsa akarları da vardır. Yani daimî gelir kaynakları mevcuttur. Bu külliye için yapılan araştırmalarda üç vakfiyesi tespit edilmiş. Nereden ne kadar gelir geleceği ve kime ne kadar ödeneceği de belirtilmiş.

Külliye içinde bir de harika bir mimari eser olan camii var. Cami varsa kitabe de var. Zenbilli Ali Efendi tarafından yazıldığı bildiriliyor. Büyük seyyahımız Evliye Çelebi buralara da geliyor ve yazdığına göre avluya dikilmiş 4 adet selvi ağacı Sultan Bayezid tarafından dikilmiş.

Sultan Bayezid tarafından yapılan bu Külliye Balkan Savaşları sonrasında kötü dönemler de yaşamış. Tunca nehri taşkınlarından bu mekanın büyük zarar gördüğü kayıtlarda bildirilmiş.

Açıkçası bir tarihçi edasıyla yazacak değiliz. Sadece Edirne’ye yolu düşenlere ya da Edirne’de gezilecek yerler neresidir diyenlere bir adres sunmak için satırlara dökme hissidir bu.

Bugün caminin sadece turistik ziyaretçileri daha fazla. Daimi bir saf bile cemaati yok. Kırkpınar güreşlerinde 3-5 gün caminin daimi cemaatinde artışlar oluyor. Malum Kırkpınar güreşleri yakın bir alanda, saray içi er meydanında yapılıyor.

Peki Edirne’de gezilecek görülecek yerler neresidir, aşağıya birkaç yeri not düşelim:

ü II. Bayezid Külliyesi

ü Selimiye Camii ve etrafındaki diğer tarihi yapılar

ü Üç Şerefeli Camii

ü Eski Camii

ü Hıdırlık Tabyası

ü Rüstem Paşa Kervansarayı

ü Meriç ve Tunca nehirleri

ü Mecidiye Köprüsü

ü Karaağaç Tren Garı

ü Enez Kalesi

SU SARNIÇLARI TARİHE MEYDAN OKUMAYA DEVAM EDİYOR

2025-07-13T00:37:00.007+03:00

Su sarnıçları…

Günümüzde farklı yerlerde karşımıza çıkan bir zamanların can simidi diyebileceğimiz yapılar.

Bazen bir şehrin ortasında, bazen bir refüjün arasında bazen de muhteşem bir mimari görüntüsüyle karşılar bizi.

Bazen koskoca bir ovanın ortasında, minaremsi bir yapı gibi görüntüleriz. Ne işe mi yararlar? Bir zamanlar su ihtiyacı için yapılmış yerlerdir.

Yerin altına kazılarak yapılmış, etrafı çevrilmiş, içerisindeki suyu koruyacak bir yapı ile sınırlandırılmışlardır.

Bazen bir köyün, bazen bir kasabanın bazen daha büyük bir yerleşim yerinin su ihtiyacını karşılamışlar.

Bazen de ovanın ortasında, mahsüllerin can suyuna kaynak olmuşlar, bazen de tarım işçilerinin kaynağı olmuşlar. Bulunduğu bölgeye ya da su ihtiyacına göre büyüklükleri değişebilir. Su sarnıçlarından birisine bir ovada, dağın hemen yamacında karşılaştık.

Nerede mi?

Karaot Köyü’nde gördük. Sia antik kentinin yolunu tutmuşken, yolun hemen kenarında duruyordu. Günümüzde hemen yanından akıp giden bir arık var. Ama yazın hemen başında dere akmıyordu. Kurumuştu. Bu derenin gittiği bir düden vardı dağın girişinde. Ancak su yoktu.

Karaot’un su sarnıcına yaklaşınca suyun içeriye girişini sağlayacak yerler yapılmış. Bir merdivenler içerisine girilebiliyor. Issız bir yerde olması nedeniyle biraz çekingen davranmak durumunda kalıyoruz. Ancak içerisine bakınca su birikintisinin olduğunu görüyoruz.

Yani yağmur suları ile dolmuş olsaydı hala su olacaktı. Ancak dere ve günümüzün sulama koşulları buraları ihmal ettiriyor.

Tekrar ihtiyaç olur mu?

Neden olmasın!

Temiz ve korunmuş şekilde geleceğe taşıyabilmeliyiz. Hem geçmişe hem de geleceğe ışık tutacaklardır.

Limyra Notları…

2025-02-27T23:08:00.002+03:00

Antalya turizm açısından çok önemli tarihi mekanlara sahip bir şehir. Doğusundan batısına bütün ilçelerin tarihi açıdan farklı önemi bulunuyor. Finike, Antalya’nın en güzel ilçelerinden birisidir.

Finike’nin tarihini konumlandıran mekanlarından birisi de Limyra Antik Kentidir. Turunçova ve Sahilkent mahallelerinin sınırları içerisinde yer alıyor. Toçak Dağı’nın güney eteklerinde ve Finike ovasına bakan eski bir yerleşim yeri.

Tarihiyle ilgili bilgileri değişik kaynaklardan takip edebilirisiniz. Kısa bir göz atışıyla ulaşabileceğimiz bilgiler arasında, birkaç satırla ifade etmek gerekirse, Roma ve Bizans dönemini görebildiğimiz bir yer.

Limyra’nın adı, Likçe yazıtlarda “Zemuri” adıyla geçiyormuş. M.Ö. 4'üncü yüzyılın ilk yarısında Likya Kralı Perikle döneminde Likya’nın başkenti imiş. Yani Finike’mizde bulunan bir antik kent tarihin uzak zamanlarında başkentlik de yapmış.

Limyra’da diğer antik şehirlerde olduğu gibi bir tiyatro, kilise, döşeme taşlardan oluşan etrafında sütunların olduğu bir yol, mezarlık gibi kalıntılar var. Bu kalıntılar zamanlar defineciler tarafından talan edilmiş. Depremler gibi doğal afetler de gelmiş geçmiş.

Örneğin sütunlu yol şu anda sular altında ve sütunlar yok. Dağın yamacından çıkan buz gibi kaynak suyu, bu yol boyunca dere oluşturmuş akıyor. Yerli ve yabancı turistler suyun soğukluğunun cazibesi ile yüzmek için geliyorlar.

Limyra içerisinde iki tane türbe de yer alıyor. Manevi açıdan ziyaretçi çeken bu türbelerden birisi Sahabe Bedir Hazretlerine, diğeri ise Derviş Muhammed Nidai Kasım hazretlerine ait. Kâfi Baba Türbesi olarak da biliniyor.

Limyra Antik Kenti’ni son ziyaretimin üzerinden yaklaşık 3 yıl geçti. Önceki ziyaretimde buralara verilen önemin daha kötü olduğunu gördüm ve yine bir yazı ile duyurmuştum.

Önceki ziyaretimde Kâfi Baba Türbesi çok kötü durumdaydı. Şu anda restorasyon çalışmaları devam ediyor. Bitince tertemiz bir mekân olacak.

Bedir Hazretlerinin Türbesi açık alanda olmasına rağmen daha temiz hale gelmiş. Etrafı çevrilmiş. Cuma günleri sabah namazından sonra ziyaretçiler Fatihalarını okuyor. Buraların önemini ortaya koymak adına katkılarından dolayı İsmail Katkıcı Hocaya teşekkür etmek gerekiyor.

Antik Kent açısından son durum analiz edildiğinde ise sadece gelişme olarak bir görevlinin giriş-çıkışı kontrol ettiğini söyleyebilirim. Üç yıl önceki ziyaretimde sahte otoparkçı birisi ziyaretçileri karşılarken, şimdi Kültür Bakanlığı adına bir görevli var ve müze kart girişi sağlıyor.

Antik Kent içerisinde Avusturya Arkeoloji Enstitüsü ve İstanbul Teknik Üniversitesi iş birliğiyle kazı çalışmaları devam ediyor.

Peki Limyra mevcut haliyle ziyaretçilerine doyurucu bilgi ya da görsellik sunabiliyor mu?

Bana göre hayır.

Çünkü bakımsız bir antik şehir. Yeterince ilgi ve alakanın gösterilmediği görülebiliyor. Öncelikle Kültür Bakanlığı adına düzgün bir gişe, kapı ve otopark yok. Kent içerisinde suların da etkisiyle kamış otları yapıları örtmüş. Şehrin önemli bir kısmı yıkıklık durumda. Tiyatro kısmı bakımsız.

Velhasıl kısa ve net cümlelerle ifade etmek gerekirse, bakımsızlık ve ilgisizlik adına en fazla şikayet alan antik şehirlerimizden birisi olduğu da söyleniyor.

Limyra’yı daha temiz ve daha çekici hale getirmek hem yerel yöneticiler hem de Bakanlığımız adına önemli.

KORKUTELİ’NDE GEZİLİP GÖRÜLECEK YERLER

2019-08-23T01:17:00.000+03:00

Korkuteli Girişi

Korkuteli Antalya’nın yayla bölgelerinde bulunan ilçelerinden birisidir. Antalya’ya uzaklığı yaklaşık 60-63 km kadardır ve toplu taşıma araçlarıyla yaklaşık 45 dakika sürmektedir. Günümüzde geliş ve gidiş çift şerit yol ile ulaşım daha kolaydır.

Korkuteli’nin denizden yüksekliği merkezde 800 metre civarındadır ancak Korkuteli’ne varmadan Söğütcük yerleşim yerinin hemen öncesinde Tahtalı Beli’nin rakımı 950 m’dir.

Korkuteli Denizli-İzmir istikametine ve Fethiye’ye giden yol üzerinde olduğundan ziyaretçisi yıldan yıla artmaktadır. Ayrıca yayla bölgesinde olduğundan yazın Antalya’nın sıcaklarından bunalanların yaylak olarak kullandıkları bir yerdir.

Ziyaretçisi bol olmasına rağmen nereler gezilip görülebilir konusu biraz kısır kalmaktadır. İnternette kısa bir araştırmayla ancak birkaç yerden bahsedilmektedir. Bu konuda ilçenin yöneticilerine büyük iş düşmektedir.

Küçük bir araştırma ile Korkuteli tarihini sizler için özetleyelim. İlçenin tarihini 5 ana bölümde ele almak gerekiyor.

1- Pysidia dönemi

2-Roma-Doğu Roma dönemi

3-Selçuklular dönemi

4-Hamitoğulları ve Teke Beyliği dönemi

5-Osmanlılar dönemi

Evliya Çelebi’nin verdiği bilgiye göre İsinda adında bir yerleşim var ve Pysidialar döneminde kurulmuş ki bu dönem Hititler zamanıdır. Alaaddin Mahallesi’nde Pysidyalılara ait şehir kalıntıları vardır. Pysidya Hitit İmparatorluğuna bağlı, içişlerinde bağımsız bir devlet. Korkuteli’nin eski adı Istanaz diye bilinir ki bu isim de İsinda’dan geliyor ki İstanos, Istanaz gibi değişikliklere uğramış.

Pysidya’nın çevresinde bulunan kentler KOMABE (Garipçe), KRATOPOLİS (Kızılkaya), LEGOST (Büyükköy Yakası), POGLA (Çomaklı), SERGÜCİA (Bayat), TİMPRİANDA (İmrahor), VEBRE (Bozova), TERMESSOS (Güllükdağı) gibi isimlerle biliniyor. Günümüzdeki isimleri parantez içindedir ve şuan Termessos hariç Korkuteli’ne bağlı köylerdir.

İnternette yazanların bazıları Korkuteli’nin tarihiyle ilgili herhangi bir bilgi yok gibi ifadeler kullanmışlar ki bu doğru değildir. Burası Selçuklu Hükümdarı Gıyaseddin Keyhüsrev tarafından 1207 yılında Doğu Roma’dan alınmıştır. Alaaddin Mahallesi isminin Sultan Alaaddin KEYKUBAT’a izafeten verildiği belirtilmektedir. Korkuteli ismi ise Şehzade Korkut’tan gelmektedir.

Alaaddin Camii-Korkuteli

Korkuteli’ne yolunuz düşerse keyifli saatler geçirebileceğiniz yerler elbette var. Örneklerimizi aşağıda sıralıyoruz:

1. Alaaddin Camii: Bu cami günümüzde restore edilmiş haldedir. Ancak kalıntılara bakılırsa daha büyük bir alanı işgal ettiği anlaşılıyor. Alaaddin Camisi’nin I. Keykubad tarafından yaptırıldığı, caminin yazıtında Kuyucu Murad Paşa tarafından tekrar yaptırıldığı söyleniyor.

Alaaddin Cami Minaresi

2. Alaaddin Medresesi: Eskiden imarethane olan bu yapı Hamitoğulları tarafından yaptırılmıştır. Taş Medrese veya Sinaneddin Medresesesi de denilmektedir.

Sinaneddin Medresesi_Korkuteli

3. Yaren Dede Türbesi (Atatürk Orman Parkı Arkası): Selçuklular bu bölgeyi fethederken rivayetlere göre 5 büyük zat şehit düşmüş. Bunlardan birisi Yaren Dede. Diğerleri Kurtbaba, Ali Fahrettini Sağır, Ali Fahrettini Kebir ve Kureşy Baba’dır.

4. Kurtbaba Türbesi: İmrahor Mahallesi karşısında.

5. Ali Fahrettini Kebir: Büyükköy’de

6. Ali Fahrettini Sağır: Küçükköy’de

7. Kureyş Baba: Gümüşlü Mahallesi’nde.

Korkuteli Barajı

8. Korkuteli Barajı: Barajın etrafında seyir terasları vardır. Resim çektirmek ve barajı görmek için gidenler Oksijen deposu denilen bu bölgeden keyif alacaklardır. Konaklama için otel de vardır.

9. Şehitler Parkı: Sonradan yapılan bir parktır.Dinlenmek ve keyifli sohbetler yapabilirsiniz. Akşamlarsanız nefis yayla serinliğini alırsınız.

10. Su Tüneli: Eskiden Alaaddin mahallesine su sağlayan bir yapı iken günümüzde Korkuteli barajı altında kalmıştır.

11. Porsuyu Kalıntıları: Korkuteli Sülekler Mahallesi’ndedir.

12. Hamamlar: Kışla semtinde 3 adet hamam varmış. Kızılkahveler civarında kullanılmaz durumda bulunan bir hamam 1990 yılında restore edilmiş.

Selçuklu Hamamı-Korkuteli

13. Poğlak Antik Kenti: Korkuteli İlçesi, Çomaklı Köyü, Kaçarlar Höyük mevkiinde bulunan Poğlak Antik kenti, Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 19.02.2009 tarih ve 2940 sayılı kararı ile I. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak tescil edilmiştir.

Peki Korkuteli’nde ne mi yenilir? Antalya usulü güzel bir piyaz yemeyi asla unutmayın. Yanın da şiş köfte, üzerine tahinli kabak tatlısı. Meşhur yanıksı dondurmayı sakın unutmayın.
Eğer merakınız var ise mantar üretim tesislerini de görebilirsiniz. Türkiye’nin mantar üretiminin yarısını Korkuteli karşılamaktadır. Ayvası, karyağdı armudu da meşhurdur. İyi tatiller dilerim…

Kaynak: https://antalya.ktb.gov.tr/TR-68088/tarihi.html

KERVANSARAYLARA YOLUNUZ DÜŞTÜ MÜ?

2019-08-06T00:48:00.000+03:00

İncir Han

Yaz kış fark etmeden tarihi mekanları gezmeye devam ediyoruz. Anadolu Coğrafyası bu açıdan yeterince de zengin. İsterseniz Roma Dönemine ait eserleri, isterseniz Selçuklu Devleti’nden kalanları isterseniz de Osmanlı İmparatorluğu dönemine ait olanları ve daha nicelerini görebilirsiniz. Sadece birazcık merak ve çocuklarımıza yaşadığımız toprakların önemini kavratmayı öncelik edinmemiz gerekiyor.

Unutmayalım tarih demek gelecek demektir. Romalılardan kalanların bizim geleceğimizle ne ilgisi var diyen varsa, yaşadığımız coğrafyanın neden önemli olduğunu araştırıp kurulan bağlantıları izlemeleri gerekir.

Daha önce defalarca da tekrar ettiğim gibi tarihçi değilim. Ama tarihimizi merak ediyorum. Muhteşem Türk tarihine de hayranım. Türkler olmasa tarih yazılamazdı diyenlerdenim. Okuduğum inceleme, araştırma, bilimsel yayınlar, romanlar ve hikayeler bunu söylüyor.

Nisan ayında Burdur’un Bucak ilçesinde bulunan iki Selçuklu Hanını görme şansımız oldu. Ana yola çok yakın olan İncir Han ve Susuz Han…

İncir Han'ın kapısı

İncir Han Antalya-Burdur yolunun 5 km batısında, İncirdere Köyü’nde yer alıyor. Ziyaretiniz sırasında tarihe meydan okuduğunu göreceksiniz. 1339-1340 yıllarında Keykubat Bin Keyhusrev tarafından yaptırılmış. Hanın avlu kısmı tamamen tahrip olmasına rağmen, kışlık kısım denilen bölümü hala ayakta duruyor durmasına da tahrip olmaya da devam ediyor. Taşların arasından incir fidancıkları çıkmış. Tabi ki ismini bu fidancıklardan değil köyden alıyor.

Taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edilmiş bu esere işini bilen ellerin dokunması gerektiğini görünce anlayacaksınız. Çünkü muhteşem bir taş kapının ardından iç kısma geçildiğinde, çatının bazı yerlerinin yıkılmak üzere olduğunu görüyoruz. İsteyen herkes ziyaret edebilir. Hatta sahipsiz durumda.

O yapının Selçuklu döneminin ihtişamının şahidi olduğunu bilmeyenler tarafından duvarlarını boyamışlar, iç kısımlarını kirletmişler, gereken değeri vermemişler. Devletimizin kurumlarının bu yapıya sahip çıkması gerektiği ortada.

Ancak bu sahiplikten kastımız artık restorasyon diye inşaat ustalarını teslim edilmesi değil. İşini bilen kişilerce restorasyon son derece önemli. Bir de restorasyon elbette yeterli değil, yaşatılması da gerekiyor.

SUSUZ KERVANSARAY

Susuz Kervansaray

Bir diğer ziyaret yerimiz Susuz Kervanaray. Antalya-Bucak yolu üzerine sadece 2 km. Bu istikamette olanların mutlaka uğramalarını arzu ederim. Adını bulunduğu Susuz Köyü’nden alıyor. Anadolu Selçuklu Sultanı II. Gıyaseddin Keyhusrev döneminde, 1237-1246 yıllarında yapılmış. İnanın taş kapı ve kubbe muhteşem, eğer giderseniz hayran olacağınız garanti. Kaynaklar yapılan kazı çalışmalarında, Bizans dönemi seramik kap parçaları, 17. 18. Yüzyıllara tarihlenen lüleler, Roma Bizans dönemine ait ağırşaklar, II. Gıyaseddin Keyhusrev (1237-1246), II. İzzettin Keykavus ve III. Gıyaseddin Keyhusrev dönemlerine tarihlenen bakır sikkeler bulunduğunu söylüyor. Kazıda 3 adet Osmanlı sultanlarına ait gümüş akçe bulunması, buranın Selçuklu döneminden sonrada kullanıldığını gösteriyor.

