Historio de Esperanto en Irano

2016-04-05T00:44:00.003+04:30

intervjuo de la revuo Esperanto kun Hamzeh Shafiee

Sep Demandoj

Hamzeh Shafiee

La unua Irana Esperanto-Kongreso (IREK) okazos en Tehrano de la 24-a ĝis la 26-a de marto 2014. Hamzeh Shafiee, vicprezidanto de IREA , rakontas pri la iranaj faroj kaj potencialo.

La unua Irana Esperanto-Kongreso (IREK) okazos en Tehrano de la 24-a ĝis la 26-a de marto 2014. Hamzeh Shafiee, vicprezidanto de IREA, rakontas pri la iranaj faroj kaj potencialo.

*José Antonio Vergara kaj Lee Jungkee

RE: Oni havas la impreson ke Irano estas lando pri kiu en aliaj mondopartoj la averaĝa homo scias preskaŭ nenion. Same pri ĝia la E-movado. Kio pri tio?

HS: Estas interese ke enlande la impreso pri la loko kaj rolo de Irano en la mondo estas tute inversa. Tio, kion la mondo konas kiel Persujon, kun sia longdaŭra kaj glora historio, estas la nuna Irano. Pri tio la irananoj ĝenerale fieras. Ni fakte serĉas nian altrangan lokon de la pasinteco en la hodiaŭa mondo.

Aldone, ekzistas diraĵo: “Eĉ se vi ne volas engaĝiĝi pri politiko, politiko engaĝiĝas pri vi!”. Esperanto ĝenerale kaj ĝia plej elstara organizaĵo, UEA, ĉiam provas esti neŭtralaj – precipe politike – tamen politiko ne lasas ilin netuŝitaj. Nenio-sciado kaj eĉ mis-sciado de alilandanoj pri Irano plejparte kuŝas en internacia politikado.

RE: Ĉu en Irano nia lingvo pli ofte trovas subtenon ĉe apartaj sociaj tavoloj, profesiaj kampoj aŭ religiaj sektoroj?

HS: Inter la iranaj samideanoj troviĝas ĉiaj homoj kun diversaj motivoj por lerni Esperanton. Ni plej funde deziras transdoni kion ni kulture heredis dum jarcentoj aŭ jarmiloj, speciale mistikismon iranan: vi eble aŭdis pri Sadio, Hafezo, Rumio kaj Kajamo. Kiel ilin, ni havas multege pli da, pri kiuj alilandanoj ankoraŭ scias nenion. Aliflanke ni arde deziras akiri sciencajn kaj teknologiajn sciarojn de aliaj landoj. Ni kiel imperio kun multege da lingvoj, estis probable la unua lando, en kiu artefarita lingvo (nomata Balaibalan) estis inventita antaŭ ĉirkaŭ 5 jarcentoj.

RE: Kiom forta estas la irana E-movado?

HS: La irana E-movado estas tre forta kaj aktiva almenaŭ kompare kun plejmultaj najbaraj/regionaj landoj. La nombro de esperantistoj ne estas malalta, kaj iliaj kontribuoj al la E-periodaĵoj kaj kongresoj ne mankas. Sed la problemo estas ke la eĥo de niaj agadoj ne estas tiom forta.

RE: Ĉu vi ne kredas ke vi tre malfrue decidis okazigi la 1-an nacian kongreson?

HS: Vere jes, ni devus okazigi la kongreson antaŭ multe da jaroj, sed ĉiam troviĝas obstakloj kaj malfacilaĵoj. Nia lando estis nestabila socie kaj politike. Revolucio, okjara milito, regionaj konfliktoj kaj politikaj maltrankviloj ĉiam baris organizon por ajna granda kunveno. La problemoj eĉ nun ekzistas, sed ni decidis ĝin organizi tuj.

RE: Kio do pri via unua kongreso?

HS: Feliĉe ĝis nun ni sukcese antaŭeniris al la realigo de tiu delonga revo de la iranaj esperantistoj. La programo de la kongreso konsistas el sufiĉe variaj eventoj. Fakaj kunsidoj, artaj programeroj, interkona amika vespero, komuna tagmanĝo, Demandoj kaj Respondoj kaj tuttaga ekskurso estas la ĉefaj planitaj programeroj. Ni komprenas ke tiu kongreso estas historia evento kaj ni klopodos fari ĝin kiel eble plej memorinda.

RE: Kion oni planas por la estonteco de Esperanto en Irano?

HS: Kiel supre dirite, la nomo de nia Centro Sabzandiŝan (Verdideanoj) por Esplorado kaj Aplikado de Internacia Lingvo Esperanto diras kion ni faras ĝenerale, tamen pli specife ni volas i.a. ekigi projektojn kiel Springboard to Languages (en Britio) por montri al la edukaj aŭtoritatoj ankaŭ la propedeŭtikan valoron de Esperanto kaj tiel probable konvinki ilin enkonduki nian lingvon en diversajn lernejojn iompostiome. Rilate al la praktikaj aspektoj de la lingvo, ni celas montri la eksteran mondon al irananoj, kaj montri Iranon al la esktera mondo. En tiu celo troviĝas paco, amikeco kaj invito al kunlaboro kaj interkompreno. Ni “semas kaj semas” por ke la venonta generacio povu esti parto de “granda rondo familia”.

RE: Ĉu IREA planas kontribui por la Esperanto-movado en la okcidenta Azio? Kiamaniere?

HS: Ni havas multe da ambicio kaj pretas pli vaste agi ol nur en okcidenata Azio aŭ Mezoriento, tamen ĉio en landoj kiel la nia ege dependas de la kondiĉoj politikaj, ekonomiaj kaj sociaj . Ni havas kelkmiljaran civilizacion kaj turismaj vidindaĵoj abundas ĉe ni. Turismi tra Irano estas ege malaltpreze, kaj tio estas alia motivo por ke nia lando fariĝu centro por Internaciaj Esperantaj kunvenoj kaj konferencoj. Ankaŭ produktado de libroj, magazinoj, DVDoj estas tre malkara ĉe ni. Eldoni la revuon Esperanto en Irano estus mapli elspezige! Eblecoj senfinas fakte, ekzemple iam oni parolis pri transloko de la Centra Oficejo de UEA al alia lando… Eble IREA ankoraŭ ne povas roli kiel centro por la regiona agado, sed certe havas tiun potencialon por grave roli en la regiona agado.

ESPERANTO 1267 (2) februaro 2014

La statuto de IREJO en la persa

2016-03-15T19:43:00.000+03:30

ّFondo-dokumento de IREJO

2016-03-15T19:00:00.000+03:30

Internacia Esperanto-Renkontiĝo en Armenio 18-24 de junio 2004

2016-03-07T22:49:00.001+03:30

La 18-24 de junio 2004 en Armenio okazis Internacia Esperanto-Renkontiĝo dediĉita al 100-jara jubileo de la eminenta reprezentanto de Armenia E-Movado, Akademiano de la Akademio de Sciencoj de Armenio, Akademiano de E-Akademio Gurgen Sevak.

La Renkontiĝon partoprenis geesperantistoj el Irano (11partoprenantoj), Kartvelio (3 partoprenantoj), Pollando (1partoprenanto) kaj Armenio (pli ol 50 partoprenantoj).

Enkadre de la Renkontiĝo okazis la konferenco "Gurgen Sevak kaj E- movado en Armenio" (la 18-20 de junio), prelegoj, diskutoj, paroliga kurso, koncertoj, instruado de kantoj, esperantaj ludoj, amuzvesperoj.

La renkontiĝo estis projektita tiel, ke la seriozaj kaj amuzigaj aranĝoj estu kombinitaj. La partoprenantoj havis eblecon ekskursi, viziti vidindajn lokojn kaj serioze labori ĝuante belecon de la armena naturo.

Ĉiutage, post matenmanĝo en la hotelo, la partoprenantoj per du busetoj veturis eksterurben (Oshakan, lago Sevan, Garni, Geghard, Arzni, Echmiatsin, Bjhni), kie ili havis ekskursojn gviditajn de armenaj esperantistoj, kaj poste, en la sino de la naturo, estis efektivigitaj la aliaj punktoj de la programo por tiu tago.

Dum la renkontiĝo estis prezentitaj prelegoj:

a. Vivo kaj agado de Akademiano Gurgen Sevak (Jerghanik Gevorgjan)

b. Armenia Esperanto-Movado (Lida Elbakjan)

c. La agado de AEA (Karine Arakeljan)

d. Esperanto -movado en Kartvelio (Nana Hizambareli)

e. Esperanto-movado en Irano (Reza Torabi)

f. Esperanto-movado en Pollando (Maciej Wnuk)

Okazis diskutoj:

a. Plivigligo de la kunlaboro inter la regionaj Esperanto - Asocioj

b. Interŝanĝo de Esperantistaj grupoj

c. Kunlaboro sur la kampo de instruado, turismo, komerco

Araksja (Inna) Elbakjan gvidis E-kursojn por komencantoj, organizis lingvajn ludojn kaj instruis Esperantajn kantojn.

Ĉe la bordo de la lago Sevan okazis neforgesebla internacia koncerto, kaj longe sonis en la kristale pura aero de la perlero de Armena montolando Armenaj, Kartvelaj, Persaj, Polaj, Rusaj kaj alipopolaj kantoj en naciaj lingvoj kaj en Esperanto.

Estis organizita ekskursa veturado tra la urbo Erevan kun vizito de la Instituto de Antikvaj Manuskriptoj Matenadaran, taga kaj vespera promenado en la ĉefurbo, vizito de la suvenira bazaro.

La partoprenantoj ankaŭ ĝuis Esperanto-programon en la Infanĝardeno, kies direktorino (Knarik Davtyan) kaj edukistino estas esperantistinoj - membroj de AEA.

La lastan vesperon la partoprenantoj de la Renkontiĝo estis akceptitaj en la Centra E-klubo en la Domo de Amikeco.

Dum la vespero la Irana pentristo-esperantisto s-ro Morteza Habibpur prezentis pere de lumbildoj la unikajn pecojn de sia arto.

Armenaj esperantistoj prezentis teatraĵeton - la faman fabelon verkitan de Hovhannes Tumanjan "La morto de Kikos", donacinte al la spektantoj kelkajn minutojn da rido kaj gaja humoro.

Venis la plej kortuŝantaj momentoj de la Renkontiĝo - la solena fermo kaj interŝanĝo de suveniroj.

Kaj kiel la lasta akordo de tiu bela simfonio de amikeco kaj interkompreno, ĉiuj ĉeestantoj estis invititaj flanke de la Iranaj gesamideanoj al la kafejo sub libera ĉielo, kie ili gustumis famajn iranajn dolĉaĵojn kaj frandaĵojn.

Kaj kvankan la sekvanta adiaŭa mateno emociigis kaj malgajigis ĉiujn, tamen en la koroj restis firma certeco pri tio, ke komenciĝas nova erao en la historio de la regiona Esperanto- movado, kaj ke la semoj plantitaj dum la IER en Armenio nepre alportos bonajn fruktojn!

La laboro de la Internacia Renkontiĝo jam estis lumigita en la speciala televida programo (la 1-an de Julio), kaj aperis la artikolo en la armenlingva revuo "La naŭa mirindaĵo".

Armenia E-Asocio dankas ĉiujn organizantojn kaj partoprenantojn de la Renkontiĝo pro la perfekta, senlaca laboro.

Specialan dankon ni volas esprimi:

al la grupoj el Irano, Kartvelio kaj Pollando kaj iliajn gvidantojn s-ro Reza Torabi, s-ino Nana Hizambareli, kaj s-ro Maciej Wnuk pro la aktiva partopreno kaj esenca enmeto en la gravan aferon de evoluigo de la regiona E-movado;

al s-ro David Amirjan, la nepo de Gurgen Sevak, pro la materiala kaj spirita subteno dum la organizado de la Renkontiĝo;

al la membroj de la turisma sekcio sub gvidado de s-ro Levon Hakobjan pro la brila organizado de eksterurbaj sesioj de la Renkontiĝo.

Lida Elbakjan Prezidantino de Armenia E-Asocio

Karine Arakeljan Vic-Prezidantino de Armenia E-Asocio

Fonto: https://groups.yahoo.com/neo/groups/iranaj-esperantistoj/conversations/topics/1290

KET-1: Kaspiaj Esperanto-Tagoj 1-7-an de julio 2001

2016-03-06T18:34:00.003+03:30

Teksto la Rezolucio:

La 1-7-an de julio,2001 j. en Baku, la ĉefurbo de Azerbajĝana Respubliko okazis la 1-a Kaspiregiona Esperanto-Konferenco "Kaspiaj Esperanto-Tagoj-1" (KET-1), kiun organizis kaj kolektis Azerbajĝana Esperanto-Asocio (AzerEA) kaj kiun partoprenis delegacioj el Azerbajĝanio, Irano, Rusio, Kartvelio.

En laboro de la konferenco partoprenis 15 subtenantoj de la Internacia lingvo Esperanto el Azerbajĝanio (la gvidanto, prezidanto de AzerEA s-ro Ŝaig Bahramoglu Mamedov), 14 - el Irano (la gvidanto, ĝenerala direktoro de Irana Esperanto-Centro s-ro Reza Torabi), 2 - el Rusio (la gvidanto, vic-prezidanto de Rusia Esperantista Unio s-ro Abdurahman Junusov kaj prezidanto de Kartvela Esperanto-Asocio s-ro Avtandil Abuladze.

Inter inventintoj al KET-1 estis rektoro de Universitato "Tefekkur" s-ro Mail Damirli, prezidanto de Inventista Unio de Azerbajĝanio (SIAZ) s-ro Tofig Imamalijev, reprezentantoj de la gazetaro. La alta protektanto de KET-1 estis honora membro de AzerEA, fama azerbajĝana poeto s-ro Ramiz Hejdar, kiu dediĉis al partoprenantoj de KET-1 la aron de siaj versoj.

Krome oficuloj de la ŝtatregistaro estis invitita urbestro de Baku s-ro Haigxbala Abutalibov kaj ambasadoroj de Rusio, Irano, Ĉinio, Japanio, Germanio, Pollando, Kartvelio.

Dum solena malfermo de KET-1, okazinta en la konferenc-halo de Universitato "Tefekkur" la 2-an de julio 2001 j. en sia lanĉa prelego la gvidanto de la organizkomitato de KET-1, prezidanto de AzerEA Sxaig B. Mamedov indikis, ke la organizo kaj kolekto de KET-1 estis planataj en kadro de plua realigo de la azerbajĝana internacia iniciato POR INTERŜTATA LINGVO ESPERANTO, kiun subtenis la registaro de Azerbajĝanio.

Estis indikite, ke en kadro de preparado la konferencon estis organizitaj instruado de Esperanto en 3 universitatoj (la s'tataj Bakua slava kaj Sumgajyta kaj en "Tafakkur"), eldonita lernolibro "Internacia lingvo Esperanto" (ruslingva), preparita loko por KET-1 en ripozejo "Sahil" de Garadaga distrikto de Baku, dissenditaj invitiloj.

En la prelego de prezidanto SIAZ s-ro Tofig Imamalijev raportis pri la agado de SIAZ en kampo de plifaciligo komunikadon je internacia nivelo, al partoprenantoj de KET-1 estis demonstritaj la Internacia Komputila Alfabeto KOMAL kaj 8-butona klavaro SIAZ, plifaciliganta laboron kun komputilo aŭ kun ajna tajpa mekanismo, gramatikon (la s'losilon Esperanto SIAZ), adaptitan por komputila tradukado. Oni indikis kiel perspektiva daŭri laboron kun cxiinventoj kaj kun iniciato POR INTERŜTATA LINGVO ESPERANTO, kiel solvo de unueca tasko.

Dum KET-1 estis organizitaj 3 ekskursoj (en "Interna urbo", "Gobustan", "Ateŝgah"), en kadro de tradicia "Somera universitato" oni aŭskultis prelegojn pri historio kaj pri nuna stato de E-movado en Azerbajĝanio, pri la modeloj de azerbajĝana literaturo esperantigitaj (je ekzemplo de popolaj kvarversoj "bajati"), prelegoj pri E-movado en Irano, Rusio kaj Kartvelio.

Dum solena malfermo de KET-1, okazinta la 6-an de julio, 2001 j. en la konferenc-halo de Universitato "Tefekkur", la partoprenintoj de KET-1 taksis KET-1 kiel rimarkinda en Kaspia regiono kaj en monda E-movado kaj esprimis opinion daŭri similajn renkontiĝojn tre utilajn kaj akceptis kelkajn subajn decidojn:

Aprobi kaj subteni la proponon de la gvidanto de rusia delegacio pri organizo de KET-2 en Dagestano (RF) en junio, 2002 j.

Aprobi kaj subteni la proponon de la gvidanto de irana delegacio pri organizo de KET-3 en Irano en 2003 j. En kadro de plenumo de c'i tasko AzerEA kaj IEC komencu laboron por prepari kaj eldoni E-lerniloj kaj vortaroj 2-alfabetaj (latina kaj araba), kiuj helpos rapide likvidi la analfabecon de unu azerbajĝana popolo, loĝanta en Azerbajĝanio (8 mln) kaj en Irano (30 mln), okazinta pro 2 diversaj alfabetoj (latina - en Azerbajĝanio kaj araba - en Irano).

Aprobi kaj uzi la sperton de Kartvela Esperanto-Asocio, kiu sukcesis subskribigi la oficialan dokumenton per kiu Ministerio pri la klerigado de Kartvelio permesis instrui Esperanton en lernejoj de la lando.

Je nomo de KET-1 saluti la 86-an Zagreban UK kaj proponi al la estraro de UEA subteni la iniciaton POR INTERS"TATA LINGVO ESPERANTO, fondi la koncernan komisionon de UEA, informi pri ĉi iniciato UN-on, helpi al Azerbajĝanio trovi potenciala(j)n partnero(j)n de la eksperimento, sinturnante al esperantistoj de Ĉinio, Japanio, Pollando, Hungario, Ukrainio ktp. helpi serĉi investistoj por la eksperimento, precipe inter ekologidefendaj organizaĵoj, ĉar la eksperimento supozas komenci paralelan inters'tatan korespondadon je konkreta temaro pri ekologia kunlaboro, helpi trovi investistoj, kiujn povus interesi ergonomia 8-butona klavaro SIAZ.

Propagandi en siaj landoj kaj inter esperantistoj de aliaj landoj TTF-ŝriftoj KOMAL por uzi ilin en la komputiloj kiel perspektiva alternativa komputila alfabeto.

Rekomendi en siaj landoj, al esperantistoj de aliaj landoj kaj peti UEA proponi al internacia scienca asocio, kaj al la Komisio de UNIKODE, preparantan la universalan skemon de la komputilaj simboloj la komputilan alfabeton KOMAL, kiel bazon de Internacia fonetika transliteraro.

Fondi Kaspiregionan komunan informilon (eble, retan) por aktivigi intersxanĝon de informoj kaj entute aktivigi E-movadon en la regiono.

Estis subskribite la 6-an de julio, 2001 dum KET-1, 1-7-an de julio 2001 j.

Baku, Azerbajĝana Respubliko

je la nomoj:

Irana Esperanto-Centro (IEC)

s-ro Reza Torabi, ĝenerala direktoro de IEC

Kartvela Esperanto-Asocio (KarEsA)

s-ro Avtandil Abuladze, prezidanto de KarEsA

Rusia Esperantista Unio (REU)

s-ro Abdurahman Junusov, vic-prezidanto de REU

Azebaj'ana Esperanta Asocio (AzerEA)
s-ro S'aig Bahramoglu (Mamedov), prezidanto de AzerEA

http://www.siaz.narod.ru/kom/loading/rezesp.htm

http://www.siaz.narod.ru/kom/loading/rezesp.htm

Azref Azari: la dua Honora Membro de UEA el Irano

2016-03-03T01:57:00.000+03:30

En la 86a Universala Kongreso de Esperanto okazinta en Zagrebo-Kroatio (2001) nia majstro s-ro Azref Azari estis nomumita kiel la honora membro (HM) de UEA.

Sendube lia elektiĝo kiel HM de UEA estas ĝojiga novaĵo al ĉiuj Iranaj geesperantistoj.Lia grandioza laboro kies unua parto jam aperis(Plena Esperanto-Persa Vortaro)estas nepreterpasebla kaj forgesebla afero rilate E-movado en Irano.

Nun UEA havas du HM-ojn en Iran la unua estas d-ro M. H. Saheb Zamani kaj la dua s-ro Aref Azari pri kiuj vere ni honoras, pro ilia penado, gvidado kaj fruktodona laborado.

Gratulante la elektiĝon de s-ro Azari kiel HM de UEA jen sube aperas konciza lia biografio.

Salut/gratulas;

M. Reza Torabi

================================================

BIOGRAFIO DE S-RO AREF AZARI

S-ro Aref Azari estas naskiĝinta je la jaro 1924. Li devenas de azerbajĝana familio el la nord-okcidento de Irano.Lia infanaĝa lingvo estis turka.Dum lernado de la persa kiel studlingvo li deve studis la francan ankaŭ ĉar la lernejo kie li studis estis gvidata parte de francoj sed tiu daŭris nur 4 jarojn. Tiam li estis 12 jara. Je la 16 jareco li komencis la anglan dum multaj jaroj ĉu en propra lando aŭ eksterlandoj kiel Usono (kie li studis meĥanikon) kaj aliaj. Poste li bezonis la germanan ĉar multaj el liaj teknikaj kursoj estis devige instruataj germanlingve.

Dum multaj jaroj li profesie laboradis kiel inĝeniero en Usono kaj Germanio. En Irano li laboradais kiel direktoro kaj inĝeniero de kelkaj famaj fabrikoj. Li laboris kiel vicdirektoro de urbo- konstrua sekcio de kupro-produkta entrepreno de Irano, kaj finfine en la jaro 1980 li pensiuliĝis.

Esperanton li ekkonis dum sia junuleco sed tiam li nur ĝian alfabeton eklernis kaj ne plu. De antaŭ 26 jaroj (en 1976) li ĝuis lerni Esperanton kies rikolto estas la libro kies unua parto aperis je la jaro 2000 sub la titolo "Ampleksa Esperanto-Persa Vortaro". Nun li prilaboras la grandan "Persa-Esperanta"-n vortaron.

S-ro Azari gvidis multajn E-kursojn kaj nun liaj gelernantoj multnombre aktivadas en la movado, ekde la apero de Irana Esperanto-Centro li diversmaniere subtenis ĝin. Li estis nomumita kiel la honora prezidanto de la Irana Esperanto-Centro en la jaro 2000.

Fonto:

https://groups.yahoo.com/neo/groups/iranaj-esperantistoj/conversations/messages/261

Apero de monumenta vortaro en Irano

2016-03-03T01:37:00.001+03:30

Finfine la atendado venis al la fino

Apero de monumenta vortaro en Irano

En la komenco de tiu ĉi jaro (2001) en Irano aperis " Ampleksa Esperanto-Persa Vortaro" verkita de veterana E-isto S-ro Aref Azari, kiu dum pli ol 20 jaroj laboradis por ĝia preparado. La teamo kiu kunhelpis lin dum paso de jaroj ŝanĝiĝ(et)is kaj la fina grupo konsistis el membroj malpli ol fingroj de du manoj, kiuj tamen pene kaj kvalite laboris por aperigo de tiu ĉi 600 paĝa vortaro.

Laŭdire la verko, inter amaso da vortaroj divers-lingvaj, kiuj dum jardekoj aperis en Irano estas la plej bona kaj alloga, ĉefe rilate al simboloj uzitaj en ĝi kaj facileco de serĉado kaj trovado de la vortoj.

Kvankam la verko donas la nomojn de 36 libroj kiel referencoj uzitaj por kompilado de la vortaro, la ĉefa fonto estas PIV.

Inter tiom da helpantoj, kiuj laboris por ĝia preparo kaj eldono, se oni volus mencii nomon de nur unu, tiu eble devus esti S-ino Fariba N. Majd kiu, dekomence kompostis, reviziis kaj enordigis la manuskriptojn de la aŭtoro.

En la mezo de Januaro (2001) laŭ la iniciato de Irana E-Centro (IRECO) kies membroj multe kunlaboris pri la libro kaj kiu nun distribuas ĝin, kunvenis 45 E-istoj en Teherano por festi la aperon de la vortaro kaj danki ĝian aŭtoron kaj la kunlaborantaron.

Inter la mankoj de la verko povas i.a. mencii pri enkonduko en Esperanto, konsiderante ke inter la uzantoj certe estos ankaŭ ne Irananoj kiuj studas kaj interesiĝas la persan lingvon; kaj cetere mankas informoj pri la aŭtoro, kiu estas unu el la elstaraj kaj pioniraj E-istoj de Irano (Persujo, Zamenhofe).

Ĝojiga novaĵo en la enkonduko de la aŭtoro estas lia mencio pri estonta apero de Persa-Esperanta vortaro, kies realiĝon multaj landaj E-istoj senpacience atendas.

En Irano ne mankis vortaroj Persa E-aj aŭ inverse, kaj tamen tiu ĉi estas la monumenta vortaro, kiu dum jaroj kaj jaroj respondos al la bezonoj de Iranaj E-istoj senmanke, kaj kiu fortikigos la bazon de Esperanto en la plej grava lando de Mez-Oriento kaj Islama Mondo movade.

