Gujarat Kshatriya Community | ક્ષત્રિય સમાજ

क्षत्रिय राजपूत इतिहास (ક્ષત્રિય રાજપૂત ઈતિહાસ)

2020-06-07T07:45:00.001+05:30

क्षत्रिय राजपूत इतिहास (ક્ષત્રિય રાજપૂત ઈતિહાસ)

राजपूत को तीन शब्दों में प्रयोग किया जाता है,... पहला "राजपूत", दूसरा "क्षत्रिय" और तीसरा "ठाकुर"

राजपूत का मतलब - क्षत्रिय

राजपूतों के लिये यह कहा जाता है कि, वह केवल राजकुल में ही पैदा हुआ होगा, इसलिये ही राजपूत नाम चला।

लेकिन राजा के कुल मे तो कितने ही लोग और जातियां पैदा हुई है। सभी को राजपूत कहा जाता!

यह राजपूत शब्द राजकुल मे पैदा होने से नही।, बल्कि राजा जैसा बाना रखने और राजा जैसा धर्म "सर्व जन हिताय, सर्व जन सुखाय" का रखने से राजपूत शब्द की उत्पत्ति हुयी।

राजपूत को तीन शब्दों में प्रयोग किया जाता है।

पहला "राजपूत",

दूसरा "क्षत्रिय",

और तीसरा "ठाकुर"

आज इन शब्दों की भ्रान्तियों के कारण यह राजपूत समाज कभी कभी बहुत ही संकट में पड जाता है।

राजपूत कहलाने से आज की सरकार और देश के लोग यह समझ बैठते है कि, यह जाति बहुत ऊंची है। और इसे जितना हो सके नीचा दिखाया जाना चाहिये।

नीचा दिखाने के लिये लोग संविधान का सहारा ले बैठे है। संविधान भी उन लोगों के द्वारा लिखा गया है जिन्हे राजपूत जाति से कभी पाला नही पडा।

राजपूताने के किसी आदमी से अगर संविधान बनवाया जाता तो शायद यह छीछालेदर नही होती।

खूंख्वार बनाने के लिये राजनीति और समाज जिम्मेदार है।

राजपूत कभी खूंख्वार नही था। उसे केवल रक्षा करनी आती थी। लेकिन समाज के तानो से और समाज की गिरती व्यवस्था को देखने के बाद राजपूत खूंख्वार होना शुरु हुआ है।

राजपूत को अपशब्द पसंद नही है। वह कभी किसी भी प्रकार की दुर्वव्यवस्था को पसंद नही करता है।

: राजपूतों की वंशावली :

"दस रवि से दस चन्द्र से, बारह ऋषिज प्रमाण,

चार हुतासन सों भये , कुल छत्तिस वंश प्रमाण,

भौमवंश से धाकरे टांक नाग उनमान,
चौहानी चौबीस बंटि कुल बासठ वंश प्रमाण."

अर्थ:- दस सूर्य वंशीय क्षत्रिय, दस चन्द्र वंशीय, बारह ऋषि वंशी एवं चार अग्नि वंशीय कुल छत्तिस क्षत्रिय वंशों का प्रमाण है, बाद में भौमवंश. , नागवंश क्षत्रियों को सामने करने के बाद जब चौहान वंश चौबीस अलग- अलग वंशों में जाने लगा तब क्षत्रियों के बासठ अंशों का पमाण मिलता है।

सूर्य वंश की दस शाखायें:-

१. कछवाह

२. राठौड

३. बडगूजर

४. सिकरवार

५. सिसोदिया

६. गहलोत

७. गौर

८.गहलबार

९. रेकबार

१०.जुनने

चन्द्र वंश की दस शाखायें:-

१. जादौन

२. भाटी

३. तोमर

४. चन्देल

५. छोंकर

६. होंड

७. पुण्डीर

८. कटैरिया

९. स्वांगवंश

१०. वैस

अग्निवंश की चार शाखायें:-

१. चौहान

२. सोलंकी

३. परिहार

४. परमार

ऋषिवंश की बारह शाखायें:-

१. सेंगर

२. दीक्षित

३. दायमा

४. गौतम

५. अनवार (राजा जनक के वंशज)

६. विसेन

७. करछुल

८. हय

९. अबकू तबकू

१०. कठोक्स

११. द्लेला

१२. बुन्देला

चौहान वंश की चौबीस शाखायें:-

१.हाडा

२.खींची

३.सोनीगारा

४.पाविया

५.पुरबिया

६.संचौरा

७.मेलवाल

८.भदौरिया

९.निर्वाण

१०.मलानी

११.धुरा

१२.मडरेवा

१३.सनीखेची

१४.वारेछा

१५.पसेरिया

१६.बालेछा

१७.रूसिया

१८.चांदा

१९.निकूम

२०.भावर

२१.छछेरिया

२२.उजवानिया

२३.देवडा

२४.बनकर.

क्षत्रिय जातियो की सूची

क्रमांक - नाम - गोत्र - वंश - स्थान और जिला

१. सूर्यवंशी भारद्वाज सूर्य बुलन्दशहर आगरा मेरठ अलीगढ

२. गहलोत बैजवापेण सूर्य मथुरा कानपुर और पूर्वी जिले

३. सिसोदिया बैजवापेड सूर्य महाराणा उदयपुर स्टेट

४. कछवाहा मानव सूर्य महाराजा जयपुर और ग्वालियर राज्य

५. राठोड कश्यप सूर्य जोधपुर बीकानेर और पूर्व और मालवा

६. सोमवंशी अत्रय चन्द प्रतापगढ और जिला हरदोई

७. यदुवंशी अत्रय चन्द राजकरौली राजपूताने में

८. भाटी अत्रय जादौन महारजा जैसलमेर राजपूताना

९. जाडेचा अत्रय यदुवंशी महाराजा कच्छ भुज

१०. जादवा अत्रय जादौन शाखा अवा. कोटला ऊमरगढ आगरा

११. तोमर व्याघ्र चन्द पाटन के राव तंवरघार जिला ग्वालियर

१२. कटियार व्याघ्र तोंवर धरमपुर का राज और हरदोई

१३. पालीवार व्याघ्र तोंवर गोरखपुर

१४. परिहार कौशल्य अग्नि इतिहास में जानना चाहिये

१५. तखी कौशल्य परिहार पंजाब कांगडा जालंधर जम्मू में

१६. पंवार वशिष्ठ अग्नि मालवा मेवाड धौलपुर पूर्व मे बलिया

१७. सोलंकी भारद्वाज अग्नि राजपूताना मालवा सोरों जिला एटा

१८. चौहान वत्स अग्नि राजपूताना पूर्व और सर्वत्र

१९. हाडा वत्स चौहान कोटा बूंदी और हाडौती देश

२०. खींची वत्स चौहान खींचीवाडा मालवा ग्वालियर

२१. भदौरिया वत्स चौहान नौगंवां पारना आगरा इटावा गालियर

२२. देवडा वत्स चौहान राजपूताना सिरोही राज

२३. शम्भरी वत्स चौहान नीमराणा रानी का रायपुर पंजाब

२४. बच्छगोत्री वत्स चौहान प्रतापगढ सुल्तानपुर

२५. राजकुमार वत्स चौहान दियरा कुडवार फ़तेहपुर जिला

२६. पवैया वत्स चौहान ग्वालियर

२७. गौर,गौड भारद्वाज सूर्य शिवगढ रायबरेली कानपुर लखनऊ

२८. वैस भारद्वाज चन्द्र उन्नाव रायबरेली मैनपुरी पूर्व में

२९. गेहरवार कश्यप सूर्य माडा हरदोई उन्नाव बांदा पूर्व

३०. सेंगर गौतम ब्रह्मक्षत्रिय जगम्बनपुर भरेह इटावा जालौन

३१. कनपुरिया भारद्वाज ब्रह्मक्षत्रिय पूर्व में राजाअवध के जिलों में हैं

३२. बिसैन वत्स ब्रह्मक्षत्रिय गोरखपुर गोंडा प्रतापगढ में हैं

३३. निकुम्भ वशिष्ठ सूर्य गोरखपुर आजमगढ हरदोई जौनपुर

३४. सिरसेत भारद्वाज सूर्य गाजीपुर बस्ती गोरखपुर

३५. कटहरिया वशिष्ठ्याभारद्वाज, सूर्य बरेली बंदायूं मुरादाबाद शहाजहांपुर

३६. वाच्छिल अत्रयवच्छिल चन्द्र मथुरा बुलन्दशहर शाहजहांपुर

३७. बढगूजर वशिष्ठ सूर्य अनूपशहर एटा अलीगढ मैनपुरी मुरादाबाद हिसार गुडगांव जयपुर

३८. झाला मरीच कश्यप चन्द्र धागधरा मेवाड झालावाड कोटा

३९. गौतम गौतम ब्रह्मक्षत्रिय राजा अर्गल फ़तेहपुर

४०. रैकवार भारद्वाज सूर्य बहरायच सीतापुर बाराबंकी

४१. करचुल हैहय कृष्णात्रेय चन्द्र बलिया फ़ैजाबाद अवध

४२. चन्देल चान्द्रायन चन्द्रवंशी गिद्धौर कानपुर फ़र्रुखाबाद बुन्देलखंड पंजाब गुजरात

४३. जनवार कौशल्य सोलंकी शाखा बलरामपुर अवध के जिलों में

४४. बहरेलिया भारद्वाज वैस की गोद सिसोदिया रायबरेली बाराबंकी

४५. दीत्तत कश्यप सूर्यवंश की शाखा उन्नाव बस्ती प्रतापगढ जौनपुर रायबरेली बांदा

४६. सिलार शौनिक चन्द्र सूरत राजपूतानी

४७. सिकरवार भारद्वाज बढगूजर ग्वालियर आगरा और उत्तरप्रदेश में

४८. सुरवार गर्ग सूर्य कठियावाड में

४९. सुर्वैया वशिष्ठ यदुवंश काठियावाड

५०. मोरी ब्रह्मगौतम सूर्य मथुरा आगरा धौलपुर

५१. टांक (तत्तक) शौनिक नागवंश मैनपुरी और पंजाब

५२. गुप्त गार्ग्य चन्द्र अब इस वंश का पता नही है

५३. कौशिक कौशिक चन्द्र बलिया आजमगढ गोरखपुर

५४. भृगुवंशी भार्गव चन्द्र वनारस बलिया आजमगढ गोरखपुर

५५. गर्गवंशी गर्ग ब्रह्मक्षत्रिय नृसिंहपुर सुल्तानपुर

५६. पडियारिया, देवल,सांकृतसाम ब्रह्मक्षत्रिय राजपूताना

५७. ननवग कौशल्य चन्द्र जौनपुर जिला

५८. वनाफ़र पाराशर,कश्यप चन्द्र बुन्देलखन्ड बांदा वनारस

५९. जैसवार कश्यप यदुवंशी मिर्जापुर एटा मैनपुरी

६०. चौलवंश भारद्वाज सूर्य दक्षिण मद्रास तमिलनाडु कर्नाटक में

६१. निमवंशी कश्यप सूर्य संयुक्त प्रांत

६२. वैनवंशी वैन्य सोमवंशी मिर्जापुर

६३. दाहिमा गार्गेय ब्रह्मक्षत्रिय काठियावाड राजपूताना

६४. पुण्डीर कपिल ब्रह्मक्षत्रिय पंजाब गुजरात रींवा यू.पी.

६५. तुलवा आत्रेय चन्द्र राजाविजयनगर

६६. कटोच कश्यप भूमिवंश राजानादौन कोटकांगडा

६७. चावडा,पंवार,चोहान,वर्तमान कुमावत वशिष्ठ पंवार की शाखा मलवा रतलाम उज्जैन गुजरात मेवाड

६८. अहवन वशिष्ठ चावडा,कुमावत खेरी हरदोई सीतापुर बारांबंकी

६९. डौडिया वशिष्ठ पंवार शाखा बुलंदशहर मुरादाबाद बांदा मेवाड गल्वा पंजाब

७०. गोहिल बैजबापेण गहलोत शाखा काठियावाड

७१. बुन्देला कश्यप गहरवारशाखा बुन्देलखंड के रजवाडे

७२. काठी कश्यप गहरवारशाखा काठियावाड झांसी बांदा

७३. जोहिया पाराशर चन्द्र पंजाब देश मे

७४. गढावंशी कांवायन चन्द्र गढावाडी के लिंगपट्टम में

७५. मौखरी अत्रय चन्द्र प्राचीन राजवंश था

७६. लिच्छिवी कश्यप सूर्य प्राचीन राजवंश था

७७. बाकाटक विष्णुवर्धन सूर्य अब पता नहीं चलता है

७८. पाल कश्यप सूर्य यह वंश सम्पूर्ण भारत में बिखर गया है

७९. सैन अत्रय ब्रह्मक्षत्रिय यह वंश भी भारत में बिखर गया है

८०. कदम्ब मान्डग्य ब्रह्मक्षत्रिय दक्षिण महाराष्ट्र मे हैं

८१. पोलच भारद्वाज ब्रह्मक्षत्रिय दक्षिण में मराठा के पास में है

८२. बाणवंश कश्यप असुरवंश श्री लंका और दक्षिण भारत में,कैन्या जावा में

८३. काकुतीय भारद्वाज चन्द्र,प्राचीन सूर्य था अब पता नही मिलता है

८४. सुणग वंश भारद्वाज चन्द्र,पाचीन सूर्य था, अब पता नही मिलता है

८५. दहिया कश्यप राठौड शाखा मारवाड में जोधपुर

८६. जेठवा कश्यप हनुमानवंशी राजधूमली काठियावाड

८७. मोहिल वत्स चौहान शाखा महाराष्ट्र मे है

८८. बल्ला भारद्वाज सूर्य काठियावाड मे मिलते हैं

८९. डाबी वशिष्ठ यदुवंश राजस्थान

९०. खरवड वशिष्ठ यदुवंश मेवाड उदयपुर

९१. सुकेत भारद्वाज गौड की शाखा पंजाब में पहाडी राजा

९२. पांड्य अत्रय चन्द अब इस वंश का पता नहीं

९३. पठानिया पाराशर वनाफ़रशाखा पठानकोट राजा पंजाब

९४. बमटेला शांडल्य विसेन शाखा हरदोई फ़र्रुखाबाद

९५. बारहगैया वत्स चौहान गाजीपुर

९६. भैंसोलिया वत्स चौहान भैंसोल गाग सुल्तानपुर

९७. चन्दोसिया भारद्वाज वैस सुल्तानपुर

९८. चौपटखम्ब कश्यप ब्रह्मक्षत्रिय जौनपुर

९९. धाकरे भारद्वाज(भृगु) ब्रह्मक्षत्रियआगरा मथुरा मैनपुरी इटावा हरदोई बुलन्दशहर

१००. धन्वस्त यमदाग्नि ब्रह्मक्षत्रिय जौनपुर आजमगढ वनारस

१०१. धेकाहा कश्यप पंवार की शाखा भोजपुर शाहाबाद

१०२. दोबर(दोनवर) वत्स या कश्यप ब्रह्मक्षत्रिय गाजीपुर बलिया आजमगढ गोरखपुर

१०३. हरद्वार भार्गव चन्द्र शाखा आजमगढ

१०४. जायस कश्यप राठौड की शाखा रायबरेली मथुरा

१०५. जरोलिया व्याघ्रपद चन्द्र बुलन्दशहर

१०६. जसावत मानव्य कछवाह शाखा मथुरा आगरा

१०७. जोतियाना(भुटियाना) मानव्य कश्यप,कछवाह शाखा मुजफ़्फ़रनगर मेरठ

१०८. घोडेवाहा मानव्य कछवाह शाखा लुधियाना होशियारपुर जालन्धर

१०९. कछनिया शान्डिल्य ब्रह्मक्षत्रिय अवध के जिलों में

११०. काकन भृगु ब्रह्मक्षत्रिय गाजीपुर आजमगढ

१११. कासिब कश्यप कछवाह शाखा शाहजहांपुर

११२. किनवार कश्यप सेंगर की शाखा पूर्व बंगाल और बिहार में

११३. बरहिया गौतम सेंगर की शाखा पूर्व बंगाल और बिहार

११४. लौतमिया भारद्वाज बढगूजर शाखा बलिया गाजी पुर शाहाबाद

११५. मौनस मानव्य कछवाह शाखा मिर्जापुर प्रयाग जौनपुर

११६. नगबक मानव्य कछवाह शाखा जौनपुर आजमगढ मिर्जापुर

११७. पलवार व्याघ्र सोमवंशी शाखा आजमगढ फ़ैजाबाद गोरखपुर

११८. रायजादे पाराशर चन्द्र की शाखा पूर्व अवध में

११९. सिंहेल कश्यप सूर्य आजमगढ परगना मोहम्दाबाद

१२०. तरकड कश्यप दीक्षित शाखा आगरा मथुरा

१२१. तिसहिया कौशल्य परिहार इलाहाबाद परगना हंडिया

१२२. तिरोता कश्यप तंवर की शाखा आरा शाहाबाद भोजपुर

१२३. उदमतिया वत्स ब्रह्मक्षत्रिय आजमगढ गोरखपुर

१२४. भाले वशिष्ठ पंवार अलीगढ

१२५. भालेसुल्तान भारद्वाज वैस की शाखा रायबरेली लखनऊ उन्नाव

१२६. जैवार व्याघ्र तंवर की शाखा दतिया झांसी बुन्देलखंड

१२७. सरगैयां व्याघ्र सोमवंश हमीरपुर बुन्देलखण्ड

१२८. किसनातिल अत्रय तोमरशाखा दतिया बुन्देलखंड

१२९. टडैया भारद्वाज सोलंकीशाखा झांसी ललितपुर बुन्देलखंड

१३०. खागर अत्रय यदुवंश शाखा जालौन हमीरपुर झांसी

१३१. पिपरिया भारद्वाज गौडों की शाखा बुन्देलखंड

१३२. सिरसवार अत्रय चन्द्र शाखा बुन्देलखंड

१३३. खींचर वत्स चौहान शाखा फ़तेहपुर में असौंथड राज्य

१३४. खाती कश्यप दीक्षित शाखा बुन्देलखंड,राजस्थान में कम संख्या होने के कारण इन्हे बढई गिना जाने लगा

१३५. आहडिया बैजवापेण गहलोत आजमगढ

१३६. उदावत बैजवापेण गहलोत आजमगढ

१३७. उजैने वशिष्ठ पंवार आरा डुमरिया

१३८. अमेठिया भारद्वाज गौड अमेठी लखनऊ सीतापुर

१३९. दुर्गवंशी कश्यप दीक्षित राजा जौनपुर राजाबाजार

१४०. बिलखरिया कश्यप दीक्षित प्रतापगढ उमरी राजा

१४१. डोमरा कश्यप सूर्य कश्मीर राज्य और बलिया

१४२. निर्वाण वत्स चौहान राजपूताना (राजस्थान)

१४३. जाटू व्याघ्र तोमर राजस्थान,हिसार पंजाब

१४४. नरौनी मानव्य कछवाहा बलिया आरा

१४५. भनवग भारद्वाज कनपुरिया जौनपुर

१४६. गिदवरिया वशिष्ठ पंवार बिहार मुंगेर भागलपुर

१४७. रक्षेल कश्यप सूर्य रीवा राज्य में बघेलखंड

१४८. कटारिया भारद्वाज सोलंकी झांसी मालवा बुन्देलखंड

१४९. रजवार वत्स चौहान पूर्व मे बुन्देलखंड

१५०. द्वार व्याघ्र तोमर जालौन झांसी हमीरपुर

१५१. इन्दौरिया व्याघ्र तोमर आगरा मथुरा बुलन्दशहर

१५२. छोकर अत्रय यदुवंश अलीगढ मथुरा बुलन्दशहर

१५३. जांगडा वत्स चौहान बुलन्दशहर पूर्व में झांसी

१५४. वाच्छिल, अत्रयवच्छिल, चन्द्र, मथुरा बुलन्दशहर शाहजहांपुर

!!! राजपूत !!!

ना दौलत पे नाज़ करते है ,

ना शोहरत पे नाज़ करते है ,

किया है भगवान ने "राजपूतो" के घर पैदा ,

इसलिए अपनी किस्मत पे नाज़ करते है..!!!

“આપણી વંશ પરંપરાઓ પ્રમાણે આપણા પૂર્વજોને માન આપવું, તેમની મર્યાદાનુસાર આચરણ કરવું અને
તેમણે બતાવેલા માર્ગ પર ચાલવું એ આપણો નૈતિક ધર્મ છે. ”

વધુ અગામી પોસ્ટ માં : ક્ષત્રિય ઇતિહાસ, ક્ષત્રિય વંશ, ક્ષત્રિય અટકો, ક્ષત્રિય રાજપૂત, ક્ષત્રિય ઠાકોર, દરબાર

More in Next Post : Kshatriya History, Kshatriya Dynasty, Kshatriya Surnames, Kshatriya Rajput, Kshatriya Thakor, Darbar

જય માઁ ભવાની.. જય ક્ષાત્રધર્મ..

લેખન અને સંકલન : શ્રી દિવ્યનિમેષસિંહ રાઠોડ (અમદાવાદ, ગુજરાત)

Writing and Editing : Shri Divyanimeshsinh Rathore (Ahmedabad, Gujarat)

"ગોત્ર" કોને કહેવાય ??? (ક્ષત્રિય સમાજ - ક્ષત્રિય સમુહો)

2020-06-06T12:41:00.000+05:30

"ગોત્ર" કોને કહેવાય ???

ગોત્ર અટલે એ ઋષિ નું નામ જેના આપણે વંશજો છીયે !! ટૂંક માં સમજાવું તો જો તમને કોઈ એમ કહે કે મારૂ ગોત્ર કશ્યપ છે, તો તેનો અર્થ એ થયો કે તેઓ કશ્યપ ઋષિ ના વંશજ છે !

આપણો ક્ષત્રિય સમાજ તો વિશાળ છે. જેમાં તદ્દન અલગ જ સંસ્કૃતિ છે. આપણે તો એ ૪ વંશ, ૩૬ કુળ અને પેટાશાખા, ગોત્રદેવી-કુળદેવી-આરાધ્યદેવીઓ અલગ, કુળગુરુઓ અલગ, સગા:સંબંધો તમામ પરા, તમામ ગોળ, તમામ વાંટા, તમામ ગામ, તમામ મેવાસ, તમામ પરાઁગણા,પંથક, જાગીરને તમામ ગરાસ પ્રદેશમાં વહેંચાયેલ મહાસાંકળ છે.

"ગોત્ર"

"ગોત્ર" કોને કહેવાય ???

જાણી ની થોડુ દુખ તો થયુ કે, આપણા ક્ષત્રિય - રાજપૂત ભાઇયો ને પોતાનું "ગોત્ર" નથી ખબર !!

અમુક ને તો "ગોત્ર" કોને કહેવાય તે પણ ખબર નથી. આ વાત સારી ના કહેવાય !

બીજુ કાઇ ખબર ના હોય તો ચાલે પણ આપળું "ગોત્ર" તો ખબર હોવુજ જોઈયે !

તો દરેક ભાઇયો ને વિનંતી છે કે આટલુ તો હવે થી યાદ રાખે !!!

આમ તો અંદર થી માહિતી લેવા જઇયે તો લીસ્ટ ઘણી લાંબી થાય અને સમઝાય પણ નહી!

માટે ટૂંક મા સમજાવુ છુ !

ગોત્ર અટલે એ ઋષિ નું નામ જેના આપળે વંશજો છીયે !!

ટૂંક મા સમજાવુ તો જો તમને કોઈ ઍમ કહે કે મારૂ ગોત્ર કશ્યપ છે. તો તેનો અર્થ ઍ થયો કે તેઓ કશ્યપ ઋષિ ના વંશજ છે !

આવી રીતે કુલ ૮ ઋષીઓ ના નામ પર થી ૮ મુખ્ય ગોત્ર છે. તેઓ ના નામ રાખવા મા આવ્યા છે !

અને પેટા ગોત્ર પણ હોય છે જે આ મુખ્ય ૮ ગોત્ર ની નીચે આવે અને તેઓ ને ગોત્રવયવ કહેવામા આવે છે !!

ક્ષત્રિય સમાજ ની અટકો અને ગોત્ર નીચે જણાવ્યા પ્રમાણે છે:
થોડા ઉદાહરણથી સમજીએ.

૧) રાઠોડ વંશ

ગોત્ર: ગૌતમ

૨) ચૌહાણ વંશ

ગોત્ર: વાત્સા ગોત્ર

૩) ચાવડા વંશ

ગોત્ર: વશિષ્ઠ

૪) સોલૅંકી વંશ

ગોત્ર: ભારદ્વાજ

૫) સોઢા/પરમાર વંશ

ગોત્ર: વશિસ્ઠ

૬) જેઠવા વંશ

ગોત્ર: ગૌતમ

૭) ગોહિલ વંશ

ગોત્ર: ગૌતમ

૮) ઝાલા વંશ

ગોત્ર: મારકન્ડેય

૯) વાળા વંશ

ગોત્ર : કશ્યપ

૧૦) વાઢેળ:વંશ

ગોત્ર: ગૌતમ

૧૧) જાડેજા વંશ

ગોત્ર : અત્રિમુની

રાઠોડ વંશ - ગોત્ર : ગોતમ તથા વધુ માહિતી :-

गोत्र परंपरा एवं सात जन्मों के रहस्य

*नोट : मैं पुत्र और पुत्री अथवा स्त्री और पुरुष में कोई विभेद नहीं करता और मैं उनके बराबर के अधिकार का पुरजोर समर्थन करता हूँ.*

लेख का उद्देश्य सिर्फ और सिर्फ.... गोत्र परंपरा एवं सात जन्मों के रहस्य को समझाना मात्र है ।
हमारे धार्मिक ग्रंथ और हमारी सनातन हिन्दू परंपरा के अनुसार पुत्र (बेटा) को कुलदीपक अथवा वंश को आगे बढ़ाने वाला माना जाता है।

अर्थात.... उसे गोत्र का वाहक माना जाता है।

क्या आप जानते हैं कि.... आखिर क्यों होता है कि सिर्फ पुत्र को ही वंश का वाहक माना जाता है ????

असल में इसका कारण.... पुरुष प्रधान समाज अथवा पितृसत्तात्मक व्यवस्था नहीं ....

बल्कि, हमारे जन्म लेने की प्रक्रिया है।

अगर हम जन्म लेने की प्रक्रिया को सूक्ष्म रूप से देखेंगे तो हम पाते हैं कि......

एक स्त्री में गुणसूत्र XX होते है.... और, पुरुष में XY होते है।

इसका मतलब यह हुआ कि.... अगर पुत्र हुआ (जिसमें XY गुणसूत्र है)... तो, उस पुत्र में Y गुणसूत्र पिता से ही आएगा क्योंकि माता में तो Y गुणसूत्र होता ही नही है।

और.... यदि पुत्री हुई तो (xx गुणसूत्र) तो यह गुणसूत्र पुत्री में माता व् पिता दोनों से आते है।

XX गुणसूत्र अर्थात पुत्री,

अब इस XX गुणसूत्र के जोड़े में एक X गुणसूत्र पिता से तथा दूसरा X गुणसूत्र माता से आता है।

तथा, इन दोनों गुणसूत्रों का संयोग एक गांठ सी रचना बना लेता है... जिसे, Crossover कहा जाता है।

जबकि... पुत्र में XY गुणसूत्र होता है।

अर्थात.... जैसा कि मैंने पहले ही बताया कि.... पुत्र में Y गुणसूत्र केवल पिता से ही आना संभव है क्योंकि माता में Y गुणसूत्र होता ही नहीं है।

और.... दोनों गुणसूत्र अ-समान होने के कारण.... इन दोनों गुणसूत्र का पूर्ण Crossover नहीं... बल्कि, केवल 5 % तक ही Crossover होता है।

और, 95 % Y गुणसूत्र ज्यों का त्यों (intact) ही बना रहता है।

तो, इस लिहाज से महत्त्वपूर्ण Y गुणसूत्र हुआ.... क्योंकि, Y गुणसूत्र के विषय में हम निश्चिंत है कि.... यह पुत्र में केवल पिता से ही आया है।

बस..... इसी Y गुणसूत्र का पता लगाना ही गौत्र प्रणाली का एकमात्र उदेश्य है जो हजारों/लाखों वर्षों पूर्व हमारे ऋषियों ने जान लिया था।

इस तरह ये बिल्कुल स्पष्ट है कि.... हमारी वैदिक गोत्र प्रणाली, गुणसूत्र पर आधारित है अथवा Y गुणसूत्र को ट्रेस करने का एक माध्यम है।

उदाहरण के लिए .... यदि किसी व्यक्ति का गोत्र शांडिल्य है तो उस व्यक्ति में विद्यमान Y गुणसूत्र शांडिल्य ऋषि से आया है.... या कहें कि शांडिल्य ऋषि उस Y गुणसूत्र के मूल हैं।

अब चूँकि.... Y गुणसूत्र स्त्रियों में नहीं होता है इसीलिए विवाह के पश्चात स्त्रियों को उसके पति के गोत्र से जोड़ दिया जाता है।

वैदिक/ हिन्दू संस्कृति में एक ही गोत्र में विवाह वर्जित होने का मुख्य कारण यह है कि एक ही गोत्र से होने के कारण वह पुरुष व् स्त्री भाई-बहन कहलाए क्योंकि उनका पूर्वज (ओरिजिन) एक ही है..... क्योंकि, एक ही गोत्र होने के कारण...

दोनों के गुणसूत्रों में समानता होगी।

आज की आनुवंशिक विज्ञान के अनुसार भी..... यदि सामान गुणसूत्रों वाले दो व्यक्तियों में विवाह हो तो उनके संतान... आनुवंशिक विकारों का साथ उत्पन्न होगी क्योंकि.... ऐसे दंपत्तियों की संतान में एक सी विचारधारा, पसंद, व्यवहार आदि में कोई नयापन नहीं होता एवं ऐसे बच्चों में रचनात्मकता का अभाव होता है।

विज्ञान द्वारा भी इस संबंध में यही बात कही गई है कि सगौत्र शादी करने पर अधिकांश ऐसे दंपत्ति की संतानों में अनुवांशिक दोष अर्थात् मानसिक विकलांगता, अपंगता, गंभीर रोग आदि जन्मजात ही पाए जाते हैं।

शास्त्रों के अनुसार इन्हीं कारणों से सगौत्र विवाह पर प्रतिबंध लगाया था।

और.... मुल्लों के जन्मजात मूर्ख होने का भी यही प्रमुख कारण है.... क्योंकि, वे अपनी माँ, बहन, मौसी और चाची तक से बच्चा पैदा करने में गुरेज नहीं करते।

खैर...... मलेछों को यही नाली में छोड़कर.... अपने गोत्र सिस्टम को आगे बढ़ाते हैं...।

जैसा कि हम जानते हैं कि.... पुत्री में 50% गुणसूत्र माता का और 50% पिता से आता है।

फिर, यदि पुत्री की भी पुत्री हुई तो.... वह डीएनए 50% का 50% रह जायेगा...।

और फिर.... यदि उसके भी पुत्री हुई तो उस 25% का 50% डीएनए रह जायेगा।

इस तरह से सातवीं पीढ़ी में पुत्री जन्म में यह % घटकर 1% रह जायेगा।

अर्थात.... एक पति-पत्नी का ही डीएनए सातवीं पीढ़ी तक पुनः पुनः जन्म लेता रहता है....और, यही है "सात जन्मों के साथ का रहस्य"।

लेकिन..... यदि संतान पुत्र है तो .... पुत्र का गुणसूत्र पिता के गुणसूत्रों का 95% गुणों को अनुवांशिकी में ग्रहण करता है और माता का 5% (जो कि किन्हीं परिस्थितियों में एक % से कम भी हो सकता है) डीएनए ग्रहण करता है..।

और, यही क्रम अनवरत चलता रहता है।

जिस कारण पति और पत्नी के गुणों युक्त डीएनए बारम्बार जन्म लेते रहते हैं.... अर्थात, यह जन्म जन्मांतर का साथ हो जाता है।

इन सब में सबसे महत्वपूर्ण बात यह है कि.... माता पिता यदि कन्यादान करते हैं तो इसका यह अर्थ कदापि नहीं है कि वे कन्या को कोई वस्तु समकक्ष समझते हैं...।

बल्कि, इस दान का विधान इस निमित किया गया है कि दूसरे कुल की कुलवधू बनने के लिये और उस कुल की कुल धात्री बनने के लिये, उसे गोत्र मुक्त होना चाहिए।

पुत्रियां..... आजीवन डीएनए मुक्त हो नहीं सकती क्योंकि उसके भौतिक शरीर में वे डीएनए रहेंगे ही, इसलिये मायका अर्थात माता का रिश्ता बना रहता है।

शायद यही कारण है कि..... विवाह के पश्चात लड़कियों के पिता को घर को ""मायका"" ही कहा जाता है.... "'पिताका"" नहीं।

क्योंकि..... उसने अपने जन्म वाले गोत्र अर्थात पिता के गोत्र का त्याग कर दिया है....!

और चूंकि..... कन्या विवाह के बाद कुल वंश के लिये रज का दान कर मातृत्व को प्राप्त करती है... इसीलिए, हर विवाहित स्त्री माता समान पूजनीय हो जाती है।

आश्चर्य की बात है कि.... हमारी ये परंपराएं हजारों-लाखों साल से चल रही है जिसका सीधा सा मतलब है कि हजारों लाखों साल पहले.... जब पश्चिमी देशों के लोग नंग-धड़ंग जंगलों में रह रहा करते थे और चूहा , बिल्ली, कुत्ता वगैरह मारकर खाया करते थे...।

उस समय भी हमारे पूर्वज ऋषि मुनि.... इंसानी शरीर में गुणसूत्र के विभक्तिकरण को समझ गए थे.... और, हमें गोत्र सिस्टम में बांध लिया था।

इस बातों से एक बार फिर ये स्थापित होता है कि....।

हमारा सनातन हिन्दू धर्म पूर्णतः वैज्ञानिक है....।

बस, हमें ही इस बात का भान नहीं है।

असल में..... अंग्रेजों ने जो हमलोगों के मन में जो कुंठा बोई है..... उससे बाहर आकर हमें अपने पुरातन विज्ञान को फिर से समझकर उसे अपनी नई पीढियों को बताने और समझाने की जरूरत है।

વધુ અગામી પોસ્ટ માં : ક્ષત્રિય ઇતિહાસ, ક્ષત્રિય વંશ, ક્ષત્રિય અટકો, ક્ષત્રિય રાજપૂત, ક્ષત્રિય ઠાકોર, દરબાર

More in Next Post : Kshatriya History, Kshatriya Dynasty, Kshatriya Surnames, Kshatriya Rajput, Kshatriya Thakor, Darbar

જય માઁ ભવાની.. જય ક્ષાત્રધર્મ..

લેખન અને સંકલન : શ્રી દિવ્યનિમેષસિંહ રાઠોડ (અમદાવાદ, ગુજરાત)

Writing and Editing : Shri Divyanimeshsinh Rathore (Ahmedabad, Gujarat)

ક્ષત્રિય એટલે શું ? (ક્ષત્રિય સમાજ - ક્ષત્રિય સમુહો)

2020-06-05T19:40:00.000+05:30

ક્ષત્રિય એટલે શું ?

ઈતિહાસ તેમજ પુરાણો અને ઉપનીષદો અને એ પહેલાં રામાયણ, મહાભારત વિગેરમાં ક્ષત્રિય શબ્દો ભગવાન શ્રી રામ અને ભગવાન શ્રી કૃષ્ણ માટે વપરાયેલા જોવા મળે છે.

પ્રસ્તાવના

પૂર્વકાળમાં જ્યારે ઈતિહાસ તેમજ પુરાણો અને ઉપનીષદો અને એ પહેલાં રામાયણ, મહાભારત વિગેરમાં ક્ષત્રિય શબ્દો ભગવાન શ્રી રામ અને ભગવાન શ્રી કૃષ્ણ માટે વપરાયેલા જોવા મળે છે.

ફક્ત લડાયક પ્રજા માટે ક્ષત્રિય શબ્દ વપરાતો હતો.

લગભગ છેક છઠ્ઠી સુધી પણ ક્ષત્રિય શબ્દો નો ઇતિહાસમાં કોઈ જગ્યાએ ઉલ્લેખ નથી. પરંતુ છઠ્ઠી સદી પછી છેક નવમી સદીમાં બુદ્ધ ધર્મના અસ્ત પછી જ્યારે શંકરાચાર્ય દ્વારા વૈદિક ધર્મ એટલે કે સનાતન ધર્મની શરૂઆત થઈ ત્યારે જાતિ વ્યવસ્થા અને જાતિ ભેદ વધુ પ્રમાણમાં દ્રઢ થવા લાગ્યો. તેથી દરેક જાતિઓ એ પોત પોતાનાં સમાજની મર્યાદાઓ સિમિત કરી નાખી. આવી સમાજ મર્યાદાઓ ક્ષત્રિય સમાજ ને પણ બંધનકર્તા બની.

ક્ષત્રિયોમાં વિભાજન પ્રતિષ્ટિત ઈતિહાસકારોએ ક્ષત્રિય વંશના ઈતિહાસ પર આજ સુધી ઘણું બધું લખ્યું છે. ઈતિહાસકારોએ અનેક પુરાવાઓ દ્વારા પોતાની કલમ ને સત્ય અને નિષ્પક્ષ સાબિત કરી છે. તેમ છતાં આ વિષય આજે પણ અપુર્ણ છે. ક્ષત્રિય વંશાવળી ,ગોત્ર, પવિત્ર પરંપરાઓ, માન મર્યાદાઓ, વીરતાઓનો જ ઈતિહાસ છે. ક્યારેક એવું લાગે છે કે ઈતિહાસકારોએ ‘ક્ષત્રિય ઈતિહાસ’ પર પોતાની સંકુચિત ભાવનાઓનો વધારે પડતો સમાવેશ કર્યો છે. ભારતનો દરેક બુદ્ધીશાળી વર્ગ જાણે છે કે, ભારતના ઈતિહાસને જો ક્ષત્રિયોનો ઈતિહાસ કહેવામાં આવેતો એમાં કોઇ અતિશયોક્તિ નથી. કારણ કે ભારતનો ઈતિહાસ ૯૦ ટકા ક્ષત્રિયો દ્વારા બનાવવામાં આવ્યો છે. જો ઈતિહાસના પાનામાંથી ક્ષત્રિય શબ્દ કાઢી નાખવામાં આવેતો , બાકી બે પુંઠા જ વધે. આમ છતાં પણ ઈતિહાસમાં ક્ષત્રિયોનું સ્થાન નગણ્ય છે.

હવે દરેક સમાજ મર્યાદિત થતાં લગ્ન વ્યવહારો પણ સિમિત થવા લાગ્યાં. આ સમય દરમ્યાન કેટલાક ક્ષત્રિયોએ ક્ષત્રિયો સિવાયની અન્ય જાતિઓ એટલે કે ક્ષત્રીય જાતિઓ સાથે લગ્ન વ્યવહારો શરુ કર્યા. આમાંના કેટલાક ક્ષત્રિયો પોતાને જેમ પરવડે એમ વ્યવહારો કરવા લાગ્યા. આના કારણે સમસ્ત ક્ષત્રિય સમાજમાં નવી ચર્ચાઓની શરૂઆત થઇ. કેટલાક ક્ષત્રિયોએ બાહ્ય જાતિની કન્યાઓ સાથે લગ્ન વ્યવહારો કરનારા ક્ષત્રિયો સાથેનો વ્યવહાર બંધ કરવાનો નિર્ણય કર્યો. આ નિર્ણય કરવાવાળાઓમાં સૌથી પહેલાં રાજઘરાના વાળા રાજવંશો હતા. ક્ષત્રિયોમાં જેની પાસે રાજસત્તા હતી, એ તમામ રાજવંશીઓ તરીકે ઓળખાતા હતાં. આવા રાજઘરાનાના રાજવંશો એ એક થઈને ફક્ત રાજવંશી ક્ષત્રિયો માટેનો એક અલગ ગોળ બનાવ્યો, અને આ ગોળ કે આ રાજવંશી ક્ષત્રિય સમુહને ૩૬ કુળ એવું નામ આપવામાં આવ્યું. આ ૩૬ રાજવંશી ક્ષત્રિય સમુહમાં ફક્ત રાજઘરાનાના એટલ કે જેઓની પાસે રાજસત્તા હતી એવા જ ક્ષત્રિયોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. આમ અહીથી ક્ષત્રિય સમાજના બે ભાગલાનું સર્જન થવા પામ્યું. આ ૩૬ કુળ સમુહમાં જે ક્ષત્રિયો પોતાનાથી નીચી જાતિની કન્યાઓ સાથે લગ્ન વ્યવહારો બાંધ્યા તેવાનો આમાં સમાવેશ કરવામાં આવ્યો નહિ.