Avlu kısmı yok ama çatı kısmı onarılmış, kubbesi göz kamaştırıyor. Çevresi temizlenmiş. Hanın tanıtıcı levhası asılmış ancak bakımsızlıktan artık bir ağaca yaslayıvermişler. Onarım sonrasında hanın içinde ışıklandırma yapılmış, ancak yapılan ışıklandırmalar yerlerde yatıyordu. Hanın değerini bilmeyen bazı değersizler içeriyi kirletmişler. Boş şişeler, cam kırıkları her yerde…

Susuz Han Kapısı

Ziyaretimiz sırasında bir çoban Susuz Han’ın bahçesinde keçi otlatıyordu. Bahçenin birçok yerinde hayvan pislikleri vardı.

Bu tür yapılara sahip çıkılması için restorasyon yapılmalıdır diyoruz. Yapılınca da sahip çıkamıyoruz. Peki neden başaramıyoruz?

Bunun nedeni en basit tabirle duyarsızlık. Basit bahaneler arkasına sığınmak. Tarihimize saygısızlık. Bu yapıları ayakta tutmak bu kadar zor mu?

Biz elimizi kolumuz sallayarak gittik, herhangi bir ödeme yapmadan gördük, karşılaştıklarımız karşısında da üzüldük. Buralarda görevli istihdamı yapmak çok mu zor?

O kurum bu kurum, onun yetkisi bunun yetkisi, biz karışamıyoruz, onların işi ve benzeri söylemlerin hepsi boş. İstenilirse çözülür…

Bu mekanlar kendi giderini kendisi de karşılayabilir. Örneğin Susuz Han için 2-3 kişi yeterli. Giriş ücretini 3-5 lira yapsalar, yıl boyu elde edilen gelir bu kişilerin masrafını karşılar. Belediyesi, Valiliği, Kaymakamlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı bir araya gelecekler ve sadece çözmek isteyecekler. Hepsi bu…

Bu binalar masraflarını karşılamasa ne olur? Şimdiye kadar okuduğumuz, okuttuğumuz kitapların veremediğini bu yapıların görülmesi sağlayabilir. Gelin bunu bir düşünelim.

YUNUS EMRE DİYARI SANDIKLI’YA UĞRAMALISINIZ

2019-04-16T00:40:00.000+03:00

Sandıklı, Afyonkarahisar’ın tarihin her evresine şahitlik etmiş bir ilçesi. Yunus Emre’nin diyarı. Her ne kadar Anadolu’da birkaç yerde Yunus Emre mezarı olduğu bilinse de Yunus’un geçtiği topraklara ayak basmaya değer. “Ko beni yatayım, Şeyh eşiğinde, dönmesin şeyhimden yana döneyim.” diyen O değil mi? Yine Lamii (Çelebi,1472-1532) Nafahat Al-Uns tercümesinde "İki çayın birleştiği yerin kurbunda yatur" diye Yunus Emre'nin kabrini bildirmiştir. Gelmişken Tabduk Emre’ye ve Yunus Emre’ye mutlaka uğranmalıdır.

Yunus Emre Türbesi

Sandıklı deyince Anadolu’da küçük bir ilçe akla gelebilir. Ancak tarihine göz atınca günümüze değin tarihin bütün aşamalarına şahit olmuş bir ilçeden bahsettiğimiz görülecektir. Kaynaklara göre Tunç ve Demir Devirlerine kadar uzanan kalıntıların bulunduğu not edilmiş. Hititler, Frigyalılar, Romalılar bu topraklarda yaşamışlar.

Sultan Alparslan 1071 yılında Malazgirt Savaşı’nı kazandıktan sonra Anadolu’da pek çok yeri, kaleyi ele geçirmiş. Afyon ve civarını Emir Sanduk adında bir Bey 1076 yılında fethetmiş. Selçuklu Sultanı 1. Kılıç Aslan 1115 yılında Afyon ve kalesini almış, Germiyanoğulları da Sandıklı yöresini topraklarına dahil etmişler.

Sandıklı şehir meydanı

Sandıklı isminin Germiyanoğulları döneminden geldiği rivayet ediliyor. Bizanslıların elinde bulunduğu dönemde Germiyanoğullarından Sahibataoğulları Bizans beylerinden birisinin düğününe katılır. Düğüne giderken tabiiki hediye götürülüyor. Hediye de 40 deveye yüklenen sandıklar içerisinde. Fakat sandıklar çerisinde hediye değil 80 savaşçı var. Herkes eğlence ile keyif yaparken savaşçılar da Sandıklı’yı fethediyor. Bu olay dolayısıyla Sandıklı denildiği biliniyor.

Sandıklı Kurtuluş Savaşımızda da önemli görevler üstleniyor. Büyük Taarruzun ünlü komutanlarından Miralay Reşat Bey’in naaşı Sandıklı’ya defnedilmiş. Daha sonra Ankara’ya nakledilmesine rağmen yapılan anıt hala buradadır.

Sandıklı Kültü Evi

Türkiye tarihinde adına ilk defa altın basılan ilçenin Sandıklı olduğunu biliyor muyuz? İlk kadın meclis üyesinin Sandıklı’dan seçildiğini? Kadınlarımıza 1934 yılında seçme ve seçilme hakkı verilmesinin hemen ardından yapılan Belediye Başkanlığı ve meclis üyeliği seçiminde Cemile Aydın Belediye Meclisine giriyor.

Ulu Cami

Biraz da Sandıklı’da gezilip görülecek yerlerden bahsedelim. Öncelikle küçük ve şirin ilçe merkezine girmeli, eski Sandıklı evlerini görmelisiniz. Bu evlerin yeni binalara terk edildiğini, bunun yerine evlerin restore edip tarihi kokularını korumaları sağlanmalıdır. Bu evlerden birisini ziyaret ederek güzelliğine şahit oldum. Kültür evi haline getirilmiş ve yaren geceleri yapılıp Sandıklı kültürü yaşatılıyor.

İlçe merkezinde 1379 yılında inşa edilen Ulu cami görülmesi gerekenlerin en başında gelenlerden bir yer. Manevi yönden eğitim merkezlerinden bir yer olan Sandıklı’da Yunus Emre, Tabduk Emre, Hacim Sultan, Yalıncak Sultan, Nasreddin Sultan, Barak Baba’nın mezarları bulunuyor.

Sandıklı şehir merkezinde yeni yapılan bedestende alış-veriş için uygun mağazalar hizmet veriyor. Manda kaymağı, katkısız sucuk, harika lezzetli lokum türleri, çerezler, leblebilerden alabilirsiniz.

Ulu Cami

Bu yazıda da tarım konusuna değinmeden geçmek istemiyorum. Jeotermal kaynaklar Afyon ve Sandıklı civarına hayat vermeye devam ediyor. Şifalı su kaynakları için gelenler kaplıca turizmini canlandırırken, sıcak sular ile şehir ısıtıldıktan sonra sera alanları ısıtılıyor. Bu da bölgedeki sera alanlarını hızla arttırıyor. Topraksız sebze üretimi gittikçe yaygınlaşıyor. Sıcak sulardan dolayı neredeyse yıl boyu üretim yapılacak durumda.

Akdağ Tabiat Parkı (Akdağ Gölü)

Son olarak Akdağ Tabiat Parkı’ndan bahsetmek istiyorum. Sandıklı’ya yolunuz düşerse mutlaka birkaç saatinizi ayırıp görmeli, oksijen depolamalısınız. Karadeniz’in Uzungöl’üne benzer bir göl var. Yemyeşil ormanlarla çevrilmiş durumda ve kalmak isteyenler için ahşaptan evler yapılmış. Çocuklar için parklar, dinlenme yerleri doğal yapıyı bozmayacak şekilde. Yaz ya da Kış her mevsim güzel olacağı kesin. Ancak şimdiden gölün yaşaması için uyarıda bulunmak gerekiyor. Gölün bir tarafında otel için bir inşaata başlanmış. Eğer bölge inşaata açılırsa, özellikle otel benzeri konaklama yerleri gölün doğallığını ve temizliğini bozacaktır. Güzel Akdağ Tabiat Parkı’na sahip çıkılmalıdır.

Akdağ Tabiat Parkı

Sandıklı ziyaretimizde bizi ağırlayan, güzellikleri görmemizi sağlayan bir Antalyalı olarak ilçede herkese kendisini sevdiren İngilizce Öğretmen Bekir Kaya’ya teşekkür ediyoruz.

EVDİR HAN

2018-12-23T23:40:00.000+03:00

Evdir Han (Resim: Halil Demir)

Geçtiğimiz hafta sonu bahardan kalma havayı değerlendirmek üzere çoluk çocuk Düzlerçamı ormanına gittik. Orman içerisinde oksijen teneffüs ederken bir yandan da doğal mantarları keşfetmeye çalıştık. Bir süre orman havasında kaldıktan sonra Antalya’ya dönüş istikametinde bulunan Evdir Han’a uğradık.
Antalya-Korkuteli yolu üzerinde yer alan ve yola yaklaşık 1 km uzaklıkta bulunan Evdir Han, Antalya Şehir Merkezine yaklaşık 15-18 km uzaklıktadır. Bir Selçuklu hanıdır. Tarihimizin gururlu sayfalarından bir kısmının sahibi olan Selçuklular’ın bu eserlerinden kimler ne kadar haberdar bilemiyorum. Selçuklular konusunda biraz araştırma yapmaya ve bilinçlenmeye ihtiyacımız olduğunu söylesem, yanılmamış olurum. Antalya’da yaşayanlar olarak şehrimizde kaç tane Selçuklu eseri var, biliyor muyuz, kendimizi sorgulamalıyız. Bu muhteşem tarihimize olan bir saygıdır.

Han kapısı (Resim: Halil Demir)

Antalya’nın hemen yanı başında denilebilecek uzaklıktaki Evdir Han’ın restore edilerek müze haline getirilmesi amacıyla Döşemealtı Belediyesi ile Akdeniz Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi ortak bir çalışma yürütüyor. İnşallah kısa sürede tamamlanır.

Antalya Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarafından hazırlanan “Dünden Bugüne Antalya” kitabında I. İzzeddin Keykavus Bin Keyhüsrev tarafından Miladi 1210-1219 yıllarında yaptırıldığı ifade ediliyor. Ancak taç üzerindeki kitabe günümüzde yerinde değildir. Han’ın 67x55 ebatlarında olduğu, kare şekline benzediği, kesme taşlardan inşa edildiği belirtilmektedir. Aynı kaynakta yapı ile ilgili bazı bilgiler de yer almaktadır.

Han gözleri (Resim: Halil Demir)

Han’ın ayakta kalan kısımlarının yanında önemli bir bölümü tahrif olmuş durumda. Eğer restorasyon konusunda aceleci davranılmazsa yıkılmak üzere olan yerler var. Han’ın taç kapısı Türk taşçılık ve oymacılığının en güzelleri arasındadır.

Han'ın avlusu (Resim: Halil Demir)

Han’ın iç kısmında konaklama yerleri, avluda hayvanları bağlama alanları bulunur. Burasının su ihtiyacını karşılamak için o dönemlerde sarnıç yapılmış ve “uzun kuyu” adının verildiği belirtiliyor. Han’ın dışındaki hamamın yalnızca kalıntılarını görebiliyorsunuz.

Evdir Han (Resim: Halil Demir)

Kaynaklardan alıntıları aktarmak yerine, Antalya’yı keşfetmek adına yapacağınız gezilerinize ekleyerek görmenizi öneriyorum.

Kaynak: 1. Kaynak:“Evdirhan”, Antalya Vakıflar Bölge Müdürlüğü, Dünde Bugüne Antalya, Antalya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, II. Cilt, 2012, (s. 285-286).

2. http://www.e-tarih.org/sayfam.php?m=teser&id=192

KIRKGÖZ HAN’I GÖRMENİZİ TAVSİYE EDERİM

2018-11-21T00:25:00.000+03:00

Han Girişi ve Kitabe

Tarihçi olamadan tarihe olan birazcık merakım zaman zaman beni tarihi mekanlara doğru çekiyor. Kimi zaman antik bir kenti, kimi zaman eski bir cami ve medrese, kimi zaman da ziyaret ettiğim yerlerde oraya ait ne varsa görmeye çalışırım. Bu yazımda da kısa süre önce öğrencilerimizle birlikte ziyaret ettiğim Anadolu Selçuklu Devleti’nden kalan bir Han’dan bahsedeceğim.

Anadolu’nun geçmişine kısaca göz atan herkes birçok medeniyete ev sahipliği yaptığını ve muazzam bir kültür birikimi olduğunu görürler. Çok uzaklara gitmeye gerek yok. Anadolu Selçuklu Devleti ve bu topraklarında sağladıkları kültürel hazineden yeteri kadar haberimiz olmadığını düşünüyorum. Yanından geçip gittiğimiz bazı eserlerin onlardan kaldığını ve hala güzelliklerinin tarihe meydan okuduklarını görebilmeliyiz.

Han'ın kışlık bölümü

Örneğin Kervansaraylar… Bunlar Selçuklu sultanları ve yüksek devlet görevlileri tarafından yaptırılmışlar. Öyleki Nizamülmülk’e göre kervansaray yaptırmak Selçuklu sultanlarının görevleri arasında yer alıyor. Devletin ihtişamını göstermesinin yanında aslında yapılma amaçları sadece bu değil. Tarihçiler ticari hayat için kervansarayların rolünün yüksek olduğunu söylüyorlar.

Tarihi İpek Yolu Çin’den başlayıp ata topraklarından geçip İstanbul’a kadar ulaşıyor. Aynı zamanda bu yola bağlanan diğer ticaret yollarından oluşuyor. Ticaret yolları üzerinde her 30-40 km arayla da kervansaraylar yapılmış.

Anadolu toprakları birçok kervansaraya ev sahipliği yapıyor. Kimileri ayakta, kimilerinin bir kısmı yok olmuş, kimilerinin taşları alınarak inek, keçi ağılı yapılmış. Saru Han (Nevşehir), Sultan Han (Kayseri), Horozlu Han (Konya), İncirli Han (Bucak), Kırkgöz Han (Antalya-Döşemealtı), Evdirhan (Antalya-Döşemealtı) diye listeyi uzatmak mümkün.

Peki, hemen yanı başımızda bulunan Evdirhan’ı, Kırkgöz Han’ı ziyaret etme şansınız oldu mu? Antalya’nın Döşemealtı İlçesi sınırları dahilinde bulunan Kırkgöz Han şehir merkezine yaklaşık 30-35 km uzaklıkta. Kırkgöz ismi ise aynı bölgede bulunan su kaynaklarından geliyor.

Kırkgöz Han Selçuklu İmparatorluğu döneminde II.Gıyaseddin Keyhüsrev tarafından 1236-1247 yılları arasında yaptırılmıştır. Bu Han 800 yıl önceki İpek Yolu’nun Antalya Limanı öncesi son durakları arasında sayılıyor.

Han'ın kışlık bölümünün iç kısmı

Diğer hanlar ile benzerlikler göstermektedir. Ancak Aslı Er Akan ve arkadaşları tarafından yazılan “Kültür Turizmi Açısından Kırkgöz Han’ın Yeniden İşlevlendirilmesi Olanakları Üzerine Bir Çalışma” isimli makalede “Çoğu kervansarayın taşıdığı genel karakteristiklerin yanı sıra çatı örtüsü, burçlar ve avludaki kuyusuyla kendine özgü özelliklere sahiptir.” denilmektedir.

Kaynaklar bu han için kitabelerinde “ribat” denildiğini yazıyor. Ribat ise İslam devletlerinde sınırlara askeri amaçlı yapılmış güvenli yapılar olarak ifade ediliyor. Burası savaş durumunda askerlerin kullandıkları yer olarak düşünülebilir.

Kırkgöz Han, yaklaşık 4 yıl süren restorasyondan sonra eski haline dönerek kullanılabilir duruma gelmiş. Henüz bazı bilgilendirici levhaları eksik. Ancak küçük bir araştırma ile hemen hemen bütün bilgilerine ulaşabiliyoruz.

Han'ın avlusunda bulunan kuyu

Günlük yaşamın yoğunluğundan sıkılanlar nefes almak için ziyaret ederlerse keyif alacaklarını düşünüyorum. Bisiklet grupları, doğa yürüyüşü seveler, tarih meraklıları hiç kaçırmasın derim. Kısa bir tur için Kırkgöz Han, Karain Mağarası ve Evdirhan’ı ziyaret ederek geçirdiğiniz günü anlamlandırabilirsiniz. Bence değer…

Kaynak: 1. Aslı Er Akan, Semra Arslan Selçuk, Fatma Zehra Çakıcı, Kültür Turizmi Açısından Kırkgöz Han’ın Yeniden İşlevlendirilmesi Olanakları Üzerine Bir Çalışma

2. www.kirkgozhan.com

BUDAPEŞTE’DE GEZİLİP GÖRÜLMESİ GEREKEN YERLER

2018-11-05T00:41:00.002+03:00

Buda ile Peşte şehirlerinin 17 Kasım 1873 yılında birleşmesinden oluşmuş Budapeşte Macaristan’ın başkentidir ve mutlaka görmek istediğim yerler arasındaydı. Daha önce görüp önerenlerden ziyade tarihi bağ beni bu şehre çekiyordu. Macaristan denilince Mohaç, Zigetvar, Estergon, Budin kalesi ilk akla gelenler arasında yer alıyor. Peki sadece bunlar mı? Ya Atilla… Ya Batı Hun Devleti… Tuna nehri…

Buda Kalesi'nden Tuna Nehri Kıyısı ve Eski Peşte Şehri

Geçmişin hayaliyle yaşadığımız ve şuanla ne bağlantısı var diyenlere Türk Keneşi Toplantısında Macaristan Başbakan’ın sözlerini hatırlatmak isterim. “Biz Macarca konuşuyoruz. Bu Türk diliyle bağlantısı olan eşsiz bir dil. Hristiyan dinini aldık, fakat Kıpçak-Türk ilkeleri üzerinde duruyoruz.” Bu sözler yapmamız gereken çok şeyler olduğunu gösteriyor.

Gelelim esas amacımız olan görülmesi gereken yerleri tanıtmaya. Budapeşte’de nereleri görmelisiniz? Aşağıdaki notlara lütfen göz atınız.

Budapeşte’ye Türk Hava Yolları ve Pegasus Hava Yolları firmaları sizleri ulaştırabilir. Havaalanından şehre giderken otobüsleri (100 E ve 200 E), taksiler ya da Mini BUD adı verilen toplu taşıma araçlarını kullanabilirsiniz. Belli bir yere kadar ulaşırsanız metro ve tramvayları da kullanabilirsiniz. Para birimi HUF ve şehir merkezinde daha uygun fiyata bozdurabilirsiniz.

Budapeşte’de ulaşım oldukça kolay ancak bütün ulaşım araçlarında geçen bir kart almanız önemli. Mutlaka biletlerinizi cihazlara okutunuz. Aksi takdirde, kurallar çalışıyor, ceza yiyebilirisiniz.

Şehrin neresinde olursanız olun öncelikle Tuna (Duna) nehrini bulmanız gerekiyor. Eşsiz görüntüsü ile Buda ve Peşte’yi ayıran Tuna’nın akşam keyfini mutlaka çıkartın. Gelelim kısa kısa notlarımıza.

Google’dan yapılacak araştırmalarda gezginler tarafından yapılmış bir takım öneriler bulunuyor. Bunları yazanların neredeyse tamamında olmayan bir öneri ve tanıtım ile başlamak istiyorum. Evet herkes Buda ya da Budin Kalesi’nden bahsediyor. Ancak Kaleye geçmeden Gül Baba Türbesi’ne uğramaya ne dersiniz?