Reza Kheir-khah (Tajvano)

Rezamenhof@yahoo.com

Fonto:

https://groups.yahoo.com/neo/groups/iranaj-esperantistoj/conversations/messages/89

Esperantovivo mia: konatiĝo

2016-02-28T00:16:00.001+03:30

Jam venis tempo iom mi skribu rilate mia esperantovivo.

Mia konatiĝo kun Esperanto

Kiel 15 jara lernanto kiu estis ege scivolema pri la vivo kaj la mondo, kiu ĉiu tage estis aĉetanta tagĵurnalon "Kejhan" hazarde je la mezo de la somero iun tagon altiris min io anonceto jene: "Lernu koresponde la internacian lingvon Esperanto"

"Internacia lingvo" kiom bona ideo! jes tio estas interesa ideo! mi tuj skribis leteron al adreso kiu estis menciita en la anonceto.

Post 2 semajnoj mi ricevis pakaĵon en kiu estis detalaj informoj pri la internacia lingvo kaj informoj kiel oni povas mendi la korespondan kurson. Oni devus 1000 rialojn per registrita poŝto sendi por ricevi la lernomaterialojn de Esperanto, tamen al lernejano kiel mi kies semajna poŝmono estis 50 rialoj la sumo estis tro, aliflanke arde mi estis interesita senpacience mendi la kurson. Mi turniĝis al mia kuzo kiu estis samaĝa kun mi sed ne plu ŝatis lernadon kaj laboris en iu malgranda fabriko kiel simpla laboristo. La kuzo kunplezure pruntedonis al mi bezonatan kotizon kaj mi tuj mendis la kurson.

Post du semajna atendado plezure mi ricevis grandan pakaĵon en kiu estis la unua parto de la koresponda kurso de Esperanto kun la subskribo d-ro Hosejn Vahidi kune kun la bonveniga letero al la kurso en kiu li afable kuraĝigis min lerni la lingvon.

Kaj tiel mi dum la somera feriado de la jaro 1983 komencis lerni Esperanton.

MEMUARO pri MHSZ kaj la Esperanto-movado en Irano 4

2016-02-26T12:36:00.002+03:30

Rapide pasis la monatoj de 2008 j. Ankoraŭ D-ro negis ajnan organizadon, sed pri la instruado de Eo, ĉefe en universitatoj, li ne havis kontraŭan emon. Li diris al ni ; kiu povas instrui E-on ie, li komencu.

Tiam mi instruadis la persajn lingvon kaj literaturon en la universitatoj Azad kaj Ĝame-e Elmi Karbordi (La Universitato de Aplikaj Sciencoj kaj Teknologio) ambaŭ en Tehrano. Dum miaj kursoj mi parolis pri Eo, kiel serĉ-objekto de la studentoj. Mi devigis la studentojn liveri kelkpaĝan priserĉon pri Eo. Dum tiuj kursoj mi konstatis ke ankoraŭ mankas sufiĉe da fontoj por studi pri Eo en la interreto perslingve. Tion decidis fari du jarojn poste Reza Saĝĝadian kaj Moĝtaba Ĥejrĥah. Ili, helpe de neesperantista amiko, indikis PDF-forme la libron " La dua lingvo" de D-ro en paĝaro kreita sub lia nomo.En la universitatoj, kie mi instruis, mi proponis diversspecajn programojn por Eo. Sed mi certiĝis ke la universitataj instancoj ne kuraĝas decidi pri io stranga, nekonata kaj ne agnoskita objekto. En nia lando neniu riproĉas la imiton de eŭropaj programoj, sed iniciati la novan ; neniu kuraĝas! Ankoraŭ multaj miaj studentoj responde al mia demando " laŭ vi kian solvon havas la demando de la komuna internacia lingvo?" respondis : La Angla lingvo. Ĉiusemestre mi devas dediĉi parton de mia instruhoraro por klarigi la aferon. Mia kunsido kun respondeca oficistino, al kiu la universitatestro min prezentis por paroli pri lanĉo de ia E-kurso, restis senrezulte. Ŝi opiniis ke mi devas lanĉi novan memstaran fakon kie la studentoj edukiĝu kiel bakalaŭro de Eo, sed mi ne aprobis ĉar mi - laŭ mia propra opinio kaj ankaŭ aprobo de D-ro - opiniis ke Esperanto devas esti studata kiel studobjekto arbitra inter la aliaj studobjektoj de proponitaj fakoj kiel komputilaj fakoj, matematiko, turismo ktp. Mi estis certa ke la edukituloj ne trovinte laboron per sia Esperanta abiturient-diplomo riproĉos Esperanton. Kaj tiel Esperanto perdus sian postan potencialon esti alloga por iranaj gejunuloj.

***

Dum la kunsido de 8.jul.2008 ĉeestis ankaŭ S-ro Zargarpur pri kies ekspozicio mi antaŭe skribis. Laŭorde la kunsido devis okazi en 9.jul. 2008, sed mi kaj Hamid Mirlu estis invititaj al geedziĝfesto. Tial D-ro , dirinte ke tiuj ĉi du estas el la " kolonoj" de la kunsido, plifrue okazigis la kunsidon. Behruz Atai , kies okulo estis operaciita, ne povis partopreni. Aliaj partoprenintoj estis: Reza Saĝĝadian , Moĝtaba Ĥejrĥah , Sattar Sorĥi, Fekri, Naser. Tiunokte D-ro parolis pri sia teorio de Timo. Li iom parolis pri la historio de Islamo. Li ege favore kaj amoplene parolis pri Alio. Responde al mia demando pri Alio, D-ro diris: Mi konsideras lin escepta homo. Responde al demando pri UEA kaj movadaj aferoj, D-ro ankoraŭ preferis silenti. Sed li diris ke la problemo ne estas la regitaj homoj, la problemo rilatas al la regantaj homoj… Lenin en sia testamento rekomendis ke oni ne igu gvidanto Stalinon…

Ni parolis iom pri la kandidatiĝo de UEA por ricevi la nobel-pacpremion. D-ro memorigis ke kiel li antaŭ kelkaj jaroj proponis ĝin al la sveda parlamento.

***

Dum la laŭorda kunsido de 12.nov.2008, mi parolis kun D-ro pri la letero de S-ano Hori Jasuo ( el la japana E-asocio, respondeculo de la landa kaj regiona agadoj de UEA) . Hori petis artikolon de mi pri mia opinio pri la 9-a artikolo de la japana konstitucio. Ricevinte la konsilon de D-ro kaj aliaj grupanoj, flanke de la iranaj esperantistoj, mi skribis leteron al li. La japananoj, laŭ sia konstiutcio, artikolo 9, ne rajtas havi armeon, sed nun Usono kaj la okcidentaj landoj volas ke ĝi havu! En Japanio iuj jesas, iuj ne! La japanaj esperantistoj volis kandidatigi sian landon por nobela pacpremio, ĉar ili konsideris sin pacamaj pro tiu artikolo. Mi ne konsentis nehavi armeno por Japanio. Japanio jam estas demokrata lando kies forto nun povus helpi la mondan pacon…Mi ne scias ke Hori eldonis tiun libron aŭ ne. Li volis kolekti diversajn opiniojn kaj eldoni ilin libroforme…

La jaro 2009 pasis kiel la antaŭa jaro. Ni okazigis niajn kunsidojn , jam dumonatajn, laŭorde. Mi ne plu verkis mallongajn novelojn, ĉar miaj plej lastaj alsenditaj noveloj ankoraŭ ne presiĝis en Kontakto. Mi verkis plilongan novelon" IU" kiun mi ne sukcesis presigi ie.Mi poste sendis tiun longan novelon, kaj donacis ĝian eventualan ajnan akiraĵon, al UEA.

D-ro, kiel pasinte ne emis paroli pri UEA-aferoj. Aŭdiĝis novaĵoj pri konfliktoj inter Dasgupta - UEA prezidanto- kaj D-ro Abdul Salam, nacia prezidanto de Federacio Esperanto de Bharato. Abdul Salam, faris akuzojn al la nuntempa prezidanto de UEA ; Probal Dasgupta , sia samlandano, je malmovadaj kaj hontindaj agoj. Li plendis ke bedaŭrinde UEA ne aŭskultas al kontraŭuloj kaj defendas de Dasgupta, dum li detruis la E-movadon de Bharato… Verŝajne pri bharata E-movado, UEA faris la samon kiun ĝi faris pri la irana!

La plej lasta kunsido de la jaro 1388 irana, okazis merkrede 10.marto.2010 en la domo de Naser. La partoprenintoj, krom D-ro kaj mi, estis : Behruz Atai , Sorĥi, Fekri, M.Ĥejrĥah, Kazemi, Araŝ (neesperantista amiko de Naser), Faĥri kaj lia filo.

Kiel en la plej lastaj kunsidoj, D-ro analizis la iranajn kulturajn kaj historiajn suferaĵojn. Multajn liajn parolojn, ĉar ili ne koncernis E-on, mi rezignis citi en ĉi tiu memuaro. Mi esperas ilin reverki perslingve por iranaj gestudentoj.

S.N.Mozaffari Baluchi (snmb) - snmozaffari@yahoo.com

Tehrano - Irano - Aprilo 2010 - http://snmb.blogfa.com

***************************************

Pied-notoj:

(1)-

" Iran-Esperanto Raportas" numero de 09.05.1996, kiun subskribis mi (snmb) kaj Ĵila Sedighi, la edzino de D-ro MHSZ , kie estas skribite:

Konatiĝo kun Esperanto en Irano havas 81-jaran historion. Verŝajne la unua aŭtoro kiu parolis kaj skribis pri Esperanto estis S-ro Etesam-ol-Molk ( la patro de la fama irana poetino Parvin Etesami. Li verkis en 1910 artikolon pri Esperanto en revuo "Bahar" -primavero-, kies ĉefredaktoro li mem estis) unua jarkolekto, somero 1910. En la artikolo li citis la unuan strofon de la himno "Espero" esperante kaj perse.

Preskaŭ 10 jarojn post la reeldono de la revuo Bahar, en 1920, svislanda verkisto Edmond Privat, dank' al lia amikeco kun S-ro Amir Saham-od-Doŭle Qaffari ( ambasadoro de Irano en Svisio), kaj princo Arfa-od- Doŭle Mirza Reza Ĥan Daneŝ (1848-1936) la ĉefdelegito de Irano ĉe La Ligo de Nacioj (nuna Unuiĝintaj Nacioj) rekompence de senpaga parol-traduko por irana delegacio, kaŭzis kondiĉon sukcese defendi Esperanton, ĉar li persone ne havis rajton rekte subteni Esperanton. Ĉirilate, Edmond Privat skribis en sia"Aventuroj de Pioniro- pp.85-86":

… tiamaniere mi mem fariĝis baldaŭ honora konsilanto kaj pli poste vicdelegito de Persujo post dujara amikeco kun la ĉefdelegito de tiu lando, Princo Arfa, kiu estis unu el la plej rimarkindaj personoj de la ligo, maljuna diplomato, samtempe prudenta kaj tre ege kuraĝa, kiam grava principo de justico estis minacata. De li mi lernis iom da saĝo kaj utilan sperton, kaj mi lin amis tre kore. Li estis filo de la popolo, kiu per propra merito supreniris al plej altaj postenoj kaj ricevis princan titolon kiel pagon pro siaj grandaj servoj.

La tiama persa registaro ne havis monon por pagi multajn delegitojn kaj mi konsentis labori kun li senpage, kondiĉe ke mi fariĝu laŭrajta membro de la delegitaro kaj ricevu permeson defendi nian mondlingvon, se la problemo estos tuŝita ĉe la Ligo…

Li mem subtenis nian aferon kaj subskribis la unuan proponon kune kun Lord Cecil…

Princo Arfa reprezentis la vidpunkton de la pli malfortaj aŭ malgrandaj ŝtatoj en la Ligo, kiel Nansen, la norvego. Kiam la grandpotencoj volis forigi de la statuo de la Ligo la esencan artikolon dekan, kiu garantiis la memstaron kaj teritorion de ĉiuj membro-ŝtatoj kontraŭ eksteraj atakoj, li havis la kuraĝon voĉdoni ne publike kaj tute sole, dum la dudek eksterlandaj ministroj de malgrandaj ŝtatoj estis devigataj sin deteni de voĉdono pro minacoj de la grandaj. Mi memoras kiel alvenadis la potencaj ministroj al nia benko, unue per flatoj, per proponoj pri prezidanteco aŭ honoroj, kaj poste minacoj. Sed li firme rezistis kaj , kiam oni vokis laŭ alfabeta ordo la nomon de Persujo, lia klara voĉo sonis energie ne , kaj ĝenerala admira murmuro aŭdiĝis…Lia rifuzo savis la esencan artikolon, la fundamenton de la Ligo de Nacioj…Sub sia moslema nigra fezĉapo la maljunulo ridetis fiere pri sia rezisto al minacoj de la granduloj. ( Aventuroj de Pioniro. pp. 85-86).

Tiamaniere, ĉitie, ni iros la detalojn de ĉiuj aventuroj pri la historio de Esperanto en Irano, sed nur mencias pli gravajn fontojn en la persa lingvo ( 1910-1996) kvar jarojn post la Konstitucia Revolucio ĝis deksep jarojn post la Islama Revolucio:

1- " Nova Lingvo Esperanto " en revuo " Bahar ", 1910, 2a eld., pp.427-428

2- " Esperanto en kvardek Lecionoj" Michel Becker kaj E. Grosjean Maupin, estis la unua lerno-libro en la persa. La tradukistoj estis {anoj de} Asocio de Esperantistoj en Tabriz, 1921.

3- " Internacia Lingvo", Pars Jarkolekto, 1928, pp. 33-34, kun la foto de 12 Esperantistoj el Tehrano.

4- " Komuna Lingvo Esperanto " de Bahman Ŝejdani, lerno-libro kun vortareto, 2a eld. 1929. Ŝejdani enketis pri Esperanto interalie , ankaŭ de Ahmad Kasravi, fama irana verkisto.

5- Du artikoloj de Ahmad Kasravi," Kiel ni lernu Esperanton " 1929, 2a eld. pp.10-11. vd. ankaŭ: " Kar-vande Kasravi" 1973,la unua eld.

6- " Esperanto Ŝlosilo " Darjuŝ Tasmeĉi, traduko en la persan, 1930.

7- " Mia Vivo " Ahmad Kasravi, 1944. 4a eld. Bahman Azadegan eldonejo . pp. 82-143,158, 161, 312, 316.

Kasravi verkis ankaŭ arablingvan artikolon en dulingva revuo (arab-angla) " Al Oŭgat ol Aragija " en Irako pri Esperanto kaj tradukis libron el Esperanto en la araban. La influo de Kasravi pri disvastigo de Esperanto en Irako venis pli detale en la verko de prof. D-ro Saheb- Zamani " Babela Turo".

8- " La Disfalo de Babela Turo" D-ro Saheb- Zamani, Homo kaj Lingva Revolucio, revuo Daneŝkade, eld. Kulturaj Rilatoj de Tehran- Universitato, n-ro 2, 1975, pp.110-148. Per la apero de mallongigita versio de tiu artikolo en la revuo " Esperanto " , en okt. 1975, la 37-jara kompleta silento de Irano pri Esperanto finiĝis ( 1938- 1975 ) , kaj inundis gratul-leteroj tra tuta mondo en Iranon. " Esperanto" , n-ro 838, okt. 1975, p.174. UEA. 9- " Intenacia Lingvo Esperanto " , prof. D.Armand, tradukis GH. Matin, revuo " Pajame Novin" ,eld. Kultura Asocio de Irano kaj Sovetio, n-ro 114, 1975, pp.34-36

10- D-ro Saheb- Zamani ( MHSZ ) , " Psikologio, Lingvo kaj Esperanto " revuo Daneŝkade. eld. Kulturaj Rilatoj de Tehran-Univ. n-ro 4,1975, pp 26-46.

11- D-ro Saheb-Zamani ( MHSZ ) " Homo kaj Lingvo- Revolucio" revuo Negin, n-ro 128, 1976, pp.7-12, 55-59. La dua parto en la sama revuo, n-ro 129, 1976, pp.35-38.

12- D-ro MHSZ " Lingvo, manifestacio de Krizo" revuo Negin, n-ro 130, 1976, pp.19-22, 58-60.

13- D-ro MHSZ " Lingva Krizo en Irano" revuo Ĥandaniha, 1976, Reapero de la supra artikolo en Negin.

14- Mir Mehdi Moubed " Pri Esperanto , La Dua Monda Lingvo ", revuo Huĥt, eld. Asocio de Zaraostranoj en Irano , n-ro, 1, jaro 27, marto 1976, pp.22-25 kaj n-ro 2, 1976, pp. 34-37.

15- D-ro MHSZ " La Dua Lingvo" la prezento de la plej alta Homa Atingo en Lingva Regno. Esperanto mem-lerno-libro , poemoj, korespondado, literaturo. eld. Atai. 1976

16- D-ro MHSZ " Kulturo kaj la revolucio Lingva" eld. kulturaj Rilatoj de Tehran-Univ. 1976.

17- D-ro MHSZ " Literaturo del' Espero" la prezento de la plej famaj Esperanto -poetoj kun belegaj poemoj tradukitaj en la persan. eld. kulturaj Rilatoj de Tehran-Univ. 1976.

18- " Robaioj de Omar Kajjam " en 30 lingvoj, verse tradukis Gaston Waringhien, eld. Padide, Tehrano 1987.

19- " Gazaloj de Hafiz" en 30 lingvoj, verse tradukis ( dulingve angle kaj E-e): Willam Auld , kunlabore kun D-ro MHSZ , eld. Padide, 1988

20-" Ali, la simbolo de Humaneco" verkis esperante Sejjed Morteza Mirbaqian, realaj rakontoj el la vivo de Imamo Alio. eld. Gaem, Gomo, 1990

21- " La idealo kaj la realo de Internacia Lingvo" traduko kaj verko de Sejjed Morteza Mirbaqian, okaze de la kvina internacia libro-foiro de Tehrano. 5-15 majo 1992. eld. Atai.

kaj nenombreblaj artikoloj de la samaj verkoj kaj aliaj esperantistoj en plej prestiĝaj ĵurnaloj kaj revuoj.

Multaj el tiuj libroj helpis Esperanto -studentojn, senbezone al eksterlandaj valutoj, membriĝi ĉe UEA kaj aboni Esperanto - gazetaron.

Ni uzas diversajn manierojn konatigi Esperanton al la irana popolo, i.a. per verkado de Esperanto -novaĵoj pri kongresoj, UNESKO-rezolucioj k.s. Ni klopodas , ke ankaŭ Radio kaj TV uzu tiujn novaĵojn en siaj kulturaj programoj. I.a. du manieroj estas menciindaj: Ni regule enirigas Esperanto -temajn terminojn en kruc-vortoj de famaj ĵurnaloj kiel " Ettelaat" kaj " Kejhan". Ni aperigas ankaŭ regule tradukitajn artikolojn el Esperanto -gazetaro, speciale el Monato, El Popola Ĉinio, Heroldo de Esperanto , Evento kaj Esperanto , en perslingvaj gazetoj. Ekzemple en " Tagoj de l' vivo" ege populara revuo kun eldonkvanto 210000. Nuntempe, de antaŭ kvin monatoj, tiu ĉi revuo dediĉas kelkajn paĝojn al enpersigitaj artikoloj el Esperanto -gazetaro, menciante la fontojn. Esperanto -studentoj en progresitaj kursoj regule disponigas siajn tradukaĵojn al perslingvaj gazetoj, nur por ke oni menciu la nomon de iu Esperantlingva gazeto.

Nuntempe funkcias Esperanto -kursoj en:

- Universitato Beheŝti (La nacia universitato de Irano), kadre de nedevigaj fakoj, ekde 1992, daŭre funkcias 4 diversgradaj kursoj kiujn gvidas D-ro MHSZ .

La plej nova elementa kurso de Esperanto en Beheŝti Univ. en 23a de aprilo 1996 estas la 141-a elementa kurso de Esperanto , kiujn ekde 1975 funkciigis kaj gvidis D-ro MHSZ , laŭlonge de 21 jara seninterrompa aktivado por Esperanto .

Kelkajn jarojn antaŭe, jubilee de 113-a kurso, ILEI ( Internacia Ligo de Esperanto -Instruistoj) elektis lin kiel sian honoran membron. Antaŭe en Stokholma kongreso de UEA en 1980, oni elektis lin ankaŭ kiel sian Honoran Membron. D-ro MHSZ estas ankaŭ ano de AIS ( Akademio Internacia de la Sciencoj San Marino).

- Universitato Azad, D-ro MHSZ , de 1992-94, por geprofesoroj de la universitato.

- Aŝjane Ketab (Atai eldonejo ), progresintajn kursojn gvidas S-ino Ĵila Sedighi, elementajn kaj mezgradajn gvidas Prof. D-ro MHSZ . Kvar tagojn semajne en tiu centro, funkcias Esperanto - kursoj kaj kunsidoj de la delegitoj ktp.

En multaj aliaj lokoj, kulturaj centroj, privataj institutoj kaj hejmoj ankaŭ okazas Esperanto -kursoj, kiujn gvidas la jamaj studentoj de D-ro MHSZ kaj S-ino Sedighi. En Tabriz, Maŝhad, Ŝiraz, Isfahan, Ĥorram-Abad, kaj aliaj urboj de Irano ekzistas delegitoj, okazas kursoj kaj kunsidoj.

Por pliaj informoj kaj eblaj kontaktoj vi povas turni vin al Jarlibro de Universala Esperanto -Asocio kie aperas la listo de la delegitoj kun adresoj kaj telefon-numeroj. Vi povas skribi aŭ telefoni por ricevi respondojn al viaj demandoj.

Nuntempe konsiderante la cirkonstancojn kaj la kondiĉojn de la regiono la Esperanto -funkciuloj en Irano aktivas kadre de kulturaj kaj instruaj instancoj, sen ia ajn registrita asocio aŭ organizaĵo. Ili klopodas fari Esperanton universitatan fakon, kaj akceptigi ĝin en la lernejojn.

Pri aliaj Esperanto -aktivaĵoj kadre de t.n. asocio ktp., kiuj ne estas oficiale registritaj ni ne estas respondecaj.

S-ino Ĵila Sedighi

S-ro Sejjed Navvab Mozaffari

***

(2) - ( mi konservis la originalan ortografion - snmb )

Al chiu, kiu sentemas pri la Esperanto-movado en Barato:

Kaj Respektataj komitatanoj de UEA & Amikoj de Esperanto kaj Barato:

Mi, D-ro Abdul Salam, kiel nacia prezidanto de Federacio Esperanto de Barato havas privilegion kaj devon tiri vian atenton al kelkaj malbonaj aferoj, hontindaj okazintajhoj kaj malmovadaj agoj faritaj kontrau FEB de la elektita(j) membro(j) de UEA.

F.E.B:Fono, reputacio kaj atingoj:

FEB estis fondita de 25 esperantistoj el diversaj partoj de Barato en 1982.Mi, Ranga kaj kelkaj aliaj laboradis por Esperanto tri jardekojn senavare konstrui la nacian movadon. En 1996 mi kaj Ranga laboris gajni alighon de FEB al UEA. Ni ne volas chion diri char ni tiom profunde laboris por Esperanto, sed UEA neniam agnoskis tion. La antaunelonge okazinta Azia Kongreso estis tiom strechiga por ni, ke nia

sano malbonighis.

D-ro Salam estis invitita Esperanto jubileon en Varsovio en 1987. D-ro Salam estas la prezidanto de FEB ekde 1992 ghis nun. UEA pagis la aerbileton al li kaj lia edzino.

D-ro Salam lernis Esperanton en Kastelo Graciom, Francio en 1979 kaj cheestis kvin UKojn. Varsovia en 1987, Finlanda 1995, Litovia 2005, Italia 2006, Roterdama 2008, Kaem kongreso 2002 (Seulo), AKo en Nepalo 2005 kaj 2008 Bengaluro.

D-ro Salam eldonis libreton esperante 'Jogo por Chiuj' en 1988.

Ch.

D-ro Salam organizis Esperanto grupojn kaj konstruis Esperanto movadon en Barato. Li organizas du naciajn kongresojn en Pune kaj Esperanto kursojn ekde 1979.

D-ro Salam vojaghis en 22 landoj propagandante Esperanto lingvon ghis hodiau..

Federacio Esperanto de Bharato ghuas alighon al UEA ekde 1996. Ghis nun 8 naciaj kongresoj okazis kun granda sukceso.

FEB unuafoje kaj kun granda sukceso organizis 5-an Azian Esperanto kongreson en Bangaluru, Barato, dum Februaro 2008. Pli ol 150 internaciaj delegitoj partoprenis el 33 landoj en Azio kaj aliaj kontinentoj.

Esperanto lingvo havas tre longan tradicion en Barato. Oni instruis, predikis kaj propgandis tra la tuta lando ekde la komenco de 19-a jarcento. Estas admirinde ke Nobelpremiito Rabindranath Tagore kuraghigis Esperanto instruadon en Bengalio. Alia granda animo Vinoba Bhave, estro de Bhudan-movado (land-donaca-movado) mem estis esperantisto,kiun-varbis-Tibor-Sekelj.

Gh.