રાજપૂતનો ઉદય વૈદિક કાળ, ઉત્તર વૈદિક કાળ, બૌદ્ધ, મૌર્ય, ગુપ્ત અને હર્ષવર્ધનના શાસન સુધી ભારત દેશની રક્ષક જાતિ “ક્ષત્રિય” ના નામથી ઓળખાતી હતી, પરંતું હર્ષવર્ધનના શાસનાકાળ પછી ઈતિહાસમાં એક નાટકિય વળાંક આવે છે અને એક નવું નામ “રાજપૂત” ક્ષત્રિય જાતિ માટે આવે છે.

ખરેખર ભારતના મુળનિવાસી ક્ષત્રિયો માટે “રાજપૂત” શબ્દ નહી પણ “રજપૂત” શબ્દ હોવો જોઇએ .કારણકે રાજપૂત શબ્દ પરદેશી આક્રમણકારો લાવેલા છે. પરંતું હર્ષવર્ધનના શાસનકાળ પછી ભારતમાં એકછત્ર રાજ્યનો અભાવ થઈ ગયો. રાજ્યોના અડધા ઉપરના શાસકો રજપૂતો જ હતા. આથી આ યુગને “રજપૂત યુગ” કહેવામાં આવે છે. ઈતિહાસકારોએ ક્ષત્રિય વંશને જ અહીથી રજપૂત વંશ બનાવી દીધો. અને ક્ષત્રિય વંશને એક નવી જાતિ બનાવી દીધી. સમય જતાં જે ૩૬ કુલના રાજવંશો નાં પુત્રો થયાં તે રાજપુત્રો તરીકે ઓળખાવા લાગ્યા. આ રાજપુત્રો કે રાજપુત્ર શબ્દનું અપભ્રંશ થતાં રાજપૂત નામનો નવો શબ્દ બન્યો અને આ શબ્દ લોકબોલીમાં રજપૂત કે રાજપૂત તરેકે કાયમ થયો. આમ જે રાજવંશી ક્ષત્રિયોના રાજપૂત્રો હતા તે પોતાને રાજપૂત માનવા લાગ્યા અને અહીથી ઇતિહાસમાં એક નવો શબ્દ “ રાજપૂત “ નો ઉદય થયો જે આજે પણ લોકબોલીમાં સૌથી વધારે બોલાય છે.

પાલવી રજપૂત-પાલવી દરબાર-પાલવી ઠાકોર ઉત્ત્પત્તિ જોકે રાજઘરાનાના રાજવંશી રાજપૂતો થી અલગ થવાથી ફક્ત રાજપૂતો પાસેજ સત્તા હતી એવું નથી. ૩૬ કુળ રાજવંશી રાજપૂતો સિવાયના ક્ષત્રિયો પાસે પણ રાજ્યો હતા અને સત્તાઓ પણ હતી. અને પોતાને પણ ક્ષત્રિય અને રજપૂત તરીકે ઓલાખાતા આવ્યા છે. આજે આ ક્ષત્રિયોના બારોટો નાં હજારો વર્ષોના ચોપડાઓમાં અને ઇતિહાસના પુસ્તકોમાં આ વાતને સમર્થન મળે છે. આ ક્ષત્રિયોના પૂર્વજોના રાજ્યો તૂટવાથી કે ભાગવાથી યાતો ભગાડવાથી છેક રાજસ્થાનમાંથી ગુજરાત અને સમગ્ર વિસ્તારમાં સ્થાપિત થતાં રહ્યા અને પોતાને પરવડે એમ વ્યવહારો કરવા લાગ્યા. આથી કેટલાક ક્ષત્રિયો પોતાને પાલવે તે પ્રમાણેના વ્યવહારો કરવાના કારણે પાલવી રજપૂત કે પાલવી દરબાર-પાલવી ઠાકોર તરેકે ઓળખવા લાગ્યા.
પોતાના પૂર્વજો વર્ષો પહેલાં કેટલાક નાના મોટા રજવાડાં કે ગામોના ધણીઓ કે માલિકો હતા. આવા રજવાડાના માલિકો “ઠાકોર સાહેબ” કે “ઠાકોર” તરીકે ઓળખાતા હતાં. આ પાલવી ઠાકોરો નાં રાજ્યો છેક અંગ્રેજો ભારતમાં આવ્યા ત્યાં સુધી ટકવા પામ્યાં હતા.

એક બીજી હકીકત પ્રમાણે મોગલકાળ અને તે પછીથી સલ્તનત કાળ સમયે કેટલાક ક્ષત્રિયોએ મોગલો અને સલ્તનતના સુલતાનો સાથે લગ્ન વ્યવહારો શરું કર્યા. આવા વ્યવહારો કેટલાક ક્ષત્રિયોને પરવડ્યા કે પાલવ્યા નહિ. અને જે ક્ષત્રિયો ને મોગલો કે સુલતાનો સાથેના લગ્ન વ્યવહારો નાં સ્વીકાર્યા તે ક્ષત્રિયો પોતાને પાલવી રજપૂત કે પાલવી દરબાર-પાલવી ઠાકોર તરીકે ઓળખાવા લાગ્યા. જો કે ગુજરાતમાં જે સુલતાનોએ રાજ્ય કર્યું તે તમામ સુલતાનો મુળે રાજપૂતો હતા. સામ્યતાઓ ૩૬ કુળમાં ના સમાવિષ્ટ થયેલા જે ક્ષત્રિયો હતા એ પોતાને અસલ ક્ષત્રિય તરેકે જ પોતાને ઓળખાવાનું ચાલુ રાખ્યું. આ ક્ષત્રિયો છેક મોગલ સલ્તનત અને તે પછી અંગ્રેજ સરકાર નાં શાસન કાળ સુધી અલગ અલગ જગ્યાએ સૈનિકો તરીકે પોતાની ફરજો નિભાવતાં રહ્યા. આ ક્ષત્રિયો અને ૩૬ કુળમાંના ક્ષત્રિયો પોતાની અટકો એક સરખી ધરાવે છે. બન્ને વચ્ચે લગ્ન વ્યવહારોમાં ઘણી બધી સામ્યતાઓ જોવા મળે છે. જોકે ૩૬ કુળના રાજવંશો પોતાને અન્ય ક્ષત્રિયો કરતાં સૌથી ઊંચા માને છે. જોકે આ રાજવંશોની પાસે પહેલેથીજ સત્તાનો દોર હોવાથી આર્થિક અને શૈક્ષણિક રીતે સક્ષમ રહ્યા છે. અને બાકીના ક્ષત્રિયો આર્થિક અને શૈક્ષણિક રીતે રાજવંશીઓ કરતા ઘણા જ પાછળ છે. વર્ષો સુધી સૈનિકો તરીકેની જવાબદારીઓ નિભાવતાં નિભાવતાં અને એક સ્થળેથી બીજા સ્થળે સ્થળાંતર થવાથી પોતાના રીત રિવાજો તેનાજ પોતાની કુળદેવી અને ગોત્ર વિગેરેનું વિસ્મરણ થતાં રહેણી કહેણી અને રીત રિવાજોમાં રાજવંશી ક્ષત્રિયો કરતા થોડા ફરક પડ્યા છે. શાખા, ગોત્રો અને કુળદેવ, રાજવંશી રાજપૂતો અને પાલવી ક્ષત્રિયો-દરબારો-ઠાકોર વિગેરેની શાખો, ગોત્રો અને કુળદેવી કે કુળદેવતાઓ એક જ છે.
પરમાર, ચૌહાણ, ઝાલા, મકવાણા, રાઠોડ, સોલકી, પઢિયાર, જાદવ, જાડેજા, સોઢા, ડોડીયા, ચાવડા, ગોહિલ,રાણા,બારડ,વાઘેલા,સિસોદિયા વિગેરે શાખાઓ તો રાજપૂતો અને અન્ય ક્ષત્રિયોમાં લગભગ એકજ પ્રકારની છે. એજ પ્રમાણે ગોત્ર અને કુળદેવતા કે કુલદેવીઓમાં પણ એજ પ્રકારની સામ્યતાઓ જોવા મળે છે.
પાલવી રજપૂત-પાલવી દરબાર- પાલવી ઠાકોરની વસતી મોટે ભાગે ઉત્તર ગુજરાત અને મધ્ય ગુજરાતમાં જોવા મળે છે. આજે પણ આ ક્ષત્રિયો પોતાને અસલ ક્ષત્રિય તરીકેની ઓળખાના આપ્યા વગર રહેતા નથી. પોતાનો વટ, વચન અને અન્યો માટે બલિદાનની ભાવના આ પાલવી ક્ષત્રિયોઓમાં આજે પણ અકબંધ છે. વાસ્તવમાં પરાધિનતાને પડકારી, સંગ્રામો ખેલી, ભવ્ય બલિદાનો આપી અને દરજ્જામાં ફંગોળાતી, વિભાજિત થયેલી આ રજપૂત કૂળોની આ જાતિઓની ભવ્યગાથાઓ, શૌર્યકથાઓ, સંસ્કાર, સંસ્કૃતિ અને ઇતિહાસ વિશે સમાજ અજાણ છે અને કેટલાક કહેવાતા બુદ્ધિજિવીઓ અને સંકૂચિત માનસધરાવતા ઇતિહાસકારોએ આ પ્રજાને માટે મનફાવે તેવા સંજ્ઞાવાચક નામો અને પેટાજ્ઞાતિઓમાં વિભાજિત કરવામાં મહત્વનો ભાગ ભજવેલ છે. પ્રદેશીઓના આક્રમણો તેમજ મોગલો અને બ્રીટીશ તેમજ ગાયકવાડ શાસકોએ આ શૂરવીર પ્રજા પર અત્યાચાર કરી જુલ્મો ગુજારેલ. જેના કારણે આ લડાયક અને શૂરવીર પ્રજા ના છૂટકે બહરવટે તેમજ અન્યાયકારી દમન સામે પ્રતિકાર કરેલો. વાસ્તવમાં જે તે વખતના શાસકોએ આ પ્રજાને બહરવટે ચડવા માટે પ્રોત્સાહિત કરેલા અને તેમને થયેલા અન્યાય સામે જીવંત પર્યંત ઝઝૂમેલા આ શૂરવીરો વાસ્તવમાં બહારવટીયા નહી પણ આઝાદીના શરૂઆત કરનારા મહાન શહિદો હતા. જે તે સમયના શાસકોની અન્યાય અને ભેદભાવભરી નીતિઓના કારણે આ લડાયક કોમોએ પ્રતિકાર કરેલો. તેઓ સમાજના ગરીબ અને જરૂરીયાતમંદ પરીવારોને આર્થિક રીતે સહાયરૂપ બનતા. તેઓ ગરીબ કન્યાઓને લગ્ન કરાવવા માટે દાન પણ કરતા. ક્ષત્રિય સમાજ અંગે વધુ માહીતી જાણવા તેમજ આ લડાયક અને શૂરવીર પ્રજાના ઇતિહાસ અંગે વધુ પ્રકાસ પાડવા બાબતે જો આપણે ક્ષત્રિય ઇતિહાસ અંગે વિગતવાર તેમની વંશાવલી તેમજ ગોત્રો અને ઇતિહાસ જાણીશું તો આપણને આ પ્રજાના પોતાના ઇતિહાસની વિવિધતા સમજવામાં સરળતા રહેશે.
આઝાદી પૂર્વે અનેક નાનાં મોટાં રજવાડાં, ઠકરાતો, ઠાકોરો, દરબારો, તાલુકદારો, ગિરાઅદારો રૂપે આ પ્રજા જોવા મળતી હતી. આજે પણ આ પજા યથાવત છે પણ તેમની સત્તા કે અશ્વર્ય રહ્યાં નથી. છતાં મૂળભૂત ગુણ, સ્વભાવ, અને ખમીરની તેમજ લડાયક અને શૂરવીરતાની તેમની ઓળખાણ તો તેમના પ્રથમ પરિચયે થયા વગર રહેતી નથી. આ છે ગુજરાતના રાજપૂતવંશી ક્ષત્રિય ઠાકોરો, રાજપૂતો, પાલવી ઠાકોરો, પાલવી દરબારો આદી…….*

રાજપૂતવંશી ઠાકોર મુળ ક્ષત્રિય સમાજનો એક ભાગ

રાજપૂતવંશી ઠાકોર મુળ ક્ષત્રિય સમાજનો એક ભાગ છે. તે ક્ષત્રિય રાજપુતની જાતિનો એક વર્ગ છે. ઉત્તર ગુજરાતમાં કેટલાક ક્ષત્રિયો પાલવી દરબાર-પાલવી ઠાકોર-જાગિરદાર, રજપુત તરીકે ઓળખાય છે.ગુજરાતમાં વસતી આ કોમ (વંશ- પરમાર, ચૌહાણ, સોલંકી, ચાવડા, રાઠોડ, મકવાણા, ઝાલા, વાઘેલા, પઢિયાર, ડાભી, જાદવ વગેરે) ઠાકોરો તરીકે ઓળખાય છે. આ કોમ તેના લડાયક મિજાજ માટે ગુજરાતભરમાં પ્રખ્યાત છે. આ ઉપરાંત કેટલાક ઠાકોરો તેમના મુળ ગામના નામથી કે તેમના સાહસિક પુર્વજોના નામ કે ફરજના હોદ્દાઓના નામથી પણ ઓળખાય છે.

દા.ત. પાલવી દરબાર-પાલવી ઠાકોર-પાલવી રજપુત (પગી - રાજા રજવાડાઓના સમયમાં કોઇ ચોરી કે લૂંટફાટ કરીને ભાગી જાય ત્યારે તેને શોધવા માટે ખાસ તાલીમ પામેલા કે બાપદાદાઓના ચાલી આવતા રીત રીવાજ મુજબા ક્ષત્રિય જાતિની આ પ્રજા ભાગી ગયેલા ચોર લૂંટારાના પગ પગેરું શોદવામાં નિપૂણ હતા. જે સમય જતાં પગી તરીકે ઓળખાયા.)
કે કોટવાળ (કોટવાળ - કોટ કે કિલ્લાનું રક્ષણ કરનાર ક્ષત્રિય રાજપૂતો સમય જતાં કોટવાળ તરીકે ઓળખાયા) અને સામંત વગેરે. આ તમામ સમુહો કે અટકો ધરાવતા ક્ષત્રિયો રજપૂતોની જાતિઓ છે.

આ ક્ષત્રિય સમાજ ગુજરાતમાં વિશાળ સંખ્યામાં વસે છે. ક્ષત્રિય ઠાકોર ઉત્તર ગુજરાતમાં તેના પહેરવેશ અને નામને કારણે હમેશાં ખ્યાતિમાન છે. યુવાનો કાનમાં મરચી કે ગોખરુ અથવા બુટ્ટીઓ તેમજ કેડે કંદોરા અને ખભા ઉપર ખેસ કે માથે સાફો અથવા તો પાઘડી પહેરે છે. ઉપરાંત વડીલો ઘેરદાર ધોતી અને પહેરણ પહેરે છે અને પગમાં મોજડી અથવા તો બુટ પહેરે છે. સ્ત્રીઓ ઘેરદાર ઘાઘરા અને સાડલો (સાડી) તેમજ પગમાં કડલાં, કાંબીયુ કે સાંકળા પહેરે છે. ઉપરાંત ગળામાં ટુપિયો અને અન્ય આભુષણો પહેરે છે. મધ્ય ગુજરાત અને દક્ષિણ ગુજરાતમાં રહેતા જાતિના લોકો નો પહેરવેશ બોલી એક જ પ્રકારની છે. સૌરાષ્ટ્ર અને પુર્વ બાજુ આ જાતિ ઘણી જ પછાત છે. આ જાતિના લોકો પોતાની ખાનદાની અને ત્યાગની ભાવના માટે પ્રાચિન સમયથી પ્રખ્યાત છે.

ઠાકોર શબ્દનો અર્થ છે , જમીનનો માલિક, ઠાકુર, પ્રદેશનો અધિપતિ, માલિક, સ્વામી, સરદાર, નાયક, અધિષ્ઠાતા, ગામધણી, ગરાસિયો, તાલુકદાર, નાનો રાજા, લડાયક જાતિની પ્રજા,રજપુત, અને (ક્ષત્રિય) કોમની એ નામની અટક. ગુજરાતમાં હાલમાં ક્ષત્રિય તરીકે ઓળખાતા (ઠાકોર, બારૈયા, પાટણવાડીયા, ધારાળા) આ બહુવિધ ક્ષત્રિય સમુહો વિવિધ અટકો પણ ધરાવે છે. જેમ કે પરમાર, સોઢા પરમાર, સોલંકી, ચૌહાણ, ડાભી , રાઠોડ, ગોહેલ અથવા ગોહીલ, પઢિયાર, ઝાલા, મકવાણા, વાઘેલા ચાવડા, જાદવ, ભાટી વિગેરે. આ ઉપરાંત કેટલાક ઠાકોરો તેમના મુળ ગામના નામથી કે તેમના સાહસિક પુર્વજોના નામ કે ફરજના હોદ્દાઓના નામથી પણ ઓળખાય છે. દા.ત.પગી કે કોટવાળ અને સામંત વગેરે. આ તમામ સમુહો કે અટકો ધરાવતા ક્ષત્રિયો પ્રાચિન ભારતના ક્ષત્રિયો છે.

સમાજિક શૈક્ષણિક અને આર્થિક રીતે પછાતવર્ગના આ ક્ષત્રિયો કે જે પરદેશી અમલ શરુ થયો તે પહેલાં આ ક્ષત્રિયોના પુર્વજો નાની મોટી ઠકરાતો ધરાવતા હતા. અને બીજા કેટલાક રાજા –રજવાડાઓમાં લશ્કરમાં સૈનિક કે સેનાપતી તરીકે કામ કરતા હતા .તેમજ કેટલાક રાજાના દરબારમાં, સામંત કે જમીનદાર અથવા ઠાકુર કે ઠાકોર અને ગરાસિયા તેમજ તાલુકદાર તરીકે ફરજ બજાવતા હતા. પરદેશીઓનુ રાજ્ય વિસ્તરવા લાગ્યું તેમ તેમ રાજા રજવાડાઓ વિલિન થતા ગયા. કેટલાકે પરદેશીઓની આધીનતા સ્વીકારી. એ સમયના કેટલાક શાસકોએ આ ક્ષત્રિયોને પરાસ્ત કરીને તેઓની જમીનો, માલ મિલ્કત વિગેરે પડાવી લીધુ. અને આથી આમ આ સમગ્ર કોમ નિરાધાર થવા લાગી. ધીમે ધીમે આ લડાયક, સ્વમાની ત્યાગની ભાવના ધરાવતી કોમ ખેતીન ધન્ધા તરફ વળી.
રાજા રજવાડા ના લશ્કરમાં વર્ષો સુધી પોતાના પરીવારની પરવા કર્યા વિના કામ કરવાને કારણે આ કોમ પોતાને એક શૂરવીર યોદ્ધા તરીકે ઓળખાવી શકી પણ પોતાની જાતિને કે સંતાનોને સાક્ષર બનાવી શકી નહી. તેમજ વર્ષો સુધી આ કોમ એક શૂરવીર તરીકે બીજાઓના રક્ષણ માટે પોતાના બલિદાનો આપી દીધા .પણ પણ પોતાના ત્યાગની અને સમર્પણની ભાવનાને આ સમગ્ર કોમ પછાત અને અભણ રહી ગઈ . પોતાની ઓછી જમીન , સાધન સામગ્રીનો અભાવ, અજ્ઞાન, વ્યસન અને ખોટા ખર્ચાઓ તેમજ કુરીવાજોને કારણે આર્થિક તથા સામાજિક રીતે ઘસાતી ગઈ. શેઠ શાહુકારો અને જમીનદારના દેવામાં ડૂબી ગઈ. સ્વભાવે સાહસિક અને લડાયક એવી આ ક્ષત્રિય જાતિ અગાઉ પ્રતિષ્ઠા અને આદર ધરાવતી હતી .તેથી આ સમગ્ર જાતિ ઉપર આવી પડેલી કરુણ પરિસ્થિતિમાં તેમાંના કેટલાક સ્વમાની લોકો ઝનૂને ચડ્યા અને બહારવટે નિકળ્યા. પ્રામાણિક , મહેનતુ અને ખમીરવંતી આ પ્રજા ઉપર જુલમ બીન ક્ષત્રિય હોય તેવા ઇતિહાસકારો અને પોતાને મોટા દેખાવાનો આડંબર કરતા પોતાના જ બન્ધુઓએ કર્યો. મોગલ સામ્રાજ્ય તેમજ અંગ્રેજો કે બીન ક્ષત્રિય ઇતિહાસકારો એ આ સમગ્ર પ્રજાને જુદા જુદા નામ આપ્યા અને ગુલામ પણ બાનાવ્યા. કારણ કે તે વખતે આ સમગ્ર કોમ પોતાની અજ્ઞાનતાના કારણે પોતાના વંશ કે કુળને આગળ ધરી ઉંચ નીચના ભેદભાવમાં માહલતી હતી. પ્રામાણિક, મહેનતુ અને ખમીરવંતી આ પ્રજા અંગ્રેજ લેખકોએ કે બીન ક્ષત્રિય હોય તેવા ઇતિહાસકરોએ જુદા જુદા નામથી સંબોધવા લાગી. જેમાં આ ઇતિહાસકરોએ સમગ્ર કોમ ને પાલવી દરબાર પાલવી-ઠાકોર-પાલવી રજપુત, બારૈયા,પાટણવાડીયા, ધારાળા તરીકે ઉપમા આપી. આમ આ ક્ષત્રિય જાતિને ઇતિહાસકારોએ નીચી બતાવવાની ચેષ્ઠા કરી છે. જે વિષે આ સમગ્ર ક્ષત્રિય જાતિના સમુહો હજુ સુધી અજાણ છે. જેથી જુદા જુદા વિસ્તારોમાં આ સમગ્ર ક્ષત્રિય જાતિ અલગ અલગ સમુહોના નામથી ઓળખાય છે. પરંતુ વાસ્તવમાં આ સમગ્ર જાતિ એ આગળ કહી ગયા તેમ સ્વભાવે સાહસિક અને લડાયક એવી આ ક્ષત્રિય જાતિ અગાઉ પ્રતિષ્ઠા અને આદર ધરાવતી હતી. તે પોતાના સામાજીક શૈક્ષણિક અને આર્થિક પછાતપણાને કારણે વિસરી ગઈ છે.

આ પછાતવર્ગના આ ક્ષત્રિય ઠાકોર કે પછાત ક્ષત્રિયો કે જેઓ સમગ્ર ભારતમાં ઉપર જણાવ્યા મુજબ જુદા જુદા નામોથી ઓળખાય છે અને ગુજરાતમાં આ સમગ્ર ક્ષત્રિય રજપુત જાતિ, કોઇ ઉત્તર ગુજરાતમાં ઠાકોર કે દરબાર તરીકે, મધ્ય અને દક્ષિણ ગુજરાતમાં રજપુત ,પાટણવાડીયા કે બારૈયા તરીકે ઓળખાય છે. આ બહુવિધ ક્ષત્રિય સમુહો વિવિધ અટકો પણ ધરાવે છે. જેમકે પરમાર, સોઢા પરમાર, સોલંકી, ચૌહાણ, ડાભી, રાઠોડ, પઢિયાર, ઝાલા, મકવાણા, વાઘેલા, ચાવડા વિગેરે. ઠાકોર ક્ષત્રિય પણ હોઇ શકે અને ક્ષત્રિય કે રજપુત ઠાકોર પણ હોઇ શકે.

ક્ષત્રિયોની સાથે અન્યાય ભારતનો ઇતિહાસ મુખ્યત્વે શરુઆતમાં વિદેશી ઇતિહાસકારો કે જે , ભારત પર આક્રમણ કરવાવાળી જુદી જુદી જાતિઓના સમુહો હતા. અથવા તો તેમના દાસ કે ગુલામ હતા. જેઓએ ઇતિહાસ લખ્યો. આ ઇતિહાસકારોએ કેટલાક કથનનોનો આધાર બનાવી ને અથવા તો તેમાં જોડ તોડ કરીને ,તેમજ આપણા ઇતિહાસકારોએ પણ વસ્તુ-સ્થિતિની ઉંડાઈમાં ગયા વગર ખાસ કરીને પ્રાચિન ક્ષત્રિયો અને મધ્યકાલિન રાજપૂતો ના વિષે જે લખ્યુ છે. તે ખરેખર ભારતના તમામ ક્ષત્રિયો સાથે અન્યાય કરતા છે. આ ઇતિહાસકારો કેજેઓ કાંતો બિન ભારતીયો હતા .કે કાંતો બીન ક્ષત્રિયો હતા. તેઓએ સમગ્ર ક્ષત્રિય જાતિને જુદા જુદા સમુહોમાં વિભાજીત કરી નાખ્યા. મોંગલ સામ્રાજ્યના સમયમાં મોગલોએ ચતુરાઇ નો ઉપયોગ કરીને સૌથી પહેલાં લડાયક અને ઝનૂની એવી ક્ષત્રિય જાતિને વટલાવવા લાગ્યા. જેમાં કેટલાય ક્ષત્રિયો એ મુસ્લીમ ધર્મ અંગીકાર કર્યો .તેમજ કેટલાકે મોગલોની તાબેદારી સ્વીકારી.અને કેટલાક ક્ષત્રિયો ખંડણીયા થઈ ગયા. આમ આ રીતે ક્ષત્રિય જાતિને અલગ થલગ પાડી દીધી. કારણ કે પરદેશી આક્રમણકારો એ વાતથી વાકેફ હતા કે , ભારતમાં જો કોઇ સૌથી વધારે લડાયક અને ઝનૂની કોમ હોયતો તે ક્ષત્રિયો કે રાજપુતો છે. જે ક્ષત્રિયો મુસ્લિમ સાશકોના પ્રસંશકો હતા તે બાકીના ક્ષત્રિયોને નીચા ગણી તેમને હડધુત કરવા લાગ્યા. અને પોતાને ઉંચા ગણવા લાગ્યા. ત્યારબાદ ભારતમાં પરદેશીઓ તરીકે ગોરા લોકો (અંગ્રેજો) એ પોતાને સત્તા જમાવવા ક્ષત્રિયો કે રાજપુત રાજાઓને પોતાના તાબે કરી ક્ષત્રિયોમાં ‘ભાગલા પાડોને રાજ કરો”ની નીતિ સમગ્ર ક્ષત્રિય જાતિને વેર વિખેર કરીને ક્ષત્રિય જાતિ સામે સૌથી મોટો અન્યાય કરવામાં. અને સમગ્ર ક્ષત્રિય જાતિને અલગ અલગ નામો કે અટકોથી વિભાજીત કરી નાખ્યા. મોગલો કે અંગ્રેજોના ત્રાસથી બચવા (તેમજ પોતાના પરેવારને કે કુટુંબને ) કે બચાવા સમગ્ર મુળ નિવાસી ક્ષત્રિય જાતિએ પોતાના નામ કે અટક બદલી નાખ્યા. અને પોતાના પ્રદેશને કાયમને માટે છોડીને સ્થાળાંતર કરી ગયા. જે લોકો પરદેશીઓ કે મોગલો કે અંગ્રેજોના વફાદાર રહ્યા તે પોતાને ઉંચા કહેવરાવે છે. જ્યારે જે ક્ષત્રિયો પોતાના સ્વમાન ખાતર પોતાની મિલ્કતો છોડીને કાયમને માટે બીજે સ્થળે વસ્યા તે ક્ષત્રિયોને પરદેશી આક્રમણકારોના ગુલામો નીચી જાતિના ગણવા લાગ્યા. અને આમ જે ક્ષત્રિય જાતિ જે વિસ્તારમાંથી આવી હતી તે પ્રદેશ કે સ્થળ તેમજ પોતાના વતનના નામોથી ઓળખાવા લાગી. ખાસ કરીને અંગ્રેજોએ આ કોમને જુદા જુદા નામો આપ્યા અને સ્થાનિક શાહુકારો કે ઇતિહાસકારોએ એમાં પુરોપુરો સાથ આપ્યો. આ ક્ષત્રિય જાતિના કેટલાય લોકોએ મોગલો કે અંગ્રેજો સામે પોતાને થયેલા અન્યાય સામે યુદ્ધે ચડેલા. આમ પરદેશી આક્રમણકારોએ સમગ્ર ક્ષત્રિય જાતિને વિભાજીત કરીને ભારત ઉપર શાસન કર્યુ.

અત્યારે સ્વતંત્ર ભારતમાં પણ આજ સિલસિલો ચાલુ રહ્યો છે. હાલમાં પણ સમગ્ર ક્ષત્રિય જાતિને (ખાસ કરીને ગુજરાતમાં રાજપૂત અને ઠાકોર કે દરબાર) અલગ અલગ કરીને વિભાજીત કરવામાં આવી રહ્યા છે. વાસ્તવમાં ઠાકોર એ પણ ક્ષત્રિય છે. અને રાજપૂત એ પણ ક્ષત્રિય છે. ક્ષત્રિય એ ઠાકોર હોઇ શકે .ક્ષત્રિય એ રજપૂત પણ હોઇ શેકે .પણ ક્ષત્રિય અન્ય ના હોઇ શકે. પહેલાં ઇતિહાસકારો રાજપૂતોને વિદેશીઓની ઓલાદ કહેતા હતા. ઇતિહાસકારો રાજપૂતોને ક્ષત્રિયો માનવા પણ તૈયાર નહોતા. અને અત્યારે આજ ઇતિહાસકારો ઠાકોરોને ક્ષત્રિય માનવા આનાકાની કરી રહ્યા છે. પણ હવે ઠાકોરો ઠાકોરો નહી પણ ક્ષત્રિય ઠાકોરો તરીકે આવી રહ્યા છે. આ ક્ષત્રિયોના પુર્વજો હજારો વર્ષોથી પોતાનો ઇતિહાસ સાચવીની બેઠા છે. આ ક્ષત્રિયો જમીનદારો હતા અને રહેશે. આ ક્ષત્રિયો સામંતો હતા અને રહેશે. આ ક્ષત્રિયો દરબારો હતા અને છે. આ ક્ષત્રિયો રજપુત છે અને રહેશે. આ ક્ષત્રિયો સાહસિક, લડાયક, ઝનુની, પ્રામાણિક, મહેનતુ અને ખમીરવંન્તા અને ખાનદાની છે અને કાયમ રહેશે. હવે ક્ષત્રિયો પોતાનો ઇતિહાસ પોતે લખશે.આ છે પાલવી દરબારો-પાલવી ઠાકોરો-પાલવી રજપુત, જાગિરદારો. પાટણવાડીયા, બારૈયા,ધારાલા આદી.....

પ્રતિષ્ઠા અને આત્મસાતતા પ્રાચિન સમયમાં વર્ણોની વચ્ચે સ્થળાંતરશીલતા હતી, જેમ જેમ લોકો નવીન કૌશલ્ય પ્રાપ્ત કરે અને પોતાની ક્રિયા તેમજ રોજગાર બદલે તેમ તે એક માંથી બીજા વર્ણમાં પ્રવિષ્ટ થતો હતો. પ્રાચિન ભારતની ખાનાબદોશ (વિચરતી) જનજાતિઓમાં સ્થાઇ જાતિપ્રથા ન હતી. તેઓ વ્યક્તિગત યોગ્યતા અને ક્ષમતા મુજબ શરૂઆતી ભૂમિકા ભજવતા હતા. આ ક્રમમાં જનજાતિને ટકાવી રાખવી તેજ મુખ્ય જરૂરીયાત રહેતી. જનજાતિનાં શક્તિશાળી લોકો યોદ્ધાઓ બનતા હતા અને સમાજમાં ઉચ્ચ દરજ્જો પ્રાપ્ત કરતા, કારણકે તે સમયમાં જનજાતિનાં બચાવ માટે તેઓ વધુ મહત્વનાં હતા. જ્યારે જનજાતિઓ ખેતિકામથી વધુ પરીચિત થતી ગઇ તેમ વધુ સમૃદ્ધ અને સ્થિર થઇ. આ બેઠાડું અને નિરાંતની જીવનશૈલીમાં લોકોનું લક્ષ સમૃદ્ધિપ્રાપ્તી અને જીવનનો અર્થ શોધવો તે તરફ વધુ વળ્યું. હવે પૂજારીવર્ગ સમાજમાં આગળપડતો ગણાવા લાગ્યો, કારણકે તેઓ આધ્યાત્મિક મુક્તિની ખાત્રી આપનાર હતા. આણે સમાજ માટે વધુ કઠોર સામાજીક વ્યવસ્થા રચવાનું નેતૃત્વ કર્યું, જ્યાં વ્યક્તિની સ્થિતિ તેની ક્ષમતા કરતાં વધુ તેના જન્મ દ્વારા નક્કિ થતી હતી. તે પછી, જેઓ વધુ શક્તિશાળી વર્ગોમાં હતાં તેમણે આ વર્ણવ્યવસ્થાને વધુ શક્તિશાળી બનાવી.

ઘણા ઔતિહાસિક રાજકર્તાઓ અન્ય વર્ણમાંથી આવેલા છે, અથવા અહિન્દુ વિદેશી આક્રમણકારોમાંથી ઉતરી આવેલા છે, અને તેમને કાંતો ક્ષત્રિય મોભો પ્રદાન કરાયો અથવા તેઓએ પોતાને ભૂતકાલીન ક્ષત્રિય રાજ્યકર્તાઓ સાથે જોડતા કાલ્પનિક કૌટુંબિક ઇતિહાસો બનાવ્યા. ઉદાહરણ તરીકે, શક, યવન, કમ્બોજ, પહેલવિ, પરદા વગેરે, જેઓ ઉત્તરપશ્ચિમિ વિદેશી આક્રાંતાઓ હતા, પરંતુ તેઓ ભારતીય સમાજમાં ક્ષત્રિયો તરીકે ભળી ગયા.

(સંદર્ભ : વિકિપીડીયા )

વધુ અગામી પોસ્ટ માં : ક્ષત્રિય ઇતિહાસ, ક્ષત્રિય વંશ, ક્ષત્રિય અટકો, ક્ષત્રિય રાજપૂત, ક્ષત્રિય ઠાકોર, દરબાર

More in Next Post : Kshatriya History, Kshatriya Dynasty, Kshatriya Surnames, Kshatriya Rajput, Kshatriya Thakor, Darbar

જય માઁ ભવાની.. જય ક્ષાત્રધર્મ..

લેખન અને સંકલન : શ્રી દિવ્યનિમેષસિંહ રાઠોડ (અમદાવાદ, ગુજરાત)

Writing and Editing : Shri Divyanimeshsinh Rathore (Ahmedabad, Gujarat)

આપણે અને ઇતિહાસ (ગુજરાત ક્ષત્રિય સમાજ)

2020-06-02T12:39:00.000+05:30

આપણે અને ઇતિહાસ (ગુજરાત ક્ષત્રિય સમાજ)
Gujarat Kshatriya Community

ભારતનો દરેક બુદ્ધીશાળી વર્ગ જાણે છે કે, ભારતના ઈતિહાસને જો ક્ષત્રિયોનો ઈતિહાસ કહેવામાં આવેતો એમાં કોઇ અતિશયોક્તિ નથી. કારણ કે ભારતનો ઈતિહાસ ૯૦ ટકા ક્ષત્રિયો દ્વારા બનાવવામાં આવ્યો છે. જો ઈતિહાસના પાનામાંથી ક્ષત્રિય શબ્દ કાઢી નાખવામાં આવેતો , બાકી બે પુંઠા જ વધે. આમ છતાં પણ ઈતિહાસમાં ક્ષત્રિયોનું સ્થાન નગણ્ય છે.

આપણે અને ઇતિહાસ (ગુજરાત ક્ષત્રિય સમાજ)

મિત્રો, આજનું યુવાધન ફક્ત વોટ્સટપ અને ફેસબુક પૂરતું જ મર્યાદિત થતું જાય છે. જે આવનારા સમય માટે બહુ સારું નાં કહેવાય. કારણ કે જો આપણે આમાંજ ડૂબયા રહીશું તો આપણો ઇતિહાસ, ભવ્ય સંસ્કૃતિ,અસ્મિતા અને ધરોહર વિષે ક્યારે વિચારીશું. કારણ કે જે પ્રજા પોતાનો ઇતિહાસ ભૂલી જાય છે તે પ્રજાને ઇતિહાસ પણ ભૂલી જાય છે. ઇતિહાસનું જ્ઞાન ભવિષ્યને સુધારવા માટે એટલે કે ભૂતકાળ ની ભૂલોમાંથી બોધપાઠ લેવાનું અને ફરીથી એ જ ભૂલો નહિ કરવાનું સરળ રહે છે. પરંતુ આપણે વારંવાર ભૂલોનું પુનરાવર્તન કરતા જ રહયા છીએ. જે ભૂલો નાં કારણે આપણ ને પારાવાર નુકશાન થયું હોવા છતાં પણ આજે એની એજ ભૂલો આપણે કરી રહ્યા છીએ.

ઇતિહાસનો બોધ હોય, જ્ઞાન હોય,એટલે માત્ર ભૂલો જ નાં દેખાય, પરંતુ એનાથી આપણાં ભવ્ય વારસા પ્રત્યે આદર ઉપજે, માન ઉપજે,ગર્વ થાય, અને ગૌરવ થાય. સંસ્કૃતિ પ્રત્યે લગાવ પેદા થાય. એમાં વાંક આપણી સરકારનો છે. કારણકે જે શિક્ષણ વ્યવસ્થા છે,એમાં ઇતિહાસ જ ઓછો ભણાવાય છે અને જેટલો ભણાવાય છે એમાંથી મોટા ભાગનો ઇતિહાસ ખોટો જ ભણાવાય છે.અથવા તો બગાડેલો ઇતિહાસ ભણાવાય છે. તોડેલો, મરડેલો ઇતિહાસ ભણાવાય છે. આપણો દેશ આઝાદ થયા પછી ઇતિહાસ અંગેની સઘળી જવાબદારી ડાબેરી સામ્યવાદીઓ ને આપવામાં આવેલી, તેમની વિચારધારા જ સમાજ વિરોધી અને ક્ષત્રિયા વિરોધી હતી. ડાબેરીઓ દંભી ધર્મનિરપેક્ષ હતા, જેઓને ઇતિહાસ અને પાઠ્યપુસ્તકોનું કામ સોંપવામાં આવ્યું. જેના કારણે મોગલ શાસકોને મહાન ચિતાર્યા અન મૂળે હિન્દૂ- ક્ષત્રિયા શાસકોને ખરાબ અને નબળા ચિતરવામાં આવ્યા. ડાબેરીઓ એ ઇતિહાસ ને પોતાની ઇચ્છા મુજબ મરોડયો જે આજ દિન સુધી ચાલતું જ રહ્યું છે. જેનું પરિણામ એ આવ્યુ કે, એની સૌથી વધુ અસર સમસ્ત ક્ષત્રિયા ઉપર વર્તાઈ અને સૌથી વધુ ભાગલાવાળા સમાજ સમાજનું નિર્માણ થયું. જે વિભાજનકારિ પ્રવૃત્તિ મોગલો અને અંગ્રેજો એ અપનાવી એજ પ્રક્રિયા આપણી સરકારો એ પણ ચાલુ જ રાખી. ઇતિહાસ સાચો કે ખોટો નાં હોવો જોઇયે, તે માત્ર ઇતિહાસ જ હોવો જોઈએ. કોઈ હિન્દૂ રાજા અત્યંત ક્રૂર, નીચ અને લંપટ હોય તો ઇતિહાસે તેને એવો જ કહેવો જોઈએ અને જો કોઈ મુસ્લિમ શાસક જુલાઈ, પાશવી, કે અત્યાચારી હોય તો તેને એવો જ ચિતારાવો જોઈએ. ઇતિહાસ ને રચી શકાતો નથી, એતો પોતાની મેળે જ રચાયા કરે છે. ઇતિહાસ બ્રહ્માના દિવસો જેવો લાંબો હોય છે.