Buda’da bulunan Gül Baba Türbesi’ne ve bununla birlikte Budin Kalesi’nde bulunan şehitliklere Türkler ve diğer Müslümanlar tarafından yapılan ziyaretler bir Matthias Kilisesi kadar yok. Bu durum üzücü.

Gül Baba Türbesi: Asıl adı Cafer. Amasya Merzifon doğumlu bir Bektaşi. Sarığında bir gül ile seferlere katıldığı söyleniyor ve isminin burden geldiği belirtiliyor. Kanuni Sultan Süleyman Buda seferine katılırken 1526 yılında kendiisni davet eder. Budin Kalesi fethedildikten sonra geri dönmez ve 10 yıl yaşar. Öldükten sonra Evliya Çelebi’ye göre 200 bin kişi cenazesine katılıyor ve katılanlar arasında Sultan Süleyman da var. Yeniçeriler üzerinde etkisinin büyük olması nedeniyle davet edildiğini de ekleyelim. Bir de Gül Baba Utca (sokak)’dan türbeye gidildiğini de ayrıca belirtelim. Restorasyon için Türkiyemize ve ilgilenen kurumlarımıza teşekkürler...

Gül Baba Türbesi

Abdurrahman Abdi Paşa mezarı: Budin Kalesi 145 yıl Türk egemenliğinde kalıyor. Kendisi Budin’in son Osmanlı Valisi ve paşası. Arnavut asıllı bir asil Osmanlı. Osmanlının 1683’deki Viyana yenilgisinden sonra kaleyi uzun süre savunur. Savaşarak öldüğünde 70 yaşındadır. O dönem macarların bile saygısınız kazanmış. Mezarına aynen şu ifadeleri not düşmüşler: “145 yıllık Türk egemenliğinin son Budin Valisi Abdurrahman Abdi Paşa, bu yerin yakınında 1686 Eylül ayının ikinci günü öğleden sonra yaşamının 70. yılında maktul düştü. Kahraman düşmandı, rahat uyusun.”

Akıncılar Mezarlığı: Kaleden aşağıya inerken basit parmaklıklarla çevrilmiş birkaç mezardan oluşan bir yer. Bulunması da tesadüf. Notlara göre gençler koşu yaparken buldukları taşları inceliyorlar ve Osmanlı mezarı olduğunu fark ediyorlar. Türk Büyükelçiliği’ne haber verildikten sonra bu alan koruma altına alınır. Mahzun şekilde ziyaretçi bekliyorlar.

Önce bizden kalanlarla ilgili notlarımı yazdıktan sonra Budapeşte’de 8-9 tane Türk caddesi olduğunu da not düşmek isterim.

Török utca – (Türk Caddesi)

Török pal utca (Türk Dostluk Caddesi)

Török floris utça (Türk Çiçeği Caddesi)

Török ignac utca (erkek adı)

Törökvész útca (Türk Tehlikesi Caddesi)

Török bálint utca (erkek adı)

Török köz (Türk Halkı Sokağı)

Gul Baba utca

Kemal Atatürk Yolu

Gul Baba Utca

Bunların yanında başka bizden kalanlar da var. Türk Şehitliği de bulunuyor. Osmanlı hamamları da var ve bir kısım yapılar ayakta kalsa da çoğunluğu ilk halinden çok uzaklar.

Şimdi gelelim en çok gezilen ve görülen yerlere…

Vörösmarty Meydanı: Budapeşte’ye varışımızın ikinci günü yorgun ayaklarla girdiğimiz ve yorgunluğa aldırmadan keyifle adımladığımız ünlü Vaci Utca sokağı içerisinde duruyor. İsmini Macar şair Mihály Vörösmarty’den almış ve bir anıtı dikilmiş 1908 yılında.

St. Stephen Bazilikası: Biz gittiğimizde tadilatı yapılan bu görkemli yapı Budapeşte için önemli bir yer. İnşaası 50 yıldan fazla sürmüş ve 1800 yılında tamamlanmış. Girişi ücretli…

Parlamento Binası: Tuna nehri kıyısında bulunan bu bina görkemli bir yapı. Yaklaşık 20 yılda yapılmış bu bina 1902 yılında bitirilmiş. Dünya’nın üçüncü en büyük parlamento binası konumunda olduğu söyleniyor. 691 oda varmış. Koridorlarının uzunluğunun ise 20 km olduğu belirtiliyor. Biz saat 17:00 dan sonraya kaldığımız için giremedik. Ücretli ziyaret ediliyor. Tam 22 €, öğrenci 10 €.

Parlamento Binası

Széchenyi Köprüsü: Şehrin en meşhur yerlerinden birisi ve mutlaka Tuna manzaralı bir resim çektirmenizi öneririm. Zincirli Köprü deniliyor. 19.Yüzyılda Buda ve Pest şehirlerini birleştirmek amacıyla yapılmış.

Kahramanlar Meydanı: Kahramanlar Meydanı geniş bir alandan oluşuyor. Andrassy Bulvarı boyunca yürümenizi ve bulvarın sonunda meydana ulaşmanızı öneririm. Dünya mirası olarak UNESCO tarafından koruma altına alınmış. Hemen yakınında Güzel Sanatlar Müzesi ve Sanat Sarayı yer alıyor. İlginç betimlemeler yapılan heykeller Macar kahramanlarını temsil ediyor.

Kahramanlar Meydanı

Széchenyi Kaplıcaları: Vakit yetersizliğinden yakınından geçtiğimiz bu kaplıcalarda oldukça ünlü. Şehir kaplıcalar açısından zengin. Havuzlardan 15 tanesinde kaynak suyu var. Kahramanlar meydanına yakın bir yerde. Özel şovların gösterildiği bu mekana giriş tabiiki ücretli.

Váci Utca: Vaci Utca sokağı Budapeşte’nin zengin semti denilebilir ve zenginlerin alış veriş sokağı durumunda. Şehrin diğer yerlerine göre daha pahalı olduğundan, alış verişinizi de buna göre tercih etmelisiniz. Bu sokağın bir ucu Vörösmarty Meydanı, diğer ucu Büyük Market. Yazılanlara göre sokak boyunca duran binaların yapımı genel olarak 19. ve 20. Yüzyıl başlarına kadar uzanıyor. Peşte’de gidecek olduğunuz mekanlara bu sokak içerisinden geçerek gidebilirsiniz.

Váci Utca

Büyük Market: Burası aslında kapalı bir pazar yeri. Pazar içerisinde dolaşırken Attila’nın resmini görebilirsiniz ki bunu Budapeşte’nin çoğu yerinde de rastlama şansınız var. Meyve-sebze, peynir, yerel giysiler, hediyelik eşyalar ve benzeri ihtiyaçlarınızı bulabilirsiniz.

Balıkçı Tabyası: Gitmek için zaman bulamadığım burasını çok sevimli bulanlar var. Macaristan’ın kuruluşu adına yapılan bir yer. Yapım yılı 1800’lü yıllara gidiyor. Macaristan’ı kuran yedi kavimi temsil eden yedi kule yapılmış.

Matthias Kilisesi: En fazla ziyaretçi çeken yerlerden birisi olan bu klişe 700 yıldan beri ayaktadır. Buda Kalesi içerisinde yer alıyor. Kale’nin giriş kapısından içeri girince muhteşem yapılar olduğunu görürsünüz. Avusturya-Macaristan Devleti’nin kuruluşunda önemli bir yere sahip. Türkler Buda’yı ele geçirince bu klise camiye dönüştürülmüş. Budapeşte Türklerden alınırken ise bu klise çok yıpranmış. Hatta bir duvarı yıkılmış.

Matthias Kilisesi

Trinity Meydanı: Trinity Meydanı Buda Kalesi’nin merkezi gibidir. Bu meydanda Matthias Kilisesi yer alıyor. Meydanda bulunan sütun 1710-1713 arasında Philipp Ungleich tarafından yapılmıştır. Veba salgınından korunma amacıyla yapılmış bir sütün. Batıl inanç ürünü diyebiliriz.

Buda Kalesi: Kraliyet Sarayı olarak bilinen yerdir. Avusturya-Macar İmparatorluğu döneminde çok yoğun şekilde kullanılmış bir kaledir ve bizden geriye kalan hatıralardan bazıları buradadır. Görkemli yapılar vardır. Günümüzde Budapeşte Tarih Müzesi, Macar Ulusal Galerisi ve Ulusal Szechenyi Kütüphanesi yer alıyor.

Buda Kalesi içi

Gellért Tepesi: Tuna Nehri’nin yanı başında muhteşem manzaralar sunan bir tepedir. Nöbet değişimleri her akşamüzeri bir helikopter tarafından izleniyor. Çıkılmadan olmaz denilen bu tepeye biz çıkamadık ancak mutlaka çıkmanızı öneririm. Budapeşte’ye ilk gittiğiniz gün ya da ertesi gün çıkınız. Ayak tabanlarınız yorulduğunda zorlanırsınız. Gellert Kale’si Avusturyalı Habsburgslar tarafından 1850 ile 1854 arasında yaptırılmıştır.

Gellért Tepesi

Vajdahunyad Kalesi: Bu binayı ilk gördüğümüzde ne muhteşem tarihi bir bina demiştik. Ancak hakkında biraz araştırma yapınca 100 yılını doldurmuş bir bina olduğunu anladık. Ama bu da bir tarihi süreçtir. Şimdi tarım müzesi olarak kullanılıyor. Görmeniz tavsiye olunur, çünkü yanı başındaki göl, yeşil alan bunu hak ediyor. Ki zaten Kahramanlar Meydanı’na çok yakın.

Vajdahunyad Kalesi

Tuna Kıyısındaki Ayakkabılar: Nehrin kıyısında beton üzerine anı olarak demirden yapılmış bu ayakkabılar bir dönemi hatırlatması için bulunuyor. İkinci Dünya savaşında öldürülen Yahudilerin ayakkabılarını temsil ediyorlar. 1944-1945 yıllarında burada Yahudiler kurşuna dizilmiş ve nehre atılmışlar. Bu ayakkabıları yapan da bir Türk. Parlamento binasına yakın bir yerde.

Ayakkabılar

ZEYTİNTAŞI MAĞARASINI ZİYARET EDİNİZ

2018-08-29T00:42:00.000+03:00

Serik’te harika bir doğal güzellik dururken, öncelikle uzak yerleri gezip görme planları yaptığımıza hayıflandım. Antalya’nın Serik İlçesi’nin merkezine yaklaşık 16 km uzaklıkta bir mağaradan bahsediyorum. Adı Zeytintaşı Mağarası…

Hemen belirtmeliyim ki zeytine hiçbir benzerlik yok. İsmi, mağaranın girişinin üzerinde bulunan zeytin ağaçlarından geliyor. Eğer giderseniz, mağaranın içine girer girmez bugüne kadar kaçırdığınız muhteşemliğe sizler de hayıflanacaksınız.

Bu mağara için bilim adamı Dr.Salih Ceylan “Alttan ve yanlardan geçirimsiz birimlerce kuşatılan kireçtaşları içerisinde gelişen, hidrolojik olarak askıda kalmış fosil bir mağaradır.” diyor. Salih Hoca’nın makalesinde yazdığına göre ortalama sıcaklık 23 °C, mutlak nem ise % 70.

Evet, mağara hakkında bilgi veren görevliden öğrendiklerimizi sizlere aktarmaya çalışalım. Yıl 1997. Şimdiki mağaranın bulunduğu giriş taş ocağı için dinamitlenmeye başlanıyor. Taş ocağı için uğraşan kişi birkaç metre ilerledikten sonra gördüğü manzara karşısında çok şaşırıyor ve hemen yetkililere haber veriyor. Bu şekilde mağaranın ilk keşfi gerçekleşmiş oluyor.

Yani bir çobanın koyun, keçi otlatırken bulduğu rivayeti doğru değil. Görevli ilk günlerden beri mağarada hizmet verdiği söylüyor. Ziyaret amacıyla ilk defa 2002 yılında açılan bu mağara çok da bilinmiyor.

Mağara, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’ne bağlı olup, şuan ilgilenen kurum Serik Belediyesi. Mağaranın içerisine girmek ve bu doğal muhteşemliği görmek isterseniz, 08:30-17:30 saatleri arasında ziyaret etmeniz gerekiyor. Mesaiyi kaçırmanız durumunda görme şansınız yok.

Mağaranın içine girerken telefon, fotoğraf makinesi ve benzeri cihazları içeri almıyorlar. Girişte bırakmak zorundasınız. İçerde yüksek sesle konuşmamalısınız, gördüğümüz güzelliklere temas etmemelisiniz. Flaş patlamasından, yüksek ses gürültüsünden içerideki yapılar olumsuz etkileniyormuş. Görevli bu konuda çok titiz davranıyor ve lütfen ziyaret edenleriniz de buna uyunuz. Bizlerden sonrasına da bu güzelliğin aktarılmasını sağlayalım.

Bu yasakların sebebi ise mağaranın hala oluşumunu devam ettirmesi. Gördüğünüz zaman adeta canlı bir varlık olduğunu hissedeceksiniz. Ziyaretçilerin verdiği zararlar gösterilince mutlaka kurallara uymanız gerektiğini anlayacaksınız. Birisi oluşan bir yapıyı kırmış, bir diğerinin dokunduğu yer kararmış. Tıpkı hassas bir insan tenine dokunduğunuzda kararması gibi…

Mağarada içeriye doğru ilerledikçe muhteşem bir görüntü ile serinlik karşılıyor. Oluşan sarkıtlardan sular damlıyor. Suyun varlığı nem ve serinlik demek. Sular tıpkı bir pipet ucu gibi sarkıtların ucundan damlıyor. İnce sarkıtların içinde su var. Mağara 3 bölüm ve 2 kattan oluşuyor. Katların yüksekliği oldukça derin.

İçerdeki oluşumların yapısını kalsiyum karbonat oluşturuyormuş. Yani kireçtaşı. Haliyle de çok kırılgan bir yapıya sahip oldukların özellikle ince kısımların dokunur dokunmaz kırılma riski var. Mağaranın 14 milyon yıllık bir mağara olduğu bilgisi verildi. Aynı zamanda her 10 yılda bir sarkıtlar 1 cm gelişebiliyormuş.

Sarkıtların oluşturduğu bazı şekilleri yasaklanmadan önce çekilen bazı resimlerden görebilirsiniz. Evlerde kornişlere bağlı perde şeklinden, kucağında çocuk olan bir kadın şekline, sağanda omletten deve görüntüsüne, fil başına kadar birçok şekli bizzat görme şansınız var. Peri bacaları da burada, tavana asılı avize şekli de… Birkaç metre ilerledikten sonra başınızı yukarı kaldırmanız göz kamaştırıcı güzelliği kucaklamanıza neden olacak.

Bu arada nasıl ulaşırım derseniz, mağaranın kapısına kadar kendi aracınızla gidebilirsiniz. Yetişkinlerin 5 TL, çocukların ise 2.5 TL vermeleri gerekiyor. 5 yaş ve altındaki çocuklar ücretsiz.

Nasılsa ücretini ödüyoruz diye lütfen hor davranmayınız. Bozulan hiçbir kısmın restore edilme şansı yok, çünkü canlı bir mağara, oluşmaya devam ediyor.

Bu arada tanınırlık arttıkça profesyonel işletmeciliğe ihtiyaç olacağı aşikar görünüyor. Daha fazla bilgili rehber, hediyelik ve benzeri alış verişler için satış yeri ihtiyacını birkaç öneri olarak sunabiliriz.

BAŞÇARŞI (BAŠČARŠIJA)’YI GÖRDÜNÜZ MÜ?

2017-06-14T01:04:00.002+03:00

Saraybosna turuna nereden mi başlayalım? Tabiki Başçarşı’dan. Rehberlerin de benim de önerim öncelikle Milyatska Irmağı boyunca yürümek. Irmağın her iki tarafında da Osmanlı döneminden kalan eserler var.

Irmak boyunca yürürken tarihin seyrini değiştiren bir yerle karışılacaksınız. Nehir üzerindeki bir köprü üzerinde Sırp milliyetçisi bir genç, Avusturya Veliahdına suikast düzenlemiş ve bu suikast Birinci Dünya Savaşı’nın başlamasına neden olmuş. Bu köprü günümüzde Latin Köprüsü adıyla anılıyor.

Latin Köprüsü

Milyatska Irmağı boyunca yürüdükten sonra ileride sağ tarafta, İnat Evi diye bir yer var. Boşnaklar İnat Kuca diyorlar.

İnat Kuca

Tam bunun karşısında 1860’larda bir belediye binası yapılmak isteniyor. Ancak sahibi razı olmuyor. Ne kadar uğraşılsa da razı edilemiyor. Sonunda tam karşıya, evinin aynısından yapılması koşuluyla razı oluyor. Kısaca bundan dolayı bu ismi taşıyormuş.

Viyeçnitsa Kütüphanesi

Tam köşede yer alan bu bina zamanla kütüphane yapılmış ve Viyeçnitsa Kütüphanesi adı verilmiş. Ancak Sırpların insan katliamı, bu kütüphanede kitap katliamına dönüşmüş. Sırp Çetnikler tarafından yapılan saldırılar ile çıkan yangında Bosna’nın hafızasının silindiği söyleniyor. Çünkü yaklaşık 2 milyon eser yakılmış.

Kütüphanenin köşesinden Osmanlı Döneminde kurulan Başçarşı’ya doğru giriş yapabilirsiniz. Çarşı aynen Türkiye’de bulunan çarşılar gibi. Sokaklardan yürürken yabancılık çekilmiyor. Türkiye’den geldiğiniz tahmin edilirse bilindiği kadarıyla Türkçe hitap ediliyor.

Başçarşı Cami

Başçarşı civarında çok sayıda cami var. Bu camilerden birisi 1528 yılında yapılmış Başçarşı Cami. Bir diğer adı ise Hacı Durak Cami. İlk yapılışında ahşap kubbelere sahip olan cami, 1697 yılında bir yangın geçiriyor. Kubbe taş kubbe olarak 1900’lerin ortasında yeniden yapılıyor.

Sebil

Başçarşı caminin hemen yakınında bir Sebil var. 1753 yılında Mehmet Paşa (Kukavica) tarafından yaptırılmış. Tarihin içinden gelerek bizleri karşılıyor. Çarşıdaki esnafların sattıkları ürünlerin birçoğunun Türkiye’den gitmiş. Bunu öğrencince seviniyorum. “Karşılıklı iletişim ve etkileşimle gelecekteki engellere birlikte meydan okumak kadar güzeli olamaz…”

Başçarşı içinde dolaşırken çok fazla Türkçe tabela ile karşılaşıyorsunuz. Bizim gibi soğuk bir dönemde, hele de lapa lapa kar yağışı altında geziniyorsanız, sıcacık çay içecek çok fazla yer var.

Konu yeme içme kısmına geldiyse ve Başçarşı civarında öneri ne denilirse, damak tadımıza uygun seçeneğiniz çok fazla. Bizim tercihimiz Feratoviç oldu. Meşhur Balkan köftesinin tadına bakmanızı şiddetle tavsiye ediyorum.

Başçarşı içinde dolaşmaya devam edelim. Örneğin Ferhadiye Caddesinde börekçisinden bakırcısına kadar birçok alış veriş yerleri var. Lütfen bu çarşıyı dolaşırken hemen sırtını dayadığı yamaçlardan Sırpların yaptıklarını unutmayın. Kendinizi alışverişe kaptırırken yaşanan acılara ortak olmak biz Türklere, Müslümanlara yakışanıdır.

Osmanlı Kültüründe olmazsa olmazlardan bir diğeri Hanlardır. Morica Han’a mutlaka uğrayınız. Handa şuan kafe ve hediyelik eşya satan işletmeler yer alıyor.