Ekde 1980, la nacia Movado de Esperanto en Barato estis lanchita de Prof. Ranganayakulu. La FEB estis establita en Vijayawada, Andhr Pradesh, Suda Barato, dum la dutaga nacia kongreso de 30 Esperanto delegitoj en 1982. Tiu kunsido estis la unua tutlanda kongreso.

FEB honoris d-ron Ranganayakulu 'FEB-Patro' rezulte de la rezolucio de la 8-a Nacia Esperanto Kongreso, organizita en Saswad-Pune, Barato en-Decembro-8,-2001.

Malkonstruaj kaj negetivaj agoj faritaj de la elektitaj komitatanoj de

UEA, chefe dum la pasintaj dekkvin jaroj estas tiel:

En la jaro 2001, UEA volis scii la nomon de komitatano A por Barato. Tiam mi estis la prezidanto de FEB. Probal ne estis ech ordinara membro de FEB. Sed Probal rekomedis la nomon de sia amiko Giridhar al la posteno komitatano A, sen konsultante min au aliajn estraranojn. Kiam mi protestis al la tiama prezidanto de KAEM. Li pardonpetis al mi. Tia estis la labormaniero de Probal kaj UEA kontrau FEB. Tio estas nur unu.

Ekde la komenco de la burghonigho de la nacia Movado en 1982, al aliro kaj trakto de UEA al demokrate elektitaj membroj de FEB estis partieca. Kelkaj uloj kiuj flue parolis esperanton rolis kiel agentoj de UEA kaj ili gajnis multon persone de UEA. Ekde tiam, la potenco, influo kaj decidojpovo ilia mistraktis la Esperanto gvidantojn kaj entuziasmulojn en Barato. La helpo de UEA neniam atingis la meritplenajn personojn kaj taugajn movadantojn.Tiuj kelkaj konspiris en la Barata Movado kaj finfine sukcesis forigi sincerajn personojn kaj gajni por si mem. Sekve FEB-suferas.

Ni tre bedauras sciigi pri la misagojn kaj malbonan konduton de la prezidanto de UEA (baratano) dum la Azia Kongreso en 2008. Li mem uzis kaj kuraghigis aliajn uzi la anglan lingvon en la internacia Esperanto kongreso en Bengaluro. Du sesiojn li tute prezidis en la angla. Tiel la prezidanto de UEA mizere malsukcesis gardi honoron de UEA kaj li agis kontrau la reguloj de UEA. Ni volas memorigi vin ke li ofte plendis bushe al UEA ke neniu parolas esperanton en la naciaj Esperanto kongresoj en Barato! Ghis nun okazis 8 naciaj kongresoj en Barato. Dum chiu kongreso, la esperantistoj diligente praktikis kaj parolis la lingvon Esperanto. Tiu persono partoprenis nur kvar naciajn kongresojn kaj chiam plendis al UEA ke oni uzas la anglan. Nu, kion li faris en la AKo en-Bengaluro?

D-ro Abdul Salam, la prezidanto de FEB dum longa tempo (blindulo 68jaragha) vojaghis al UKo en Roterdamo 2008. Li estis insultita kaj mistraktita de la organizantoj. Lia peto paroli al la prezidanto de UEA ne estis akceptite. Sekve, d-ro Salam (kaj 3 personoj en lia grupo) devis forlasi la kongreson tuj post la inauguro kaj reveni al Barato. Li ne havis rajton partopreni la ceterajn 5 tagojn de la UKo en Roterdamo. Li suferis grandan perdon de tempo, mono kaj energio. Samtempe la prezidanto de UEA gastigis la sekretarion de FEB (lia intima amiko) en sia propra chambro en Roterdamo, al kiu UEA pagis. Lia intima kaj nura amiko ankau multfoje partoprenis UKojn (Japanio, Germanio, Roterdamo, Italio ktp) je la kosto de UEA. Tiu kiu laboras sincere tute ne estas invitataj-al-UKoj.

Prof. Ranganayakulu, la fondinto de FEB, sincere kaj honeste laboradis por Eo dum lia tuta vivo. 30 jarojn li ofertis ghis nun por Eo en Barato. La tempo, mono kaj energio, kiujn li elspezis por Eo en Barato estas nemezurebla. Li preskau perdis sanon organizante la Azian Kongreson en 2008. Li skribis al UEA en Roterdamo esprimante lian deziron partopreni la UKon en Roterdamo. Liaj petoj estis neresponditaj sen montrante kialojn. Li estis ege diskriminaciita.

Ranga verkis kaj eldonis Esperanto lernilojn kaj vortarojn kaj disdonis tra la tuta lando,senpage al lernejoj, entuziasmuloj ktp. Li organizes Esperanto kursojn en Vijayawada, Bengaluro kaj Tirupati kaj instruis al centoj de studentoj. Li iris al Bengaluro, chiujare inter 1989 kaj 94 sole restis tie, lasante siajn malgrandajn gefilojn kun sia edzino en alia urbo kaj li laboradis por Esperanto naïve kaj sincere. Kiam li partoprenis (per sia propra bugheto) la UKon en Seulo en 1994, li ne havis tranokteblecon sed dormis sur la trotuaroj. Tio estis la respekto UEA donis al li. UEA tre bone gastigis kelkajn komencantojn, kiuj poste lasis la movadon kaj tute ne laboris por Esperanto Movado en Barato! Lia peto inkluzivi lin en la Azia Karavano al Japanio (de Koreio) estis lauplane rifuzita. Du aliaj baratanoj ricevis grandan akcepton en Seulo. Post lia unua UKo pro la amara-sperto-li-neniam-volis-partopreni-la-UKon.

Nun Ranga estas la sekretario de KAEM. Li esprimis ke li ne povas partopreni la AKon sen ia financa helpo de KAEM, sed oni ne respondas al li. Ekde Aprilo 2010, KAEM ne komunikas kun li kvankam li estas sekretario. Sed KAEM volas finance viziton de iu amiko de prezidanto de UEA anstatau la sekretario de KAEM. Ni ne scias kialojn al malvarma trakto de la sekretario de KAEM. Li ne estis invitita al Mongolio.

Do, chitiu oficejo (FEB) volas scii de la UEA la kialojn por la supre menciitaj kontraumovadaj agoj de la nuna prezidanto de UEA, kiu uzis la landan movadon kiel shtuparo atingi pintojn kaj ne nur neglektas landan movadon sed ankau kontrauagas la nacian movadon. Bedaurinde UEA kredas-nur-lin.

NOTO:

Estas bone ke la UEA elektu nur tiun prezidanton surbaze de la kontribuo de la persono al cia enlanda esperanto movado. Bedaurinde la nuna prezidanto altigas sin en la movado detruinte la enlandan movadon, ne konstruinte. Tiu kiu ne partoprenis en la enlanda esperanta movado kaj tiu kiu agis kontrau sialandaj esperantistoj nerajtas esti la estro de la monda movado.Subskribo- D-ro Abdul Salam- Prezidanto, FEB

+ نوشته شده در چهارشنبه سیزدهم اردیبهشت ۱۳۹۱ساعت 12:27 توسط سید نواب مظفری بلوچی

MEMUARO pri MHSZ kaj la Esperanto-movado en Irano 3

2016-02-26T12:25:00.003+03:30

Estas vero ke tiu kunsido estis la unua kaj ĝis nun la lasta kunsido kiun partoprenis tiom da esperantistoj kaj uea-delegitoj en Irano. Neniam alian fojon ni renkontis tiom da iranaj esperantistoj en sama loko. Antaŭ tiu kunsido, kelkaj esperantistoj de ĉiu "flanko" havis kontaktojn kun tiuj de alia "flanko". Ekz-e Behruz Atai pensis ke per la enpacigo de du flankoj, oni helpus la disvastigon de la afero. S.F.Tejmuri estis alia. Sed li mem - interparolinte kun M.R. Torabi - rakontis al mi ke ne eblas alproksimigi la du flankojn unu al la alia…

La kunsido ne donis bonan rezulton. Ĉiu daŭrigis sian vojon. Depost tiu kunsido, la kursoj de Ĵila kaj D-ro okazis kun malpli da partoprenantoj. Mi daŭrigis verki kaj traduki. Ankoraŭ "Kontakto" eldonadis miajn novelojn. Pro la aparta aktivado de " la junuloj " ne okazis io stranga. La Atai eldonejo ne profitis pro nove varbitaj lernantoj de "la junuloj", ĉar ili komencis verki novajn lernolibrojn, vortarojn ktp. "La junuloj" tute apartigis sian vojon de " la maljunuloj ". En iliaj eldonaĵoj klare videblas la komploto de la silento. T.e. ili nenion diris pri D-ro MHSZ kaj liaj strebadoj. Ili eĉ silentis pri ĉia ajn sukceso de aliaj esperantistoj kiuj jam ne aliĝis al ili. Multaj el gelernantoj de la kursoj de D-ro kaj Ĵila jam aliĝis al ili. Estas dirinde ke nenia " Tria" grupo ekformiĝis.

La entuziasmo de "La junuloj" pokopoke malmultiĝis. Verdire la eksteresperantista publiko nenion sciiĝis pri la skismo. Ja la movado mem ne estis tiom fama kiu altiru la atenton de la publiko.

Ĉiflanke la gepatroj de Eo en Irano, D-ro MHSZ kaj Ĵila Sedighi, ne kiel pasinte, sed ankoraŭ respondece daŭrigis siajn aktivadojn. Mi ne scias kian prijuĝon havas UEA pri la afero, sed ĉiukaze la rezulto ne estis pozitiva eĉ por Eo mem.

"La junuloj" klopodis turni sin al universitatoj, sed la universitataj instancoj ne konsideris iliajn proponojn tiom serioze. Ne ekzistis inter ili konsiderindaj profesoroj aŭ universitate edukitaj famuloj kiel MHSZ . La diferenco inter iliaj ĉefuloj kaj D-ro MHSZ estis sufiĉe signifohava. Oni ne povas malkonfesi la rolon de D-ro MHSZ en la irana E-movado. Multaj homoj estimas E-on nur pro tio ke D-ro MHSZ konfirmis ĝin. En landoj kie la plimulto da homoj prijuĝas la fenomenojn nur pro iliaj iniciatintoj aŭ ĉefuloj, estas tre grave la rolo de la ĉefuloj...

Kvankam por la loĝantoj de liberaj landoj estas sensignifaĵo la seksapartigo de la E-klasoj, sed D-ro ne permesis la ambaŭigon. La kursoj de Ĵila okazadis por geesperantistoj en alia tago. La pli postaj konfesoj de "la junuloj" pri "la neoficialaj premoj kaj malsekurigoj por la asocianoj" pruvis la pravecon de la teorioj de D-ro MHSZ . Sed malgraŭ tio, mi partoprenadis la kursojn de Ĵila kiun krom mi partoprenis S-roj: K.Qadiri, Ĥoŝmaŝraban kaj S-inoj: Sanii, Minukade, Nezami, Rezaji, Faraĝi, Somali, k.a. Elinter ili, S-ino Nezami estis poetino kiu verkis aŭ tradukis kelkajn librojn (en Esperanto). S-ino Parinuŝ Sanii pli poste verkis longan romanon " Mia Porcio"(en la persa lingvo) kiun 17-an eldonon mi vidis kaj pri la 19a eldono mi aŭdis. Ankaŭ F-ino Somali eldonadis tre kortuŝajn esperantajn poemojn. En la irana E-movado, la virinoj, ne malpli ol la viroj, estas aktivaj. En ambaŭ flankoj la situacio estas tia.

***

Malgraŭ ĉiuj malfavoraĵoj kaj malhelpaĵoj, D-ro neniam sin disigis de la E-movado. Li sincere prizorgis la enlandan E-movadon kaj samtempe observadis la mondajn priE-ajn novaĵojn. Pri Eo mem li havis modifigajn kaj plibonigajn ideojn. Li parolis pri Super Esperanto en kio mankis ajna fanatikaĵo, severismo, obstinaj kaj neŝanĝeblaj dogmoj de la fundamentismo k.s. Li diradis ke Esperanto estas la lingvo de la scienco kaj kiel la scienco mem ĝi devas esti kritikebla, plibonigebla kaj demokrata. Li opiniis ke la ortografio de Esperanto devas esti korektata. Li negis la ĉapelitajn literojn kaj fonemojn kiel "C" kaj "Ŭ". Anstataŭ "C" li preferis konservi la literon sed ŝanĝi la fonemon al "Ĉ". Anstataŭ "Ŭ" li preferis "E". Ekzemple anstataŭ "ANKAŬ - ĈIRKAŬ ktp" kial oni ne diru " ANKE - ĈIRKE ktp."? Pri liaj proponoj pri la participoj k.a. mi parolis antaŭe.

Ekde la jaro 1996, kelkaj kursanoj de la kursoj de Ĵila ne jam orde partoprenadis. Post la kunsido de 1997/01/20, tiuj anoj eĉ forestis. Tial Ĵila oficiale nuligis la abonprezon. Estis malfacila situacio. Eĉ mi mem estis en mia plej malfacila persona situacio. Je 1997 mi akceptiĝis en MAgistriga kursaro. Krom tio mi laboris en du malsamaj oficejoj. Tamen mi penis partopreni en ambaŭ klasoj (de D-ro kaj de Ĵila). La klasoj de Ĵila multe utilis por mia E-kapablo. Tie mi situis ene de la okazaĵoj kaj novaĵoj pri Eo. Sed la klasoj de D-ro estis alie necesa por mi. Tie mi lernis pri la vivo, pri la manaĝado, pri la historio, filozofio kaj kulturo. D-ro vere ŝanĝis mian filozofian vidpunkton. D-ro, kvazaŭ profeto kiu haste transdonas bezonatajn lecionojn al siaj apostoloj, parolis pri ne nur Eo. Li komparis la iranan civilizacion kun la helena. Li klarigis pri iranaj profetoj, iranaj civilizacifaraj faktoroj kaj aliaj fenomenoj kiujn oni devas koni por koni la iranan socion. Li bone regis la historion de Irano kaj pli bone scipovis eltrovi la koncernajn faktorojn el la pasinteco kaj uzi ilin por konstrui la novan manieron por la pasanta situacio. Liaj teorioj bazis sin sur la realaĵoj de la ĝis nun provitaj doktrinoj. Li evitis konstrui nure abstraktajn doktrinojn kiuj dise de la reala vivo, farus utopiojn nur en la fantazio. Esperanto en lia doktrino havis realan lokon por transdoni la homajn kaj eksperimentajn sciencojn de la unua mondo al la tria. Esperanto por li nek estis hobio, nek partio por famigi aŭ riĉigi iun. Tial li evitis agitadajn propagandojn nur por fari ondojn depost kio manku kompetentaj esperantistoj gvidi la movadon. Li uzis sian tutan gvidad-spertaron por trovi la plej konvenan gvidad-manieron por la E-movado. Esperanto, kiun li volis por la triamondanoj, diferencis de tiu de la unuamondanoj! Tial Sadler diris ke D-ro MHSZ havas filozofion por sia agado, kaj pensuloj kiel Humphrey Tonkin kaj Ulrich Lins ja konfirmis lin. Pri la intelektularo li estis aparte zorgema. Li ne volis dependigi Esperanton de ia ajn movado intelektulara, politika, religi(simil)a k.s.

Li timis ke pro malvenko de tiuj, Esperanto ankaŭ malvenku.

***

Kiam UEA ne reagis dece pri la skismo en la irana E-movado, D-ro diris ke li "Kabeiĝos". Mi, ne certe, pensas ke li eĉ skribis leteron al tiama UEA-prezidanto S-ro Lee, kaj kopie al Osmo Buller, ke li estas malkontenta kaj volas disiĝi. Li ĉiam kulpigis Osmo Buller-on pro tiuj okazoj. Li ne povis akcepti ke Buller -arbitre kaj memdecide- ŝanĝu la ĉefdelegiton. Estas mirige ke nek por ekformi la E-asocion, nek por ŝanĝi la ĉefdelegiton, neniu demandis la voĉojn de la iranaj delegitoj kaj esperantistoj. Kia demokratio! Ĉu UEA rajtas pritrakti nur iujn kiujn ĝi konsideras kiel ĉefuloj de la irana E-movado kaj forgesi aliajn? Ĉu UEA eĉ ne bezonis la voĉojn de ĉiuj delegitoj pri iliaj memaj sortoj? Laŭ mi UEA eraris. Tial mi povas agnoski nek la rapide - kvazaŭ kaŝe - formitan asocion, nek la novan ĉefdelegiton, nek la faron de UEA. Kvankam mi estimas ĉian aktivadon por Esperanto, sed laŭ mi, necesas demokrata proceduro por fondi asocion kiel Irana E-asocio. Esperanto ne estas heredaĵo de ies patro kion oni dividu nur inter la " gefratoj "!

Sed D-ro ne desperiĝis daŭrigi sian aktivadon por Esperanto . Li prilaboris kompletigi kaj reeldoni la freŝigitan version de "La Dua Lingvo" . Li jam kunlaboris kun William Auld por esperantigi la selektitajn (de li mem) gazalojn (lirikojn) de Hafizo (1320-1389), li kunlaboris por la eldono de 30 lingva poemaro de Omar Ĥajjam (Kajjam) ktp nur por pruvi ke oni povas poeziumi en Esperanto ! Tiun demandon mi vidis ĉe multaj homoj: " Ĉu oni povas ankaŭ verki poemojn en Esperanto ?". Kaj ni devas havi respondon: " Jes oni povas, eĉ des pli bone kiel oni povas en sia gepatra lingvo".

***

Dum la jaro 1998, mi preparadis min defendi mian MAgistran tezon. Post pripensi kelkajn temojn, finfine mi decidis elekti temon koncernan al Eo. Estis facile trovi rilaton inter Eo kaj la persa literaturo: Traduki persajn literaturaĵojn en E-on aŭ inverse. Mi pensis ke estos malfacile konsentigi la koncernajn profesorojn de la universitato. Sed D-ro S.M.Torabi, tre bonkore akceptis la titolon. Li estis instruinta en Italio kaj iama Jogoslavio. Tial li estis tuŝita de la lingva problemo. Tamen restis du aliaj demandoj ĉe li : Unue mi devus prezenti kompetentan profesoron kiu regus E-on, kaj due necesis la aprovo de la departementestro. Pri la unua demando li demandis:

- Mi ja ne scias E-on, kiu estos via koncerna profesoro?

- D-ro MHSZ .

- Ĉu vere? Ĉu li ankoraŭ laboras?

- Ne, li ne laboras oficiale, sed se temus pri E-o eble mi povus konsentigi lin.

- Do, ek! Vi ankaŭ devas altiri la jeson de profesoro Taĝlil (la departementestro).

Kaj tiel mi elektis la temon " Traduko kaj klarigo de persaj poemaj kaj prozaj specimenoj en E-o"

La aldono de la vorto " klarigo " al tiu longa titolo estis propono de D-ro Taĝlil, ĉar oni ne povis permesi la nuran tradukon por MAgistriga tezo. Sed vere la nomo de D-ro MHSZ kaŭzis la permeson. Je la tago de mia defendo alvenis multaj famaj profesoroj ne nur por la stranga teztitolo, sed des pli - aŭ eĉ pli multe - por la fama nomo de MHSZ . Mia tezo fariĝis la unua inter siaj samtipaj tezoj. La originalajn paperojn de mia tezo pli poste mi sendis al UEA por tie arkiviĝi kiel E-a dokumento.

***

Dum 1998 ankoraŭ daŭris la kursoj de D-ro ĉiusemajne. Sed la nombro de la lernantaro pokiĝis. MHSZ ne plu emis lanĉi novajn elementajn kursojn.Laŭ mi du gravaj faktoroj efikis:1- la malbonago de "la junuloj" kaj UEA rilate al la menciita skismo en la E-movado de Irano. 2- Ne havi konvenan kursejon.

D-ro ne emis ricevi monon de homoj por Esperanto . Kaj aliflanke neniu volis investi en nura kultura merkato kie mankis ajna mona profito. " La junuloj " ricevadis monon de la lernantoj, sed ankaŭ ili ne sukcesis varbi sufiĉe da lernantoj. La skismo tre malutilis al Eo en Irano. Kiuj volis akiri ion per Eo kaj opiniis ke D-ro MHSZ baras tion, ariĝis ĉirkaŭ " la junuloj", sed tre frue ili eliluziiĝis. MHSZ ne malhelpis riĉiĝon aŭ famiĝon de iu, sed Esperanto ankoraŭ ne estis taŭga vendovaro por riĉigi aŭ famigi iun. Se oni serĉus kulpulon, jen Esperanto! estis kulpa nek MHSZ ! MHSZ asertadis ke ankoraŭ Esperanto ne estas en pozicio kio povus pagi eĉ sian propran koston. Ni esperantistoj devus ankoraŭ elspezi por Esperanto .

D-ro strebis konvinki la homojn decidohavajn en la kulturaj medioj ke Esperanto povas esti solvilo por la landoj kiel nia lando. Li argumentis jene: La talentoj de irananoj iam disfloris ekde la tria postislama jarcento, ĉar la iranaj kleruloj sukcesis per la araba lingvo konekti la tutan islaman mondon. La araba lingvo donis tian ŝancon al la iranaj kleruloj kiuj provu sian ŝancon esti traktataj ene de vasta samreligia landaro. Pro sia anticipa precedento porti la Sciencon de la antikvuloj, la iranaj kleruloj sukcesis elmontri sian brilan kapablon. Sed nun - pro venko de la naciismemaj sentoj kaj rerego de la persa lingvo - tio ne eblas per la araba lingvo. Aliflanke, Irano geopolitike situas en krucvojo de la okcidento kaj la oriento. Tial la grandaj potencoj ne permesus Iranon potenciĝi militare. La nura sendanĝera vojo por irana progreso estas kultura kaj scienca vojo kie malmultas seriozaj rivaloj en la ĉirkaŭa landaro. Per la nun malgranda kaj preskaŭ izolita persa lingvo, oni ne povus fari efikon al la mondo. Restas sola vojo; trovi vere mondan komunan lingvon. La franca kaj angla lingvoj jam estas provitaj. Ni devas serioze pripensi ion samkiel E-on. La produktivan bazaron formus la petanta bazaro. Se tie ĉi formus sufiĉe forta petanta bazaro, tiam la produktantaj landoj, vole nevole, reproduktus la Sciencon en Esperanto . Tial li serioze postsekvis la teorion ke Esperanto devas profundiĝi el la lerneja aĝo en la junuloj kiuj baldaŭ fariĝos decidohavaj instancoj.

Al tiu teorio samopinias ankaŭ William Auld en sia "La fenomeno Esperanto ":

"Ankaŭ sur la kampo de la sciencoj lingva diverseco kaŭzas senteblajn malfacilaĵojn. La rezultojn de siaj esploroj sciencistoj publikigas en tre ege diversaj fakrevuoj,aŭ libroforme, pere de universitataj eldonejoj, en tre multaj landoj. Por raporti, la esplorinto elektas lingvon, kiu plej konvenas al li aŭ ŝi, kaj preskaŭ neniam la raporto estas tradukata en aliajn lingvojn. Sciencisto ekscias pri gravaj raportoj koncerne lian fakon, sed ne povas funde studi ilin, se ili aperis en lingvo, kiun li aŭ ŝi ne regas. Tio efektive bremsas la disvastiĝon de gravaj eltrovoj- aŭ eĉ la refutadon de eraraj konkludoj. La Scienco,teorie tutmonda, en realo daŭre restas pli paroĥa ol supozas la laikoj aŭ pretendas la sciencistoj" (pp13-14).

La prava fenomeno menciita de Auld, nur estas unu aspekto de la malfacilaĵo, kiun ni suferas en t.n. tria mondo. Elnombrumeblas multaj aliaj kialoj laŭ kiuj ni ne povus akiri la bezonatajn sciencojn sen ia vera komuna lingvo. La landoj de la terglobo de tago al tago fariĝas pli interplektitaj. Oni ne povus ĝui komfortan vivon tie se tie ĉi lando estus ankoraŭ sen bazaj teknologioj aŭ sciencoj bezonataj por formi la elementojn de la almenaŭa homa vivteno. La fiziksciencan leĝon pri la interrilatigitaj ujoj, Esperanto ebligus en la scienca kaj kultura kampo.

Nun la leganto mem prijuĝu, honeste kaj juste, la faron de UEA pliprofundigi la intervalon de du diversaj pens' kaj agmanieroj de esperantistoj en Irano. En unu flanko troviĝas tiaj pensoj de D-ro MHSZ kaj aliflanke junuloj kiuj faris de Esperanto hobio, klubo, partio k.s. senkonsidere la enlandajn cirkonstncojn. Kian novan aspekton aldonis la registrigo de E-asocio al la enlanda E-movado? La E-movado mem estas mizere pokforta kaj malmultnombra. Kial oni malplifortigus ĝin per skismoj, branĉigoj k.s.? Se MHSZ ne jesas la priesperantajn revojn de iuj enlandaj junuloj kaj eĉ eŭropaj E-instancoj, ĉu oni rajtas preterpasi liajn teoriojn? Kial iuj ne volas akcepti ke Esperanto por la triamondanoj ne havas la saman signifon kion ĝi havas por hobiumantoj de riĉaj landoj aŭ por iuj junuloj de la triamondo kies fina venko estus ekrezidi en Eŭropo aŭ Nordameriko?

