Yazı: Cahit Irmak  

O vakit üstadım Çelebi, düşlerin buğulu, yeşil tülünü aralayarak belirdi; can anca dilini buldu: “… Ey oğul! Gel seninle yoldaş olup taht-ı kadim Bursa’yı seyr ü temaşa idelim. Ola ki mahzun gönlümüz şâd, rüyalarımız âbad ola!..” Hani “Ol yar-ı vefadârın teklifi ile tabiatime Bursa diyarı arzuları geldi”; hemen içine düşen ateşle “Gidelim!” dedim…

Pir-i Seyyahin ile hasbihal üzre. Süleyman misali uça ese, handiyse göz açıp yumuncaya vardık. “Bir kanadı ses, bir kanadı renk; bir kanadı su, bir kanadı ışık” ulu bir dağın zirvesine konduk. Üstadın anlattığına göre, vaktiyle, Keşiş Dağı derler bu Uludağ’ın bulutları arasından, yanında iki veziriyle tahtirevanına kurulmuş Süleyman Peygamber de geçesiymiş. Gördüğü füsunkâr güzellik karşısında parmağı ağzında kalan Hz. Süleyman, vezirlerine dönüp “Söyleyin: bundan öte bir güzellik var mı dünya gözüyle?” diye sormuş. Vüzera cevab olmuş bir ağızdan: “El hak sultanım. Ya neye yarar bunca güzellik; görüp duyan, derleyip koklayan olmadıkça?..” İnsansız bir cennetin melalini mimleyen bu sözlere Süleyman da mührünü basıp o nakıs beldeyi yurt kılmayı azmettiği sıra, perilerden bir peri lisân-ı hâl ile başlamış: “Ya Süleyman: evvel emirde Can kavmi buralara bir şehir kurmuştu ki Cin kavmi o şehre göz koymuştu. Sürüp giden hengâmede kimseye yar olmayan bu şehir, ne zaman tufan erişti suyla bir oldu. İşte bu deniz altında zümrüt, uyuklamaktadır hâlâ…”

Peygamber bu kelamı işittikte, emreyleyip perilere batık can şehrini sudan çıkartmış; onarıp yarasını yöresini bayındır kılmış. Bir de Süleyman kuşlarının kanadındaki müjdeyle uyarılan bal gözlü âdem oğulları, kıyam-ı aşk ile şehre katışınca… O zaman vezirlerden biri işbu timsale bakıp, “Cennet burası” diye ünlemiş; diğeri yanılıp, “Cennet Bursa” anlamış… Sonra… bir bir silinmiş her şey.. Bursa baki, cennet bilinmiş…

Evliya ile, masalı henüz kararmamış Uludağ’ın koyaklarında salınırken ufku tarıyor; aşağıdaki zifiri dağdağa ormanında bir cennet kırıntısı arıyordum. Heyhat! Süleyman’dan içre Süleyman da olsa, o insansız cennetin insanla koşa koşa cehenneme evrileceğini nerden bilirdi?! Önümdeki eciş-büçüş manzaradan kalbe yayılan keder, beni, üstadı tashihe mecbur etti: “Değil… Bursa yeşilden, sudan değil; o da betondan ibarettir artık!..” Böyle gâm ü esefle, Osmanlı’nın yırtılan dibacesini seyirle tutulmuş dururken, Çelebi’nin serâzad nefesi okşadı kulaklarımı: “Tez kırılma çocuk. Kuşlar umutla uçar; çiçekler umud için açılır; illâ vesile kılınır görmek dileyene… Şimdi bak!..”

Cihan Seyyahı’nın bakışıyla değdiği yerde, yirmi kubbe çift minare bir semâzen döne döne büyüyordu. Kapılmış, “Nedir bunca vecd ile ışıyan?” diye soracak oldum. “Cami-i Kebir” dedi usul. “Türkçe Ulu Camii dahi denir ki o, Ayasofya’sıdır Bursa’nın!..” Öyle bir bırakıp kendimi dönüşe, o beyaz anafora; aşağıya, şu gönül çelen aydınlığa doğru akıverdim ben de!… Ak kubbelerin ışığında kaç zaman pervane kaldım bilmiyorum…

Hayli esrik, caminin güney batı köşesine iner inmez, önce ellerime duvarı; hikayeden arta kalan izleri yokladım: Devr-i Abdülaziz’de, Sultan, bir cuma vakti Ulu Camii’yi teşrif edeceklerdi. Ne ki araba-i hümayun (Lando) dar yoldan geçemeyince, avane işte tam bu köşeyi yontuverir… Şimdi aynı yolu izliyor; önümdeki nev-zuhur çeşme ile bakışan tarihi nargile kahvesine bir selam çakıp, Cami-i Kebirin batı kapısından içeri süzülüyorum… … Huzur … artık dış diye bir şey yoktur. Burda, halkaları durmadan genişleyen bir tını; âzâde ân kabarcığı, sizi içe çağırmaktadır… Zamanda açılan bu öte yarığından, tam yüz yıl önce, 1888’de bakma bahtiyarlığına eren İbnü’l Celal Sezayi, gördüklerini şöyle anlatır: “… hakikaten hem müferrif, hem de cesimdir. Kubbenin ortası açık camekân olduğundan derunu ziyade aydınlıktır. Duvarlarını hattatin-i meşhure-i Osmaniye’nin nadide levhaları süslemektedir. Kubbenin açık yerinin tam altında olmak üzere şadırvan hizmetini gören, etrafı parmaklıklı bir de havuz mevcuttur. Havuzun üstündeki fevvarenin şarıltısı samiayı tehziz etmektedir…”

Fevvarenin şarıltısıyla akıyorum… sene 1396 … Yıldırım Bayezid Han, Niğbolu’dan zafer ve ganimetle dönmüştür. Sefere çıkmadan önce verdiği söz gereği, galibiyet nişaneleri olarak Bursa’da yirmi cami yükselecektir. Bayezid, damadı Emir Sultan Hazretleri, devrin kadısı Molla Fenari ve ulema ile sürdürdüğü istişareler sonucu, yirmi ayrı cami yerine, yirmi kubbeli tek bir cami yapılmasına karar verir. Aynı gece, düşlerin yüce mimarı, uykunun ağır perdelerini sıyırarak Emir Sultan’a caminin yapılacağı yeri gösterir. Gün doğar doğmaz, muştulanan yere koşan Emir Sultan Hazretleri, orda bir avuç çimin bitmiş olduğunu görür. İşte Ulu Camii’nin harcı, düşlerin yeşerttiği o çimenle karılmıştır…

Caminin inşasına başlanmış; “Bir taş parçası, bir kova su da benden” diyerek halk, adeta seferber olmuştur. Bütün bu hummalı faaliyet esnasında, ne vakit biri açlığını eylemek diler, gül yüzlü bir adam dumanı tüten sıcacık bir somunla yanında beliriverir. Bu zat, mum ateşiyle pişmiş tadına doyulmaz ekmeklerine nispetle ahâlinin Somuncu Baba diye andığı; cümle ilme sahip bir Hak Dostu oluşunu gizlediğinden herkesin ümmi sandığı, Şeyh Hamidüddin-i Veli Hazretleri’dir…

… Erdebili Alaaddin Efendi’den icazetle memleketi Kayseri’ye dönen Hamidüddin, orada, vakt erişip Hacı Bayram-ı Veli olacak talebesini yoğurmaya başlar. Tebriz’i ve Anadolu’nun dört bucağını da irfan aydınlığıyla yıkadıktan sonra, sessiz sedasız gelip Bursa’ya yerleşir; artık Allah rızası için, sadece Somuncu Baba’dır… İşte böyle açlıktı, yorgunluktu, didinmeydi derken geçip giden üç sene sonunda 1399’da Ulu Camii’nin inşası tamamlanır. Doğumun kutlanacağı Cuma günü, başta Padişah olmak üzere, Seyyid Emir Sultan, Kadı Molla Fenari, şair ulema ve teri henüz soğumamış tebaa camiyi doldururlar. Sesler yavaş yavaş sönüp soluklar tutulunca Bayezid, Molla Fenari’yi açılış hutbesini okumakla görevlendirir. Fenari’nin, “Peygamber torunu damadınız dururken bizim ne haddimize!..” demesiyle, gözler Emir Sultan’a çevrilmiştir. Emir Sultan yekinir; “Hakanım! Asrın alimi aramızdayken, benim hutbeye çıkmam doğru olmaz. Bu Ulu Camii’nin şânına yaraşır zât, işte şuradadır!..” diyerek, Somuncu Baba’yı işaret eder. Uğuldayan cemaatin şaşkın gözleri, bu kez Somuncu’nun üzerindedir. Baba, Hünkâr’ın davetine icabetle hutbe için ayağa kalkmış yürürken, Emir Sultan’a doğru eğilir; sitemle biraz yerinir: “Ey n’ettin Emirim. Sırrımı fâşeyledin!..”

Ve hutbe… Fatiha Suresi’nin yedi ayrı tefsiriyle nutku tutulmuş cemaat, Mübarek Veli’nin elini öpebilmek aşkıyla, namazın sona ermesini beklemektedir. Selam faslı biter bitmez, caminin içi bir anda karışır. Somuncu Baba’nın, aynı anda üç kapıdan birden çıktığı görülmüştür; herkes, çil yavrusu gibi bir yöne dağılır!.. … Ben içeri süzülürken varlığımı okşayıp geçen, demek rüzgârıymış o Veli’nin…

Salt görünene itibâr edenler için söyleyelim: Cami-i Kebir’in 5’e 4 terkibince dizilmiş onar buçuk metre çapındaki kubbeleri, 31 kemer ile 12 pandantif üzerine oturmaktadır. Peki hangi maddi kudret, üstelik bir camiiyi, tek başına ayakta tutmaya yetebilir ki?! Yani mesela bir yığın âfet…

… Karamanoğlu Bursa’yı kuşattığı sıra, iktidar savaşından Ulu Camii’nin bahtına düşen, ateşe verilmektir… … Yıldırım Ankara’da bozulmuş; Leng Timur ordusuyla Bursa’ya girmiştir. Artık Ulu Camii, ot ambarı ve ahırdır. Bir zaman sonra şehri terkederken, onlar da, “Geldikleri gibi gitmezler!” düsturu uyarınca, mabedi yakar, yıkarlar… … 9 Şubat 1854’te, saat 9’u 5 geçe, görünmeyen el Bursa’yı hayli hırpalar. Zelzele denen büyük titreme geçtiğinde, Cami, kala kala iki kubbeye kalmıştır… İşte bu gün, dikkatli bir bakışın hemen ayırdedeceği bu iki kubbenin biri mihrabın; diğeri de, içeri girdiğimiz batı kapısının solundaki hanımlar mahfilinin üzerinde, bir soru ya da bir ünlem işareti gibi durmaktadır… Her hâlde Ulu Camii, yaralarını, inananların içten yakarışlarıyla sarmış; önce alnın aşk ile öptüğü seccade sonra himmetle dolunca kıvanmış, ayağa kalkmıştır…

Çok ayaklı/kubbeli cami planının en klasik örneği kabul edilen Bursa Ulu Camii, anıtsal üslubuna aşkın bir aura katan göz kamaştırıcı fonlarıyla da, erken dönem Osmanlı âsârı içerisindeki ayrıcalıklı konumunu pekiştirir. Bakışı sonsuz bir devinime süren hat dalgaları giderek mekan gerçekliğini saklarken, yapının cismani varlığını da adeta siler. Bir başka açıdan bu devinim, paradoksal görünmekle birlikte, bir dinginlik imkanına dönüşebilecektir: Göz, baş dönmesi haliyle yazılar denizinde sürüklenirken, onu birden, bir harf, göksel kıvrımlarıyla çelip soğurabilir; çağıl çağıl dondurabilir… Şimdi, herkesin kalbince anlamlandırabileceği bu özel titreşimi yakalamak umuduyla, bir kıyıdan, düş yazılarını okumaya başlayabiliriz…

Batı kapısı, Büruc (Burçlar) Suresi’nin “Vallahü min verâihim muhit…” âyetiyle açılıyor. 4.40’a 4.40’lık bir levhada, siyah zemin üzerine sarı yaldız ta’lik hatla yazılı bu âyet, aynı ölçü ve tarzla, Doğu kapısında bütünleniyor: “… bel hüvekur’ânün me-cîdün fi levhin mahfuz.” Abdülfettah Efendi’nin zarif kaleminden çıkma bu hatlar, doğu-batı uçlarına, âyetteki “Allah’ın kuşatıcılığı” vurgusunu imlemek, somutlamak için konmuşlar sanki… Yazının ruhuna uyarak, sağdan sola doğru ilerliyorum… Karşımdaki duvarda, birbirine kenetli sekiz sülüs ‘Sad’ harfi dönüyor. “Kul euzü birabbin nas…” suresi, yeşil kufi yazıyla her bir Sad’ın içine dağılmış… Az ötede, aynı dönüş bu kez ‘Vav’ harfleriyle yineleniyor. Vav’ların içiyse, Şems (Güneş) Suresi’nin ilk yedi âyetinden yayılan ışıkla parıldamakta…