Gazi Hüsrev Bezistan

Başçarşı’da İstanbul Kapalıçarşı’nın minyatürü bir çarşı da mevcut. Gazi Hüsrev Bey Bezistanı adını taşıyor. Farklı ürünler sunan, hediyelik satış yapan dükkanlar var. Burasını tavsiye ederim.

Gazi Hüsrev Bey ismi Başçarşı’da hafızanıza adeta kazınacak ve Saray Bosna’dan ayrıldığınızda hiç aklınızdan çıkmayacak. Çünkü Gazi Hüsrev Bey Cami, Medresesi, Bezistanı, Çeşmesi, Şadırvanı, Türbeleri ile tarihe meydan okumaya devam ediyor. Ve en güzel tarafı da hala faal olması.

Gazi Hüsrev Cami

Gazi Hüsrev Bey Cami Saray Bosna’nın en önemli camilerinden birisi. Bosna Sancak Beyliği yapan Gazi Hüsrev bey tarafından 1531 yılında yaptırılmış. Yapanın da İran kökenli bir Osmanlı Mimarı olduğu tahmin ediliyor. Evliya Çelebinin notlarında bu caminin gece gündüz dolu olduğu, vakıflar tarafından kışın soğuk havalarda cemaat rahat abdest alsın diye büyük kazanlarda sular kaynatıldığı yer alıyormuş. Hatta öğrendiğimiz kadarıyla o dönemler hamamından çıkan sıcak suyun, caminin altından su kanallarından geçtiği, bunun da caminin ısınmasına yardım ettiği şeklinde.

Gazi Hüsrev Cami Şadırvanı

Mutlaka Gazi Hüsrev Bey camisini geziniz. Biz camiyi görmek istediğimizde, görevli ile biraz sohbet ettik. Cüzdanından çıkardığı bazı resimleri bize göstermeye başladı. Babasının, dedesinin İstanbul’a nasıl gittiğini anlatmaya çalışıyordu. Daha sonra çocuklarının resimlerini gösterdi. İsimlerinden bahsetti. Ve biz Türkleri güzel yâd etti.

Biz camiyi ziyaret ederken Medrese öğrencilerinin mezuniyet çalışması yaptıklarına şahit olduk. Boşnakça ilahiler ve dualarla hazırlanan merasim sırasında Yüce Allah’ın isminin zikredilmesi, Peygamber efendimizden şefaat beklenilmesini duyunca ecdadımla tekrar tekrar gururlar yaşadım.

Cami avlusunda türbe

Caminin dış duvarında iki tane çeşme var. Günümüzde anlatılanlara göre sağ taraftaki çeşmeden su içenin Bosna’dan evlendiği, sol taraftakinden içenin ise Saray Bosna’da kaldığı söyleniyor. Rivayet bu…

Hemen yanı başındaki medreseye giriniz ve Sırpların bombalarının isabet ettiği ve sergilenen parçaları inceleyiniz, video odasındaki kısa filmi izleyiniz…

Saraybosna saat kulesi

Cami girişinin hemen yanında dimdik ayakta duran ancak ne zaman yapıldığı belli olmayan ve Boşnakça “Sahat Kula” denilen saat kulesi var. Bu kuleden ilk bahseden kişi ise yine Evliya Çelebi. Ayrıca Gazi Hüsrev Bey Vakfının faaliyetlerine devam ettiğinin de altını çizmek gerekiyor.

Bu bölgeden bahsedilecek o kadar çok şey var ki… Bir diğeri Gazi Hüsrev Bey Bedesteni’nin arkasında kalan Taşlıhan. Burası bir zamanlar içinde camisinin, çeşmesinin, dükkanlarının bulunduğu bir hanmış. Tarihin getirdiği felaketler neticesinde nihayet 1879 yılında yıkılmış. Şimdilerde sadece bir duvarı duruyor ve kalıntılardan ibaret.

Top izi

Başçarşı’nın bitişine geldiğinizde sizi büyük bir katedral karşılıyor. Saraybosna Katedrali ya da İsa’nın Yüce Kalbi de denilen bu yapının hemen yanında Srebzenica Müzesi var. Bu müzeyi gezerseniz, Srebzenica’ya gidemezseniz de kendinizi onların yerine koyarak acılarına ortak olabilirsiniz. Tabi bir de Katedralin önünde Saraybosna’nın gülleri denilen havan toplarının izleri var. Bu izleri yakından tanık olarak patlama sonucu ölen insanları ve çocukları aklınıza getiriniz.

Bir sokak yan tarafta ise halk pazarı var ve bu pazar da maalesef bombalanmış. Bu bölgede iki caddenin birleştiği yerde sonsuz ateş adı verilen bir anıt yer alıyor. II.Dünya Savaşı döneminde Saraybosna’nın kurtuluşu için ölen insanların anısına dikilmiş.

Sonsuz ateş

Ve bloğun son paragrafı olarak sözü TİKA’ya getirmek istiyorum. Aynen Üsküp’de olduğu gibi, Kalkandelen’de olduğu gibi, Ohrid’de örneklerini gördüğümüz gibi, Murad Hüdavendigar’ın Türbesine gösterilen hürmet gibi, Kırgızistan’da yapıldığı gibi bize ait ne varsa Anadolu dışında, TİKA imza atmaya devam ediyor. Ecdad eserlerini ayağa kaldırıyor. Başçarşı’da yakılmış, yıkılmış, harap edilmiş birçok yerin onarılmasının TİKA tarafından yapıldığını anmadan geçmek olmaz.

Evet, Devletimize TİKA gibi bir kurumu oluşturdukları için ve bizden kalanları ayağa kaldırıp faal hala getirdikleri için tekrar tekrar teşekkürlerimi sunarım. TİKA yetkilileri, desteğimiz ve dualarımız daha da fazlasının yapılması yönünde.

BOSNA-HERSEK’DE GEZİLİP GÖRÜLECEK YERLER

2017-05-02T00:35:00.000+03:00

Balkanlar denilince akla ilk gelenler Üsküp, Mostar, Saraybosna’dır. Balkanlar elbette sadece bu kadar yerden ibaret değil. Ecdadımızın ayak bastığı diğer güzel diyarlardan da bahsedilmeli. Gezip-gördüğüm bizden hatıralar taşıyan topraklardan bu blog aracılığıyla bahsetmek isteyince, şimdilik Makedonya ve Bosna demekle yetineceğim.

Bu ve bundan sonraki birkaç blogumun konusu son ziyaretimi oluşturan Bosna’dan olacak. Geçtiğimiz yıl ziyaret ettiğim Makedonya’ya da daha sonra yer vermek istiyorum. Belki de araya Üsküp hatıralarını da alabilirim.

Bosna-Hersek…

Aklımıza, günümüzün hatıralarına ve yüreğimize 1992-1995 arasında yaşanan soykırımlarla nakşolmuş Bosna…

Adım adım gezilen her karışık toprağında acının hissedildiği, Müslümanların birlikte olamamasının keşkeleri ile günümüze mesajlar taşıyan Bosna…

Başkent Sarejevo yani Saraybosna’da, Mostar’da ve diğer yerlerde yıllardır ev sahibini bekleyen, hatıralarını canlı tutan Bosna…

Evet… Bütün duygularımı, hislerimi, konu edeceğim gezilecek yerlerin hepsini bu blogda değerlendirmeyeceğim. Bu blogda genel olarak gezilip görülmesi gereken yerlere kısaca değineceğim.

Önce Bosna-Hersek’e nasıl ulaşılır ile başlayalım. Havayolu ile ulaşmak isterseniz Türkiye’den Türk Hava Yolları ve Pegasus sizleri bekliyor. Ancak bağlantılı uçuşlarla ile diğer havayolu şirketlerini de deneyebilirsiniz. Otobüs veya araba ile ulaşımı sağlamanız da mümkün.

TİKA Tarafından Gönderilmiş Bir Otobüs

Şehir içinde toplu taşıma aracı olarak kullanacağınız tramvay ya da otobüslerde bizden izler var. Konya’dan gönderilmiş tramvaylar, İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve TİKA tarafından gönderilmiş otobüsler hala hizmet vermeye devam ediyor.

Bosna’ya gidenlerin bir kısmı Balkan turları adı altında, bir kısmı sadece Bosna turu ile bir kısmı da kongre veya benzeri bilimsel etkinlikler kapsamında ziyaretlerde bulunuyor. Kişisel olarak tercih edip gelenlerin yanında hatırı sayılır miktarda Türk öğrenci de bu topraklarda uzun süreli eğitim için kalıyorlar.

Bosna’nın ziyaretçileri sadece elbette Türkler değil. Malezya, Endonezya ve diğer Müslüman ülkelerdensen gelenlerin sayısı da her geçen gün artıyor. Ancak bu topraklara ilk ilgi duyup yalnız bırakmayanlar asıl sahipleri olan biz Türkler…

Peki, Bosna-Hersek’i tanımaya hangi şehirden başlayalım? Ben önce Saray Bosna’dan başladım. O zaman Saray Bosna’da gezilecek yerler nereler?

Öncelikle şehri genel anlamda tanımanızı ve Türkçe bilen bir rehber eşliğinde gezmenizi öneririm. Şehri önce tanımalısınız ki 1992 yılında başlayan Sırp ve daha sonra Hırvatların da katılımıyla meydana gelen soykırımı anlamalısınız…

Başçarşı

Saray Bosna’da nerelere mi gitmeliyiz?

1. İnat Evi

2. Latin Köprüsü

3. Başçarşı

4. Başçarşı Sebili

5. Saat Kulesi

6. Gazi Hüsrev Bey Cami

7. Başçarşı Camii

8. Gazi Hüsrev Bey Medresesi

9. Ferhadija Camii

10. Moriça Han

11. Bezistan

12. Ferhadiye Caddesi

13. Umut Tüneli

14. Hünkar Cami

15. Saraybosna Katedrali

16. Sonsuz Ateş

17. Svrzo Evi

18. Bosna Hersek Ulusal Kütüphanesi

19. Şehitlik

20. Vrelo Bosne

Saray Bosna’da gezip görüp notlar alacağınız, derin duygular içinde atılan mermilerin izlerini inceleyeceğiniz gezi de birçok yer yürüyüş mesafesinde bulunuyor. Acele etmeden, hakkını vererek keyif aldığınız bir gezi olmasını dilerim.

TLOS NEREDE?

2016-09-10T01:11:00.000+03:00

Tlos Kenti

TLOS nedir? Yenilir mi, içilir mi, yer mi, gezilir mi sorusuna, blog yazıma fazla ilerlemeden cevap verelim, verelim ki okuyucular sıkılmasınlar.

TLOS bir antik kent ismidir. Muğla’nın yeni ilçesi Seydikemer sınırları içerisinde yer alır. Nerede olduğunu, gezilmesi gereken başka güzel bir mekan ismi daha vererek pekiştirebiliriz. Herkesin hayran olduğu ve eşsiz manzarası ile doğa tutkunlarını kendine çeken Saklıkent kanyonuna 3-5 km, yoluna 4 km uzaklıkta, Fethiye’ye ise 40 km uzaklıkta yer alıyor.

Tipik bir köy yolunda asfalt zeminden ilerleyip ulaştığımız Tlos, Saklıkent Kanyonu’nun aksine daha az ziyaretçiye sahiptir. Ancak tatil gezilerimde fırsat buldukça ziyaret etmeye çalıştığım arkeolojik kalıntılara merakım, yaklaşmışken burasını ziyaret etmeden bıraktırmadı.

Öncelikle bu kenti yakından tanımak için tarihi geçmişine dair bazı bilgileri aktarmak gerekiyor. Bu bilgiler, büyük gayret, emek, zaman harcayarak santimetre santimetre ilerleyen arkeologlardan derlenmiş bilgilerden oluşuyor.

Tlos Kaya Mezarı

Tlos özel bir kent, Likya Uygarlığı için önemli yerleşim merkezlerinden birisidir. Kentin tiyatrosu MÖ 3.yüzyılda yapılmış, MS 240 yılında yaşanan depremden sonra onarılarak günümüze kadar ulaştırılmıştır. Kentin önemini göstermeye yetecek bir de tapınak var. Anadolu’da başka bulunmayan Kronos Tapınağı tanrıların tanrısı gök tanrı Kronos’a adanmıştır. Tlos’un tarihte önemli bir yer olduğu UNESCO tarafından Dünya Mirası Listesi’ne alınmasından da bellidir.

Bir de bu isim nereden geliyor ona da değinmek gerekir. Tremilus ile Praksidike’nin oğullarından olan Tloos’un isminden geldiği kabul ediliyor.

Tlos’un yerini düşünürken şu kentleri de arkeolojik şehirler haritasından bakarak perçinleyebiliriz. Xanthos, Patara, Pinara, Olympos ve Myra. Bunlara Tlos’u da ekleyince, buluntulara göre bu şehirler bir “birlik” olmuşlar ve üç oy hakkına sahiplermiş. Bunların en büyüğü Tlos ve oy hakkı varmış.

Amfitiyatro

Anadolu toprakları Roma İmparatorluğu’na dönüşünce kent önemini korumaya, Metropolis ünvanına devam etmiştir. Patara’daki Yol Kılavuz Anıtı’nda Likya yol ağının yedi farklı şekilde Tlos’a çıktığı belirtilmiştir.

Dini açıdan bakıldığında Hristiyanlık için de önemli yerlerden birisi olmuş bir antik kenttir Tlos. Yani Likya’nın önemli piskoposluk merkezlerindendir ve bu durum MS 12.yüzyıla kadar devam etmiştir.

Arkeolojik kalıntılardan elde edilen bazı bilgileri özetler aktarmaya çalıştım. Peki bizim tarihimiz açısından bu şehrin bir önemi var mı?

Kanlı Ali Ağa'nın Zirvedeki Şatosu

Bu sorunun cevabı elbetteki evet. Örneğin Osmanlılar bu kentin zirvesini ve bazı yerlerini kullanmışlardır. Bu bölgeye 19. Yüzyılda gelen “Kanlı Ali Ağa” bir Osmanlı Derebeyi’dir. Akropolün zirvesine Ali Ağa şatosunu yaptırmıştır. Bu kısım incelendiğinde sonradan ilave edildiği görülmektedir. Bu Beylik buraya yerleşmiş, kışlıklarını buralarda saklamışlar, savunmalarını burada yapmışlardır.

Hititler döneminde “ülke” olarak bahsedilen Tlos’u ziyaret etmenizi öneriyorum. Tarih ister yakın olsun isterse de uzak olsun, ders çıkarmak, zamanımızı anlamak, geleceğe yön vermek için çok önemlidir.

AFYON’DA GÖRÜLMESİ GEREKEN BİR YER: GEDİK AHMET PAŞA KÜLLİYESİ

2016-07-07T01:07:00.000+03:00

Gedik Ahmet Paşa Camii

Türkiye sınırları içerisinde ve dışarısında ziyaret etmiş olduğum ve paylaşılması gerektiğini düşündüğüm yerleri bu blog aracılığıyla sizlerle buluşturmaya çalışıyorum. Anadolu’nun küçük ama tarihe şahitlikleri açısından büyük bir kenti olan Afyonkarahisar ziyaretimde, ziyaret emiş olduğum Gedik Ahmet Paşa Medresesi de bunlardan birisidir. Afyon ile ilgili paylaşmış olduğum notlarıma ilaveten inşallah beğenirsiniz.

Afyonkarahisar merkezinde birilerine yaklaşıp, nereleri gezebiliriz dediğiniz de Karahisar Kalesi, Ulu Cami, İmaret Cami, Hamam … diye fazla da olmayan yerleri sayalar. Merkezde hangi caddeye girseniz otopark sorunu ile karşılaşacağınızdan, yürüyerek dolaşıp, tarihe şahitlik etmek daha mantıklı bir yaklaşım olacaktır.

İşlek bir cadde üzerinde bulunan Gedik Ahmet Paşa Medresesi’ni bulmanız çok zor değil. Hemen yanı başında hala dumanı tütmekte olan bir hamam yer alıyor. Medreseye hamam yönünden yaklaştıkça bir düzensizliğin olduğuna tanıklık edebilirsiniz. Tarihe, hele hele Osmanlıdan kalan tarihe verilen değer ile bağdaştırsanız da bu özensizliği, mutlaka görülmesi gereken yerlerden birisi burası.

Gedik Ahmet Paşa Külliyesi Hamamı

Gedik Ahmet Paşa Külliyesi camii, hamam, sıbyan mektebi ve medreseden oluşan bir yapıdır. Anadolumuzun birçok yerinde gördüğümüz ve/fakat ayrı birer binadan ibaret olduğunuzu sandığımız bu yerler aslında hepimizden şikayetçi.

Nasıl olmasın ki? Bu külliyeye ait sıbyan mektebinin yerinde olmadığını, yıkıldığını göreceksiniz.

Gedik Ahmet Paşa Külliyesi ile ilgili araştırma yapanlardan öğrendiğimiz kadarıyla kısaca tarihi geçmişi şöyle:

Gedik Ahmet Paşa görevi sırasında, hem Fatih Sultan Mehmet hem de II.Beyazid devirlerinde ordusunu Afyon’da kışlatmıştır. Kendisinin bu şehre bir gönül borcu olduğunu düşündüğünden de vekil olarak Hacı Mehmet oğlunu, tanık olarak Mevlana Hayreddin oğlu Şemseddin ve Aliyüddin oğlu Osman Çelebi’yi bir külliye yaptırmak amacıyla Afyon’a göndermiştir.

Mimar Ayas Ağa tarafından 1472 yılında yapılmaya başlanıp 3 yıl sonra tamamlanmıştır. Vakfiye 1475 yılında Mayıs ayında Afyon Kadısı önünden düzenlenerek onaylanmıştır. Bu cümle günümüze önemli mesajlar vermiyor mu?

Aradan geçen yıllar külliyenin yapılarını yıpratmış, tarihin yükü ilgisizlikle birleşince yeniden onarma ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Tutulan kayıtlara göre külliye “celali” ve “sofa” ayaklanmalarında harap olmuş, ilk olarak 1670 yılında onarılmıştır. Daha sonraları ders okutulamaz hale gelmiş, Birinci Dünya Savaşı’nda esirlere karargah olmuştur.

Gedik Ahmet Paşa Camii

Süreç içerisinde kaderine terk edilen bu Medrese 1928 yılında müze olarak kullanılmaya başlanmış, 1931 yılında tamir görmüştür. Tarihin ve doğanın şartları ağır, elbette zaman zaman onarma ihtiyaçları ortaya çıkabiliyor.

Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından 1940 yılında cami yeniden yapılırcasına tamir ettirilmiştir. Bu bakım sırasında medrese ve hamam da elden geçirilmiştir. Tabi o dönemlerde külliyenin etrafında yapılaşma olduğundan bu binalardan bazılarının yıkılarak etrafın açılması istenmiştir. Ancak bu sırada sıbyan mektebi de yıkılmıştır. Keşke bu yapıda ayakta olsaydı!

Ancak o dönemde külliyenin etrafı açılmaya çalışılsa da günümüzde o bölgede gelişigüzel bir yerleşimin olduğu da aşikardır.

Hamam caminin kuzeydoğu tarafında yer alırken, dışarıdan bakımsız bir görüntüsü vardır. Yetkililer tarihimize sahip çıkarlarsa daha da güzelleşebilir. Medrese güneybatıda bulunuyor. Bu bina içerisinde günümüzde el sanatları konusunda uzman zanaatkarlar hünerlerini ortaya koyuyorlar. Ön kısımda bir de su kuyusu bulunuyor.