Kiel "la junuloj" konfesadis en siaj unuaj eldonaĵoj; MHSZ estas la motoro de la irana E-movado. Do, kiel sistemo povus funkcii sen motoro? Kaj UEA kaj " la junuloj" kaŭzis paneon al tiu motoro. Nun, post la pasado de sufiĉe certa tempo, ni klare vidas ke " La grandulo ne mensogis!", li pravis! Pli ol soldatojn, Esperanto bezonas spertajn generalojn. Manpleno da senspertaj, junaj, soldatoj, ne povas venki al tiom da fortaj malamikoj de Esperanto. La voja vojo de E-movado en la tuta mondo estas kunlaboro, kunpensado kaj kunstrebado. Sed nepre sub la demokrataj manieroj.

***

Dum 1999 daŭris niaj kunsidoj, sed ne plu ĉiusemajne. Ni kunsidadis en la domo de Naser, ĉar la Atai eldonejo ne plu havis ejon dediĉi al Eo. Behruz Atai kaj la fratoj estis rekonstruantaj la konstruaĵon de la eldonejo. Mi , persone, ne povas riproĉi ilin. Per vendado de libroj oni ne povas vivteni en Irano. Precipe ke tiuj libroj estu E-aj libroj! Se ankoraŭ Behruz helpis E-on, estus pro liaj monoj akiritaj ne tra librovendado aŭ aktivado pri Eo. Naser humile kaj malfiere dediĉis sian luitan domon al nia- jam monata- kunsido. Li senkaĵole amis D-ron. Li eĉ akceptis prepari vespermanĝon. La manĝaĵo estis ia loka buljono kies persa nomo estas " Bozbaŝ ". Tial iafoje ŝerce ni nomis tiujn kunsidojn " Bozbaŝ-festo" . La kunsidojn krom D-ro mem, Naser kaj mi, ankoraŭ partoprenis S-roj: Atai , Mirlu, Zaman Mehdi( ne tre regule. Li forpasis iom poste) - , Sorĥi, M. Ĥejrĥah, B.Soruŝian ( zaratuŝtrano kiu volis esperantigi la avesteran Gata-aron. Li poste ekloĝis en Kanado), Fekri, Faĥri, Kazemi, Reza Saĝĝadian…

Krom tiuj, pli malpli konstantaj partoprenantoj, iatempe partoprenis aliaj homoj kaj esperantistoj. Unu el tiuj estis Maĝid Asadi. Maĝid estis verkanta libron: " La moderna planedo, la angora planedo" . Li bone aŭskultadis la parolojn de D-ro kaj ilin uzis en sia verko. Li poste eldonis tiun libron.

Estis malfacila situacio. La militoj ardis en Irako, (eks)Jugoslavio k.a. La ada defiado de la registaro kontraŭ la okcidentaj landoj kaj la enlanda ne fidebla cirkonstancaro, des pli konvinkis D-ron ne dependigi E-on de la ŝtataj organizaĵoj. Tial li absolute ne aŭskultis tiajn proponojn. Iu mia amiko, altrangulo en la ŝtata radio kaj TV. proponis al mi lanĉi la tehranan Esperanto-Radion. Mi entuziasme rakontis la aferon al D-ro , sed li ne permesis.

Kvankam D-ro rifuzadis tiajn proponojn, sed pri movadaj aktivadoj en universitatoj- precipe se la esperantisto estus kompetenta - li ne facile preterpasis. Li permesis al kelkaj adeptoj fari esperantajn aktivadojn en universitatoj. Li kredis ke la kulturaj aferoj en landoj kiel nia lando devus esti proponitaj de supre al malsupre. Spite al tio ke la instancoj ankoraŭ ne konsciis pri la vera valoro de Esperanto , sed almenaŭ la afero estus priparolata de tempo al tempo, kio kaŭzus kaj la refreŝiĝon de la memoraĵoj pri Esperanto kaj la alternadan retestadon de la plej lasta opiniŝanĝado de la decidohavaj instancoj. Ĉiukaze kaj ĉiurimede la priesperantaj debatoj, prelegoj, traktadoj k.s devus esti vivantaj en universitataj medioj. Krom universitataj aktivadoj, D-ro jesadis ankaŭ la eldonadon de ĉiaspecaj verkaĵoj kaj tradukaĵoj en validaj mondfamaj periodaĵoj.

Pri la lingvopolitiko de la registaro D-ro klare kritikis. La revolucia registaro montris sin malamiko de la imperiismoj usona kaj brita, sed reale ili elspezis miliardoj da rialoj kaj minutoj por disvastigi la anglan lingvon. Estas strange ke niaj gefiloj devas studi la lingvon de siaj malamikoj ekde la dua jaro de la mezlernejo ĝis la fino de la universitato! Mi aŭdas protestojn de la anglainstruistoj kiuj akuzas niajn gefilojn je maldiligenteco, malseriozeco, maltalento kaj eĉ malamikeco pri tiu studobjekto. Ili neniam sindemandas ke kial iranaj junuloj kiuj ĉiujare atingas altajn punktojn en mondaj fizikaj, kemiaj, matematikaj k.s. olimpiadoj , neniam sukcesis akiri eĉ apenaŭ akcepteblan punkton je beletraj konkursoj de la angla aŭ araba lingvoj? Ĉu vere niaj gefiloj estas maltalentaj aŭ maldiligentaj? Aŭ tute male; tiuj studobjektoj mem devas esti kulpataj.

D-ro opiniis ke malgraŭ agitada propagando pri la internaciismo de la angla, ĝi vere ne estas tia. Se oni emus kolekti la plej lastajn arojn da iuscienckoncerna esearo, artikolaro kaj eldonaĵoj, oni devus uzi almenaŭ 22 lingvojn.

Pri la dialogo intercivilizacia, li opiniis ke tiaj konversacioj kaj interparoloj jam ekzistas ekde la ekapero de la civilizacioj, sed nur inter la kleruloj de civilizacioj, senpere aŭ pere de interpretistoj kaj tradukistoj. Grave estas ke ni interparoligu la ordinarajn popolojn de la civilizacioj. Kiom da homoj de iu civilizacio scipovus kompreni, senti, sian " malamikan " popolon? La veran pacon ne povas garantii la nura dialogo inter la reciproke koncernaj popoloj. Sed la nevolatan militon povas bari probable tia vera interkono. D-ro , pri paco kaj milito, ne pensis kiel naciisto irana, aŭ eĉ nur irana dokta klerulo, sed nepre kiel kosmopolita klerulo. Pravis tiu (Sadler aŭ Tonkin?) kiu diris;" se ni havus cent MHSZ en la mondo , nun Esperanto havus alian situacion" !

***

La jaro 2002 estis por mi sinistra jaro. Mi ellasis la tehranan metroon. Tio finance multe malutilis al mi. Ekde la jaro 1989 mi laboradis tie. Sed mia financa pureco, frekventado al universitato dum la laborado, sendependeco en la manaĝado, obei kaj obeigi aliajn je la leĝoj, ktp. ne plaĉis al iuj. Mi estis demandata pri tre malalta finprezo de la milapartamenta urbeto kiun konstruis la kooperativo de la metroes laborantaro kies vicprezidanto kaj respondeculo pri financo kaj administrado mi estis. La prezo, sub mia observado, fariĝis preskaŭ unu triono de la kompare sama prezo ĉe la ministerio pri la loĝejoj kaj urbanizado, kaj aliaj koncernaj (semi)ŝtataj organizaĵoj. Mi estis pridemandita ke de kie mi alportis la ceteran sumon?! Sed la vero estis ke mi elspezis ĝuste laŭ la reala kosto kaj proporcie de la mono kion mi ricevadis de la membroj por kiuj estis konstruataj la apartamentoj. Mi nek ricevadis pli ol bezono nek elspezis pli ol mia mono. Tiel mi malpermesis ajnan misuzon. Sed ne ĉiam la precizeco kaj honesto plaĉas al iuj. Ni lasu la neesperantajn aferojn.

De tiam mi spertis multajn diversajn laborojn kaj finfine mi konstatis ke neniu profesio por mi estas pli taŭga ol instruado.

La venontaj jaroj pasis rapide sen konsiderinda ŝanĝo. Nur la kursoj de Ĵila ne plu okazis. Niaj kunsidoj en la domo de Naser okazis ĉiun duan -iam trian ree duan - monaton. Nenian kolektivan agadon ni havis krom tiu " Bozbaŝ-festo". Sed tie D-ro donis al ni la bezonatajn lecionojn. Ĉiu el ni faris sian laŭpovan aktivadon, sed persone kaj individue. D-ro malofte paroladis en publikaj ejoj.La 27-an de la januaro 2004 li faris prelegon pri Niĉeo (germana filozofo. 1844-1900) en publika kulturejo pro ceremonio rilate al Niĉeo. La teksto de lia prelego poste presiĝis en tiurilate eldonita memorlibro.

Ankaŭ dum 2006 li reeldonis la novigitan formon de " La dua lingvo ", kiun li jam eldonis unuafoje antaŭ la islama revolucio de 1979. Ambaŭ libroj estas eldonitaj de la Atai eldonejo .

Nia reve granda projekto; verki serion da libroj enhavantaj la konstituciojn de landoj, en Esperanto kaj la persa, finiĝis per mia traduko de la irana konstitucio kaj ĝia eldono en " Vikipedio"!

D-ro volis pruvi ke li estis la motoro kaj se la motoro ne funkcius paneus la ŝipo. Jam estis pruvita tiu opinio.

Ne necesas troa talento aŭ genio por kompreni ke Esperanto estis en krizo. D-ro konsideris ĝin ne nur pro la enlandaj cirkonstancoj. Laŭ D-ro MHSZ , parto de tiu krizo, aŭ almenaŭ malrapidiĝo de la priE-aj aktivadoj, rilatis al la monda situacio. T.e. la eksplodo de la manieroj kaj instrumentoj de la universalaj rapidkomunikadoj. La homoj en la tuta mondo, subite vidis sin ĉe komunikiloj kiuj dum minutoj komunikis ilin unu al la alia de plej foraj anguloj de la terglobo. Sed baldaŭ montros sin la ĉefa demando: En kiu lingvo oni komunikiĝu? Laŭ D-ro tio okazos inter 2015-2025. Ankoraŭ la homaro, ebrie pro sia tioma progreso, nur gapas al la instrumentoj. Sed baldaŭ ili eliluziiĝos.

Spite al tiu ĉagreniga situacio, mi ne vidis desperiĝon de iu irana esperantisto . D-ro ade partoprenis niajn - kvankam dumonatajn - kunsidojn. La "junuloj" ankoraŭ aktivadis. Ili eldonis kelkajn librojn en kiuj komplote silentis pri D-ro MHSZ . La UEA-ĉefdelegito en Irano deklaris ke li ekis traduki Sadion poeme. Sed la rezulto ankoraŭ ne estas reklamita. Mi konstante devigis miajn studentojn, ĉiusemestre, fari siajn klasajn serĉadlecionojn pri Esperanto kaj la demando de la internacia komuna lingvo. Mirege mi ricevadas ĉiun semestron la samajn tekstojn kiujn ili kopiis de ttt-ejoj kiujn mi prezentis al ili. Dum la almenaŭ dektri lastaj jaroj, Esperanto en Irano haltis! La nuna situacio estas ĝuste la sama situacio de 13 jaroj antaŭe. La afero de la E-movado en Irano tutcerte estas pristudinda " fenomeno". Ĝi komenciĝis per la fulmogrumbla reklamo en la internaciaj periodaĵoj: " Irana E-movado eksplodas ", sed daŭras nun per sufokiga silentado. Nenia progreso; nek kvalite, nek kvante.

Eŭropo ne scias kian gravan rolon ĝi havas en la monda E-movado. Japanio ankaŭ. Usono ankaŭ. Kanado ankaŭ…

Iam mi skribis al Renato Corsetti ( kun kiu mi havis iom da polemiko, elinter ili la demando de la E-ortografio. La eŭropanoj ankoraŭ ne permesas ke oni skribu iliajn proprajn nomojn en Esperanto…) - kiu invitis la iranajn kaj grekajn esperantistojn al interparolo kaj almenaŭ enpaciĝo de la esperantistoj de du landoj, post la surekranigo de la antiirana filmo "300", kiu plenplenis de historiaj mensogoj - ke la eŭropanoj unue devas pripensi la fontojn de siaj riĉaĵoj kaj nur poste priparolu pri la monda paco. Inter iranaj kaj grekaj esperantistoj estas paco kaj frateco. Mi mem membras en greka E-grupo en interreto. Alie, kiam vere ne ekzistas batalo inter la popoloj de du flankoj, kial oni devas paroli pri la enpaciĝo? Ĉu ankoraŭ iuj ne lernis ke la politiko en multaj landoj de la terglobo, ne rilatas al la popoloj? Samideano Corsetti ankoraŭ ne permesas " Korsetti ". Ĉu iuj eŭropaj pripensas eŭropanigi Esperanton? Ĉu UEA ne ŝatas aŭskulti la opiniojn de la" triamondanoj " ? Espereble tiele ne estas.

Lernu de la Historio bonvole! La esperantistoj de la riĉaj landoj ne obeu siajn politikistojn. Esperanto mem estas mezurilo por mezuri ilin…

D-ro rakontis: En 1897 Zamenhof verkis (subskribinte pseŭdonime) libron pri la Hilelismo. Unu jaron antaŭe Hercelo kaj aliaj ekdeklaris la principojn de la cionismo. Hilelo (70 a.K - 10 p.K) estis hebrea rabeno kaj gnostikulo kiu diris ke Javeo estas Dio de ĉiu kaj ĉio, ne nur Dio de Izraelidoj. Tio estis kosmopolita juda gnostikismo kontraŭ la troiga juda naciismo. La libron Vilhelo Stala - ricevinte la permeson de la Zamenhofes filino- prilaboris. Zamenhof, ne dum sia junaĝo, opiniis ke la demando de la judoj ne solviĝos tiurimede. Li ekzemplis la muzulmanojn kiuj revinte pri sia Mekko pilgrimas tien ĝin sanktviziti. Sed neniu muzulmano volas ekrezidi tie. Ĉiu revenas al sia hejmlando post sia haĝo. Faru Jaruzalemon juda Mekko. Sed oni ne aŭskultis. Kaj nun oni vidas la kvazaŭ eternan bataladon en tiu teritorio.

***

Dum 13-14 lastaj jaroj ĝis 2010, Esperanto en Irano estis en ia embuske silenta situacio. Verŝajne nenio okazis en E-movado. Sed D-ro strebis gardi la dumonatajn kunsidojn se eĉ kelke da ili ne koncernus rekte al la E-aj lecionoj aŭ movadaj aferoj. Li iafoje instigis nin pridiskuti difinitan temon, kiel okazis ĉe la kunsido de la merkredo 4/jan/2006 en la domo de Naser. Tiun vesperon ĉeestis Asgar Saĝĝadian kiu jam de antaŭe ekrezidis en eksterlando. Tiam li laboris por la Novjorka institucio de George Sauros. La institucio sendis lin en Armenion helpi la disvastigon de la Jerevana universitato. Asgar diris ke Armenio ankoraŭ havas kamparanan ekonomion kaj ĝia popolo estas malriĉa. Por multaj estis strange ke dum la milito inter Armenio (kristana) kaj Azerbajĝanio (muzulmana), la islama respubliko Irano helpis Armenion. En Irano la plej granda popola malplimulto estas la turka. Azerbajĝanio dum maljusta (laŭ irananoj) konvencio inter la Gaĝarida dinastio kaj cara Rusio disiĝis de Irano kaj multaj iranaj patriotoj ankoraŭ revas pri ĝia reunuiĝo. D-ro parolis pri la iraka invado, Saddam, naziaj mortigoj de judoj, ciganoj ktp. Li diris ke la ekzekuto ne estas bona verdikto. Oni devas negi la ekzekuton. Eĉ Saddamon oni ne devas ekzekuti sed lasi lin viva kaj studi lin por kompreni la kondutojn de homoj kiel li, Hitlero k.s. Li diris ke dum la nazia periodo oni murdis 800.000 ciganojn pri kiuj ne estas sufiĉe parolate…

Faĥri: La ĵurnaloj citis de Saddam: "mi estas la plej malfeliĉa ol ĉiu alia malfeliĉa homo."

D-ro: Oni devus lasi lin viva kaj demandi lin: Ĉu vi ankoraŭ plendas Dion kial Li kreis la muŝon, la judon kaj la irananon?

Sorĥi: S-ro Mozaffari havas demandon.

D-ro: Ĉinokte ne! Tiu ĉi filo (Asgar Saĝĝadian) per Eo iris (eksterlanden) kaj doktoriĝis.

Asgar: Mi profitis perfekte (la afablojn de D-ro )

D-ro: Mi permesis lin iri kaj resti … Ĉinokte mi volas demandi" Kion signifas la vorto Intelektulo" ? Ĝi estas traduko de kiu vorto? Tra kiu lingvo ĝi envenis la persan? Respondu min. Iu verkis libron (Ĝalal Al-e Ahmad: Pri la servoj kaj perfidoj de la intelektularo) en kiu libro li diris la nomojn de kelkaj intelektuloj. Ĉu la intelektuleco estas absoluta aŭ relativa? Ni devas difini ĝin. Ĉiu difinas ĝin alivorte kaj penas distingi laŭ sia difino la intelektecon disde la vulgareco. Platono tre bone notadis la dialogojn. Eĉ hodiaŭ kiam vi legas la dialogojn skribitajn de Platono vi sentas la tiaman atmosferon. La fontoj de eldiroj de multaj posteuloj kiel Markso, Hegelo, Fojerbaĥo k.a. estas ĉi tiuj verkoj de Platono. ..

Aminzade: La intelektuleco ne koncernas la gradon de la Scienco ĉe iu, sed ĝi estas: kiu povus analizi la kaŭzec-interrilatojn kaj sian ĉirkaŭon, tiu estus intelektulo. Kaj la manieroj de intelektuloj koncernas al la cirkonstancoj kiuj estas diferencaj.

Gomroki (iu novpartopreninto kiun mi ne konas): Ĉu paŝtisto ja povus esti intelektulo?

Aminzade: Jes, se li povus la interrilatojn de sia ĉirkaŭo analizi.

Gomroki: Senalfabetulo kiel povus esti intelektulo?

Aminzade: Senalfabetulo se povus bone analizi, estus intelektulo.

Kazemi: Oni devas aldoni ion al la difino de S-ro Aminzade; la intelektulo devas eltrovi la fontojn de la problemoj kaj solvi la problemojn.

Aminzade: La intelektulo ne povus solvi ion. Li nur donas ideojn kaj li ne plu respondecas.

Kazemi: La kaŭzecon kaj la kaŭziton oni povus facile konscii.

Aminzade: La diferenco inter intelektuloj estas iliaj kielanalizoj.

Kazemi: Mi nur povas diri kiuj ne estas intelektuloj.

Faĥri: Unue ni devas turni nin al la persono mem, kiajn trajtojn li devas havi? Li devas atingi nivelon ke ĉiumomente li ne ŝanĝu siajn ideojn. Oni ne povas konfidi al tiuj kiuj ankoraŭ ne estas maturaj.

Aminzade: La intelektulo bezonas instrumentojn kaj konon.

Asgar: Mallongtempe aŭ longtempe, la ekzistanta situacio aŭ la pli bona situacio.

Aminzade: Kiu vidas nur antaŭ siajn okulojn, tiu ne estas intelektulo. La vera intelektulo premisadas kaj konkludas rezultojn. Kiam komenciĝis la (islama revolucia) movado en la jaro 1342 ( 1963 ) ĉiu {intelektulo} devis scii ke la movada graniko estas la religio.

Asgar: Oni ankaŭ misuzis.

Aminzade: Ĝi havis la hegemonion kaj la gvidadon.

(Tie ĉi D-ro memorigis min skribi detale la parolojn de ĉiuj kaj aldonis ŝerce; samkiel Platono)

Faĥri: Ja kie estas la vasto de la laboro de intelektulo? Ĉu la ekonomikaj, politikaj, sociaj aŭ artaj? Kie? Unue ni devas difini la limojn. Kiun ni nomas intelektulo?

Aminzade: Pro la solidareco de la Sciencoj oni povus ĝeneraligi.

D-ro: Ĉiuj ĉi, kiujn vi diris, estas konsiderindaj kaj studindaj. Sed miaopinie, ni, en la triamondo, unue devas etimologie ekkoni la leksikon kiu eniĝis nian lingvon. Kio estis ĝia origino? Ĉu la traduko precize deklaras, esprimas la signifon? Unue ni devas studi la aferon laŭ lingvistika aliro. Tio helpus nin certiĝi ke dum la traduko ĝi devojiĝis aŭ ne? La neksta punkto estas konsideri la vorton kiel homansciena, sociologia k.s. termino. Oftas fenomenoj kiuj dum jarcentoj estis konataj sed nur tre malfrue oni donis nomojn al ili. La ekzemplo estas: De foraj tempoj la popoloj konis la jenan fenomenon:" La celo akceptebligas la ilaron " kaj uzado de ruzaj manieroj por akiri avantaĝojn. Sed ekde la tempo de Makiavelo la termino " Makiavelismo " estas uzata por tia agmaniero. Verdire centojn da jaroj antaŭ Makiavelo, la makiavelismo ekzistis. La Talibanismo ekzistis centojn da jaroj antaŭ ol la Talibanoj mem. Nun famiĝis la termino " Cunamo aŭ Cunamio". Ĉu la marsismoj ne ekzistis deantaŭ multaj jaroj? La diluvo - Noa Tajfuno- estis granda cunamo. Ni turnu nin al la vorto "Intelektulo". Ĝi eniĝis la persan lingvon deantaŭ 100-130 jaroj. Nun ni eniĝis la 100an datrevenon de la konstitucia revolucio de Irano. La 14an de Mordad ( 5/aŭgusto/1906- 2006) ĝi fariĝis 100jara. 20-30 jaroj antaŭ ĝi, la periodaĵoj komencis eldoni artikolojn. La vorto ( en la persa; Roŭŝan-fekr) estas traduko de la araba vorto (monavvar-ol-fekr) ne per la akademio( de la persa lingvo) . Ĉar se ĝi estus tradukita de la akademio, ĝi devus esti; " Roŭŝan-Andiŝ) (ĉar la araba vorto por la penso estas "fekr" kaj tiu de la persa "andiŝe"). La traduko estas fare de la intelektuloj kaj ĵurnalistoj rande de la akademio. La franca koncerna vorto ekuziĝis jam antaŭ la franca revolucio. La vorto " intelect" estas vorto kiun uzis Aristotelo por la signifo de la racio, intelekto, saĝo.

Ĝi montras ke Aristotelo kredis je ia psikologio; "fakultata psikologio" kion li skemis baze de la korpa organismo. Same kiel inter la diversaj organoj de la korpo ekzistas interagado, tiel la mensaj organoj funkcias interlabore. Sed ŝajnas ke la penspovo funkcias pli memstare. La antikvaj pensuloj estis akceptintaj la intelektopovon kiel memstaran povon kies laborrezulto estas " La penso ". Ilia difino pri la penso estis :" la aranĝo de la konataj aferoj por atingi al la nekonataj".

Do, la intelektulo estas tiu kiu laboras per sia intelekto. Ĉu matematikisto kiu pripensas la matematikajn demandojn povas garantii ke la rezulto de liaj laboroj estus utila aŭ malutila por la homoj? Tial la intelektulo ne povas garantii ke la rezulto de liaj pensoj aŭ agoj estu utila por iuj. La intelektulo ne necese laboras por la popolo. En nia kulturo, ĉu antaŭislama, ĉu postislama, Dio estas lumo kaj Arimano estas mallumo. Do, la intelektulo, kiu havas lumajn pensojn estas dia, kaj tiu de mallumaj pensoj estas arimana. La intelektulo, laŭ la difino de Aristotelo, ne estas nepre lumpensa! Li povas esti intelektulo sed samtempe fari nigrajn laborojn. La intelektulo povas misuzi sian intelekton. Inter la intelektuloj troviĝas geniuloj kiuj misuzis sian intelekton kaj genion pripensi kaj prilabori nur por monrimedoj. Hitlero misuzis multajn terminojn de Martin Hajdeger. Ĉu intelektulo kiu diras " Hitlero estas nuntempa Cezaro" ne estas intelektulo?

Asgar Saĝĝadian : S-ro Soruŝ ( religia intelektulo kiu iafoje negis la regantajn dogmojn) nun fariĝis Horr-ibne-Riahi ( generalo de la kalifo kiu forlasis la kalifan armeon kaj aliĝis al Hosejn filo de Ali, la ŝijaista plej fama martira imamo) . Ni estis viktimoj de li!

D-ro: Ni devas redifini la vorton rezigninte la absolutan pensmanieron. La rusoj nomis ĝin "inteliĝencia" t.e. kiuj prilaboris sian panon per siaj pensoj. Ili havis tiajn kategoriigojn; manlaboristoj, penslaboristoj ktp.

Aminzade: La blankkolumuloj!

D-ro : Tiuj konsistigis pensan proletaron, pense servantoj al la partio (komunista). Tio bone montras ke kiel ideologio povas sklavigi la penson. Vi devas rezigni la difinon "intelektulara sociklaso". Oni devas retraduki ĝin al "penslaboristoj servantaj la registaron". Mi eĉ pripensas aliajn novajn difinojn: intelektulo estas tiu kiu respondecas ĉe sia socio. Se ne, tiu estas penslaboristo servanta la registaron.