Ve yukarda, belli ki ‘uçmağa yönelmiş bir gemi… Talikten türeme divân yazısı Hattat Şefik’in benzersiz istifiyle can bularak, 7.6’ya 3 metrelik bir levhanın siyah zemininden ağıyor: “Yerin göğün sahibiyle korundum: O dirinin izzetine sığındım…” Birkaç adım sonra, Cezayirli Hasan bin Mustafa’nın duvara işlediği tuğrada, Peygamber Sözü’yle yüzleşiyorum… “Şefa’ati liehlel Kebâiri min ümmeti”: “Ah büyük günahla sürçmüş kardeşim; bağışlanma dileklerim senin için.” Ben güney boyunca akıyorum; yaklaşan vaktin çağrısı balkıyor pencerelerde… “Öğle sessizliği, kubbeler çın çın Açmış çiçeğini, seccadeler yerde Camlardan dökülen ışıklar hırçın Bir sessiz çağıltı çinilerde. Anlaşılmaz kime söylüyor sevincini Bu tılsımlı ses, gizlendiği yerden? Kimseler yok, kim çıkıyor minberden? Çiniler Allah’a mı açıyor içini?” Üstte Lafza-i Celil; önüm Vav Çiçeği. Eğiliyorum… ve dupduru masal kokusu sarıyor çevreyi… … O sıra, Hızır Aleyhisselam’ın kimi zaman Ulu Camii’yi ziyaret ettiği söylentisi ağızdan ağıza dolaşmaktadır. Günler birbirine ulandıkça, Hızır’ı görebilme aşkı daha da harlanan bir âdem, Güney cihetini, inatla beklemeye koyulur. Böyle dikkat kesilmiş dururken, omzunu uyaran bir dokunuşla arkasına döner; bir pir-i fâniyle yüz yüze gelir. “Evlat; bunca zamandır kimi beklersin?” diye sorar ak sakal. “Hızır’ı…” diye fısıldar algın âdem. “Peki nasıl tanıyacaksın onu?” “Baka oğlum! Hızır geldiğinde duvara bir vav çizer ve sırrolur…”

Der demez sırrolan ihtiyarın kulağına bıraktığı çınlamayla başını çeviren âdeme, duvarda bir vav, geniş, gülümsemektedir… Ulu Camii imamlığı da yapmış Süleyman Çelebi’yi, aynı vavın gölgesine Mevlid’i düşerken esenliyor; sülüs Muhammed yazısını geçip minbere varıyorum…

1399 tarihine. Antepli Hacı Mehmed bin Abdülaziz el-Dukki tarafından Selçuklu üslubuyla yapılan minberin yan panoları, kündekâri rumi ve palmetlerle süslenmişse de, bu bezemelerin halkın imgelemindeki karşılığı, Güneş ve gezegenler. Geometrik motifli minber korkuluklar, İslam Sanatı’ nın soyutlama/aşkın çağrışım odaklı estetiğini bir kere daha vurguluyor. Her bakışla başkalaşan bu motifleri okşayarak ulaştığım kulede, kabartma Emevi kûfisiyle üç kez yinelenmiş “Mülk Allah’ındır” âyetini buluyorum.

Minberin karşısı müezzin mahfili; sekiz ayak üzerinde yükselen bu zarif eserin kitabesine, ta’lik yazıyla yapım tarihi işlenmiş: 1549.

Mahfilin doğusundaki pandantife bağlı yuvarlak mermer kürsünün kitabesinde ise, şu satırlar yazılı: “Desem muayyende arş esa sezadır. Ne ra’na kürsi dilkeş edadır 1231 (1815)” Ve mihrab… âyetlerle müzeyyen, muhteşem bir taş işçiliği örneği. Nakkaşı Mehmed Usta; İhyası 1571. Kum saati biçimli sütunçe ve mukarnaslarından kanatlanarak, sola, “Allah Hû; ya hayyya kayyum” yazısına doğru uçuyorum şimdi. Nefti zemin üzerine, sülüsla bakışımlı olarak yazılmış bu hattın 75 santim uzunluğundaki kalemi, levhanın sağında asılı.

Daha ilerde. Sultan Mahmud’un işlediği sülüs: adeta kendi hükümdarlığına da serlevha olsun için: “İnsanlar arasında adaletle hükmedin…” Doğuya dönünce yine vavla karşılaşıyorum; bu defa koynunda üç bebeğiyle bir anne gibi. Aşağıdan boynuna uzatmış lale, masumiyeti tamamlıyor.

Üstte Şefik’in, sülüs, “Allahü velîyyel tevfik” yazısı… Kuzey duvarındaki onlarca yazı arasında anlatması da okunuşu kadar güç, ta’lik bir hat sivriliyor: “Min külli feccin amik”. Hac Suresi 27. âyette, hacıların Kabe’ye gelişi bahsinde geçen bu ifadenin anlamı: “Her uzak yoldan, derin vadiden aşarak…” Harflerin birbirini ördüğü bu hatta, feccin ‘deki nun harfi, diğer kelimelerin okunabilmesinde anahtar işlevine sahip.

… Hemen solda, yukarda, “Allah’ın dilediği olur” sülüs yazısı ile, Ayasofya üstadı Kazasker Mustafa İzzet de imzasını atıyor Ulu Camii’ye… Yine Şefik Efendi’ye ait, siyah ta’lik “Nur üstüne nur” yazısını geçip hanımlar mahfilinin üzerinde asılı bulunan levhayı okuyor; bu yazıyla, içinde bulunduğum muammanın, bitti derken yeniden başladığını anlıyorum: “Sehacceca bitehacceca tahacceca bihuccaci tahaccacat bitahcicin haccacat cabcabi” ‘C’lerin dansına kapılarak ben de, acaba diyorum; bir türlü çözülemeyen bu yazının hanımlar bölümünü yurt edinmesi, sadece bir tesadüf mü? Acaba?!.

Çelebi’yle, orta kubbe altındaki şadırvanda, camekandan yağan ışığın sesini dinliyor; yazıların en derin bahçesinde, fiskiye kuşlarının kanat çırpışını seyrediyorduk. Birden aklımdan geçenleri sezmiş gibi, mutebessim başını salladı; mırıldandı: “Bitmez evlat, gezmekle bitmez. Velâkin durmakla hiç bitmez. Hadi kalk bakalım… bir daha…” Kalktık ve şiir, başladı… “Husûsâ nâf-ı şehr ol Ulu Camii’ Matâf-ı âlemün devletlü cami’ Budur var ise cenneddir görenler Ki çıkmağ istemez ona girenler…”

Yazıların En Derin Bahçesinde Bir Camii Kebir Ulu Cami – Bu yazı, Gezgin dergisinin 2008 yılının Mart sayısında yayımlanmıştır.

The post Yazıların En Derin Bahçesinde Bir Camii Kebir Ulu Cami appeared first on Gezgin Dergi.

Bugün gökyüzünde görsel bir şölen yaşanıyor. Dünya, 1982 yılından bu yana böyle bir Ay tutulmasına şahitlik etmedi. 2037 yılına kadar da benzer bir gökyüzü olayı yaşanmayacak.

Merakla beklenen Süper Kanlı Mavi Ay Tutulması dünyanın farklı bölgelerinde gözlemlenmeye başlandı.

Gezegenimizin tek uydusunun yaşattığı görsel şölen ise objektifler tarafından kayıt altına alındı.

SÜPER KANLI AY TUTULMASI TÜRKİYE’DE İZLENEBİLECEK Mİ?

“Süper Kanlı Mavi Ay” TSİ 18.34’te Türkiye’den kısmen de olsa izlenebilecek.

Türkiye’den bakıldığında Dünya’nın gölgesi Ay’ın neredeyse yarısının üzerine düşmüş şekilde görülecek.

Tutulmanın en iyi izleneceği yer ise ABD’nin Batı yakası ve Güneydoğu Asya ülkeleri olacak.

Peki bu gökyüzü şölenini fotoğraflayabilmeniz için yapmanız gerekenleri biliyor musunuz? İşte Süper Kanlı Mavi Ay Tutulması fotoğrafını çekmek için dikkat etmeniz gerekenler…

Binlerce liralık ekipmana sahip olsanız da Süper Kanlı Mavi Ay Tutulmasını fotoğraflayabilmek için doğru yeri belirlemeniz atmanız gereken ilk adım. Güzel kareler elde etmekte niyetliyseniz doğru bölgeyi seçmeniz oldukça önemli. Tercihen şehir ışıklarından uzaklaşabileceğiniz kadar uzaklaşın.

Nerede olursanız olun gökyüzünü izlemeye başlamadan yarım saat önce gözlerinizi karanlığa alıştırmaya çalışın.

Tele lensler her ne kadar uzak cisimleri çekmek için faydalı olsa da konu, gece ve gökyüzü çekimi olduğunda sonuç tam bir hüsran oluyor.

Gece çekimlerinde iyi sonuçlar elde etmek için ilk yapmanız gereken şeylerden biri kameranızı sabitlemek.

Az ışıklı ortamlarda kameranızı sabitleyeceğiniz bir tripot’unuz yoksa kameranızı sabit bir yere konumlandırabilirsiniz.

Kaynak : https://www.ntv.com.tr/

The post Süper Kanlı Mavi Ay Tutulması’ndan ilk kareler appeared first on Gezgin Dergi.

“Tebdil-î mekanda ferahlık vardır, demişler büyüklerimiz. Gerçekten de seyahat etmenin insan psikolojisi üzerindeki olumlu etkileri hemen hissedilirir. Bulunduğunuz ortamın monotonluğundan kurtulduğunuzda zihniniz hızlı ve farklı çalışmaya başlar. İş ortamının stresinden ve yorgunluğundan kurtulmanın yolu farklı bir mekana giderek zihinleri dağıtmaktan geçiyor. Şayet gittiğiniz yer yaşadığınız kente benziyorsa, bunun sizin için güven duygusu yaşatması da mümkündür. San Francısco bana bu duyguyu yaşatan şehirlerden biri.. İstanbul’a bu kadar benzeyen bir yer olması, beni çok mutlu etti diyebilirim.

İstanbul demişken, San Francisco’da bir deprem bölgesi. 1906 yılında gerçekleşen deprem ve ardından başlayan yangında 2500 kişi hayatını kaybetmiş ve bu felaket milyonlarca dolar zarara neden olmuş. Deprem kuşağı bölgesinde olması  nedeniyle San Francisco’da  binalar depreme dayanıklı bir  şekilde yapılıyor.  Yangın merdiveni olmayan hiç bir bina göremezsiniz. Tüm ev ve iş yerlerinde de yangın söndürme sistemleri mevcut.

Şehrin 128  kilometrekarelik bir alanda 43 tepeden oluştuğunu ve 780 bin nüfüslu olduğunu öğrenince yüksek binaların inşa edilme sebebi ortaya çıkıyor. New York’tan sonra kilometrekareye düşen insan sayısına göre en kalabalık ikinci şehir.. Yıllık ortalama 17 milyon turistin ziyaret ettiği de düşünülürse.. San Francısco Kaliforniya eyaletine bağlı Amerika Birleşik Devletlerinin en büyük 13. şehri. Şehrin üç tarafı denizle çevrili. San Francisco, Pasifik okyanusu ve San Francisco Körfezinin içinde yer alıyor. Okyanus sahilinde yer almasından dolayı ılıman bir iklimi var ve kar yağmıyor. Yıllık hava sıcaklığı 21C ile 5C arasında değişiyor. Diğer şehirlerden farklı bir özeliği de sabah ve akşam görülen yoğun sis.

Amerikan yerlileri bölgeye 10 000 yıl önce yerleşmişler. 19. yy.’da bu bölgede hastalık ve Avrupalı yerleşimcilerin medeni (!) tutumları  sonucu bütün yerli aşiretler yok olmuş. Bu bölgeye ulaşan ilk Avrupalı’nın 1770 yılında gelen İspanyol kaşif Don Gaspar de Portala olduğu biliniyor. İlk İspanyol yerleşim yeri olan Mission San Francisco de Asis 6 yıl sonra kurulmuş. Bugünkü San Francısco şehrinin kalbi ise Yerba Buena adlı küçük bir köy. Daha sonraları İspanyollara 1792 yılından itibaren İngiliz kolonileri de katılmış. Kuzey Kaliforniya’nın güneyinde yer alan Sonomo Countryde, Ruslar da koloniler kurmuşlar.