Gedik Ahmet Paşa Medresesi Girişi

Gedik Ahmet Paşa Külliyesi ile ilgili değişik makalelerde çok daha fazla detaylı bilgiler yer almaktadır. İsteyenler buralardan bilgi edinebilirler. Ancak Afyon’a yolunuz düşerse, mutlaka ziyaret etmenizi salık veririm. Çünkü özellikle caminin yapısı etkileyici.

Kaynak: http://www.academia.edu/9738985/Afyon_Gedik_Ahmed_Pa%C5%9Fa_Camii

IŞIKLI GÖLÜ KEŞFEDİLMELİ

2016-02-23T01:04:00.000+02:00

Gezdiğimiz gördüğümüz yerlerden bazı dikkat çeken yerleri, eserleri tanıtılması adına sizlere sunmaya devam ediyorum. Bu sefer olumuz Denizli’nin Çivril İlçesinde bulunan Işıklı Gölü’nden geçti.

Afyonkarahisar’dan çıktığımız dönüş yolunu Uşak ve Uşak’ın Sivaslı kazasına yönelttik. Enfes doğa görüntüsü ile zaman zaman köy yollarından geçerek Sivaslı’da soluklandıktan sonra, rotayı Çivril üzerinden Antalya’ya yönelttik.

Çivril Denizli’nin bir ilçesi. İlçe merkezini tanıtmak yerine onu daha değerli kılan doğal zenginliklerinden birisi olan Işıklı Gölü’nden bahsedelim.

Göl, Çivril Ovası üzerinde yer alan bir Tatlısu gölüdür. Gölün kıyısı boyunca yol alırken havalanan kuşları, göl içerisinde keşfe çıkan ve ayrıca balıkçı tekneleri göze çarpıyor.

Bölge ikliminin zenginleşmesini sağlayan değer olan bu gölden Büyük Menderes nehri doğmaktadır. Göl doğal su kaynaklarınca beslenmekte olup, kışın yağışlar nedeniyle su seviyesi yükselince DSİ tarafından önlem alındığını öğreniyoruz. Yaklaşık 800 metre rakımda ve 73 kilometre kare yüz ölçüme sahip Işıklıdan, yazın sulama suyu kaynağı olarak yararlanılıyormuş.

Nilüfer Tarlaları ve Balıkçı Teknesi

Gölün yakın çevresinde balıkçıları görmek mümkün. Çünkü gölde balıkçılıkta yapılıyor. Gölü ister kıyısından, isterse de tekne vasıtasıyla keşfedecek olursanız nilüfer tarlalarına şahit olacaksınız.

Ancak Işıklı ile ilgili şu notu da düşmek gerekir. Çevrede yerleşim olmamasından tanıtımının yetersiz olduğu ve turizm açısından yeterince değerlendirilemediği görülüyor. Ancak yapılaşma kirlenmeyi getirdiğine göre, tanıtımı yapılırken doğal yapının korunması da mutlaka düşünülmelidir.

Çivril Belediye Başkanı bir TV programı için verdiği röportajında gölün bölgedeki 10 fabrikanın değerine eşdeğer olabileceğini belirtiyor. Ancak şu haliyle bu elbette çok zor bir durum.

Bu göl belli periyotlarla su sporlarına açılabilir. Nilüfer tarlalarına yapılacak tekne turları, kuş yuvalarının ve göçmen kuşlarının görülmesi için çalışmalar yapılabilir.

Kısaca Işıklı iyi tanıtılmalıdır. Açıkçası yolumuzu buraya çevirmesek bizim de haberimiz yoktu…

Doğal değerlerimizi koruyarak turizme kazandırmalıyız.

BOZCAADA’DA BİR YAZ GÜNÜ

2016-01-31T02:56:00.000+02:00

Bozcaada

Bozcaada denilince Ege Denizi’ndeki adalardan birisi akla gelir, fakat genelde hakkında fazla da bir bilgi yoktur. Kimi zaman fayton resimlerinin veya videolarının ekrana düştüğü haller göz önüne geldiğinde, Gökçeada ile karıştırılır. İkisi de Türkiye’ye bağlı, güzeller güzeli sakinliğin, dinginliğin zirve yaptığı yerlerdir.

Bir yaz mevsiminde, Ağustos’un sıcak bir gününde kendimizi feribota binmek üzere Geyikli’de bulduk. Balıkesir-Çanakkale istikametine giderken haydi Bozcaada’yı görelim derseniz pişman olmazsınız. Her 15 dakikada bir kalkan feribotlarla rahat bir boğaz yolculuğuyla kendinizi Bozcada Kalesi’nin yanı başında buluyorsunuz.

Temiz ve dokunulmamış doğasıyla yaşama enerjisi veren Geyikli’de yapılan yazlık villalar dikkat çekmiyor da değil. Kimisi için keşke biz de sahip olsak denilen bu yapılar kimisi için de doğaya fazla dokunmasalar diye temenniye denk gelir. Unutmadan belirtmekte fayda var. Dönüşünüzde köy yollarından ana yola çıkınız. Değmez mi sizce?

Arabasıyla gitmek ve adaya geçmek isteyenler internetten önceden feribot randevusu alabilirler. Arabasını bırakmak isteyenler ise otoparklara bırakarak beklemeden karşıya gelen ilk feribotla geçebilirler. Denizde yüzmek isteyenler hazırlıklı olsunlar. Öğrendiğimizi kadarıyla ve Ayvalık tecrübesinden sonra Ege’nin sularının serin olduğunu not düşmek gerekiyor.

Bozcaada Türkiye’nin üçüncü büyük adası iken Ege Denizi’nde Gökçeada’dan sonra ikinci büyük olanıdır. Burası Çanakkale’ye bağlı bir ilçedir. 40 km² yüzölçümü sahip bu adanın karadan uzaklığı yaklaşık 6 km kadardır. Nüfus yazın 5 binlere çıkarken kışın 1500’lere kadar düşmektedir.

Her zaman olduğu gibi bu tür yerlere giderken önceden kısa bir tarihine bakmakta fayda var. Bozcaada stratejik bir konuma sahiptir. Çünkü Çanakkale Boğazı’nın girişinde yer almaktadır. Bunu tarihi kayıtlarla ortaya koymak gerekir.

Troya savaşlarında Yunanlılar adadaki Aulis Limanı’nı kullanmışlardır. Bu şirin ada İyonya ayaklanmasından sonra Perslerin, sonra Romalıların egemenliğine dahil olmuştur. Tarih Roma İmparatorluğunun sonunu getirdiğinde, bu kez de Bizans İmparatorluğu sahip olmuştur.

Anadolu’nun burnunun dibinde bulunan bu adaya Türkler ne zaman mı ilk defa sahip oldular? İzmir’i fetheden Aydınoğlu Umur Bey 1328’de 8 gemiden oluşan bir filo ile adaya çıkıyor. O dönemin gerekliliği için olsa gerek yağmalıyorlar. Adanın tarihe şahitliği Venedik ve Ceneviz rekabetinde de ortaya çıkıyor. Bizanslılar 1377 yılında adayı Cenevizlilere vermiş. Daha sonra adanın boşaltılmasına karar veriliyor ve yaşayanlar başka yerlere taşınıyorlar.

Daha sonra tarihimizin eşsiz kahramanlarından Fatih Sultan Mehmet Gökçeada ile birlikte Bozcaada’yı de fethediyor. Osmanlı donanmasının ikmal yerlerinden biri haline geliyor. Daha sonra bunu hazmedemeyen Venedikliler tekrar adaya çıkıyor ama olmuyor. Mahmut Paşa 1464 yılında adayı tekrar Osmanlı toprağı haline getiriyor. Ada şimdiki ismiyle ilk defa Piri Reis’in haritalarında kendini gösteriyor.

Bozcaada Kalesi

Sonraki süreçte 1645-1669 arasında Osmanlılar Venediklilerle savaşıyor ve adayı kaybediyor, ama bir yıl sonra donanmamız tekrar fethediyor. Ada şimdilerde olduğu gibi uslu durmayan Ruslar tarafından da ele geçiriliyor (1806-1812). Kale Ruslar tarafından yıkılırken, ada da yakılmıştır. 1842 yılına gelindiğinde ise II.Mahmut adayı tekrar almıştır.

Çanakkale savaşları sırasında ada İngilizlerin ve Fransızların kontrolüne geçmiştir. Buraya uçak pisti yapmışlar, ikmal merkezi olarak kullanmışlardır. Askerlerini buradan dinlendiren ve tedavi edilmesini sağlayan Çanakkale’nin yenilenleri 24 Temmuz 1923'te imzalanan Lozan Antlaşması ile adayı bize bırakmak zorunda kaldılar.

Bozcaada Kalesi Girişi

Bozcaada’da belediye bulunur ve 1923 yılında kurulmuştur. Kuruluşu oldukça eski bir belediyeye sahip olmasına rağmen adada köy yoktur.
Bozcaada tarihine kısa bir göz attıktan sonra doğal güzelliklere ve adada edindiğimiz notlarımıza geri dönelim. Daha feribot üzerindeyken fotoğraf makineleri takip eden martılardan adaya yöneliyor. Bir kale ve üzerinde dalgalanan bayrağımız dikkat çekiyor. Feribottan iner inmez Ağustos’un sonlarına doğru manav reyonlarını süsleyen doğal meyve-sebzeler dikkat çekiyor.

Ada sokaklarına girildiğinde kendine özgü mimari, döşeme taşlar ve insanlarının güler yüzlülüğü dikkat çekiyor. Bu güzelliklere maruz kalan misafirlerin memnuniyeti ise yüzlerinden okunuyor. Öğle vaktinde adaya çıkarsanız mis gibi ev yemekleri yapan yerlere mutlaka uğrayınız. Dar sokak aralarının tarihe şahitlikleri görülmeye değer. Gündüz saatlerinde akşam eğlencelerine hazırlanan küçük eğlence yerleri tatilcileri bekliyor. Ahşap masa ve sandalyeler size bir özlemi hatırlatmıyor mu?

İskelenin hemen yanındaki küçük semt pazarı, hediyelik eşya satıcılarına uğramayı unutmayınız. Adaya özgü hatıraları bulabilirsiniz. Adayı gezmek isterseniz bisiklet ve araba kiralayabilirsiniz. Ada içerisinde yürüyerek dolaşmak kısa mesafeler için kolay ve mutlaka deneyiniz. Bu arada bol bol fotoğraf çekmeyi de unutmayınız.

Hediyelik eşya pazarı

Bozcaada’ya bizim gibi Ağustos ayında veya Eylül ayında giderseniz nefis görsellikteki ve enfes tattaki üzümleri yemeyi unutmayınız. Çok şey kaybedeceğinizi söyleyebilirim.
Bu arada Bozcaada Kalesi’ni ziyaret etmediğimi sanmayın. Kalenin girişi ücretli ancak düşük bir ücrete mukabil gezebiliyorsunuz. Adanın surlarına çıktığınız zaman neden stratejik bir yer olduğu hemen anlaşılabiliyor.

Kaleden boğazın görünüşü

Ancak gördüğüm bazı manzaralar bizi üzmedi de değil. Kale içerisinde dolaşırken bir bakımsızlık hakimdi. Osmanlı tuğrasının bulunduğu taş yerde duruyordu ki alınıp götürülmesi gayet kolay. Çünkü girişte sadece cüzi ücreti alan bir görevli var. İçeride hiç kimse yoktu.

Kalede bulunan eserlerin altlarına isimler yazılan yerler var ama bu isimler kaybolmak üzereydi. Kale girişinde tanıtıcı bir tane levha var ancak içeride bölge bölge tanıtım kartları yoktu. Örneğin kale içerisindeki mescid nerede belli değil.
Bozcaada Belediyesi mutlaka kale hakkında daha detaylı bilgilerin ziyaretçilere sunulmasını sağlamalıdır. Eğer belediye altından kalkamazsa bu Kültür ve Turizm Bakanlığımız sağlamalıdır. Değerini öğrenmek belki de sahip çıkma değerini daha önemli hale getirebilir.
Son not olarak Bozcaadaın’ gezilip görülmesi gereken bir yer olduğudur. Özellikle kalenin konumu boğaz için ne anlama geliyor orada apaçık duruyor. Biz bir yaz günü Bozcaada gezimizi çok sevdik, planlarınız arasına almanız için sizlere de öneriyoruz.

KARAHİSAR KALESİ

2015-12-28T23:51:00.001+02:00

Karahisar Kalesi ve Bayrağımız

Karahisar Kalesi Yıkılır Gelir

Kakülü Boynuna Dökülür Gelir

Yayladan Gel Allı Gelin Yayladan

Kesme Ümidini Kadir Mevladan Kadir Mevladan

Ver Elini Karlı Dağlar Aşalım Bayramlaşalım

Ben Bir Koyun Olayım Sen De Bir Kuzu

Meleye Meleye Getirem Yazı

Melodisi ve sözleri ile dikkat çeken bir türküdür “Karahisar Kalesi.” Belki birçok kimse nerede olduğunu bile bilmeden severek dinler ve söyler bu türküyü. Afyon diğer ismi ile Afyonkarahisar şehrine yapmış olduğum ziyarette, Karahisar Kalesi ilk ziyaret ettiğim yerlerden birisidir.

Şehrin her yerinden görülebilen ve dalgalanan Türk bayrağı ile ben buradayım demektedir. Bu davete icabet etmemek elbette olmaz.

Kaleye çıkmak için Afyon şehrinin en eski yerleşim yerine uğramanız ve dik merdivenleri çıkmanız gerekiyor. Ancak her zaman olduğu gibi küçük bir araştırma yapmanızı ve burası hakkında bazı bilgiler edinmenizi öneririm.

Tarihi notlara göz atacak olursak, Karahisar Kalesi’nin Hitit İmparatoru II.Murşil tarafından M.Ö.1350 yılında askerlerinin kışı geçirmesi için yaptırıldığını öğreniyoruz. Yaklaşık 226 metre yüksekliğinde olan kalenin o dönemdeki ismi ise Hapanuva (Yüksek Tepe Şehri)’dır. Kaleye çıkabilirseniz, çevresine nasıl hakim olduğunu ve stratejik bir yer olduğuna şahit olursunuz.

Tarih M.Ö. VIII-VII yüzyılları gösterdiğinde buraya Frigler hakim olmuşlar, kalenin eteklerine Akronio veya Akronium adı verilen yerleşim yerlerini yapmışlardır. Tarihin daha sonraki dönemlerinde ise bu bölge Lydialılar, Persler, Pergamon Krallığı, Romalılar Bizanslıların eline geçmiştir.

Biz Türkler ne zaman buralara gelebilmişiz derseniz, Anadolu’ya güzel bir zaferle ismimizi yazdırdığımız Malazgirt Savaşı’ndan sonra XI. Yüzyılda Selçuklular buraya yerleşmiş, burada yaşayan Türk boyları kayalar üzerindeki bu kaleye Karahisar ismini vermişlerdir.

Anadolu Selçuklu Sultanı I. Alaeddin Keykubat bu kalede hazinelerini saklamıştır. Selçuklu vezirlerinden Sahip Ata Fahrettin Ali ve oğullarına kale muhafızlığı verilmiş, bu nedenle de ismi Karahisar-ı Sahip olmuştur. Sultan Alaeddin Keykubat burada cami, saray, erzak ambarları, cephanelikler, sekiz su sarnıcı ve değerli eşyaların saklandığı bir de mahzenler yaptırmıştır. Burası Osmanlılar döneminde de kullanılmıştır. Örneğin Sultan II. Selim kaleyi onartmıştır. Bölgede en iyi afyonlar yetiştiği için kalenin adı Afyonkarahisar olmuştur.

Karahisar Kalesi'nden şehrin görünüşü

Karahisar Kalesine çıkmak için Ulu Caminin karşısındaki ara sokaktan yukarı doğru yol almanız gerekiyor. Mehmet ve Ahmet Efendiler ve Ahmet Turhani türbelerinin arasından geçen küçük sokak sizi hafi hafif çıkışa hazırlamaktadır.

Merdivenleri tırmandıkça şehre yukarıdan bakmaya başlıyorsunuz ve böylece daha yakarıya çıkma cezbine kapılıyorsunuz. Merdivenler dikleşmeye başladığında, benim gibi kışın soğuğunu hissetmeye başladığınız dönemde buradaysanız, soğuğu yüzünüzde hissediyorsunuz. Tırmanılan merdivenlerin zorluğunun vücudunuzu ısıtması ve hafif rüzgar birbirini dengeliyor. Kale surlarına yaklaştıkça diklik artarken, burada yaşayanlar nasıl çıkmışlar, dönemin askerleri ne zorluklar içindeymiş demekten kendinizi alamıyorsunuz.

Nihayet zirveye, surların içine girdiğinizde şehrin enfes manzarası sizi kucaklıyor. Zamanında yaşamın olduğu bu yerde neler yaşandığını gördüklerinizle birlikte içselleştirmeye çalışıyorsunuz. Dalgalanan ay yıldızlı bayrağın gururu ise bir başka, belki de tarifsiz bir his. Kaleden Afyon şehrine bakarken Kurtuluş Savaşı ve verilen mücadelenin aklınıza gelmemesi ise imkansız.

Anadolu birçok medeniyete ev sahipliği yapmış medeniyet beşiğidir. Bu ev sahipliğinin yaşanmışlıkları ise birçok tarihi gerçeklerle birlikte efsaneleri de beraberinde getirmektedir. Tarihin düştüğü nota göre “Efsaneler gerçeklerin izdüşümündedir.”

Karahisar Kalesi'nden Ulu Caminin Görünüşü

Bu durumda Karahisar Kalesi ile ilgili bir efsaneye kulak vermemek olmaz: Battal Gazi’nin Afyonkarahisar’da 740 yılında öldüğü tarihçilerin birleştiği bir gerçektir.

Efsaneye göre “Battal Gazi ile yakın arkadaşı Ahmet Turhan kaleyi ele geçirmek için sıkı bir kuşatma yapar, içeridekilerin dışarısı ile bütün bağlantılarını keser. Kale komutanı, bunun üzerine Bizans İmparatoru’na haber gönderir ve 100.000 kişilik bir ordu yardıma çıkar. Kalenin burçlarından Battal Gazi’yi görerek aşık olan komutanın güzel kızı, kötülük gelmemesi için çimler üzerinde uyumakta olan Battal Gazi’ye bağırır, ancak duyuramaz. Sonra bir kağıt yazar, taşa sararak üzerine atar. Battal Gazi, bir iki kıpırdandıktan sonra hareketsiz kalır. Battal’ın uyunmadığını gören kız telaşlanır, babasına Türk’lerin komutanının çayırda uyuduğunu söyler ve güya O’ nu öldürmek için zehirli bir hançer ister. Battal Gazi’nin yanına gelen kız onu ölmüş olarak bulur. Çünkü attığı taş, Battal’ın kulağına gelmiş ve ölümüne neden olmuştur. Kız üzülür ve hançeri kendi kalbine saplayarak hayatına son verir. Bizans ordusu kalenin eteklerine geldiğinde amansız bir savaş başlar, Ahmet Tarhan askerleriyle birlikte şehit olur. Ahmet Tarhan Karahisar Kalesi‘nin eteklerinde, şu anda Ulu Cami‘nin karşısındaki mezarına gömülür. Yenilgiden sonra çok şiddetli bir fırtına başlar ve Battal’ın cesedini Eskişehir dolaylarına atar. Böylece Bizanslılar, Battal Gazi’nin öldüğünü anlayamaz ve daha uzun süre onun korkusuyla yaşarlar.”