Iam SAVAK (la sekurecorganizaĵo de la eksreĝimo) min alvokis pridemandi. Oni diris al mi: Vi fektelektuloj…(feko+ intelektuloj) (klarigo: en la persa lingvo,akorde de la franca prononco,oni elparolas la vorton " intelektulo" kiel " antelektuel " kaj "an" en la persa povas signifi "fekaĵ=goh"on. Tiel la ŝaho, anstataŭ " antelektuel" diradis " gohtelektuel" kaj tiurimede li montradis sian koleron kaj abomenon je la vorto! Li forte kontraŭstaris la intelektulojn). Mi demandis: Ĉu Lia Moŝto vere diris tion aŭ vi mem atribuas al Lia Moŝto?! La ŝaho estis vera diktatoro. Kiam li lanĉis la partion " Rastaĥis" (la vorto samsignifas kun la araba vorto " Ba.s" kiu estas nomo de multaj arabaj partioj interalie la Ba.s partioj de Sirio kaj Irako) li ordonis ke la intelektuloj verku ĝian ideologion. Li eĉ diris al irananoj kiuj ne volis membriĝi, iri for de Irano! Kiam iuj ne obas la ordonojn de la diktatoroj ĉi tiuj miras ke kial tiuj ne similas al aliaj?...

La intelektulo devas havi homecan manieron. Li devas malkovri la problemojn pli frue ol aliaj . La intelektulo devas havi kuraĝon deklari la malkovritajn problemojn. La intelektulo ne devas nur kritiki ade, sed li devas ankaŭ proponi solvilojn. Li povus esti senalfabetulo, sed ne devas esti malinteligenta. Liaj agoj kaj ideoj ne devas esti kontraŭ la popolo. La justeco estas parametro kio distingas la intelektulon de aliaj.

Sorĥi : Kie oni povus uzi tiujn ĉi?

D-ro: En niaj tomboj! Vi devas pokopoke diradi al infanoj. La kancero ja komenciĝas de unu kancerita ĉelo. Kiuj volis fari kolektivajn reformojn - tiuj ĉiuj - fiaskis, malsukcesis. Ni devas turni nin al la persono, al la individuo. Laŭ mi la nura solvo estas returno al la baza ĉelo.

Asgar : Do la trajtoj de intelektulo similas al la trajtoj de gvidanto?

D-ro : Povus esti.

Sorĥi ( poeme cite ): Iam renversiĝu la aferoj

La policanon pendumu la ŝtelisto

D-ro ( alude al S-ro Sorĥi ): Oni eltiris al li la dentojn, tial li ĉinokte parolas pli! Prijuĝi la malservojn de la intelektuloj estas tre malfacile. La intelektulo, pro observado de la etikoj, devas kredi je iaj limigaĵoj (politika, homaneca ktp). Ekzemple Kianuri ( la plej lasta ĝeneralsekretario de la kontraŭleĝa, malformita komunista partio Tude) ĝis la lasta minuto de sia vivo ne konfesis al eraro. Sed D-ro Tabari (la plej noma ideologo de tiu partio) faris tion. Miaopinie, probable, Kianuri profunde kaj elkore kredis ke la komunismo estas ĝusta. La kredo sinbazas sur la emocioj nek sur la racio. Multaj el intelektuloj samtempe estis kredantoj. Majakovskij sinmortigis. Multaj aliaj malliberiĝis, mortis pro siaj kredoj. Iuj ja trovis novajn vojojn. Arthur Costler ; "darkness at midnight= mallumo en meznokto"…D-ro Ali Ŝariati (religia intelektulo mortigita de la ŝaha reĝimo unu jaron antaŭ la islama revolucio ) emis al Troteskij. Li volis fariĝi irana miniMarkso. Mi multfoje interparolis kun li admoninte lin ke li kaŭzos la masakradon de la junuloj. Mi multe estimis lin, sed li marŝis sian vojon. Li kaŭzis la morton de multaj junuloj kaj eĉ de si mem. ( per instigi ilin al la revoluciaj aktivadoj ) . Instigi la junulojn estas tre facile. Ili estas horbomboj. Sed tiam kritiko al Ŝariati estis helpo al Savak, do mi ne malkaŝe kritikadis lin.

Sorĥi : Ŝajne estis ĝuste.

D-ro : Mi ne scias. Tiam mi estis verkanta la libron " Rudimento por la gvidadarto ". Mi agadis male al li. Sed lia movo tiam kaŭzis vekiĝon. La totalismo povus fari civilizacion, sed poste kiel silkraŭpo sufokiĝus ene de ĝi.

Aminzade: Nia nacio estas nacio kiu ŝanĝis la tradician politikan asfiksian situacion kaj estigis la hodiaŭan situacion. Irano ekde longe prilaboris la konstitucian revolucion kaj dum ĉi lastaj jaroj ni faris profundajn ŝanĝojn. Kontraŭ la rigorecoj de la reĝimoj la popolo reagis. La ŝijaismo verdire estas organizita partio jam de la kvara postheĝira jarcento, ekde la Dejlamida dinastio.

D-ro : Ni devas paroli pri la monda civilizacio anstataŭ la okcidenta. La titolo de la verko de Ĝalal Al-e Ahmad " Pri la servoj kaj malservoj de la intelektuloj " ne povas esti taŭga titolo. Li devis diri: …malservoj de la pensuloj…

***

Ekde la 14.feb.2006 mi komencis kunlabori kun konstruktiva firmao kiu estis gajninta internacian adjudikon konstrui loĝurbetojn en Sudameriko. Por mi estis nova sperto kaj finance kaj por eklerni la hispanan lingvon. Antaŭ mia ekveturo, post ĉirkaŭ du monatoj, mi partoprenis la lastajn kursojn de D-ro MHSZ . Tiam li priokupiĝis pri sia teorio de " Timo " . Lin interesis la fakto ke kiel oni povus analizi la homajn kondutojn baze de la timo ; timo pro la morto, timo pro la malsato, timo pro la malsaniĝo ktp. Li rakontis pri Kristo kiu sur la kruco lamentis en la aramea lingvo : Ili, Ili, le ma sabaqtani? ( Dio mia, Dio mia, por kio min forlasis?) . La tutan iranan mistikismon , ĉi foje, D-ro analizis surbaze de la timo. Ekzistas momentoj en la vivo, kiam oni timas pro io pli forta ol la morto. Timoj pro kiuj oni eĉ preferas morti. Oni diras kiam Hitlero spektaklis filmon montrantan pendumon de Benito Mussolini, li decidis sinmortigi, se li situos en simila situacio. D-ro diris ke la timo pro malbonfamo aŭ fiasko ĉe Ernesto Che Guevara kaŭzis ke li iru al vojo kies finon li sciis (la morto). Ankaŭ ĉe Sokrato simila timo kaŭzis ke li ektrinku la cikutan pokalon.

Ĉar la venontan jaron mi ne loĝis en Irano, mi ne scias kiel daŭris tiu teorio. Pli poste pokon mi aŭdis pri tiu teorio.

En la kunsido de 2.marto.2006 kiun krom D-ro kaj mi, ĉeestis Naser (la gastiganto), Kazemi, Sorĥi, Mirlu, Moĝtaba, Reza Saĝĝadian, Fekri, Arash, Faĥri, kaj Atai, D-ro prezentis la nove eldonitan version de "La dua lingvo", kiun eldonis la Atai eldonejo.

D-ro dankis de Reza Saĝĝadian kaj Moĝtaba Ĥejrĥah pro iliaj teĥnikaj helpoj prepari la libron por ekpresiĝo. Li diris ke la plej grava afero en la jaro 2006 por la irana E-movado estas la reeldono de tiu libro en la nova pli kompletigita formo. La unua eldono jam okazis en la oktobro de 1976. Malgraŭ isfojoj D-ro multe dankis de Behruz Atai . Li diris ke Behruz multe kuraĝigis lin. " Behruz estis infano kiu urinis sur miaj genuoj" D-ro diris karestone! Kaj la ĉeestantoj entuziasme petis min " registri tion en la historio de la irana Esperanto movado. D-ro rakontis kiel la eksreĝimo forstrekis el lia verko " Rudimento por la gvidadarto " la ĉapitron pri la iama primarministro doktoro Mohammad Mosaddeq. D-ro ankoraŭfoje memorigis ke en la jaro 1948, en lia verko pri la redaktarto li dediĉis 3-3.5 paĝojn pri Eo. La kulturaj aferoj bezonas daŭrigon,insiston, persiston. Li opiniis ke ankoraŭ Eo, kiel malperfekta bebo, bezonas artefaritan spiradilon. Li diris ke Eo en Irano trapasis multajn pintojn kaj valojn, zenitojn kaj nadirojn, altaĵojn kaj deklivojn, sed li ne priskribis la malfavoraĵojn . La historio estas tio kion la historiisto elektas kaj skribas. Lia patro rekomendis al li ke: "Tio (Eo) estas la idealo de la homaro,sed vi ankoraŭ estas malforta. Vi devas plifortiĝi almenaŭ samkiel viaj malamikoj kaj poste eldoni viajn pensaĵojn." Sed D-ro timinte malfruiĝon, iom pli frue ol la rekomendita tempo, eldonis ilin. Eo en Irano havis malamikojn pri kiuj D-ro ne parolis en siaj libroj. Antaŭ la islama revolucio, la pova generalo Farbod kaj iuj aliaj povuloj de la reĝimo estis malamikoj de Eo. Post la islama revolucio (1979), ja malamikis al Eo terore mortigita primarministro " Mohammad Ali Reĝaij " .

D-ro rakontis ke lia edzino Ĵila plorpetegis lin lasi Esperanton. Sed li ne lasis ĝin.

"La junuloj" iam eldonis surkovrile de sia eldonaĵo lian karikaturon dormantan. T.e. D-ro MHSZ ankoraŭ dormas. Sed D-ro nur evitis vanan propagandon kaj agitadon ne plaĉan al novpolitikistoj.

***

En la finaj monatoj de 2007 j. okazis ekspozicio de lingvoj en Tehrano. La E-an tablon zorgis S-ro Zargarpur. Li estis eksstudento de D-ro en la kursoj kiujn okazigis D-ro en la aerforto. Li partoprenadis niajn kunsidojn tre malorde. Iafoje li prokrastis, verdire neestis, dum jaroj. Li estis jam emerita aerarmeano kiam ni aŭdis pri li ĉifoje. Kvankam en niaj kunsidoj li ne ĉeestis, tamen mi sciis ke li por longa tempo ĉiusemajne aperigis anoncetojn en ĵurnaloj pri privata E-instruado. Honeste oni devas konfesi ke neniu esperantisto disiĝinta de D-ro sukcesis lanĉi ion konsiderindan porE-an institucion, asocion, kurson ktp. Neniu sukcesis sinpravigi ke : " la majstro jam fariĝis tro maljuna kaj ni povus surprizigi lin lanĉinte novan priesperantaĵon." . D-ro konis la cirkonstancojn de nia lando. Ĝis nun nur tiuj programoj kiujn li jesis sukcesis akiri konsiderindajn rezultojn. Kiam MHSZ kontestadis ian pricelatan programon, oni akuzadis lin je diktatoremo kaj monopolemo. Sed li vere ne estis tia. Li nur kapablis antaŭvidi la rezulton. Se la cirkonstancaro, la situacio, la instancoj kaj ĉiuj efikohavaj parametroj estus kontraŭ nia afero, kian kulpon havis D-ro MHSZ ? D-ro faris kion li povis fari por Eo. Tion mi atestas kaj mi opinias ke mia atesto estas justa.

La novaĵon pri tiu lingvoj-ekspozicio eldonis du oficialaj tagĵurnaloj, kie oni citis nur de S-roj Zargarpur kaj Fekri. Kvankam mi ja ĉeestis. Behruz Atai telefone petis min ĉeesti kaj helpi al S-ro Zargarpur. Antaŭ ol ekiri mi telefonis al Zargarpur kaj demandis lian emon. Li respondis ke tiun tablon akiris li mem kaj la ĉefo li mem estu! Mi nur devus helpi! Mi akceptis kaj por certigi lin ke mi ne intencas minprezenti al la instancoj, mi aldonis ke mi ĉeestos uzante kravaton. La kravato signifas ke oni ne estas de " la fratoj " de la instancoj. Mi survestis miajn plej ŝikajn vestaĵojn, nodis belan kravaton kaj iris tien…

Kiam mi ekrespondis demandon de vizitanto - francino kiu iam aŭdis kaj ravis pri Eo - mi ekkomprenis ke mia ĉeesto ne plaĉis al S-ro Zargarpur. Morgaŭ mi ne plu iris tie.

Dum la kunsido de 12.dec.2007, ni priparolis pri la okazaĵo. Poste mi demandis de D-ro pri S-ro AbolHasan Hakimi, pri kiu la libro de Esmail Rain ( Framasonismo en Irano, unua eldono, Italio, 1968-pp 574- 579) diras: …alia suba organizaĵo de la irana grandloĝio, en kiu tutaj framasonoj de tiu ĉi grandloĝio membras, estas" la ligo universala de francaj framasonoj, kies mallongigita nomo estas L.U.F." La fondinto de tiu ĉi organizaĵo en Irano estas AbolHasan Hakimi, kiu jam de 50 jaroj estas membro de la framasona loĝio " Svisa Alpino ". AbolHasan Hakimi estas frato de Ebrahim Hakimi (Hakim ol Molk) , kiu post la fino de sia edukado, unue membriĝis en la sekretariato de la Ligo de Nacioj. Poste dum tri jaroj li estis parto de "La minoritatoj" en la Unuiĝintaj Nacioj kaj reveninte Iranon li elektiĝis kiel deputitulo de la 16-a parlamento. Li efike prilaboris la reaktivigon de La Irana Publika Socio - laŭ iuj; framasona organizaĵo - en la jaro 1948. Li faris gravan paroladon sub la titolo "La agrikultura reformo" . AbolHasan Hakimi, kiu estas ĉefa membro de " La Lingvo Esperanto " en Svislando, efike laboradis formi la loĝiojn Mehr kaj Aftab (ambaŭ vortoj signifas la sunon) kaj jam de kelkaj jaroj funkciigis la branĉon de LUF en Tehrano…

La Statuto de LUF

…artikolo 15-a: La ligo uzos la ĉefajn vivantajn lingvojn aŭ Esperanton.

D-ro negis havi informojn pri tio.

Ni rapidlegis la novaĵojn pri la ekspozicio. Ĉeestis S-ro Aminzade al kiu D-ro diris: " Vi faris miraklon alveni" ĉar Aminzade ankoraŭ partoprenadis malorde.

D-ro alparolis al S-ro Fekri (Fekr signifas penson): Vi estas bonpersona sed ne bonpensa! Oni nomis vin Fekri ĉar iafoje la nomoj kontraŭas siajn signifojn. Kafejoj havas ĉion escepte de la kafon. (En Irano oni nomas " Kafejo" publikajn ripozejojn kie oni trinkas teon, fumas nargileon, tagmanĝas ktp sed neniu el ili efektive vendas kafon). Vi estas tre intima, emociplena, sed penson … ?

Atai : Li estas tre gastama …

D-ro: Ankaŭ lia edzino estas bona homo. Ŝi kaŭzis ke ili aĉetu domon.

Atai : Lia edzino komunikis sian saluton al vi …

Tiun konversacion mi citis por montri kian kontakton D-ro havis kiam iu esperantisto penis fari disan, sendependan, eran, memdecidan faron rilate al Eo …

Tiunokte D-ro parolis pri la " inĝenierado pri la homoj ". Li klarigis kiom malfacile koneblas la homo. Li rekomendis, kiel gvidadarta leciono, : Ne estu monopolemaj pri aliuloj!

De Sadio li citis : Oni povus koni dum unu tago la sciencnivelon de iu, sed ties malicecon oni ne povus koni dum multaj jaroj. Li ankoraŭ plendis pri Fekri: Mi povus peti de Fekri kiu estu unua en la lingvo, en la scienco, en la konkurso, sed se lia trajto ne estus bona, estus malfacile labori kun li. Ŝtelisto se venus havante lumigilon, ŝtelus pli selektate ( irana proverbo ). Mi ĉiam testis lian bonintencon kaj ĉiam mi akceptis...

D-ro daŭrigis: Multaj aĵoj ŝanĝiĝis dum la lastaj 6-7 mil jaroj. Sed la Filozofio kaj la Sensaro de la homaro ne ŝanĝiĝis.

Ne ŝanĝiĝis la Kolero, la Venĝemo, la Malamo, la Amo, la Timo, la Ĵaluzo, ktp.

***

نوشته شده در چهارشنبه سیزدهم اردیبهشت ۱۳۹۱ساعت 12:17 توسط سید نواب مظفری بلوچی

MEMUARO pri MHSZ kaj la Esperanto-movado en Irano 4

MEMUARO pri MHSZ kaj la Esperanto-movado en Irano 2

2016-02-26T12:03:00.000+03:30

Je la jaro 1995, Simin, mia edzino, helpate de mi, sukcesis trovi laboron ĉe universitato en Tehrano. Por mi tio estis bona novaĵo. Ĉar mi neniam havis dumvivan laboron kio min certigu la tagan panon. Kvankam neniam mi estis tute senlabora sed ĉiam mi sciis ke mia laboro estas provizora. Oni diras ke la literaturo igas tre sensitiva kaj ne tolerema. Mia animo abomenis fari tion kion oni faras por nur akiri monon. Kvankam Simin restis senlabora kvar jarojn post sia licienciiĝo sed mi neniam petis D-ron prezenti ŝin al iu por trovi laboron. Nur du fojojn mi petis de D-ro ian helpon. Foje kiam mi bezonis esperantistan universitatan profesoron por mia MAgistriga tezo - kiu estis traduko kaj klarigo de specimenoj prozaj kaj poemaj de la persa literaturo- kaj alian fojon kiam mi bezonis tian majstron prezenti min al la universitato kie mi nun instruas.

Daŭris niaj kunsidoj dum kiuj D-ro parolis pri la kielgvido de la movado, plua kvalita laboro, eviti diigon de personoj, ricevi la penson kaj lasi la pensulon ktp. Li plendis ke la taŭgaj homoj ne povas eduki taŭgajn lernantojn kiuj poste povu anstataŭi la majstron. Li ofte plendis pro tio ke la granduloj ne havas taŭgajn anstataŭulojn. Li priparolis pri gvidantoj kiuj ne difininte siajn anstataŭulojn lasis la posteulojn en senfinaj kvereloj, skismiĝoj, branĉiĝoj kaj eĉ militoj. Kvazaŭ li timis pri la sorto de la E-movado en Irano. Kun bedaŭro li konfesis ke ankaŭ li mem ne havas anstataŭulon. Kompreneble neniu el ni estis edukita kiel li. Sed ankaŭ pri Esperanto li kredis nenian organizigon kio bezonu gvidanton. Li ĉiam rekomendis ke ni devas strebi enigi E-on en la lernejojn. Tion povus fari ajna esperantisto. Li estis certa ke kunlaboro inter esperantistoj, kiel inter aliaj iranaj organizaĵoj, pro historiaj kaj kulturaj kialoj, ĉefe en la formo de organizaĵoj, kaŭzus damaĝojn al Eo. Tial li neniam faris organizaĵon por Eo en Irano. Sed niaj adaj kursoj kaj kunsidoj vole ne vole estis ia organizaĵo kio rilatigis nin unu al la alia.

D-ro konsideris siajn studjarojn en Germanio kiel perditaj jaroj. Li diris ke la landoj Germanio kaj Svedio ne estas taŭgaj landoj por studi kaj labori por la eksterlandanoj. Li estis tre juna kiam pro rekomendo de Ehsan Tabari ( kaj aliaj kialoj) li iris Germanion studi la germanan lingvon per kiu li intencis studi pli profunde la Kapitalon kaj aliajn marksismajn tekstojn. Studinte en la tiama okcidenta Germanio, ĉiu somere li frekventis al la orienta Germanio. Tie li komencis legi la Kapitalon ĉe profesoro Klain, maljuna emerita eksideologo de la komunista partio de la orienta Germanio kiun la partio mem prezentis al la irana juna studento kiu volis lerni la marksismon. Klain vivis kun sia edzino en ordinara domo kie lia edzino instruis pianon por akiri panon! Dum la unuaj kunsidoj, kiam ankoraŭ la maljunulo ne fidis al la juna studento, eksterlandano kiun prezentis la partio, li nenion diris pri la vero. Sed iom post iom li fidis al la junulo kaj komencis diri la veron pri la komunismo. Dum la instruado, li komparis du partojn de Germanioj kiujn D-ro jam bone vizitadis. Klain rekomendis al D-ro kiu ne portu al sia malsana lando tiun recepton (komunismon)! D-ro rakontas ke kiam de adiaŭo je la fina tago, la maljunulo kun larmaj okuloj rigardis lin kaj diris ke la komunismo ne estas bona donaco por lia lando.

Juna studento, veninte studi la marksismon, jam fariĝis kontraŭulo. Tamen, laŭ mi, li ne perdis multon. Li doktoriĝis tie ( pri la psikologio). Li vizitis Bertrand Russell ( 1872- 1970 ) la faman anglan filozofon frekventinte la Anglion. Russell nomis lin " my iranian boy = mia irana filo". Laŭ mi D-ro MHSZ ne povus havi sian nunan maturecon sen tiu vojaĝo kaj rezidado en Eŭropo. Kvankam li preferus Nordamerikon aŭ Kanadon.

Reveninta D-ro vere havis malfacilan situacion. Kiel ĉiu alia junulo kies reve farita palaco jam estis detruita, li sinsentis malgajninto. Tial li diras ke liaj studjaroj en Germanio estas perditaj jaroj. Aliflanke li ne povis facile diri la veron al siaj samlandanoj. Ĉar dum la tuta periodo de la Pahlavia dinastio ( reĝimo disfalinta per la 1979-a revolucio) la marksismo, socialismo kaj komunismo estis teorioj de batalo kontraŭ la okcidentema reĝimo. Se D-ro klare kontraŭus la komunismon oni akuzus lin je kunlaboro kun la reĝimo kion li evitis.

Kiam li rakontis tiujn vortojn al mi ( ĉe dimanĉa kurso en la oficejo de la Atai eldonejo, 21 -majo-1995) li aldonis: " pro via ĉeesto en la E-kunsidoj de la eldonejo nun mi sentas ian certiĝon kaj trankvilon. Ĵila estas pli ol ordinare sentema kaj afabla. Behruz (Atai , la ĉefo de la eldonejo) nur pripensas sian peresperantan negocaron. Kvankam, mi pravigas lin. Ĉar liaj aktivadoj, spite al lia intenco, utilas por Eo…" Sed mi, eksoficisto de la Atai eldonejo, sciis ke li investis multan monon por la E-libroj. Li estis eldonisto. Behruz aliflanke diris al mi ke se li anstataŭ la E-libroj havus nur blankan paperon li jam gajnus pli multan profiton. Kaj li pravis, ĉar tiam la papero kostis multe. Kompreneble en la nigra merkato. La papero ja kiel multaj aliaj varoj havis du prezojn; ŝtatan kaj liberan!

Tiutage D-ro MHSZ honorigis min: " Nun mi povas nomi vin unu el la adeptoj!"

Tio ĝojigis min, ĉar , kiel menciite, mi estis komencinta E-on per la korespondaj kursoj de la Azma institucio(kiun lanĉis d-ro Hosejn Vahidi). Mi neniam vizitis lin aŭ lian institucion. La unua ĉeesta E-kurso kiun mi partoprenis estis tiu de D-ro MHSZ , sed eble pro tio D-ro bedaŭris. Mi ne scias vere kial, sed li tre malfacile kaj post tiom da jaroj min akceptis. Li estis mimoze sensitiva. Li mem diris la iranan proverbon pri si mem ke " li sentas varmon per unu sola sekvinbero kaj sentas malvarmon per unu nura acidvinbero" . T.e. kontentigi lin estis tre facile sed teni tian kontentigan rilaton estis tre malfacile.

Malgraŭ ke li iom malfrue akceptis min, sed mi divenas ke de fruaj jaroj li konsideradis min fariĝi bona esperantisto. Ankaŭ tiam li iafoje montris sian favoron. Ekz-e kiam d-ro Ulrich Lins vojaĝis en Iranon kaj vizitis nian rondon ( 1988 ) prezentinte min al li, D-ro MHSZ diris pri mi al Lins: " Li estas unu el la raraj esperantistoj de Irano "

Dum la jaro 1995, ankoraŭ okazadis la kursoj de Ĵila en la Atai eldonejo ĉiumerkrede kaj la kursoj de D-ro ĉiudimanĉe.

Merkrede 17an de majo 1995 venis heroldo de " la junuloj ", S-ro Hamze Ŝafii, delegite de ili peti kunlaboron aŭ samceligon de la aktivadoj. Liaj ĉefaj proponoj estis:

* Okazigi landan E-kongreson

* Propagandi en universitatoj por okazigi E-kursojn

* Eldoni perslingvajn artikolojn pri Eo en la landaj periodaĵoj

kaj samaj aferoj. Ĵila ne volis decidi sen konsiloj de D-ro, tial ŝi prokrastigis la respondon ĝis la venonta merkredo (24.maj.1995) .