માટે હવે સમસ્ત ક્ષત્રિયા સમાજ માટે સમય પાકી ગયો છે કે પોતાના વાડાંઓ ને ભૂલીને સંસ્કૃતિ અને ઇતિહાસ ને સમજીને તેના સાચા રક્ષક બનવાની જરૂર છે, નહિ કે સંસ્કૃતિના ઠેકેદાર બનીને માત્ર પસંદગીના મુદ્દાઓ પર શોર મચાવવો. માત્ર રેલીઓ કે શોર મચવવાથી ઇતિહાસ નહિ બને, એના માટે કંઇક કરી છૂટવાની કે નક્કર પરિણામ લાવવાની ખેવના હોવી જરૂરી છે. માત્ર આપણા પૂર્વજેના કર્યો ને જ યાદ નથી કરવાના, એમના પગલે ચાલવું પડશે, એમના આદર્શો ને અપનાવી ને પ્રવૃત્તિઓ અને કર્યો કરવા પડશે. જો આપણે ફક્ત માનસિકતા અને દાસત્વના સહારે જ ચાલતા રહીશું તો ક્ષત્રિયા એકતા નું સ્વપ્નું ક્યારેય પ્રૂ નાં થાય. જરૂર છે એક સક્ષમ નેતૃત્વ નું કે જે સમગ્ર ક્ષત્રિયા સમાજ ને એક સાથે લઈને સેનાપતિ તરીકે આગળ ચાલે.

ક્ષત્રિય સમુહો અને ઓળખ

દરેક સમાજની એક આગવી ઓળખહોય છે અને એ ઓળખના કારણે તે ખ્યાતિ પામે છે. એ જ રીતે જ્ઞાતિ એ પણ દરેક વર્ગ માટે બહુજ જરુરી છે. જ્ઞાતિ પ્રથા સમાજને મજબૂત અને એક બનાવે છે. જ્ઞાતિ પ્રથા એ દેશને વિભાજીત થતો રોકે છે. જ્ઞાતિને માટે નાત,ન્યાત, જાતિ, વર્ણ, કોમ કે વર્ગ એવા શબ્દો સમાન અર્થમાં વપરાય છે. વેદ રચનાર આર્ય લોકોની સમાજ વ્યવસ્થામાં વર્ણભેદ હતો. વર્ણનો અર્થ રંગ થાય છે. આર્યો અમુક લક્ષણોવાળા હતા. જેથી તેમણે ચાર વર્ગ નક્કી કર્યા અને એ ઉપરથી ચાર વર્ણ નક્કી થઈ. તેને બ્રાહમણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય અને શુદ્ર એ નામોથી ઓળખવવામાં આવે છે. આ ચારેય વર્ણના લોકો એકજ જાતિના હતા. માત્ર તેમનાં ગુણ, કર્મો ઉપરથી તેમના વર્ણભેદ પાડવામાં આવ્યા હતા. આ તમામ વર્ણો વચ્ચે અનુલોમ લગ્ન વ્યવહારો થતા હતા.( અનુલોમ એટલે કે ઉચ્ચ વર્ણવાળા પોતાનાથી ઉતરતી વર્ણમાંથી કન્યા મેળવી કરે, પરંતુ પોતાની કન્યા પોતાનાથી જ્ઞાતિ બહાર આપે નહી.) જ્ઞાતિ એ લોહીના સંબંધથી જોડેયેલા જનસમૂહ છે. જાતિ પ્રથાની ઉત્પતિનાં અનેક કારણો મનાય છે. જેમકે એક સંજોગ એવો હતોકે એક પ્રજા બીજી પ્રજાને જીતે, ત્યાર પછી જિતાયેલી પ્રજાની સ્ત્રીઓને , વિજેતા પ્રજા રખાત અથવા પત્ની તરીકે સ્વીકારતી. પરંતુ પોતાની પુત્રીઓના લગ્ન જિતાયેલી પ્રજામાં ન કરતાં અંદર અંદર કરવામાં આવતાં. આ પ્રથા અનુલોમ પ્રથાનો જ એક ભાગ ગણાય. આને લીધે નવી નાતોનો ઉદ્ધભવ થયો મનાય છે. કેટલીક વાર પરદેશી આક્રમણકારીઓના લીધે લોકો સ્થળાંતરીત કરી જતાં હતાં. તેઓ કોઇ બીજા ગામ કે પ્રદેશમાં જઈને વસતા. છતાં પોતાના મૂળ ગામ કે પ્રદેશના નામથી ઓળખાતા. આ રીતે ગામો કે પ્રદેશના નામ ઉપરથી પણ કેટલીક જ્ઞાતિઓ પોતાની ઓળખ કે શાખથી ઓળખાય છે. બારૈયા, બારીયા, પાટણવાડીયા વિગેરે નામો આ પ્રકારનાં છે. બ્રીટીશ યુગમાં આવી જ્ઞાતિઓના વાડા કે તડ તેમજ પક્ષ પડેલા જણાય છે.જ્ઞાતિનું સંગઠન સાચવવાને બદલે નજીવાં કારણોએ વાડા કે વિભાજન કરવાની વૃત્તિ છેલ્લા દોઢસો વર્ષ દરમ્યાન વધેલી જણાય છે. ( આધાર: મધ્યકાલિન રાજપૂત ઇતિહાસ ભારતીય સમાજ શાસ્ત્ર )

આ રીતે દરેક જ્ઞાતિઓના નાના નાના કે મોટા મોટા સમુહો પણ હોય છે. આ તમામ જ્ઞાતિઓથી એક યા એકથી વધારે સમુહો વિવિધ કારણોસર આસ્તિત્વમાં આવેલા છે. જેનાથી ક્ષત્રિય સમાજ પણ અછૂત નથી. ક્ષત્રિય સમાજમાં પણ અનેક વાડાઓ અને સમૂહોનુ અસ્તિત્વ હજારો સાલોથી છે. આવા અનેકનેક ક્ષત્રિય સમૂહો પોતાની એકતાના અભાવે ભૂતકાળમાં ઘણી બધી ભૂલો કરી બેઠો છે. વર્તમાનમાં આ તમામ સમૂહો એક થવાનો પ્રયત્ન કરી રહી છે. પરંતુ તેમાં જોઇયે તેટલી સફળતા મળી શકી નથી. તો આવો આવા ક્ષત્રિય સમૂહોની કેટલીક માહીતી મેળવીયે.

ક્ષત્રિય સમાજમાં નીચે મુજબના સમુહો કેટલીક માન્યતાઓ અને પોતાની ઉંચનીચની વાડાબંધીના કારણે અસ્તિત્વમાં આવેલી જણાય છે.આ ક્ષત્રિય જ્ઞાતિઓમાં અનેક નાના મોટા ફાંટા અને પેટા જ્ઞાતિઓ અને ગોળ છે. આ સમૂહો છે. (ક્ષત્રિય જ્ઞાતિઓ).
(૧) રાજપૂત (ગરાશીયા) (૨) રજપૂતો (૩) મોલેસલામ ગરાશિયા

(૧) ગરાશીયા રાજપૂત : મૂળ તો ગરાસદારો એટલે કે ગરાસ ઉપરથી આ નામ આવેલ છે. રાજપૂત યુગમાં મોટા મોટા ગરાસો ધરાવતા હોવાથી તેમજ પોતે મોટા ગરાસો મેલવેલા હોવાથી અને આજે પણ મોટા પાયા પર જાગીરો કે જમીનો ધરવતા હોવાથી તેઓ ગરાશિયા કે ગરાશિયા રાજપૂત તરીકે ઓળખાય છે. આ લોકો પોતાને આ જ્ઞાતિઓમાં ઉચ્ચ માનતા હોય છે.

(૨) રજપૂતો : આ ક્ષત્રિયોનો આ વર્ગના મધ્યમ અને થોડી જમીન જાગીર ધરાવતો વર્ગ છે. જેઓના વડવાઓ રાજપૂત કે મુસ્લિમ યુગમાં સૈનિકો કે સામંતો તરીકે રાજ્યના દરબારીઓ તરીકે ફરજો બજાવતા હતા અને લડવૈયા તરીકેની પોતાની ફરજો અદા કરતા હતા. હાલમાં આ વર્ગ મોટે ભાગે ખેતી જ કરે છે.

રાજપૂત કોમો : રાજપુત, ગરાસિયા, કરડીયા, નાડોડા, ભાથી, ઠાકોર, બારૈયા, ઠાકોર, ઠાકરડા, પાટણવાડીયા, ધારાળા વિગેરે. ઠાકોર એ મુખ્યત્વે ઉત્તર ગુજરાતના હાલના પાટણ, મહેસાણા, બનાસકાંઠા, સાબરકાંઠા, અમદાવાદ, ગાંધીનગર, પંચમહાલ વિગેરેજીલ્લાઓમાં વસવાટ કરે છે. જ્યારે બારૈયા, ધારાળા, પાટણવાડીયા વિગેરે મધ્ય ગુજરાતના ખેડા, આણંદ, વડોદરા અને પંચમહાલ જીલ્લામાં વસવાટ કરતા હોવાનું જણાય છે. આમાંથી મધ્ય ગુજરાતના પાટણવાડીયા તરીકે ઓળખાતા આ સમૂહના આ ક્ષત્રિયો મુસલમાની અને મરાઠા રાજયની હકુમત સમય દરમ્યાન પાટણ પ્રદેશમાંથી મધ્ય ગુજરાતમાં આવીને વસેલા છે. મૂળે આ તમામ ક્ષત્રિયો કે કોમો રાજપૂત જાતિમાંથી ઉતરી આવેલી છે. આ ક્ષત્રિય કોમોમાં રાજપૂતોની તમામ અટકો હોય છે. જેમકે પરમાર, ચૌહાણ, વાઘેલા, સોલંકી, રાઠોડ, ગોહીલ, યાદવ, ચાવડા,મકવાણા, ઝાલા, ડાભી વિગેરે. આ ઉપરાંત ક્ષત્રિયોની ચોસઠ શાખાઓ પણ હોય છે. એક શાખાવાળો પોતાનાથી ઉતરતી શાખામાં કન્યા આપતો નથી. તેમજ પોતાની શાખામાં કન્યા આપતો નથી. આ ક્ષત્રિય કોમો મોટે ભાગે જૂથોમાં જ વસેલી હોય છે. આમાંની કેટલિક શાખાના ક્ષત્રિયો પોતાની કન્યાઓ રાજપૂત ગરાશિયાઓમાં આપે છે. પણ રાજપૂત ગરાશિયા તેમને પાછી કન્યાઓ આપતા નથી.

(૩) મોલેસલામ ગરાશિયા : આ કોમ મોગલ શાસન સમયે એક યા બીજા કારણે જેઓએ મુસલમાનો સાથે ખાનપાન અને બેઠી વ્યવહાર કર્યો તે બાદશાહોના મહેલોમાં જઈને સલામો મારી તેઓ મોલેસલામ ગરાશિય કહેવાયા. મૂળે આ કોમ રાજપૂત હતી. ગુજરાતમાં આવા મોલેસલામ ક્ષત્રિયોમાંના ખડાલ, પુનાદરા, ધોળાકુવા, કૌસમ, વાઘજીપુર વિગેરે જગ્યાએ વસતા હજારો મોલેસલામ મકવાણા, બારૈયા ઠાકોરોમાંથી થયેલા જ્યારે ભેટાશી, નાપા, તેમજ માતર, બોરસદ, આણંદ વિગેરે વિસ્તારના તાલુકાઓમાં વસતા મોલેસલામો રાજપૂતોમાંથી થયેલા છે. આ બધા મુખ્યત્વે ખેડા જીલ્લાના વિસ્તારોમાં વસવાટ કરતા જોવા મળે છે.

જાતિવાચક સંજ્ઞાઓ :

ઠાકોર, ઠાકરડા, બારૈયા, ધારાળ, પાટણવાડીયા, પગી, ખાંટ વિગેરે નામો કોઇ કોમ કે અટક ને લાગુ પડતા નથી કે કોઇ કોમની અટકો નથી. પરંતુ સંજોગોવસાત તેમને અમુક સમાજોએ અમુક નામે સંબોધવાથી લાંબા ગાળે તેમનાં તેવાં નીચે જણાવ્યા મુજબનાં જાતિવાચક નામો પડ્યાં હોય તેમ જણાય છે.

ઠાકોર : પૂર્વે રાજપૂત યુગ કે મસલમાન યુગ સમયે કેટલાક ક્ષત્રિયોના પૂર્વજો નાની નાની જાગીરો કે જમીનો તેમજ ઠાકરાતો ધરાવતા હતા. આવા ક્ષત્રિયોને પાલવી ઠાકોર કે પાલવી દરબાર કે જાગીરદાર તરીકે ઓળખવામાં આવતા. ગામધણી કે અધિપતિની, ઠાકોરએ ઉપમાવાચક પદવી છે. એ કોઇ કોમની અટક નથી.ગામધણી; ગરાસિયો; તાલુકદાર; નાનો રાજા.

ઠાકરડા : ઠાકોરો, જાગીરદરો કે જમીનદારો, તાલુકદારોના ભાયાતોને ઠાકરડા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. નાના નાના ઠાકોર, રજપૂત રાજાઓના ભાયાતો અને વંશજો; લડાયક કોમ, રજપૂત વગેરે જાતિની પ્રજા.

બારૈયા : નદી તેમજ દરીયા કિનારે બારામાં વસનાર. મોટે ભાગે મધ્ય ગુજરાતમાં વસવાટ કરે છે. (બહારથી આવીને વસેલા ને પણ જેે તે ગામ વાળા બારૈયા કહે છે.!)

ધારાળા : જમીન પર કામ કરનારા અને નદીની ધારો પર વસનારા તેમજ લાંબા ધારદાર તલવારની જગ્યાએ તિક્ષ્ણ ધારદાર ધારિયાં રાખનાર તે ધારાળા. મોટે ભાગે મધ્ય ગુજરાતમાં વસવાટ કરે છે.

પાટણવાડીયા : પૂર્વકાળમાં પાટણથી આવીને મધ્ય ગુજરાતમાં વસેલી ક્ષત્રિય કોમ.મોટે ભાગે મધ્ય ગુજરાતમાં વસવાટ કરે છે.

પગી : ચોરી પકડનાર, પગલુ કાઢનાર. પગલાં જોઇ ચોર કોણ છે અને તે ચોરી કરી ક્યાં થઈને ગયો તે પારખી કાઢનારો માણસ; પગલું પારખી કાઢનારો માણસ; પગલું પારખી ચોરની ભાળ કાઢનાર માણસ.

કોટવાળ: કોટ કે કીલ્લાનું રક્ષણ કરનાર.

ઇતિહાસ: આ જ્ઞાતિઓ પૂર્વકાળમાં મારવાડ, મેવાડ તથા માલવા ને ગુજરાતની રાજપૂત જ્ઞાતિ હતી. તેમનાં રજ્યો તૂટવાથી તેઓ ગુજરાતમાં આવીને વસ્યા. પછીથી પાટણ તરફની વસ્તીમાં ભળવાથી તેઓ રાજપૂત મટી ઠાકોર કહેવાયા. ઠાકોરનો અપભ્રંશ ઠાકરડા થયું. ચરોતર સર્વ સંગ્રહના ઉલ્લેખ મુજબ બ્રીટીશ અમલ સમયે ટોડા ગરાસ અને મુલકગીરી ના નામથી કેટલીક વસુલાતો શરુ થઈ હતી. જે રાજાઓ સાથે આવા કરારો થયા તેઓ રાવ, રાણા, રાજાઓ એ નામથી ઓળખાતા થયા. તેમના મોટા પુત્રો કુંવરો કહેવાયા, જ્યારે કુંવરોના મોટા પુત્રો ઠાકોરો કહેવાતા, અને ઠાકોરોના નાના નાના પુત્રો ગિરાશિયાઓ, ભૂમિયાઓ, ઠાકરડા, એ નામોથી જાણીતી થયા. આ બધા ક્ષત્રિયો રાજપૂત વંશોવાળા પણ છે. કેટલાક રાજપૂતો કાળાંતરે નીચા દરજ્જામાં ફેંકાઈ જતાં અને ઈતર વ્યવસ્થા અપનાવવા છતાં પોતાની મૂળ અટકો યથાવત રહેવા પામી છે. આ ક્ષત્રિયો વંશો હારવાથી, ભાગવાથી, કે ભાગલા પડવાથી આ વંશો વિકેન્દ્રિત થઇ ચારે તરફ પ્રસરતા રહ્યા. રાજાઓના રાજ્યો વિકેન્દ્રિત થતા ગયા તેમ આ ક્ષત્રિયોના વંશજો તે મુજબ વિકેન્દ્રિત થતા ગયા અને મોભો પણ ઉઅતરતો ચાલ્યો પણ રાજપૂત અટકો યથાવત રહી તેમજ મોટા કુળો પ્રસંગોપાત પોતે આવા કુળની કન્યાઓ લેતા હતા.

જય ભવાની. #### ©©© ભવાનસિંહ ઠાકુર,૯૪૨૭૦૬૩૨૨૪. ( યુવા ક્ષત્રિયા સેના ગુજરાત ) તા. ૧-૫-૨૦૧૬, ગુજરાત દિન.

હું ક્ષત્રિય છું.

રામાયણમાં જયારે રાવણ હણીયો,

રામે ટંકાર કરી કહ્યું હું ક્ષત્રિય છું,

મેઘનાદને રણમેદાનમાં મારીયો,

લક્ષ્મણે હુંકાર કરીયો હું ક્ષત્રિય છું,

ભરતે ભાઈ માટે રાજપાટ છોડિયું,

રામને નમીને કહ્યું કે હું ક્ષત્રિય છું,

શત્રુઘ્ન કદીયે પણ કાંઈ ન બોલીયો,

સેવાથી સમજાવી દીધુ હું ક્ષત્રિય છું,

અકબરની રાજનીતિ થઈ નકામી,

રાણાએ સમજાવી દીધુ હું ક્ષત્રિય છું,

આૈરંગઝેબ કટ્ટરવાદી ભલે બન્યો,

શિવાજી તલવાર બોલી હું ક્ષત્રિય છું,

સરદારનું અખંડ ભારત સપનું ,

રજવાડાંનું દાન બોલે હું ક્ષત્રિય છું,

દેશ સરહદે વીર સૈનિક જાગતો,

શત્રુને પડકાર કરે હું ક્ષત્રિય છું,

ભારતભરના પાળિયાઓને પુછજો,

ભીતર અવાજ આવશે હું ક્ષત્રિય છું,

હાલ કોઈ પણ મિશન નક્કી કરજો,

પાર પાડીને જ બોલજો હું ક્ષત્રિય છું.

વધુ અગામી પોસ્ટ માં : ક્ષત્રિય ઇતિહાસ, ક્ષત્રિય વંશ, ક્ષત્રિય અટકો, ક્ષત્રિય રાજપૂત, ક્ષત્રિય ઠાકોર, દરબાર

More in Next Post : Kshatriya History, Kshatriya Dynasty, Kshatriya Surnames, Kshatriya Rajput, Kshatriya Thakor, Darbar

જય માઁ ભવાની.. જય ક્ષાત્રધર્મ..

લેખન અને સંકલન : શ્રી દિવ્યનિમેષસિંહ રાઠોડ (અમદાવાદ, ગુજરાત)

Writing and Editing : Shri Divyanimeshsinh Rathore (Ahmedabad, Gujarat)

છત્રીસ રાજપૂતવંશી ક્ષત્રિયકૂળ માંથી અલગ થયેલી વર્તમાન શાખાઓ : - (ભાગ- ૨)

2020-05-30T12:39:00.001+05:30

છત્રીસ રાજપૂતવંશી ક્ષત્રિયકૂળ માંથી અલગ થયેલી વર્તમાન શાખાઓ : - (ભાગ- ૨)

રાજપૂતવંશી ક્ષત્રિય ઠાકોર અને તેમનો ઇતિહાસ (કેટલાક કુળો પોતાના પૂર્વજોના કાર્યો તેમજ કામો અને ગામો તથા તેઓને વારસામાં મળેલ પદવીઓ કે ઉપાધીઓના નામોથી પોતાના શાખો કે અટકો ધરાવે છે અને એ રીતે પોતાને ઓળખાવે છે.)

છત્રીસ રાજપૂતવંશી ક્ષત્રિયકૂળ માંથી અલગ થયેલી વર્તમાન શાખાઓ :

૧. અટલીયા ૨. અટોદરીયા ૩. અડાજણીયા ૪. અડીયલ ૫. આંબળા ૬. આંબળાવત ૭. ઉમટ ૮. કઠવાડીયા ૯. કારેલિયા ૧૦. કોસાડા ૧૧. કોસમિયા ૧૨. કોઠિયા ૧૩. કુંપાવત ૧૪. ખંગારોડી ૧૫. ખાચર ૧૬. ખેર ૧૭. ખેંગાર ૧૮. ગોથાણા ૧૯. ગોવિન્દાણી ૨૦. ગોહીલ ૨૧. ધરીયા ૨૨. છાસટીયા ૨૩. ચંપાવત ૨૪. ચન્દાવત ૨૫. ચાવડા ૨૬. ચૌહાણ ૨૭. ચુડાસમા ૨૮. જાદવ ૨૯. જાગીરદાર ૩૦. જાડેજા ૩૧. જેઠવા ૩૨. જેતાવત ૩૩. જોદ્ધા ૩૪. ઝાલા ૩૫. ઠાકોર ૩૬. ટાંક ૩૭. ડાભી ૩૮. ડોડીયા ૩૯. ડભોલિયા ૪૦. તરસાડીયા ૪૧. તવર ૪૨. તુંવર ૪૩. તુંવાર ૪૪. દરબાર ૪૫. પઢિયાર ૪૬. પઢેરિયા ૪૭. પુવર ૪૮. પરમાર ૪૯. પ્રાંકડા ૫૦. પિલુદરીયા ૫૧. બાકરોલા ૫૨. બોડાણા ૫૩. બિહોલા ૫૪. બારિયા ૫૫. બારડ ૫૬. ભાટી ૫૭. ભાટારા ૫૮. મંડોરા ૫૯. મકવાણા ૬૦. મસાણી ૬૧. મહીડા ૬૨. મહારાઉલ ૬૩. મહારાણા ૬૪. મહેચા ૬૫. માંગરોલા ૬૬. માટીએડા ૬૭. મિરોલિયા ૬૮. માતોજા ૬૯. મોરી ૭૦. મોટેડા ૭૧. રણા ૭૨. રાણા ૭૩. રાજ ૭૪. રાઠોડ ૭૫. રાઓલ ૭૬. રહેવર ૭૭. રાઉલજી ૭૮. રાયજાદા ૭૯. રાજપૂત ૮૦. લીમ્બોલા ૮૧. વણાર ૮૨. વશી ૮૩. વંશીયા ૮૪. વાંસદીયા ૮૫. વિરપુરા ૮૬. વાઘેલા ૮૭. વડોદરીયા ૮૮. વરણામિયા ૮૯. વણોલ ૯૦. વાળા ૯૧. વિહોલ ૯૨. સાણસિયા ૯૩. સોલંકી ૯૪. સિન્ધા ૯૫. સુરતિયા ૯૬. સિસોદીયા ૯૭. સગર ૯૮. સરવૈયા ૯૯. સોઢા ૧૦૦. સૂર્યવંશી ૧૦૧. શકતાવત ૧૦૨. શેખાવત ૧૦૩. હાડા ૧૦૪. ક્ષત્રિયા.

1. AṬALĪYĀ 2. AṬŌDARĪYĀ 3. AḌĀJAṆĪYĀ 4. AḌĪYALA 5. ĀMBAḶĀ 6. ĀMBAḶĀVATA 7. UMAṬA 8. KAṬHAVĀḌĪYĀ 9. KĀRĒLIYĀ 10. KŌSĀḌĀ 11. KŌSAMIYĀ 12. KŌṬHIYĀ 13. KUMPĀVATA 14. KHAṄGĀRŌḌĪ 15. KHĀCARA 16. KHĒRA 17. KHĒṄGĀRA 18. GŌTHĀṆĀ 19. GŌVINDĀṆĪ 20. GŌHĪLA 21. DHARĪYĀ 22. CHĀSAṬĪYĀ 23. CAMPĀVATA 24. CANDĀVATA 25. CĀVAḌĀ 26. CAUHĀṆA 27. CUḌĀSAMĀ 28. JĀDAVA 29. JĀGĪRADĀRA 30. JĀḌĒJĀ 31. JĒṬHAVĀ 32. JĒTĀVATA 33. JŌD'DHĀ 34. JHĀLĀ 35. ṬHĀKŌRA 36. ṬĀṄKA 37. ḌĀBHĪ 38. ḌŌḌĪYĀ 39. ḌABHŌLIYĀ 40. TARASĀḌĪYĀ 41. TAVARA 42. TUNVARA 43. TUNVĀRA 44. DARABĀRA 45. PAḌHIYĀRA 46. PAḌHĒRIYĀ 47. PUVARA 48. PARAMĀRA 49. PRĀṄKAḌĀ 50. PILUDARĪYĀ 51. BĀKARŌLĀ 52. BŌḌĀṆĀ 53. BIHŌLĀ 54. BĀRIYĀ 55. BĀRAḌA 56. BHĀṬĪ 57. BHĀṬĀRĀ 58. MAṆḌŌRĀ 59. MAKAVĀṆĀ 60. MASĀṆĪ 61. MAHĪḌĀ 62. MAHĀRĀ'ULA 63. MAHĀRĀṆĀ 64. MAHĒCĀ 65. MĀṄGARŌLĀ 66. MĀṬĪ'ĒḌĀ 67. MIRŌLIYĀ 68. MĀTŌJĀ 69. MŌRĪ 70. MŌṬĒḌĀ 71. RAṆĀ 72. RĀṆĀ 73. RĀJA 74. RĀṬHŌḌA 75. RĀ'ŌLA 76. RAHĒVARA 77. RĀ'ULAJĪ 78. RĀYAJĀDĀ 79. RĀJAPŪTA 80. LĪMBŌLĀ 81. VAṆĀRA 82. VAŚĪ 83. VANŚĪYĀ 84. VĀNSADĪYĀ 85. VIRAPURĀ 86. VĀGHĒLĀ 87. VAḌŌDARĪYĀ 88. VARAṆĀMIYĀ 89. VAṆŌLA 90. VĀḶĀ 91. VIHŌLA 92. SĀṆASIYĀ 93. SŌLAṄKĪ 94. SINDHĀ 95. SURATIYĀ 96. SISŌDĪYĀ 97. SAGARA 98. SARAVAIYĀ 99. SŌḌHĀ 100. SŪRYAVANŚĪ 101. ŚAKATĀVATA 102. ŚĒKHĀVATA 103. HĀḌĀ 104. KṢHATRIYĀ.

ઉપર જણાવેલ કૂળોમાંથી કેટલાક અસલ રાજપૂત શાખાઓ લખાવે છે; જ્યારે કેટલાક કૂળો પોતાના પૂર્વજોના કાર્યો તેમજ કામો અને ગામો તથા તેઓને વારસામાં મળેલ પદવીઓ કે ઉપાધીઓના નામોથી પોતાના શાખો કે અટકો ધરાવે છે અને એ રીતે પોતાને ઓળખાવે છે.

રાજપૂતવંશી ક્ષત્રિય ઠાકોર અને તેમનો ઇતિહાસ - વસતી અને વસવાટ :

સૌરાષ્ટ્ર સિવાયના ગુજરાતના ઉત્તર ગુજરાત અને તળ ગુજરાતના આ ક્ષત્રિયોની વસતી લગભગ ૪૫% જેટલી છે. આમાં ઉત્તર ગુજરાતના પાલવી ઠાકોર, પાલવી દરબારો, ઠાકોરો, મધ્ય ગુજરાતના ઠાકોર (પાટણવાડીયા, બારૈયા-બારીયા) વિગેરે છે. આ વર્ગની મુખ્ય કોમો બૃહદ ખેડા જીલ્લો, પાટણ, મહેસાણા, બનાસકાંઠા, સાબરકાંઠા, અમદાવાદ અને પંચમહાલ જીલ્લાઓમાં જોવા મળે છે. અન્ય જગ્યાએ આ ક્ષત્રિયોની વસતી નહીવત છે. સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છ વિસ્તારમાં આ ક્ષત્રિય ઠાકોર કે દરબારોની વસતી જોવા મળતી નથી.

ઉત્તર ગુજરાતના મહેસાણા અને પાટણ પ્રદેશના આ ઠાકોરો મોટેભાગે રજપૂત શાખ જ દર્શાવે છે. અને તેઓની રજપૂત અટકો પણ છે. રજપૂત અટક સિવાય પણ અન્ય અટક કે શાખો જોવા મળે છે. જેમકે બાપ અટક, ગામ અટક વિગેરે. બૃહદ ખેડા જીલ્લાના કપડવંજ, બાલાસિનોર, માતર, બોરસદ, ઠાસરા, મહેમદાવાદ, નડીયાદ, ખંભાત, વિગેરે તાલુકામાં પણ રજપૂત અટકો અને શાખ જોવા મળે છે. અને બાપ તેમજ ગામ અટકો પણ કેટલાક ક્ષત્રિયો લખાવે છે. સાબરકાંઠા વિસ્તારના બાયડ, પ્રાંતિજ, મોડાસા, મેઘરજ, ઇડર, હિંમતનગર તેમજ બનાકાંઠાના કાંકરેજ, વાગડોદ, ડીસા, રાધનપુર, પાલનપૂર, વડગામ વિગેરે વિસ્તારમાં આ કોમો મોટા સમૂહોમાં વસવાટ કરે છે. જયારે અમદાવાદ જીલ્લાના અમદાવાદ શહેર, દસક્રોઇ વિસ્તાર અને તેની આસપાસના પરાં વિસ્તાર તેમજ, ગાંધીનગર જીલ્લાના દહેગામ, કલોલ વિગેરે જ્યારે પંચમહાલ જીલ્લાના ગોધરા, હાલોલ, કાલોલ, શહેરા, વડોદરા જીલ્લાના સાવલી, વડોદરા, પાદરા વિસ્તાર વિગેરે જગ્યાએ આ ખમીરવંતી અને સ્વમાની તેમજ લડાયક સ્વભાવની આ ક્ષત્રિય જાતિઓ મોટા મોટા સમૂહોમાં વસવાટ કરે છે. કેટલાક પ્રદેશોમાં ઠાકોર ક્ષત્રિય વસતીના સળંગ પટ્ટા જોવા મળે છે. ચુવાળ પ્રદેશ, કટોસણ પ્રદેશ, વિરમગામથી લઈને બહુજરાજી વિસ્તાર વિસ્તાર, આ ઉપરાંત પાટણ વિસ્તાર, અને ખેડા જીલ્લાના કપડવંજ, બાલાસિનોર અને બોરસદ, બનાસકાંઠાના રાધનપુર,કાંકરેજ વિગેરે વિસ્તારોમાં આ કોમોના સળંગ પટ્ટા જોવા મળે છે.

ઉપરાંત મહેસાણા જીલ્લાના ખેરાળુ, વડનગર, વિજાપુર, વિસનગર, સિદ્ધપુર વિગેરે વિસ્તારોમાં ઠાકોર જાતિના વિશાળ સમૂહો કે જૂથો જોવા મળે છે. મૂળે ગુજરાતના અલગ અલગ વિસ્તારોમાં આ સમગ્ર કોમને ઠાકોર, રજપૂત, દરબાર, ઠાકરડા વિગેરે જેવા ઉપમાવાચક નામોથી ઓળખવામાં આવતા હતા. અને આજે પણ આ કોમને ઉપર મુજબના સંજ્ઞાવાચક નામોથી ઓળખવામાં આવે છે.કડી સર્વસંગ્રમાં જણાવ્યા મુજબ આ ક્ષત્રિય કોમો જુદા જુદા પ્રદેશોમાં ઉપર જણાવ્યા મુજબની શાખોથી ઓળખાય છે. મહીકાંઠા ડીરેકટરીમાં દર્શાવ્યા મુજબ મહીકાંઠા એજન્સી વિસ્તારમાં અંગ્રેજ હકુમત સમયે સાબરકાંઠા વિસ્તારના ઇડર, હિંમતનગર, નાની મારવાડ, તેમજ મહેસાણા જીલ્લાના કટોસણ બાવીસી, આંબલીયારા, બાંભર, દીયોદર, થરાદ ડીસા તાલુકો, કાંકરેજ, વડગામ વિગેરે વિસ્તારના ઠાકોરોને મહેવાસી તરીકે ગણાવ્યા હતા. આ સમગ્ર વિસ્તારના આ ઠાકોરો કે દરબારોએ અંગેજ સલ્તનત સામે પ્રતિકારો કરેલા જેઓને અંગ્રેજોએ તોફાનીઓ તરીકે વર્ણવેલા. પરંતુ તેઓ તોફાનીઓ ન હતા, જંગે ચડેલા બહાદુર સૈનિકો હતા. એક જંગ હતો. છીનવાતી આઝાદીની રક્ષા કરવાનો જંગ હતો. આ પ્રતિકાર અંગ્રેજ અને ગાયકવાડ સલ્તનતને મંજૂર ન હતો. તેથી અંગ્રેજ અને ગાયકવાડ સલ્તનતે મહીકાંઠા વિસ્તારના ઉપર જણાવેલા કેટલાક વિસ્તારના આ ક્ષત્રિયોને મેવાસી(તોફાની) ગણાવ્યા હતા. હાલ ઉત્તર ગુજરાતના કેટલાક ગામોને મહેવાસી કે મેવાસી કહેવામાં આવે છે.

વિસ્તારની દષ્ટીએ બનાસકાંઠાના ઠાકોરોનો પરગણાનો વિસ્તાર સાંતલપુરથી શરુ થઈને છેક વડગામ સુધીનો છે. અને આ સમગ્ર વિસ્તાર પાટણ સુધી ફેલાયેલો છે. આમ બનાસકાંઠાના ઠાકોરો મૂળે બનાસકાંઠાના હોઈ પોતાના સંબંધી ભાયાતોને માન આપીને બોલાવે છે. બનાસકાંઠા વિસ્તારમાં મૂળ ઠાકોર અને કેટલાક વિસ્તારોમાં કોળી ઠાકોર પણ જોવા મળે છે. આમ છતાં બાનસકાંઠાના ઠાકોરો અને મહેસાણા જીલ્લાના વિસ્તારના ઠાકોરોના વ્યવહારઓમાં ઘણો તફાવત જોવા મળે છે. બનાસકાંઠાના કેટલાક વિસ્તારના ઠાકોરો પોતાની દીકરી આપે છે અને લાવે છે પણ ખરા. જ્યારે મહેસાણા વિસ્તારાના કેટલાક ઠાકોરો જ્યાંથી કન્યા લાવે છે ત્યાં દીકરીને આપતા નથી.અને જ્યાં દીકરી આપે છે ત્યાંથી કન્યા લાવતા નથી. જો કે વડનગર અને વિસનગર વિસ્તારના ૧૨ પરાંના વિસ્તારમાં આમાં કેટલોક અપવાદ છે. જે ઠાકોરો બાર પરાં ગોળમાં જોડાયેલા છે તે એક બીજાને કન્યાઓ આપે છે અને લે છે પણ ખરા. થોડાક સમયથી આ ગોળમાં જ કન્યાઓ આપવા લેવાનો વ્યવહાર વિકસિત થતો જોવા મળ્યો છે. આમ થવાથી સગોત્ર લગ્નો થવાનો સંભાવના વધી જવાની શક્યતાઓ રહેલી

પાટણ, બનાસકાંઠાના પાલવી ઠાકોરો-પાલવી દરબારો એ પોતાના સામાજિક વ્યવહારો જાળવી રાખ્યા છે એ એમની ખાનદાની રીત છે. જ્યારે મહેસાણા જીલ્લાના પાલવી ઠાકોરો એ સામાજિક વ્યવહારો જાળવવામાં ઉણા ઉતર્યા છે. તેમ છતાં શિક્ષણ નું પ્રમાણ હોવાથી વધુ આધુનિક બનવા પામ્યા છે. એ જ રીતે ખેડા-આણંદ જીલ્લાના ક્ષત્રિયો માં પણ આધુનિકતાનું વધુ પડતું આંધળું અનુકરણ થવા પામ્યું છે. આધુનિક ઠાકોરોમાં ક્ષત્રિય અટકો ઉપરાંત તેમના ગામ અથવા તો કુટુંબના વડવાના નામ પરથી અટકો થયેલી જોવા મળે છે. જ્યારે મહેસાણા જીલ્લાના વિસ્તારમાં ઠાકોરોમાં માત્ર ક્ષત્રિય જ અટક રાખેલી જોવા મળે છે. હાલમાં આ સમગ્ર કોમ ઉત્તર ગુજરાતના મહેસાણા વિસ્તારમાં ઠાકોર કે દરબાર કે રજપૂત તરીકે ઓળખાય છે. જ્યારે મધ્ય ગુજરાત બાજુ ઠાકોર કે પાટણવાડીયા કે દરબાર તરીકે પોતાને ઓળખાવે છે. જ્યારે રાજઘરાના લોકો હજુ પણ આ સમગ્ર ક્ષત્રિય કોમને તેમનાથી નીચા માને છે.

વર્તમાન અને ભૂતકાળમાં ઉત્તર ગુજરાતની આ ક્ષત્રિય કોમથી કણબીઓ કે કડવા પટેલો ડરીને ચાલતા ચાલે છે. અને હાલમાં પણ આ કોમનું વર્ચસ્વ અને જો હુકમી યથાવત રહેલુ છે. આ વિસ્તારમાં ઘણા બધા કુરીવાજો અને અન્દ્ધશ્રદ્ધો વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે. આનુ કારણ આ વિસ્તારની આ ક્ષત્રિય કોમનું આર્થિક પછાતપણુ જવાબદાર છે. વળી ગાયકવાડ અને બ્રીટીશ સલ્તનતના વખતે પટેલોની વગ સારી એવી હતી. જેના કારણે કેટલાક અમીન અને દેસાઈ તેમજ દરબાર તરીકે આ પટેલ કોમ ઓળખાતી. હવે સૌ પોતાને પાટીદાર તરીકે ઓળખાવે છે. જો કે સ્વતંત્ર ચળવળ સમયે કેટલાય ઠાકોરોએ શહીદી વ્હોરેલી છે. પરંતુ આ બધાને મેવાસી કે બહરવટીયા તરીકે ઉપમા આપવામાં આવી છે. મોગલ અને ગાયકવાડ સલ્તનત વખતે ખેડા જીલ્લાના પટેલોએ પોતાની વગના કારણે પાટીદાર તરીકે પોતાની ઓળખાણ આજે પણ જાળવી રાખી છે. અને એ જ રીતે ઉત્તર ગુજરાતના નાના નાના ઠાકોરો કે દરબારોએ પોતાનુ વર્ચસ્વ જાળવી રાખ્યું અને તેની હુંફ આજે પણ અકબંધ જોવા મળે છે. ઉત્તર ગુજરાતના ઠાકોરોમાં આજે પણ એકતા જોવા મળે છે જ્યારે મધ્ય ગુજરાતની આ ક્ષત્રિય કોમમાં એકતાનો અભાવ છે. આ વિસ્તારની ક્ષત્રિય પ્રજાની ગરીબાઈનુ પણ કારણ આ કોમની એકતા નથી તે જ છે.