Meksikalıların İspanyollardan ayrılması neticesinde bölge bu defa Meksikalıların eline geçmiş. 1847’de ABD- Meksika savaşından sonra bölge tamamen Amerikalıların olmuş. Portekiz, İspanyol ve İngilizlerin koloniler kurduğu San Francısco körfezi, daha sonraları Californiya’da altının bulunmasıyla buraya göçen onbinlerce farklı kesimden insana ev sahipliği yapmış. Öyle ki bu özelliğini bugün de hala sürdürmekte. Pekçok farklı kültürden insanın birbirine saygı duyarak rahatlıkla yaşadığı bir şehir burası. Bu insanların özkültürlerine  bağlılıklarını şehir içerisinde oluşturdukları bölgelerden anlayabilirsiniz. Chinatown, Japantown,  uzakdoğuya gitmeden oraları ayağınıza getiren mahaller. Chinatown’da yaklaşık 30000 Çinli yaşıyor. 1850’de Amerika’ya göç eden Çinliler kurmuş bu mahalleleri. Her yıl şubat ayında “Çin Yeni Yıl Kutlamaları” bu kent sokaklarında gerçekleşiyor. Şehre 10 dakika uzaklıktaki Mission Bölgesinde Meksika ve Latin Amerikalıları, Nourt Beach bölgesinde de İtalyanları kendilerine has yaşam tarzları içinde bulabilirsiniz. Şehir 43 tepecikten oluşmuş. Her tepeden şehri farklı güzellikte görebilirsiniz. İnişli çıkışlı yolları ve şehre nostaljik bir hava katan Cable car adlı tramvayıyla çok ucuz fiyata dolaşabilirsiniz.

San Francisco’nun İstanbul’a benzer iki adet  köprüsü var. Ünlü Golden Gate Köprüsü ve Bay Bridge Köprüsü. Golden Gate köprüsü adeta San Francisco’nun simgesi olmuş.Burası  Pasifik Okyanusunu San Francisco körfezine bağlıyan dar bir boğaz . Bu köprü New York’ta ki Verrazano Narrow’s köprüsünden sonra dünyanın en büyük ikinci asma köprüsü. Yoğun sis nedeniyle yapımı imkansız gibi görünen  bu köprüye 1933 yılında  başlanmış ve 1937 yılında bitirilmiş. Zamanında 35 milyon dolara mal olmuş. 2.7 km. uzunluğunda ki bu kırmızı tuğlalı  köprüyle Amerikalılar  büyük gurur duyuyorlar. Türkler ise   Amerikalılara  Boğaziçi ve Fatih köprülerini görüp görmediklerini soruyorlarmış.

Bir diğer köprü Bay Bridge köprüsü. Şehir bu köprüyle Contra Costa ve Alameda bölgelerine bağlanıyor. İki katlı bu köprünün alt katı geliş, üst katı gidiş olarak kullanılıyor. San Francisco şehrinin başka bir mekanı da Golden Gate Park. Şehrin ortasında irili ufaklı pekçok gölden oluşan bu sakin yeşillik bölge, kafa dinlemek isteyenlerin vazgeçilmez mekanlarından. Piknik yapıp, güneşlenebileceğiniz , spor yapabileceğiniz çok hoş bir mekan.

Golden Gate Park’ta yer alan bir başka mekanda Kaliforniya Bilim Akademisi. Doğa Tarihi Müzesi olan bu Akademi de Steinhart Akvaryumu ve Morrison Planetarium yer alıyor. Steinhart Akvaryumu için Pasifikten Okyanus suyu çekilerek doğal filtasyon sistemi kullanılıyor. Bu sayede yeniden biriktirilen sular kullanılmış oluyor. Binanın yaşayan bir çatısı var. 1.7 milyon bitki çatıyı izole ediyor ve yağmur suyunu tutuyor . Pek çok küçük canlı için yaşama alanı oluşturuyor. Aynı zamanda fotovoltaik hücre yoluyla bu çatıdan enerji üretimi yapılıyor. Binanın aydınlatılmasını sağlamak ve tropik orman oluşumunu çoğaltmak için bilgisayar modellemesi kulanılıyor. Pasif İklim Kontürolü adı verilen sistemle serin havanın içeri girmesi ve sıcak havanın yüksekte toplanarak dışarı çıkması sağlanıyor ve bina beton  çelik gibi malzemelerin geri dönüşümüyle oluşturulmuş.

Morrison Planetariumun da  tamaman Californiya Bilim akademisi çalışanları tarafından üretilmiş yıldız projektörü yer alıyor. Burada gökyüzü 32 bölüme ayrılmış olup, her bir bölüm kendisine ayrılmış yıldız projektörleri tarafından gözlemleniyor.

San Francisco şehri Victorya tarzı denilen evleriyle meşhur. Amerikan dizilerinden tanıdığımız iki katlı yan yana bitişik bahçeli  o evler.. Dikkat çeken yapıtlardan bir tanesi de 60 metre yükseliğindeki Coil Kulesi. Telgraf tepesi denilen tepede yer alan bu kule de 1906 depremiyle ortaya çıkan yangını söndürmeye çalışanlar adına dikilmiş bir anıt yer alıyor.

Kuzey Californiya’nın en büyük Hayvanat bahçesi San Francisco Hayvavat bahçesidir. Pasifik Okyanusu yakınlarında yer alan bu hayvanat bahçesinde 250 tür hayvan yaşıyor.

Los Angeles’ta arabaya şiddetle ihtiyaç duyabilirsiniz.San Francisco  ise toplu taşıma araçları açısından elverişli bir şehir. Gezilerinizde otobüs kullanabilirsiniz, Bart denilen hızlı trenleri de var.  Şehri dolaşmak için Cable Car adı verilen tramvaylara binebilirsiniz. Market Street’den Fisherman’s Wharf’a kadar uzanan bu bölgeyi bu şekilde gezebilirsiniz. Pıer 39’a geldiğinizde  Fisherman’s Wharf’a ulaşacaksınız. Burası  şehrin rıhtımı ve  pekçok deniz mahsullerini tadacağınız turistik lokantalarla dolu. Gün batımını da çok güzel! Sol yolu takip edince yolun sonunda,  sol tarafta Golden Gate köprüsünü, karşınızda meşhur Alcatraz Hapishanesini, sağınızda San Francisco şehir Merkezini bulursunuz. Ayrıca yine bu rıhtımın yanında National Maritime Museum’u gezebilirsiniz.

Tarihi gemilere meraklıysanız yaşadınız.  Ghirarde Square’de çikolatanın tüm yapım aşamalarını seyredebilir, harika çikolatalar yiyebilir ve çikolatalı kahve içebilirsiniz. San Francisco Modern Sanatlar Müzesi şehrin en önemli müzesi. San Francisco Sahne gösterileri, canlı müzik festivalleri,cadde fuarları ve pekçok kültürel etkinlik açısından oldukça zengin bir şehir. Bizdeki Taksim Meydanı bu şehirde Union Square. Burada pekçok kültür ve sanat aktiviteleri gerçekleşiyor.Eylül ayında dünyanın en büyük deri Fuarı olan Folsom Sokak Fuarı da  bu şehirde açılıyor.

Kent pek çok spor aktivitesi için de elverişli. Yelken sporu, 320 km.yi  bulan bisiklet parkurları yanısıra uzun kumsalları ve devâsâ dalgaları sörf tutkunlarını buraya getiriyor. Paten, koşu, yürüyüş, tenis, yüzme sporları için de uygun mekanlara sahip. Kentte eğlenmek ve dinlenmek isteyenlerin tercih ettikleri bir yer de Treasury Island (Hazine Adası), adalar içerisindeki en revaçta olanı.. San Francisco’da alışveriş yapmak da çok zevkli! Kozmopolit yapısı size alternatif pek çok ürün sunuyor. Chinatown’da Uzakdoğunun tüm zerafetini yansıtan hediyelik eşyalar bulabilir, Westfield San Francisco Merkezinde, Union Meydanın da, Haight caddesinde, Chestnut Caddesinde, Embarcedero Merkezinde, Mision Caddesi ve Polk Caddesinde  bulunan dünyaca ünlü markaları ve indirim mağazalarını dolaşabilirsiniz. Yemek konusunda da çok şanslısınız. Acılı ve baharatlı Meksika mutfağından , sade ve çiğ Çin mutfağına, Hint mutfağından, Morokko mutfağına kadar pek çok alternatif var. Ben yine de Berkeley’de bulunan Türk Lokantasını tavsiye ederim. Şehir Merkezinde mutlaka görmeniz gereken yerlerin başında Civic Center Station, büyük alışveriş merkezleriyle Union Square, buranın merkezinde bulunan Goddess of Victory heykeli, yüksek gökdelenleri Chevron Building, Schwab Building, Spear Tower, Ferry Building sayılabilir. Finans Merkezi olan Financial District şehrin de tam merkezi. Burada San Francisco’nun en yüksek binası olan 260 metre yüksekliğindeki Transamerica Pyramid yer alıyor.Güney tarafında ise Bank of America gökdeleni bulunuyor. Washington Caddesine doğru ilerlerlediğinizde 1800’lü yıllardan kalma Jackson Square Historical District adı verilen tarihi binaları görürsünüz. Pasific Heights denilen bölgede de tarihi evler bulabilirsiniz.

Şehrin en yüksek noktasının ismi Nob Hill. Şehrin büyük bir kısmını tepeden seyredebilirsiniz. Meşhur San Francisco evlerinin bulunduğu Nort Beach’e gitmelisiniz. Lombart Str sokaklarını San Francisco sokakları dizisinden tanıyacaksınız.

Golden Gate köprüsünün bir ayağını üzerinde bulunduğu Presidio, körfez manzaralı olup yıllarca askeri üs olarak kullanılmış. Şehrin en çok bilinen piknik  alanlarından biri. Kıyıya 2 km uzaklıkta bir adada bulunan Alcatraz Hapishanesi.. 1934 yılında açılan hapishane 9 hektarlık bir alan üzerine kurulmuş. 1963 yılına kadar açık kalan hapishanenin meşhur mahkumları olmuş. Al Capone, Doc Barker, Bonnie&Clayd’ın şöförü Floyt Hamilton bunlardan birkaçı. 1979 yılında başrollerini Clint Eastwood’un oynadığı ‘’Alkadraz’dan Kaçış’’ filmini babalarımız ve eski film tutkunları hatırlayacaktır.

Bölgede mevcut üniversiteler 1868 kuruluşlu Berkeley Üniversitesi, San Francisco Üniversitesi, Davis ve Stanfort Üniversiteleri.. Berkeley’de arabaya ihtiyacınız yok, bisikletle ulaşımınızı sağlayabilirsiniz. Burası görülmesi gereken güzel bir kampüs. İstanbul’u hatırlatan San Francisco’yu çok seveceğinizden eminim. Aktarmalı uçuşlarla 22 saati bulan uzun ve yorucu bir seyahati göze alanlara tavsiye ediyorum. Hayırlı uçuşlar…

Bu yazı, Gezgin dergisinin 2008 yılının Mart sayısında yayımlanmıştır. –  Yazı: Nurya Çakır | Fotoğraflar: Halit Ömer Camcı

The post San Francisco appeared first on Gezgin Dergi.

YAZI UĞUR BİRYOL FOTOĞRAFLAR HARUN CAN BİRYOL

Kaçkar Dağları eteklerinde kurulmuş büyüklü küçüklü onlarca Hemşin yaylasının içinden bir tercih yapmak çok zor. Ancak benim için Palovit Vadisi üzerinden yükselen Sal, Pokut, Hazindağ, Hamlakit ve Samistal yaylalarının ayrı bir yeri var. Kaçkar Dağları ekosistemi içinde yer alan yaylalar gurbetçi Hemşinliler’in büyük bir bölümünün yazlarını geçirdiği, eskiden çokça hayvanlarıyla birlikte göç ettiği bir alanken şimdilerde sayfiye olarak kullanılıyor. Çamlıhemşin ilçe merkezinin içerisinden geçip sola sapıldığında Hala Deresi boyunca uzanan köylerin yukarısında adını kaplıca turizmiyle duyurmuş Ayder’in yanı sıra Kavrun, Ceymakcur, Paakçur, Huser ve Avusor gibi yaylaları görmek mümkün. Çamlıhemşin’den Fırtına Vadisi’ne doğru devam edildiğinde ise Çat’tan başlayarak Elevit, Haçevanak, Karunç, Trovit, Palovit, Apevanak gibi yaylaları dolaşmak mümkün. Bir de Verçenik tarafı var ki, o daha da ulaşılmaz görüntüsüyle insanı cezp ediyor. Yaklaşık 50 km.lik bir yolla ulaşılan bu masalsı güzergâhta Başhemşin, Başyayla, Kale, Çiçekli gibi yerleşkelere ulaşmak, o yükseltilerde bir yaşam kurulabildiğini görmek insanı büyülüyor.

Vadinin incilerine yolculuk

Bu kısa girizgâhtan sonra benim için önemli olduğunu belirttiğim Palovit Vadisi güzergâhını anlatmak istiyorum. Çocukken yaylaya çıkmak hepimiz için çok erken bir saatte kalkmak ve zorlu bir yolculuğa hazırlık yapmak demekti. Katırlara yüklenen erzaklar, üç ay yayladan dönülmeyeceği düşünülürse iyi seçilmeliydi.