D-ro estis pli kolera ol ni divenis! Li diris: " La memĉefigito { de la junuloj} alsendas delegiton? Li ankoraŭ ne finis eĉ semestron de universitato. Kial li mem ne venis? Kiuj rekonis ilin, kiuj jam parolas pri "du" flankoj? Ĉu ili rajtas paroli pri "alia vojo"? Ĉu ili jam komprenas pli bone la aferon ol tiu kiu enportis E-on en Iranon? Kiu verkis tiom da libroj pri gvidadarto, junulaj, sociaj, kulturaj aferoj ktp? Mi neniam parolos kun tiuj neĝentilaj krudaj junuloj…

***

D-ro vere disturbiĝis. Li ne atendis tian fruan skismon. En iama afrika tribo oni ĝismortige batadis la volontulon kiu volis ĵus estriĝi la tribon. Iam la volontulo eĉ mortis. Tial tie neniu volontis esti estro. La tribo restis sen estro kaj petis estron de aliaj triboj! En nia lando estas simile! Nur la batoj ne estas fizikaj. Nenie en la mondo la gvidado estas tiel malfacile kiel en nia lando. Tie ĉi neniu akceptas la alian. Ĉies MEMO estas tiom forta kiu ne akceptus alian egalrajtan. Tie ĉi la struktruo de la obeado estas vertikala. Unu persono altas kaj aliaj laŭrange situas en malsupraj partoj. Ĉiu estras leone sian subulon kaj obeas muse sian superulon. Demokratio estas mortinta kaj forgesita vorto. Pro longa kelkmila diktaturo en Irano, ni ne lernis la horizontalan strukturon de la kunlaborado. Ĉiu volas esti estro kaj malsukcesinte akiri ĝin laŭ sia propra merito , skisme branĉigas novan grupeton kie li povus esti estro. Ĉiujare en Irano registriĝas sufiĉe da firmaoj, sed nur post 1-3 jaroj branĉiĝas novaj pli malgrandaj firmaoj de la ĉefa firmao kiuj ja post kelkaj jaroj pereas.

Multfoje ni pridiskutis la aferon ke kial en nia lando ne ekfunkcias la demokratio? Multfoje ni komparis nian longan historion kun ties antikva rivalo; la helena kulturo. Ni ekkonis relative la kialojn sed neniu povas doni preskribon por kuraci tiun malsanon. Ni eĉ ne povas agi demokrate en niaj propraj firmaoj, grupoj aŭ eĉ hejmoj!

Laŭ D-ro ni ne kuraĝas kritiki nian longdaŭran kulturon, nian grandiozan jam pasintan civilizacion. Kial, neniam obeinto volas tuj fariĝi obeato?

Finfine nenia kompromiso ekformiĝis pro tiu alveno de S-ro Ŝafii. Ĉiu daŭris sian vojon. "La junuloj " iris registri la E-asocion (kion ili oficiale registris dek jarojn poste, sen ajna demokrata proceduro ), okazigi pagendajn E-kursojn, okazigi ekskursojn por la E-lernantoj enlande kaj ankaŭ al la najbaraj landoj, partopreni en universalaj kongresoj kaj kunsidoj kiel nuraj reprezentantoj de la irana E-movado, prezenti siajn samopinianojn al UEA por delegitigi ilin, ( la samon pli poste plendis D-ro Abdul Salam pri Probal Dasgupta - ĉar la situacio de la barata E-movado kaj la agoj de UEA kontraŭ ĝi havas similecojn kun tiu de la irana, mi citis la leteron de D-ro Abdul Salam je la fino de tiu ĉi memuaro sub la numero (2)) prezenti ĉefdelegiton de sia grupo, ( kion bedaŭrinde akceptis Osmo Buller sen ĉiuflanka pripenso ), kaj eĉ - laŭ D-ro MHSZ-; ricevi monon de eksterlandaj fondaĵoj, ktp.

Dum tiu ĥaoso, D-ro pripensis pri la demando de la gvidado en Irano pri kiu li jam de longe havis konsiderindajn verkojn. Esperanto por li ne estis abstrakta, izolita afero pri kiu oni povus labori senkonsidere de la enlandaj kulturaj fonoj. Li formis novajn teoriojn pri la gvidado de la E-afero. Li diris ke UEA devas havi sian centran sidejon en Eŭropo aŭ Nordameriko, sed por plibona gvidado de la movado ĝi devas fari lokajn aŭ zonajn decidofarajn centrojn en la geopolitike apartaj zonoj. Ĉiu zono konsistu el samopiniaj, samkulturaj kaj geografie najbaraj landoj. Por ekzemplo li opiniis ke la Mezoriento estas aparta zono kiu bezonus sian decidofaran komitaton sub la rigardo de la centra oficejo de UEA. Paroli pri " la monda vilaĝo " en tiu ĉi vilaĝo de la mondo, kie nek la komunaj mitaĵoj, nek la mistikismo aŭ sufismo, nek la religio, nek la filozofio kaj nek la scienco sukcesis unuigi la popolojn, aŭ almenaŭ eduki al ili tolereman kunlaboradon, estas ankoraŭ tre frue. Tie ĉi nur unu kruda decido povas perei dumjarajn prilaborojn. D-ro opiniis ke eĉ la plej fama mistikismo de Irano, saĝa kaj konscia reago kontraŭ la religia severeco, ŝanĝinte la popoles adoradgranikon de Dio al la Homo, finfine naskis adoratajn gnozulojn kiujn la popoloj anstataŭigis per siaj eksaj sanktaj adoratuloj. Kvazaŭ tie ĉi la homo ĉiutage bezonas iun aŭ ion adoradi.

D-ro ne montris sian seriozan dubon pri ĉio. Li ankoraŭ ne desperiĝis. Sed liaj paroloj montris lian kormaltrankvilon. Li demandis ke kial la homoj devas dividiĝi je du tipoj; multo da simplaj,ordinaraj kaj obeantaj homoj kaj malmulto da obeataj ordonantoj. Kion ni sentus se ni komprenus ke la tuta strebado de Abraham Lincoln por savi la sklavojn nur estis ruzaj trompoj okazigi la Nord-Sudan militadon kaj venki al la Sudo? Kio okazus al irana junulo kiu komprenus…

Tiaj duboj vole ne vole estis transdonitaj al ni; konstantaj partoprenantoj de la kunsidoj kie ĉeestis D-ro MHSZ . La ĥaoso okazinta en E-movado, la sociaj malordaĵoj, ne sufiĉa enspezo kaj la manko de ajna esperindaĵo en niaj tedigaj tagoj vere lacigis nin. Kelkaj el miaj geesperantistaj kaj neesperantistaj amikoj pripensis elmigradon aŭ almenaŭ kelkjaran foreston de la lando. Mi ja ne malŝatis provi ĝin.

Antaŭ kelkaj jaroj mi intencinte ekstudi en universitato foriris al Turkio kaj Bulgario. Mi ne havis sufiĉe da mono por pliforen veturi! De mia malmulta mono, en Turkio taksiŝoforo ŝtelis grandan parton. Sed Bulgario - kompare kun tiama Turkio- estis peco da paradizo apud la geheno. Pro danki la gastamon de la bulgaroj, mi perslingvigis la libron de la brita S-ino Mercia Mc Dermot ; Vasil Levski, apostolo de libereco. La libro ankoraŭ restis nepresite.

Alifoje mi ekpensis iri al eksterlando. Mi konsilpete parolis pri la afero kun D-ro, sed li seniluziis min klariginte la kialojn de mia unua malsukceso. Mi pravigis lin kaj rezignis mian decidon. Mi devis resti, labori kaj esperi.

***

Ĉe la E-kunsido de la sabato 9.marto.1996, ĉeestis Reza Ĥejrĥah kun sia (unua) japana edzino Ecoko. Reza jam de kelkaj jaroj, post sia trejna kurso en UEA, kion li gajnis helpate kaj prezentite de D-ro MHSZ , ekloĝis en la sudorienta Azio. Reza estis alia " Fenomeno " kiu malĝojigis D-ron. Jam de kelkaj antaŭaj UK-oj iuj iranaj esperantistoj preferis la belajn eŭropajn landojn kaj ne plu revenis Iranon. Pri tiuj neniam D-ro bedaŭris. Sed Reza estis esperato de D-ro. Li pensis pri programoj kiujn li plenumos post la reveno, aŭ almenaŭ pli interplektita interlaboro, de Reza. Sed la esperoj de D-ro pri Reza oferiĝis pro la emoj de Reza; trovi pli bonan vivon por si mem en aliaj paradizoj. D-ro neniam forgesis tiun sperton kaj ne plu prezentis iun alian al UEA aŭ aliaj internaciaj instancoj. Reza kaŭzis grandan damaĝon al postaj talentaj esperantistoj kiuj eventuale povus kunlabori en internaciaj medioj en la nomo de la Irana E-movado. Pro Reza D-ro eble perdis iom da sia internacia kredito. Sed D-ro vere nek volis tion nek ĝis nun jesis tian konduton. Eble parto de la malkonfido kion montras la internaciaj instancoj pri ni la irananoj, devenas de tiaj kondutoj. Se ni volus alsendi reprezentantojn al internaciaj oficejoj, ni devus pripensi severajn garantiaĵojn por iliaj reveno kaj reservo al la irana E-movado.

***

Post la ne tiom varma respondo de Ĵila al la isa reprezantanto de " la junuloj", alvenis alia reprezentanto de ili - sinjoro Azarhuŝang - sen antaŭa invito aŭ eĉ informo, al nia lunda ( 20.januaro.1997 ) kunsido kun D-ro MHSZ en la Atai eldonejo.

D-ro unue ne permesis lin eniĝi. Sed pro lia insisto kaj la interveno de iuj aliaj, D-ro permesis lin eniĝi, sed kondiĉe ke li ne nomu sin reprezentanto de io aŭ iu. D-ro akceptis lin kiel individua esperantisto. Ĉar D-ro ankoraŭ ne agnoskis la skismon. Azarhuŝang eniĝis kaj sidis ĝentile aŭskulti la lecionojn. D-ro pli frue ol la kutimo finis la lecionojn. Azarhuŝang komencis paroli kompromistone kaj unue pardonpetinte de D-ro pro la indigniga kaj malrespekta karikaturo ( la junuloj estis eldonintaj karikaturon de D-ro kaj skribis ĉe ĝi: " Grandulo mensogas"!). Mi ĉeestis la kunsidon kaj rapidskribis la parolojn jene:

-Azarhuŝang: Por la unua fojo la novajn geamikojn ( la junulojn - la skismintojn- la geamikaro aŭ la grupo de Mohammad Reza Torabi- snmb ) prezentis min S-ro Ĥoŝmaŝreban. ( Li estis esperantisto kaj komercisto, FD, kiun ofte mi vizitis en la kursoj de Ĵila. Lia familio rezidis en Svedio kaj li mem pli poste aliĝis al ili. En iu kunsido kun Ĵila li kolektis monon de ni por aĉeti tajpmaŝinon. Mi pagis mian parton sed neniam ni ekposedis la tajpmaŝinon- snmb ). Azarhuŝang daŭrigis: Ni devas kunlabori. Esperanto ne akceptas interbatalon. Ili ( la junuloj ) diris ke ili akceptas la dialogon. Sed S-ino Sedighi ( Ĵila, la edzino de D-ro MHSZ ) ne kontaktis bone. Ŝi (Ĵila) uzis ofendintajn vortojn. Ni petis de S-ro Atai aranĝi interviziton, sed kiam mi estis en eksterlando oni eldonis tiun ofendan karikaturon. Tion mi ne konsentis. La eldono de la karikaturo, kiun vidus la eksterlandanoj, estis malestima faro. Tio estas fora de nia politiko. Mi mem prilaboris ke neniam plu okazu tia ago. D-ro Lins , en Finnlando, priparolis kun mi. Mi diris ke {tie ĉi, en Irano} ekzistas du vidpunktoj kaj klarigis la aferon por li. Li deklaris sian emon vojaĝi al Irano, sed post sia elektiĝo li ne venis. Ankaŭ en la Praga UK, ni nevole deklaris la problemon. Flanke de " la junuloj" ekzistas multaj prizorgaĵoj. Bedaŭrinde la du flankoj ne povas kunsidi kaj interparoli. En diversaj landoj oni ade nin demandas pri la afero. Troviĝis tiu ĉi imago ke ni, triamondanoj, ne povas kunlabori. Mi hontas pri la kreita bildo. Kion mi respondu? Mi emas solvi la problemon sub via rigardo. Mi ree emfazas ke S-ino Sedighi (Ĵila) havis netaŭgan kontakton {kun la junuloj}. Se vi permesus, ni solvu la problemon inter ni mem, por eviti la intervenon de aliuloj. Ankaŭ Buller diris ke, se necese, li mem vojaĝos al Irano…

D-ro : S-ro Azarhuŝang ! Mi diru al vi, ke vi estas optimista…Vin prezentis al ni S-ro Ĥejrĥah (Reza), junie. Kiam oni ekzekutadis la " Moĝahedin" ( politkia malpermesita kaj persekutata organizaĵo), la instancoj deklaris ke tiuj kiuj havas {tiajn ĉi} domojn, montru siajn dokumentojn. Mi iris kaj deklaris ke ni nur instruas Esperanton. Mi insistadis ĉie diri ke ni nur instruas Esperanton…Eĉ en la impostoficejo kien mi iris por pagi 140.000 rialan imposton, mi diris ke ni instruas Esperanton. Oficistino demandis min kial mi volas lanĉi impostdosieron? Sed mi emis malfermi dosieron por ke ĉiuj sciu ke ni ne havas ion kaŝitan. Mi baris la netuŝeblajn eventualajn demandojn. De la vendredpreĝa stabo oni pridemandis. Mi iris respondi. Kelkajn jarojn antaŭe iu telefone demandis min: " Kiu estis en la {verda}domo isnokte?

- Mi estis la plej lasta.

- Je kioma horo vi eliĝis?

- Je la 8.5 - 9 vespere.

- Ĉu vi malŝaltis la lampojn?

- Jes!

- Je la 10a la lampoj estis ŝaltataj!

- Eble mi forgesis.

- Viro kun virino frekventadas la domon kiam vi ne ĉeestas!

Mi petis klarigon de sinjoro al kiu mi is doninta la ŝlosilon kaj kiun mi igis direktoro de la domo. Li diris ke ili gefianĉiĝis…

Tiom precize oni zorgadis pri ni…Ĉie mi petis skribi en la oficialaj dokumentoj: " La E-centro de Irano" . D-ro M de Tabriz plendis ke mi ne donis stopendion al li…Oni nin alvokis al la revolucia juĝejo. Ni iris kaj donis koncernajn dokumentojn. Ili faris demandojn, ni respondis. Unue ili ne prezentis eĉ la pledinton. Post kelkaj tagoj la juĝisto devigis min subskribi engaĝilon laŭ kiu mi devis raporti ajnan devojiĝon. T.e. politika aktivado! Mi havis respondecon. Post semajno mi vidis manplenon da paperoj en la necesejo. Mi neniigis la paperojn. Mi ne permesis okazi malbonaĵo al iu. Tial mi nevole devigite instruis la elementajn kursojn mi mem. Tial ni fermis la kursojn por ses monatoj ĝis la politikaj aferoj iom normaliĝis. Tiam direktis la domon Biĵan Sedighi ( frato de Ĵila) . Mi diris al li ke pro la novjaraj feriadoj li fermu la domon. Oni telefonadis al ni, sed ni prokrastis malfermi. Kiam ĉiuj malesperiĝis mi demandis de Biĵan: " Ĉu neniu telefonis?"… Ni faris liston de la lernantoj indikinte iliajn prezentintojn… Ili devis ne havi politikan problemon. Ni komencis kun 12-13 lernantoj. Ni ne permesis al tiuj kiuj estis politikaj aktivuloj.Tiel ni savis Esperanton de tiame oftaj persekutadoj. Eĉ iam oni venis de la revolucia komitato pridemandi nian aktivadon. Ĉiuj ĉeestantoj kiel S-roj Karamoddini, Aminzade k.a. havis fame konatajn prezentintojn. La komitatanoj demandis min: S-ro D-ro, ĉu vi havas asocion?

- Ne

- D-ro MHSZ vi estas?

- Jes

- Vi havas pledanton, iu pledis kontraŭ vi! Li skribis ke vi havas rilatojn kun eksterlandaj ambasadoj. La leteron skribis la ministrio de la edukado kaj iel ĝi atingis la komitaton.

-Ni ne povas doni la leteron al vi!..

Ni is sidintaj en la domo, dum la novjaraj feriadoj, kiam oni ĵetis kopion de la letero en nian korton. Estis skribite : " Ili lanĉis spionejon. Ili sendis mian edzinon al Eŭropo ktp. D-ro Gorgani, mia advokato, ekprocesis. Finfine ni trovis la skribinton. Fariĝis klare ke lia edzino vojaĝis al Nederlando dum UK. Li kondamniĝis, sed mi pardonis lin post lia kondamniĝo je vipbatoj kaj arestiĝo. Nia kulpo estis tiu ĉi ke lia edzino akiris vizon sed ni ne sukcesis ricevi vizon ankaŭ por li!.. Tial laŭ mi estis necese konado de la volontuloj. Ekz-e S-ro Ĥejrĥah! Pli ol unu jaro mi strebadis. Mi pagis 220.000 rialojn nur por telefonado al UEA k.a. por lin prezenti al trejncentro kion ni mem proponis al UEA. Kiam Reza ricevis sian aviadil-bileton, ni iris al la flughaveno, sed liaj gepatroj ne venis. Mi telefonis al lia patrino. Ŝi respondis malvarme kaj plende:

- La patro manĝis tablojdon kaj jam estas dormanta.

- Kial, ĉu okazis io malbona?

- Vi ricevis lian filon de li!..

Ni laboris kun tiaj homoj…

Mi invitis Sinjoron Mozaffari delegitiĝi. Ĉar jam de jaroj mi konas lin. Ni devas por kelkaj jaroj kunlaboradi kaj konadi la homojn. Vi vidas ke oni pledas ke ni donas vizojn kaj senedzigas la edzinojn. Tiel malfacile kaj zorgoplene ni delegitigis la volontulojn…

Ĉirkaŭ tri jarojn antaŭe mi renkontis S-ron, en la universitato Ŝahid Beheŝti, kiu ne estinte studento partoprenis la E-kurson kiun mi okazigis tie. Mi demandis lin:

- Ĉu vi estas studento de ĉi tiu universitato?

- Ne

- Ĉu vi estas studento de alia universitato?

- Ne

- Via profesio?

- Libera !

- Bonvolu legi tiun ĉi esperantan tekston.

Li tre balbute kaj malĝuste legaĉis. Li eksidis en la klaso kaj diradis nenion. La trian fojon li is sidinta je la malantaŭa vico. Mi intencis prezenti taŭgajn librojn al li. Sed li diris ke li volas formi asocion por Esperanto ! La majstro (MHSZ) maljuniĝis kaj ni volas surprizi lin! …Mi demandis: " Ĉu vi memoras vian parolon?".

Estis junulo eksstudento de la elektroniko kaj maldungiĝinta de la revolucia armeo. Tri postajn jarojn li partoprenis en la universitata konkurso…Ili formis asocion. Mi neas asocion kiu formiĝas en la koridoroj…Ankaŭ lia nomo estis tie!

Ne plu poste mi vidis S-ron Torabi ! Li skribis leteron al S-ino Sedighi (Ĵila). Tiam ŝi estis ĉefdelegito. Mi diris ke ni interkonsilos kun aliaj delegitoj kaj poste respondos.Nin oni akuzis ke ni koketas! S-ro Karam, S-ro Mozaffari mem, ne konis S-ron Torabi. Pli poste li telefonis. S-ino Sedighi respondis ke li devas labori du jarojn en la kunsidoj de la delegitoj…

Sed ili komencis memstare labori. S-ino Anĝelina Taremi komencis korespondadon kun eksterlando kaj ricevi monon de la Karlson Fondaĵo…

Ili en sia unua numero de " Irejo " diigis min. Ni estis pioniroj. Ili adoris nin. Du-tri monatojn poste S-ro Mirbaqian telefonis de Budapeŝto :

- Venis letero de Irano. S-ro Torabi skribis al "Evento" : " En Irano ni havas malfacilaĵojn" . Kion fari ? . Mi respondis :

-Vi mem scias.

Kiuj diras ke ni havas malfacilaĵojn kaj problemojn en Irano, tiuj mem havas problemojn.

Post kelkaj numeroj de "Irejo", iu telefonis al mi. Li prezentinite sin kiel "S-ro Roŭhani de Qom" petis min intervjui. Kiam mi vidis lin, lia vizaĝo por mi estis tre konata. Mi demandis lin:

- Ĉu vi ne estis mia studento en la Ŝahid Beheŝti universitato?

- Mmm…?

- Kiu estas S-ro Roŭhani?

- Mi ne scias!

- La asocio kiel formiĝis?

- Mi ne scias.

- La buĝeto…

- Mi ne scias

- Sed vi, kiu ne scias, kiel venis intervjui kun mi?

Mi ekkonis lin. Estis S-ro Baqestani. Mi diris al li ke mi ne venos al la intervjuo. Vi iru!

S-ro Roŭhani eldonadis artikolojn en la periodaĵoj kiujn li prenis de miaj paroloj sed nenie menciis mian nomon. Du-tri semajnojn post tiu renkontiĝo estis eldonita la karikaturo .

D-ro (al Azarhuŝang): Se oni insultus vian edzinon, ĉu vi ne indignus?

Azarhuŝang : Jes , estis ofenda.

D-ro : Pri D-ro Sajjadpur, ni mem…Ili estis tri esperantistoj en Maŝhad: S-roj Pakravan, Kamali, Sajjadpur. Ili skribis leterojn al ni unuope. Ili riproĉis unu la alian. Mi diris ke ili devas veni triope. Ili ne devas intermalkonsentadi.

En la universitato mi diris al S-ro Torabi veni ĉe mi post la kurso. Mi parolis kun li. Li diris: La universitatestro diris ke li emas lanĉi E-kurson ĝis la licencia nivelo.

Mi rekomendis lin pacienci, deklarante ke nune tio ne estas utila al Esperanto. Nenion li dirinte faligis sian kapon malsupren kaj foriris. Ili iris al la " Ĥavaran Kulturdomo". Mi eĉ permesis al S-ro Atai surglui al niaj klasmuroj iliajn reklamaĵojn.

S-ro Sajjadpur, antaŭ sia vojaĝo al Eŭropo, skribis leteron - kiun mi havas - ke mi estas Zamenhofo de la irana E-movado. Post sia reveno li fariĝis delegito de ili.

Se mi volus ekpledi laŭjure mi povus. Sed mi preferis silenti, ĉar mi ne volis reklami tiajn ĉi problemojn. Mi volis bari la misuzon pri Esperanto . Lee skribis ke li emas vojaĝi al Irano apelacii ! S-ro Ŝafii responde skribis al li " Ni invitos vin. Sed vi devas alveni kiel turisto aŭ komercisto" ! Lee skribis al mi aldoninte kopion de la letero…

Osmo Buller faris du erarojn: 1- Li substrekis la ĉefdelegiton. 2- Li delegitigis iun en MasĝidSolejman (malgranda irana suda urbo) pri islamo kaj Esperanto! Li is petinta de Milojeviĉ. Buller estis subulo de li. Ni diris se li havas tian permesilon, traduku ĝin kaj sendu al vi. En lando kie okazis islama revolucio kaj ĝia Qom komparas sin kun Vatikano, kiel iu nekonatulo -eventuale junulo- povas reprezenti la Islamon?! Milojeviĉ eksiĝis kaj Buller akceptis tiun delegiton! Li delegitigis Ŝafii pri kiu ni havas nenian konon. Ŝafii diris ke li is irinta al Koreio por ILEI kunsido, neniu konis vin (min MHSZon)! Mi estas honora membro de ILEI, kiel la partoprenantoj ne konis sian honoran membron? Mi kontraŭos al Buller. Li ne rajtis ŝanĝi la ĉefdelegiton. Aŭ la antaŭuloj estis perfiduloj aŭ Buller. Tia UEA ne estas laŭleĝa, laŭ ni. Osmo Buller diris: " Mi mem decidis" . Organizaĵo kiu tiele diras estas diktatoro. Aŭ la antaŭuloj pravis aŭ Buller pravas. Mi rekomendas al vi: Ne eniĝu puton per putra ŝnuro de Buller ( irana proverbo. t.e. ne fidu al li ), ĉar li faros pri vi la saman malbonfaron kiu faris pri mi kaj S-ino Sedighi .Mi havas 20.000 guldenojn tie ( ĉ .15000$ ). Mi eltiros mian monon kaj elspezos ĝin por Azio. Ĉu ni volas enigi Esperanton en la lernejojn aŭ ne? Ĉu la amantoj de la matematiko de Tabriz (ekz-e) faris asocion? Kial oni insistas registri asocion? Ĉiujn ĉi mi diris al S-ro Torabi. Sed li sinkaŝas. S-ro Ĝavadian sendis leteron al mi de Vieno, kiun promesis transdoni al mi S-ro Torabi, sed li sendis la leteron pere de S-ro Hakimneĵad. Hakimneĵad mem havas problemon. Lin oni ekzilis al Ahvaz ĉar li permesis al la eksigitaj studentoj partopreni ankoraŭ liajn klasojn.