આજે પણ આ વિસ્તારના ઠાકોરો એક બીજા સાથે ઉંચનીચના ભેદભાવમાં જ મ્હાલે છે. આ વિસ્તારમાં રોજગાર ધંધા અને ફળદ્રુપ જમીનો હોવા છતાં કેટલાક કુરીવાજો, અંધશ્ર્દ્ધાઓ અને ખોટા વ્હેમો અને દારુ – જુગાર જેવી બદીઓને કારણે આ વિસ્તારની આ ક્ષત્રિય કોમ આજે પણ પછાત રહી જવા પામી છે. આજે આ વિસ્તારમાં પટેલ કોમ અગ્રેસર છે. જ્યારે આ વિસ્તારની કેટલાક ગણ્યા ગાંઠ્યા પરીવારો સિવાય આ સમગ્ર ક્ષત્રિય કોમનો મોટો વર્ગ મજૂરી પર આધાર રાખે છે. ટૂંકી જમીનો અને ખોટા ન પોષાય તેવા ખર્ચા અને વ્યવહારો ને કારણે અહીની મોટા ભાગની પ્રજા આર્થિક રીતે આજે પણ સબળ નથી. ચુંવાળ પંથક બાજુના પાલવી દરબારો, ઠાકોરો આજે પણ પોતપોતાને અલગ અલગ ઓળખાવે છે. કેટલાક પોતાને રજપૂત તરીકે પણ ઓળખાવે છે. આમ હકીકત જોવા જઈએ તો મહેસાણા, સાબરકાંઠા, અમદાવાદ, ગાંધીનગર,પંચમહાલ અને ખેડા જીલ્લાના ઠાકોરો-દરબારો લગભગ એક જ હોય તેમ જણાય છે.

સરકારશ્રીએ બક્ષીપંચ અને કેન્દ્રના ધોરણ આર્થિક પછાતપનો લાભ આપેલ હોવાથે હવે બદલાયેલી પરિસ્થિતિના કારણે આ તમામ કોમો એકબીજાની નજીક આવવા લાગી છે. શૈક્ષણિક રીતે આ સમગ્ર સમાજ હવે આગળ આવવા માંડ્યો છે. હવે સૌ બધાને એકજ માને છે. હવે દીકરીઓ માટે ઉંચાકુળની સરખામણીએ શૈક્ષણિક રીતે આગળ પડતા કુંટુંબની ઓળખાણ પહેલાં જોવામાં આવે છે.

રાજપૂતવંશી ક્ષત્રિય ઠાકોર અને તેમનો ઇતિહાસ - પરંપરાગત પહેરવેશ અને સંસ્કૃતિ :

ઉત્તર ગુજરાત અને મધ્ય ગુજરાતના લોકોમાં પહેરવેશ બાબતે આજે પણ ભિન્નતા જોવા મળે છે. ઉત્તર ગુજરાત બાજુના આ કોમના પુરુષો આજે પણ ઘેરદાર ધોતિયુ પહેરે છે. જ્યારે કાનમાં કડીઓ કે મરચીઓ તેમજ કેડમાં કંદોરા વિગેરે ધારણ કરે છે. પહેલાના સમયમાં તેઓ તલવાર કે ધારદાર હથીયાર યા તો કેડમાં છરો કે છરી ફરજીયાત રાખતા. હાલમાં પણ કેટલાક યુવાનો પોતાના રક્ષણ માટે ધારદાર છરા અંગત રીતે રાખે છે. ઉપરાંત જ્યારે પણ ખેતરમાં કે વગડે જવાનું થાય ત્યારે હાથમાં ધારદાર ધારીયું તો હોય છે. લગ્ન પ્રસંગે માથે સાફો કે પાઘડી ધારણ કરે છે. ઉત્તર ગુજરાતના કેટલાક લોકો કાનમાં ગોખરુ પણ પહેરે છે. જે એક પ્રકારનું સોનાનું ઘરેણું છે. બૂટ, મોજા, ઘેરધાર ધોતિયું અને પહેરણ એ આ વિસ્તારના પુરુષોનો મુખ્ય પહેરવેશ છે. હવે યુવાનો ધોતિયાની જગ્યાએ પેંટ અને શર્ટ પહેરે છે.

ક્ષત્રિય ઠાકોર વર્ગની ઉત્તર ગુજરાતની સ્ત્રીઓ પોતાના વડવાઓના ચાલ્યા આવતા પરંપરાતગત પહેરવેશ તરીકે ઘેરદાર ૫ થી ૧૦ મીટરના જુદા જુદા રંગના ઘાઘરા પહેરે છે. લાજ વાળવાનો રીવાજ હાલમાં પણ મોજૂદ છે. પરીવારમાં વડીલો હોય તેવા તમામની મર્યાદા રાખીને લાજ કાઢવામાં આવે છે. પરીવારમાં સસરા, જેઠ, વડ સસરા તેમજ જમાઈની પણ લાજ વાળીને માર્યાદાઓ હજુ પણ જાળવી રાખવાનો રીવાજ આ સમાજમાં ચાલે છે. સાસુ, સાળાની પત્નીઓ અને સસરા પક્ષની તમામ સ્ત્રીઓ જમાઈની લાજ વાળીને પોતાનો માન મરતબો જાળવી રાખે છે. પાણી ભરીને આવતી જે જતી તેમજ માથે ચારનો ભારો ઉપાડીને આવતી આ સમાજની કોઇપણ સ્ત્રી (વહુ) પોતાનાથી મોટા કોઇપણ પુરુષને માન આપવા રસ્તામાં બાજુમાં ખસીને ઉભી રહી પોતાની મર્યાદાને જાળવી રાખે છે. જો કે ગામડામાં આ ક્ષત્રિય જાતિ સિવાય અન્ય જાતિની સ્રીઓ દ્વારા પણ લાજ વાળવાની પ્રથાઓ જાળવી રાખી છે. જો કે હાલમાં આ રીવાજ અસ્થાને છે પણ પોતાની પર્ંપરાઓ અને સંસ્કૃતિની જળવણીમાટે આવી પ્રથાઓ ચાલુ રાખવી જરુરી છે. મેવાસી તેમજ ઠાકોરો અને દરબારોના ગામોમાં આજે પણ સ્રીઓ પૂરેપૂરો મલાજો રાખે છે. કેટકેલ સ્થળે વિધવાઓ પણ આઘેરુ ઓઢે છે. આમ છતાં આ વિસ્તારમાં આ કોમોમાં અલગ અલગ પોષાકો પણ જોવા મળે છે. ગરાસિયાઓ ચારે છેડે ધોતિયુ અને માથે લીલા રંગનો ૧૦ થી બાર હાથનો ફેંટો બાંધે છે અને ખભે લીલા રંગનો રૂમાલ પણ રાખવાની પરંપરા હતી. પાલવી દરબારોમાં લાલ રંગના ફેંટા પહેરવાનો રીવાજ હાલમાં પણ મોજુદ છે.

ઉત્તર અને મધ્ય ગુજરાતના ક્ષત્રિય- ઠાકોરો મોટે ભાગે રજપુત- રાજપુત ઠાકોરો છે. પરંતુ અનુલોમ અને પ્રતિલોમ જેવા લગ્ન વ્યવહારો ને લીધે જુદા જુદા અનેક દરજ્જાઓમાં વિભાજીત થયેલા જોવા મળે છે. જાતવંત લોહી- મિશ્રણથી ઉદ્ભવેલી હાજરો ખમીરવંતી જાતિઓએ મા ભોમને વિદેશી આક્રમણકારીઓથી રક્ષિત કરવા પોતાના રકતથી પવિત્ર ધરતીને રંગીને કાયમ માટે ભારતમાતાની ગોદમાં પોઢી ગઈ છે. જે બગીચામાં રંગબેરંગી ફુલોમાં વિવિધ પુંકેસરો ઊડીને વિધવિધ સ્ત્રીકેસરોમાં ઢળી પડ્યાં, એનાં અંતરમાં ઉતારા કરી લીધાં, એમાં કોઇ કોઇ ફુલોની પાંખડીયે એકસામટા સાત સાત રંગોની જેમ ભાત પડેલી છે એમાંથી આવો ભાતીગળ ફાલ નીપજ્યો અને ગુલબોએ અને ગલગોટાએ કૈ કૈ રંગો બદલ્યા છે ને હજુ લોહી – મીશ્રણ પુષ્પોની દુનિયમાં ચાલી રહ્યું છે એવું ભુતકાળમાં ક્ષત્રિયા અને અન્ય જાતિઓમાં લોહી-મીશ્રણો થયેલાં પુષ્પની દુનિયામાં જે બન્યું એવું જ આ ગુજરાતની સોરઠ,તળ ગુજરાત અને ગુજરાતમાં પણ ક્ષત્રિયા પ્રજામાં બની ગયું હતું. જેને આજે આપણે “ કાંટીયા વરણ ” કહીને જેની અવગણના કરીયે છીયે,તે બધી જાતિઓના ચહેરા નીરખીને જુઓ: એના પહેરવેશ, રીતરિવાજ, દાઢીમુછના વળાંક,આંખોની અણીઓ, ભમ્મરનાં ભાલાં નિહાળો; એની રમણીઓના અંગ-લાવણ્ય, અવાજની મીઠાશ,ગાવાની હલક, ઓરડની કલા- દિવલો પર લીંપીને ભાત પાડવાની કલા- કારીગીરી, એ બધું તપાસો; એ બધામાં અનેકવિધ સંસ્કારોની રળીયામણી ભાત પડેલી છે.

આ બધાં પણ ભાતભાતના લોહી-મીશ્રણમાંથી રંગાઈને ખીલેલાં માનવ પુષ્પો છે. એક મેરાણીના દેહને નિહાળો;ચોવીસેય કલાક પરિશ્રમ કરતી કણબણ જેવા સ્નાયુઓ છે, રાતદિવસ ધુળમાં રોળાતાં રોળાતાં એ અંગોમાં રાણીવાસની કોઇ તન્વંગી રજપૂતાણીનાં રૂપ નીતરે છે અને છતાંય કામદેવની કામઠી સરીખાં એનાં નેણની નીચે કોઇ ચારણી જોગમાયાની અગ્નીઝરતી આંખો ઝગે છે. એવી જ રીતે એના પુરુષને તપાસો અને પછી એ સાંતી હાંકતો કણબી છે, થોભાળો રજપૂત છે કે દેવીને પૂજનારો કોઇ ચારણ છે, તે શોધવાની રમણીય મૂંઝવણ અનૂભવો. અનેકવિધ લોહી-મીશ્રણથી રંગાઈને જન્મેલી સુવાસ શૌર્યકથાઓ,પ્રેમકથાઓ, સુખ:દુખના રાસડાઓ, વાજિંત્રો, કલા-કારીગીરીઓ,નૃત્યો- શોખ અને ગોર ગોરમટીને રૂપે મંદ મંદ મહેકી રહી હતી, સમસ્ત જીવનને એણે સુવાસિત બનાવ્યું હતું. આજ એ સુવાસ ઉપર રજ ચડી ગઈ છે. આજ સંસ્કૃતિના પારણાંમાં હીંચેલી એ બધી જાતિઓ બળાત્કારે જીવે છે. વિકૃત બનીને ઊલટું આપણી સંસ્કૃતિને વિશે ભુલાવો ખવરાવે છે.

આ જે આપણે આપણી સંસ્કૃતિને દાવ પર લગાવીને સમસ્ત ક્ષત્રિય સમાજને અલગ અલગ જાતિ સમુહોમાં વિભાજીત કરીને પોતાના પગ ઉપર કુહાડો મારી રહ્યા છીયે. જેમ ફુલને ફુલ જ અને વૃક્ષને વૃક્ષ જ કહેવાય, એમ ક્ષત્રિયની ઓળખણ એક જ હોય; ભલેને પછી ડળીઓ કે શાખાઓ અનેક કેમ ના હોય. ક્ષત્રિય એ એક વિશાળ વટ્વૃક્ષ છે અને રજપૂત, ઠાકોર, દરબાર,ગરાસીયા, પાલવી, વિગેરે એ બધી શાખાઓ કે પ્રશાખાઓછે. આ પ્રશાખઓને પાંદડાં અને ફુલ પણ હોય છે. પરંતુ પાંદડાં અને ફુલ વિના ડાળી ના શોભે અને ડાળી વિના વૃક્ષ, વૃક્ષ ના રહેતાં થડીયું બની જાય એમ આ સમસ્ત ક્ષત્રિયા સમાજના જાતિ સમુહો, પેટાજાતિઓ અને પેટા શાખાઓથી આપણો સમસ્ત સમાજ સુશોભિત છે. ક્ષત્રિયા સંસ્કૃતિની જાળવણી અને એની ધરોહરને સાચવી રાખવાની જવાબ્દારી આપણા સૌની સરખી છે. તાળી હમેશાં એક હાથે ના પડે. હજારો વર્ષોથી આપણા પૂર્વજો આપેલા બલીદાનોને વિસરવા એ આપણી પડતીનું સૌથી મોટું કારણ હશે. વિરાશતને કોરાણે ના મુકી શકાય. આપણી ખાનદાની, સ્વભાવગત અને ખુમારીને ભુલાવી દેવી એ આપણી ભુલોની મોટી ભુલ ગણાશે. જય હો. (ભવાનસિંહ)

“આપણી વંશ પરંપરાઓ પ્રમાણે આપણા પૂર્વજોને માન આપવું, તેમની મર્યાદાનુસાર આચરણ કરવું અને

તેમણે બતાવેલા માર્ગ પર ચાલવું એ આપણો નૈતિક ધર્મ છે. ”

વધુ અગામી પોસ્ટ માં : ક્ષત્રિય ઇતિહાસ, ક્ષત્રિય વંશ, ક્ષત્રિય અટકો, ક્ષત્રિય રાજપૂત, ક્ષત્રિય ઠાકોર, દરબાર

More in Next Post : Kshatriya History, Kshatriya Dynasty, Kshatriya Surnames, Kshatriya Rajput, Kshatriya Thakor, Darbar

જય માઁ ભવાની.. જય ક્ષાત્રધર્મ..

લેખક : ભવાનસિંહ ઠાકુર ( રભાતર પરમાર) ૯૪૨૭૦૬૩૨૨૪ (તારીખ: ૦૭-૦૯-૨૦૧૬)

સંકલન : શ્રી દિવ્યનિમેષસિંહ રાઠોડ (અમદાવાદ, ગુજરાત)

Editing : Shri Divyanimeshsinh Rathore (Ahmedabad, Gujarat)

છત્રીસ રાજપૂતવંશી ક્ષત્રિયકૂળ માંથી અલગ થયેલી વર્તમાન શાખાઓ : - (ભાગ-૧)

2020-05-30T12:39:00.000+05:30

છત્રીસ રાજપૂતવંશી ક્ષત્રિયકૂળ માંથી અલગ થયેલી વર્તમાન શાખાઓ : - (ભાગ-૧)

છત્રીસ રાજપૂતવંશી ક્ષત્રિયકૂળ માંથી અલગ થયેલી વર્તમાન શાખાઓ :

રાજપૂતવંશી ક્ષત્રિય ઠાકોર અને તેમનો ઇતિહાસ

આપણે આગળ જોઇ ગયા તેમ સામંતવાદના હજારો વર્ષો સુધી જેના પૂર્વજોએ સતત સંગ્રામ જ નિહાળ્યા છે, સતત સંગ્રામ જ ખેડ્યા છે, જેઓ સતત સંગ્રામ દરમ્યાન જન્મ્યા છે અને જીવ્યા છે અને સંગ્રામ દરમ્યાન જ વિરગતિ પામ્યા છે તેવી ગુજરાતની આ અતિ લડાયક અને શૂરવીર પ્રજાના વંશજો આજે તો ક્યાંક ઠાકોર તો ક્યાંક ધારાળા તો ક્યાક બારીયા કે બારૈયા તો ક્યાંક ઠાકરડા તો ક્યાંક પાટણવાડીયા તો ક્યાંક કોળી, કોળી દરબાર, ભીલવા દરબાર, ચુવાળીયા, તળપદા, રાજપૂત દરબાર, મોલેસલામ દરબાર કે રાજપૂત, જાગીરદાર કે ગરાસિયા કે કાંતો પાલવી ઠાકોર કે પાલવી દરબાર એવાં એવાં જૂદા જૂદા પંથકોમાં વસતા તેમના સમૂહો ઓળખાય છે. વાસ્તવમાં પૂર્વે રાજાઓ અને દેશી રજવાડાઓના રક્ષણ માટે પોતાના લોહી રેડીને બલિદાનો આ પ્રજાના પૂર્વજોએ આપેલા છે.

આ પરિસ્થિતિ દરમ્યાન શત્રુના સૈન્યથી પરાજિત થયેલા રાજવીઓને ક્યારેક જંગલો અને ડુંગરોમાં આશ્રય લેવો પડતો હતો. અને લગ્ન વ્યવહારોથી માડીને અન્ય કરતા હતા. પણ સમાજમાં આને કારણે તેમનો દરજ્જા શુદ્ધ ક્ષત્રિયો કરતા ઊતરવા લાગ્યા. જેથી ઉપર જણાવ્યા મુજબના ઉંચ નીચના દરજ્જામાં આ શૂરવીર અને લડાયક વંશજો પેટા વર્ગોમાં વિભાજીત થઈ ગયા. આગળ જોઇ ગયા તેમ રાજપૂતોની છત્રીસ કૂળોની જાતિઓ આજે લગભગ ૧૦૫ કે તેથી વધારે કૂલોમાં વિભાજીત થવા પામી છે.

આ અલગ થયેલી છત્રીસ કૂલોમાં ઠાકોર કૂળ પણ રાજપૂત જાતિમાંથી પૂર્વકાળમાં અલગ થયેલી જાતિ છે. ઠાકોર એ કોઇ જાતિ કે કોમની અટક નથી પણ ક્ષત્રિય સમાજનો એક વિશાળ સમૂહ છે. જેની અલગ અલગ રાજપૂત શાખાઓ પણ છે. આમાં પરમાર, સોલંકી, ડાભી, ચૌહાણ, રાઠોડ, વાઘેલા, જાદવ, ઝાલા, મકવાણા, પઢિયાર, ચાવડા, ગોહેલ, ભાટી વિગેરે શાખોથી પણ ઓળખાય છે. કેટલાક હવે ફકત ઠાકોર તરીકે ઓઅળખાય છે. તેમની અટકા શાખ એકજ ઠાકોર લખાય છે અથવા લખવામાં આવે છે.

કેટલાક પોતાના પૂર્વજોના નામે તો કેટલાક પોતાના ગામોના નામોથી કે કેટલાક પોતાના પૂર્વજોના કાર્યોના નામે ઓળખાય છે. જેમાં ઉત્તર ગુજરાતમાં કેટલાક ડાભી ભટેસરીયા તરીકે, કેટલાક પરમારો વડનગરા તરીકે, કેટલાક પરમારો રભાતર પરમાર, કેટલાક મેવાસી તો કેટલાક સામંતો તરીકે ઓલખાય છે. મધ્ય ગુજરાતમાં કેટલાક સોઢા પરમાર કે પગી તેમજ ધારાળા તરીકે ઓળખાય છે. કેટ્લાક પાટણવાડીયા તરીકે પણ પોતાને ઓલખાવે છે. કેટ્લાક ચુવાળીયા તો કેટ્લાક ખાંટ તરીકે પણ જાણીતા છે.

ઠાકોર, ઠાકરડા, પાટણવાડીયા, ધારાળા, બારૈયા ચુવાળીયા વગેરેનો પ્રશ્ન કાંઇક રીતે જુદો પડે છે. આ કોમોના પૂર્વજોના હારવાથી, ભાગવાથી, યા ભાગલા પાડવાના કારણે આ લડાયક અને શૂરવીર ક્ષત્રિયોના આ વંશો વિકેન્દ્રિત થઈ ચારેકોર પ્રસરતા રહ્યા. કેટલાય તેમના કૂળના રાજાઓના રાજ્યો પૂર્વકાળમાં વિકેન્દ્રિત થતાં ગયાં. તેમના વંશજો તે મૂજબ વિકેન્દ્રિત થતાં ગયાં અને મોભો પણ ઊતરતો ચાલ્યો પણ અટકો તો યથાવત રહી અને મોટા કૂળો પ્રસંગોપાતા પોતે આવા કૂળોની કન્યા લેતા પણ હતા.

ઈ.સ.ની ૮મી સદીથી ૧૨મી સદી સુધી સર્વત્ર રજપૂત કૂળો છવાઈ ગયાં હતાં. તેમાં ગુજરાત અને રાજસ્થાનમાં તો રજપૂત કૂળો-ભીલો અને આદીવાસીઓ તેમજ કોળીઓ વચ્ચેની ભેદરેખા ભૂસાઈ ગઈ હતી. ઈસ્લામિક આક્રમણો અને મુસલમાન સલ્તનો સાથેના યુદ્ધોમાં પરાજિત રજપૂત રાજાઓને કોળી અને ભીલોના વિસ્તારોમાં વખતો વખત આશ્રયો લેવા પડતો હતો. અને તેમાં ભળી જવું પડતું અને તેમની મદદથી ફરી રાજસત્તા હાંસલ કરવા અથવા તો નવું રાજ્ય સ્થાપવા પ્રયત્નો થતાં પંચમહાલ, સાબરકાંઠા, અને બનાસકાંઠામાં ભીલો અને રજપૂતો વચ્ચે ભેદરેખા ન રહી. સાથે સાથે અમદાવાદ, વિરમગામ, મહેસાણા, ખેડામાં કોળીઓ-ભીલો અને રજપૂત કૂળો વચ્ચેની ભેદરેખા પાતળી બની ગઈ.

શુદ્ધ ક્ષત્રિય કૂળનાં ગણ્યાં ગાંઠ્યાં રાજ્યાં રહ્યાં. તેમનો મોભો ઊંચો રહ્યો અને તે પછીના બીજા નંબરના રાજવી કૂળો અને રજપૂત કૂળો કે જે મહદ અંશે જે સ્થળે વસતી ભીલ,કોળી વગેરે પ્રજા સાથે ભળ્યા અને જૂદા જૂદા મોભા પ્રમાણે વિભાજીત થતા રહયાં. આમ તે સૌએ પોતાની રાજપૂત શાખ ટકાવી રાખી. આ વર્ગોમાં ઠાકોર, ઠાકરડા, કોળી, ખાંટ, ચુવાળીયા કોળી, પાટણવાડીયા, બારૈયા, ધારાળા, બારિયા, પગી વિગેરે છે. ક્ષત્રિયો મધ્યકાલિન યુગમાં રાજપૂત્ર તરીકે ઓળખાવા લાગ્યા. તેમાંથી રાજપૂત અને રાજપૂતમાંથી રજપૂત અપભ્રંશ શબ્દ રહ્યો. જોધપૂર અને તેની આસપાસનો વિસ્તાર રજપૂતોથી ઊભરાવા લાગ્યો. તે સમગ્ર વિસ્તાર રપૂતાના યા રાજસ્થાન તરીકે ઓળખાવા લાગ્યો. આ સિવાય મેવાડ, માળવા, તથા ઉત્તર ભારત, બિહાર, હિમાચલ, પ્રદેશ, મધ્ય પ્રદેશ, ગુજરાત વગેરે નાનાં મોટાં રાજ્યો જે મૂળે રાજપૂતોના હતાં, તે જ્યારે જ્યારે નબળાં પડતાં ત્યારે ઈતર કોમના સૈનિક તૂલ્ય પ્રજા અથવા તેના મૂખી, સરદારો, વિગેરે પણ રાજા થતાં ગયા. તેમાં ભીલ, ભીલાલા, રાજપૂત, ગરાસિયા, આહિર, ભરવાડ વિગેરે ભળતા ગયા અને તે સૌ પોતાને રજપૂત તરીકે ઓળખાવા લાગ્યા. નાનાં રજવાડાં ઠાકોર, ઠાકુર, દરબાર, પાલવી ઠાકોર, પાલવી દરબાર, ગરાસિયા તરીકે ઓળખાવા લાગ્યાં. મોટા રજપૂત રાજવીઓ તો અનેક રાણીઓ રાખતા,અને તેમને ગમે તે કૂળની કન્યા લેવાની છુટ હતી. આથી નિર્માણ થતી પ્રજા ક્યાંક રજપૂત તરીકે તો ક્યાંક રજપૂતની પેટા કોમ તરીકે નિર્માણ થતી ગઈ. આમ સમગ્ર રજપૂત વંશમાં પિતૃપક્ષે ક્ષત્રિયો વિશેષ રહ્યા જ્યારે માતૃપક્ષે અનેકવિધ કોમો સાથે ક્યાંક ક્યાંક સંકળાયેલા રહેતા. રાજપૂત શાખા કયા વંશમાં કાળવવામાં આવેલી છે તેની વિગત આપણે શરુઆતમાં જોઈ ગયા છીયે.

આમ ઉત્તર ગુજરાત બાજુ ક્યાંક કોળી રજપૂત તો ક્યાંક ઝાલા મકવાણા, તો ક્યાંક પાલવી ઠાકોરો તો ક્યાકં પાલવી દરબારો યા ગરાસીયા દરબારો તો ક્યાંક ઠાકોર, ઠાકરડા, તો મધ્ય ગુજરાતમાં કોઇક ધારાળા, પાટણાવાડીયા, બારૈયા કે બારીયા વિગેરે નામે રજપૂત જૂથો પોતાના સ્થાનિક વિસ્તારમાં જુદા જુદા દરજ્જા મુજબ અલગ ઓળખાતા થયાં. બાકી જાડેજા, રાણા દરબારો, ગોહેલો, પરમાર, વાઘેલા, સોલંકી વિગેરેના કેટલાક રજપૂત કૂળો કે જેમને બીજા દરજ્જા યા કક્ષાના કૂળની કન્યાઓ ન લીધી તે પોતાને શુધ્ધ રાજપૂત કૂળના દર્શાવતા રહ્યા અને કેટલાકે એકાદવાર બીજા દરજ્જાના ગણાતા રાજપૂત કૂળની કન્યા લીધા પછી પૂન: પોતાનો પ્રથમ વર્ગના રાજપૂતનો દરજ્જો જાળવી રાખવા યથાવત રીતે પોતાના સમકક્ષ રાજવી કૂળની જ કન્યા લેવાની પ્રથા અપનાવતા. તેમણે પ્રથમ દરજ્જાના રાજપૂત ક્ષત્રિય કૂઑઅનો દરજ્જો જાળવી રાખ્યો. જે રાજ કરે તે રાજા અને તેના વંશજો, ભાયતો, સરદારો અને વંશ પરંપરાગત સૈનિક પ્રજા તે રાજપૂત પ્રજાયા રાજપૂત ક્ષત્રિયો ગણાતા આવ્યા છે. તેમનો વ્યવસાય જ પરંપરાગત સૈનિકનો હતો. પ્રજાની રક્ષા કરવાનો પોતાનો મુખ્ય વ્યવસાય હોવા છતાં શાંતિકાળમાં ખેતી, પાયદળ અને ઘોડેસ્વાર તરીકેની પણ ફરજો અદા કરતા હતા. જરુર પડે યુદ્ધ ખેલવું અને રક્ષા કાજે કાં ખપી જવું યા વિજયી થવું. આ છે. રાજપૂત કૂળોની આદી અનાદી કાળથી ચાલી આવતી પરંપરા. આ પરંપરા જાળવી રાખનાર રજપૂત પ્રજા સતત રાજ્યો, કૂળો અને પ્રાદેશિકતા મૂજબ વખતો વખત વિભાજિત થતી આવેલી છે. અને તે જૂદા જૂદા દરજ્જા પ્રમાણે જૂદા જૂદા નામે ઓળખાય છે તેમજ જૂદા જૂદા હક્કો ભોગવતી આવી છે. આમ મૂળે આ વંશો ક્ષત્રિયોના જ છે.

બ્રીટીશ સૈન્યો, મરાઠા સૈન્યો અને મુસ્લિમ સુબાઓ વચ્ચેનાં પ્રાદેશિક યુદ્ધોમાં અવાર નવાર માલિકીના વિસ્તારો માટે સરહદોની નોંધણી કરવામાં આવતી. અને આ નોંધણી ગુજરાતની નદીઓના કાંઠા વિસ્તારો મુજબ કરવામાં આવી. આવા વિસ્તારોને સાબરકાંઠા વિસ્તાર, બનાસકાંઠા વિસ્તાર, મહીકાંઠા વિસ્તાર, રેવાકાંઠા વિસ્તાર, તાપીકાંઠાનો વિસ્તાર, જ્યારી સૌરાષ્ટ વિસ્તાર મહદ અંશે રાજપૂત કૂળોની અટકો ઉપર ઓળખવામાં આવતો. જેમાં ઝાલાવાડ, ગોહીલવાડ, રાણા વિસ્તાર વિગેરે નામોથી ઓળખાતો. આ બધાનો ઉલ્લેખ જે તે એજન્સીઓમાં તથા રજવાડાના ઇતિહાસોમાં અને સર્વસંગ્રહોમાં લખાતો રહ્યો. આમ એકજ મુળના એવા આ છે ગુજરાતના ઠાકોરો, કોળી, રાજપૂતો, કોળી ઠાકોરો, ભીલવા ઠાકોરો, પાલવી-ઠાકોર-પાલવી દરબારો, રાજપૂતો, રાજપૂત ગરાસિયા, રાજપૂત દરબારો, પાટણવાડીયા, બારૈયા, બારિયા, ઠાકરડા અને ધારાળા. આમ તો અ બધી કોમો રજપૂત કોમો છે પરંતુ પોતાના મોભા અને માન મરતબાને કારણે એક બીજાને અલગ અલગ માને છે. રજપૂતો પોતાને અન્યો કરતાં સૌથી ઉંચા માને છે.

મુલકગીરી, વિઘોટી, ફરતી વિઘોટી, ગિરાસ કે ગરાસ, ગિરાસદારો, તાલુકદારી પ્રથા, જામા પદ્ધતિ, થાનેદાર પધ્ધતિ, ઈજારદારો, બારખળી પદ્ધતિ, ઈનામદાર, કામદાર, જીવાઈ, કામદાર, વાંટા, પઠ્ઠા, મલિકી, કસબાતી, ભોગવટો, સલામી, નજરાણાં, સનંદો, નરવાદારી, ભાગીદારી, વિગેરે પધ્ધતિઓને કારણે તેમજ આ બધી વેરા વસુલાતોને કારણે શોષણો થવાથી આ પ્રજા ત્રાહીમામ પોકારી ઉઠી. આમ ઉપર જણાવ્યા મુજબની આ લડાયક અને સ્વામનપ્રિય કોમોમાં ઉપર જણાવ્યા મુજબની વિવિધ વેરા પધ્ધતિઓના ગંભીરે પ્રત્યાઘાતો પડ્યા.તેનો પ્રતિકાર કરતાં કરતાં આ પ્રજા બળવા અને લૂંટફાટ તેમજ ધાડ તરફ વળી. સમગ્ર પ્રજા ગરીબ, બેકાર, ચોરી, કૂંટફાટ, દારુની બદીઓમાં સપડાટી ગઈ. આ છે પરંપરા આ લડાયક અને સ્વમાની કોમની દુર્દશા. આમ છતાં લડાયક અને ખમીર આ પ્રજામાંથી ગયું નથી. ક્યાંક અન્યાય થતો હશે યા સ્વમાન ભંગ થતો હશે તો વગર વિચારે ધારિયું લઈને ધસી જતાં આ પ્રજાને વાર લાગતી નથી. આમ એ બાબત તો સાબિત થય છે કે, પરદેશી આક્રમણકારીઓ, મોગલ, મુસ્લિમ સલ્તનતકાળ, મરાઠા સલ્તનત, બ્રીટીશ સલ્તનતની શોષણકારી અને દમનકારી નીતિઓને લીધે આ સમગ્ર સમાજ આર્થિક અને સામાજિક રીતે પછાત રહી જવા પામેલ છે.

ઠાકોર-દરબારો, પાલવી દરબારો, પાલવી- ઠાકોરો, કોળી ઠાકોરો વિગેરે એ તમામ મૂળે રજપૂત દરબારોના જુદા જુદા દરજ્જા કે મોભા દર્શાવતા ફાંટા છે. આ બધામાંય પ્રસંગોપાત એકબીજામાં લગ્ન વ્યવહારો જોવા મળતા આવેલા છે. હાલમાં પણ આવા વ્યવહારો જોવા મળે છે. હવે જ્યારે આર્થિક અને શૈક્ષણિક રીતે આ ક્ષત્રિયો થોડે ઘણે અંશે સદ્ધર થયા હોવાથી પોતાના દરજ્જા કે મોભાને બાબત ગૌણ બનવા લાગી છે. ઠાકોર અને ઠાકરડા તરીકે ઓળખાતા આ વર્ગો પણ મૂળે તો રાજપૂત વર્ગના ફાંટા છે. “ઠાકરડા” એ “ ઠાકોર” શબ્દનો અપભ્રંશ શબ્દ છે “ ઠાકોર” એ મૂળ હિન્દી શબ્દ “ठाकुर” ઉપરથી ઉતરી આવ્યો છે. તેમજ જે ગામનો ગામધણી ન હોય તે ગામના ઠાકોર દરબારો તળપદી ભાષા કે લોકભાષામાં ‘ ઠાકરડા ’ તરીકે ઓળખાતા હતા. ગામધણીઓ અને તે સિવાયના ઠાકોરવર્ગ વચ્ચે આ રીતે પાતળી ભેદરેખા વર્તાતી હતી. પોતાનો દરજ્જો ઉંચો જળવાઈ રહે તે માટે તેઓ પણ દરબારો સિવાયના ઠાકોરોને ઠાકરડા તરીકે ઓળખાવતા હતા. જેમ બામણ અને બ્રાહમણ વચ્ચે તેમજ વણિક અને વાણિયામાં કોઇ તફાવત નથી તેમ ઠાકોર અને ઠાકરડા વચ્ચે ભાષા સંબોધનનો ભેદ છે. ઠાકોર શબ્દ એ ક્ષત્રિયો માટે આદરભાવની પદવી છે.

આ હવે આ ક્ષત્રિય મહાજાતિની કેટલીક જાતિઓ પોતાની શાખ અને જાતિ એમ બન્નેમાં ઠાકોર અટક લખાવવા લાગ્યા છે. કેટલાક ઠાકોર હજુ પણ પોતાની રજપૂત શાખ પણ લખાવે છે. કેટલાક બ્રાહ્મણો પણ ઠાકોર અટક લખાવે છે. આ ઉપરાંત ભીલ નાયકો પણ ઠાકોર શબ્દ લખાવે છે. મધ્ય ગુજરાતના બૃહદ ખેડા જીલ્લાના ભાલેજ વિસ્તારના કેટલાક મુસલમાનો પણ ઠાકોર અટક લખાવે છે. પણ તેઓ હિન્દુ ધર્મમાં માનતા નથી. તેમનો ઇતિહાસ પણ મોલેસલામ ગરાસિયા જેવો છે. બ્રીટીશ સલ્તનત વખતે કેટલાક જુદા જુદા દેશી રજવાડાઓને અંગ્રેજોએ રાજ્યોના દરજ્જા પ્રમાણે સલામી આપવા માટે ઠાકોર સાહેબ કે ઠાકોરશ્રી એવા નામો આપેલા હતા. હવે સૌ પોતાને ઠાકોર તરીકે ઓળખાવે છે.

રજપૂત કે ક્ષત્રિય ઠાકોરો મોટેભાગે ગુજરાતના તમામ વિસ્તારોમાં જુથ પ્રમાણે વસવાટ કરે છે. ઉત્તર ગુજરાત બાજુ વસતા આ ક્ષત્રિયો પોતાને મોટેભાગે ઠાકોર તરીકે જ હવે ઓળખાવે છે. તેમનામાં મોટા ભાગના પરમાર, સોલંકી, ઝાલા, મકવાણા, ચૌહાણ, વાઘેલા, ડાભી, વિગેરે રજપૂત અટકો કે શાખો ધરાવતા જોવા મળે છે. જ્યારે મધ્ય ગુજરાતના આ ક્ષત્રિયો ઝાલા, પરમાર, ડાભી, સોલંકી, ગોહેલ, ચાવડા, વાઘેલા, જાદવ, ખાંટ, પગી જેવી શાખ લખાવે છે. સ્થાનિક બોલીમાં કેટલાકને દરબાર, બારૈયા કે બારીયા, ઠાકોર કે પાટણવાડીયા તરીકે બોલાવાય છે. પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે આ તમામ મૂળે તો રજપૂત ક્ષત્રિય છે. આ બાબતે વિગત વાર આપણે આગળ જોઇશું. સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના કેટલાક જીલ્લાના કોળીઓ પણ હવે ઠાકોર અટક લખતા જોવા મળે છે. ઉત્તર ગુજરાતના કેટલાક વિસ્તારમાં આ ક્ષત્રિયો પોતાના બાપદાદાના કે ગામના નામ ઉપરથી પણ અટકો લખાવે છે. દા.ત. રભાતર, વિકાણી જે જેઓ મૂળ બનાસકાંઠાના ખીમાણાના પરમારો છે. જ્યારે ભટેશરીયા(ડાભી), ઝુજરવાડીયા, વિગેરે. રાજપૂતોમાં પણ કેટલાક ગામ કે બાપ અટક લખાવે છે. વડોદીયા, વગાસીયા, વાસદીયા વિગેરે. બનાસકાંઠાના ધાનેરા બાજુના કેટલાક પૂર્વે કોળી હતા જે હવે પોતાને ઠાકોર તરીકે ઓળખાવે છે. (ભવાનસિંહ) મહેસાણા જીલ્લાના વડનગર પંથકના મોટાભાગના દરબારો મૂળ ઠાકોર છે. પરંતુ પોતાને અસલી દરબાર તરીકે કહેવડાવે છે. કેટલાકને હવે ઠાકોર કહેવડાવવામાં ક્ષોભ અનુભવે છે. ઈ.સ. ૧૮૫૭ ના વિપ્લવ ના બળવા સમયે આ દરબારોને અંગ્રેજો અને ગાયક્વાડ સરકારે ઇતિહાસમાં કોળી ઠાકોર કે કોળી દરબાર તરીકે વર્ણવ્યા છે. પરંતુ ખરી હકીકત તો એ છે કે આ તમામ દરબારો કે ઠાકોરો પૂર્વકાળમાં રજપૂત હતા. પરંતુ કેટલીક નીતિ રીતિઓ, સગે ઉતરવાથી અને પોતાના ભાયાતોના દ્વેશ અને વર્ગ વિગ્રહને કારણે તથા અંગ્રેજો અને ગાયકવાડ સલ્તનતની દમનકારી નીતિઓ, વિસ્તાર વ્યવસ્થાપન અને વિસ્તાર વહેચણી ને કારણે કેટલાકને પદ્દ્ચ્યુત કરવામાં આવેલા છે. વડનગર અને વિજાપુર વિસ્તારના ચૌહાણો કે જે વડનગર આસપાસ પોતાને ઠાકોર તરીકે ઓળખાવે છે જ્યારે પોતાના અન્ય ભાયાતો કે જે વિજાપુર વિસ્તારમાં વસવાટ કરે છે જે પોતાને રાજપૂત તરીકે ઓળખાવે છે. સત્ય એ છે કે આ બન્ને વિસ્તારના ચૌહાણો રાજપૂતો જ છે, એ જ રીતે પરમાર, ડાભી, સોલંકી, ઝાલા-મકવાણા, વાઘેલા રાઠોડ વિગેર મૂળ તો ક્ષત્રિય રજપૂત કુળના છે. પરંતુ ભાગવાથી કે ભગાડવાથી કે પદ્દ્ચ્યુત થવાથી આવી ભેદ રેખા ઉપસ્થિત થવા લાગી હોય તેમ જણાય છે. બનસાકાંઠા કેટલાક પરમારો પોતાને રાજપૂત તરીકે ઓળખાવે છે જ્યારે પોતાના ભાઈઓ કે જે આશરે ૨૦૦ વર્ષ પહેલાં સળાંતરીત થઈ અન્ય જગ્યાએ વસવાટ કર્યો તેઓ હાલમાં ઠાકોર તરીકે ઓળખાય છે. વાસ્તવમાં આ બધા પરમારો ૨૦૦ વર્ષ પહેલાં એક જ કુંટુબી ભાયાતો છે. એ જ રીતે વિસનગર અને મહેસાણા વિસ્તારના કેટલાક ઝાલા –મકવાણા કે જેમના પૂર્વજો વર્ષો પહેલાં પાટડીથી સ્ળાંતરીત થઈને આવીને વસેલા છે. તેઓ અને હાલમાં પાટડી વિસ્તારના ઝાલાઓના પૂર્વજો એક જ છે. પરંતુ આ તમામ એક બીજાને અલગ અલગ માને છે. કેટલાક ઇતિહાસકારો(શંકુચિત મનોદશવાળા અને દ્વેશભાવવાળા) ઈતિહાસકારોએ નાં લખાણો સત્ય આધારિત નાં હોવાથી રજપૂત કુળોમાં ઘણી ગૂંચવણો સર્જવા પામી છે. તેઓને ઝાલાવાડના રાજપૂતો સાથે ભાયાતોનો સબંધ હોવા છતાં ઇતિહાસકારો મહીકાંઠા ના દેશી રાજ્યોના રાજપોતોને અસલી રાજપૂત માનતા નથી. વાસ્તવમાં કટોસણ ને તેની આસપાસના તમામ મકવાણા-ઝાલા ઝાલાવાડના રાજપૂતો સાથે સીધો સબન્ધ ધરાવે છે. એવા ઐતિહાસિક પૂરાવા છે. પણ અંગ્રેજોની ભાગલા પાડો અને રાજ કરોની નીતિને કારણે તેમજ ગુલામી માનસ ધરાવતા ઇતિહાસકારો એ પોતાની કલમને સાચી બતાવવા પ્રયાસ કર્યો હોય તેમ જણાઈ આવે છે. ઈડર તાલુકાના ચાંડપ વિસ્તારના ચૌહાણો મૂળે રજપૂત છે પરંતુ ૧૮૫૭ના વિપ્લવમાં અંગ્રેજો અને ગાયકવાડ સરકાર સામે તેમજ ઈડરના રાજા સામે મંડેઠીના ઠાકોર સૂરજમલ સાથે મળીને બંડ પોકારેલ. આના કારણે ચાંડપના આ ક્ષત્રિય ચૌહાણોને કોળી તરીકે ઇતિહાસમાં ઉલ્લેખ કરવામાં આવેલ છે. ચાંડપના નાથાજી અને તેમના તેમના ૨૦૦૦ સાથીઓએ ૧૮૫૭ના વિપ્લવમાં અંગ્રેજો, ગાયકવાડ અને ઈડરની સરકારનો સામનો કરેલો. આ વિશે આપણે વિગતવાર હવે પછી જોઇશુ. આજ રીતે ચરોતરના નિવાસી કે જેમણે સૌથી પહેલાં શહીદી વહોરી હતી એવા શહીદવીર શ્રી જીવાજી ઠાકોર કે જેમણે ૧૮૫૭ નાં મહાસંગ્રામમાં અંગ્રેજો સામે પ્રતિકાર કરવા પોતાની ૨૦૦૦ ક્ષત્રિય સૈનિકોની વિશાલ ફોજ બનાવી હતી. આ ફોજ સાથે એક સમયે આખા મહિકાંઠા વિસ્તારમાં જબરી ધાક જમાવી હતી. અંગ્રેજ અમલદારો જીવાજી ઠાકોરની હાકથી ધ્રુજી ઉઠતા. આ ફોજના નેર્તુત્વ લઈને જીવાજી સોલંકીએ અંગ્રેજોને હંફાવ્યા હતા. પરંતુ કમનસીબી એ થઇ કે જીવાજી અને એમના અંગ્રેજોની સાથેની અથડામણમાં ઝડપાઈ ગયા અને અને એમને તોપના નાળચે બાંધીને બહુ જ ક્રૂર રીતે મારી નાખવામાં આવ્યા હતા. આ જ રીતે પોતાના ૨૦૦૦ સૈનિકો ને પણ ઘણી જ ખરાબ રીતે વડલાની વડવાઈઓ સાથે બાંધીને ફાસીએ ચડાવી દીધા હતા. (ભવાનસિંહ)

તેમણે બતાવેલા માર્ગ પર ચાલવું એ આપણો નૈતિક ધર્મ છે. ”

વધુ અગામી પોસ્ટ માં : ક્ષત્રિય ઇતિહાસ, ક્ષત્રિય વંશ, ક્ષત્રિય અટકો, ક્ષત્રિય રાજપૂત, ક્ષત્રિય ઠાકોર, દરબાર

More in Next Post : Kshatriya History, Kshatriya Dynasty, Kshatriya Surnames, Kshatriya Rajput, Kshatriya Thakor, Darbar

જય માઁ ભવાની.. જય ક્ષાત્રધર્મ..