Gerçi katırcılık da o zamanlar bir meslekti ve erzağı bitenlere çoklukla gönüllülük esasına dayalı erzak getirilirdi. Biz sabah erkenden hayvanlarımızla birlikte yollara düştükten sonra artık düşünecek bir şey kalmazdı. Ne ilginçtir ki bütün bir kışı ahırında geçiren inekler de bir müddet sonra yayla kokusunu alıp yolları ezbere gider olmuştu.

Pokut Yaylası Makrevis, Ortan ve Pogina köylülerinin ortaklaşa kullandığı, 2100 metre yükseklikte bir yayla. Biz de yaylada bulunan evimize ulaşmak için sabah erkenden yola çıkardık. Çünkü yaylada elektrik olmadığından gündüz gözüyle her şey ayarlanmak durumundaydı. Sabahın mahmurluğunda ilk etapta zor olsa da belli bir mesafe kat ettikten sonra şölene dönüşen yolculuğun en güzel taraflarından biri buz gibi pınarların yanı başında mola verip, evde hazırlanan kumanyayı tüketmek olurdu. Genellikle sabah pişirildiği için sonradan buz gibi olan yumurta, domates, salatalık, ekmek bazı yolcularda da karalâhana sarması bu çeşitlemeyi tamamlardı. Bu tadını başka hiçbir şeyde bulamadığımız yemek ritüelinden sonra yollara koyulurduk. Asırlık çam ve gürgen ağaçlarının arasından yukarılara doğru tırmanmak zor olsa da yer yer düzleşen orman patikaları bir nebze olsun yorgunluğumuzu atardı. Bu yolculuğun bittiğinin işareti Pokut’a artık yarım saat mesafedeki Pilunçut Hanı’na ulaşmamızdı. Pilunçut Hanı, çok eskilerden kalma ve bir zamanlar neredeyse Palovit Vadisi’ndeki yaylalara giden 20’ye yakın köyün uğradığı bir yolgeçen hanıydı. Orada içilen çayları bugün hala sevgiyle ananlar var. Pilunçut’a vardığımızda artık dizlerimizin bağı çözülmüş olur ancak bir sonraki tepenin ardından yaylamıza kavuşacağımızı bilerek adımlarımızı hızlandırırdık. Pilunçut düzlüğünü geçtikten sonra sağ tarafta kalan Sal Yaylası’nı doyasıya izler, kendi yaylamız olan Pokut’a doğru yol alırdık.

Adı gibi düz yayla: Sal

Sal Yaylası da sadece Çinçiva köylülerinin kullandığı, ortasında geniş bir düzlüğün yer aldığı, o geniş düzlüğün etrafında da geleneksel ahşap evlerin kurulduğu ismiyle müsemma bir yaylaydı. Çocukken Sal’daki arkadaşlarımızla futbol oynamaya gider ama nedense hep kaybederdik. Eskiden iki yayla arasında hayvanlar yüzünden anlaşmazlıklar çıkıp, büyükler tarafından sınırlar çizilmiş olsa da şimdiler de hayvancılık da kalmadığı için böylesi bir anlaşmazlık da ortadan kalktı. Artık günbatımlarını birlikte izler olduk. El ele tulum eşliğinde horonlar oynayıp, birbirimize türkü atmak da en güzel adetlerimizden biri. Sal, geniş panoramasıyla diğer Hemşin yaylalarında olmayan bir özelliğe sahip. Hem Karadeniz’i hem köyleri hem de Kaçkarlar’daki birçok yaylayı görebilme olanağı var Sal’da. Aynı durum Pokut için de geçerli. Palovit Vadisi’nin hemen üzerindeki tepelerde yükselen bu iki komşu yayla görsellik açısından gelenleri doyurmaya yetiyor. Sal ve Pokut’tan Kaçkar zirvesiyle beraber Kito, Hazindağ, Hamlakit, Marsis, Altıparmak, Meğo Meşesi, Huser, Kemerli Kaçkar, Ayder… gibi birçok yerleşkeyi izlemek, akşam Pazar ilçesinin ışıklarını ve eski limanı görmek mümkün. Sal ve Pokut bir zamanların en kalabalık yaylalarıyken son yıllarda araç yolu da olmasına rağmen bu kalabalıklığını yitirdi. Ancak yerli turistler oldukça ilgi gösteriyor bu iki yaylaya. İlgi göstermelerinin çok sebebi var tabii ama Hemşinli eski yaylacıların kalmaması bizim gibi çocukluğu oralarda geçmişler için hüzün yaratıyor.

Gözalabildiğine manzara

Sal ve Pokut’ta evler geleneksel ahşap ev yapımına uygun, genellikle ladin ya da kestane ağacından yapılan, mimari olarak da özenilmiş evler olarak göze çarpar. Alt katında ahırların yer aldığı, en fazla üç odası bulunan, çok eskileri alçak tavanlı ama son dönemde yapılanları iki katlı olan bu evler artık çoğu Hemşinli için sayfiye evi özelliği taşıyor. Turistlerse bu yükseltide bu kadar özenli bir mimarinin sebebini sormadan edemiyor haliyle. Bunun sebebi Hemşinliler’in gurbetçiliği aslında. Hem köylerinde hem de yaylalarında gurbette kazandıkları paralarla iyi evler yaptıran Hemşinliler, o dönemin ustalarına ince işçilikler yaptırmaktan geri durmamış. O nedenle birçok Hemşin yaylası özellikle içinde yer aldığı coğrafyaya göre şekillenmiş. Pokut ve Sal yaylaları geniş ladin ormanlarıyla çevrili olduğu için evin ana malzemesi ladin ağacından temin edilmiş. Fakat şimdiki gibi hemen evlerin yakınında bulunan ağaçlardan değil evlere çok uzaklıktaki ormanlardan ilkel yöntemlerle temin edip, kurmuşlar evlerini. O nedenle hala yayla içerisinde ladin ağaçlarında bir seyrelme söz konusu değil. Fakat son yıllarda bu durum biraz değişmiş gibi görünüyor. Hem yayla yollarının yok edilmesi hem teknolojinin bazı nimetlerinin(?) yaylaya ulaşması ağaçları kuruttuğu gibi ev yaptıran bazı kişilerin de teknolojiyi kullanarak ağaçları yok etmesine sebep oldu. Pokut’tan ileriye doğru devam edildiğinde konum olarak hemen hemen aynı yükseltideki Hazindağ Yaylası’na varılmış olur. Hazindağ, yayla içinde ilkel su kanalı sistemi olan tek yayladır. Evleri de en az Sal ve Pokut kadar özenli bir mimari üsluba sahip olan yaylaya eskiden Pokut üzerinden iki saatlik bir yürüyüşle varılabilirken, geçtiğimiz yıl açılan bilinçsiz yol çalışması yaylanın ilerleyen yıllarda dengesinin bozulacağının işareti. Hazindağ yaylasını Hemşin ilçesinin Tecina ve Podol Köyleri kullanıyor. Yaylalarına gelmek için önce Çamlıhemşin’e geliyorlar, sonra da Elevit üzerinden Hamlakit’e gelip yaylalarına ulaşıyorlar. Şimdi ise yeni yaptıkları yolu kullanarak ulaşıyorlar. Aynı köyler Makrevis ve Ortan’la Doğu Karadeniz’in en yüksek yaylası Samistal Yaylası’nı da kullanıyor.

Antik kent gibi sessiz

Samistal Yaylası, 2600 metre yükseklikte, etrafında numunelik bir tek ağacın olmadığı, çok taşlık bir alanda kurulmuş değişik bir yayla. Evleri alçak tavanlı ve tamamen kesme taştan yapılmış en az yüzyıllık evler. Samistal’da artık eskisi gibi kalabalık bir Vartevor şenliği yapılmasa da nostalji takıntısı olanlar kendi imkanlarıyla yaylayı yaşatmaya çalışıyor. Samistal, hem konum itibariyle hem de havasıyla diğer yaylalardan kolaylıkla ayrılıyor. Genellikle kapalı seyreden tipik Karadeniz yaz aylarında Samistal’da açık hava görmemek neredeyse imkânsız. Samistal yaylasına Hazindağ’dan ulaşılabildiği gibi Yukarı Kavrun yaylasından ulaşmak da mümkün. Samistal etrafını çeviren dağların ve yaylaların ortasında müstesna bir yere sahip. Bir tarafında Kaçkar zirveleri ve Kavrun yaylası diğer tarafında Apevanak yaylası, geçitler, aşıtlar… Ama o hep yalnız ve ulaşılmaz. Yıllarca büyüklerimizin türkülerinde “ Viran kalsın” demelerinden olsa gerek Samistal bugünkü görüntüsüyle geçmiş şaşaalı günlerinden uzak. İnsanların çok sık gelmemesine rağmen evleri tüm görkemiyle ayakta duruyor. Tabii birçoğunun doğa şartlarına ve bakımsızlığa dayanamayıp yıkıldığını da hatırlatmak gerek. Samistal’a bir iki saatlik yürüyüş mesafesinde olan Hamlakit yaylası ise içinden şırıl şırıl akan deresi, etrafı çevrili ladin ormanları ve tepelerindeki kayalıklarla bütün yaylaların toplamı gibi bir görüntü arz ediyor. Hamlakit’in en büyük özelliği Vartevor denilen şenliklerin hemen hemen her yayladan daha gösterişli kutlanması. Ağustos ayının ikinci haftasında başlayan şenliklerde memleketin dört bir yanına dağılmış Hamlakitliler buluşup hem hasret gideriyor hem de Hemşin yaylalarının artık sönükleşmiş Vartevor’unu en canlı biçimde kutluyor. Vartevor, yazın Ağustos ayının ikinci haftasından itibaren irili ufaklı Hemşin yaylalarında kutlanan bir şölen aslında. Bütün bir yılı birbirinden ayrı geçiren arkadaşların, komşuların, akrabaların buluşmasına vesile olan, yayladaki günlük yaşamlarına bir süreliğine ara verdikleri, tulumun coşkulu sesiyle doluştukları horon çardaklarına sabahlara kadar eğlendikleri, sabaha karşı tatlı bir yorgunlukla evin yolunu tuttukları keyifli bir buluşma ayini Vartevor. Eskiden hemen hemen bütün Hemşin yaylalarında geniş katılımla ifa edilen bu buluşmalar ne yazık ki göç ve göçün getirdiği kent hayatının insanlara dayattığı ekonomik döngü sebebiyle sekteye uğradı ve artık çok az Hemşinli bu buluşmalara katılabiliyor ya da yaylasına gidebiliyor. Yolunuz düşerse Hamlakit dışında Ayder, Yukarı Kavrun, Elevit gibi yaylalarda da coşkulu Vartevor’lara tanıklık edebilirsiniz.

Hamlakit’ten Apevanak’a

Hamlakit yaylasından yukarıya doğru gidildiğinde Palovit ve Meleskur yaylaları ile Apevanak yaylasına ulaşılmış olur. Apevanak, Palovit vadisinin sınırdaki yaylasıdır, ondan sonra yine Kaçkar dağları silsilesinin içinde yolculuğa devam edilir. Apevanak yaylasındaki mini taş köprü, bu yükseltide mimarinin bir ihtiyacı karşılamaktan öte bir şey olduğunu sembolü gibidir. Palovit grubu yaylaları ve güzergahları bir zamanların en gözde yürüyüş mekanları olmasına rağmen son yıllarda gözünü hırs bürümüş kimi yöre insanının marifetiyle ne yazık ki bu özelliğini kaybetmeye başlamıştır. Palovit şelalesinin olduğu mevkiden Hamlakit yaylasına, Pokut’tan Hazindağ’a, Palovit yaylasından Samistal’a açıla yollar bir zamanlar dağcıların severek yürüdüğü patikaları ve dahi bir yaşam kültürünü yok etmekle kalmamış, geri dönüşü olmayan zararlar vermiştir. Tüm çabalara rağmen engellenemeyen bu çalışmalar ileride pişmanlık yaratacaktır çünkü yaylada yaşamak özgür olmaktır. Bu özgürlüğü kısıtlayan tek şey zamandır. Çünkü güz zamanı yayladan inme zamanıdır ve Hemşin’de “Huzmancuk” denen vargit çiçekleri açtığında artık yayladan yavaş yavaş gitmenin zamanı gelmiş demektir. Yaylada elde edilen katıklar ‘kadin’ denilen ahşap kaplara doldurulur ve kışın tüketmek üzere köye indirilir. Katıkların bir bölümü de gurbetteki akrabalara gönderilir. Yayladan inmek gerçekten zordur çünkü “Yayladan ki yurudum/Hava guneşli idi/Arduma bakamadum/Gozlerum yaşli idi”…Koskoca bir yıl bu kavuşmayı bekler. Ta ki mayıs başına kadar karla kaplı yaylalara dağcılardan başka giden olmaz ama yaz başı yayla zamanı gelince o kıyıların ardı yine sahiplerini ve misafirlerini bekler.