Ili (la junuloj) telefonas al miaj studentoj por altiri ilin. Ekz-e al tiu ĉi (Moĝtaba Ĥejrĥah). Li estas frato de Reza Ĥejrĥah. Li nun scipovas Esperanton pli bone ol sia frato. Vi havas la "kopi-malsanon", se ne, kial vi kopias la privatajn leterojn de la homoj? Mi respondis al Lee ke nune ne necesas lia vojaĝo al Irano. Ni ne havas problemon en Irano. Nia problemo estas en UEA. Nia problemo estas Osmo Buller mem. Se S-ino Sedighi respondis vin ne varme, estas pro tio ke ŝi 22 jarojn strebegas por Esperanto tagnokte ...

S-ro Aminzade ( al D-ro MHSZ ): Ĉu vi havas permesilon?

D-ro : Kia permesilo sinjor' ?

D-ro daŭrigis: "Grandulo Mensogas!" Ili diris. Ĉu ni ne povus eldoni bultenon? Doai (la ĉefdirektoro de la fama tagĵurnalo Ettelaat) estis mia studento. Li diris ke Aminzade estas komunisto. Mi defendis: Li 5 jarojn ĉiumomente donadis la novaĵojn pri la disfalo de Sovetio ...

Pli ol 80 librojn kaj kasedojn ni eldonis tie ĉi (en la Atai eldonejo. Pri Esperanto). S-ro Atai mil fojojn memorigis min pri sia malprofito. Sed pro tiuj libroj D-ro Sadler venis en Iranon. Sadler diris ke MHSZ havas sian filozofion; ke en la tria mondo oni ne devas havi organizacion. En la organizacion iu pentrus kaj detruus ĉion. Tiuj ĉi sinjoroj kion volas fari? Esperanto estas samkiel malsana bebo kiu tre malfacile spiradas. Ĝi devas esti sub la oksigenmaŝino. Ni devas helpi ĝin resti viva. Atai pagas mian aŭtortantiemon per longtempaj ĉekoj. 6 monatojn pro la misilatakoj ni ne havis eĉ groŝon da enspezo, sed mi pagis monate 95000 rialojn. 40000 rialoj estis la salajro de Biĵan kiu redonis 20000 rialojn kaj diris ke li estas derviŝo kaj povas vivi per tiu 20000 rialoj.

Mi lasis la postenojn kiel ĉefdirektorecon de la Sanitara Ministerio kaj iris al Esperanto. Mi instruis 141 kursojn elementajn de Esperanto ...

Hitlero estis stulta kiu batalis en du diferencaj militfrontoj. Mi ne batalos en du frontoj. " La Tria Skribmaniero" estos mia fina libro. Mi lasis teren plumon kion oni aĉetus milione, kaj mi iris al Esperanto, poste…

Mi opinias ke tiuj agoj estas ia ĉarlatanismo. Kiel kuracisto kiu 16 jarojn havis psikotrapian klinikon mi diras ke tiu homo havas problemon. Bedaŭrinde li venis al malbona loko (por profiti de Esperanto ) ĉar oni ne povas gajni monon aŭ famon per Esperanto . Tonkin diris; Farani (de Pakistano) , mi diris; Naim. Ni gastigis Naim-on 3 semajnojn. Ni pagis la koston de lia hotelo. Ni presigis lernolibron de Szilagyi por li.

Sadler scipovis 8 lingvojn. Lin mi gastigis 3 semajnojn en Irano …

Devas esti ilia (al la junuloj) honoro ke Irano havas pioniron kiu instruas al Eŭropo. Ni havas permeson de la Ajatollah, sed mi ne volas dependigi Esperanton de la religio. D-ro Nahavandi proponis ŝikan oficejon en la {luksa} strato Vozara, kun 53.000.000 rialoj da buĝeto por Esperanto . La Ŝaho estis malsana kaj lia anstataŭulo estis la Reĝino. La Reĝido ankoraŭ estis bebo. La Reĝino havis programojn por la nacia paco. De eksterlando ja oni montris la pordon al la verda ĝardeno ( t.e. konsentis ). Sed mi sentis ke tiuj estas disfalontaj. Mi ne akceptis. Ili difinadis prezon por intelektuloj. Mi frekventadis ĉe la mulaoj. Mi sciis kiel alvenos la amikoj de la Imamo. Je la jaro 1360 (= 1981-2) kiam Ŝamsoddin Rahmani (fama malamiko de Esperanto en Irano ) eldonis tiajn fiajn vortojn, oni akuzis min je la cionismo. En alia revuo: Kiu estas MHSZ ?

- Patrono de la cionismo kaj la Bahaismo …

Mia edzino ŝlosis la pordon, malŝaltis la lumojn. Ŝi timis. Facile eblis nia mortiĝo. Mi trovis S-ron Qaemi …

- Kio estas la afero?

La filino de la Imamo, je la jaro 1355 ( = 1975-76) - kiam la Imamo estis en Naĝaf - sciiĝis pri Esperanto pro miaj paroladoj en iu kunsido. (Ni petis ŝian helpon). 3 tagojn poste S-ro Doai telefone citis de la Imamo al mi: "Tiu ĉi revolucio ne okazis por ke la noblaj viroj ne sukcesu servi. Sed kiel vi mem aludis, jam ne estas tempo de agitado. Laboru trankvile sed senbrue ".

Kiom da esperantistoj ni havas nun kiuj kompetentas instrui E-on en universitatoj? Pri Mirbaqian mi sendis leteron al UEA, al Lee, li ne respondis. Mi skribis al UEA ke ili devas lanĉi trejncentrojn. Poste mi sendis Reza Ĥejrĥah-on…Mi diris la resumon de ĉi tiuj paroloj al Torabi…Nuntempe la registaro ne agnoskas Esperanton .

Azarhuŝang : Okazis kaj pasis S-ro D-ro .Mi volas esti kuracataj la pasintoj. Finiĝu la malpacoj. Estu kuracataj.

D-ro : Mi eksiĝos de UEA ĝis la venonta printempo. Mi ne fidas al Torabi.

Azarhuŝang: Se ili mensogus kaj iuj nur aŭdu iliajn vortojn…Vi ombrumu al ili ( permesu ilin esti sub via konduko).

D-ro: Ili, sen mia konsilo, faris tion. Mi diris al Ŝafii ke nun ne estas taŭga tempo. Li iris for.

Azarhuŝang : oni povus solvi tiujn ĉi disordaĵojn.

D-ro: Oni disdonas la leterojn …propono por disordiĝo! ... Torabi volis ke mi invitu lin flanke de la universitato. Ne okazis tia. Kial ili ne estas honestaj? Por mia parolado kunvenis 700 personoj. Por Heĝazi 33 personoj. En la unua bulteno: Ĉiama aktiva majstro …En la dua: Ni, pioniroj de Esperanto! Ili ŝtelas la titolojn {de aliaj homoj)

Azarhuŝang: La daŭrigo de tiuj ĉi aferoj multobligus la erarojn.

D-ro : Mi donis ultimaton al UEA. Mi ne blufas. Ili kunsidos en la marto. Ni vidu kio okazos. Mi finigos la aferon.

Azarhuŝang : Kiel oni povas solvi tiujn ĉi disordaĵojn?

D-ro : Vidu mia animo, mi povus akcepti la respondecon de tiuj ĉi (Moĝtaba Ĥejrĥah - Navvab Mozaffari) ĉe la sistemo (t.e. la registaro), sed mi ne povas kreditigi S-ron Daqestani (li celis Baqestani).

Azarhuŝang: Se ekde nun, sen via permeso, ili ne eldonu bultenojn? ...

D-ro : Mi malkonsentas kun la eldonado de bultenoj.

Azarhuŝang: Mi parolis kun la ministerio de Erŝad (cenzuroficejo), ne ekzistas problemo.

D-ro: Tiuj eldoniĝas en lingvo ne agnoskita, kiun Erŝad ne scipovas. Ni prilaboras fari oficialajn justicajn tradukistojn . Tiuj bultenoj, sciencvidpunkte, ne valoras groŝon.

Azarhuŝang : Sed tiuj fortoj…

D-ro : Kia forto?

Azarhuŝang: Tiuj 4-5 personoj.

D-ro: Skribu artikolojn. Tiu ĉi, S-ro Mozaffari, lia sepa-oka artikolo (novelo) presiĝis en " Kontakto ". Ankaŭ S-ro Torabi verku siajn artikolojn kaj sindebutu al la mondo.

Azarhuŝang : Ilia faro estis erara. Tio ne estis ĝusta pri vi kaj S-ino Sedighi. Se la eldonado de bulteno estas malĝusta substreku ĝin, sed konduku tiun ĉi forton.

D-ro: Via edzino estas instruistino de S-ro Torabi. S-ro Sajjadpur editas. F-ino Fahmi editas. Tiel ne eblas. Mi verkis pri tio libron je 1345 ( = 1966-7) . Laŭ mi tio ne estas nova fenomeno. S-ro Buller morgaŭ ne venos defendi de S-ro Torabi kiu pentris la korpon de la muzulmana virino en sia dormoĉambro. Kial vi etendis viajn manojn al mi? Al kiu? Al tiu kiu scias plie ol tiuj kiuj sidas en UEA? Mi estas verkisto kiu verkis 25-6 librojn. 6 jarojn mi havis radioprogramojn. Pli ol 200 artikoloj eldoniĝis de mi en periodaĵoj. S-ro Torabi, finance kaj politike, ne estas fidinda. Vi skribis en Azia Bulteno ke ni havas problemon en Irano. Vi estas stultaj amikoj de Esperanto. Esperanto nun ne povas doni ion al vi. Iu devas sinoferi…

Azarhuŝang : Lasu Osmo Buller-on.

D-ro: Mi konstruis akademian bazon. UEA estas turistema organizaĵo kiu ĉiujare kolektas monon. Kelkajn jarojn antaŭe mi proponis al UEA kiu ja kiel Unesko k.s.- kiuj ĉiun kvaran jaron kunsidas- faru siajn UK-ojn almenaŭ ĉiun duan jaron. Unu jaron ili prizorgu UK-on, alian jaron prilaboru la eldonadon. Unesko nur komplimentas, ne vere helpas. UEA fariĝis turista organizaĵo. Esperanto ne progresis en la tria mondo ĉar homoj kiel Torabi ariĝis ĉirkaŭ ĝi . Esperanto bezonas grandajn homojn. Sadler post sia 3 semajna restado en Irano diris ke li pensis ni per niaj petrodolaroj disvastigis Esperanton. Tonkin la venontan jaron venis al Irano. Mi iris kun li al la universitato Farah Pahlavi. Li diris al mi: " Ĉu vi scias kial mi venis al Irano? Sadler estis priravita pri viaj laboroj. Li pensas ke okazis io mirakla. Kion vi volas?"

- Ĉefdelegitecon.

- Vi fariĝos honora membro. Unu kunlaboranton ja vi rajtos.

Mi ĉefdelegitigis junulon. Sed ne plaĉis al UEA. Ili mem proponis S-inon Sedighi. Mi multe insistis ĝis S-ino Sedighi akceptis. Kial Buller substrekis ŝin? Tia disordigo de UEA ne estas pardonebla. Mi kontraŭos Buller-on. Ni penadis, strebadis, sindonadis por Esperanto , ni elspezadis por Esperanto niajn salajrojn. Ankoraŭ mi pagas por Esperanto . Tiu ĉi ĉambro kostas monate 400.000 rialoj por mi. Nia problemo ne estas kolektiva. S-ron Azarhuŝang mi akceptas sed kiel lia mema persona individuo. Tiel mi sidas kun li interparoli. Sed sole li mem. Lia edzino devas sindemandi kial Torabi studas Esperanton ĉe ŝi? Kial li ne venas al niaj klasoj? S-ro Azari venadis al nia klaso je la jaro 1355 ( = 1976-7). Poste li iris al Eŭropo. Ankaŭ vizitis UEA-oficejon. Kiam li revenis li diris:" UEA estas bankrota organizacio en malnova mizera etaĝo kie sidas iuj, ne estas klare kiuj de kie alvenis…"Mi diris: S-ro Azari! mi edukiĝis en Eŭropo. La universitato kie mi studadis gajnis 7 premiojn…Mi pacience kunlaboris kun li ĝis li lernis Esperanton. Por prepari la vortaron mi helpis S-ron Samimi. Mi helpis S-inon Mellatĥah, kiu ricevu la plej unuan oficialan ofic-dekreton kiel esperantista oficisto en la institucio Dehĥoda Vortaro…Samimi estis en agonio. Mi iris al lia hejmo aĉetinte dek kilogramojn da papero. (la okuloj de D-ro fariĝis larmoplenaj). Li havis vortarojn de la rusa, germana, angla, ktp. al Esperanto. Li estis lectoro de la franca lingvo kaj librotenanto de la lernejo Simin Daneŝvar. Mi demandis lin:

- Ĉu vi scias la rusan?

- Jes

- La germanan?

- Iomete

- La francan?

- Bonege

- La anglan?

- Mi povas uzi

Kaj per mia kuraĝigo kaj helpo presiĝis la E-persa kaj persa-Esperanta vortaroj. Mahmud Moŝkeri ankaŭ, helpis. Li dufingre tajpis la vortarojn. Sed Samimi ne helpis al Moŝkeri. Estis fame ke Samimi estas bahaano. Li ne estis salajrata. Atai aĉetis lian libron de lia filo, 40% malpli ol la prezo indikita sur la kovrilo…

Tiam ili diru: "Ni pioniroj?". Kio el ili estas egala kun tiu de ni? Ilia aĝo? Ilia …

Lincoln diradis: " Oni povas trompi ĉiujn dum mallonga tempo, oni povas trompi malmultajn dum longa tempo, sed ĉiujn poreterne oni ne povas trompi. Tiu ĉi (aludante al Behruz Atai) persistas monopoligi. Li volas teni ĉiujn laborojn en siaj manoj. Unu libron mian la eldonejo Padide volis presi, Atai koleriĝis…

Se la ĝenerala direktoro hereze ŝanĝu la ĉefdelegiton, mi ja kontraŭus …

Azarhuŝang: Tio ne estas via problemo, estas ia delegita problemo …

D-ro: Ni ĉiuj estas unu. Mi aĉetis komputilon por ŝi (Ĵila) 5.000.000 rialojn, ankoraŭ mi as paganta la ŝulderojn. Mi malkonsentas asocion. Oni devas malformi ĝin, poste ili venu interparoli. Antaŭ kelkaj jaroj Tejo kunsidis en Israelio. Se iu protestus?! Ĉu ve ne scias kiaj konfliktoj okazus? Se UEA okazigus Uk-on en Israelio mi dismembriĝus. Mi scias la problemojn de la junuloj. Pri ili mi verkis librojn. SAVAK (la sekurecorganizaĵo de la eksreĝimo) multfoje alvokis min…Mi ,kiel kato kiu perdente forigas siajn idojn, forigis Esperanton de la danĝeroj. UEA kaj ĝiaj tutaj suborganoj devas fariĝi lokzonaj. Buller agas arbitre ĉar li neniam estis profesoro. Li ne estas edukita akademie. Lee fariĝis subulo de Buller. Ve al azianoj. Mi diris al Lee: " Mi bedaŭras malmembriĝi kiam vi estas prezidanto de UEA." Mi proponis programon al Ĉinio kiel ili povus eduki dek milionojn da E-instruistoj dum ses monatoj. Je 1968 la universala higiena organizaĵo volis igi min reprezentanto. Ĝi konsilis kun la irana registaro…

En 1325 (1946) mi verkis "la religiajn lecionojn". Atai eldonis ĝin dum dek jaroj, sed ne pagis min eĉ groŝon…Lasu min diri kial mi estas tiom kolera, se daŭros eĉ ĝis la mateno.

D-ro vere estis kolera. Ĝis tiam mi ne ekvidis lin tiom koleran. Li rakontis travivaĵojn pri Esperanto kiujn mi ankoraŭ ne aŭdis. Pri d-ro Pezeŝki kaj liaj E-kursoj en Karaĝ. Pri la karakteroj de S-ro Azari. kaj pri kelkaj aliaj okazaĵoj…

Azarhuŝang demandis: Kion signifas do la unuiĝo?

D-ro : Mi ne aktivas sole. Mi konas ilin. Mi ne konas vian edzinon. Mi ne povas konfirmi iun kun kiu mi ne kunlaborus 2-3 jarojn. Estas problemo en E-movado ke ĉiu - pro la imago de la facileco de Eo - imagas ke li/ ŝi povas eniĝi ĝin de ĉiu loko kiun li /ŝi preferas…La solvo estas ke ili devas sidi en miaj klasoj kelkajn jarojn studi E-on. Mi demandu ilin pri la lecionoj. Mi prezentis al unu el miaj klasoj S-inon (fraŭlinon) Fahmi, sed ŝi…(stulte ŝi agis)…. Ili devas pardonpeti …

Azarhuŝang: Permesu ilin samvojiĝi, nek resti en kontraŭa fronto … Ĉu vi permesas min skribi al Buller?

D-ro : Vi skribu, sed se vi volas ke ankaŭ mi fariĝu kontenta, antaŭ ol alsendi legigu la tekston al mi. Mi ne povus konfirmi iun antaŭ ol mi ne konus tiun. Oni devas studi la 22-jaran historion de Esperanto en Irano (1353- 1375 = 1975- 1997). D-ro Vahidi estis en la Komerca fakultato…ili festis ion, ankaŭ mi estis invitita, mi iris malfrue. D-ro Vahidi demandis min:

- Kie vi estis D-ro ?

- En Esperanto …

D-ro Vahidi diris ke tiam li pensis ke D-ro MHSZ fariĝis freneza! Kio estas Esperanto? Li mem pli poste establis Azma institucion por Eo…

( La kunsido, kiu poste famiĝis kiel la delegitara kunsido, finiĝis je 23:15 - 1375/11/01 = 1997/ 01/ 20 en la Atai eldonejo - Strato Gandhi - Tehrano)

***

نوشته شده در چهارشنبه سیزدهم اردیبهشت ۱۳۹۱ساعت 12:13 توسط سید نواب مظفری بلوچی

MEMUARO pri MHSZ kaj la Esperanto-movado en Irano 3

MEMUARO pri MHSZ kaj la Esperanto-movado en Irano 1

2016-02-26T11:23:00.001+03:30

sendependa verko originale en Esperanto pri instruaĵoj de MHSZ

[Prof. Doktoro Mohammad Hasan (Naser-ed Din) Saheb-oz Zamani] kaj la historio de la Esperanto-movado en Irano de la novembro 1987 ĝis la marto 2010

verkis kaj respondecas la enhavon:

Sejjed Navvab Mozaffari Baluĉi (snmb)

Tehrano - Irano - Aprilo 2010

Enkonduko de la verkisto

Ekde 1987, kiam mi ekkunlaboris kun la Atai Eldonejo, mi ade vizitadis D-ron MHSZ kaj notis liajn instruaĵojn, lecionojn, parolojn ktp. Ĝis la aprilo 2010, kiam mi verkis surbaze de tiuj notoj, ĉi tiun memuaron, mi nenie publikigis eĉ eron de tiuj notoj.

Ĉi tiu memuaro entenas miajn notojn ĝis la lasta nia kunsido en la marto 2010. La notoj mem kelkoble pli multas ol tiu ĉi memuaro. Se mi parolus pri aliaj dokumentoj, tekstoj el liaj verkoj, opinioj de aliaj geamikoj pri li kaj liaj aktivadoj ktp, la volumeno de tiu ĉi memuaro ankoraŭ pli multiĝus. Mi rezignis tian longigon ĉar mi volis skribi nur pri ne eldonitaj aferoj pri li, kiujn mi mem povus atesti. Alie tiaj memoraĵoj kaj tekstoj povos esti eldonataj pere de li mem aŭ aliaj liaj studentoj. Mia memuaro koncernas nur tion kion mi mem pripensis, ĉeestis, lernis kaj povos pridefendi.

Alia kialo laŭ kiu mi ne uzis ĉiujn miajn notojn estis ke ĉirkaŭ du triono da tiuj notoj ne rekte tuŝis la Esperanto-movadon aŭ Esperanton mem.

D-ro MHSZ akceptis Esperanton kaj enportis ĝin en Iranon havinte sian propran filozofion. Do Esperanto estas nur parto de lia solvilo por nia kriza situacio. Li meritas memstaran pli volumenan volumon en kio estu traktata tuta lia idearo. Estus pli dece, laŭ mi, ke tiu verko estu en la persa lingvo por la irananoj. Se li permesos, tion povos fari komitato kiu konsistu el liaj ĉirkaŭuloj inter kiuj nepre devos esti liaj esperantistaj gestudentoj.

Mi rezignis fari enhav-tabelon por ĉi tiu memuaro, ĉar mi verkis ĝin ne por esti kronologia biografio de lia vivo aŭ la historio de la E-movado en Irano. Kiam mi komencis en la marto 2010 kaj finis ĝin en la neksta aprilo, mi jam havis la tutan notaron legitan kune kun mian impresaron kies forta interplektiĝo ne permesis min disĉapitrigi la verkon. Tamen la verko pli malpli karakterizas sin havantan laŭ-datan ordigon.

Esperanto, kiel lingvo, kaj ankaŭ eĉ ĝia interna ideo, laŭeble penas resti neŭtralaj. Sed la homoj, kiel faras aliloke, strebas kiel eble plej ili povas, alproksimigi ĝin al siaj propraj ideoj politikaj, religiaj k.s. Mia forta inklino kaj strebado estis prijuĝi laŭjuste. Tial mi rompis la komplotan silenton, kion lanĉis kaj daŭras iuj esperantistoj pri MHSZ kaj liaj amikoj, kaj mi parolis pri ambaŭ flankoj -depost la skismo okazinta en la irana

E-movado-, kiel mi mem spertis tion kaj konis ĝiajn kialojn, esperante baldaŭan pli justan kaj pli honestan priparolon.

Mi prenas la respondecon de la teksto kaj avide atendas ajnan reagon, por pli kompletigi ĉi tiun verkon en ĝiaj eventualaj postaj eldonoj.

Sejjed Navvab Mozaffari Baluĉi

UEA-membro ekde 1989 * UEA- Delegito ekde 1996

snmozaffari@yahoo.com - http://snmb.blogfa.com

Malmulte da homoj renkonteblas dum la vivo, kiuj tiom efikas nian vivon kiujn ni ne povus forgesi ĝis la fino de nia vivo. Por mi unu el ili estas profesoro doktoro Mohammad Hasan (Naser-ed Din) Saheb-oz Zamani, kiun mallonge, en la esperantaj tekstoj, ni nomas MHSZ aŭ simple; D-ro.

Kiam por la unua fojo ( novembre 1987 ) mi vizitis lin, mi estis oficisto de la Atai Eldonejo. La eldonejo estis lanĉita pere de Ahmad Atai je la jaro1936 . ( Kiam D-ro MHSZ estis unujaraĝa ). Ahmad Atai , kiel li mem diris en siaj memoraĵoj, estis laborinto ĉe la librovendejo Mozaffari en Tehrano. Li pli poste, kolektinte siajn monojn, lanĉis sian memstaran librovendejon kion li baldaŭ plivastigis kaj faris ĝin fama eldonejo. Ahmad Atai, kvankam ne edukita en universitato, kvazaŭ malkovris D-ron MHSZ. La plej multo de la verkaro de D-ro MHSZ estas eldonitaj de la Atai eldonejo. La ĉefan branĉon de la eldonejo jam posedas kaj manaĝas Behruz Atai, inĝeniero pri meĥaniko kaj jam de longe esperantisto. Mi komencis kunlabori kun la Atai eldonejo ekde la merkredo 11an de la novembro 1987. Tiam nur kelkajn tagojn antaŭe mi estis reveninta el Bulgario kien mi iris por serĉi studeblecojn. Dum tiu vojaĝo min multe helpis Esperanto kaj bulgaraj vere afablaj homoj. Sed bedaŭrinde eĉ en socialista lando oni postulis monon por ekstudi! Tri jarojn antaŭ ol tiu vojaĝo mi eklernis Esperanton per korespondaj kursoj de la instituto Azma kion estris D-ro Hosejn Vahidi. Ĝis tiam mi konis D-ron MHSZ nur verkinton de famaj libroj. La Atai eldonejo estis la sola eldonejo kiu eldonis esperantajn librojn.

En la Atai eldonejo mi komencis prilabori Esperanton, administri E-sekcion, verki E-ajn korespondkursojn por korespondaj gestudentoj kies nombro en la finaj tagoj de mia kunlaboro ( en julio 1989 ) atingis je 1.000 , ktp. Kompreneble mi ankaŭ helpis aliajn kurantajn aferojn de la eldonejo.