લેખક : ભવાનસિંહ ઠાકુર ( રભાતર પરમાર) ૯૪૨૭૦૬૩૨૨૪ (તારીખ: ૦૭-૦૯-૨૦૧૬)

સંકલન : શ્રી દિવ્યનિમેષસિંહ રાઠોડ (અમદાવાદ, ગુજરાત)

Editing : Shri Divyanimeshsinh Rathore (Ahmedabad, Gujarat)

ગુજરાત માં ક્ષત્રિય રાજપુત વંશ ની શરૂઆત (ભાગ : ૫)

2020-05-28T12:31:00.001+05:30

ગુજરાત માં ક્ષત્રિય રાજપુત વંશ ની શરૂઆત (ભાગ : ૫)

પરમાર રાજપૂત - જેઠવા રાજપૂત - મહીકાંઠાના સ્ટેટ

પરમાર રાજપૂત ઇતિહાસ (મુળી પરમાર રાજપુત ઇતિહાસ )

પરમારો સૌરાષ્ટ્ર માં વિશળદેવ વાઘેલા ના સમય સિંધ ના થરપાકાર માંથી સૌરાષ્ટ્ર માં 13 મી સદી માં આવ્યા હતાં....

જગદેવ પરમાર ધાર ના કિલ્લા માંથી ગુજરાત આવ્યા હતા..

તેમના ભાઈ રણધવલ પરમાર ઉજૈન માં રાજ કરતા હતા..

તેમના વંશ ના એક ભાઈ થરપાકર સિંધ માં જઈ ને વસ્યા ત્યાં આ વંશ ના ચંદન જી અને સોઢાજી સિંધ થકરપાકર માં રાજ કરતા હતા. તેઓ સવારે ઉઠતા પૈસા નું દાન કરતા હતા.. ઘણા વર્ષો રાજ કર્યું થરપાકર એક સમયે 1477 ના દુષ્કાળ પડ્યો ઢોર ઢાંખર મારવા લાગ્યા જેથી પોતાનો માલ સમાન લઈ ને સૌરાષ્ટ્ર તરફ આવે છે.

જોમબાઈ ને ચાર દીકરા હતા.

આખોજી, આશોજી, લખધીરજી, મુનજોજી. જેમાં લાગધીરજી અને મૂજોજી અને સાથે તેમની માતા જોમબાઈ સૌરાષ્ટ્ર ના વઢવાણ આવે છેં...

તેઓ સૂર્યદેવ ની પૂજા કરતા હતા. એ સમયે સૌરાષ્ટ્ર માં સત્તા વાઘેલા રાજપુતો ની હતી. એ સમયે સૌરાષ્ટ્ર માં ભીલો નો ત્રાસ વધ્યો હતો. ભીલો લુંટ ફાટ કરતા હતા. મૂંજાજી અને લગધીરજી એ આશરો વીસળદેવ વાઘેલા નો લીધો હતો અને તે ભીલો ને પરમારો એ પોતાની બહાદુરી થી ભગાડી મુક્યા. તેથી વઢવાણ ના વાઘેલા વિશળદેવ એ ખુશ થઈ ને લગધીરજી ને થાન, ચોટીલા, મુળી, ચોબારી એમ ચાર ચોરાસી આપી વસવાટ માટે.

પરંતુ ત્યાર બાદ ઝાલા ઓ એ પરમારો પાસે થી થાન ની ચોરાસી પડાવી લીધી. તેમજ કાઠી ઓ એ ચોબારી અને ચોટીલા ની ચોરાસી પડાવી લીધી. ત્યાર બાદ મુળી ની ચોરાસી લેવા આવ્યા પણ લઈ નો શકયા અને સંચોજી પરમાર એ હરાવ્યા અને સંચોજી પરમાર મહાપરાક્રમી રાજા થયા...

તેમને મુળી માં ચારણ ને જીવતા જીવ સિંહ નું દાન આપ્યુ હતું. સંચોજી ના કુંવર રતનસિંહ મુળી ના પ્રથમ રાજા બન્યા. તેમના પરાક્રમ થી આજુબાજુ ના વિસ્તારો ડરવા લાગ્યા..

વઢવાણ ના રાજા વીસળદેવ વાઘેલા એ વર્તમાન મુળી જયાં વર્ષો પહેલા ઉજ્જડ જમીન હતી ત્યાં પરમારો ને રહેવા આપ્યો હતો...

પરમાર રાજપુતો 13 મી સદી માં આવ્યા હતા. જયાં તેઓ એ મુળી નામ ની રબારી નો નેસ હતો. જેને લાગધીરજી પરમાર એ બેન બનાવ્યા હતા તેમના નામ પરથી પોતાના સ્થળ નું નામ મુળી પાડ્યું.

પરમાર રાજપુતો નું મુળ સ્થાન માંડવગઢ હતું. તેથી તેમના ઇસ્ટ દેવ માંડવરાયજી દાદા હતા. પરમારો એ માંડવગઢ વસાવ્યું હતું. હાલ મુળી માં પણ માંડવરાયજી દાદા નું મંદિર છે. જે મુળી ના રાજવી એ બંધાવેલ હતું. મુળી ની આજુ બાજુ ના ગામ ગરાસ તેમના ભાયાતો ને આપવામાં આવ્યો તે મુળી ચોવીસી કહેવાય છે.

જેઠવા રાજપૂત ઇતિહાસ (જેઠવા એ સૂર્યવંશી રાજપૂતોનો એક શાખા વંશ છે.)

જેઓ પોતે હનુમાનજી ના વંશજ મકરધ્વજ ના વંશજો છે.

જેનો ઉલ્લેખ રામાયણમાં પણ જોવા મળે છે.

આ સૂર્યવંશના સૌથી જુના વંશો પૈકીનો એક વંશ છે. પોરબંદર રજવાડું જેઠવા વંશ શાસિત સૌથી મોટું રજવાડું હતું.

એવું સૂચવવામાં આવે છે કે, સૌરાષ્ટ્ર દ્વીપકલ્પના પૂર્વીય ભાગ પર શાસન કરનાર સૈંધવ વંશને હવે જેઠવા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. જેઠવા કુળના ક્ષત્રિયો પોતાને મકરધ્વજના વારસ માને છે. તેમના કુળની વાર્તા અનુસાર મકરધ્વજે બે પુત્રો હતા. મોડ-ધ્વજ અને જેઠી-ધ્વજ જેઠવા કુળ જેઠી ધ્વજના પુત્રો હોવાનું મનાય છે, અને તેઓ તેમને કુળ દેવ તરીકે હનુમાનની પૂજા કરે છે. એક સમયે કાઠીયાવાડ અને પોરબંદર પર રાજ કરના જેઠવા કુળના ધ્વજ પર હનુમાનનું ચિત્ર રહેતું હતું.

એવું પણ સૂચન કરવામાં આવે છે કે, જેઠવા શબ્દ કદાચ કદાચ જયદ્રથ કે જે સૈંધવ વંશનું અન્ય નામ હતું, જ્યેષ્ઠ એટલે મોટી શાખા અથવા જ્યેઠુકાથી ઉદ્ભવ્યું હતું, જેના કારણે પ્રદેશને પણ જ્યેઠુકદેશ કહેવામાં આવતો હતો.

જેઠવા વંશ એ રામાયણ કાળ થી શરુ થયેલ જુનો વંશ છે, અને ગુજરાત નો સૌથી જુનો રાજવંશ 182 રાજાઓની વંસાવલી છે. જેઠવા મા ધણા મહાન રાજા ઓ થય ગયા. જોય તો દેવતાય રાજ હતુ. ધણા રાજા ઓ ઇતીહાસ ઉપર પોતાની સુવણઁ ગાથા લખી ગયા. તેમના વીશે ટુંકમાં થોડી જાણકારી દવ છુ. જેઠવા ની વંશાવલી એટલી મોટી છે કે નાના લેખમા તેની ચર્ચા શકય નથી.

જેઠવા વંશમાં 7 ધ્વજ. 49 કુમારો. 17 રાજન. 27 મહારાજ. 83 જી. 2 સિંહ ના મુળ પુરુશ મકરધ્વજને તો બધા ઓળખે છે.

3. મયુરધ્વજ એ મોરબી વસાવ્યું. મયુરધ્વજ એ અશ્ર્વમેધ યગ્ન કરેલ (ચક્રવતીરાજા અશ્ર્વમેધ યગ્ન કરી સકે) તેની સામે અર્જુને પણ યગ્ન કરેલ. અર્જુન નો અશ્ર્વ મયુરધ્વજે પકડેલો. બંને વચ્ચે યુદ્ધ થયેલ. તેમા અર્જુન ની હાર થયેલ. શ્રી.કુષ્ણ એ વચન લય સમાધાન કરાવીયુ.

18. શૈલ જેઠવા માતાજીના પરમ ભક્ત હતા. તેમને હરસીધ્ધી માતાજી ની સહાય થી ધુમલી વસાવીયુ. 7200 ગામ નો ધણી થાય છે, તેમને કાલોભાર – કછોલુ - હુજન એમ ત્રણ તળાવ બંધાવીયા હતા.

19. વારાહ કુમાર તેમની રાજધાની પણ મોરબી હતી. ગોપનાથ મહાદેવ ની ભંદીર તેમને બંધાવેલ.

22. ફુલ કુમાર તેમની રાજધાની પણ ધુમલી હતી. તેણે શ્રીનગર માં સુયઁ દેવાલય બંધાવીયુ. રાણપુર પાસે ભીમકોટ બંધાવીયુ.

33. મેપ કુમાર

95. જેઠીજી

97. વિંકુજી જેઠવા

98. ગોવિંદજી જેઠવા

100. ચાપશેનજી

101. આદિત્યજી જેઠવા

109. રાણા સંગજી

111. રાણા શીઓજી

112. રાણા હલામણજી

118. રાણા વિકયોજી

119. રાણા ખેતાજી

127. રાણા રાણોજી

146. રાણા હરીઆદજી

147. રાણા સંગજી

152. રાણા મેહજી

160. રાણા ભાણજી

161. રાણા જશધવલજી

164. રાણા ભાણજી

167. રાણા રામદેવજી

171. રાણા સુલતાનજી

178. રાણા વીકમાતજી

180. રાણા ભાવસિંહજી

181. રાણા નટવરસિંહજી

182. યુવરાજ ઉરયભાણસિંહજી

ઉપર આપેલા અમુક જે રાજાઓના નામ છે, તે ઇતીહાસ રચીગયા. તેમાંના સૌથી પરાક્રમી રાજા હોય તો તે છે, નાગાજણ જેઠવા તેમની રાજધાની ઢાંક મા હતી તે અજેય હતા. તેમની ઢાંક સોનાની બનાવી હતી.

આ તમામ રાજપુત જેઓ એ સૌરાષ્ટ્ર પર રાજ કરેલ.

મહીકાંઠા ના સ્ટેટ ની માહિતી (મહીકાંઠા રજવાડી અને એસ્ટેટ)

ઈડર (રાઠોડ)

મગોડી (રાઠોડ)

વિજયનગર પાલ (રાઠોડ)

માલપુર (રાઠોડ)

વડગામ (રહેવર)

મોહનપુર (રહેવર)

રાણાસન (રહેવર)

રૂપલ (રહેવર)

ગોરવાડા (રહેવર)

સરદોઈ (રહેવર)

હાપા (પરમાર)

હેડોલ (પરમાર)

લીખી (ચૌહાણ)

ડેથ્રોટા (ઝાલા)

ઈલોલ (ઝાલા)

ખેડાવાડા (ઝાલા)

ગાબટ (ઝાલા)

ડભા (ઝાલા)

પાનદ્રા (ઝાલા)

રેમાસ (ઝાલા)

અંબલીયારા (સોનગરા)

બોલુન્દ્ર (સોનગરા)

સાથંબા (સોલંકી)

મોટિમોરી (સોલંકી)

રુદ્રડી (કુશ્વાહ ડાભી)

સતલાસણા (ચૌહાણ)

સુદાસણા (પરમાર)

દાંતા (પરમાર)

દધલિયા (સિસોદીયા)

મલાસા (ચૌહાણ)

આધાથરોલ (રાઠોડ)

દહેગામડા (બરછા જાડેજા કચ્છમાં નગ્રેચા જાગીરની રજા આપેલ)

બેડાજ (બારોચા જાડેજા)

મોટસામેરા (બારોચા જાડેજા)

કુકડિયા (ચંપાવટ)

લીંબોદરા (વાઘેલા)

પેથાપુર (વાઘેલા)

પિંડરડા (એસ્ટેટ વાઘેલા)

અગલોડ (રાઠોડ)

અલુવા (રાઠોડ)

હિરપુરા (રાઠોડ)

મોયડ (રાઠોડ)

લેકરોડા (ચાવડા)

મનસા (ચાવડા)

વરસોદા (ચાવડા)

માણેકપુર (ચાવડા)

કટોસણ (ઝાલા ... ધ્રાંગધ્રા ના વાજીપલજી ઝાલાનો સમાવેશ)

મોર્દુનગર (રહેવર)

વધુ અગામી પોસ્ટ માં : ક્ષત્રિય ઇતિહાસ, ક્ષત્રિય વંશ, ક્ષત્રિય અટકો, ક્ષત્રિય રાજપૂત, ક્ષત્રિય ઠાકોર, દરબાર

More in Next Post : Kshatriya History, Kshatriya Dynasty, Kshatriya Surnames, Kshatriya Rajput, Kshatriya Thakor, Darbar

જય માઁ ભવાની.. જય ક્ષાત્રધર્મ..

લેખન અને સંકલન : શ્રી દિવ્યનિમેષસિંહ રાઠોડ (અમદાવાદ, ગુજરાત)

Writing and Editing : Shri Divyanimeshsinh Rathore (Ahmedabad, Gujarat)

ગુજરાત માં ક્ષત્રિય રાજપુત વંશ ની શરૂઆત (ભાગ : ૪)

2020-05-28T12:30:00.000+05:30

ગુજરાત માં ક્ષત્રિય રાજપુત વંશ ની શરૂઆત (ભાગ : ૪)

ચુડાસમા વંશ - રાયજાદા વંશ - સરવૈયા વંશ (ભગવાન શ્રી ક્રિષ્ના ના સીધા વંશજ)

ગરાસિયા રાજપૂત ચુડાસમા ઇતિહાસ (ભગવાન શ્રી ક્રિષ્ના ના સીધા વંશજ)

ગરાસિયા ચુડાસમા રજપૂતોનો ઇતિહાસ અને વંશાવલી અને તેમના ગામો...
ચુડાસમાઓ યદુકુળ ના યાદવ છે. ભગવાન શ્રી ક્રુષ્ણ ની ૧૪૦ મી પેઢીએ ગર્વગોડ યાદવ થયા. જે શોણીત પુર (વર્તમાન બેબિલોન) માં રાજ કરતા હતા. તેમની પેઢીએ દેવેન્દ્ર થયા. ચારપુત્ર થયા. દેવેન્દ્ર ના વંશજ ગજપત થયા. અને ગજ્પત ના વંશ મા ચૂડચંદ્ર થયા. ચૂડચંદ્ર (વંથલી સોરઠ) ગાદીએ બેઠા. નરપત ના વંશમા સામંત થયા અને સામંત ની પેઢી મા રાજા જડા થયા અને જડા માંથી જાડેજા થયા.ભૂપત ના વંશમા ભાટી થયા. જેમને (જેસલમેર રાજસ્થાન) માં ભટનેર શહેર વસાવ્યું.

ચુડાસમા વંશ માં રાજા ચંદ્રચુડે ચુડા અને પિતાનું નામ સમા જોડીને ચુડાસમા શાખા ચાલુ કરી હોય હોય તેવું અનુમાન છે.

ચંદ્રચૂડ ઈસ. (૮૭૫-૯૦૭) નાં મૂળરાજ,.
મૂળરાજ ના પુત્ર વિશ્વવરાહ હતા.

ચુડાસમા રાજવંશ ઈતિહાસમાં મહારાજા વિશ્વવરાહ એક મહાન રાજા હતા, તેમનાં નામ પાછળ આવતા શબ્દ વરાહ અને પછીના જુનાગઢ બધા રાજવીઓ એ રાહ શબ્દ લગાડવાની શરૂઆત કરી.
આમ જૂનાગઢ ના રાજાઓ એ રા’ શીર્ષક ધારણ કર્યું..

વિશ્વવરાહ પછી રા' ગ્રહરિપુ ઈસ. (૯૪૦-૯૮૨) ગાદીએ આવ્યા.
ત્યારબાદ રા' કંવાટ ઈસ. (૯૮૨-૧૦૦૩),
રા' દિયાસ ઈસ. (૧૦૦૩-૧૦૧૦),
સોલંકી શાસન ઈસ. (૧૦૧૦-૧૦૨૫),
રા' નવઘણ પ્રથમ ઈસ. (૧૦૨૫-૧૦૪૪),
રા' ખેંગાર પ્રથમ ઈસ. (૧૦૪૪-૧૦૬૭),
રા' નવઘણ દ્વિતીય ઈસ. (૧૦૬૭-૧૦૯૮),
રા' ખેંગાર દ્વિતીય ઈસ. (૧૦૯૮-૧૧૧૪),
સોલંકી શાસન ઈસ. (૧૧૧૪-૧૧૨૫),
રા' નવઘણ તૃતીય ઈસ. (૧૧૨૫-૧૧૪૦)[૨] ,
રા' કંવાટ દ્વિતીય ઈસ. (૧૧૪૦-૧૧૫૨),
રા' જયસિંહ ઈસ. (૧૧૫૨-૧૧૮૦),
રા' રાયસિંહ ઈસ. (૧૧૮૦-૧૧૮૪),
રા' મહિપાલ ઈસ. (૧૧૮૪-૧૨૦૧),
રા' જયમલ્લ ઈસ. (૧૨૦૧-૧૨૩૦),
રા' જયસિંહ ઈસ. (૧૨૩૦-૧૨૫૩),
રા' ખેંગાર તૃતીય ઈસ. (૧૨૫૩-૧૨૬૦),
રા' માંડલીક ઈસ. (૧૨૬૦-૧૩૦૬),
રા' નવઘણ ચતુર્થ ઈસ. (૧૩૦૬-૧૩૦૮),
રા' મહિપાલ તૃતીય ઈસ. (૧૩૦૮-૧૩૨૫),
રા' ખેંગાર ચતુર્થ ઈસ. (૧૩૨૫-૧૩૫૧),
રા' જયસિંહ દ્વિતીય ઈસ. (૧૩૫૧-૧૩૭૩),
રા' મહિપાલ ચતુર્થ ઈસ. (૧૩૭૩),
રા' મુક્ત સિંહજી / રા'મોકળસિંહજી ઈસ. (૧૩૭૩-૧૩૯૭),
રા' માંડલીક દ્વિતીય ઈસ. (૧૩૯૭-૧૪૦૦),
રા' મેલિંગદેવ ઈસ. (૧૪૦૦-૧૪૧૫),
રા' જયસિંહજી તૃતીય ઈસ. (૧૪૧૫-૧૪૪૦),
રા' મહિપાલ પંચમ ઈસ. (૧૪૪૦-૧૪૫૧) ગાદીએ આવ્યા.
રા' માંડલિક તૃતીય ઈસ. (૧૪૫૧-૧૪૭૩) ચુડાસમા વંશનો છેલ્લો રાજા હતો.
રા’ નોંધણ (ત્રીજા જુનાગઢ)
સત્રસાલજી
ભીમજી
દેવધણજી
સવધણજી
રા’ ખેગાર(જુનાગઢ)
દેવજી(હિંગોળગઢ)
મંડળીકજી
ખેંગારજી
રાયસિંહજી
કુવાજી
મેળાજી
મેલકજી
મેરજી
દેવાજી
ભીમજી (ભડલી-બોટાદ)
નોંધણજી
રાયસલજી (ગોરાસુની ગાદીએ)
દેવાજી (ગોરાસુ ની ગાદીએ)
રાણાજી (આંબળી)
ઘેલોજી (સાંઢીડા)
રાધોજી (ઓતારિયા)
રણમલજી (બાવલિયારી)
ભોજરાજજી (ભડીયાદ)
મેરજી (કાદીપુર-ઘોલેરા)
રાજોજી (વાઢેળા)
પ્રતાપસંગ (પીપળી)
પ્રાગજી (ખરડ)
અમરસંગજી ગોરાસુની ગાદી
કરશનજી (જસકા)
ચાંદોજી (સાંગાસર)
મેળોજી (તગડી)
વિભાજી (ચેર)
વામોજી (અણયાળી)
અરરોજી (હેબતપુર)
નાગજીરાજજી (ગોરાસુ થી ગાંફ ગાદી સ્થાપી)
વિસાજી (પોલારપુર)
રાયસલજી (ગાંફ ની ગાદીએ)
વેજોજી (જીંજર)
કવાટજી (જીંજર)
ખોડાજી (વાગડ)
માનોજી (વાગડ)
દેવોજી (ગાંફ્ની ગાદીએ)
મેરજી (પરબડી)
મેળોજી (રોજકા)
દેવોજી
અમરસંગજી(ગાંફ્ની ગાદીએ)
નાગજીરાજ (ગાંફની ગાદીએ)
રણછોસજી (બન્ને વચ્ચે કોઠડીયા અને ભલગામડા)
ખોડીગાસજી કટાટજી (પાંચી)
માલજી (હેબતપુર)
રાયસલજી(ગાંફની ગાદીએ)
મેળોજી(ગાંફની ગાદીએ)
અમરસંગજી (ગાંફની ગાદીએ)
અરજણસંગ (અંકેવાળીયા)
રૂપસંગજી (પિપરીયા)
નાગજીરાજજી (ગાંફની ગાદીએ)
રાહુભા(ગાંફની ગાદીએ)
અમરસંગજી (ગાંફની ગાદીએ)
મનહરસિંહજી.( ગાંફની ગાદીએ)
વિક્રમસિંહજી (ગાંફની ગાદી)
ગંભીરસિંહજી
દિલાવરસિંહજી
પ્રવિણસિંહજી
વીરભદ્રસિંહજી(ગાંફ ના ઠાકોર સાહેબ હાલ અમદાવાદમાં રહે છે.)
કૃષ્ણરાજસિંહ (જન્મ – શ્રાવણ માસ ૧૯૯૨)

ચૂડાચંદ્ર હમીર મૂળરાજ રા’ગ્રહરિપુ રા’કવાટ (પ્રથમ) રા’દીયાસ શ્રી ક્રુષ્ણની ૧૫૩મી પેઢીએ રા’નોંધણ (કુળદેવવી તરીકે ખોડિયારમાં ) રા’નોંધણ બીજા રા’ખેંગાર (જુનાગઢની ગાદીએ ) રા’નવઘણ બીજા.

(૧) વંથળી :- ચુડાસમાઓ ની રાજધાની તરીકે અગત્યનું ધરાવે છે. હાલમાં ભાણાવાવ નામની વાવના પગથિયાં વાળી જગ્યાએ શીલા લેખ છે. ખેંગારવાવ હાલ પણ છે, ઉપરકોટ અને જૂનાગઢમાં આવેલી ઈમારતો ચુડાસમા રજવંશની ભવ્યતા અને દુરન્દેશી ર્દષ્ટિનો પુરાવો છે.

(૨) ચુડાસમા રાજવીઓ શૈવધર્મીઓ હતા. સોમનાથ તેનું જાગતુ ઉદાહરણ છે. જુનાગઢનું મુળ નામ ખેંગારગઢ પણ ઈતિહાસમાં લખાયેલું છે. "ખેંગારવાવ"

(૩) રા’દીયાસ વંથલીની ગાદીના પરાક્રમી શૂરવીર તેમજ મહાન દાતાર શાસક હતા. ભારત વર્ષનો કોઈ ક્ષત્રિય રાજવી એની તોલે આવી શકે એમ નથી. તેઓ બોલેલું પાળતા તેનું ઉદાહરણ પાટણના દુર્લભસેન સોલંકીએ સોરઠના રા’દીયાસ ઉપર ચડાઈ કરી. જ્યારે લાંબા સમયના સંઘર્ષ બાદ સોરઠ પર ના વિજયની કોઈ આશા જણાઈ નહિ, ત્યારે બીજલ ચારણને રા’દીયાસનું માથું દાનમાં માગી લાવવાનું કહ્યું ચારણને રા’દીયાસે માથું ઉતારી આપેલું. માથું આપતા પહેલા કહેલું, “જો મારે હજાર માથાં હોત તો બધાં જ દાનમાં આપી દેત” આટલો મોટો દાતાર આ જગતના ઈતિહાસમાં બીજો કોઈ નથી થયો.

(૪) રા’દીયાસના અવસાન બાદ તેમના કુવંર રા’નવઘણને તેમના રાણીએ પોતાની વિશ્વાસુ દાસી વાલબાઈ વડારણ સાથે સોરઠના વફાદાર, બોડીદર ના દેવાયત આહીર ને આશરે મેકલી આપ્યો. દેવાયતે બાળ કુવંર નવઘણને ઉછેરીને મોટા કર્યા. દરમ્યાન સોલંકી રાજાએ દેવાયત ના પુત્ર ઉગાને રા’નવઘણ માનીને મોતને ઘાટ ઉતારેલ. જે આહીર દંપતીએ પોતાના એકના એક પુત્રનું, રાજ્યના વારસદાર ને જીવંતદાન આપેલ, તેમનુ પોતા પરનું ન ચુકાવી શકાય તેવુ રૂણ આંશિક રીતે ચૂકવવાના પ્રયત્ન રૂપે તા.૦૮-૦૫-૨૦૦૯ ના રોજ ચુડાસમા રાજપુત સમાજે બોડીદર મુકામે રાયજાદા, સરવૈયા તથા આહીર ભાઈઓની વિશાળ હાજરીમાં એક ભવ્ય સંમેલન નું આયોજન કર્યુ હતું. આ રીતે શ્રી ચુડાસમા રાજપુત સમાજે ઈતિહાસની એક ભવ્ય બલિદાનની ગાથાને જીવંત બનાવી હતી.

(૫) રા’નવઘણ: (ઈ.સ. ૧૦૬૭ થી ૧૦૯૪) એ પોતાના ચાર પુત્રો પૈકી (રાયઘણજી)ને ભડલી (તા. બોટાદ) ની જાગીર આપી રાયઘણજીએ પાતાની ચુડાસમા શાખા ચાલુ રાખી બીજા પુત્ર છત્રસાલજીને સરવાનો ગરાસ મળ્યો હતો તેમના વંશનો સરવા પરથી સરવૈયા કહેવાય છે. ત્રીજા પુત્ર દેવઘણજી અથવા (સવઘણજી) વંશજો ચુડસમા (લાઠીયા) કહેવાયા છે. જ્યારે સૌથી નાના પુત્ર ખેંગાર જૂનાગઢની ગાદીએ બેઠા તેથી તેમના વંશજો રાયજાદા (રાંય (રા’)ના પુત્ર તરીકે ઓળખાય છે.ભડલીના રાયઘણજીના વંશમાં રાયસળજી થયા તે પહેલા જૂનાગઢના કરમજી(ક્રર્મસિંહજી) ને ભાલના રોજકાનો ગરાસ મળ્યો હતો, તેમને ધંધુકા ના મેર સાથે સંઘર્ષ થતા રાયસળજી તેમની મદદે આવ્યા ધંધુકા જીત્યું અને ગોરાસુ ગાદી સ્થાપી.

રાયજાદા, સરવૈયા અને ચુડાસમાઓના ગામોની યાદી

(1) રાયજાદાના ગામો :-

સોંદરડા, ચાંદીગઢ, મોટીધનસારી, પીપળી, પસવારીયા,કુકસવાડા, રૂપાવટી,મજેવડી,ચુડી, ભૂખી-(ધોરાજીની પાસે)કોયલાણા (લાઠીયા)

(2) સરવૈયાના ગામો:- (વાળાકનાં ગામો) :-

હાથસણી, દેદરડી,દેપલા, કંજરડા,રાણપરડા, રાણીગામ, કાત્રોડી, ઝડકલા,જેસર,પા,ચિરોડા, સનાળા,રાજપરા, અયાવેજ, ચોક, રોહીશાળા, સાતપડા, કામરોળ જુની-નવી, સાંગાણા જુનુ-નવુ, છાપરી જુની-નવી, રોઝિયા, દાઠા,વાલર, ધાણા, વાટલિયા,સાંખડાસર,પસવી, નાના, મલકીયા, શેઢાવદર,માંડવા, લોણકોટડા,રામોદ, ભોપલકા, ખાંભા.

(૩) સરવૈયા ના ગામો(કેશવાળા ભાયાત) :-

કેશવાળા, છત્રાસા,દેવચડી, સાજડીયાળી,સાણથલી, વેકરી, સાંઢવાયા, ચિત્તલ,વાવડી.

(4) સરવૈયા ના છુટાચવાયા ગામો :-

નાના માડવાં, લોનકોટડા,રામોદ,ભોપલકા,ખાંભા (શિહોર પાસે)

(૫) ચુડાસમા (બારીયા) ઉપલેટાના ગામો :-

બારિયા,નવાપરા, ખાખીજાળીયા, ગઢાળા,કેરાળા,સતવેરા, નાનીવાવડી,મોટેવાવડી,ઝાંઝમેર, ભાયાવદર, કોલકી

(૬) ચુડાસમા (લાઠીયા) :-

લાઠ, ભિમોર, નીલાખા,મજીઠી, તલગાણા, કુઢેચ, નિલાખા, કલાણા, ચરેલ,ચિત્રાવડ,બરડીયા

(૭) ચુડાસમા (ભાલનાં ગામો) :-

ગાંફ, ગોરાસુ,ભડીયાદ, કાદીપુર,ધોલેરા,વાઢેળા, પીપળી, ખરડ, સાંઢીડા, બાવળીયારી,ચેર, જસકા, અણેયારી (ભીમજી) ,સાંગાસર,હેબતપુર,તગડી, પોલારપુર, જીંજર, વાગડ,પરબડી, રોજકા, કોઠડીયા, પાંચી, અંકેવાળીયા, પીપરીયા, બહાડી, ટીંબલા, શાહપુર, દેવગાણા, કમિયાળા, આંબળી,ફતેપુર, ખમિદાણા, પીપળ, આકરૂ, ઉંચડી, માલપરા, સાલાસર......

વધુ અગામી પોસ્ટ માં : ક્ષત્રિય ઇતિહાસ, ક્ષત્રિય વંશ, ક્ષત્રિય અટકો, ક્ષત્રિય રાજપૂત, ક્ષત્રિય ઠાકોર, દરબાર

More in Next Post : Kshatriya History, Kshatriya Dynasty, Kshatriya Surnames, Kshatriya Rajput, Kshatriya Thakor, Darbar

જય માઁ ભવાની.. જય ક્ષાત્રધર્મ..

લેખન અને સંકલન : શ્રી દિવ્યનિમેષસિંહ રાઠોડ (અમદાવાદ, ગુજરાત)

Writing and Editing : Shri Divyanimeshsinh Rathore (Ahmedabad, Gujarat)

ગુજરાત માં ક્ષત્રિય રાજપુત વંશ ની શરૂઆત (ભાગ : ૩)

2020-05-28T12:11:00.000+05:30

ગુજરાત માં ક્ષત્રિય રાજપુત વંશ ની શરૂઆત (ભાગ : ૩)

ગોહિલ રાજવંશ (ગોહિલવાડમાં ગોહિલ શાખાની સ્થાપના કરનાર સેજકજી)

ગોહિલ રાજપુત ઇતિહાસ

ગોહિલ રાજપુતો ના અલગ અલગ ઇતિહાસકારો પાસે અલગ અલગ મંતવ્યો રહેલા છે.

ઘણા ઇતિહાસકારો સૂર્યવંશઓ કહે છે. ઘણા ઇતિહાસકારો સૂર્યવંશી કહે છે. પણ સિલા લેખો, તામરપત્ર તથા ગોહિલ ના સિક્કા મુજબ ગોહિલ સૂર્યવંશી છે. ગોહિલ રાજપુતો ના જુના સિક્કાઓ માં સૂર્યનારાયણ ના સિક્કા જોવા મળે છે.

ગોહિલ વંશ ભગવાન રામ ના પુત્ર લવ ના વંશજો છે. લવ એ લાહોર પર રાજ કર્યું હતું. એમના વંશ માં કનકસેન થયા. કનકસેન એ ગુજરાત માં રાજ્ય ની સ્થાપના કરી. એજ વંશ મા રાજા શીલાદિત્ય થયા.

ઈસ. 524 મા શીલાદિત્ય યુદ્ધ માં વીરગતિ પામ્યા. એ સમયે શીલાદિત્ય ના પત્ની ગર્ભવતી હતા અને તેઓ જાત્રા પર ગયા હતા. આ વાત ની જાણ થતાં શીલાદિત્ય ના પાટનો ગુજરાત ની અરવલ્લી ની ગુફા મા ગયા અને એ ગુફા માં શીલાદિત્ય ના પત્ની એ બાળક નો જન્મ આપ્યો. ગુફા માં જન્મ લેવા ના કારણે એ પુત્ર નું નામ ગૃહાદિત્ય નામ રાખ્યું. ત્યારબાદ એ પુત્ર ને બ્રાહ્મણ ની સ્ત્રી ને આપી ને રાણી સતી થયા અને ગૃહાદિત્ય મોટા થતાં તેઓ એ ઇડર જીતી ને ત્યાં સત્તા સ્થાપી. ત્યાં થી ગોહિલ વંશ ની શરૂઆત થાય છે.

ગોહિલ વંશનો સમય ગાળો ઈસ. 550 થી ઈસ. 560 ની આજુ બાજુ નો હતો.

ગૃહાદિત્ય ના વંશ માં બાપા રાવળ થયા. બાપા રાવળ નો સમય ગાળો ઈસ. 734 નો હતો તેઓ એ મેવાડ ચિતોડ માં સત્તા ની સ્થાપના કરી. એમનો સમય ગાળો ઈસ. 734 થી ઈસ. 753 સુધી નો હતો જેઓ મહાન રાજવી થયા અને ગોહિલવંશ ની સત્તા ને મજબુત બનાવી.

ગોહિલ વંશ ના રાજવી ઓ ની યાદી ગૃહાદિત્ય થી બાપા રાવળ સુધી ની.

1. મહારાજા ગૃહાદિત્ય ગોહિલ વંશ ના સંસ્થાપક ઈસ. 586 થી ઈસ. 606

2. ભોજ (ઈસ. 586 – ઈસ. 606)

3. મહેંદ્ર પ્રથમ (ઈસ. 606 – ઈસ. 626)

4. નાગઆદિત્ય (ઈસ. 626 – ઈસ. 646)

5. શીલાદિત્ય (ઈસ. 646 – ઈસ. 661)

6. અપરાજિત (ઈસ. 661 – ઈસ. 688)

7. મહેંદ્ર – (બીજા ) (ઈસ. 688 – ઈસ. 734)

8. કાલ ભોજ (બપ્પા રાવળ ) (ઈસ. 734 – ઈસ. 753)

બાપ્પા રાવળ ની 12 મી પેઢી માં શાલિવાહન જી ના પુત્રો નું ખેરગઢ પર શાશન હતું.

એમની 27 મી પેઢી માં સેજકજી થય. સેજકજી અને એમના ભાઈઓ ખેરગઢ થી ગુજરાત આવ્યા અને ગુજરાત માં ગોહિલ વંશ ની સ્થપના કરી.

એમના વંશજો ગોહિલ કહેવાણા અને ગોહિલવાડ ની સ્થાપના થઈ.