Fırtına ve Palovit vadilerinin ekolojik değeri

Fırtına ve Palovit vadileri, içerdikleri doğal yaşlı ormanlarla, hem bölgenin, hem de ülkenin en bozulmamış birkaç orman ekosistemi arasında değerlendiriliyor. Palovit Vadisi kendine özgü endemik bitki çeşitliliğinin yanı sıra barındırdığı hayvan türleriyle de doğa koruma açısından büyük önem taşıyor. Türkiye’de en yoğun bozayı popülasyonun bulunduğu bölgelerden biri olan alanda, yaban domuzu, çengel boynuzlu dağ keçisi, yaban keçisi, kurt, tilki, çakal, yaban kedisi, vaşak, karaca ve porsuklar yaşıyor.

Palovit Vadisinde Bulutlara Dokunmak – Bu yazı 2016 yılının Haziran ayında yayınlanan Gezgin dergisinin 112. sayısından alınmıştır.

The post Palovit Vadisinde Bulutlara Dokunmak appeared first on Gezgin Dergi.

Yazı Süleyman Berk ve Fotoğraflar Halit Ömer Camcı, Süleyman Berk

Gaziantep’e ilk defa 1988 yılında gitmiştim. O zamanlar tek gidiş gelişli karayolu bulunan şehri, kalenin etrafına yayılmış orta halli bir Anadolu şehri olarak hatırlıyorum. 2008 yılında fotoğrafçı dostlarımla gittiğimde bu sefer şehir hem çok büyümüş hem de modern bir görünüme kavuşmuştu. Bu yılın başında tekrar ziyaret etme imkânı bulduğum şehri çok temiz ve düzenli buldum.

Otoban ve karayolu etrafa seyahati zevkli kılmaktadır. Önemli bir turizm mekânı olan Şanlıurfa Halfeti, Antebe daha yakın… Tertemiz ve gizemli bir yer Halfeti mutlaka görülmeli..

Gaziantep ekonomisinin büyüklüğü ve misafirperverliğiyle 500.000 kadar Suriyeli mülteciyi kendi içerisinde eritmişti. Sanayisi epeyce gelişmiş Gaziantep, kültür ve turizm konusunda da önemli mesafe katetmiş… Şehirde, biri devlet ikisi özel üç üniversite bulunmaktadır. Dünyanın en önemli müzesi olan Zeugma Mozaik Müzesi ve tertemiz Hayvanat Bahçesi mutlaka görülmesi gereken yerlerdendir. Tabii ki, Yuşa(as) makamı, şimdi müze olan Gaziantep Mevlevihânesi, Alaüddevle Camii, Antep Kalesi, Zincirli Bedesten, İnceoğlu Hanı, Yeni Han, Millet Hanı, Tekke Camii vs. mutlaka gezilmeli…

Gaziantep iki milyona yaklaşan nüfusu ve gelişmiş ekonomisiyle hem Türkiye’nin hem de Güney Doğu Bölgesi’nin gözde şehirlerindendir. Tarih ve kültür bakımından zengin bir mirasa da sahip olması Gaziantep’i önemli kılmaktadır. Kurtuluş Savaşında halkın gösterdiği kahramanlık bu şehre “Gazi” unvanını kazandırmıştır.
Şehirlerimiz hızla yenilense ve modern bir görünüme kavuşsa da, şehrin çekirdeğini oluşturan yerlerdeki eski binalar ve yapılar, şehrin geçmişle ilgili insana bilgi vermektedir. Artık Tarihe ve kültüre olan ilgi de buraların restorasyonu ve tanıtım çalışmalarıyla kendini göstermektedir.

Şehrin en önemli ziyeret yerlerinden birisi de şüphesiz Zeugma Mozaik Müzesi’dir. Zeugma Müzesi barındırdığı eserler bakımından kategorisinde önde gelen müzelerdendir. Meşhur “Çingene Kızı” dahil bir çok mozaik burada güzel bir sunumla ziyaretçilerini beklemektedir.

Evliya Çelebi’nin XVII. yüzyılda anlattığı şehir bile bugün bizi hayrete düşürmektedir. Seyyah Evliya Çelebi’yi dinliyoruz: “Ayıntap kenti tümüyle 32 mahalledir. 8.067 toprak ve kireç örtülü, bayındır, bakımlı, yüksek saraysı evleri vardır. Tümüyle yüz kırk mihraplı yoğun cemaate sahip, arasta Meydanı’ndaki Boyacıoğlu Camii, sanatlı, ferah, büyük kubbeli ve görkemli yapılardır. Ayıntap’ta 300’ü aşkın sarayın özel hamamı vardır. Tümüyle 3.900 dükkânlı büyük bir çarşısı ve saraçhanesi üstleri örtülü kargir, sağlam, sıra düzeni içinde süslü dükkânlardır. Tamamı tamamına 70 çeşmesi vardır.”

Gaziantep’te gezilmesi gereken yerlerin başında şehrin kalesi gelmektedir. Gaziantep’te eski şehrin etrafına kurulduğu kale, bütün ihtişamıyla ayakta durmaktadır. Allaben deresinin kenarın doğal bir kaya üzerine kurulan kale, şehrin her yerinden rahatlıkla görülmektedir. Kalenin içine kurulmuş olan Kahramanlık Panorama Müzesi’nde, Gaziantep halkının İstiklal Harbi’nde gösterdiği kahramanlık resim, heykel ve maketlerle başarılı bir şekilde anlatılmıştır. Ayrıca, kaleden şehri kuşbakışı seyretme imkânı da bulabilirsiniz.

Güneydeki diğer illerimizle birlikte Gaziantep mutfağı da nam salmış durumdadır. Lahmacunun ve kebabın hakkı verilerek yapılmaktadır. Gaziantep’in zengin mutfağını anlatmaya gerek yok!.. Antebin kebabını, lahmacununu ve baklavasını kısacası mutfağını tattıktan sonra eğer şikemperver iseniz buranın meftunu olursunuz. Antepli dostlarım alınmasınlar; mübârekler yemek için dünyaya gelmişler sanki!..

Bir de Antep’te Türk Kahvesi değil, “Menengiç Kahvesi” içilir; nerede mi tabii ki Tahmis’in otantik mekânında… Antep İstanbul gibidir misafirinin gönlünü kapar bir gelen bir daha gelir, mangal yürekli baklava dilli insanlar.

Saklı Cennet Halfeti

Gaziantep’e kadar gidince sınır komşusu olan Halfeti ilçesine gitmemek olmazdı. Zaten Urfa’ya uzanan otoban yolculuğu çok keyifli hale getiriyor. Otobandan çıktıktan kızıl rengindeki topraklarda Fıstık ağaçlarının seyrine doyum olmuyor.

Eski Halfeti, Birecik Barajı yapımı nedeniyle büyük kısmı sular altında kalınca 15 km ötede yei bir şehir kurulmuştur. Birecik halkı bu durumu iyi değerlendirmiş Birecik Barajında teknelerle yerli yabancı turistlere geziler düzenlemektedirler. Eski Halfeti son derece temiz ve insana güven telkin eden bir mekân olarak insanlara yüzünü göstermektedir.

Su altında kalan taş mimari evleri nedeniyle “Saklı Cennet” veya “Kayıp Kent” olarak da anılmaktadır. Halfeti aynı zamanda “Siyah Gül” ile meşhurdur. Dünyada siyah açan tek çiçek Halfeti Gülü’dür ve Halfeti’de yetişmektedir.

Hele Tekne gezisinde, fotoğraflarda papuç kısmı sular altında kalan minaresini görmeye alıştığımız Savaşan Köyü’nü mutlaka görmelisiniz. Camininsu altında kalan damını da görebiliyorsunuz. Burada bulunan salaş çay bahçesinde çay içmek tekne gezisinin en güzel tarafıdır. Eski Halfeti de eski Halfeti Camii de gözden çıkarılmış gibi ama kurtarılmayı bekler gibi sulara direnmektedir.

Gaziantep de Halfeti de mutlaka gezilip görülmesi gereken yerlerin başında gelmektedir.

Güneyin Gözde İki Mekânı : GAZiANTEP – HARRAN – Bu yazı 2016 yılının Haziran ayında yayınlanan Gezgin dergisinin 112. sayısından alınmıştır.

The post Güneyin Gözde İki Mekânı : GAZiANTEP – HARRAN appeared first on Gezgin Dergi.

İstanbul, içinde barındırdığı türlü keşmekeşe rağmen her ne olursa olsun pek çok gizli güzelliğe de sahip bir şehir. İstanbulluların kültürel ve tarihsel bağlamda pek çok seçeneğe sahip olduğu bir gerçek. Hafta sonu Sarıyer ya da Belgrad ormanları tarafında bir gezi yapmayı düşünenler için Maslak kasırları da ideal bir mola mekanı.

Maslak bölgesindeki sultanî yerleşimlerin tarihi her ne kadar 2. Mahmud zamanına kadar çıkarılabilirse de, bölgenin asıl önem kazanması 2. Abdülhamid’im şehzadelik devresine rastlar. Bilindiği üzere 2. Mahmud zamanına kadar Osmanlı hanedanının yaşam mekanı büyük ölçüde Topkapı Sarayı ve çevresi ile sınırlıydı. Gerçi 17. yüzyıldan itibaren padişahların Dolmabahçe ile Haliç kıyılarında av ve dinlenme köşkleri yaptırdıkları bilinse de 19. yüzyıldan itibaren hem iktidarın ana merkezi hem de dinlence yerleri Boğaz’a kayacaktır.

YAZI ve FOTOĞRAFLAR ÖNDER KAYA

Maslak kasırlarının bulunduğu bölge adını İstanbul’un su dağıtım şebekesinden alır. Maslaklar İstanbul’un dışından getirilen suların dinlendirilip sonrasında dağıtımının yapıldığı yerlerdir. Hacı Osman bayırı ile Levent semti arasında kalan ve 170 bin metrekarelik bir sahaya yayılan çiftliğin sultan Abdülaziz tarafından şehzade Abdülhamid Efendi’nin kullanımına tahsis edildiği bilinir. Burası hanedan üyeleri için av, biniş ve dinlenme mekanı olarak tesis edilen yerlerden biridir. Abdülhamid Efendi’nin daha önce de Kağıthane köşkünde yaşadığı bilinir. Sultan Abdülaziz tahta çıktığında kardeşi Abdülmecid’in şehzadelerine rahat bir yaşam vaad etmiş ve onlara başkentte belli bölgeler tahsis etmişti. Bilindiği üzere Tanzimat dönemi ile birlikte şehzadelerin sarayda katı kurallarla hapsedilme devresi de sonlanmıştı. Abdülaziz, yeğeni olan Abdülhamid’e evvela Tarabya’da hanedana ait olan köşkü tahsis etmişti. Abdülhamid’in burada yelken sporu ile uğraşması ve sık sık denize açılması padişahın hoşuna gitmemiş olacak ki sonradan ikameti için Maslak’taki kasırları ayrılmıştır. Şehzade Abdülhamid burada marangozluk, çiftçilik ve seracılıkla uğraşmıştır.

Bazı kaynaklardan anlatıldığına göre 2. Abdülhamid’in Maslak’ta yaşadığı devrede başından ilginç de bir hadise geçer. Hacı Osman tarafına giden yolların güvenlik gerekçesi ile kapatıldığı bir günde Maslak’taki ikametine gitmekte olan şehzade ve maiyetinin yolları düşük rütbeli bir erbaş olan Hasan adındaki biri tarafından kesilir. Şehzadenin maiyetinde bulunanların “Bu ne cüret, şehzade Abdülhamid hazretlerini tanımaz mısın?” diye çıkışmaları üzerine tüfeğini gruba doğrultan bu kişi “Ben şehzade-mehzade tanımam, sultan emridir, geçiş yasak, çekilmezseniz basarım tetiğe” diye cevap verir. Bu sadakatten çok etkilenen şehzade, tahta çıktığı zaman ikamet ettiği sarayın bulunduğu Beşiktaş bölgesinin muhafızlığına Hasan adındaki bu okuma yazması olmayan alaylı askeri getirir. Tarihe “7-8 Hasan Paşa” olarak geçecek olan bu kişi, Çırağan Baskını sırasında isyancıların başı olan Ali Suavi’yi öldürerek padişaha sadakatini ispat eder.

Dediğim gibi şehzade burada yaşarken vaktini boş geçirmez. Büyük bir kütüphane kurar. Marangozlukla uğraşır. Hatta Kasr-ı Hümayun denilen ve şehzadenin ikametine tahsis edilen kasrın ikinci kata çıkan merdivenleri, onun tarafından yapılır. Kündekari dediğimiz geçme tekniğiyle ve çivi kullanılmadan inşa olunan bu merdiven, gayet mahirane bir işçiliğin ürünüdür. Limonluk adı verilen ve Kasr-ı Hümayun’un hemen yanında bulunan serada da gerek yurt içinden ve gerek yurtdışından getirdiği türlü bitkileri yetiştirir.