Afyonkarahisar’a kadar gidip, yol güzergahı olarak kullanıp kaleye çıkmamak olmaz. Şiddetle öneririm.

MEHMET VE AHMET EFENDİLER TÜRBESİ İLGİ BEKLİYOR

2015-12-13T22:34:00.000+02:00

Ülkemizde ve yurt dışında çıkmış olduğum gezilerde tarihi, dini ve turistik mekanları gezmek, incelemek zevk aldığım aktiviteler arasındadır. Gezi Türkiyemiz sınırları içerisinde olduğunda ise Selçuklu ve Osmanlı eserleri, tarihi camiler, türbeler tarihimle gururlandığım yerler oluyorlar.

Gezdiğim, gördüğüm yerlerde Türk tarihine damga vurmuş her değere sahip çıkılması açısından yaklaşır, değerlendirmelerimi de buna göre yaparım. Gördüğümüz güzellikleri paylaşırım ki gören her göz de bu değerlere katkı koysunlar, bu haza ortak olsunlar isterim.

Şahit olduğum olumsuzlukları, özensizliği ise sahip olduğumuz kıymetlerimize daha fazla sahiplenilmesi için yetkililerin gözüne sokarcasına ortaya koymaya çalışırım. Velhasıl değerlerimizin değerinin bilinmesi için paylaşımcı olmaya çalışıyorum. Sizlere ulaştırmaya çalıştığım aşağıdaki satırları da bu açıdan sizlere sunuyorum.

Ekim ayının son haftasında Afyonkarahisar’a bilimsel bir toplantı için gitmişken kültürel değerlerini yakından görmek için şehir merkezinde dolaştım. Afyon’un eski yerleşim yerinde bulunan Ulu Cami ilk uğradığımız yer oldu. Caminin içine girdiğimizde gördüğümüz tarihi dokuya hayran olduk.

Türbenin arkadan görünüşü

Bu kısa yazıya asıl konu etmek istediğim ise Ulu Caminin karşısında bulunan türbeler. Bunlardan birisi “Mehmet ve Ahmet Efendiler” Türbesi. Bu türbenin yola bakan kısmı (yazının baş tarafındaki resim) bile bakımsızlığı ortaya koymaktadır. Türbenin Karahisar kalesi tarafında kalan kısmında yani arka kısmında ise çevreleyen duvar bile yok. Arkadaki bakımsızlık daha da üzücü duruyor.

Kapı yanında asılı levha

Türbenin giriş kısmında eskimiş, yağmurda ıslanabilecek çerçeve içerisinde bir yazı bulunuyor. Yazıda türbede ebedi istiratgahında bulunan bu zatların kim olduğu hakkında bilgiler yer alıyor.

Bir de yola bakan kısmında taş üstünde çerçeve içerisinde yer alan bilgiler yazılmış. Bunun dışında bilgilendirici başka da bir şey yok. İnternetten kısa sürede bu türbe hakkında yeterli bilgi de bulunamıyor.

Bu kişiler hakkında yeterli bilgi bulunamamasına mı yanmalı, türbenin bakımsızlığına mı üzülmeli? Türbe binası üzerinde ise “Bu eser korunması gerekli tescilli kültür varlığıdır.” yazıyor. Ancak bu şekilde bir koruma insanı üzüyor.

Yol kısmında taş levha

Türbe binası üzerinde Mehmet ve Ahmet Efendiler hakkında şu bilgiler yer alıyor: “Onaltıncı asırda yaşamış olup Ciltenan ismi ile meşhur 40 kişilik grubu teşkil eden Sultan Divanın talebelerindendir. Sultan Divanı ile Çaldıran Seferine, Suriye ve Mısır Seferine iştirak eden Yavuz Sultan Selim ordusunda savaşan ve yararlılıklar gösteren Mevlevi dervişleridir. Sultan Divanı tarafından tarikat kardeşi yapılmışlar, vefatlarında vasiyetleri üzerine aynı yere yan yana gömülmüşlerdir.”

Bu türbenim yan tarafında Karahisar Kalesi’ne giden küçük ara yolun kenarında ise Ahmet Turhani Türbesi yer almaktadır. Tek başına bir mezar ve kaynaklara göre mezar taşı bile sonradan yapılmış bir yer. Kendisinin aslen Rum, iri yarı ve pehlivan gibi bir zat olduğu rivayet edilirmiş. Anlatılanlara göre Battal Gazi ile güreşe tutuşmuş, yenilince de Müslüman olmuş. Daha sonra da Battal Gazi’nin yanında savaşlara katılmıştır. Afyon Bizans’dan alınırken Battal Gazi ile birlikte burada şehit düşmüş, mezarının bulunduğu yere defnedilmiş.

Türbenin girişi

Bu türbelerin bulunduğu yerlerin daha intizamlı şekilde restore edilmesi, güzelleştirilmesi, terkedilmiş görüntüden kurtarılması gerekiyor. Türbenin manevi öneminin yanında, yerli ve yabancı turistlerin yoğun olarak uğradığı bir bölge olması nedeniyle yeniden restore edilmesi oldukça önemlidir. Bu konuda Afyonkarahisar yetkililerinin gereğini yapacağını düşünüyorum.

Ahmet Turhani Türbesi

ISSIK GÖL KİMBİLİR NELERE ŞAHİTLİK ETTİ?

2015-11-18T00:10:00.000+02:00

Bir göl düşünelim ki tarihe şahitlikleri olsun. Hem de Türk tarihine. İfade bu şekilde olunca, akla doğrudan şu sorunun gelmesine vesile olmak da bir hedeftir. “Türk tarihine şahitlik eden sadece bir göl mü?” Bunun cevabı da elbette hayır…

O zaman tekrar başa alalım ve daha önce yazmaya çalıştığım Kırgızistan hatıralarına geri dönelim. Kırgızistan’a yolunuz düşerse ki düşürmeye çalışın, mutlaka Issık Göl’e uğrayınız.

Issık kelimesi Kırgızca’da ılık anlamına gelir. Günümüzde “göl” kelimesi “köl” veya “kul” kelimelerine karşılık gelmektedir.

Kırgız Türkçesi ile “Ысык-Көл,” (Isık-Köl) olarak bilinir. Çevresindeki dağların zirveleri karla kaplı olmasına rağmen hiç donmadığı için bu ismi taşımaktadır.

Bu blog makalesi belki tarih notlarından oluşturulmayacak, lakin Issık Göl denilince tarihe de bir göz atmak, bilmediklerimizi çok genel anlamda da olsa gözden geçirmek gerekmez mi? Tarih derslerinde hep Issık Göl denilmiş, ancak bir kare resmini bile görememiş birisi olarak bu satırları yazıyorum. Bu arada, eğer ata yurtlarını dünya gözüyle göreyim diye düşünceniz varsa, bilgilerinizi mutlaka ön incelemeye tabi tutun…

Tarihçi S. Gömeç bir eserinde “Issık Köl çevresi, Ala- Tag, İli Vadisi, Çu-Talas arası, Kuz-Orda ve Taraz havalisinden ibarettir. Bu bölge tarihin en eski devirlerinden beri Türklerin yurdudur.” diyor.

Başka bir kaynağa göre Göktürk Devleti’nin yıkılması üzerine bağımsız hale gelen Türgişler, Talas, Çu ve İdil nehri ile Issık Gölü dolaylarında yaşamışlar.

Bir diğer eserde Türgişler, Issık Gölü civarının yerleşik On-Ok kabilelerinden biridir. Gerek Hun, gerek Göktürk devletlerinin kurulduğu dönemlerde bulundukları coğrafyada var olmuş, varlıklarını yüzlerce yıl bu bölgede sürdürmüşlerdir.

Başka kaynakta ise “Her şeye rağmen Çiğillerin, Karahanlılar devrinde bugünkü Kırgızistan sınırları içinde bulunan Isık Göl/Issık Göl’ün çevresinde, özellikle güney ve güneybatısında, Tarāz, Barsgan, Kaşgar havalilerinde ve Maveraünnehir’de adlarından bahsettirdikleri görülmektedir. Çiğiller bu topraklarda Göktürkler çağından beri yaşamışlardır.”

Issık Göl’ün tarihi şahitliklerinin bir kısmı arkeologlara göre suların dibinde duruyor. Gölün altında 2500 yıllık bir uygarlığın kalıntılarının bulunduğu düşünülüyor. Arkeologlara göre bu kalıntılar, çok büyük ve zengin bir şehrin varlığına işaret imiş. 500 metre uzunluğunda duvarlar, ok uçları, bronz kaplar, paralar, hançerler, küçük baltalar araştırmalarda bulunanlar arasında. Arkeologların yanında tarihçilere de kulak verildiğinde, Timur’un bir zamanlar buralarda bulunan ama esrarengiz şekilde kaybolan sarayını arıyorlarmış.

Bu topraklar hem tarihçilerin, hem arkeologların, hem sanat tarihçilerinin ve hem de ilgili diğer bilim dalları ile uğraşanlar için bilinmezlerinin ortaya çıkarılmasını bekliyor.

ISSIK GÖL NEREDE VE NASIL BİR GÖLDÜR?

Hakkında yaptığım küçük araştırmalar neticesinde Issık Göl’ün dünyaca ünlü kalemlere esin kaynağı da olmuş bir krater gölü olduğunu, bu açından da dünyanın en büyüğü durumunda bulunduğunu öğrendim. Kırgızistan’ın doğusunda bulunan ve Küngöy ve Teskey Aladağları arasında yer alan bu gölün denizden yüksekliği ise yaklaşık 1600 metre.

Issık Kul’a bakıldığında uzunluk doğu-batı yönünde ve yaklaşık 182 kilometre. Genişlik ise Kuzey-Güney istikametinde 60 kilometre olup, derinlik ortalama olarak 300 metre olmasına rağmen, en derin yeri 668 metredir.

Issık Göl’ü küçük dereler, eriyen kar suları ve yeraltından gelen soğuk ve sıcak kaynak suları besler. Ancak bu gölü boşaltan bir akarsu yoktur. Suyu biraz tuzlu olduğundan deniz özlemi çekenlere ve bu imkanı yakalamayacak olanlar için bulunmaz fırsattır.

Kırgızistan’ın önemli turizm yörelerinden birisi olan Issık Köl’ün kuzey kısmında oteller, pansiyonlar yer alır. Sovyetler Birliği döneminde yöneticilerin tercih ettiği turizm yerlerinden birisi olmasına rağmen, bu devlet yıkılınca bölge zor zamanlar geçirmiş. Issık sadece son on yıllarda değil tarihte de dinlenme merkezi özelliğindeymiş. Örneğin Karahanlılar gibi Türk Kağanlıkları'nın da dinlenme merkezi hüviyetindeymiş.

Mayıs ayının ilk haftasında yaptığımız gezide elbette Issık Göl’ün kıyılarına, kumsalına ayaklarımızı bastık. Ayaklarınızda hissettikleriniz tıpkı Akdeniz’in kumu gibi. Gümüş renginde parlayan göl suyu, güneş batıya göç edip ışınlarını gün batımında suların üzerine bıraktığında, büyüleyici bir görüntü ortaya çıkıyor. Şair ruhlu yazarlar ise Kış mevsiminin güzelliğinin bastıran sisin kattığı şiirsellikte olduğunu kaleme almışlar. Mayısın başlarında ayağımızı daldırdığımız göl suyunun serinliği yaşamaya değer.

Tarihini ve coğrafyasını merak ettiğim bu göle varmak için yola düşerken, küçüklü büyüklü yerleşim yerlerini geride bırakıyoruz. Emeğini alın teri ile kazanan köylüler tıpkı Anadolu topraklarının garip insanları gibi. Atlar, inekler, keçiler, koyunlar, küçük Kırgız Türkü çocuklarının yaptıkları çobanlıklara şahit oluyoruz.

Asfalt yolların bozuk olduğunu, sıcak asfalttan yapılmış ve çift şerit halde bulunan yolların ise Çinliler tarafından ticaret için yapıldığını öğrenince, Türkiyemizin çok daha güçlü şekilde oralarla daha çok ilgilenmesi gerektiği apaçık ortaya çıkıyor.

Yemyeşil mera alanlarında ise yeteri kadar hayvancılığın yapılamadığını görünce üzülmemek elde değil. Zaman zaman karayolu ile paralel seyreden demiryolu üzerindeki siyah dumanlarını çıkaran yolcu ve yük trenlerinin eskiliği ize göze çarpıyor. Ve Yine Türkiye…

Yolculuğumuzda dikkat çekici yerleşim yerlerinden birisi “Balıkçı” şehri. Buraya geldiğinizi yol boyunca balıklarını ipe dizmiş ve kurutmuş satıcılardan anlayabilirsiniz. İster taze isterse kurumuş alabalık satın alabilirsiniz. Ya da bizim gibi sadece resimlersiniz…

Balıkçı’dan sonra Sarıkamış köyünü geçip Toruaygır Köyü’ne ulaştık. Ancak bu Köy’ün kuzey yönünde 18. asra ait bir mezarlık olduğunu öğrendik. Biz zaman sıkıntısı nedeniyle gidemedik. Fırsatı olan gitmeli. Bu mezarlıklar da tarihin şahitlerinden, kim bilir kimlere ev sahipliği yapıyorlar.

Toruaygır Köyü’nden sonra Çırpıkçı, Koş-Köl, Tamçı köylerini geçtik. Yol boyunca trafikte sakinlik vardı. Bizden esintilerin olduğu köylerin kimisini yakından görürken kimisini de uzaktan izleyerek yolumuza devam etmeyi tercih ettik.

Koş Köl ve Tamçı köylerinde turizm işletmeleri bulunuyor. Pansiyon, motel, oteller Yaz mevsimi hazırlığı içinde oldukları belli oluyor. İlerleyen yol boyunca Çok-Tal ve Örnök köylerini de gördük.

Gitmeden önce karıştırdığım tarih notlarında Issık Göl ile Çon Kemin arasındaki Küngöy Ala Dağın Issık Göl tarafındaki eteklerinde çok eski devirlere ait taş üstündeki resimlerin olduğunu işin erbapları not düşmüşler.

Örnök’ten sonra Çon-Sarı Oy, Sarı Oy, Kara Oy köyleri geçilip Çolpon Ata’ya vardık. Bişkek’in 240 kilometre doğusunda bulunan Çolpan Ata veya Çolpon Ata, Karakol şehrinin 135 km batısındadır. Burası Issık Göl'ün kuzey kıyısında konumlanan ve IssıkGöl şehrinin idari merkezidir. Bir turizm şehridir.

Çolpan Ata için güzel bir türbe yapısı inşa edilmiş. Düğün, nişan merasimleri yapanlar bizim de şahit olduğumuz gibi mutlaka buraya gelip hatıra resmi çektiriyorlar. Bu şehrin, bu ismi almasına vesile olan bir de hikayesi var. Neden Çolpon Ata ismi verilmiş, bu türbe kim için yapılmış?

Bugünkü Çolpon Ata şehrinin olduğu yerde eskiden fakir bir çoban yaşarmış. O karısı ile zengin bir beyin koyunlarına bakarmış. Onların uzun zaman çocukları olmamış. İhtiyarlayınca sadece bir kızları dünyaya gelmiş. Bu kıza ilk yıldız Çolpon Yıldız gibi güzel olsun diye “Çolpon” ismi vermişler. Kız gerçekten çok güzel ve zeki birisi olarak büyümüş. Kız büyüyünce annesi hastalıktan ölmüş. Çolpon’un güzelliği hakkındaki söylenenler o yerin beyinin kulağına kadar ulaşmış. Bu bey kızı istemek için adamlarını göndermiş. Hayatı boyunca fakir olarak yaşamış çoban, kızının daha iyi bir yaşam sürmesi için vermeyi kabul etmiş. Kız babasını bu düşüncesinden vazgeçirmeye çalışmış. Ama babası bu fikrinden geriye dönmemiş. Kız o beyin olduğu yere gitmeden önce bu şehrin topraklarıyla vedalaşmak istediğini söylemiş ve yüksek dağlara doğru çıkmış. Dağlara, taşlara kendi durumunu anlatıp, uzun zaman oturup ağlamış. Kız ölmek daha iyi diye çıktığı yüksek dağdan atlamış. Kız aşağıya doğru düşerken bir taşa dönüşmüş. Babası Çolpon’u akşama kadar evinin yanında beklemiş. Kızı geri dönmeyince onu aramak için dağlara tırmanmaya başlamış. Çoban dağda kızının bir taşa dönüşmüş halde bulmuş. Eşinden sonra kızını da kaybettiğini anlayan çoban taşın yanında ağlamaya başlamış. Hayatının devam etmesi konusunda bir mana bulamayan çoban da dağdan aşağı atlamış. Düşerken çoban da kızı gibi taşa dönüşmüş.

Çolpon Ata şehri bu kız ve babasından geliyor. Bahsi geçen taşın dağın zirvesinde olduğu söylense de biz gidemedik. Gitme şansı bulanlar şanslı kişiler olacaklardır.

Burada önemli bulduğum bir konunun altını çizmeden geçmek istemiyorum. Çolpon Ata anıtının yanında tanıtıcı yazılar konulmuş. Bu yazılar Kiril alfabesi ile yazıldığından bizler okuyup anlayamıyoruz. Latin alfabesi ile yazılmış olsa idi eminim ki sadece bakmak ya da ne yazıldığını öğrenmek için kaynak karıştırmaya gerek kalmazdı. Önemli nokta da burası: Kırgızistan da dahil Türk dünyası Latin alfabesi kullanırken, Sovyetlerin bu ülkeleri Kiril alfabesine geçirmesi bu yüzden. Anlaşamayalım diye. Bu engellerin aşılması gerektiği de aşikar.

Issık Göl’ün çevresini fazla zamana sahip olanların yol boyunca giderek dolaşmaları mümkün. Issık Göl Bölgesinin idari merkezi Karakol şehridir. Bu bölgedeki yerleşim yerleri özetlemek gerekirse şöyledir:

-Koşkol (Isık Gölünün kuzey kıyısında bir köy)

-Tamçı (Issık Gölünün kuzey kıyısında bir köy)

-Çolpon-Ata (Isık Gölü kuzey kıyısının gayri resmi merkezidir)

-Karakol (Isık Gölü bölgesinin doğusunda il merkezidir)

-Tüp (Karakol'un liman köyü)

-Barskon (Isık Göl’ün güney kıyısında eski ismi Barsgan olan küçük bir yerleşim yeridir)

Kırgızistan çok uzaklarda gibi dursa da günümüzde Pegasus ve THY yolu kısaltmış durumda. Avrupa ya da çok ünlü adalara yaz tatili için gidenler atalarının topraklarını hiç mi merak etmezler?

Kaynak: http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/18/28/177.pdf

http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/18/1574/17077.pdf

SARIKIZ EFSANESİ… SARIKIZ KİMDİR?

2015-10-04T02:43:00.000+03:00

Anadolu Coğrafyası yaşanmış, gerçeklerden esinlenilmiş, yaşanmamış olmasına rağmen insanların abartı meziyetleri üzerine betimlenmiş, benzeri şekilde duyumların devleştirilmesi neticesinde efsaneleştirilmiş onlarca hikâyeye sahiptir. Bu hikâyeler ya da daha da büyütülmesi ile olgunlaşmış efsaneler, ancak Anadolu’ya hakkıyla kulak verilmesi durumunda ortaya çıkabiliyor.