સેજકજી ની પેઢી ઓ લગ્ન ડાભી રાજપુત મા કરતા હતા. સેજકજી ના લગન મૂળદેવ નામ ના ડાભી સરદાર ના કુંવરી સાથે લગન થયા હતા. સેજકજી ખેડગઢ થી ઈસ. 1240 મા આવે છે.

ખેડગઢમાં કનોજવાળા રાઠોડો વારંવાર લૂંટફાટ કરીને જતા રહેતા હતા, જેથી રાજ્ય નબળું પડી ગયું હતું. વળી ખેડગઢના ઘણા ખરા સામંતો ખપી ગયા હતા. રૈયતનો રંજાડ થતો જોઈ ન શકવાથી સેજકજીએ ખેડગઢ છોડીને બીજે સારા સ્થાનમાં જતા રહેવું એમ નક્કી કર્યું. સેજકજી ખેડગઢ છોડીને સૌરાષ્ટ્રમાં આવ્યા અને સેજકપુર વસાવ્યું.

ગોહિલવાડમાં ગોહિલ શાખાની સ્થાપના કરનાર સેજકજીનો રાજકાળ ઈ.સ. 1240 થી ઈ.સ. 1290 માનવામાં આવ્યો છે. સૌરાષ્ટ્રના દક્ષિણ પૂર્વના વિશાળ ભૂભાગને ગોહિલવાડ એવું નામ આપનાર ગોહિલોના આદ્યપુરુષ સેજકજી ગોહિલ હતા.

સેજકજી પોતાના સાતેય ભાઈઓ જોધાજી, સોનજી, હનુજી, માનસિંહજી, વિસાજી, દુદાજી અને દેપાળજીને સાથે લઈને ખેડગઢ છોડીને ગુજરાત તરફ આવવા તૈયાર થયા. પોતાના ભાઈઓ, સગાસંબંધી કુળગોર (પુરોહિત) ગંગારામ વલ્લભરામ તથા કારભારી (મંત્રી) શાહ રાજપાળ અને અમીપાળ સાથે લીધા હતા. સેજકજીએ સાથે લીધેલા પુરહિત ગંગારામના વંશજો શિહોર (જિ. ભાવનગર)માં સ્થાયી થયા હતા. સેજકજીને ઈષ્ટદેવની ભક્તિ ઘણી જ પ્રિય હતી, તેથી તેમણે પોતાના ઈષ્ટદેવ મુરલીધરની પધરામણી એક અલગ સીગરામમાં કરાવી હતી. આ સાથે કુળદેવીનું ત્રિશૂળ તથા ખેત્રપાળને પણ આ રથમાં પઘરાવેલાં હતાં, આમ તૈયારી કરી આખો સંઘ લઈને સેજકજી ગુજરાત તરફ ચાલી નીકળ્યા.

એક રાત્રીએ મુરલીધર શ્રીકૃષ્ણ ભગવાને સેજકજીને સ્વપ્નમાં આવીને કહ્યું, ‘મારા રથનું પૈડું જ્યાં અટકી પડે ત્યાં રોકાઈ જશો. ત્યાં તમને રાજ કરવાનું મળશે. ઉત્તરોત્તર તમારી પ્રગતિ થશે.’ પાંચાલ પરગણું આવતા રથનું પૈડું ભાંગી ગયું. ત્યાં આખો સંઘ રોકાઈ ગયો.

ઝાંઝરજીના પાટવીકુંવર સેજકજી પોતાના સંઘને પાંચાલ પરગાણામાં રોકીને મંત્રી શાહ રાજપાળને લઈને જૂનાગઢ રા’મહીપાલના દરબારમાં જાય છે. રાજ્ય છોડીને ઉચાળા ભરવાની સઘળી હકિકત રા’મહીપાલને જણાવે છે. રા’મહિપાલે રાજ્યની પૂર્વ દિશાએ સાપર વગેરે બાર ગામનો પટ્ટો (જાગીર) કરી આપ્યો અને કહેવામાં આવ્યું કે, આટલા ગામો અને પ્રદેશનું ખાંટ, કોળીઓ તથા ભીલોથી તમારે રક્ષણ કરવું. કેટલાક મહિના સુધી સેજકજી જૂનાગઢમાં રહ્યા. રાજ્યની સંભાળ સારી રીતે રહે એ હેતુથી રા’મહીપાલે સેજકજી અને તેમના સાતેય ભાઈઓને સૌરાષ્ટ્રના જુદા જુદા પ્રાંતમાં સામંત તરીકે નીમ્યા. આ સમયથી ગોહિલો સૌરાષ્ટ્રના રક્ષણકર્તા કહેવાયા.

રા’મહીપાલે આપેલી સાપર અને બાર ગામોની જાગીર સંભાળીને સેજકજી રહેતા હતા. તેમને બે રાણીઓ હતી. તેમની પ્રથમ રાણીથી રાણોજી નામે કુંવર અને ફુલજીબા નામે કુંવરી જન્મ્યાં હતાં. દ્વિતીય રાણીથી શાહજી તથા સારંગજી નામે કુંવર અને વાલમકુંવરબા નામે કુંવરી જન્મ્યાં હતાં. આમ સેજકજીના પરિવારમાં રાણોજી, શાહજી, સારંગજી નામે ત્રણ કુંવરો અને વાલમકુંવરબા તથા ફુલજીબા નામે બે કુંવરીઓ સંતાનમાં હતી.

રા’મહીપાલના કુંવર ખેંગાર તેર વર્ષના થયા ત્યારે તેઓ એક વખત શિકાર રમવા ગયા. શિકારની શોધ કરતાં કરતાં સાપર સુધી પહોંચી ગયા. ત્યાં એક સસલો નજરે પડ્યો. ખેંગારે તેમના માણસોને કહ્યું, ‘આ સસલાને જીવતો પકડી લ્યો’ માણસોએ પ્રયત્ન કર્યા પરંતુ સસલો સેજકજીના ઉતારામાં જઈને પેસી ગયો. ત્યારે રા’ખેંગારે કહ્યું, ‘સસલો અમને આપી દ્યો.’ ગોહિલોએ વળતા જવાબમાં કહ્યું, ‘શરણે આવેલાનું રક્ષણ કરવું તે ક્ષત્રિય ધર્મ છે, અમો આ સસલો આપને આપીશું નહિ.’ રકઝકને અંતે સંગ્રામ ખેલાયો, સંગ્રામમાં રા’ખેંગારના સઘળા માણસો મરાયા અને રા’ખેંગારને પકડી લીધા.

રા’ખેંગાર જીવતા પકડાયા પરંતુ રા’ના દરબારમાં સમાચાર પહોંચ્યા કે કુંવર મરાયા છે. આ સમાચાર સાંભળી સેજકજી ગોહિલ ઘણા જ દિલગીર થયા. થોડો વિચાર કરીને સેજકજી ઊભા થયા અને રા’મહિપાલને પ્રણામ કરી જાગીરનો પટ્ટો રા’ના ખોળામાં મૂકીને કહેવા લાગ્યા, ‘આ પટ્ટો અમારાથી રખાશે નહિ.’ એટલું કહીને સેજકજી ચાલવા માંડ્યા. રા’એ તેમને રોક્યા અને કહેવા લાગ્યા, ‘કેમ તમારાથી પટ્ટો રખાશે નહિ ?’ સેજકજી કહે, ‘અમારા માણસોએ આપના કુંવરને માર્યા છે, એટલે અમારાથી આપના પ્રદેશમાં કેવી રીતે રહેવાય ? મારા માણસોએ મારા આશ્રયદાતા પર આવું દુઃખ નોતર્યું. હવે હું શું મોઢું લઈને અહીં બેસું.’ રા’મહીપાલ સેજકજીને કહેવા લાગ્યા, ‘ક્ષત્રિય પુત્રો મરવા માટે જ જન્મે છે. તમારા માણસોએ ક્ષાત્રધર્મ પ્રમાણે કર્તવ્ય કર્યું છે. પુત્ર તો બીજો મળશે પણ તમારા જેવા મિત્ર નહીં મળે. અમારે બીજો કુંવર આવશે તેનું નામ ખેંગાર રાખીશું. પરંતુ આ પટ્ટો તમે રાખો.’આટલી ચર્ચા થઈ ત્યાં સુધીમાં બીજા સમાચાર આવ્યા કે કુંવરને મારી નાખ્યા નથી પરંતુ જીવતા પકડી લીધા છે.

આ પ્રસંગ પછી સેજકજીએ પોતાની કુંવરી વાલમકુંવરબાને રા’મહીપાલના કુંવર ખેંગાર વેરે પરણાવ્યાં. તે પ્રસંગે જૂનાગઢનું રક્ષણ કરવા માટે શાહજી ને સારંગજીને જૂનાગઢ તેડાવ્યા, જે વાલમકુંવરબાના સહોદર હતા તેમને સેવામાં રાખ્યા.

ઈ.સ. 1290 માં સેજકજી ગોહિલ પરલોકવાસી થયા. એ પહેલાં સેજકજી એ એમના ભાઈઓ ને જુદા જુદા ગામ ગરાસો આપ્યા હતા તેમાં,

હનુજી ને બગડ

માનસિંહ ને બોટાદ પાસે નું ટાટમ

દુદાજી ને તુરખા

દેપાળજી ને પાળીયાદ

સોનકજી ને બોટાદ

વિસાજી ને ખસ

જોધાજી ને ઝમરાળું

આ રીતે એમના ભાઈઓ ને ગામ ગરાસ આપવામાં આવ્યા હતા .

રાણોજીએ પોતાના નામ પરથી ગોમા અને ભાદર નદીના સંગમ પર ધંધુકાની પાસે રાણપુર વસાવ્યું. સેજકપુરથી રાજગાદી રાણપુરમાં લાવ્યા. રાણપુર ફરતો મજબૂત દુર્ગ કિલ્લો બંધાવ્યો. એભલવાળાએ વાલમ બ્રાહ્મણોને તેમના યજમાન કાયસ્થોના કહેવાથી દુઃખ દીધેલું, તેનું બહાનું કાઢીને રાણજી ગોહિલે બળવાન મેરો સાથે મિત્રાચારી કરી ધનમેર કોળીની સહાયથી એભલવાળા ને હરાવીને વળા જીત્યુ.

એકવાર રાણાજી ગોહિલ ઘોડા પરસવાર થઈને જતા હતા. પાણી પીવાની તરસ લાગી ત્યારે કાઠિયાવાડના ઉમેટા ગામના દુદા ચારણની દીકરી રાજલ પાસે પાણી માંગ્યું. ચારણ રાજબાઈએ ભૂમિ પર બેઠાં બેઠાં હાથ લાંબો કરી ઘોડા પર બેઠેલા રાણોજીને પાણી આપ્યું. આ ચમત્કાર જોઈ રાણોજીએ તેણીને નમસ્કાર કરી પ્રસન્ન કર્યાં. આઈએ વર માગવા કહ્યું. ત્યારે રાણોજીએ કહ્યું, ‘ભીડ ટાણે આવજો.’

આ વચન યાદ કરતા રાણોજીને આઈની સહાય મળી. તે રાણોજી પાસે પ્રગટ થયાં. રાણોજીએ રાણપુર આવી પોતાના કિલ્લામાં રાજબાઈ માતાનું સ્થાનક (મંદિર) કર્યું અને તેણીને પોતાની કુળદેવી માની. સૌરાષ્ટ્રમાં રાણપુરના વીરરાજા રાણોજી માથાભારે છે એવું જાણીને ઝફરખાન એમના પર ચડાઈ કરવાનું બહાનું શોધ્યા કરતો હતો, પરંતુ તેને કોઈ કારણ કે સમય મળતો નહોતો. રાણપુર ગામને પાદર ગોમા નદીને કિનારે એક મસ્જિદ હતી, તેના વિષે એવી કીવંદતિ પ્રચલિત છે કે રાણપુરના વીરરાજા રાણોજી ગોહિલ હતા. એમના રાજ્યકાળના અંત સમયે એક મુસ્લિમ વૃદ્ધ સ્ત્રી અને તેનો પુત્રો મક્કા હજ કરવા નીકળ્યાં હતાં. તેઓ રાણપુરમાં રાતવાસો રહ્યાં હતાં. પ્રાતઃકાળે વૃદ્ધાના પુત્રે આઝાન (બાંગ) પોકારી દીધી. બ્રાહ્મણોએ દરબારમાં જઈને રાણોજીને વાત કરી કે, ‘આ મુસલમાનો એવા સમયે બાંગ પોકારી છે કે અહીંયાં મુસલમાનોનું રાજ્ય થાય.’ રાજા રાણોજીએ મુસ્લિમ વૃદ્ધા અને તેના છોકરાને દરબારમાં બોલાવી કહ્યું, ‘તમે હિંદુના રાજ્યમાં શા માટે બાંગ પોકારી ?’ એમ કહી બ્રાહ્મણોના કહેવાથી રાજાએ મુસ્લિમ છોકરાનો વધ કરાવી નાખ્યો.

મુસ્લિમ વૃદ્ધા અમદાવાદ સુલતાનના દરબારમાં ફરિયાદ કરવા ગઈ. વૃદ્ધાની ફરિયાદ સાંભળી સુલતાને રાણોજીને જીતીને પકડી લાવવા પોતાના સામંતો અને સેનાપતિઓને જણાવ્યું. પરંતુ સિંહની બોડમાં હાથ નાખવા કોઈ તૈયાર ન થયા. સુલતાનનો ભાણેજ ભંડેરીખાન ભંડેરીપુર નામના અમદવાદના પરામાં રહેતો હતો. તેની તે જ દિવસે શાદી થઈ હતી. તેણે આ તક સુલતાન પાસેથી ઝડપી લીધી. તે રાણપુર પર ચડાઈ કરવા તૈયાર થયો. સુલતાને તેને ઘણું જ સૈન્ય આપીને રાણપુર જીતવા મોકલ્યો.

ભંડેરીખાન સૈન્ય લઈને રાણપુરની હદમાં આવ્યો ત્યારે રાણોજી ગોહિલ પણ તેની સામે લડવા નીકળ્યા. એ સમયે મામાની મદદે રા’ખેંગારનો પૌત્ર રા’નોંધણ પણ આવ્યા હતા. રાણોજી રાજપૂતોના શૌર્ય અને ગૌરવના પ્રતિક સમા હતા. તેમણે રાણપુર પાસે ભીષણ સંગ્રામ ખેલ્યો. આ યુદ્ધમાં રાજપૂતોએ ભારે પ્રબળ સામનો કર્યો. સૌરાષ્ટ્રના રાજપૂતોએ તેનાં ખમીર અને વીરતાનું દર્શન કરાવ્યું. સુલતાનના સૈન્ય સામે રાણોજીનું સૈન્ય ઘણું જ ઓછું હતું, જેથી લાંબો સમય ટકી શકાયું નહિ અને અંતે પરાજીત થયા. છેલ્લે રાણોજી અને તેમના સાથી રાજપૂત સૈનિકોએ કેસરિયાં કર્યા. ગોહિલ અને ભાણેજ રા’નોંધણ બંને અતુલ પરાક્રમ બતાવી વીરગતિ પામ્યા. સંગ્રામ ભૂમિમાં રાણોજીનું સૈન્ય પણ મુસ્લિમ સૈન્યની વીરતાપૂર્વક કતલ કરતાં કરતાં સદાને માટે સમરભૂમિમાં પોઢી ગયું. આ પ્રસંગે રાજપૂતાણીઓએ જૌહરવતની ઉજવણી કરી, કુવામાં પડીને જૌહર કરીને સ્વર્ગે સિધાવી. રાણપુર ખાલસા થયું અને ઈ.સ. 1308-09માં રાણપુર મુસ્લિમોની સત્તા હેઠળ આવ્યું.

એ વખતે રાણજી ના કુંવર મોખડોજી સેજકપર રહ્યા મોખડોજી એ ભીમડાદ અને ઉમરાલા જીતી લઈ ત્યાં પોતાની સત્તા સ્થાપી ત્યારબાદ મોખડાજી એ ખોખરા અને તેની આસપાસ ના ગામો જીત્યા અને મુસ્લિમો પાસે થી મીતીયાના નો કિલ્લો જીત્યા ઈસ. 1340 મા મોખડોજી એ પીરમબેટ જીત્યું. કોળી ઓ પાસે થી અને કોળી ઓ ને મારી ને ભગાડ્યા હતા.

મોખડાજી સરવૈયા રાજપુત હાથસણી ના વાડણ કુંવરબા સાથે પરણ્યા હતા અને મોખડોજી ને ડુંગરજી ના નામ ના પુત્ર થયા ત્યારે બાદ બીજા બે પુત્રો પણ મોખડોજી ને થયા હતા મોખડાજી ના મરણ પછી તેમના કુંવર ડુંગરજી ગાદી એ ઈસ. 1347 મા બેઠા તેમને પીરમ છોડી પોતાની રાજધાની ગોધા મા બેસાડી ઈસ. 1370 મા ડુંગરજી સ્વરગવાસી થયા ત્યારે બાદ તેમના નાના ભાઈ સમરસિંહ એમની માણી સાથે એમના મોસાળ રાજપીપલા જઈ ને રહ્યા અને તે આખરે રાજપીપલા ના રાજા બન્યાં.

ડુંગરજી પછી તેમના પુત્ર વિજોજી ગોધા ની ગાદી એ આવ્યા ઈસ 1395 સુધી રાજ કર્યું ત્યારબાદ તેઓ મરણ પામ્યા તેમને કાનજી રૂડોજી અને રામજી એમ ત્રણ દીકરા ઓ હતા સૌથી મોટા કાનજી ગાદી એ બેઠા અને બીજા ભાઈઓ ને આજુ બાજુ ના ગામ ગરાસ આપવા મા આવ્યા કાનજી ના પુત્રો થયા સારંગજી અને જેમલજી. સારંગ જી એ ગોધા ની ગાદી પર સત્તા સ્થાપી અને ઈસ. 1445 સુધી રાજ કરી દેવલોક પામ્યા.

સારંગજી પછી તેમના પુત્ર શિવદાસ ગાદી એ બેઠા શિવદાસજી ના પુત્ર જેતજી ત્યારે બાદ ગાદી એ આવ્યા જેતજી ને રામદાસ અને ગંગાદાસજી નામ ના પુત્ર થયા જેમાં રામદાસજી ગાદી એ બેઠા ગંગાદાસજી ને ચમારડી નો ગરાસ મળ્યો રામદાસજી પછી તેમના દીકરા સંતદાસજી ઈસ. 1535 એ ગાદી એ બેઠા અને એમના નાના ભાઈ ને ટાણા ગામ નો ગરાસ મળ્યો. સતા જી દેવલોક થયા એમના ચાર પુત્ર હતા જેમાં મોટા પુત્ર વિશોજી ગાદી ના વરસ થયા વિશોજી ઉમરાળા ની ગાદી એ બેઠા એમના નાના ભાઈ દેવાજી પછેગામ વીરાજી ને અવાણીયા અને મોકાજી ને નવાણિયા એ રીતે એમના ભાઈઓ ને ગરાસ મળ્યા.

ગોહિલ રાજપુત ના મુખ્ય સ્ટેટ : ભાવનગર સ્ટેટ, પાલીતાણા સ્ટેટ.

વધુ અગામી પોસ્ટ માં : ક્ષત્રિય ઇતિહાસ, ક્ષત્રિય વંશ, ક્ષત્રિય અટકો, ક્ષત્રિય રાજપૂત, ક્ષત્રિય ઠાકોર, દરબાર

More in Next Post : Kshatriya History, Kshatriya Dynasty, Kshatriya Surnames, Kshatriya Rajput, Kshatriya Thakor, Darbar

જય માઁ ભવાની.. જય ક્ષાત્રધર્મ..

લેખન અને સંકલન : શ્રી દિવ્યનિમેષસિંહ રાઠોડ (અમદાવાદ, ગુજરાત)

Writing and Editing : Shri Divyanimeshsinh Rathore (Ahmedabad, Gujarat)

ગુજરાત માં ક્ષત્રિય રાજપુત વંશ ની શરૂઆત (ભાગ : ૨)

2020-05-28T12:09:00.000+05:30

ગુજરાત માં ક્ષત્રિય રાજપુત વંશ ની શરૂઆત (ભાગ : ૨)

વાઘેલા - સોલંકી - જાડેજા - ઝાલા રાજવંશ ઈતિહાસ

વાઘેલા રાજવંશ ઈતિહાસ

ઉત્તપત્તિ ભારદ્વાજ મુનિ એ પોતાના ચાલુક એટલે ખોબા માંથી પુરુષ ઉત્પ્ન્ન કર્યા.

તે પુરુષ નું નામ ચાલુક્ય દેવ નામ રાખ્યું રાખ્યું. તેમના વંશ મા આગળ જતા ટૂંક ટોડા કલ્યાણ પ્રદેશ મા રાજા ભુવડ સોલંકી રાજા થયા. તેમના પુત્રો 2 પુત્રો થયા. રાજ બીજ જેઓ ઈસ 900 માં વઢવાણ આવ્યા..રાજ સોલંકી ને 2 પુત્રો થયા જેમને બે પત્ની હતા.

પહેલા પત્નીનું નામ લીલાદેવી હતુ. ચાવડા રાજવંશ ના કુંવરી હતા.

બીજા પત્ની નું નામ રાયાજી હતું. જે કેરાકોટ કચ્છ ના જામકુળ ની દીકરી હતા.

ભુવડ દેવ ને બે પુત્ર થયા લીલાદેવી ના પુત્ર મૂળરાજ સોલંકી થયા. કેરાકોટ જામકુળ ના દીકરી રયાજી ને સકાયત વાઘેલા થયા..

ગુજરાત મા સોલંકી ની મુખ્ય 2 શાખા થઈ. ત્યાર બાદ 16 શાખા.

મોટા ભાઈ ની શાખા મૂળરાજ સોલંકી પાટણ….

નાના ભાઈ ની શાખા સકાયત વાઘેલા બાંધવગઢ થી વાઘેલ ગામે...

સકાયત સોલંકીની હત્યા થયાં થયા બાદ તેમના પત્ની તેમના પુત્રને મુકીને તેમની પત્ની સકાયત પાછળ સતી થયા.

ઐતિહાસિક આઠકોટવાળું શહેર. આટકોટ, જી. રાજકોટ ની પવિત્ર ભૂમિ પર સમગ્ર વિશ્વના વાઘેલા રાજપૂતોના પ્રથમ રાજપુરૂષ તથા વાઘેલા સામ્રાજ્યના પ્રથમ સ્થાપક મહારાજ શ્રી વ્યાઘ્રદેવજી જન્મ તથા ઉછેર જ્યાં થયેલો અને જ્યાં કુળદેવી તરીકે અંબાજી માતાને અપનાવેલ તે પવિત્ર ભૂમિનો આજે ઈતિહાસ ગવાહ છે.

પાછળ મુકી ગયેલા બાળક ને જંગલમાં રડતું જાણીને વાઘણની નજર બાળક પર પડી. વાઘણે બાળકને ધવરાવીને શાંત કર્યુ. આ રીતે વાઘણ નું દુધ પીને ધીમે ધીમે બાળક મોટું થવા લાગ્યું . એક વખત જંગલ માં શિકાર કરવા નીકળેલ મૂળરાજસિંહ સોલંકી વાઘણ ને બાળક ધાવતો હતો તે જોઈ ગયા. વાઘણ ના ગયા પછી મૂળરાજે બાળકને ઉપાડયું, ત્યાં જ આકાશવાણી થઈ કે "તારા ઓરમાન સકાયત નો કુમાર છે અને વાઘેસ્વરી માતાએ તેનું રક્ષણકર્યુ છે". આથી મૂળરાજસિંહ સોલંકીએ તેને સાથે લઈ તેનું "વ્યાધ્રદેવ" નામ પાડયું.

તેમના વંશજ વાઘેલા વંશ તરીકે ઓળખાયા વ્યાઘ્ર દેવના માતા શ્રી વ્યાઘ્ર દેવ ને ક્ષેમકલ્યાણી માતા ના મંદિરે મૂકી ને પોતાના પતિ પાછળ સતી થયા હતા.. વ્યાઘ્ર દેવ નો ઉછેર મૂળરાજ કરે છે. વ્યાઘ્ર દેવ મોટા થતાં એમને વાઘેલા ગામ ની જાગીર આપી તેઓ મોટા થતાં કાસી એ ગયા ત્યાં થી તેઓ રેવા રાજ્ય ગયા. ત્યાં ના રાજા કરણ શેને વ્યાઘ્રાદેવ નું પરાક્રમ જાણી તેમની કુંવરી સ્તનમતી ને વ્યાઘ્ર દેવ સાથે પરણાવી રેવા નુ રાજ્ય વ્યાઘ્રાદેવ ને સોંપ્યું ત્યાર થી વાઘેલા વંશ ની સ્થાપના થઈ.

તેમના પાંચ પુત્ર થયા જેમાં સૂરત દેવ પોતાના વંશજો ની જન્મ ભૂમિ ગુજરાત આવ્યા તેમની વ્યાઘ્રાપલ્લી માં જાગીર હતી. ત્યાં રાજ્ય ની સ્થાપના કરી ગુજરાત બહાર મધ્યપ્રદેશ થી વાઘેલા ના પૂર્વજો પાટણ આવ્યા. ત્યાં સતા સ્થાપી ત્યાર બાદ તેઓ અલગ અલગ પ્રાંત મા વસ્યા થોડા કચ્છ માં પણ ગયા.

આ વ્યાધ્રદેવના વંશજો વાઘેલા કહેવાયા.

મૂળ પુરુષ વ્યઘરદેવ રેવા બાંધવ ગઢ.

ગુજરાત મા શાખા ઉતરી વ્યાઘ્ર દેવ ના પુત્ર સુરતદેવ વ્યાઘ્ર પલ્લી ગામે આવ્યા તેમના પુત્ર એ કુન્દર કચ્છ મા જાગીરી કરી.

વાઘેલા સામ્રાજ્યના પ્રથમ સ્થાપક મહારાજ શ્રી વ્યાઘ્રદેવજીને તે સમયના પાટણના મહારાજા મૂળરાજ સોલંકી કે જે પાટણની ગાદીના મૂળ હક્કદાર તેના ઓરમાન ભાઈ રાકાયત (મહારાજ શ્રી વ્યાઘ્રદેવજીના પિતા) ના મામા કચ્છના પ્રતાપી રાજા લાખા ફુલાણીએ રાજકોટ પાસે આઠકોટવાળું શહેર આટકોટ વસાવી તેમાં રાખ્યા હતા. ત્યારબાદ મૂળરાજ સોલંકી સામેના યુધ્ધમાં આટકોટ ખાતે લાખો ફુલાણી અને રાકાયત શહીદ થઈ ગયેલા તથા તેમના રાણી સતીએ માં અંબાજીના શરણે તેમના પુત્ર વ્યાઘ્રદેવને . ત્યારબાદ તેમના પાંચ પુત્રો પૈકી એક પુત્ર સુરતદેવ ગુજરાતમાં પાછા આવ્યા અને સોલંકી સમ્રાટ દ્વારા ગરાસમાં મળેલ ધવલનગરી હાલનું ધોળકા માં પોતાની ગાદી સ્થાપેલી. ત્યારબાદ વિક્રમ સંવત ૧૩૦૦ માં સોલંકી વંશના છેલ્લા રાજા ત્રિભોવનપાળને હરાવીને પાટણની ગાદી ઉપર વાઘેલા વંશના પ્રથમ ચક્રવર્તી સમ્રાટ મહારાજા બિરાજમાન થયા હતા. અને આ રીતે ગુજરાતની ગાદી ઉપર વાઘેલા વંશનો ઉદય થયો હતો...

વાઘેલા રાજપૂત સમાજના ગામોની યાદી:-

(૧) ધોળકા:- કાવિઠા, ધીંગડા, સીમેજ, કૌકા, આંબારેલી, મોટી બોરુ, ઉતેલીયા, લોલીયા, ગાણોલ, રાસમ, રુપાવટી, આંબલીયાળા, ગાંગડ, છબાસર, વૌઠા, ડુમાલી, ભાત,ધનાળા, બરોડા, ઢેઢાળ, કોઠ, રઢુ, સાથળ

(૨) સાણંદ:- કુંવર, લેખમ્બા, વાસણા, ઝાંપ, મખીયાવ, કુંડળ, બકરાણા, ઈયાવા, લોદરીયાલ, વિંછીયા, કોદાળીયા, મોડાસર, નાનોદરા, ખોડું, રેથળ, પીપણ, દદુકા, કાણેટી, ગોધાવી, ગરોડીયા

(૩) કલોલ:- લિંબોદ્રા,પેથાપુર, પીંડારડા,પીપળજ, બિલોદ્રા

(૪) સાબરકાંઠા-બનાસકાંઠા:- પોઈચા, થરાદ, ભોરડું, મોરવડા, દિયોદર, સોરઠા, ફોરણા, પાલડી, ઉવાણા, ધ્રણસોલ, વાતમ, ઝાલોઢા, ધનકવાડા, રામસેણ, ડુઆ, ગોધાણી, પોશીના(ઈડર)

(૫) કચ્છ: - પલાસવા, ગેડી, બેલા, ભીમાસર, મઉવાળા, દાટાવાડા, ભુટકીયા, ઉમૈયા

(૬) બંધીયા(ગોંડલ), ભાંડેર(ઉપલેટા), ડભોઈ, બગથળા(મોરબી)

(૭) જેગડવા(તા.ધ્રાગધ્રા. જી.સુ.નગર) ૧૨૫(ખોયડા)

(૮) મધ્યપ્રદેશ:- રેવા, કસોટા(શીવરાજપુર), તીરવાહ, ભદ્રોહી

(૯) કાંકરેજ જાગીરદારના ગામો

(1) થરા ...૪૨ ગામ જાગીર

(2) રાણકપુર ...૧૨ ગામ જાગીર

(3) વડા ...૧૨ ગામ જાગીર

(4) ભલગામ ૭ ગામ જાગીર

(5) ઉણ ..૭ ગામ જાગીર

(6) અન્ય ૭ ગામ ......

સોલંકી રાજપુત સ્ટેટ

લુણાવાડા ( સ્ટેટ મુખ્ય ), જનોડ (નાનીજાગીર છે), વાંસદા સ્ટેટ, સાઠંબા , મોટી મોરી (મેધરજ) , ઉતર ગુજરાત માં કાલરી ગઢ મુખ્ય ગણાય. પછી તેમના ભાયાત ની નાની જાગીરો છે. તે પછી કંબોઇ (ચાણસ્મા વાળુ) તથા ભાયાતી જાગીરી ગામો.

ત્યાર બાદ ગુજરાત માં ઝાલા વંશ, જાડેજા વંશ, ચુડાસમા વંશ, ગોહિલ વંશ, જેઠવા વંશ, રાઠોડ વંશ, ચૌહાણ વંશ, પરમાર વંશ, સોઢા વંશ તમામ રાજપુતો નું ગુજરાત માં આગમન થઈ ગયુ હતું અને અલગ અલગ પ્રદેશ મા સત્તા સ્થાપી અને ગામ-ગરાસ મેળવેલ હતા.

સૌરાષ્ટ્ર માં દરબારો ના ૨૨૨ રજવાડા હતા જેમાં કાઠી, જેઠવા, જાડેજા, વાળા, પરમાર, ઝાલા, ગોહિલ, ચુડાસમા, સરવૈયા, રાયઝાદા. આ તમામ ગરાસદાર રાજપુતો એ સૌરાષ્ટ્ર માં સત્તા ભોગવી હતી.

જેઠવા રાજપુત સ્ટેટ સૌપ્રથમ મોરબી સત્તા સ્થાપી ત્યાર બાદ કાયમ માટે સત્તા બનાવી પોરબંદર વસ્યા.

જાડેજા રાજપુત (જાડેજા રાજપુત ઇતિહાસ)

જાડેજા રાજવંશ ગુજરાત નો મોટો રાજવંશ ગણવામાં આવે છે. સૌરાષ્ટ્ર કચ્છ માં 700 થી વધુ ગામો છે. આઝાદ પેલા ૨૩૦૦ ગામ પર જાડેજા નું શાસન રહ્યું છે.

થોડા સમય પેલા જામ નરેશ ને પ્રદ્યુમ્નજી ના વારિસદાર માની ને સંપત્તિ માં હક હિસ્સો મળ્યો હતો. મહાભારત બાદ ઇતિહાસ ના બે મોટા યુદ્ધ પણ જાડેજા રાજપુતો એ લડ્યા હતા.

ભુચર મોરી અને જારા ના યુદ્ધ.

જાડેજા રાજપૂત ના સ્ટેટ અને ઠિકાનાભુજ
મોરબી
રાજકોટ
નવાનગર
ધ્રોલ
ગોંડલ
વીરપુર
કોટડા સાંગાણી
ખીરસરા
જાળીયા દેવાની
ગઢકા
ગવરીદડ
પાલ
શાપર
લોધીકા
કોઠારીયા
રાજપરા

ઝાલા રાજપૂત (ઝાલા રાજવંશ નો પરિચય)

કાઠિયાવાડ માં અનેક રાજકુળ રાજસત્તા ભોગવી હતી. જેમાં જેઠવા, ચુડાસમા, ચાવડા, વાળા, ઝાલા, જાડેજા, પરમાર, ગોહિલ, કાઠી, બાબી વગેરે મહત્વના દસ રાજકુળ હતા. જેમને સદી ઓ સુધી સૌરાષ્ટ્ર ની ધરતી પર સત્તા ભોગવી હતી.

સૌરાષ્ટ્ર જયારે કાઠિયાવાડ નામે ઓળખતું ત્યારે તેના ચાર પ્રાંત હતાં.

ઝાલાવાડ - ગોહિલવાડ - હાલાર – સોરઠ

કાઠિયાવાડ ના ઝાલારાજવંશ નો પરિચય (ઝાલા રાજવંશ ની ઉત્તપત્તિ અને વિવિધ મંતવ્યો)

ઝાલા ની અસલ અટક મકવાણા છે, કારણ કે બ્રહ્માજી ના પુત્ર ભૃગુ અને ભૃગુ ના પુત્ર માર્કન્ડેય ઋષિ ના વંશ જ ઉપર થી મકવાણા ગણાય છે. માટે ઝાલાઓ ને ઋષિવંશજ કહેવામાં આવે છે. માર્કન્ડેય એ અગ્નિમાંથી ઉત્પન્ન કરેલા કુંડમાલજી અને કુંડમાલજી ના વંશ મા થયેલ હરપાળદેવ દાદા મકવાણા ના પુત્રો પછી ઝાલા તરિકે ઓળખાણ થઈ.

રાજકુમાર કોલેજ ના પ્રી સી મેઈન એમ લખે છે, ઝાલા ઓ કાઠિયાવાડ મા આવ્યા એ પહેલાં મધ્ય કચ્છ ના મક નામ ના પ્રદેશ મા રહેતા. તે પ્રદેશ પરથી મકવાણા તરિકે ઓડખાયા.

એચ વીલ્બ ફોર્સ એક લખે છે કે, મકવાણા ઓ ગ્રીસ માંથી ઉત્તરી આવેલ છે અને મકવાણા શબ્દ મેસેડિયા શબ્દ માંથી નીકળ્યો છે જો કે આ મત યોગ્ય નથી લાગતો.

આપણે વિધાનો ના મત અને શબ્દ અર્થ મુજબ ઝાલા શબ્દ નો ઇતિહાસ જોઈએ.

એક મત મુજબ જોઈએ તો, ઝાલા ઓ સિંધ માંથી આવ્યા તેમજ ઝાલા શબ્દ સિંધી ભાષાના ઝલ્લા સરોવર ને કાંઠે રહેનારા શબ્દ ઉપર થી ઉતરી આવ્યો છે. ડો કે કા શાસ્ત્રી લખે છે કે, ઝલ્લોજઝલલીખ શબ્દ નો પૂરતાનો ભાવ આપતો ઝલ્લ શબ્દ ઝાલા શબ્દ ના મૂળમાં છે.

જયારે હિન્દી ભાષા મા ઝાલા શબ્દ નો અર્થ તેજલહર તરંગવલી એવો થાય છે.

ઝાલા રાજવંશ ની ઉત્તપત્તિ અંગે ની કથાઓ

આ બધા અનુમાન અને અભિપ્રાય મકવાણા અટક માટે મળે છે. પછી બીજો પ્રશ્ન આપણી સામે આવી ને ઉભો રહે છે કે મકવાણા માંથી ઝાલા અટક કેવી રીતે પડી.

ઝાલા શબ્દ કેવી રીતે અસ્તિત્વ મા આવ્યા તેના વિશે બારોટ ના ચોપડા મુજબ અને ઝાલાવંશ વારિધિ મુજબ, રાજ હરપાળદેવ એ પાટડી મા રાજ્ય નું સ્થાપના કર્યાં બાદ તેમને ત્યાં માઁ શક્તિ ના પેટે સોઢાજી, માંગુજી, અને શેખડો જી નામે ત્રણ કુમારો તથા તથા ઉમાદે નામ ના એક પુત્રી નો જન્મ થયો. એક સમયે આ ત્રણે કુંવરો અને ચારણ નો દીકરો રામજી મંદિર ની નજીક રહેલા વિશાળ ચોક માંડી દડા થી રમી રહ્યા હતા.

આ સમયે હસ્તીસાળામાંથી એક વિશાળ કાય હાથી ગર્જના કરાતા છૂટી ગયો હતો અને દોડતો દોડતો ચોક મા આવી ગયો અને આખા ચોક મા હાહાકાર મચી ગયો. હાથી આગળ વધી રહ્યો હતો આ કુંવારો રમતા હતા એમની પાસે હાથી ત્યાં આવી ગયો અને આ બાળકો ને ઝપટમાં લીધા ત્યારે, માઁ શક્તિ રાજભુવનના સત્તા માં માળ ના ઝરૂખે બેઠા હતા અને આ જોઈ ગયા અને તરત બાળકો ને બચાવા અને પોતાનું સ્વરૂપ ધારણ કર્યું અને પોતાના હાથ લંબાવી ને ત્રણેય કુંવરો ને ઝાલી લીધા અને ચારણ ના દીકરા ને ટાપલી મારી હાથી થી દૂર કર્યો એ ટાપરીયા ચારણ કહેવાયા.

આટલા સમય સુધી હરપાળદેવ સુધી ઝાલા ઓ મકવાણા અટક થી માર્કંડેય ના વંશજો થી ઓળખાતા પરંતુ ત્યાર બાદ ત્રણે કુંવરો ને માઁ શક્તિ એ ઝાલ્યા ત્યાર થી ઝાલા તરિકે ઓળખવા માંડ્યા આ મુજબ ઝાલા અટક આવી હોવાનું નોંધાયું છે.

ઝાલા રાજવંશ ના રાજ્યો

હરપાળદેવ દાદા એ ઇસ 1090 માં હરપાળદેવ ના પુત્રો ઝાલા થી ઓળખાયા.

હરપાળદેવ દાદા એ પાટડી થી પોતાના રાજ્ય ની સ્થાપના કરી હતી. હરપાળદેવ દાદા ના વંશજો એ સૌરાષ્ટ્ર મા ધ્રાંગધ્રા, લીંબડી, વાંકાનેર, વઢવાણ, લખતર, હળવદ, સાયલા, ચુડા, રામપર, મેઘપર, માંડલ, રાજપુર, તે ઉપરાંત વાંજેપાળજી ના વંશજો કટોસણ સ્ટેટ, મહીકાંઠા એજન્સી ના સ્ટેટ, ખડલ સ્ટેટ, ઇલોલ સ્ટેટ, પુનાદરા સ્ટેટ વગેરે રાજ્યો સ્થાપ્યા હતા. આ સિવાય ઝાલા વંશ ના રાજવીઓ એ માળવામાં રાયપુર, નરવર, કોટા, સાદડી અને દેલવાડા માં પોતાના સ્વતંત્ર રાજ્યો સ્થાપ્યા હતા..