Kasr-ı Hümayuna gelince; kasır iki katlıdır ancak tavan arası ve bodrum katlarının da olduğunu hemen hatırlatalım. Lakin buralar ziyarete kapalı. Köşkün mermer sütunlar üzerine oturtulmuş göze son derece hoş görünen bir balkonu var. İçeri girer girmez hemen sağ tarafta şehzadenin yatak odası olarak kullandığı mekan yer alır. Abdülhamid’in güvenlik gerekçesi ile kapıdan hemen yanında uyumayı tercih ettiği sanılıyor. Hatta sağdaki ilk odayı kullanmayarak köşke davetsiz gelebilecek kişiler için bir şaşırtmaca hedeflediği söylenir. Bu odada kendi eliyle yaptığı ve üzerine “A ve H” harflerini işlediği aynalı kapıdan yatak odasına bir geçiş verdirmişti. Yatak odasının kapısını ise körleterek kullanılmaz hale getirmişti. Yani girişte sağdan ikinci odayı yatak odası olarak kullanan şehzade, buraya geçişi birinci odadan sağlamıştı. Birinci oda aynı zamanda şehzade tarafından kişisel ibadetini gerçekleştirdiği mekan olarak da bilinir. Bugün yatak odası bu kısımda değil de sol tarafa taşınmıştır. Bunun sebebi ise kasırların 1938’de Gülhane Askeri Tıp Akademisine tahsis edilmiş olması ve odaların tadilata maruz kalarak aslî ölçülerini yitirmeleridir. Her odanın tavan süslemesinde odanın ne amaçla kullanıldığına dair bazı işlemelere tesadüf etmek mümkün.

Kasr-ı Hümayun’un ikinci katına Abdülhamid’in el emeği olan merdivenlerle ulaşınca geniş bir salonla karşılaşıyorsunuz. Bu odanın tarihsel açıdan son derece önemli olduğu biliniyor. Zira Sultan Murad’ın akıl sağlığı nedeniyle tahttan hâl edilmesi gündeme gelince şehzade Abdülhamid, kendisiyle görüşmek için gelen Mithat ve Mütercim Rüşdü Paşaları bu salonda kabul etmiş ve bazı kaynaklarda zikrolunduğuna göre tahta geçtiği takdirde Meşrutiyeti ilan edeceğine dair sözü bu salonda vermiştir. Bu katta bulunan piyanolu odada sultanın zaman zaman piyano çaldığı hatta bir takım besteler yaptığı da bilinir. Yine yemek ve çalışma odası da bu kattadır.
Bu alandaki ikinci önemli yapı Mabeyn-i Hümayun binası olup, bazı yerlerde Abülhamid’in remzi olan “A ve H” harflerini görmeniz mümkün. Yine bu binadan yan taraftaki limonluğa da geçiş var. Mabeyn binasının biraz ötesinde Çadır Köşkü yer alır. Buranın ikinci katında güzel bir seyir balkonu vardır. Ahşap işçiliği ile dikkat çeken yapının yakın bir zamanda tesis olarak hizmete sokulması planlanmakta.

Buradaki son önemli alan Paşalar Dairesi. Burada aynı zamanda hamam ve tuvaletler de bulunuyor. Hamam kısmında müzelik bazı objelere de tesadüf etmeniz mümkün.
Kasırlar, sultan Reşad zamanında 2. Abdülhamid’in oğlu Nurettin Efendi’ye tahsis olunmuştur. Cumhuriyet’in ilanından sonra bir süre atıl kalan bu kompleks, 1938’de I. Ordu ve Gülhane Askeri Tıp Akademisi’nin kullanımına verilmiştir. Bu süreçte prevantoryum yani bir nevi verem mikrobu teşhis edilen ve hastalığın başlangıç devresini yaşayan insanların müşahede altında tutulduğu bir merkeze dönüştürülmüştür. Tabii ki bu süreçte yeni koğuşlar elde etmek için Kasr-ı Hümayun’un iç mimarisinde bozulmalara sebebiyet veren tadilat da yapılmıştır. 1981’de Milli Saraylar Müdürlüğü’ne devredilen bu yapılar bütünü, günümüzde İstanbulluların ziyaretini bekliyor. Müzeye girişin sadece iki lira olduğunu belirterek yazımızı sonlandıralım.

MASLAK KASIRLARI – Bu yazı 2016 yılının Haziran ayında yayınlanan Gezgin dergisinin 112. sayısından alınmıştır.

The post Maslak Kasırları appeared first on Gezgin Dergi.

YAZI ve FOTOĞRAFLAR E. HİLAL KORUCU

Çocukluk ve ilk gençlik yıllarımda Lübnan’daki çatışmalarda kaçışan insanlara dair görüntüleri o zamanlar bir film gerçekliğiyle izlediğimi anladım; savaşın kalıntılarına canlı şahitliğimde. Savaş, tanıklıktı aslında acıya ve acının izdüşümüne…

Bir gece yarısı ayak bastığım Beyrut’a vizesiz girebilmenin rahatlığını düşünürken, pasaport polislerinin negatif ve işlemleri zorlaştıran tavırları ülkedeki gerilimi hissettirdi ilk günden. Zor da olsa işlemleri tamamladıktan sonra kiraladığımız taksiye binip Hamra’daki otelimize vardık. Yeni bir şehirde uyanmanın heyecanı ve zindeliği ile Beyrut sokaklarına akarken, gün henüz yeni başlıyordu şehirde. Esnaf yeni yeni açıyordu dükkânlarını. Baharda olmamıza rağmen bir yaz günü güneşi ile ışıl ışıldı her yer. Hesapsız, sezgisel bir yol alış ile ilerlerken sahile varınca dalgalı denizin sesi, Akdeniz’in ılık esintisi yüzümüzü okşadı narince. Birkaç saat içinde bu şehrin yabancısı olduğumuzu unutturan sıcaklığı ile Beyrut, hem tanıdık hem yabancı detaylar ile zihinsel oyunlar oynatmaya başlamıştı bile.

Savaş ve barışın sokakları
1975-1991 yılları arasında yaşanan kanlı iç savaşın ardından Beyrut’un sokakları hala savaşın izlerini taşıyor. Yaklaşık 15 yıl önce Taif Antlaşması ile nispeten durulan sular sonrası Lübnan’ın yeniden inşa süreci başlamış. Bir suikast sonucu öldürülen Refik El Hariri Beyrut’u yeniden inşa eden kişi olarak anılıyor. Dünyanın en zengin insanları arasında yer alan Sünni Müslüman Hariri, kısa sürede yaptığı önemli işlerle halkın da takdirini ve sevgisini kazanmış. Hariri’nin öldürülmesinden Suriye yönetimini sorumlu tutan Lübnan halkı ‘Sedir Devrimi’ olarak adlandırılan ayaklanmayı başlatmış ve olaylar sonrası Suriye güçleri ülkeyi terk etmek zorunda kalmış. Uzun uzun anlatılabilecek siyasi çalkantıların şiddet boyutunu harap binalardaki roket ve kurşun izlerinde görmek mümkün. Daha önce Bosna’da tanıklık etmiştim binalardaki kurşun izlerine ve duvarları bu hale getiren kurşunların insanlara neler yaptığı düşüncesi kalbimi acıtmıştı. Çocukluk ve ilk gençlik yıllarımda Lübnan’daki çatışmalarda kaçışan insanlara dair görüntüleri o zamanlar bir film gerçekliğiyle izlediğimi anladım; savaşın kalıntılarına canlı şahitliğimde. Savaş, tanıklıktı aslında acıya ve acının izdüşümüne… Şimdilerde rahatça yürüğümüz Beyrut sokaklarında kaç can ruhunu teslim etti kim bilir! Tüm yeniden inşa çalışmalarına rağmen belki bilerek belki de sırası gelmediği için bu binalar ayakta duruyor. Ayrıca grafitiler sokaklarda yoğun olarak yer alıyor ve renk katıyor hayata.

Mahalle Kültürü
Beyrut, sürprizlerle dolu, bazen çelişkili, bazen de uyumlu olduğunu düşündürten bir kent. Fazla büyük sayılmayacak bir alan içerisinde farklı mezhep, dini ve etnik grupların yaşadığı mahalleleri var. Şehir etnik ve sosyoekonomik ölçülere göre bölümlere ayrılmış. Şehirde yürürken değişen kentsel dokudan bunu anlamak mümkün. Dürzüler, Kürtler, Şiiler, Sünniler, Maruniler, Ermeniler, Aleviler, Türkmenler, Yahudiler, Katolikler, Ortodokslar, Filistinliler ve hatta Osmanlı döneminden kalan Türklerin yaşadığı Beyrut’ta herkes kendi alanının sınırlarını belirlemiş durumda. Ülkenin iç savaş travmasını atlatamadığını, sokaklardaki askerlerin sıklığından anlamak mümkün. Ülkede bulunduğum esnada Osmanlı Ermenilerinin tehcir yıldönümü sebebiyle Ermeni Mahallesi Burc Hamud’da gösteriler vardı. Buna tepki olarak Sünni Müslümanların yaşadığı Beyrut’un batı mahallelerinde ise halk evlerinin balkonlarına Türk bayrağı asmışlardı. Son derece cana yakın mahalleli, Türk olduğumuzu anlayınca ısrarla bizleri ağırlamak istedi. Beyrut sokaklarında sıkça rastlanan sokak kahvelerinde oturup muhabbet ederken Mersinli Türkan ile tanıştık. Evlenip 16 yıl önce Beyrut’a taşınmış. Özellikle şehirdeki askerlere karşı. Ama ilginçtir ki askerlerle ilgili hiç sorun yaşamadım. Yanlarına yaklaşıp “Selamün Aleykum” deyince hemen tebessüm edip nereli olduğumu soruyorlardı. Türk olduğumu söyleyince hemen hepsi Türk dizilerinden bahsediyordu. Birkaç hoş sohbetin ardında fotoğraf çekebilir miyim deyince izin veriyorlardı. Birkaçı askeri ve devlet binalarını çekmemem konusunda uyardı sadece.

Şii Mahallesinde Cami Çekemezsin!
Dedim ya Beyrut sürprizlerle dolu bir şehir diye. Bu hoş deneyimin ardından Şii mahallesinin girişindeki bir caminin fotoğrafını çekmeye çalışırken ülkenin diğer yüzüyle tanıştım. Genç bir delikanlı fotoğraf çektiğimi görünce son derece sert bir şekilde Arapça konuşarak beden diliyle de destekli, fotoğraf çekemeyeceğimi söyledi. Arkadaşlarımla beraber şaşkın bir şekilde neden diye sorduk. Açıklama yapmaksızın çekemeyeceğimi söylese de ben çekmiştim çekeceğimi. Sonra aynı gençler bize işlettikleri sokak kahvesinde oturmamızı teklif ettiler. Bizler biraz ürkmüş biraz da şaşkın yine de kararlı bir şekilde mahalleden içeri girerek sokaklarda ilerledik. Aslında gitmeden önce özellikle fotoğraf makinesi konusunda dikkatli olmam gerektiği konusunda ikazlar almıştım. Özellikle şehirdeki askerlere karşı. Ama ilginçtir ki askerlerle ilgili hiç sorun yaşamadım. Yanlarına yaklaşıp, Selamunaleykum, deyince hemen tebessüm edip nereli olduğumu soruyorlardı. Türk olduğumu söyleyince hemen hepsi Türk dizilerinden bahsediyordu. Birkaç hoş sohbetin ardında fotoğraf çekebilir miyim deyince izin veriyorlardı. Birkaçı, askeri ve devlet binasını çekmemem konusunda uyardı sadece.

Beyrut’un Sultanahmet’i…
Beyrut’un gizemli mahallerinin aksine Down Town denilen şehir merkezinde her şey yerli yerinde ve lüks. Hatta dünyanın en pahalı markalarının mağazalarını burada görmek mümkün. Beğendiğim bir kazağın 370 Avro olduğunu öğrenince olay daha da netleşti kafamda. Placed’Etoile olarak bilinen mevkide eğlence merkezleri yoğunlukta. Saat kulesinin ortasında yer aldığı meydanı çevreleyen alanda üç önemli dini yapı bulunuyor; 12. yy’da kilise olarak inşa edildikten sonra Memluklar tarafından camiye dönüştürülen El Ömer Camii, mavi kubbesiyle Beyrut’un Sultanahmet’i olarak nitelenen ve Refik Hariri tarafından inşa ettirilen aynı zamanda mezarının da içinde bulunduğu Muhammed El Emin Camii ve Rum Ortodoks St. Georges Katedrali. Ayrıca katedralin hemen arka tarafındaki antik dönem kalıntıları da açık hava müzesi olarak sergileniyor.