Ahmet Yeşiltepe Türklerin İzinde Programı”nda “Destanlar gerçeklerin izdüşümüdür.” demişti. Türklerden çoook eski dönemler önce de yaşam mücadelesinin devam ettiği, bir aydının da belirttiği gibi “Birçok medeniyetin battığı ve doğduğu bu Coğrafya” çok büyük tecrübelere sahip.

İlmek ilmek dokur gibi karış karış gezilmesi gereken bu toprakların hikâyelerine, efsanelerine de kulak vermek gerekiyor. Kim bilir belki de gerçeklerin izdüşümüne şahit olursunuz.

Yaz aylarının en sıcak seyrettiği günlerde, Ege sahilleri boyunca yol alırken, Balıkesir Akçay’da nefeslenmek istedik. Akçay, Edremit İlçesi’ne bağlı bir yer. Geniş kordon boyunca cümbür cemaat dolaşıp deniz kokusunu teneffüs ederken, turizm ile ilgili reklamlarda şahit olduğumuz ancak fazla da kulak kabartmadığımız bir heykele rast geldik.

Elinde asası, kolunun altında su testisi ve etrafında kazlarıyla sarı renkli bir heykel. Akçay’ı temsil eden bu heykel de neyin nesi idi ve üstelik de bir kadını temsil ediyor. Yanı başında duran bilgilendirme levhasını aşağıda görüyorsunuz.

Gelelim “Sarı Kız Efsanesine.

Sarıkız ile ilgili efsanenin birkaç versiyonu kulaktan kulağa, dilden dile, sözden söze aktarılmaya devam etmektedir. Bunlardan bir örneğini siz blog okuyucularıma sunuyorum.

Sarıkız, Çanakkale’ye bağlı Ayvacık’ın bir köyünde ailesi ile yaşamını sürdürürken, henüz küçük yaşlarda iken annesi dünyaya gözlerini yummuştur. Bunun üzerine babası bir gün Sarıkız’a “Biliyorsun anneni çok severdim, burada çok hatırası var, anneni unutmam zor oluyor. Buradan göçelim.” der ve kızı ile birlikte Kaz Dağları’nın eteğinde kurulmuş Güre Köyü’nün yakınlarında bulunan Kavurmacılar Köyü’ne yerleşirler.

Yerleştikleri Kavurmacılar Köyü’nde çobanlık yaparak geçimlerini sürdürürler. Bu sırada da köyde çok sevilirler. Köyün gencinden yaşlısına herkes Sarıkız’ın babasına akıl danışıp, görüşür alırlar. Köylüler babaya farklı anlamlar yüklemeye başlarlar ve nihayet onun ermiş bir kişi olduğunu düşünürler.

Yaşam mücadelesi böyle sürüp giderken aradan yıllar geçmiş, Sarıkız büyüyüp serpilmiş ve güzel bir kız olmuş. Babası da yaşlanır. Babasının aklında hep hacca gitmek vardır. Bu amacına ulaşabilmek için de namazında niyazında sürekli Allah’a dua eder, yakarır. Sarıkız da babasının bu isteğini yerine getirebilmesi için onu teşvik eder. Babasına büyüdüğünü, kendisine bakabileceğini, yaşı daha da ilerlemeden hacca gitmesi gerektiğini sürekli söyler.

O dönemlerde hacca gidip gelmek yay şekilde oluyor ve altı ay, belki de daha fazla sürmektedir. Babası karar verir ve kızını komşusuna emanet ederek arzusunu gerçekleştirmek üzere hacca gider.

Babası gittikten sonra Sarıkız tek başına yaşamaya başlarlar. Köyün delikanlıları ise iyice güzelleşen Sarıkız’a talip olurlar. Ancak Sarıkız kimseyle ilgilenmez, hiçbirisine yüz vermez. Köylü gençler ise Sarıkız’a iftira atmaya başlarlar.

Kızın babası hacdan gelmiş, ancak kimse yüzüne bile bakmamaktadır. Sarıkız’ı emanet ettiği komşusuna bunun sebebini sorar. Ancak aldığı cevap ile baba yıkılır. SARIKIZ’IN KÖTÜ YOLA DÜŞTÜĞÜNÜ SÖYLER. Baba günlerce düşünür, kendisini yer bitirir. Hac hayrını da yapamaz. Ayrıca Köy'de yaşayabilmesi için de namusunu temizlemesi gerekmektedir. Lakin kızını çok sevmektedir ve bunu başaramaz, kızının canına kıyamaz.

Bunun üzerine baba yanına aldığı birkaç kazla birlikte kızını Kaz Dağı’nın zirvesine bırakır. Kızın burada yabani hayvanlara yem olacağını düşünür.

Aradan yıllar geçmiştir. Bayramiç tarafından gelen yolcular, dağda yollarını kaybettiklerinde, zor duruma düştüklerinde kendilerine sarı bir kızın yardım ettiğini söylemesinin yanında, bu kızın kazlarının olduğunu ifade ederler. Söylenenler arasında bir gün kazların Bayramiç ovasına indiği, köylülerin ürünlerine zarar verdiği, köylülerin Sarıkız’a bunu söylediklerinde onun eteğine taşları doldurup bunlarla bir avlu oluşturduğu, kazların artık aşağılara inmediği anlatılır.

Bu hikayeleri dinleyen baba, bahsedilen bu kızın kendi kızı olabileceğini düşünür ve hemen dağın yolunu tutar. Zirveye ulaştığında, taşlarla çevrili bir alanda kazların olduğunu görür. Sarıkız babasını görünce çok sevinir. Babasına saygı da hürmet de kusur etmez.

Babası bir gün namaz kılmak için abdest alacağını, kızının su getirmesini söyler. Sarıkız babasının eline su döker. Babası ise suyun tuzlu olduğunu söyler. Sarıkız acele ile suyu denizden aldığını ifade eder ve testisini vadilere doğru uzatır. Yeni suyu babasının eline döker. Baba buz gibi tatlı su olduğunu tadınca kızının erdiğini anlar.

Bu sırada siyah, kara bir bulut gökyüzünü kaplar. Ancak Sarıkız kaybolur. Baba ise kızın sırrının ortaya çıkması nedeniyle kaybolduğuna inanır. Baba kızına köylüler tarafından iftira edildiğini anlar ve beddua etmeye başlar. Sarıkız’ın babası üzüntü içinde tepelerde dolaşmaya başlar ve bir gün ölür. Yörede yaşayan halk Sarıkız’a ve babasına dağın yassı şekilli taşlarını üst üste koyarak mezar yaparlar.

Sarıkız’ın mezarının olduğu yere Sarıkız Tepe, babasının mezarının olduğu yere ise Baba Tepe ismi ile anılır.

Anlatılan bu efsanenin geçtiği yerlerden Sarıkız Tepe’deki kaz avlusu diye bilinen duvar kalıntıları günümüzde hala durmaktadır. Bu arada günümüzde Kavurmacılar Köyü’nde yaşayan kimse olmadığı gibi muhtar, köy mührünü, yaşayan kimse kalmadığı için Kaymakamlığa teslim etmiş ve köyün adı kütükten silinmiştir.

Bugün Kaz Dağları ve Baba Dağ ismi bu efsaneden kaynaklanarak günümüze ulaşmıştır.

ATA BEYİT VE BALASAGUN’DA TARİHİ YAŞAMAK

2015-07-18T23:52:00.000+03:00

Ata yurtlarından edinilen notları paylaşmaya devam ederken bir öneriyi yenilemeden geçemeyeceğim: Eski yurtlarımızı keşfe çıktığınız zaman mutlaka bir bilen ile yol almalısınız. Yolculuk öncesi önerim ise tarihin derinliklerine kısa bir göz atmanız. Ne nedir? Nerededir? Ne zaman hangi olaylar yaşanmıştır? Ve elbette hangi Türk hükümranlığı zamanındadır? Ön bilgi olmazsa olmazlar arasında yer almalıdır. Bir de bu tür gezilere çıkarken bir ekip halindeyseniz TÜRK’e saygı gösteren kişilerden olması oldukça önemlidir.

Manas Heykeli

Kırgızistan’ı keşfetmek istiyorsanız diğer şehirlerine göre ulaşmanın daha kolay olduğu Bişkek ve çevresi ile başlamanızı tavsiye ederim.

Bişkek, Ruslar döneminde 1878 yılında, Bolşevik askeri önderleri Mihail Frunze tarafından kurulmuş bir şehirdir. Hâlâ ayakta bulunan Rus binaları bulunmaktadır. Binalardaki mimari, tipik Rus özellikleri taşımaktadır. Bunlar estetik yapıdan ziyade sağlamlığa önem verilmiş yapılar.

Bişkek sokaklarındaki yolların her iki kıyısında da ağaçlar var ve bu ağaçların hemen dibinde arıklar bulunuyor. Bişkek sokaklarında dolaşırken kaldırımları satan otoparkçılar, tabi bunun da mafyacılığını yapan kimselere rastlamadım. Başkent Bişkek içerisinde büyüklü küçüklü park alanları ve meydanlar var. Gidenler buraları gezmeyi ihmal etmesinler.

Ala-Too meydanında 24 saat nöbet tutuluyor ve değişik kutlamalara ev sahipliği yapıyormuş. Çok yüksek bir MANAS Heykeli de yerleştirilmiş. Bu meydan 50 binden fazla kişiyi alabilirken, önemli tarihlerde yapılan anma gösterileri bu meydanda gerçekleştiriliyormuş…

Şehir içindeki 20 yeşil park arasında birisi de bizden bir isim taşıyor. Mustafa Kemal Atatürk Parkı…

Bişkek üniversite şehri de sayılabilir. Çünkü 18 üniversite, 20 enstitüsü ve 9 akademi faaliyette. Yükseköğrenim kurumları başkentin merkezi ilçelerinde yer alıyor. Şehirde iki tane de Türk üniversitesi var. Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi ve Atatürk Ala Too Üniversitesi…

Bişkek’te son yıllarda Türk müteahhitlerin yaptığı binalar yükseliyor. Beta Stores ismini taşıyan alış veriş merkezi ilk süper market. Vefa Alış Veriş Merkezi ise Türkiye’den gidenlerin en fazla uğradıkları yerlerden birisi.

Ata Beyit Anıt Mezarlığı

Bişkek’te gidilmesi gereken en önemli yerlerden birisi de Ata-Beyit: Baba Mezarı’dır. Şehrin biraz dışında bulunan ve Cengiz Aytmatov’un anıt mezarının da bulunduğu bu alana yapılan ziyaret, insanı biraz duygulandırıyor.

Ata-Beyit’in ziyaret edilmesi sırasında eşlik eden ve burası hakkında önemli bilgiler aktaran Kırgızistan-Manas Üniversitesi Öğretim Üyesi Sayın Cengiz BUYAR Hoca’ya sonsuz teşekkürlerimi sunarım. Onun verdiği bilgilere göre:

Stalin Döneminde her ülkede ulusal, milli değerlerini ön plana çıkarmaya başlayan elit kesim oluşmaya başlıyor. Haliyle Stalin’de de bu elit kesimler kendi milli devletlerini kuracaklar ve kontrol edemeyeceğiz endişesi oluşuyor. Süreç Moskova’ya bağlı olmadan işlerken Stalin, yeni yapılanmanın Sosyalist-Komünist anlayışla bağımsız devletlere doğru gittiğini görünce hemen kendince tedbir almaya çalışıyor. Ülke genelinde Türk devletlerindeki bu kişileri 3 kişiden oluşan mahkemelerde yargılamaya başlıyorlar. Tabi bu kişileri önceden KGB tespit ediyor. Her şeye bu mahkemeler karar veriyor. Milli değerleri ön plana çıkarmaya çalışan aydınların hepsini bir gecede sorguya çağırttırıyorlar. Topladıkları bu aydınları Moskova’ya götürüyorlar ve yargıladıktan sonra hepsine idam kararı veriyorlar. Daha sonra bu aydınları ülkelerine geri götürüyorlar ve kafalarına kurşun sıkarak idam ediyorlar.

Bişkek’e kamyonlarla getirilen aydınları eski kerpiç dökülen bir yere (Ata-Beyit anıt mezarlığının yakınında bir yer) boşaltıyorlar. O dönemde bu insanların nereye gittiği, ne olduğu, nereye gömüldüğü konusunda kimsenin bilgisi bulunmuyor. Moskova’ya götürülenler arasında Cengiz Aytmatov’un babası Törekul Aytmatov da yer alıyor.

Fakat kimsenin görmediği düşünülürken, öldürülen bu insanların bu yere gömüldüğünü aşağı köyden bir bekçi görüyor ve kimse de fark etmiyor. Bu kişi o dönem kızını çağırıyor ve ona “ben bu olayı şimdi kimseye anlatamam, sen ortam uygun olduğu zaman bunu anlat” diyor. 1989 yılında Sovyetler dağılmaya başladığında bu bekçinin kızı o dönemde Bişkek’te KGB’nin başında bulunan Kırgız olan kişiye gidiyor ve bu olayı anlatıyor. Kış koşullarının hâkim olduğu o zaman bir şey yapılamıyor. 1991 yılında kazı yapılarak gömülen cesetler çıkarılıp DNA testleri yapılıyor. Ata-Beyit ismi verilen bu yere, çıkarılan o cesetler gömülüyor. Cumhurbaşkanı Atabey tarafından burası anıt mezarlık kompleksi haline getiriliyor. Ata-Beyit ismini ise Cengiz Aytmatov veriyor. Vefat ettikten sonra Cengiz Aytmatov’un mezarı da buraya naklediliyor.

Bu anıt mezarlıkta, Kırgızistan’da gerçekleştirmeye çalışılan ayaklanmalarda öldürülen Kırgız Türklerinin mezarları da bulunuyor. Bişkek’e yolu düşenlerin görmeleri gereken yerlerden biri olarak altını çizmek istiyorum.

Bişkek Merkez Camii

Bişkek şehri içerisinde ve çevresinde, ibadetlerini yapmak isteyen Müslümanlar için bol miktarda mescit ve cami bulunuyor. Bu sevindirici durum Komünist sistem sona erdikten sonra gerçekleşiyor. Avrupa ülkelerine gidildiğinde, mutlaka tarihi kliseler ne durumda, nasıl ibadet yapılıyor diye ziyaret ediliyor. Bişkek’te de Merkezde büyük bir cami var. Komünist sistemin baskısı nedeniyle tarihi çok eski bir cami olmasa da vakit namazlarında dolup taşan bir cami. Kırgız kardeşlerimizin bizden farkı olmadığını görebileceğimiz yerlerden birisi de camiler.

Bişkek içerisinde hediyelik eşya almak isterseniz de Oş pazarına uğramalısınız. Değişik Kırgızistan hatıralarından alabilirsiniz. Kalitesine göre güzel hediyeler var, öneririm.

BALASAGUN’DA MÜSLÜMANLIĞA ATILAN İLK ADIMLAR

Bişkek turu tamamlandıktan sonra, yönümüzü, tarih kitaplarında okuduğumuz, hatta o dönemlerde gözünüzün önünde canlandırma fırsatı bile bulamadığımız Balasagun’a çevirebilirsiniz. Yeni bir gün yeni bir başlangıç diyerek çıkılan yol boyunca, ovalar içerisinde ilerlerken, toprağında çalışan köylüleri görüyorsunuz. Türk atlıları savaş hazırlıklarını, avlarını bu topraklar üzerinde gerçekleştirmiş olmalılar! Balasagun’a doğru hızla yol alırken ve atları da görmüşken doludizgin atlarını mahmuzlayan askerlerin gözünüzde canlanmaması mümkün değil.

Burana

Nihayet Balasagun’a ulaştığınızda önünde küçük bir derecik bulunan bir köprünün yanı başına geliyorsunuz. Beklediğiniz ihtişamlı bir eski kent kalıntısı yerine sadece “Burana” adı verilen bir kule ile karşılaşıyorsunuz. Bir de “Balballar”… Yani mezar taşları ile… Ancak kesinlikle görülmeli, tarihin bir dönemine hükmeden Türkler’in yurdunu görmelisiniz.

Balbal-Mezar Taşı

Tarih notlarına göre Balasagun Türk tarihinin unutulmaz başkentlerinden biridir. İpek Yolu üzerinde bulunmuş ve tarihin en etkili ve önemli başkentleri arasında yer alır. Hangi Türk Devletinin başkenti sualini duyar gibiyim. İlk Türk-İslam Devleti olan Karahanlılar…

Tarihçiler derki Türklerin İpek Yolu’nun tek sahibi olduğu dönemde, 9. Yüzyılda kurulan Karahanlılar’ın başkenti olan Balasagun’un, kuruluşundan yıkılışına kadar ilginç bir tarihi vardır. Aslında bu tarihi geçmişe, o dönem itibariyle çok da uzağa götürmeden göz atmak gerekiyor. Şöyleki:

Karahanlılar’ın ataları Karluklar’dır. Varlıklarını 766-1255 yılları arasında sürdürmüşlerdir. İslamiyet’in Batı Türkistan’a gelmesini engelleyen Türkişleri Balasagun’da Karluklar yenmişlerdir. 751 yılında yapılan meşhur Talas Savaşı’na kadar burada Karluk Hanlığını kurmuşlardır. Yağma, Çiğil, Toxsi Türklerinden sonra Karahanlı Devleti kurulmuştur. KARAHANLILAR, İSLAMİYETİ KABUL EDEN İLK TÜRK DEVLETİ OLMA ÖZELLİĞİNİ GÖSTERİR.

Divan-ı Lugat-it Türk’de Karluk halkı için göçebe Türklerden bir bölük adıdır. Oğuzlardan ayrıdırlar, fakat Oğuzlar gibi Türkmenlerdir deniliyor. İlerleyen zamanlarda da Balasagun Çin’den gelen Kara Hıtayların başkenti olmuştur. Moğol istilasının olduğu 1215 yılında da ele geçirilmiştir. Moğollar’ın Gobalılık, Güzelkent adını verdikleri Balasagun, İpekyolu güzergâhı değişince iyice küçülerek 17.yy da terk edilmiştir.

Balasagun'un Eski Hali

Arkeologlara göre aslında Balasagun resimde görüldüğü gibi bir kervansaray şeklinde imiş. Ancak bu bölgedeki yapılaşma yığma kerpiçten yapıldığından, Antik kentler yığın halinde yıkılmış vaziyettedir. Balasagun’da geriye kalan en sağlam yapı Burana adı verilen kuledir. Burana ismi Arapça’dan minare isminden gelir. Bu kule, bu bölgeden geçenler için bir işaret olmuş. Balasagun’a doğru, doğru yolda gidildiğine işaret imiş. Orijinal yüksekliği 40 m kadar, ancak meydana gelen bir depremden sonra üst kısmı yıkılmış, geriye 25 m kadar bir kısım kalmış. Hem minare hem de gözetleme kulesi olarak kullanılmış.

O dönemler canlandırmaya çalışılsa İlk Türk Müslümanların yaşamını merak etmez misiniz?

Burana’nın hemen yakınında ise Karahanlıların mezarlarını gösteren Balballar, mezar taşları bulunuyor. Bu bölge bilim ve sanatın gelişmesinde oldukça önemli rol oynamış. Örneğin, Karluk Türkleri İslam Medeniyetine Çinlilerden aldıkları kâğıt üretimi, ahşap, matbaa ve pusulayı tanıtmışlar. O dönemki Araplar bunları Türklerden öğrenmişler. Başka bir ifadeyle de batı uygarlığına nakli Karluklar sayesinde olmuş. Devlet ve ordu geleneğini yine ilk düzenleyenlerden olmuşlar. Osmanlıdaki Timar sistemini ilk uygulayanlar Karahanlılar. Aş evleri, hastaneleri ilk yapanlar olurken, Arapça ve Farsça’nın etkisinden uzak bir kültür iklimi geliştirmeyi başarmışlar.