ઝાલાવાડ ના રાજ્યો અને સંસ્થાપક ની માહિતી

વઢવાણ સ્ટેટ

વઢવાણ સ્ટેટ ના સ્થાપક રાજોજી હતા. જેઓ પૃથ્વીરાજ જી ના નાના પુત્ર હતા. જેમને ઈસ. 1605 માં સ્થાપના કરી હતી.

લખતર સ્ટેટ

લખતર તથા સ્ટેટ ના સ્થાપક અમરસિંહ ના નાના ભાઈ ને અભેસિંહ ને લખતર અને થાન નો ગરાસ મળ્યો હતો.

ચુડા સ્ટેટ

ચુડા રાજ્ય ઝાલાવંશ ના સંસ્થાપક વઢવાણ સ્ટેટ ના ભાઈ અર્જુનસિંહ ના નાના ભાઈ ને ચુડા નો ગરાસ ગાદી મળેલ .

સાયલા સ્ટેટ

સાયલા સ્ટેટ માં ઝાલારાજવંશ ની સ્થાપના સેજમાલજી એ કરી હતી. સાયલા પર આક્રમણ કરી કાઠીઓ પાસે થી સાયલા પડાવી લીધું.

વાંકાનેર સ્ટેટ

વાંકાનેર સ્ટેટ હળવદ સ્ટેટ થી અલગ થઈ ને પૃથીવરાજસિંહ ના મોટા પુત્ર સરતનજી એ વાંકનેર માં ઝાલારાજવંશ ની સ્થાપના કરી.

ધ્રાંગધ્રા સ્ટેટ

હળવદ સ્ટેટ થી અલગ થઈ રાયસિંહ એ ધ્રાંગધ્રા ની સ્થાપના કરી. ધ્રાંગ એટલે પથ્થર અને ધારા એટલે જમીન એટલે નામ ધ્રાંગધ્રા પાડ્યું.

લીંબડી સ્ટેટ (જાંબુ)

લીંબડી સ્ટેટ ની સૌથી પેહેલી ગાદી જાંબુ હતી. જાંબુ માં માંગુજી એ ગાદી સ્થાપી હતી. કાલ ક્રમે લીંબડી સત્તા ફેરવી કાયમી સત્તા લીંબડી હાંસલ કરી.

વધુ અગામી પોસ્ટ માં : ક્ષત્રિય ઇતિહાસ, ક્ષત્રિય વંશ, ક્ષત્રિય અટકો, ક્ષત્રિય રાજપૂત, ક્ષત્રિય ઠાકોર, દરબાર

More in Next Post : Kshatriya History, Kshatriya Dynasty, Kshatriya Surnames, Kshatriya Rajput, Kshatriya Thakor, Darbar

જય માઁ ભવાની.. જય ક્ષાત્રધર્મ..

લેખન અને સંકલન : શ્રી દિવ્યનિમેષસિંહ રાઠોડ (અમદાવાદ, ગુજરાત)

Writing and Editing : Shri Divyanimeshsinh Rathore (Ahmedabad, Gujarat)

ગુજરાત માં ક્ષત્રિય રાજપુત વંશ ની શરૂઆત (ભાગ : ૧)

2020-05-28T12:05:00.000+05:30

ગુજરાત માં ક્ષત્રિય રાજપુત વંશ ની શરૂઆત (ભાગ : ૧)

ગુજરાતના તમામ ક્ષત્રિય રાજપૂત રાજવંશનો ઇતિહાસ પ્રથમવાર એક જ લેખમાં

ગરાસિયા શબ્દનો અર્થ તથા શરુઆતગુજરાત મા ગરાસિયા શબ્દ ની શરૂઆત 5 મી સદી થી થાય છે.
5 મી સદી થી 12 મી સદી સુધી નો સમય ગાળો રાજપુતો નો સુવર્ણ યુગ ગણાતો હતો.

મૌર્ય યુગ ના પતન બાદ ગુજરાત મા મૈત્રક વંશ ની શરૂઆત થઈ હતી જેમની ગાદી વલ્લભી હતી. મૈત્રક વંશ એટલે વાળા વંશ. વાળા વંશ ની શરૂઆત ગુજરાત મા ઈસ 475 થી શરૂઆત થઈ હતી. વાળા રાજપુતો એ ઈસ 767 સુધી ગુજરાત મા રાજ કર્યું. વાળા વંશ ના સંસ્થાપક ભટ્ટાર્ક હતા. વાળા રાજપુતો મા અનેક પરાક્રમી રાજ થયા. ઉગાજી વાળા, એભલજી વાળા, એભલજી વાળા એ ઢાંક માં સત્તા સ્થાપી.

આમ વાળા વંશ એ ગુજરાત મા પ્રથમ રાજપુત વંશ ગણાય છે. જેમનાં સ્ટેટ તળાજા વલ્લભી અને ઢાંક મા હતા અને એમના ભાયાતો ને ગામ ગરાસ આપવામાં આવતા જેઓ ગરાસદાર જાગીરદાર રાજપુત થી ઓળખતા.

વાળા વંશ પછી ગુજરાત મા ચાવડા વંશ ની શરૂઆત થઈ.

ચાવડા વંશ

પરમાર રાજપૂતો ની એક શાખા એટલે ચાવડા રાજપૂત

ચાવડા રાજપૂતો નો ઇતિહાસ

પરમાર વંશના મહાપ્રતાપી શાસકોએ ઊજ્જૈનગઢમાં રાજસિહાસન સ્થાપ્યું અને ત્યારબાદ "ચાહરગઢ" માં રાજ્ય સ્થાપ્યું. ત્યારથી તેમના વંશજો "ચાવડા" કહેવાયા. આ વંશે અનુક્રમે સેનગઢ, આબુગઢ, માજણોગઢ અને ભિન્નમાલ ગાદી સ્થાપી આધિપત્ય સ્થાપ્યુ. પણ ત્યાં છાડા રાઠોડ સાથેની તકરારમાં ચાવડા શાસકો ગુજરાત આવ્યા.

આમ વિર વિક્રમાદિત્યથી વિર વનરાજ સુધી છત્રીસ પેઢીઓની પરંપરાઓમાં ધરબાયેલો ઈતિહાસ સૂવર્ણ અક્ષરે કોતરાયેલ છે. વિક્રમના છઠ્ઠા સૈકાના ઉત્તરાર્ધમાં પ્રતાપભાનુજી ચાવડા ભાવનગરની પાસે આવેલ "ચમારડી" ગામમાં (વલ્લભીનગર) માં રાજ્ય કરતા હતા. આ નગર આર્થિક, શૈક્ષણિક અને ધાર્મિક રીતે સમૃદ્ધ અને વિશ્વ વિખ્યાત હતુ. કલા, સાહિત્ય વિદ્ધાન, વેપાર વણજમાં અગ્રેસર હતુ. કાળક્રમે વલ્લભીનગરીનું પતન થતાં પ્રતાપભાનુજી ચાવડાએ પોતાની ગાદી વઢિયાર વિસ્તારના રૂપેણ નદીના કાંઠે વસેલા પંચાસરનગરે સ્થાપી. પ્રતાપભાનુજીના પરાક્મી પુત્ર જયશિખરીજી ચાવડાએ પોતાની કૂશળ રાજનિતિ અને યુદ્ધ ચાપલ્યથી સતા સામ્રાજ્ય વિસ્તાર્યુ અને સવૉપરી બન્યા. કાન્યકુબ્જ દેશના કલ્યાણકટકના ચાલુકય રાજવી "ભૂવડે" જયશિખરીજીની અપાર પ્રશંસા સાભળી પોતાની સામ્રાજ્ય લાલશા વધારવા માટે પોતાના મહાપ્રતાપી મહારથીઓને ગૂજૅરદેશ જીતવા માટે મોકલ્યા પરંતુ સૂરપાલસિહજી ઝાલાએ પોતાની અપ્રતિમ વિરતાના દશૅન કરાવી ભૂવડના લશ્કરને ખદેડી મૂકયુ.

પરંતુ સત્તાલાલચુ, જિદ્દી, મિલ્કત પ્યાસા, ભૂવડે ફરી પંચાસર પર હૂમલો કરી બાવન દિવસ સૂધી પંચાસરને ધેરો ઘાલ્યો. જય શીખરીજીએ સમય પારખી પોતાનો વંશવારસો કાયમ માટે જળવાઈ રહે તે માટે મુલતાનના કુંવરી અને પોતાના ધમૅપત્ની રૂપસુન્દરીજીને સાળા સુરપાલજી સાથે સલામત સ્થળે રવાના કયૉ. અપ્રતિમ વિરતા અને અપાર યુદ્ધકૌશલ્યના દશૅન કરાવી જયશિખરીજી કેશરિયા કરતાં કરતાં સ્વગૅ સિધાવ્યા. પરંતુ જયશીખરીજીની બહાદૂરી અને ઝનુન જોઈ ભૂવડ રાજા અવાક થઇ ગયો. અવણૅનીય શૌયૅથી પ્રભાવિત થઇ ભૂવડે પંચાસરમાં જયશિખરીજીની યાદ કાયમી રહે તે માટે "ગુજરૅશપ્રાસાદ” બંધાવ્યો અને “ભૂવડેશ્વર મહાદેવ” ની પ્રતિષ્ઠા કરી. અડાબીડ જંગલના ઓથે ભાઈ સૂરપાલજીના સહારે જીવન વિતાવતા રૂપસુન્દરીજીને વિક્રમસંવત ૭૫૨ માં વૈશાખ સુદ પૂનમના દિવસે પૂત્રનો જન્મ થયો. શિલગૂણીસૂરીએ બાળકની અપાર આભા અને પ્રતિભા પારખી તેનુ નામ વનરાજ પાડયું. જયશિખરીજી ચાવડાના વારસ વનરાજ ચાવડાનો બાલ્યશૈશવ કાળ વઢિયારના વણોદ ગામમાં પસાર થયો.

જયાં તેણે વેન કૂવો બંધાવ્યો અને વનાવી માતાનુ સ્થાનક બનાવ્યુ. સમયના વહેણમાં ચાપા વાણિયા અને અણહિલ ભરવાડ વનરાજની ત્રિપુટીએ યૂધ્ધ કૂટનિતીથી કેટલાય સ્થળો પર હૂમલા કરી મા ની મમતા અને મામાનો પ્યાર પામી સફળતાના શિખરો હાંસલ કયૉ. ભૂવડની સેનાને હરાવી પિતા ના વેરનો બદલો લીધો. જીતેલા પ્રદેશોને એક તાંતણે ગૂથવા માટે વનરાજે મિત્ર અણહિલ ભરવાડે દશૉવેલ જગ્યા સરસ્વતી નદીના કિનારે આવેલ "લાખ્ખારામ" ગામે વિક્રમસંવત 802 ને મહાવદી સાતમ ને શનિવારે અણહિલપુર પાટણની સ્થાપના કરી જે લગભગ સાડાપાચસો વષૅથી પણ વધારે સમય સુધી ગુજરાતની રાજધાની રહી નવ ચાવડા રાજવીઓએ ૧૯૬ વષૅસુધી રાજ્ય ભોગવ્યુ.

(૧) વનરાજ (૨) યોગરાજ (૩) રત્નાદિત્ય (૪) વૈરસિહ (૫) ક્ષેમરાજ (૬) ચામુડ (૭) રાહડ (૮) ભૂવડ (9) સામંતસિહ ચાવડા વંશના છેલ્લા.

રાજવી સામંતસિહની બહેન લિલાવતીબાના લગ્ન "રાજ...” સાથે કરાવ્યા હતા. લિલાવતીબાને પેટે કુંવરનો પ્રસવ થયો. પરંતુ કમનસીબે લિલાવતીબાનુ અવસાન થયુ. રાજા સામંતસિહનો ભાણેજ અને લિલાવતીનો પુત્ર મૂળ નક્ષત્રમાં જન્મ્યો હોવાથી તેનુ નામ “મૂળરાજ” પાડવામાં આવ્યુ અને તેઓ મોસાળમાં મોટા થયા, મૂળરાજે પોતાના મામાને મારી અણહીલપુર પાટણની ગાદી હસ્તગત કરી. આમ, પાટણની ગાદી પર ચાવડા શાસનનો અંત આવ્યો અને સોલંકી શાસનની શરુઆત થઈ. સામંતસિહ ચાવડાને દેવુબા નામની રાણી હતા. તેમનુ પિયર સિધ અને મારવાડની વચ્ચે આવેલુ તણોતનગર હતું. ભાટીરાણી દેવુબા પોતાના કુવર "અહિવનજી” ને લઈ પિયર ગયા અને કેરાકોટના રાજવી “લાખા ફૂલાણી” ના રાજયમાં આશરો લીધો. લાખા ફુલાણીએ અહિવનજીને મોરગઢ ગામની જમીન નિવૉહ માટે આપી કાળક્રમે મૂળરાજ સોલંકી સાથેના યુદ્નમાં ફૂલાણી કામ આવ્યા. લાખા ફૂલાણીને વારસદાર ન હોવાથી તેમનો ભત્રીજો “જામ પૂઅરો” કેરાકોટની ગાદીએ આવ્યો. પૂઅરો પ્રજાપીડક હોવાના કારણે લોકોને ત્રાસપીડા આપતો હતો. સંઘારજાતિના પીરને ઘાણીએ જોડી કાટાળા ગોખરુ પર ફેરવવા લાગ્યો તેથી પોતાના ગૂરુ પરના ત્રાસ ને ન જોઇ શકતા સંઘાર લોકોએ અહિવનજી ચાવડાની મદદ માગી. અહિવનજીએ બોતેર યક્ષ અને ફકીરી લિબાશમાં સિધના દેવલબંદરથી જખૌ બંદરે ઉતરી પધ્ધરગઢ પાસેની ટેકરી પર પડાવ કરી કિલ્લાની દિવાલ તોડી નાખી. પૂઅરો કચડાઈ મયૉ.બોતેર જવાનો પણ શહીદ થયા જે આજે પણ "જખબોતેરા” તરીકે પૂજાય છે.

પ્રજાપીડક ક્રુર પૂઅરો હણાતા અહિવન ચાવડાએ મોરગઢમાં નવસો ગામની રાજગાદી કબ્જે કરી.

અહિવનજી ચાવડાથી પૂજાજી ચાવડા સુધીની પંદરપેઢીઓ (1) અહિવનજી (2) વિક્રમસિહ (3) વિભૂરાજ (4) શાદૂલ (5) શેસકરણજી (6) વાઘજી (7) અખેરાજજી (8) તેજસીહજી (9) કરમસિહજી (10) લાખણસિહજી (11) વિરમજી (12) આશકરણજી (13) હૂલસરજી (14) મોકલજી અને તેમના પ્રતાપી પૂત્ર (15) પૂજાજી સુધી કચ્છમાં સંવત ૧૦૬૫ થી ૧૨૦૩ સૂધી એટલે કે ૧૩૮ વષૅ સૂધી શાસન રહયુ.

છેલ્લા રાજવી પૂજાજી ચાવડા અને જામ લાખાજી જાડેજા વચ્ચેના યુધ્ધમા હારી જતા પૂજાજી કચ્છ છોડી ધારપુર ગામે આવી ચોરાસી ગામની ગાદી સ્થાપી. જયાં અલાઉદીન સાથેના યૂધ્ધમાં પરાજય થયો પરંતુ રોમાંચક ઘટના તરીકે અલાઉદીનના સેનાપતિઓની હાજરીમાં વંકા વિહોલોએ પાટણને લૂંટી બાદશાહનું નાક કાપ્યુ. અલાઉદીનના સેનાપતી ઉલુગખાને પૂજાજીનું યુધ્ધ કૌશલ જોઈ વિહોલોને વશ કરવાનું કામ પૂજાજીને સોપ્યૂં. વિશલવાડના નવ ભાગમાંથી પીલવાઈ અને વડાસણને બાદ કરતાં સાત ભાગ પૂજાજીએ જીતી લીધા. બાદશાહે ખૂશ થઇ તેમણે જીતેલા બસ્સો અડતાળીશ અને બીજા બાવન ભેટના એમ કુલ ૩૦૦ ગામ બક્ષીશમાં મળ્યા. વિક્રમ સંવત ૧૩૫૩માં પૂજાજીએ મૂર્હત જોવડાવી અંબાસણમાં ગાદી સ્થાપી.

પૂજાજી ચાવડાએ ૪૬ વષૅ સૂધી રાજય ભોગવી ૭૮ વષૅ ની ઉમરે વિક્રમ સંવત ૧૩૯૯ માં દેહ છોડયો.
પૂજાજીને બે કૂવરો હતા. (૧) મેસાજી (૨) વનવિરજી.

પૂજાજીનૂ અવસાન થતા. મેસાજી ગાદીએ આવ્યા. પિતા પૂજાજી ચાવડાની હયાતીમાં જ મેસાજીએ મહેસાણા વસાવ્યુ. તોરણમાતાના પ્રાચીન ગરબાના ઉલ્લેખ મુજબ વિક્રમ સંવત. ૧૩૭૫ (ઈસ.૧૩૧૯) ની પોષ વદ પાચમે મેસાજી ચાવડાએ મહેસાણા વસાવ્યુ. અને તેમના માતૃશ્રી અને રાજપીપળાના રાજકુવરી પદમાવતીની યાદમાં ”પદ્મસાગર" તળાવ બંધાવ્યુ. મેસાજી ચાવડા નિસંતાન હતા. તેથી તેમના ભાઈ વનવિરસિહ ગાદીએ આવ્યા અને ત્યારબાદ પાતાળસિહ, નમૅદસિહ આવ્યા અને ત્યારબાદ તેમના કુંવર જૈસિહજી એ અંબાસણની ગાદી સંભાળી.

જૈસિહજીને ત્રણ કુવરો હતા.(૧) ઈહરદાસજી (૨) સૂરજમલજી (૩) સામંતસિહજી.

જૈસીહજીના અવસાન પછી ૨૫૨ (બસ્સો બાવન ) ગામોને સરખે ભાગે વહેચતા ચોયૉસી ગામોની જાગીર ઈહરદાસજીને અંબોડ મૂકામે ગાદી મળી સૂરજમલજીએ ચોરાસી ગામો સાથે મહેસાણા મુકામે ગાદી સ્થાપી (અને ત્યારબાદ તેમના વંશજોએ વરસોડામાં ગાદીસ્થાપી) સામંતસિહજી ચોરાસી ગામો સાથે અંબાસણમાં રહ્યા. (અને ત્યાથી માણસા ગાદી સ્થાપી).

સૂરજમલજીનાં કુંવર પૂજાજી બીજા શીવદાસજી, સેસાજી, શારદુલજી વગેરેએ મહેસાણામાં ગાદી ભોગવી હતી. કુવરસાહેબ ગાગજીએ ઈ.સ.૧૫૦૯ માં મહેસાણાથી વરસોડા મૂકામે ગાદી સ્થાપી હતી.

"આવિયો વરસોડાના વિષે મહિપાળ, મહેસાણા તજી દસપાચસે ને પાચટાની સાલ મધૅ ગાગજી (ચાપોત્કટ પૃ.૧૫૮ ) આમ ચાવડા શાસકોનો સચોટ ઈતિહાસ આ મુજબ રહયો છે.”

તેમણે બતાવેલા માર્ગ પર ચાલવું એ આપણો નૈતિક ધર્મ છે. ”

વધુ અગામી પોસ્ટ માં : ક્ષત્રિય ઇતિહાસ, ક્ષત્રિય વંશ, ક્ષત્રિય અટકો, ક્ષત્રિય રાજપૂત, ક્ષત્રિય ઠાકોર, દરબાર

More in Next Post : Kshatriya History, Kshatriya Dynasty, Kshatriya Surnames, Kshatriya Rajput, Kshatriya Thakor, Darbar

જય માઁ ભવાની.. જય ક્ષાત્રધર્મ..

લેખન અને સંકલન : શ્રી દિવ્યનિમેષસિંહ રાઠોડ (અમદાવાદ, ગુજરાત)

Writing and Editing : Shri Divyanimeshsinh Rathore (Ahmedabad, Gujarat)

આપણે (ક્ષત્રિય સમાજ |Gujarat Kshatriya Community) કુળદેવી ની પૂજા કેમ કરવી જોઈએ?

2020-05-23T09:17:00.000+05:30

આપણે (ક્ષત્રિય સમાજ |Gujarat Kshatriya Community) કુળદેવી ની પૂજા કેમ કરવી જોઈએ?

આપણા ભૂતકાળના કુળ એટલે કે પૂર્વજોના કુળના પૂર્વજોએ યોગ્ય કુલ દેવતા અથવા કુલદેવીને પસંદ કરીને તેમની ઉપાસના શરૂ કરી, જેથી આધ્યાત્મિક અને સાંપ્રદાયિક શક્તિ કુળોને ત્યાં નકારાત્મક શક્તિઓ અને હવાઈ અવરોધોથી સુરક્ષિત કરે. સમયસર ક્રમમાં પરિવારોને એક બીજા સ્થાનાંતરિત કરવા, ધર્મ પરિવર્તન, આક્રમણકારોના ડરથી વિસ્થાપિત, જાણકાર વ્યક્તિનું અકાળ મૃત્યુ, સંસ્કારનું નુકસાન, વિકસિત વિજાતીયતા, તેની પાછળનું કારણ સમજી ન શકાય વગેરે. પરિવાર તેમના કુળ / દેવીને ભૂલી ગયો છે અથવા તેઓ જાણતા નથી કે તેમના કુળ દેવતા કોણ છે અથવા તેમની પૂજા કેવી રીતે કરવામાં આવે છે.

આ વિષયને ધ્યાનમાં રાખીને એક લેખ રજૂ કર્યો છે. -

કુળદેવી / કુલદેવી (Kuldevi) હંમેશાં હિન્દુ ક્ષત્રિય પરિવારની પૂજા પ્રણાલીમાં હંમેશાં છે. દરેક હિન્દુ ક્ષત્રિય કુટુંબો કેટલાક ઋષિ ના વંશજ છે, જેમની પાસેથી તેનું ગોત્ર પ્રગટ થાય છે, પછીથી તેઓ ક્રમમાં અનુસાર વર્ણોમાં વહેંચાયેલા હતા. વિવિધ કાર્યો કરવા, જે પાછળથી તેમની વિશેષતા બની અને તે જાતિ તરીકે જાણીતી થઈ. આપણા ભૂતકાળના કુળ એટલે કે પૂર્વજોના કુળના પૂર્વજોએ યોગ્ય કુલ દેવતા અથવા કુલદેવીને પસંદ કરીને તેમની ઉપાસના શરૂ કરી, જેથી આધ્યાત્મિક અને સાંપ્રદાયિક શક્તિ કુળોને ત્યાં નકારાત્મક શક્તિઓ અને હવાઈ અવરોધોથી સુરક્ષિત કરે. તે ચાલુ રહ્યું અને અમે અમારા ક્રિયાના માર્ગ પર કોઈ પ્રયત્નો કર્યા વિના આગળ વધવાનું ચાલુ રાખ્યું.

સમયસર ક્રમમાં પરિવારોને એક બીજા સ્થાનાંતરિત કરવા, ધર્મ પરિવર્તન, આક્રમણકારોના ડરથી વિસ્થાપિત, જાણકાર વ્યક્તિનું અકાળ મૃત્યુ, સંસ્કારનું નુકસાન, વિકસિત વિજાતીયતા, તેની પાછળનું કારણ સમજી ન શકાય વગેરે. પરિવાર તેમના કુળ / દેવીને ભૂલી ગયો છે અથવા તેઓ જાણતા નથી કે તેમના કુળ દેવતા કોણ છે અથવા તેમની પૂજા કેવી રીતે કરવામાં આવે છે. આના કરતાં શહેરોમાં વધુ પરિવારો રહે છે, કેટલાક સ્વ-આધુનિક વિશ્વાસીઓ અને દરેક બાબતમાં વૈજ્ઞાનિકતા શોધવા વાળા અથવા તેમની હાલની સારી સ્થિતિના ગર્વમાં, તેમને છોડી દીધા છે અથવા અવગણ્યા છે.

ક્ષત્રિય સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) ના કુલ દેવતા / દેવીની ઉપાસના છોડ્યા પછી, કેટલાક વર્ષોથી કોઈ અલગ તફાવત સમજી શકાય નહીં, પરંતુ તે પછી જ્યારે સંરક્ષણ ચક્ર દૂર થાય છે, તો પછી અકસ્માતો, નકારાત્મક ઉર્જા, કુટુંબમાં હવાઈ અવરોધોની અનિયંત્રિત પ્રવેશ શરૂ થાય છે, અધોગતિ થાય છે. અટકવું, પારિવારિક ઇચ્છિત પ્રગતિ કરવામાં સમર્થ નથી, મૂલ્યોનું નુકસાન, નૈતિક અધોગતિ, વિસંગતતા, વિક્ષેપ, અશાંતિ શરૂ થાય છે. વ્યક્તિ કારણ શોધવાનો પ્રયાસ કરે છે. તેનું કારણ ઝડપથી જાણી શકાયું નથી કારણ કે તે વ્યક્તિની ગ્રહોની સ્થિતિને કારણે તેમનો વધુ અર્થ નથી. તેથી જ્યોતિષવિદ્યા વગેરે દ્વારા તેમને સમજવું મુશ્કેલ છે. ભાગ્ય કંઈક કહે છે અને વ્યક્તિને કંઈક બીજું થાય છે.

ક્ષત્રિય સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) ના કુલ દેવતા અથવા દેવી એ આપણું રક્ષણાત્મક આવરણ છે જે સૌપ્રથમ કોઈ બાહ્ય અવરોધ, કુટુંબમાં અથવા વ્યક્તિમાં પ્રવેશતા પહેલા નકારાત્મક ઊર્જા સાથે લડત ચલાવે છે અને અટકાવે છે, તે સમયાંતરે કૌટુંબિક સંસ્કારો અને નૈતિક આચાર વિશે ચેતવણી આપે છે. તેઓ જીવે છે, તેઓ કોઈપણ ભગવાનને અર્પણ કરેલી ઉપાસના સુધી પહોંચે છે, જો તેમને પૂજા ન મળી રહી હોય, તો તેઓ ક્રોધિત અને નારાજ પણ થઈ શકે છે. તમે પણ લલચાવી શકો છો, આવી સ્થિતિમાં, જો તમે કોઈ ભગવાનની ઉપાસના કરો છો, તો તે ભગવાન સુધી પહોંચતો નથી, કારણ કે પુલ કામ કરવાનું બંધ કરે છે. અવરોધ, અપમાન વગેરે, નકારાત્મક ઊર્જા અવરોધ વિના વ્યક્તિ સુધી પહોંચવાનું શરૂ કરે છે. કેટલીકવાર વ્યક્તિઓ અથવા પરિવારો દ્વારા આપવામાં આવતી ઇષ્ટની પૂજા કેટલીક અન્ય બાહ્ય બાહ્ય શક્તિ લેવાનું શરૂ કરે છે. અર્થાત્ પૂજા ઇષ્ટના અંત સુધી અથવા તેના ફાયદામાં નથી જતી. આ દેવતાની અભાવ અથવા શક્તિના અભાવને કારણે છે.

ક્ષત્રિય સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) ના કુલદેવતા અથવા દેવી સંબંધિત વ્યક્તિના પારિવારિક સંસ્કારો પ્રત્યે સંવેદનશીલ હોય છે અને તે આરાધના, વિધ્વંસ, ધાર્મિક ક્રિયાઓ અથવા પૂજાઓથી નારાજ થઈ શકે છે. સામાન્ય રીતે, તેઓ વર્ષ અનુસાર એક કે બે વાર પૂજા કરવામાં આવે છે, કુટુંબ અનુસાર જુદા જુદા સમયે અને વિવિધ વિશિષ્ટ પદ્ધતિઓ છે. લગ્ન, વિવાહ, બાળજન્મ, વગેરેના કિસ્સામાં પણ તેમને વિશેષ પૂજાઓ આપવામાં આવે છે, જો આ બધું બંધ થઈ જાય તો તેઓ કાં ગુસ્સે થાય છે અથવા કોઈ અર્થમાં મૂંગા થઈ જાય છે અને પરિવાર કોઈ રક્ષણાત્મક આવરણ વિના અલૌકિક શક્તિઓનો ઉપયોગ કરે છે. માટે ખુલે છે પરિવારમાં વિવિધ પ્રકારની સમસ્યાઓ શરૂ થાય છે.

*તેથી દરેક વ્યક્તિ અને કુટુંબને તેમના કુળ અથવા દેવી વિશે જાણવું જોઈએ અને તેમની પૂજા અર્ચના કરવી જોઈએ, જેનાથી પરિવારની સુરક્ષા થશે.

હવે જોઈએ મૂળ સ્વરુપે હિંદી માં અનુવાદ.
कुलदेवी की पूजा क्यों करना चाहिए?

- यह विचारणीय विषय प्रस्तुत किया है -

हिन्दू पारिवारिक आराध्य व्यवस्था में कुल देवता/कुलदेवी का स्थान सदैव से रहा है। प्रत्येक हिन्दू परिवार किसी न किसी ऋषि के वंशज हैं जिनसे उनके गोत्र का पता चलता है ,बाद में कर्मानुसार इनका विभाजन वर्णों में हो गया। विभिन्न कर्म करने के लिए ,जो बाद में उनकी विशिष्टता बन गयी और जाती कही जाने लगी। पूर्व के हमारे कुलों अर्थात पूर्वजों के खानदान के वरिष्ठों ने अपने लिए उपयुक्त कुल देवता अथवा कुलदेवी का चुनाव कर उन्हें पूजित करना शुरू किया था ,ताकि एक आध्यात्मिक और पारलौकिक शक्ति कुलों की रक्षा करती रहे जिससे हमारी नकारात्मक शक्तियों/उर्जाओं और वायव्य बाधाओं से रक्षा होती रहे तथा हम निर्विघ्न अपने कर्म पथ पर अग्रसर रह उन्नति करते रहे।

समय क्रम में परिवारों के एक दुसरे स्थानों पर स्थानांतरित होने ,धर्म परिवर्तन करने ,आक्रान्ताओं के भय से विस्थापित होने ,जानकार व्यक्ति के असमय मृत होने ,संस्कारों के क्षय होने ,विजातीयता पनपने ,इनके पीछे के कारण को न समझ पाने आदि के कारण बहुत से परिवार अपने कुल देवता /देवी को भूल गए अथवा उन्हें मालूम ही नहीं रहा की उनके कुल देवता /देवी कौन हैं या किस प्रकार उनकी पूजा की जाती है। इनमे पीढ़ियों से शहरों में रहने वाले परिवार अधिक हैं, कुछ स्वयंभू आधुनिक मानने वाले और हर बात में वैज्ञानिकता खोजने वालों ने भी अपने ज्ञान के गर्व में अथवा अपनी वर्त्तमान अच्छी स्थिति के गर्व में इन्हें छोड़ दिया या इनपर ध्यान नहीं दिया।

कुल देवता /देवी की पूजा छोड़ने के बाद कुछ वर्षों तक तो कोई ख़ास अंतर नहीं समझ में आता ,किन्तु उसके बाद जब सुरक्षा चक्र हटता है तो परिवार में दुर्घटनाओं ,नकारात्मक ऊर्जा ,वायव्य बाधाओं का बेरोक-टोक प्रवेश शुरू हो जाता है ,उन्नति रुकने लगती है ,पीढ़िया अपेक्षित उन्नति नहीं कर पाती ,संस्कारों का क्षय ,नैतिक पतन ,कलह, उपद्रव ,अशांति शुरू हो जाती हैं। व्यक्ति कारण खोजने का प्रयास करता है। कारण जल्दी नहीं पता चलता क्योकि व्यक्ति की ग्रह स्थितियों से इनका बहुत मतलब नहीं होता है।अतः ज्योतिष आदि से इन्हें समझना मुश्किल होता है। भाग्य कुछ कहता है और व्यक्ति के साथ कुछ और घटता है।

कुल देवता या देवी हमारे वह सुरक्षा आवरण हैं जो किसी भी बाहरी बाधा ,नकारात्मक ऊर्जा के परिवार में अथवा व्यक्ति पर प्रवेश से पहले सर्वप्रथम उससे संघर्ष करते हैं और उसे रोकते हैं ,यह पारिवारिक संस्कारों और नैतिक आचरण के प्रति भी समय समय पर सचेत करते रहते हैं ,यही किसी भी ईष्ट को दी जाने वाली पूजा को ईष्ट तक पहुचाते हैं ,,यदि इन्हें पूजा नहीं मिल रही होती है तो यह नाराज भी हो सकते हैं और निर्लिप्त भी हो सकते हैं ,,ऐसे में आप किसी भी ईष्ट की आराधना करे वह उस ईष्ट तक नहीं पहुँचता ,क्योकि सेतु कार्य करना बंद कर देता है । बाधाये ,अभिचार आदि ,नकारात्मक ऊर्जा बिना बाधा व्यक्ति तक पहुचने लगती है। कभी कभी व्यक्ति या परिवारों द्वारा दी जा रही ईष्ट की पूजा कोई अन्य बाहरी वायव्य शक्ति लेने लगती है। अर्थात पूजा न ईष्ट तक जाती है न उसका लाभ मिलता है। ऐसा कुलदेवता की निर्लिप्तता अथवा उनके कम शशक्त होने से होता है।

कुलदेवता या देवी सम्बंधित व्यक्ति के पारिवारिक संस्कारों के प्रति संवेदनशील होते हैं और पूजा पद्धति ,उलटफेर ,विधर्मीय क्रियाओं अथवा पूजाओं से रुष्ट हो सकते हैं। सामान्यतया इनकी पूजा वर्ष में एक बार अथवा दो बार निश्चित समय पर होती है ,यह परिवार के अनुसार भिन्न समय होता है और भिन्न विशिष्ट पद्धति होती है। शादी-विवाह-संतानोत्पत्ति आदि होने पर इन्हें विशिष्ट पूजाएँ भी दी जाती हैं।,यदि यह सब बंद हो जाए तो या तो यह नाराज होते हैं या कोई मतलब न रख मूकदर्शक हो जाते हैं और परिवार बिना किसी सुरक्षा आवरण के पारलौकिक शक्तियों के प्रयोग के लिए खुल जाता है। परिवार में विभिन्न तरह की परेशानियां शुरू हो जाती हैं।
*अतः प्रत्येक व्यक्ति और परिवार को अपने कुल देवता या देवी को जानना चाहिए तथा यथायोग्य उन्हें पूजा प्रदान करनी चाहिए, जिससे परिवार की सुरक्षा -उन्नति होती रहे।

તેમણે બતાવેલા માર્ગ પર ચાલવું એ આપણો નૈતિક ધર્મ છે. ”

વધુ અગામી પોસ્ટ માં : ક્ષત્રિય ઇતિહાસ, ક્ષત્રિય વંશ, ક્ષત્રિય અટકો, ક્ષત્રિય રાજપૂત, ક્ષત્રિય ઠાકોર, દરબાર

More in Next Post : Kshatriya History, Kshatriya Dynasty, Kshatriya Surnames, Kshatriya Rajput, Kshatriya Thakor, Darbar

જય માઁ ભવાની.. જય ક્ષાત્રધર્મ..

લેખન અને સંકલન : શ્રી દિવ્યનિમેષસિંહ રાઠોડ (અમદાવાદ, ગુજરાત)

Writing and Editing : Shri Divyanimeshsinh Rathore (Ahmedabad, Gujarat)

પ્રતિજ્ઞા પત્ર (ગુજરાત ક્ષત્રિય સમાજ) | Pratigya Patra (Gujarat Kshatriya Community)

2020-05-22T15:12:00.000+05:30

પ્રતિજ્ઞા પત્ર (ગુજરાત ક્ષત્રિય સમાજ) | Pratigya Patra (Gujarat Kshatriya Community)

જય માતાજી મારા ક્ષત્રિય સમાજ ને. ક્ષત્રિય મારી ઓળખ છે. બધા ક્ષત્રિયો મારા ભાઈ છે. બધા ક્ષત્રિયો ને એક કરી મારા ક્ષત્રિય સમાજ ને મજબુત કરીશ. એજ મારી નિષ્ઠા અને મારો ધ્યેય છે. આ ધ્યેય ને હું આજીવન જાળવીશ. હવે તો એક જ કલ્યાણ " ક્ષત્રિય એકતા ઝિંદાબાદ ".

જય માતાજી મારા ક્ષત્રિય સમાજ ને.

પ્રતિજ્ઞા પત્ર (ગુજરાત ક્ષત્રિય સમાજ) | Pratigya Patra (Gujarat Kshatriya Community)

ક્ષત્રિય મારી ઓળખ છે.

બધા ક્ષત્રિયો મારા ભાઈ છે.

હું મારા ક્ષત્રિય ભાઈને સાથ આપીશ અને તેના દુઃખ દર્દ માં ભાગ લઇશ.

હું મારા ગરીબ ક્ષત્રિય ભાઈ ને મદદ કરીશ.

બધા ક્ષત્રિયો ને એક કરી મારા ક્ષત્રિય સમાજ ને મજબુત કરીશ.

એજ મારી નિષ્ઠા અને મારો ધ્યેય છે.

આ ધ્યેય ને હું આજીવન જાળવીશ.

જય ક્ષત્રિય સમાજ.. જય ક્ષત્રિયાણા..

સંગઠીત સમાજ શક્તિશાળી સમાજ

હવે તો એક જ કલ્યાણ

" ક્ષત્રિય એકતા ઝિંદાબાદ "

આપણા ક્ષત્રિય સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) ની વાસ્તવિકતા

જે ગયું એને ભૂલી જાવ, પણ જે છે તેણે બચાવી લો, નહિતર એ પણ જતુ રહેશે. કારણ કે આપણે - આપણા સાથે લડીને જ બીજાને સોંપ્યુ છે. જો આપણે એક થઈ જઈ શું, તો કોઈના બાપની તાકાત નથી કે આપણી જમીન, ઈજ્જત, કે આપણા માથાનો વાડ પણ કોઈ લઈ જઈ શકે. અને જો બચાવવુ હોય તો પહેલા આપણે એક સાથે મળીને આપણા ક્ષત્રિય સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) ને મજબુત કરવો પડશે. આ કામ યુવાનોએ કરવુ પડશે. યુવાનોએ વ્યસનોથી દુર રહીને ક્ષત્રિય સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) ના વિકાસ માટે કામ કરવુ પડશે. આપણા ક્ષત્રિય સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) નું ભવિષ્ય એવા આપણા બાળકોને સારુ શિક્ષણ મળે તેનુ તેનું ધ્યાન રાખી તેમને મદદ કરવી પડશે. આપણા દીકરા - દીકરીઓને સારા સંસ્કાર આપવા પડશે. અને આ બધુ જ કરવા માટે પહેલા પોતાનામાં બદલાવ લાવવો પડશે અને એની માટે સક્ષમ બનવું પડશે.

" એકતા એજ પરિવર્તન "

ક્ષત્રિય સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) માટે દારુ-શરાબ નું સેવન બહુજ હાનિકારક છે. ક્ષત્રિય સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) ના દિકરા ની અંદર શુરવીર દેવતત્વ નો વાસ હોય છે, જેથી કરીને તેમનું મસ્તક કપાયા બાદ પણ ધડ લડે છે; તથા એક ક્ષત્રિયની અંદર પણ માઁ ભવાની અને દેવીતત્વ નો વાસ હોય છે. માટે જ તેમની કુખે શ્રી કુષ્ણ ભગવાન, શ્રી રામ ભગવાન, શ્રી મહાવીર ભગવાન, શ્રી ગૌતમ બુદ્ધ ભગવાન એમ ઘણાં દેવ અને દેવી તત્વ એ જન્મ લીધો છે. માટે હુ સમ્રગ ક્ષત્રિય સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) ને વિનંતી કરુ છુ કે, તમે દારુ/શરાબ કે અન્ય કોઈ પણ વ્યસન નો ત્યાગ કરજો... તમે હાલ મા દુ:ખી કે હેરાન-પરેસાન, આર્થિક તકલીફ, ઝગડા અંદરો - અંદર થઈ રહયા છે, તે બધા દારુ/શરાબ અને વ્યસનના સેવન ના કારણે થાય છે. અને તમે જો વ્યસન ચાલુ રાખો છો તેમના કારણે તમારા કુળદેવી, ઈસ્ટદેવી અને બધા દેવો તમારા પર નારાજ થાય છે. જેમના કારણે તમારો આવનાર વંશ વેલો નાશ થાય છે. અને તમારા કુળ મા ર્વણસંકર પ્રજા જન્મે છે; જે તમારી માન-મર્યાદા-ઈજજત નો નાશ કરે છે.