Beyrut mu Paris mi?
Doğunun Paris’i derlermiş 70’li yıllarda Beyrut için. Savaşın yorduğu bu şehir için bugün aynı şey söylenebilir mi bilmiyorum. Ama kaybettiği zamanı kazanacak potansiyele sahip; yeter ki yeni bir savaş olmasın. Kazandığı ivme ile ayağa kalkan bölgeler bunun sinyalini veriyor. Raouche Bölgesi, oldukça lüks otel ve konutlardan oluşuyor. Corniche olarak bilinen kordon boyu; yürüyüş yapanlar, balık tutanlar, bisiklet sürenler, aktivite alanlarında spor yapanlar, kaykay binenler, kahve satıcıları, akşam saatlerinde müzik eşliğinde eğlenenler, bizim gibi çekirdek yiyip termostaki çayını yudumlayarak oturduğu bankta denizi ve gelen geçenleri izleyenlerin bulunduğu bir yer. Ünlü Güvercin Kayalıkları da bu sahil şeridi üzerinde merkezden yürüme mesafesinde. Kayalıkları ister bir kafede oturup, ki en güzel manzara bu kafelerden görülebilir, ister kayalıkları daha yakından görebileceğiniz denize çıkıntı noktalarına giderek temaşa edebilirsiniz. Günbatımında burası gerçekten görülmeye değer.

Yemekler Çok Leziz
Arap ve Akdeniz mutfağının karışımı tatları deneyimlemeniz mümkün bu şehirde. Bu yönüyle Hatay mutfağına benziyor. Fakat kahvaltılık olarak o kadar zengin değil. Genellikle kebap ve ızgaranın yanına humus, babagannuş, kısır ve tabule gibi mezeler, turşu, taze nane ikram ediliyor. Pilavları da leziz. Felafel elbette en meşhur yemekleri. Beyrut’ta hem ekonomik hem de lezzet bakımından Barbar Restoranları tercih edilebilir. Diğer Arap coğrafyalarında olduğu gibi burada da nargile çok yaygın. Kahve daha çok tercih edilse bile çay da içiliyor.

Umudun Sembolü Sedir Ağacı
Lübnan’da başken Beyrut’un yanı sıra görülmeye değer başka yerlere de var. Bu yazıya sığmayacağı için gideceklere mutlaka görmelerini tavsiye edeceğim yerler arasında; Jeita Mağarası, Baalbek Antik Kenti, Ancar, Biblos (Cübeyl), Kadişa Vadisi’ndeki sedir ormanları, Trablus, Sayda, Harissa ve Beyteddin Sarayı bulunuyor. Güzel bir gezinti yapmak için sürücüsü ile birlikte havaalanı biniş ve inişli taksi kiralamak çok uygun olabilir. Lübnan’ın para birimi Lira fakat Dolar olarak da alışveriş yapabilirsiniz. Beyrut’a gitmeden önce bir ülkenin öykü halini hissetmek için Amin Maalouf’u, düşünce halini algılamak için Halil Cibran’ı okuyun; melodisini duymak için Feyruz’dan Beyrut şarkısını dinleyin ve Beyrut’ta geçen birkaç film izleyin. Derin acılar yaşamış ve çok sayıda insanını kaybetmiş olan bu ülkede, akan kanları simgeleyen kırmızı şeritler arasına yerleştirilmiş yeşil sedir ağacının, Lübnanlıların geleceğe dair umudunu anlattığını bilin. Ama illa ki sokaklarını gezin, insanlarıyla diliniz döndüğünce muhabbet edin, fotoğraf çekerken de dikkatli olun.

Acının ve Umudun Şehri : BEYRUT – Bu yazı 2016 yılının Haziran ayında yayınlanan Gezgin dergisinin 112. sayısından alınmıştır.

The post Acının ve Umudun Şehri : BEYRUT appeared first on Gezgin Dergi.

Her aradığımda yoldasın” dedi bana telefonda uzaktan yakın dost. Son aradığında mesela aynı yol üzereydim. Yine aynı yerde yakalandım dedim. Gerisini içimden söyledim. Her birimiz neyin peşindeysek ona yakalanıyoruz. Sanki bunu duymuş gibi şöyle yazdı hemen ardından bana: “O’nun yolunda. O’nunla. O’na doğru. Yolun ve yolculuğun daim olsun.”

YAZI LEYLA İPEKÇİ ve FOTOĞRAFLAR HAYRETTİN OĞUZ

Derken yoldan gelip yola gittim. İstanbul’a uğrayıp uzaklara uçacaktım. Bu arada uzun zaman sonra İstanbul’a gelen bir başka arkadaşımı bir gün dahi göremeden uğurlamak zorunda kalacağımı fark ettim. O halde dedim, özlem gidermenin bir yolu da anmak olsun.

Yaş elliye dayanınca hafıza bahçesinde ister olgunlaşmış bir meyveyi kopartabilirsiniz dalından. İster sararmış bir yaprağın usul usul düşüşünü izletebilirsiniz okura. Hepsi özleme dahil. Hepsinin içinde gurbet. Bitimsiz bir yolculuk bu. Ama bahçe bir. Nerede yanar, nerede filizlenir, nereye düşersen…

Yolum ilk seferlerde batıya uzandı. Derken doğuya. Bazen Seddülbahir köylerinde pıhtılaşmamış kan izlerine bastım. Bazen dolambaçlı yollarla geldiğim Sur içlerinde turistleri tartmak için bekleyen, dağ zirvelerinde, en tenha patikalarda karpuz kavun satmak için sabrı sınanan çocuklara sarıldım. Köydeki evini pansiyon yapmış yaşlı amcalarla Zil kale yollarında bal yapan arıların peşinden gittim. Peygamberler şehrinde vakti bekleyen meczuplarla çay içtim, Nemrut’un eteklerindeki Karadut köyüne akan soğuk sulardan Safranbolu evlerinin altında kaynayan sulara yol buldum.

Bazen bu dünyanın ihtiyarlarıyla Toroslara tırmandım bulmak için su içeceğim pınarları. Bazen gencecik çocuklarıyla yeraltı mağaralarında binlerce yıllık yuvarlanışını seyrettim taşların. Her seferinde bir nefes vardı ruhumun yolculuğuna eşlik eden. İnsan nefesi. Hiç kesilmeyen. Elmalı’nın Ümmi canları misali azizleri vardı. Kiminin Samandağı’ndaki aziz Simon’u kiminin İda dağında Sarı Kızı, kiminin Efes’te havari Yuhanna’sı, kiminin Alacadağ’da Eroğlu Nuri’si. Tepelerde Yûşa’ları, Aya Yorgi’leri, şehirlerde Şaban-ı Veli’leri…

Kimi zaman Batının Filozoflar Yokuşu’ndan aşağı inerken aradım kıblemi, açıp ellerimi dua ettim. Kimi zaman Kudüs’ün ara sokaklarından sahabe mezarlarını geçip Hızır makamına vardığımda. Kimi zaman Kâbe’nin eteklerinde ettiğim o ilk duanın kabul oluşunda. Halep’in ara sokaklarından girip Halfeti’nin sularından çıktığımda; Lizbon’un okyanusa bakan penceresinden dalıp Tire’deki eski bir taş evin çekmecesinde tozlandığımda; Azeri ve Ermeni anıtlarında yükselen ateşi aynı rüzgarla harladığımda; İskenderiye’deki Meçhul Asker anıtından Saraybosna’daki şehit askerin yüzüne yol bulduğumda, Nişantaşı’ndaki bir kitapçıdan İbn Arabî’nin Şam’daki sandukasına… Hep o duanın içindeydim.

Yollar sonsuz idi. Yolculuk bir. Bulutların üzerinde okyanus geçerken nasıl da aynı anın içinde uzuyordu zaman. Gece ve gündüz geçtiğim çöllerin üzerinde ise sanki asırlardır aynı nebevi bulut. Dalgalı bir sahilden sevdiklerime el sallarken asıl yol katedenin kalanlar olduğuna inanmıştım.

Yine de gittim. Çünkü geçip gitmenin insanı baştan aşağı bütüncül kılan bir niteliği vardı. İnsanlar hep gitti benden. Ben de onlardan. Bir yanım ise hep kaldı. Kesrette vahdeti sezmekti bütün isteğim. Her şey ile her şey arasındaki o bağı çözmekti. Kördüğüm gibi bir şeydi sevmek. Bütün uçları yitik.

Komünizm döneminde gece karanlığında katettim kara yoluyla Bulgaristan’ın Yugoslavya’nın şehirlerini. Sabah alacasında kendi içlerine bakan olgun yüzlü genç işçilerle selamlaştım, toplu konutlarından çıkmış otobüs duraklarında bekleşen. Alplerin uçurum dolu dar yollarından Manş denizini geçerek kendine Fransa’da gelecek arayan Magripli bir doktorun yüzüne vardı bir sefer 80’lerde yolum. İngiltere’nin güney sahillerinde Alman Fransız çekişmelerinin iç yüzünü ondan dinlerken Fransa Cezayir’deki seçim sonuçlarına henüz müdahale etmemişti.

Prag’a vardığımda daha ülkesinin adı yeni değişmişti. Demirperde inmişti ama zihin duvarları usul usul yıkılacaktı. Tarihi bir bir köprüde tanıdığım kukla sanatçısı ideallerinin baharındaydı. Disiplin ve prensip ehli yüzler arasında Almanya’yı uçtan uca trenle geçerken, birörnek budanmış ağaçları, taşra evlerinin önünde muntazam dizilmiş tertemiz çöp konteynerlerini yadırgamadım. Tıpkı İtalyan raylı sisteminde bir yılbaşı gecesi elektrik kesilince karanlığa gömülüşümüzü de yadırgamadığım gibi.
Evet paraleller ile meridyenleri saatlerle katedersin de bir bakarsın aynadan yüzüne… Bir tek ifaden dahi değişmemiş. Hep aynı yüzüne eğilmişsin dünyanın. Seni hapseden. Esir eden iç dünyanın… Anlarsın ki bütün yolculuklar kendinden yola çıkıp kendine varmanın hikayesidir. Bütün menziller içindeki o süveydaya dokunabilmen içindir. Güzelliğin cevherine. Bir kara nur gibi. Parlayan…

Dokunmak için ona sarp yokuşlardan inmeye and içmiştim. Volkanik taşlı tarihi binalarda, mağaralarda rızık arayan gencecik Kürt oğlanlar rehber oldu kimi zaman bana. Bazen akarsuların yatağında, gizli geçitlerin, orta Anadolu’daki yeraltı şehirlerinin yıkık basamaklarında rastladım dünyanın en masum yüzlerine. Baktığım her yüzde, bastığım her toprakta sendeki beni görmek istedim.

Karada havada suda hep ol nefesin içinde atarken yürek… Bir bakmışsın kanda devam ediyor aynı yolculuk. Alyuvarlar akyuvarlar derken.. Atar da damar, toplar da! Yedi uyurların mağaralarında, ışıklı vitrinlerde, üç ağızların, Çatalhöyük’lerin dibinde, insansız füzelerde olduğu kadar el yapımı bombalarda, kazılan çukurlarda, Güzelköy’lerde olduğu kadar Kerbela’larda, bazen ulu camilerin, bazen de cumhuriyet meydanlarının ortasındaki Atatürk büstlerinde gizlemiştir hakikatini. Beyaz midillileri üzerinde yorgun genç kızlarda, yaylaya dört çarpı dört cipleriyle tırmanan kadınların büyükbaş hayvanlarında, eğreltiotunda, kozda, çamurda, irinde, iltihapta.
Nereye dönersen dön. Yâr yüzü oldukça baktığın… Senden bana, ona… Ondan sana, bana… görünmeyen yollar açılacak. Bir bakmışız bu en güzel bahçe. Ateşlerin ortasında.

Yolda Olmak ve Yolculuk Üzerine – Bu yazı 2016 yılının Haziran ayında yayınlanan Gezgin dergisinin 112. sayısından alınmıştır.

The post Yolda Olmak ve Yolculuk Üzerine appeared first on Gezgin Dergi.

YAZI ve FOTOĞRAFLAR MÜHENNA KAHVECİ

Kabe’nin Altınoluk tarafına ek bir bina ile iki minare inşa ediliyor. Bu alanın hemen arkasındaki tepede bulunan ve boşaltılmaya başlanan mahalleden Kabe’ye doğru baktığınızda çalışmaların ne denli büyük olduğunu görebiliyorsunuz. Ecyad Kalesi’nin bulunduğu alana, yani Zemzem Saat Kulesi’nin arka tarafına gidildiğinde ise o bölgeye hareketlilik kazandıran otel, restoran ve dükkanların kepenk kapattığına tanık oluyorsunuz. Şu an boş binalardan ibaret o bölge Kabe’ye gidip gelenler için sadece bir geçiş güzergahı. Otellerden sökülüp yol kenarlarına istiflenen kapı ve pencereler ile üst üste yığılmış sandalye, koltuk ve yataklar ziyaretçiler için ilginç bir görüntü oluşturuyor.