Tarihi kaynaklardan yararlanılınca görülecek ki Türkçe’nin ilk resmi dil olarak kullanımı Balasagun’da olmuş ve Uygur alfabesini kabul etmişler. Bu coğrafyada Kutadgu Bilig (Mutluluk veren bilgi)’in yazarı Yusuf Has Hacip, Kaşgarlı Mahmut gibi çok değerli araştırmacı ve düşünürler yetişmiş.

Balasagun’un tarih açısından önemine tarihçi olmadığım için daha da fazla girmenin manası bulunmuyor. Ancak Balasagun günümüzde açık hava müzesi durumundadır.

Gönül diyor ki resimde görüldüğü şekilde eski Balasagun tarihi dokuya göre restore edilse, toprak altında kalanlar gün yüzüne çıkarılsa. İslamiyet’i Türklerle buluşturan bu açık hava müzesi daha intizamlı olsa. Küçük, dar ve güvensiz bir müze görünümündeki küçük kulübe daha büyük ve daha zengin hale getirilse.

Balasagun'dan Çıkarılmış Türklere Ait Kalıntılar

Küçük müzede sergilenen o dönem kullanılan askerlerin zırhları, bıçakları, ok uçları, değişik savaş malzemeleri, topraktan altından çıkarılan tarihin o dönemine ışık tutan diğer kalıntıların Antik dönem Roma kalıntılarından farksız. Ya da diğer tarihi kalıntılara verilen önem Türklere ait olanlarına da verilmelidir.

Biliyoruz ki TİKA Türklerin geçtikleri yerlerdeki bazı hatıraları canlandırmaya çalışıyorlar. Bu ilginin artarak belli plan dâhilinde devam etmesi gerekiyor. Balasagun’daki bu müze ve toprak altındaki kalıntı bunlardan sadece birisidir.

Not: Ahmet Yeşiltepe’nin Zaman Yolcusu Türklerin İzinde Programı’nın Balasagun kısmından yararlanılmıştır.

KIRGIZİSTAN’DA GEZİLECEK-GÖRÜLECEK YERLER

2015-05-29T23:01:00.000+03:00

Gençliğimizde hafızamıza nakşetmiş Türk Yurdu özlemini giderebilmek için düştük yollara. At sırtında veya yaya olarak değil, Türk Hava Yolları ayrıcalığıyla ulaştık Kutadgu Bilig’in yazarının memleketine.

Hafızamı zorlayınca tarih kitaplarından geriye kalan Çin’in ve iklim koşullarının zorlamasıyla oluşan Kavimler Göçü, Hunlar, Aral Gölü, Don ve Volga nehirleri, Talas Savaşı, Müslümanlığa geçiş, Balasagun, Issık Göl, Tanrı Dağları, Amuderya, Siriderya, Bilge Kağan, Orhun, Hoca Ahmet Yesevi derken tarih ve mekan gözetmeksizin birçok önemli nokta canlanır gözümün önünde. Görmek? Nihayet nasip oldu.

Kırgızistan Haritası

Türk yurdu ziyaretlerime Kırgızistan ile başladım. Şehrin Kuzey-Batısı’nda bulunan Manas Uluslararası Havaalanı’na ayak basar basmaz benliğimi saran heyecan, tertemiz havayı teneffüs ederek başladı.

Yolu düşeceklere hemen belirteyim, Türkiye’de olduğu gibi hava trafiğinin yoğun olduğu bir havaalanı beklemeyin. Sabahın ilk ışıklarıyla birkaç Rus uçağı, uçuş sırasını bekleyen Pegasus ve Türk Hava Yollarına ait birkaç uçağın olduğunu görürsünüz.

Havaalanı’ndan şehrin merkezine doğru ilerlerken ve dümdüz ovadan geçerken gözünüzün alabildiği uzaklarda sıralanmış dağları göreceksiniz. Yanınızda Kırgız birisi varsa başlayacaksınız sormaya, bu dağların ismi nedir? Beklediğiniz ve duyduğunuz cevap Tanrı Dağları (Tien-Şan).

Tavsiyem, Kırgızistan’da gezilip görülecek yerler konusunda ve elbette atalarımızın bastığı toprakları merakla, önceden mutlaka araştırma yapmanızı öneririm.

Ülkenin Kuzeyinde Kazakistan bulunuyor. Ülkenin Doğu ve Güneydoğusunda Doğu Türkistan’dan dolayı içimizi acıtan, dertlendiren, kurtulmaları için dualar ettiğimiz Çin yer alıyor. Kırgızistan’ın batısında ise neden sorun yaşanıyor, farkımız nedir ki küssünüz dediğimiz Özbekistan var. Güney ve Güneybatıda ise bir başka Türk yurdu Tacikistan.

Yol boyu giderken geçip gittiğiniz ovaya kanıp da ne güzel, her yer dümdüz düşüncesine kapılmayın. Kırgızistan çok önemli bir kısmını dağlar oluşturuyor. Ancak ülke 3 bin civarında göle sahip. Bunların en önemlisi mutlaka gidip görmeniz gereken bir krater gölü olan Issık Göl’dür. Diğer önemlileri ise Son Göl ve Çatır Göl’dür.

Başkent, 1878 yılında Ruslar tarafından kurulmuş Bişkek’tir. Kırgızistan, sonradan kurulmuş ve özel bir statü verilen Bişkek haricinde “obslat” adı verilen 7 ayrı bölgeden oluşmaktır. Bunlar:

Çuy: Kant, Karabalta, Tokmak

Issık Göl: Karakol, Balıkçı, Çolponata

Narın: Narın

Talas: Talas

Celalabad: Celalabad, Maylı-Suu, Taşkömür; Kokyangak

Oş: Oş, Kızılkıya, Sülükta, Özgön, Karasuu

Batken: Batken, Çonkara, Kaydarkan, Çek ve Cancer

Manas Heykeli

Bişkek yakınlarından başlayarak gezilip görülmesi gereken yerleri isterseniz özet halinde şu şekilde sıralayalım:

1. Ala Archa Milli Parkı

2. Zafer Meydanı

3. Güzel Sanatlar Müzesi

4. Mikail Frunze Müzesi

5. Şehrin Ana Meydanı, Alla-Too

6. Filarmoni

7. Manas Heykeli

8. Oş Pazarı

9. Ata Beyit (Cengiz Aytmatov’un anıt mezarının da bulunduğu yer)

10. Bişkek Merkez Camii

11. Balasagun (Karahanlıların ilk başkenti)

12. Burana Kalesi, Balasagun’da (Tokmak şehri yakınlarında)

13. Issık Göl, Karakol şehrinde

14. Karakol Vadisi

15. Narın Şehri

16. Taş Rabat, Narın’da

17. Son Göl, Bişkek’e oldukça uzak bir yerde bulunuyor

18. Talas Şehri

19. Celal-Abad şehri

20. İmam Serahsi Türbesi, Özgen’de

21. Oş Şehri

22. Süleyman Dağı, Oş’da

23. Babür Şah’ın evi, Oş’da

24. Fergana Vadisi, Oş’da

Kırgızistan keşfine isterseniz Başkent Bişkek ile başlayabiliriz. Şehirde dolaşırken Ruslar döneminde yapılmış ve herhangi bir estetikleri olmasa da hala zamana direnmeye çalışan eski binaları göreceksiniz. Bir başkentte olmanıza rağmen, Avrupa ülkelerinde olan düzeni de aramayınız. Çünkü ekonomik anlamda oldukça fakir bir ülkedesiniz.

Ruslar döneminde şehir belli bir plan dahilinde kurulmuş. Yolların her iki yanında ağaçlar vardır ve bu ağaçların sulanabilmesi için Türkiye’de olduğu gibi arıklar vardır. “Arık” denilince, bu ifade aynı anlamlarda Kırgızistan’da da kullanılmaktadır.

Şehir içinde toplu taşıma olarak dolmuşlar, elektrikli otobüsler ve taksiler çalışıyor. Trafik biraz karmaşık durumda. Herkes kurallara uymaya çalışıyor. Bazı ilginç uygulamalar da bulunuyor.

Yazıya şimdilik bu kadar diyerek fazla uzatmamak adına son veriyorum. Ancak ata yurdundan notlarımı ve izlenimlerimi aktarmaya devam edeceğim.

SARIHACILAR NEREDE BİLİYOR MUSUNUZ?

2015-04-23T00:56:00.000+03:00

Restore Edilmiş Bir Ev

Sarıhacılar ismini okuyanların büyük çoğunluğu bir köy ismi olduğunu büyük oranda tahmin edebilirler. Ancak bu köy nerede ve ne durumda, hakkında kim hangi bilgileri biliyor, herhalde bu sınırlı sayıdadır.

Açıkçası ben de ziyaret edene kadar hakkında hiçbir şey bilmiyordum. Beni ve bir grup Keşif Ekibi üyesinin bilgilenmesini sağlayan Dernek Başkanı Hidayet Gültekin’e teşekkür ediyorum.

Yıkılmış Bir Ev

Akseki’ye bağlı bir köy olan Sarıhacılar Köyü mevcut haliyle terk edilmiş bir virane görüntüsünde. Karayoluna uzaklığı ve su sıkıntısı nedeniyle yaşayanların göç ettiği fakir eski bir yerleşim yeri. Gönüllü köy imamı ve dostumuz Hidayet Gültekin’in anlattıkları ışığında yaptığım küçük araştırma ile Sarıhacılar hakkında şu bilgileri aktarabilirim.

Tarihi İpek Yolu Sarıhacılar Köyü’nde son buluyormuş. Yani geçmişinde bir yol üzerindeyken, şimdilerde karayolundan oraya ulaşmak zor. Köyün mimari yapısı Osmanlı eserlerini andırıyor. Peki, Köy’ün kuruluşu ne kadar zaman öncesine gidiyor derseniz, yaklaşık 800 yıl. Selçuklular döneminde kurulmuş ve en eski Müslüman Türkmen köylerinden.

Köy sakinleri evlerini terk etmeye başlayınca, evler bakımsızlıktan yıkılmış. Yıkılan evleri inceleyince, eski bakkal dükkânı olarak çalıştırılan binaların kapı, pencere ve raflarını hâlâ görebilirsiniz. Evlerin bodrum kat denilen kısımları, yiyecek içeceklerin saklandığı yerler görülmeğe değer.

Su Deposu

Köyde susuzluk hat safhada olduğundan, zamanında yaşayanlar çatılardan akan yağmur sularını evlerin hemen yanında yer altında bir depoda tutmuşlar. Depodaki suyu da bir tulumba yardımıyla çekmişler.

Tarihi Osmanlı ve öncesine gittiği için Köy’ün taşınmaz hukuku konusunda bazı sorunları bulunuyormuş ve üzerinde yapılan çalışmalar devam ediyormuş. Bu Köy son yıllarda doğa tutkunlarının ve meraklıların ilgi odağı olma yolunda olsa da hâlâ yeteri kadar ilgi odağı olmuş da diyemeyiz.

Sarıhacılar Köyü, Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nca, “Korunması Gerekli Kültür Varlığı” olarak tescil edilmiştir. 2007 yılında koruma altına alınan Sarıhacılar, alternatif turizm çalışmaları kapsamında bulunuyor. Tarihi İpek Yolu gezilebilir hâlâ getirilmeye çalışılıyor. Bunun yanında, turizm amaçlı yıkılmış evler ayağa kaldırılmaya çabalanıyor. İlk mimarisine bağlı kalarak restore edilen evler mutlaka görülmelidir.

Düğmeli Ev

İbradı ve Akseki’nin meşhur düğmeli evlerini burada da görüyoruz. Yapılan restore çalışmaları düğmeli evleri muhteşem şekilde ortaya koyuyor ve bölgenin kendine has konaklarını gün yüzüne çıkarıyorlar.

Sarıhacılar’da en dikkat çekici tarihi eserlerden birisi de Osmanlılar döneminden kalan camisidir. Cami yaklaşık 650 yıllık bir geçmişe sahiptir. Restore edilmiş bu camideki tarihi kokuyu hâlâ hissedebilirsiniz. İmamı vardır. Ancak gönüllü bir imam hizmet veriyor. Camiyi bu kişi tanıtıyor.

Sarıhacılar Camii

Sarıhacılar Camisi’nin içine girdiğinizde adeta tarih sizi karşılıyor. Sultan Reşad’ın Sancağı duvarda asılıdır. Bunun gibi hediye edilmiş birçok eski eser duvarlarda sergilenmektedir. Işıklandırmayı sağlayan lamba asansörlü bir lambadır. Ben ilk defa burada gördüm.

Camide Akustik İçin Duvar İçindeki Küplerdeki Bir Delik

Caminin bayanlara ayrılmış özel bölmesi bulunuyor. Duvarlarında Osmanlı cami mimarisinde yer alan akustik de düşünülmüş. Bunun için duvarlara küpler yerleştirilmiş. Caminin cemaati var mı derseniz, Köy’de zaten yedi (7) hane yaşıyor. Gerisini siz düşünün. Cami içerisinde Osmanlı itfaiyecilerinin kullandığı tulumba da yer alıyor.

Terk edilmiş ve yıkılmış bir köyde zamana meydan okuyan bu camide cemaat olmak, Osmanlı hatırasına da sahip çıkmak değil midir?

Ramazan’da teravih kılmak için Hidayet Gültekin ve bir grup arkadaşımızla bu camiye gelmeye sözleştik. İnşallah gerçekleşir.

Eğer bu Köy’ü merak edip görmek isterseniz, restore edilmiş evlerinde konaklar içerisinde kısa da olsa bir yaz tatili yapabilirsiniz. Bu arada dağlardan toplanmış organik kekik, adaçayı ve diğer bitkileri de unutmamak gerekiyor. Ne dersiniz? Değmez mi?

DAĞLARIN YALNIZ ÇİÇEĞİ: KARDELEN

2015-04-02T01:14:00.000+03:00

Son aylarda hakkında en çok söz edilen konularından birisi olan Osmanlıca’ya ait bir kelimeden yola çıkarak bu yazıya başlayalım. Kelimemiz “İbrad (Abra/Ebra)”. Soğukluk anlamına gelen bu kelime, soğuk bir yerleşim bölgesi olan İbradı’ya isim olmuştur. Rakımı yaklaşık 1100 m olan İbradı tam manasıyla yayla özellikleri göstermektedir.

Kışı sert ve dağları yoğun kar altında geçen bu güzide yerleşim yeri, Roma’dan Selçuklu’ya, Osmanlı’ya ve günümüze kadar geçen bir tarihe beşiklik etmektedir. Tarihin şahitliğini konaklarında çok rahat görebilirsiniz. Dış görünüş günümüzün ihtişamı iken, tarihin derinliklerinde de aynısını yansıttığından kimsenin kuşkusuzu olmasın. Mezarlıklarında ise kadıların yattığını mezar taşlarından anlayınca, Kadılar Şehrinde olduğunuzu algılayacaksınız.

Yörük Ali Konağı

Konakların içine görenler hemen fotoğraf makinelerine sarılırlar, gördükleri güzellikleri ölümsüzleştirmek için. Her odada mutlaka mum veya gaz lambasının ya da bazı küçük eşyaların konulduğu yerler bulunur. Bazı duvarlarda güğümler, küpler, ırbıklar yer alır.

Dolanbaçlı yolların tehlikeli geçişleriyle ancak ulaşılabilen İbradı’nın sırtını dayadığı dağları, kış aylarını kar altında geçirmektedir. Beyaz gelinlik gibi dağları süsleyen bu beyaz örtü baharın ilk ayak sesleri ile erimeye yüz tutar. Mart ayı Nisan’a meyletmeye başladığında yağmur damlaları havanın ısınmasıyla erimeye başlayan karları daha hızla suya çevirir.

Eriyen kar sularının ışıl ışıl salınarak yamaçlardan aşağıya akmasına şırıl şırıl su sesi eşlik eder. Bir de bu mevsimde, çiçeklerin kraliçesi kendini göstermeye başlar. Doğanın, dağların yalnız çiçeği kardelen, kar örtüsünü üzerinden atar atmaz beyaz bir çiçekle selamını çakar.

Karların altından çıkmayı başarmış bir kardelen bitkisi

İbradı’nın dağlarında tevazu ile boynunu bükmüş koytakların mahzun çiçeğinin bu hali, acımasız toplayıcılardan mı kaynaklanıyor diyesi gelir görenlerin.

Eğer günümüzün bilge amcası google’dan küçük bir araştırma ile oralara ulaştı iseniz, bu çiçeklerin “neden beni anlamıyorsunuz?” dediğini duyacaksınız. Çünkü bileceksiniz ülkemizde artık sınırlı sayıda türlerinin olduğunu. Önlem alınmazsa yakın bir gelecekte nesli tükenen bitkiler arasında yer alacağının farkında olacaksınız. Türkiye’nin kardelenlerine bir de biz göz atalım:

1-Galanthus fosteri

2-Istanbul Kardeleni (Galanthus byzantinus)

3-Karadeniz Kardeleni (Galanthus Woronowii)

4-Rize kardeleni (Galanthus Rizehensis)

Üzerinde yağmur suyu ile tevazusunu gösteren bir kardelen

Kardelen çiçeklerinin asıl önemli olanı soğanlarıdır. Soğanlar doğal olarak bulunduğu dağlardan sökülerek toplayıcılardan alınmak suretiyle ihraç edilir. Bu konuda dikkatli olmak gerekiyor gerekmesine de yeterince önlem alınabiliyor mu, sorgulanması gerekiyor.

Bilinçsiz şekilde yetiştiği yerlerden sökülerek para için ihracatçılara teslim edilen bu soğanlarla aslında var olan değerlerimizi heba ediyoruz. Galanthus elwesii ile Galanthus woronowii türleri dışındaki kardelen soğanlarının doğadan toplanması ve satılması yasaktır. Ancak dağ köylerinde bunun ayrımını yapabilmenin mümkün olmadığı bilinmelidir.

İbradı dağlarının eteklerinde artık kardelen çiçekleri açmıyor, masumluklarına aldırmadan acımasızca toplandığı için. Artık bizim gibi tırmanmanız gerekiyor karların üzerinden yamaçlara.

Peki ne yapacağız? Doğanın yalnız çiçeğini yalnızlığına terk etmeye devam mı edeceğiz? Öncelikle İbradı’yı görmeliyiz, sonra kardelenleri, tabiki toplamadan.

MASALLAR YAZSAK BİRLİKTE....

2015-01-31T01:32:00.000+02:00

İçimde yaşayan bir çocuk var,
Kimsesiz yapayalnız bir çocuk,
Karanlıklardan korkan, insanlara güvenmeyen..
Oyunlarını çoktan unutmuş..

Sen ellerinden tuttun onun
Unuttuğu şarkıları söyledin
Sen gözlerine dokundun onun..
Kaybolan ışıltısını gösterdin..
Saçlarını okşasan içimdeki çocuğun,
Ninniler söylesen uyumadan önce
Masallar yazsak birlikte,

Ay ışığını biriktirsek geceleri,
Yıldızlarla kovalambaç oynasak,
Gün ışığını biriktirsek gündüzleri
Bulutlarda saklambaç oynasak
İçimde ki çocuğa hep gülümsesen,
Sence masallar gerçek olur mu?

Yazan: Rukiye Kılıç