ક્ષત્રિય સમાજ માટે એક પ્રતિજ્ઞા

એક જ પ્રતિજ્ઞા મારો હું કયારેય દારુ / શરાબ કે અન્ય કોઈ પણ પ્રકારના વ્યસનને સ્પર્શ નહિ કરું

અને કોઈ ને સ્પર્શ કરવા નહિ દઉં.

વ્યસન મુક્ત આપણો સમાજ; શુરવીરતા વાળો સમાજ.

આવો ભાઇઓ હમ સાથ ચલે (ક્ષત્રિય પ્રતિજ્ઞા)

લહૂ લહૂ કો પૂકારતા હૈ, આવો ભાઇઓ હમ સાથ ચલે,

હર રોજ નયા કરનેવાલે, મુશ્કેલીઑ સે કભી ડરતે નહી.

આસમા કો છૂને કા હૉસલા રખતે હે હમ,

લેકીન કભી સરજમીં કો છૉડતે નહિ હમ.

રાsaતે હમ કઠિન ચૂનતે હૈ, લેકિન કભી મંઝિલ પાને સેપહેલે કભી રૂકતે નહીં,

ચાહે કિતને ભી આગે આ જાતે હૈ હમ, ફીર ભી પીછે રહને વાલે કો ભૂલતે નહી.

હમારી પહેચાન હમારે સંસ્કાર હૈ,

ઓર હમ ઇન સંસ્કારો કો ભૂલતે નહી.

તો ક્યૂ રહ ગયે હમઆજ ઇતના પીછે?

કયૂકી શાયદ હમ અપનો કા સાથ ચાહતે નહી.

મત ભૂલે કે હમ ક્ષત્રિય હૈ,

જો અપનો કો ભૂલતે નહી.

હમ વો હે જીસને રાજ કિયા હૈ ઇસ દુનિયા પર,

અપને પ઼ેમ સે ફીર આજ ક્યૂ હમ સબ પ઼ેમ સે રહતે નહિ?

યહી સવાલ યે ધરતી પૂછતી હૈ હમ સબ સે,

ક્યા હમ ફીર સે વેસે બન શકતે નહી?

લહૂ લહૂ કો પૂકારતા હૈ, આવો ભાઇઓ હમ સાથ ચલે

મત ભૂલે કે હમ ક્ષત્રિય હૈ, જો અપનો કો ભૂલતે નહી.

પ્રતિજ્ઞા પત્ર માં આવતા મુખ્ય કાર્ય. (ગુજરાત ક્ષત્રિય સમાજ) | (Gujarat Kshatriya Community)

ક્ષત્રિય સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) નો યુવાન વર્ગ મંચના કાર્યક્રમો દ્વારા એક છત નીચે આવે અને ક્ષત્રિય સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) ના અન્ય યુવાન સભ્યો સાથે એકરૂપતા સાધે અને તેમના જ્ઞાનની પરસ્પર આપેલ કરીને એકબીજાને માંડીને સંવાદિતતા સાધે એ હેતુ થી કાર્યક્રમોનું વિવિધ માળખા હેઠળ આયોજન કરવું.

આજની મોંઘવારીના જમાનામાં ઉચ્ચ શિક્ષણ ઘણું મોંઘુ થયું છે. તેથી ક્ષત્રિય સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) ના ઉચ્ચ શિક્ષણથી વંચિત ન રહી જાય તે માટે તેમને બને તેટલી આર્થિક સહાય કરવી.

ક્ષત્રિય સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) ના સર્વાંગિક વિકાસ અર્થે કાર્યો કરવા.

ક્ષત્રિય સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) ના વિકાસને લગતું કાર્ય કરવું તથા તેમાં સંપૂર્ણ સહકાર આપવો.

ક્ષત્રિય સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) માં માનસિક, શારીરીક, નૈતિક તેમજ આધ્યાત્મીક કેળવણીનો ફેલાવો કરવા શકય એટલા પ્રયત્નો કરવા.

ક્ષત્રિય સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) ના તમામ બાળકો માટે બાલમંદિરથી માંડી ઉચ્ચતર માધ્યમિક શિક્ષણ તેમજ કોલેજ સુધીનો અભ્યાસ મળી રહે, તે માટે શાળાઓ તથા કોલેજ શરૂ કરવા પ્રયાસો કરવા.

રાત્રી અભ્યાસગ્રહો શરૂ કરવા તેમજ અભ્યાસ અને શૈક્ષણિક સિધ્ધીઓમાં મદદરૂપ થવા પ્રયત્નો કરવા.

પક્ષીય રાજકારણથી દુર રહી યુવકોની શારીરિક, માનસિક તેમજ સર્વાંગિક વિકાસ સાધવો તેમજ તેમનું સંગઠન કરી ભાતૃભાવ અને સહકાર કેળવવો.

યુવાનો માટે રોજગારોની તકો ઉભી થાય તે માટે પ્રયત્નો કરવા તથા વ્યવસાયલક્ષી માર્ગદર્શન મળે તે માટેની જરૂરી વ્યવસ્થા ઉભી કરવી.

કેળવણીનો વ્યાપ વધે અને વિસ્તરે તે માટે શાળા –મહાશાળાઓ શરૂ કરવી અને નિભાવવી, અને વિદ્યાર્થીઓ આ અંગે પ્રોત્સાહિત થાય તેવા પ્રયત્નોહાથ ધરવા.

યોગ્ય વિદ્યાર્થીઓને આથિક મુશ્કેલીઓના કારણેઅભ્યાસમાં અવરોધ ન આવે તે માટે તેઓને શિષ્યવૃત્તિઓ કે સહાય યોજનાઓ દ્રારા મદદ કરવી.

દેશની આગામી પેઢીનાં સર્વાગી વિકાસને માટે આવશ્યક એવા; સંસ્કારો, જ્ઞાન તથા વિશાળ દ્રષ્ટિ કેળવાય તેવી શાળાઓ, અભ્યાસવર્ગો, કાર્યશાળા, પ્રવચનો, સંમેલનો વગેરે યોજવાં.

સમસ્ત ક્ષત્રિય જનસમાજ (Gujarat Kshatriya Community) નો ઉત્કર્ષ થાય તે પ્રમાણે સ્ત્રીકેળવણી માટે વિશિષ્ટ પ્રયાસો કરવાં.

કુળ, ગામ, ગોત્ર, જ્ઞાતિ, જાતિ વગેરે દ્વારા જન્મતા ભેદભાવો દૂર થાય અને ક્ષત્રિય જનસમાજ (Gujarat Kshatriya Community) માં સંપ સહકાર વધે તથા રાષ્ટ્રિય ભાવનાનો વિકાસ થાય તેવા પ્રયત્નો કરવાં તથા પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે પ્રોત્સાહન આપવું અને મદદ કરવી.

ક્ષત્રિય સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) માં કન્યા કેળવણીને પ્રોત્સાહન આપવું.

ક્ષત્રિય સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) ના આર્થિક રીતે પછાત હોય તેવા પરંતુ તેજસ્વીહોય તેવા વિદ્યાર્થીઓને ઉચ્ચ શિક્ષણમાં મદદરૂપ થવાના પ્રયત્નો કરવા.

ક્ષત્રિય સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) માં નેત્રયજ્ઞ, સર્વરોગ નિદાન, રક્તદાન કેમ્પ દ્રારા સામાજિક ઉતરદાયિત્વ પ્રદાન કરવું.

અંધશ્રધ્ધા, સામાજિક વ્યસન મુક્તિ અભ્યાન, કુરિવાજો વગેરે વિષે ક્ષત્રિય સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) માં જાગૃતિ લાવી, સામાજીક સુધારણા વડે ક્ષત્રિય સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) ની પ્રગતિ કરવી.

ક્ષત્રિય સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) માં નવી ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરી એકબીજા થી વધુ નજીક આવવું.

સમગ્ર ક્ષત્રિય સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) ના સૌ સભ્યોમાં બંધુત્વની ભાવના પેદા કરી "સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) - પરિવાર" ના નેજા હેઠળ સંગઠ્ઠન શક્તિ ઉભી કરવી.

વધુ અગામી પોસ્ટ માં : ક્ષત્રિય ઇતિહાસ, ક્ષત્રિય વંશ, ક્ષત્રિય અટકો, ક્ષત્રિય રાજપૂત, ક્ષત્રિય ઠાકોર, દરબાર

More in Next Post : Kshatriya History, Kshatriya Dynasty, Kshatriya Surnames, Kshatriya Rajput, Kshatriya Thakor, Darbar

જય માઁ ભવાની.. જય ક્ષાત્રધર્મ..

લેખન અને સંકલન : શ્રી દિવ્યનિમેષસિંહ રાઠોડ (અમદાવાદ, ગુજરાત)

Writing and Editing : Shri Divyanimeshsinh Rathore (Ahmedabad, Gujarat)

ક્ષત્રિયો સાથે ઈતિહાસકારોનો અન્યાય | Injustice of Historians with Kshatriya

2020-04-28T15:22:00.000+05:30

ક્ષત્રિયો સાથે ઈતિહાસકારોનો અન્યાય | Injustice of Historians with Kshatriya

ભારતનો ઈતિહાસ મુખ્યત્વે, શરુઆતમાં વિદેશી ઈતિહાસકારો કે જેઓ, ભારત પર નિરંતર આક્રમણ કરવાવાળી જુદી જુદી જાતિઓના સમુદાયના હતા અથવા તેમના દાસ કે ગુલામ હતા. તેઓએ લખ્યો; કે જેઓ ભારતના ઈતિહાસથી બિલ્કુલ અજાણ હતા. તેમજ તેઓને ભારતની પરંપરાઓ, રીતરીવાજો કે સંસ્કૃતિની જરાપણ ખબર ન હતી. આવા વિદેશી આક્રમણકારીઓ ના કથનોને આધાર બનાવીને અથવા તેમાં જોડ - તોડ કરીને આપણા ઈતિહાસકારોએ પણ, વસ્તુ – સ્થિતિના ઉંડાણમાં ગયા વગર, અવનવા ભાવ પરોવીને જે કઈ પણ લખ્યું છે, ખાસ કરીને પ્રાચીન ઋષિઓ તથા મધ્યકાલીન ક્ષત્રિયો વિષે, જે આપણા ઈતિહાસ સાથે એક અન્યાયકારી અધ્યાયની શરુઆત છે.

ક્ષત્રિયો સાથે ઈતિહાસકારોનો અન્યાય | Injustice of Historians with Kshatriya

ઈતિહાસમાં ક્ષત્રિય (Kshatriya)

ઈતિહાસમાં નજર કરો તો 7 મી સદી સમ્રાટ હર્ષવર્ધન ના સમય પહેલાં ક્યાંય જાગીરદાર (Jagirdar), રાજપૂત (Rajput), ઠાકોર (Thakor), કાઠી (Kathi), નાડોદા (Nadoda) કે કારડીયા (Karadiya) આવા શબ્દો નો ક્યાંય ઉલ્લેખ જ નથી. શૂરવીર પરાક્રમી ને રક્ષણ કરનાર ઈ જ ક્ષત્રિય (Kshatriya). ભારતનો ઈતિહાસ મુખ્યત્વે, શરુઆતમાં વિદેશી ઈતિહાસકારો કે જેઓ, ભારત પર નિરંતર આક્રમણ કરવાવાળી જુદી જુદી જાતિઓના સમુદાયના હતા અથવા તેમના દાસ કે ગુલામ હતા, તેઓએ લખ્યો.

ક્ષત્રિય (Kshatriya) એટલે શું ?

પૂર્વકાળમાં જ્યારે ઈતિહાસ તેમજ પુરાણો અને ઉપનીષદો અને એ પહેલાં રામાયણ (Ramayana), મહાભારત (Mahabharat) વિગેરમાં ક્ષત્રિય (Kshatriya) શબ્દો ભગવાન શ્રી રામ (Shri Ram) અને ભગવાન શ્રી કૃષ્ણ (Shri Krishna) માટે વપરાયેલા જોવા મળે છે. ફક્ત લડાયક પ્રજા માટે ક્ષત્રિય (Kshatriya) શબ્દ વપરાતો હતો. લગભગ છેક છઠ્ઠી સુધી પણ ક્ષત્રિય (Kshatriya) શબ્દો નો ઇતિહાસમાં કોઈ જગ્યાએ ઉલ્લેખ નથી. પરંતુ છઠ્ઠી સદી પછી છેક નવમી સદીમાં બુદ્ધ ધર્મના અસ્ત પછી જ્યારે શંકરાચાર્ય (Sankaracharya) દ્વારા વૈદિક ધર્મ એટલે કે સનાતન ધર્મ (Sanatan Darma) ની શરૂઆત થઈ ત્યારે જાતિ વ્યવસ્થા અને જાતિ ભેદ વધુ પ્રમાણમાં દ્રઢ થવા લાગ્યો તેથી દરેક જાતિઓ એ પોત પોતાનાં સમાજની મર્યાદાઓ સીમિત કરી નાખી. આવી સમાજ મર્યાદાઓ ક્ષત્રિય (Kshatriya) સમાજ ને પણ બંધનકર્તા બની.

ભારતનો ઈતિહાસ (History of India)

ભારતનો ઈતિહાસ મુખ્યત્વે, શરુઆતમાં વિદેશી ઈતિહાસકારો કે જેઓ, ભારત પર નિરંતર આક્રમણ કરવાવાળી જુદી જુદી જાતિઓના સમુદાયના હતા અથવા તેમના દાસ કે ગુલામ હતા. તેઓએ લખ્યો; કે જેઓ ભારતના ઈતિહાસથી બિલ્કુલ અજાણ હતા. તેમજ તેઓને ભારતની પરંપરાઓ, રીતરીવાજો કે સંસ્કૃતિની જરાપણ ખબર ન હતી. આવા વિદેશી આક્રમણકારીઓ ના કથનોને આધાર બનાવીને અથવા તેમાં જોડ - તોડ કરીને આપણા ઈતિહાસકારોએ પણ, વસ્તુ – સ્થિતિના ઉંડાણમાં ગયા વગર, અવનવા ભાવ પરોવીને જે કઈ પણ લખ્યું છે, ખાસ કરીને પ્રાચીન ઋષિઓ તથા મધ્યકાલીન ક્ષત્રિયો વિષે, જે આપણા ઈતિહાસ સાથે એક અન્યાયકારી અધ્યાયની શરુઆત છે.

ઈતિહાસ માં મને ભણાવ્યા

ઈતિહાસ માં મને બાબરનામા ભણાવ્યા,

દિન એ ઇલાહી ભણાવ્યો,

અકબર ના નવ રત્નો અને જહાંગીર નો ન્યાય ભણાવ્યો,

શાહજહાં નું સ્થાપત્ય અને ઔરંગઝેબ ની સાદગી ભણાવી,

સાથે ... સાથે ...

રજપૂતો નો કૂસંપ ભણાવ્યો,

મરાઠા નું પતન ભણ્યો,

શીખો ની નિષ્ફળતા ભણ્યો,

ગોરી ગઝનવી ની બહાદુરતા ભણતા ભણતા,

હૂં સોલંકી ...ચૌહાનો ની કાયરતા ભણ્યો ..

તાજ મહાલ ની સુંદરતા ભણતા ભણતા,

હૂં તૂટેલું સૂર્ય મંદિર ભણ્યો ..

અંગ્રેજો નો વતન પ્રેમ ભણતા ભણતા,

અમે ભગતસિંગ ની ગદ્દારી ભણ્યા ..

ગાંધી ની અહિંસા ભણતા ભણતા,

હૂં સાવરકર ની હિંસા ભણ્યો ..

નહેરુ નું બલિદાન ભણતા ભણતા,

હૂં સુભાષ ની ગદ્દારી ભણ્યો ..

ટાગોર ની વિદ્વતા ભણતા ભણતા,

હૂં સરદાર ની અકોણાઈ ભણ્યો ..

કાશ હજુ હું અભણ જ હોત !

- મેરામણ (આઝાદ ભારતના બહાદુર શાષકોએ પ્રજાને વિકૃત ઇતિહાસ ભણાવ્યો છે.)

ક્ષત્રિય (Kshatriya) વંશો

ઇતિહાસકારોએ ક્ષત્રિય (Kshatriya) વંશો વિષે એવું લખ્યુ છે કે, તેઓ પ્રાચિન ક્ષત્રિયોના સંતાનો નથી. ત્યાં સુધી કે ચન્દ્રગુપ્ત મૌર્ય, મહાન અશોક, સમુદ્રગુપ્ત, સમ્રાટ હર્ષવર્ધન વિગેરે જેવા મહાન વીર સપૂતોને ક્ષત્રિયો માનવામાં આવ્યા નથી. (આ વિષે કદાચ કારણ હોય શકે કે આ તમામ ક્ષત્રિયો મુળનિવાસી ભારતિયો હતા.) એવું જ નહી રાજપૂતકાળ ની શરૂઆતમાં જે વીર બંકા પરિહારોએ હર્ષવર્ધનથી પણ વધારે મોટું સામ્રાજ્ય ‘ આસેતુ હિમાલય ’ કર્યું હતુ, અને તે સામ્રાજ્યનો સમય પોણા બસો (૧૭૫) વર્ષ રહ્યો હતો, તેઓને પણ વિદેશી શક – હૂણ વિગેરેના સંતાનો કહેવામાં આવ્યા છે. આવા ક્ષત્રિયોની સંખ્યા પુરા ભારતભર માં કરોડોમાં છે. તેટલુ જ નહી આ ઉપરાંત અફઘાનિસ્તાન, પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ, બર્મા, તિબેટ વિગેરે દેશોમાં આ ક્ષત્રિયો હજારો વર્ષોથી વસવાટ કરે છે. હજારો શિલાલેખ, સેંકડો ભયંકર યુદ્ધો, જળ પ્રલય, દુર્દાંત, આક્રમણકારીયો ની ક્રુર બર્બર યાતનાઓ દ્વારા આપણી સાંસ્કૃતિક ધરોહરો, વિશ્વવિદ્યાલયો અને પુસ્તકાલયો નો વિધ્વંસ કરવામાં આવ્યો હોવા છતાં, આજે પણ આપવીતી કરી રહ્યા છે. આમ છતાં આવા કરોડો ક્ષત્રિયોના વારસાગત પ્રાચિન દાવાઓને ધુળ ધાણી, તર્ક વિતર્કોથી આચ્છાદિત કરી ફકત તેમની પ્રાચિનતાને જ નહી, પરંતુ તેઓના સાંસ્કૃતિક અસ્તિત્વને પણ ઉંડો આઘાત પહોંચાડ્યો છે.

ઇતિહાસ અને ક્ષત્રિય (History and Kshatriya)

ઇતિહાસકારો એ ભારતની ભૂમિમાંથી શક અને હૂણોને બહાર તગેડી મુક્યા હતા, એવા મહાન સમ્રાટ વીર ચન્દ્રગુપ્તને પણ ક્ષત્રિય (Kshatriya) ગણ્યા નથી. દુનિયાની દરેક ભાષા અને જાતિનું સાહિત્ય તેના ઇતિહાસનો ધરોહર છે. એ સત્ય છે કે ઇતિહાસકાર સમાજનો સર્જનહાર હોય છે. આથી તેણે યથાર્થ અને કલ્પના ચક્ર પર સાહિત્ય રચના કરવી પડે છે. પરંતુ ખુબજ મહત્વપુર્ણ ગ્રામિણ સાહિત્ય “સત્યમ શિવમ સુન્દરમ” ની આધારશીલા પર ટકી છે. જયશંકર પ્રસાદે ચન્દ્રગુપ્ત નાટકમાં ચન્દ્રગુપ્તને ‘પરમાર(Parmar)’ ક્ષત્રિય (Kshatriya) પુરાણોનો હવાલો આપીને વિસ્તૃત ચર્ચા કરી છે. આવી રીતે ચન્દ્રગુપ્તનો વિવાહ લિચ્છવી વંશની રાજકુમારી કુમારદેવી સાથે થયો હતો. જે ભારતીય નેપોલિયન સમ્રાટ સમુદ્રગુપ્તની માં હતી. સમુદ્રગુપ્તએ પોતાની સ્વર્ણ મુદ્રઓ પર પોતાને લિચ્છવીયોની જાતિ તરીકે ઓળખાણ આપી છે. “यथा लिच्छवी दोहित्र:” ચન્દ્રગુપ્ત વિક્રમાદિત્ય નો વિવાહ નાગવંશીય ક્ષત્રિય (Kshatriya) રાજકુમારી કુબેરનાગા સાથે થયો હતો. “ तंत्रो कामद्क “ નામના ગ્રંથ મુજબ મહારાજા એશ્વર્યપાલ ઈક્ષ્વાકુ વંશી હતા અને તેમનો ઉદભવ ગુપ્તવંશથી થયો હતો. બૌદ્ધ ગ્રંથોમાં પાલવંશી શાસકો, કે જેની સ્થાપક ગોપાલ હતા .જે સૂર્યવંશી કહેવાય છે. તેમની રાજધાની મુંગેર હતી . પ્રતિહારોનો પ્રભાવ અસ્ત થયા પછી પુરા મગધ પ્રદેશ ( બિહાર ) પર બંગાળના પાલવંશી શાસકોનુ શાસન થઈ ગયુ હતું. ધર્મપાલના પુત્રએ ભાગલપુર પાસે વિક્રમશીલા વિશ્વવિદ્યાલયની સ્થાપના કરી હતી. જેના અવશેષો હાલના ખોદ્કામ દરમ્યાન મળી આવ્યા છે.

મન માયકાંગલુ ત્યાં અસ્મિતા ન આવે,

લાચારી ભર્યું જીવન લાલી મુખે ન લાવે,

ધાવણ વિશુદ્ધ ધાવ્યા સંસ્કૃતિ એક માનું,

ખોળો ખુંદીને આવ્યા રહે ના ખમીર છાનું,

પેટમાં ઘૂમનારા ત્રાડો દઈ શકે ના !

“ક્ષાત્રતેજ” એટલેજ ધર્મ તણા બાવડા,

વારસ અમે ખરા છીએ શ્રી રામ – કૃષ્ણના,

ઉજળો ઈતિહાસ દીસે ઈતિહાસ એવા વીર વંશના,

વારસ બન્યા છીએ તો ઋણ પણ ચૂકવીશું !

ક્ષત્રિય (Kshatriya) અમે સ્વધર્મ અમારો બજાવીશું ....

“આપણી વંશ પરંપરાઓ પ્રમાણે આપણા પૂર્વજોને માન આપવું, તેમની મર્યાદાનુસાર આચરણ કરવું અને

તેમણે બતાવેલા માર્ગ પર ચાલવું એ આપણો નૈતિક ધર્મ છે. ”

વધુ અગામી પોસ્ટ માં : ક્ષત્રિય ઇતિહાસ, ક્ષત્રિય વંશ, ક્ષત્રિય અટકો, ક્ષત્રિય રાજપૂત, ક્ષત્રિય ઠાકોર, દરબાર

More in Next Post : Kshatriya History, Kshatriya Dynasty, Kshatriya Surnames, Kshatriya Rajput, Kshatriya Thakor, Darbar

જય માઁ ભવાની.. જય ક્ષાત્રધર્મ..

લેખન અને સંકલન : શ્રી દિવ્યનિમેષસિંહ રાઠોડ (અમદાવાદ, ગુજરાત)

Writing and Editing : Shri Divyanimeshsinh Rathore (Ahmedabad, Gujarat)

Gujarat Kshatriya Community (ગુજરાત ક્ષત્રિય સમાજ)

2020-04-27T18:44:00.000+05:30

Gujarat Kshatriya Community (ગુજરાત ક્ષત્રિય સમાજ)

ગુજરાતભર માં વસતા સમસ્ત ક્ષત્રિય સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) ની એકતા તેમજ શૈક્ષણિક અને સામાજિક સમરસતા માટેનો છે. સમગ્ર ગુજરાત માં વસતા સમસ્ત ક્ષત્રિય સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) ને એક છત્ર છાયા નીચે લાવી, સમાજ ને સામાજિક, આર્થિક, શૈક્ષણિક અને આરોગ્ય ની રીતે સક્ષમ અને પગભર કરી, સામાજિક વિકાસ અને પ્રગતિ ના પંથે દિન પ્રતિદિન નવી નવી પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા, સમાજના યુવા વર્ગને પ્રોત્સાહિત કરવાનો તેમજ યુવાઓના હિતોને ધ્યાનમાં રાખી સમાજ સુરક્ષા અને ન્યાય કાયમ કરવાનો અમારો મુખ્ય ધ્યેય છે.

Gujarat Kshatriya Community (ગુજરાત ક્ષત્રિય સમાજ)

અમારો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય | Gujarat Kshatriya Community (ગુજરાત ક્ષત્રિય સમાજ)

અમારો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ગુજરાતભર માં વસતા સમસ્ત ક્ષત્રિય સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) ની એકતા તેમજ શૈક્ષણિક અને સામાજિક સમરસતા માટેનો છે. સમગ્ર ગુજરાત માં વસતા સમસ્ત ક્ષત્રિય સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) ને એક છત્ર છાયા નીચે લાવી, સમાજ ને સામાજિક, આર્થિક, શૈક્ષણિક અને આરોગ્ય ની રીતે સક્ષમ અને પગભર કરી, સામાજિક વિકાસ અને પ્રગતિ ના પંથે દિન પ્રતિદિન નવી નવી પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા, સમાજના યુવા વર્ગને પ્રોત્સાહિત કરવાનો તેમજ યુવાઓના હિતોને ધ્યાનમાં રાખી સમાજ સુરક્ષા અને ન્યાય કાયમ કરવાનો અમારો મુખ્ય ધ્યેય છે.

અમારો મુખ્ય ધ્યેય | Gujarat Kshatriya Community (ગુજરાત ક્ષત્રિય સમાજ)

અમારો મુખ્ય ધ્યેય ક્ષત્રિય સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) ની સેવા સાથે સંકળાયેલા તમામ સંગઠનો ને સાથ સહકાર આપવો સૌને સાથે લઈને ચાલવું તથા એક બીજા પ્રત્યે ભેદભાવ ન થાય તે માટે મદદરૃપ થવું, નાની મોટી ભૂલો જતી કરવી સમાજ મા રાજકારણ ન લાવવું. ભલે સમાજ ના માણસો અલગ અલગ રાજકીય પક્ષો સાથે સંકળાયેલા હોય દરેક ને રાજકીય ક્ષેત્રે જવા નો હક છે, પણ સમાજ મા રાજકારણ ન લાવવું. જો આમ નહિ થાય તો સંગઠીત નહિ થવાય. હવે જાગી જાવ એકબીજા ની નાની-મોટી ભુલો જતી કરી સમાજ ને એક કરવા મા વળગી જઇએ.

જે ગયું એને ભૂલી જાવ, પણ જે છે તેણે બચાવી લો નહિતર એ પણ જતુ રહેશે. કારણ કે આપણે - આપણા સાથે લડીને જ બીજાને સોંપ્યુ છે. જો આપણે એક થઈ જઈશું, તો કોઈના બાપની તાકાત નથી કે આપણી જમીન, ઈજ્જત કે આપણા માથાનો વાડ પણ કોઈ લઈ જઈ શકે; અને જો બચાવવુ હોય તો પહેલા આપણે એક સાથે મળીને આપણા ક્ષત્રિય સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) ને મજબુત કરવો પડશે. આ કામ યુવાનોએ કરવુ પડશે. યુવાનોએ વ્યસનોથી દુર રહીને સમાજના વિકાસ માટે કામ કરવુ પડશે. આપણા સમાજનું ભવિષ્ય એવા આપણા બાળકોને સારુ એજ્યુકેશન મળે તેનુ તેનુ ધ્યાન રાખી તેમને મદદ કરવી પડશે. આપણા દીકરા - દીકરીઓને સારા સંસ્કાર આપવા પડશે. અને આ બધુ જ કરવા માટે પહેલા પોતાનામાં બદલાવ લાવવવો પડશે અને એની માટે સક્ષમ બનવું પડશે.

“સિંહ પોતાની ઉપલબ્ધીઓ નહીં લખે ત્યાં સુધી,

શિકારીઓની શૌયૅગાથાઓ જ સાંભળવા મળશે”

આપણા ક્ષત્રિય સમાજ એક જ વિચારધારા | Gujarat Kshatriya Community (ગુજરાત ક્ષત્રિય સમાજ)

બધાને એક વિચારધારા માં લાવવાની જરૂર છે અને વિચારધારા બદલાશે તો, આપો આપ સમરસતા આવશે. અગાઉ પણ સંગઠન ના માધ્યમ થી આ વાત કહી ચુક્યો છું, પણ યોગ્ય સૂકાંન અને સહકાર વગર આ કામ થઈ શકે તેમ નથી, કોઈ પણ સમાજના સંગઠનોની પ્રગતિ અટકવાનુ કારણ આપણી અંદર જ હોય છે.

સંગઠનો કે ટ્રસ્ટો કે સંસ્થાઓ સેવાકીય ભાવના હેતુસર જ બનાવાતા હોય છે. જેમાં માણસ એકલા હાથે કામ કરવા કરતાં ભેગા મળીને કરે તો સહકાર થકી સરળતા રહે અને અશકય કામો પણ શકય બને, સહેલા બને અને સમાજને મદદ મળી રહે તેમજ મનુષ્ય જીવન જીવ્યાનો અને સાથે કંઈક સારૂ કામ કર્યાનો આનંદ થાય. સારા કર્મનુ ભાથુ બંધાય, મનુષ્ય અવતાર એળે ન જાય...

સમાજ માટે સમર્પિત | Gujarat Kshatriya Community (ગુજરાત ક્ષત્રિય સમાજ)

જો સમાજ માટે ખરેખર સમર્પિત થવું હોય સમાજ ના દરેક શ્વાસને જાણવા તેણી પાસે જાવ, તેને સંસ્કૃતિ – ધર્મના રક્ષણાર્થે ઉભો કરે એવો વિચાર તેનામાં રેડો અને ફરીથી માં સંસ્કૃતિના લાલ ને વૈદિક વૈચારિક તલવાર પકડાવી આંખ લાલ કરી સંસ્કૃતિ – ધર્મના રક્ષણાર્થે ઉભો કરો કોની તાકાત છે; સસ્કૃતિને – રાષ્ટ્રને સુરાષ્ટ્ર બનતા રોકવાની.?

આપણે ક્ષત્રિય સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) નું સામાજિક – શૈક્ષણિક – આર્થિક અને રાજકીય ઉજ્જવળ ભવિષ્યનું નિર્માણ ઇચ્છતા હોય, ભાવિ પેઢીનું કલ્યાણ સાથે સમાજનો સર્વાંગી વિકાસરૂપિ સોનાનો સૂરજ ઉગે એવું ઇચ્છતા હોય, ક્ષત્રિયોના સુવર્ણકાળ લાવવા માંગતા હોય, અને પુનઃ દબદબો, વર્ચસ્વ અને પ્રભુત્વનું સ્થાપન કરવા માંગતા હોય તો, એક જ વિચારધારા સમગ્ર ગુજરાતમાં ગુંજતી કરવી પડશે.

“બેટી ભેદ ભલે હોય, પણ રોટી ભેદ ના હોવો જોઈએ”

“ક્ષત્રિય - ક્ષત્રિય ભાઈ - ભાઈ”

ક્ષત્રિય સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) ના મારા ભાઇઓ આપડા સમાજના આર્થીક - શૈક્ષણિક વિકાસ માટે તથા સમાજની એકતા માટે અને બિનરાજકીય રીતે સમાજને એક કરવા, સમાજમાથી કુરીવાજો નાબુદ કરવા, સમાજને શૈક્ષણિક આગળ લાવવા, સમાજના ભાઇઓને ધંધાદારી નોકરીની રીતે મદદરૂપ થવા સમાજના સર્વાગી વિકાસ પ્રગતિ કરી શકે, તો દરેક માણસ પોતાના અનુભવ અને સમાજ સુધારણા કરી શકે છે.

કામ કરે સો એસા કર હો જાયે જગમે વિજય,

લડના હે હમે બુરાઇઓસે કદમ સે કદમ મીલાકર,

લાના હૈ પરીવર્તન ક્ષત્રિય સમાજ મે હાથો સે હાથ મીલાકર,

ડર ક્યા હે તુ જે; તુ કહલાતા હે સાવજ,

મિટાની કહાનિયા પુરાની;

બનાના હૈ ઇતિહાસ નયા ક્ષત્રિયાના એક હે એકજ.

ક્ષત્રિયોના સામાજિક વ્યવહારો | Gujarat Kshatriya Community (ગુજરાત ક્ષત્રિય સમાજ)

હજારો વર્ષ થી ક્ષત્રિયો નાના - નાના વાડા - જુથ ગોળ માં વિભાજીત થઈ ગયાં છે, ને ત્યાંથી આપણું પતન શરૂ થયું છે. અલગ - અલગ પ્રદેશ ગોળ માં ક્ષત્રિયો વચ્ચે બેટી ભેદ ભલે હોય પણ રોટી ભેદ બિલકુલ ના હોવો જોઈએ . સામાજિક વ્યવહારો જેનાં જ્યાં થતાં હોય ત્યાં બરાબર છે; કોઈ ફેરફાર નથી કરવો પણ અત્યારે આપણે ક્ષત્રિયો વિકાસની રૂપરેખા માં અન્ય સમાજ ની સરખામણી માં ઘણા પાછળ છીએ.

ક્ષત્રિય સમાજ (Gujarat Kshatriya Community) માં અત્યારે અલગ - અલગ ઘણાં સામાજિક સેના સંગઠનો ચાલી રહ્યાં છે; પણ મજબુત પ્લેટફોર્મ ને કુશળ નેતૃત્વ જરૂરીયાત છે જે દિશાહીન લોકો ને એક યોગ્ય નવી દિશા નો માર્ગ બતાવી પ્રગતિ નો પંથ ચડાવે વર્તમાન સમય ની ખુબ જ આવશ્યકતા કે ક્ષત્રિયત્વ ની ગરિમા માટે એક છત્રછાયા ભવાનીધામ હેઠળ આપણે સૌ એકત્રિત થઈ જઈએ.

સમાજમાં ચાલતા કુરિવાજો | Gujarat Kshatriya Community (ગુજરાત ક્ષત્રિય સમાજ)

સમાજમાં ચાલતા કુરિવાજો અને ખોટાં વ્યસનોમાંથી મુક્ત કરવા સમાજને સ્વચ્છ બનાવવા આપણો સહયોગ કેટલો? આવો સૌ એક પ્રણ લઈએ કે, સમાજના સંગઠન અને એમની પ્રવુત્તિઓમાં અમારી મર્યાદામાં રહી, શક્તિ એવી ભક્તિ, યથાશક્તિ પ્રમાણે તન-મન-ધનથી સહકાર-સહયોગ આપી મદદરૂપ થઈશું.

અંધશ્રદ્ધા, સામાજિક વ્યસન, મુક્તિ અભ્યાન, કુરિવાજો વગેરે વિષે સમાજમાં જાગૃતિ લાવી, સામાજીક સુધારણા વડે સમાજની પ્રગતિ કરવી. સમાજમાં માનસિક, શારીરીક, નૈતિક તેમજ આધ્યાત્મી કેળવણીનો ફેલાવો કરવા શકય એટલા પ્રયત્નો કરવા. જ્ઞાન તથા માહિતી પીરસે તથા શિષ્ટ વાંચન પૂરું પાડે તેવાં સાહિત્ય, પત્રિકાઓ, મુખપત્રો, પુસ્તકો, પ્રકાશનો વગેરે પ્રસિધ્ધ કરવાં. કુળ, ગામ, ગોત્ર, જ્ઞાતિ, જાતિ વગેરે દ્વારા જન્મતા ભેદભાવો દૂર થાય અને જનસમાજમાં સંપ સહકાર વધે તથા રાષ્ટ્રીય ભાવનાનો વિકાસ થાય તેવા પ્રયત્નો કરવાં તથા પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે પ્રોત્સાહન આપવું અને મદદ કરવી.

ક્ષત્રિય સમાજ અને રાજકારણ | Gujarat Kshatriya Community (ગુજરાત ક્ષત્રિય સમાજ)

એક બીજા પ્રત્યે ભેદભાવ ન થાય તે માટે મદદરૂપ થવું. નાની મોટી ભૂલો જતી કરવી સમાજ માં રાજકારણ ન લાવવુ, ભલે સમાજ ના માણસો અલગ અલગ રાજકીય પક્ષો સાથે સંકળાયેલા હોય; દરેક ને રાજકીય ક્ષેત્રે જવાનો હક છે, સમાજના સર્વાંગી વિકાસ ને સેવા - લોકકલ્યાણ માટે અમુક વ્યક્તિઓને રાજનિતિમાં હોવું જોઇએ, એટલે અમુક લોકો અલગ - અલગ પાર્ટીઓ સાથે સંકળાયેલા હોઈ શકે, પણ આપણે એ વાતને ના ભુલવી જોઈએ કે “આપણે ભાજપ, કૉંગ્રેસ કે અન્ય કોઈ રાજકિય પાર્ટીના કુખે જન્મ નથી લીધો, આપણે ક્ષત્રિયાણીના કૂખે જન્મ લીધો છે, એટલે એનાં ધાવણની લાજ રાખવી એ આપણું દાયિત્વ છે”, નહીતર જણનારીના કુખે કલંક લાગે, સમાજ માં રાજકારણ ન લાવવુ. જો આમ નહિ થાય તો સંગઠિત નહિ થવાય.

રાજકારણ રાજકારણની જગ્યાએ રાખો. સાથ - સહકારને સહયોગ આપશો તો સમાજનો ભરપૂર સ્નેહ અને માઁ ભવાની ના આર્શિવાદ મળશે. પરંતુ વિરોધ કરી, મનોબળ તોડવા અને ધર્મના કામમાં વિક્ષેપ કરી, હવનમાં હાડકા નાખવા નીકળશો તો સમાજનો પ્રચંડ આક્રોશ અને માઁ ભવાની નો પ્રકોપ સહન નહી કરી શકો. હવે જાગી જાવ એકબીજાની નાની મોટી ભુલો જતી કરી સમાજ ને એક કરવામાં વળગી જઇએ કોઈને પણ કોઈથી તકલીફ થઈ હોય, ઠેશ પહોંચી હોય તો માફ કરજો.

“દરબાર ન હોય એવું એકા એક ગામ નકામું,

જો પાછળ સિંહ ન લાગે તો એ નામ નકામું,

આમ તો સર્વ ધર્મ એક સમાન..

પણ ક્ષત્રિય થવા પર છે માન!

કુળ વગરનું જીવવું, ભલે ને જીવો વરસ હજાર,

દરબાર થઇ જીવો એક ઘડી, તો સમજો બેડો પાર..... ”

“આપણી વંશ પરંપરાઓ પ્રમાણે આપણા પૂર્વજોને માન આપવું, તેમની મર્યાદાનુસાર આચરણ કરવું અને
તેમણે બતાવેલા માર્ગ પર ચાલવું એ આપણો નૈતિક ધર્મ છે. ”

વધુ અગામી પોસ્ટ માં : ક્ષત્રિય ઇતિહાસ, ક્ષત્રિય વંશ, ક્ષત્રિય અટકો, ક્ષત્રિય રાજપૂત, ક્ષત્રિય ઠાકોર, દરબાર

More in Next Post : Kshatriya History, Kshatriya Dynasty, Kshatriya Surnames, Kshatriya Rajput, Kshatriya Thakor, Darbar

જય માઁ ભવાની.. જય ક્ષાત્રધર્મ..

લેખન અને સંકલન : શ્રી દિવ્યનિમેષસિંહ રાઠોડ (અમદાવાદ, ગુજરાત)

Writing and Editing : Shri Divyanimeshsinh Rathore (Ahmedabad, Gujarat)