Kabe’yi genişletme projesini ilk etabına 2009 yılında başlanmış ve bu kapsamda 2 bin 350 bina ve iş yeri yıkılmış. Şimdilerde de ise ikinci aşama gerçekleştiriliyor. Kısa bir süre içinde 1900 bina ve iş yeri daha yıkılacak. Toplamda 100 milyar dolara yakın tazminat ödenecek. Altyapı, yol ve tünel inşaatları da hesaba katıldığında Kabe’deki yeniden yapılanma sürecinin ne denli kapsamlı olduğu ortaya çıkıyor. Ayrıca, Kabe’yi Arafat, Mina ve Müzdelife’ye bağlayacak tren, Cidde-Mekke arası yapılacak otoban ve yine Mekke’den Medine’ye uzanacak hızlı tren gibi projeler de şehrin diğer bölgelerini zaten şantiyeye çevirmiş durumda.

Günümüzde her yıl yaklaşık 3 milyon insan hacı olmak için Mekke’ye geliyor. Projelerin tamamlanmasıyla birlikte şehir 10 milyon hacıyı ağırlayabilecek alt yapıya kavuşacak. Yapılan çalışmalar, özellikle tarihi eserler bağlamında birçok tartışmayı beraberinde getirse de Suudi yetkililerin, Kabe’de insanlara daha rahat bir ortam sunma ve düzeni sağlama düşüncesiyle hareket etmeye devam edeceği görülüyor. Bu nedenle Mekke’de yaşayanların çoğunluğu,  yeni inşa edilen yapıların bile 30-40 yıl sonra yıkılabileceği kanısında. Çünkü ziyaretçi sayısı arttıkça yeni ihtiyaçlar ortaya çıkmaya devam ediyor. Anlaşılan o ki Kabe’yi de genişletme ya da bir diğer yönüyle Mekke’yi yeniden inşa etme çalışmaları hiç bitmeyecek.

MEKKE’NİN DÖNÜŞÜMÜ – Bu yazı 2016 yılının Haziran ayında yayınlanan Gezgin dergisinin 112. sayısından alınmıştır.

The post MEKKE’NİN DÖNÜŞÜMÜ appeared first on Gezgin Dergi.

YAZI ERHAN İDİZ – FOTOĞRAFLAR M. MEHDİ ÖZTÜRK

1971 yılına kadar Pakistan’ın bir parçası olan Bangladeş’in yüz ölçümü 147 bin metrekare. Yani Türkiye’nin 5’te biri kadar. Fakat buna rağmen Türkiye’nin iki katından fazla nüfusa sahip. Durum böyle olunca metrekareye düşen insan sayısı bir hayli fazla oluyor. Zaten nüfus yoğunluğu bakımından dünyanın en büyük ülkelerinden biri. Ülkenin yüzde 89’u Müslüman, geri kalanlar ise Hindu ve Budist. Müslümanlık ülkede kültürel bir hal almış, gerek giyim tarzı gerekse cami/cemaat sayısının az oluşu bunu kanıtlar nitelikte.

Para birimi Taka olan Bangladeş’te 1 Türk Lirası 28 Taka’ya denk geliyor. Rehberimizin anlattığına göre günlük 1 doların altında kazananlar çok fakir, 2 dolar kazananlar fakir, 3 dolar kazananlar ise normal gelir sahibi olarak kabul ediliyormuş. Fakat bu fakirliğe oranla ülkenin özellikle turistler için ucuz olduğunu söylemek pek mümkün değil. Kalitesiz mallarına rağmen fiyatlar birçok yerde Türkiye’ye eşit. Bir lungi (erkeklerin giydiği etek) giyip sokaktan yiyip içecekseniz günlük 2 dolar yeter ama normal standartlarda bir yaşam sürmek istiyorsanız Türkiye’den daha pahalı olacağını bilmeniz gerekir. Tekstilin merkezi olmasına rağmen kıyafetler kaliteli değil. Yemek ve giyim pahalı, ulaşım ucuz, meyveler ise döneme göre değişiyor.

Trafiği başlı başına bir sorun. Başkent Dakka’da saatlerce aynı noktada bekleyebilir, 10 kilometrelik alanı 4-5 saatte gezebilirsiniz. Trafiğin soldan aktığı ülkede kurallara uyan neredeyse yok gibi. Bu nedenle tüm araçların önünde ve arkasında çelikten tamponlar vardır. Fakat, özellikle otobüsler kazalar nedeniyle birer hurda yığını gibidir. Tabi bu hurda yığınlarının bulunduğu trafikte son model araç sayısı da azımsanamayacak kadar çok. Orta sınıfın gelişmediği ülkede rikşayla yolcu taşıyan fakir ile son model otomobildeki zengin iç içe geçmiş durumda.

Trafik yoğunluğunun daha kötü sonuçları da var: İlk gün yağ ve motor kokusundan uyuyamamak gibi. Gerçi buna alışsanız bile bir düğün konvoyu tarzında korna çala çala ilerleyen araçlara tahammül etmeniz imkansız. Alışkanlık haline getirilen bu durum büyük bir gürültüye neden oluyor.

Ilıman bir iklime sahip ülkede İstanbul’un ağustos ayı bile özlemle anılabilir. Nem bir insanı buharlaştırmayı yetecek kadar yüksek. Yolunuz düşerse abartmadığımı üzülerek öğreneceksiniz.
Delta ülkesi olduğu için taş bulmak neredeyse imkansız. Bu nedenle her yerde tuğla fabrikaları var. Gökyüzüne uzanan bir borudan ibaretmiş gibi görünen bu fabrikalarda insanlar var gücüyle üretim yapıyor. Çünkü muson yağmurları geldiğinde çalışamayacaklar. Ülkede çakıl taşı da yok. Üretilen tuğlalar günlük 1-2 dolara tutulan işçiler tarafından kırılarak çakıl taşları haline getiriliyor ve inşaatların ihtiyaçları bu şekilde karşılanıyor.

Orman ve tarım ürünleri ülkenin başlıca ihraç kaynakları. Tarım ürünlerinin başında ise pirinç geliyor. Pirinç Bangladeş için o kadar önemli ki ülke bayrağında bulunan semboller sonsuz pirinç tarlalarının yeşili ile güneşten oluşuyor.

Erkeklerin başlık parası nedeniyle sıkıntı çektiği şehirlerin birinden, Van’dan geldiğim için bu cümleler çok dikkatimi çekti. Başlık parası diyordu rehberimiz, “Başlık parası nedeniyle evlendiremiyoruz kızlarımızı.” Öğrendik ki kızlar evleneceği erkeğe belli bir miktar para veriyor. Drahoma dan farklı olan bu uygulamada çiftlerden biri, statü olarak kendinden daha iyi olana para ödüyor.

Genelde erkekler daha iyi bir kariyere sahip olduğu için kızlara da başlık parası ödemek düşüyor. Rehberimiz Sujon, “Bu, kariyer sahibinin kendinden daha aşağıda biriyle evlenmesinin bedeli olarak alınıyor.” diyor. Sujon mühendis, o da bir öğrenciyle evlenmiş fakat para almamış kızdan. Neden diye sorduğumuzda İslamiyette böyle bir şey olmadığını söyleyerek bizi kalbimizden vuruyor.

İnsanları çok cana yakın ve herkes elindekini paylaşmanın peşinde. Bu bazen bir meyve dilimi bile olabiliyor. Fotoğraf makinesiyle gittiğinizde çevrenizde bir anda onlarca kişi belirebiliyor ve herkes sefile çekmek için adeta sıraya giriyor. Tabi şunu da belirtmekte fayda var: Yakınlaşmaları asla bir eziklik içerisinde değil, sadece samimiyetten kaynaklı. Kendilerine ikram ettiğimiz Türk lokumu, bisküvi gibi şeyleri beğenmiyorlar, hatta Adana kebabını bile hatırımız kalmasın diye yiyenler oldu.

İnsanları kadar doğası da bir harika. 3 tarafı denizlerle çevrili ülkemizde sonsuz maviliklere bakmaya alıştık. Peki, sonsuz yeşillik içinde boğuldunuz mu hiç? Ya da yeşil ile mavinin gökyüzüne uzandığına şehitlik ettiniz mi? Özenle tek boyda biçilmiş gibi ufukla birleşen pirinç tarlaları tüm olumsuzlukları unutturuyor. Nehirler, dev ağaçlar, gökyüzüne uzanan bambular ve her zamanki gibi sınırsız pirinç tarlaları… Henüz betona kurban edilmeyen ülkede doğanın tüm nimetlerinden yararlanabiliyorsunuz. Jak meyvesi, ananas, mango, muz, malta, salak -ilginçtir ki bir meyve ismi- ile mideniz ziyafet çekerken siz de manzaranın keyfini çıkarabilirsiniz.

Gittiğiniz her yerde saygıyla karşılanıyor ve bazen eve davet ediliyorsunuz. Bir su içmeye davet ediyorlar nedense, çay kültürü gelişmediğinden olsa gerek. Bir bilseler bizdeki çay sevdasını Seylan’ı işgal edecekler.

Cana yakınlığı kadar çalışkanlığıyla da dikkat çekiyor Bengal halkı. Genç, yaşlı hemen herkes bir yerlerde çalışıyor. Günde 1-2 dolar bile olsa bir şeyler kazanmanın peşindeler. Yüzlerce kiloluk yük arabası çeken yaşlı insanlara sıkça rastlayabiliyorsunuz ya da günde 3 dolar kazanmak için rikşalarıyla gün boyu ter içinde pedal çeviren delikanlılara.

45 dereceyi bulan sıcaklıkta buz gibi bir suyun çok iyi gideceğini düşünüyorsanız boşa heveslenmeyin. Çünkü hiç kimse içmediği için soğuk su bulmanız imkansız. Soğuk suyu sağlıksız bulduklarından ılık su içmeyi tercih ediyorlar. Kapitalizmin amiral gemisi ürünler buzdolabında ‘soğuk içiniz’ talimatına uygun satılırken yöresel içecekler ve su açıkta sıcak bir şekilde satılıyor. Tabi dolaptaki soğuğun bizdeki ılığa eşit olması da ayrı bir ironi.

Suç oranlarına dair istatistikleri bilmesem de 20. kattaki evin bile pencere ve balkonunda demir parmaklıklar olması bu konuda ipuçları veriyor. Fakat buna karşın İstanbul’dan daha az tehlikeli olduğu kanısındayım nedense. Belki de bu güzel insanlara kötülüğü yakıştıramadığımdan.

Çokça sokak satıcısının olduğu ülkede özellikle okul önlerinde satılan çeşitli yiyecekler merdiven altı piyasasına rahmet okutacak cinsten. İç içe geçen elektrik ve internet kabloları o kadar fazla ki şehrin en büyük görüntü kirliliğini oluşturuyor.

Teknolojinin henüz kirletemediği ülkede cep telefonu çılgınlığı bizdeki seviyeye ulaşmaya çok uzak. Fakat reklam tabelalarına bakınca kapitalizmin nasıl çalıştığı görülüyor. Her tarafta reklamları bulunan GSM operatörleri, yiyecek ekmeği olmayan insanlara gigabayt gigabayt İnternet satmanın peşinde.

İngiltere’ye 10 bin kilometre uzakta ve yüzde 89’u Müslüman bir ülkenin İngiliz Uluslar Topluluğu’na üye olduğunu öğrendiğimde garip gelmediği için ne fark eder deyip geçtim. Fakat İngiliz bayraklı tişörtler giyip İngilizce konuşan insanların kriket gibi İngiliz oyunları oynadığını görünce meselenin özünü kavramaya başladım. Zenginlik dışında her şey İngilizleşiyordu burada. İngiliz toplumunun bir parçası olmaya çalışan ülkede sadece İngiliz’in refah seviyesi eksik.

Hijyen anlayışları bizden farklı. Bu konuda ön yargılı olmamam gerektiğini biliyorum. Derslerden öğrenmiştim her kültürün kendi sistemi içerisinde değerlendirilmesi gerektiğini. Fakat yine de bir acaba vardı kafamda, acaba diyordum… Bir taraftan da acaba Avrupalılar bizim için ne düşünüyor, onlar da bizi böyle yargılıyor mu diye düşündüm. Kafamdaki bu soru işareti ile Türkiye’ye döndüğümde metrobüs durağındaki çöp yığını ve bir yandan izmaritini yere atıp diğer yandan sümküren dayı kafamdaki tüm acabaları silip attı. Franz Boas’ın bile ikna edemediği beni tek bir hareketiyle bilimin şefkatli kollarına itti yeniden.

Bu insanların sorunu teknoloji/yazılım üretmek yerine pirinç üretmeyi tercih etmeleri. Fakirliklerinin temelinde tembellik yok, zira çalışkan bir millet. İnşaatlarda ve yol çalışmalarında kadınların da çalıştığını görüyoruz. Caddeleri süpüren kadınlar, tarlalarda çalışan yaşlı adamlar ve rikşalarıyla yolcu taşıyan gençler… Yani kadın-erkek, genç-yaşlı tüm insanlar çalışıyor. Lüks ya da birikim peşinde değiller, herkes karnını doyurmanın telaşında.

Bir Garip Ülke : BANGLADEŞ – Bu yazı 2016 yılının Haziran ayında yayınlanan Gezgin dergisinin 112. sayısından alınmıştır.

The post Bir Garip Ülke : BANGLADEŞ appeared first on Gezgin Dergi.