Mi estis verkinta E-persan korespondan lecionaron surbaze de barata koresponda lernolibro kiam Behruz Atai prezentis min al D-ro MHSZ celante plibonigi mian Esperanton. La fakto ke mi ne komencis Esperanton unue rekte kun D-ro mem, longdaŭre restis suspektoplena problemo inter mi kaj D-ro. Dum tiuj unuaj tagoj mi komprenis ke D-ro ne facile ekfidas al homoj. Li jam instruis pli ol 140 elementajn E-kursojn, en universitatoj aŭ aliaj lokoj, kaj estis iom ne plaĉa afero por li ke la unua dungita kaj salajrata E-oficisto estu ne de liaj lernantoj. Li tre diskreteme kaj suspekte akceptetis min. Antaŭ ol la unua ĉea kaj vidalvida intervizito mi jam legis liajn librojn kaj lia nomo sonis en miaj oreloj kiel fama aŭtoro.

Mi sciis ke D-ro enportis Esperanton en Iranon post la unua ondo de antaŭuloj kiel Etesamolmolk ( La patro de Parvin Etesami, la fama irana poetino. Yusof Etesamolmolk en sia periodaĵo "Bahar" parolis pri Esperanto. Pri li D-ro skribis en la libro " La Dua Lingvo ), Bahman Ŝejdani kaj aliaj, kiuj unue ekstrebis prezenti Esperanton al la irananoj kaj iuj el ili eĉ verkis vortaretojn kaj lernolibrojn. (ekz-e Bahman Ŝejdani: La publika lingvo Esperanto - E-persa lernolibro kun vortareto kaj intervjuoj kun 13 iranaj esperantistoj - Tehrano- 1929) . La unuaj klopodoj ne sukcesis pro malkonsento de Reza ŝaho, la unua ŝaho de la duŝaha Pahlavi-dinastio. La dinastio estis perdita per la revolucio de 1979.

Mi ne intencas reverki la tutan E-historion de Irano , pri kio D-ro MHSZ sufiĉe parolis en sia verko "La Dua Lingvo" kaj aliaj siaj verkoj. Por interesintoj mi citas nur fragmenton da, el la raporto " Iran-Esperanto Raportas" numero de 09.05.1996, plej sube de tiu ĉi memuaro, sub la numero (1) kiun subskribis mi kaj Ĵila Sedighi, la edzino de D-ro MHSZ .

Mi intencas rakonti miajn memoraĵojn kiujn mi mem povas konstati, kaj kiuj okazis antaŭ miaj okuloj. Certe ĉi tiu verko ne estos la tuta historio de Esperanto en Irano. Sed mia verko estos ia pravigilo por D-ro MHSZ , kiu sindoneme konsekris sian vivon -almenaŭ la duan duonon- por Esperanto. Mia pravigilio ne estas nur defendo de li mem, sed defendo de lia gvidadmaniero por E-movado en Irano.

Ekde la unuaj tagoj de nia renkontiĝo, D-ro suspektis ke mi estas komunisto. Ĉu pro mia dika liphararo, ĉu pro mia ĵus reveno de Bulgario, ĉu pro tio ke mi uzis la marksismajn terminojn, ĉu pro mia nacieco - ja la gilananoj ĉiam estis akuzitaj je emo al sia norda forta najbaro; Rusio- aŭ mia arda pasio al teame, organize pristrebi por Esperanto. Li estis lerta psikologo kaj samtempe bone kogninta la iranajn antaŭ kaj postrevoluciajn junularajn aferojn. Mi ne volas diri ke li eraris sed vere mi ne estis komunisto. La socialismo iam havis lokon en mia menso kiel alternativo de la reĝeca diktaturo, sed mi neniam nomskribis ie, neniam membriĝis en komunista partio aŭ organizaĵo. Mi nur studis iliajn librojn por plibone rekogni kaj kiam de prijuĝo, kapabli agi scie. Mi neniam fariĝis sklavo aŭ soldato de io aŭ iu. Kvankam tiu maniero- esti liberalo sen dependo de iuj- kaŭzis grandajn damaĝojn por mi. La komunistoj malakceptis min pro mia kredo je Dio, kaj la religiemuloj akuzis min je libera kontaktado kun nereligiaj homoj. Tamen kiam de kvereloj, ambaŭ alvokadis min interjuĝi iliajn diskutojn kaj disputojn!

Kiam mi vizitis Bulgarion en la jaro 1987, mi vere konvinkiĝis ke la komunismo ne povas savi la homaron. Eĉ tieaj ekskomunistoj, kiuj privokis min al la religio, pridiskutintaj la aferon kun mi, min pli puŝis al la libera pensmaniero. Mi konstatis ke neniu ideoligio povus fari paradizon por la homaro, sed la inferon ili nepre farus! Iu profesoro de la fiziko, en kies domo mi estis gasto, diris al mi ke por savi min mi devas turni mian vojon al la libera mondo. Cvetan, min rekomendis iri al Francio! Mi renkontis neniun honestan homon kiu estus kontenta pro la reganta komunismo. Ĉiu kiun min pridemandis tie havis seriozajn dubojn pri tiu ideologio.

Sed D-ro , ĉiun fojon kiun mi vizitis, ekis insulti la komunismon, socialismon kaj tiajn organizaĵojn en Irano. Mi certiĝis ke li estas libera homo, pensulo sendependa, dokta homo simile al kiu ne troveblis en mia ĉirkaŭo, sed aliflanke mi respektis iujn komunistojn kiel Ehsan Tabari, kies saĝaj kaj profundaj priserĉoj de iranaj politikaj, kulturaj, sociaj demandoj ege plaĉis al mi. Ja inter ili ekzistis homoj kiuj rezigninte ĉiujn postenojn, monrimedojn, famemojn kaj riskinte pri sia vivo, batalis kontraŭ la ŝaha diktatoreco. Oni ne povus paroli pri la irana intelektuleco kaj samtempe rezigni pri tiaj, ne malmultaj, komunistaj kaj marksistaj, batalantoj. Sed D-ro ŝajnigis esti kruela antikomunistulo. Liaj paroloj estis ĝustaj, sed lia tono, lia mimikaro dum la parolado, montris la aspekton de senkompata venĝemulo kiu fanatike malamikas al ĉiuj komunistoj, senkonsidere ke multaj el ili estis torturite buĉitaj en la prizonoj de la Ŝaho kaj nun ili estas estimataj de junuloj kiel naciaj martiroj. Tia fanatika malamikeco ne plaĉis al mi. Mi ne estis komunisto, sed tiom da malestimo kontraŭ sindonemaj batalantoj kiuj oferis siajn tutajn karaĵojn por la popolo- spite al malĝusteco de ilia ideologio- laŭ mi ne estis justa kaj honesta maniero kritiki ian ideologion. Mi konis en ĉiuj tiaj grupoj homojn kiuj vere ne pripensis siajn profitaĵojn. Ili amis la popolon kaj honeste pristrebis por la progreso de sia patrolando. Mi nur volis esti libera junulo kiu konscie decidus kaj prijuĝus, ne nur pro admonoj de la patro, de la instruisto, de la registaro ktp. Tial mi elspezis mian plimultan poŝmonon aĉeti librojn kaj periodaĵojn de diversaj grupoj. Tiaj libroj kaj periodaĵoj pliposte kaŭzis multajn malfacilaĵojn por mi. En la fermita socio, ĉefe kiam ardiĝas la nelogikaj emociaĵoj, ĉian penon por sciiĝo, oni konsideras kiel krimaĵo, ĉiu kontraŭa, eĉ nur diferenca, periodaĵo, libro ktp povus veki ies venĝemon.

Dum tiuj arde entuziasmaj postrevoluciaj publikbruaj tagoj, kiam en mano de ĉiu junulo flirtis standardo alikolora, D-ro rekomendis saĝe pripensitajn kondutojn, eviti emociajn farojn, decidi raciajn reagojn, forresti de ajna membriĝo en politikaj organizaĵoj ktp. Nun mi povas pravigi lin. Ja estas prave ke multaj el la plej bonaj junuloj de tiu ĉi lando mortis vane nur pro la bataloj inter la diversaj organizaĵoj. Se ili restus vivaj ĝis nun, ĉu ili ankoraŭ persistus pri siaj opinioj? Ĉu la vero kion alcelas ĉiu junulo, estas konstante neŝanĝebla absolutaĵo?

D-ro pravis, ĉar tiam eĉ la simpla aniĝo en eĉ nepolitika organizaĵo kaŭzis adan suspektovekon kaj persekutadon. Tiam Eo mem havis nedifinitan situacion. Iun tagon ĝi estis antiimperialisma lingvo kio kaŭzus nian sendependiĝon de Usono kaj Britio- kiuj strebus nin dependigi de si mem per siaj lingvoj kaj kulturoj-, kaj alitage, Eo fariĝus la lingvo de la cionistoj, bahaanoj kaj framasonoj. Eĉ iam E-on oni akuzis je esti lingvo de komunistoj, ĉar la jugoslavaj partizanoj batalante kontraŭ la nazioj interparolis E-e por ke la nazioj ne komprenu ilin!

D-ro volis bari ankoraŭfojan neniigon de junuloj akuzitaj je levigo de diferenca - tiom suspekta- flago. Li agis saĝe. Li kognis la gvidarton, la iranajn prizorgaĵojn kaj la socipsikajn kondutojn de la irananoj.

Sed akcepti liajn opiniojn por iuj (eks)lernantoj- kiujn denun ni nomu "la junuloj"- ne estis facila. Ili volis havi sian memstaran grupon, sian standardon, sian klubejon, kaj , samkiel la politikaj organizaĵoj, siajn demonstraciojn. Esperanto por tiaj junuloj estis ilo por sociaj, politikaj aktivadoj. Tio timigis D-ron. Ĉar li estis la patro de la irana E-movado. Li respondecis ĉiajn okazojn pri kaj pro Eo. Li ne povis permesi ke Eo fariĝu alia partio. Sed la junuloj ĉiam ripetas la misfarojn kaj erarojn kiujn faris la plenaĝuloj kiam de siaj junaĝoj. Ili ne aŭskultis D-ron kaj ekmarŝis sian vojon. Ekĝermis semo de skismo ĉirkaŭ kio ariĝis esperantistoj al kiuj ne plaĉis la maniero de D-ro.

Ili registris E-asocion, ricevis abonprezojn, eldonis dulingvan revuon, lanĉis E-kursojn ktp ktp.

Multaj el miaj esperantistaj geamikoj komencis kunlabori kun la nova asocio. Ĉiu el ili ricevis postenon tie. Sed ili neniam invitis min. Eble ili estis certaj ke mi ne forlasos D-ron. Mi ja konstante partoprenis la kursojn de D-ro, kie mi havis mian konstantan seĝon en la unua vico. Samtempe ĉiujn kursojn de Ĵila Sedighi, la edzino de D-ro, kie oni studis pli progresintajn lecionojn, mi partoprenadis.

Dum ĉiu kunsido mi ekkonatis novan aspekton de la vizaĝo de D-ro. Li estis tiom plena de spertoj, scioj, kiun ne ĉiuj senpaciencaj junuloj, kiuj volis famiĝi per Eo, povis toleri. Liaj lecionoj estis por mi ne nur lecionoj de mia lingvoscio sed ankaŭ tiu de mia vivoscio

Miaj interrilatoj kun Ĵila estis pli bona, pli varma, pli intima. Mi vere amis ŝin kiel filo sian patrinon. Tian elkoran senton mi havis ankaŭ al D-ro mem. Sed granda diferenco estis inter ili. Mi povis deklari miajn senton, amon, favoron kaj afablon al Ĵila kiam ŝin mi vizitadis. Sed al D-ro neniam mi sukcesis aldiri eĉ unu vorton kiel mi volis. Ĉe D-ro ĉiam mi estis pasiva, lernanta kaj aŭskultema. Kvazaŭ io ne permesis min paroli ĉe li. Ĉe Ĵila mi fumis, parolis E-e aŭ Perse pri ĉio, eĉ iafoje pri D-ro mem. Sed ĉe D-ro mi sentis pezan atmosferon kie mi kvazaŭ devus ekzameniĝi pri la tuta kulturo de Irano kaj solvi ties problemojn.

Ĵila reviziis miajn verkojn, helpis min eldoni ilin en E-aj revuoj, membrigis min kie ajn laŭ ŝi estus necese (interalie en UEA, kion poste mi komprenis estis kun konsilo kaj permeso de D-ro) ktp.

Verdire ŝi estis mia ĉefa kuraĝiganto por daŭri miajn verkadojn kaj tradukadojn.

***

D-ro insistis ke li mem instruu la elementajn kursojn de Eo. Sed la progresigajn kursojn instruis Ĵila. Ĵila tre flue parolis en Eo.

Je la unuaj jaroj de mia konatiĝo kun ili,D-ro instruis E-on en domo situanta en la urbocentro, kiun ni nomis " verda domo". Laŭ ordono de D-ro nenian abonprezon oni ricevis, nek eĉ skribis la nomojn de la volontuloj. Sed ekzistis kaso al kio, se oni volus, povus monhelpi. Tie tutaj regantaj leĝoj de la lando estis observataj kaj respektataj. Eĉ la tagoj de viroj estis disigite de la tagoj de virinoj. Tie nenia politika agado estis permesita. Oni nur lernis esperanton kaj aŭskultis la parolojn de D-ro MHSZ . Al la lernintoj oni donis nenian certigilon, diplomon aŭ ajnan alian dokumenton. Sed la progresigaj kursoj de Ĵila estis iom pli libera. La sola kialo estis ke ĝi okazis en la Atai eldonejo kio estis pli publika loko. Tie oni legis la E-eldonaĵojn, pridiskutis la diversajn demandojn de la movado. Tie ambaŭ seksoj rajtis partopreni, ĉar tie kunsidis ankaŭ la UEA-gedelegitoj de la lando. La nura kondiĉo estis ilia nivelo de Esperanto. Ili devis scipovi legi kaj skribi esperante.

Jam de 1984 mi eklernis Esperanton per la korespondaj kursoj de Azma instituto. Dum mia vojaĝo al Turkio ( kie mi estis gasto de nun forpasinta samideano Hajreddin Dural, en Istanbulo) kaj Bulgario (en Sofio kaj Pazarĝik) mi uzis E-on tre flue. Sed mi ŝuldas mian plifluiĝon en Eo al la kursoj de Ĵila. En ŝiaj klasoj mi lertiĝis paroli, legi, traduki kaj verki E-e kaj konatiĝi kun la E-movado en kaj eksterlandskale.

Sed en la klasoj de D-ro { ne nur la elementaj kursoj kiujn mi ofte ĉeestis por lerni la instrumanieron de D-ro, kvankam li min permesis iri al la klasoj de Ĵila} kaj kursoj por iuj specialaj lernintoj, jam multe el ili delegitoj de UEA, mi lernis pri la politiko, kulturo, literaturo, serĉad-rimedoj, socipsikologio ktp. Tiam , laŭ mi, D-ro estis komparebla nur kun Ehsan Tabari. Iliaj vidpunktoj ne estis samaj, sed iliaj manieroj; rigardi profunde kaj ĉiuflanke al la detaloj kiujn aliaj malmulte priatentis estis , laŭ mi, similaj. Min plaĉis la verkoj de ambaŭ. Tabari devis prizorgi la obsrvadon de sia partio; Tude- kies ideologo li estis- kaj eble la nordan grandfraton- en kies Moskva komunistpartia altlernejo kaj la akademio de la sociologiaj sciencoj apud la centra komitato de la komunista partio li studis marksismon kaj la filozofion- sed D-ro estis libera de ajna engaĝiĝo, krom tiuj kiujn li mem difinis por si.

Nuroddin Kianuri, iama ĝeneralsekretario de la komunista partio de Irano; Tude, la rivalo de Ehsan [ollah] Tabari, diras pri li: " Ehsan Tabari estis konscia homo, li scipovis kelkajn lingvojn, li havis ege ŝarpan memorpovon, li regis la persan literaturon, la antikvan persan literaturon, li bone sciis pri la Islamo, li konis la Filozofion ĝenerale, kaj la islaman filozofion {aparte}. En Moskvo li finis la komunistpartian altlernejon kaj la sociologian akademion apud la centra komitato de la komunista partio, en la Filozofio. En la demokrata respubliko Germanio li doktoriĝis pri la fako Filozofio . Se mi memorus ĝuste, lia tezo estis la Molla Sadra filozofio. Li havis sufiĉajn sciojn pri la okcidenta filozofio. Li ankaŭ studis la marksismon kaj pri tio li sciis, sed, miaopinie, lia scio pri la marksismo estis libra, nek scioj kiuj estus enirinitaj en lian viandon kaj haŭton ( t.e. irana eldiro pri profunda eniro de ia scio en ies kapon aŭ animon- snmb ).

D-ro MHSZ ne dependis de io aŭ iu. Lia memstareco kaj sendependeco kaŭzis lian oftan solecon. Se tiu ĉi devizo estus ĝuste ke: " la frukto de ĉiu penso estus la mono", D-ro ne estis tiom sukcesa! Iam mi pripetis lian permeson lanĉi privatan eduk-institucion kie ni instruu al volontuloj de universitataj konkursoj la ordinarajn lecionojn kaj la fremdajn lingvojn kaj per ĝia mono ni aparte lanĉu E-sekcion. Tiam tiaj institucioj havis finance prosperan bazaron kaj kiu volis eniĝi universitaton bezonis relerni siajn lecionojn en tiaj institucioj. Sed D-ro absolute ne akceptis kaj forigis min de tiaj pensoj. Li argumentis ke tia mono estas " mono gajnota pro la angoro de la familioj" .

Alifoje mi proponis eldoni E-revuon. Ankaŭ tion li ne permesis. Li ade diris ke se ni havus ion por diri al la mondo, ni eldonu ĝin en mondfamaj esperantaĵoj.

Eĉ Behruz Atai , lia eldonisto, iafoje plendis ĉe mi ke ĉe D-ro ne valoras groŝon la negocaj aferoj. Li absolute ne pripensis la monon. La universitato Ŝahid Beheŝti, kie D-ro instruis Esperanton, proponis doni Peugeot aŭton al D-ro kontraŭ la ŝtata prezo. La aŭton li povus vendi en la nigra bazaro pli ol duoble, sed li rifuzis! Li estis vera irana derviŝo (en ĝia pozitiva signifo). La lusumon de la "verda domo" li mem pagadis. Li eĉ aĉetadis teon kaj sukeron por la lernantoj, el sia propra poŝo.

Pri sia esperantistiĝo, D-ro rakontis ke en la jaro 1948, kiam je sia 13 jaraĝo li verkis libreton didaktikan pri la principoj de la instruado de la redaktado, li dediĉis tri paĝojn al Esperanto . Pli poste, en la jaro 1974, kiam dum iu vendredo, li purigadis sian librarejon, li renkontis tiun libreton. Li reinteresiĝis kaj trovinte librojn de Szilagy kaj Bahman Ŝejdani , la saman tagon li studis ambaŭ librojn kaj skribis leterojn al diversaj adresoj kiujn li disponis. Respondis nur la Brita E-asocio. Ili donis la adreson de UEA, tiame situinta en Kolno. D-ro postulis siajn tutajn tantiemojn kaj verkosalajrojn de la Atai eldonejo kaj komencis lanĉi E-kursojn. Li klopodis plenumi promeson kiun li mem promesis al si mem en sia 13 jaraĝo. D-ro komencis la instruadon de Esperanto provante kun Omid Atai , la plej juna filo de Ahmad Atai . Omid ĉiam diras ke li estas la plej unua iranano kiu formale kaj klase eklernis Esperanton. La libron " La dua lingvo " pli poste verkis D-ro surbaze de la rezultoj testitaj ĉe Omid Atai.

***

Ĝis kiam mi edziĝis en la jaro 1990, min tre plaĉis la vivmaniero de D-ro: Domo plenplena de libroj- kie pro amaso da libroj oni ne povus trovi sidlokon- kaj homo libera de ĉia ajn engaĝigilo. Mi jam de antaŭe vizitis iujn famulojn en iliaj domoj, sed vidinte la domon de D-ro, mi miris ke giganto kiel MHSZ kiel povas vivi tiel modeste. Sed post mia edziĝo, mi pli komprenis ke kiom malfacile estas vivi kiel li. Malmulte da famuloj povas vivi kiel li vivas modeste,libere, tutsole kaj vere laŭ sia korvolo. Li vivis tiel pro povi eviti la proponatajn postenojn. Havante respondecojn li ne plu povus vivi tiel libere. Li oferis la monon sub la piedoj de la libervivo.

Mia edziĝo, mia akceptiĝo en universitato kaj la naskiĝo de mia filino(ĉiuj en la irana jaro 1369 = 1990-1) ne forigis min de la E-kursoj kaj de la kunsidoj de D-ro kaj de Ĵila.

D-ro ne partoprenis mian edziĝfeston. Estas ĝuste ke la viro ne havus tiom da libereco post sia edziĝo. Sed mia edzino neniel malhelpis min partopreni la kursojn de D-ro. Ankaŭ ŝi estimis D-ron kiel mi mem.

D-ro MHSZ ne diktis ian difinitan manieron al siaj disĉiploj. Li opiniis, kaj li mem respektis tion, ke la gvidanto devus esti kiel ĝardenisto, nek kiel brikisto! La ĝardenisto ne juĝas pri la floroj de sia ĝardeno. Li prizorgas ilin por ke ĉiu floro disfloru laŭ siaj potencialo, talento kaj naturo. Sed la brikfaranto volas ke siaj tutaj brikoj estu samformaj. D-ro ne jesis la kondicionalan eduksistemon, laŭ kiu, kiel la hundo de Paŭlov, la alparolato, la disĉiplo, aŭ la adepto de ideologio, nur tiam ricevus bonajn respondojn , kiam li/ ŝi ( D-ro proponis la pronomon "Ri" anstataŭ uzi li/ŝi/ĝi, kiel en tiu ĉi frazo) montrus bonajn - laŭ la prijuĝanta gvidanto- kondutojn.

La altnombra verkaro de D-ro montras ke li, jam de sia junaĝo, pripensis la demandon de la gvidadarto en Irano. Ankoraŭ liaj libroj troveblas nur malfacile pro elĉerpiĝo, kvankam liaj verkeroj estas instruataj kiel studobjektoj indikate en universitataj studlibroj. ( ekz-e: Azad universitato - Rudehen- psikologio- edukgrupo 163- studobjekto; grupa dinamismo- profesoro; Qannadan- pp 10-17) . Li ne reverkis siajn ankoraŭ postulatajn librojn. Li eĉ evitis instrui en universitatoj, krom E-on.

Kiam mi ekstudis en la universitato - post mia dekjara laborado kiel kontisto havante nur mezlernejan diplomon- tiam mi povis pli bone kompreni la instruaĵojn de D-ro, kaj komparante lin kun miaj universitataj profesoroj, mi ekkonstatis kia trezoro estas D-ro. Tial mi decidis ne perdi eĉ unu lian vorton. Verdire mi ne renkontis eĉ unu profesoron kiun mi povus kompare egaligi kun D-ro MHSZ . Kompreneble de ĉiu majstro mi lernis ion, sed neniu el ili estis tiom multflanka, profundpensa, analizkapabla kaj samtempe reganta la decajn gvidadartajn manierojn kiel D-ro MHSZ estis. Elinter la profesoroj de la tuta mia baĉeloriga periodo, mi nur povas nomumi d-ron Sirus Ŝamisa, kiu havis iajn similecojn kun D-ro MHSZ . Sed li ja ne povis satigi mian sciosoifan animon. Ŝamisa estis diferenca kaj pionira profesoro, kiu edukite en la Aksfordo, bone regis la literaturon. Esperanto kaj MHSZ jam fariĝis por mi mezurilo por mezuri kaj prijuĝi la profundon de la scioj de miaj profesoroj kaj ilian avangardecon.

Paroli pri Esperanto kaj MHSZ , estis mia klasa friponetaĵo. Mia instruisto de la angla ne montris amikan konduton. Ĉe aliaj profesoroj, kiam mi ne sukcesus konvinki ilin, mi citis de D-ro ion. Tiam oni silentis kaj aŭskultis. Lia nomo estis sufiĉe fama por ke miaj profesoroj ne kontraŭstaru min. Kelkaj el ili eĉ miris ke li ankoraŭ vivas. Ĉar ili pensis ke li apartenas al la pasinta generacio. Ili pravis, ĉar lia unua libro eldoniĝis je lia 15-16 jaraĝo. Ne nur la profesoroj sed ankaŭ la gestudentoj interesiĝis pri D-ro kaj demandis min pri la ebleco lin viziti. Elinter tiuj interesiĝintaj studentoj mi elektis Maĝid Asadi kaj prezentis lin al D-ro. Maĝid estis mia amiko, poeto, verkisto, kiun enuigis la ordinaraj instruistoj. Li ja - kiel mi- serĉis iun novan. Mi pensis ke li meritas la D-ran , almenaŭ unuafojan, viziton.

Feliĉe mi ne eraris. Maĝid pli poste multe uzis la rekomendojn de D-ro en siaj verkoj. Maĝid dum certa tempo partoprenis la kursojn. Sed mia- opinie li pli ol por E-o, frekventis viziti D-ron mem. Li neniam fariĝis perfekta esperantisto, sed oni povas diri ke li jam fariĝis perfekta mhsz-isto.

Dum la postaj jaroj mi esperantigis la novelon " La vagabonda hundo" de la fama irana verkisto Sadeq Hedajat ( 1902-1951). La tekston editis Ĵila kaj mi sendis ĝin al Fonto (brazila Esperantlingva beletra revuo) kiu presigis ĝin en la n-ro 101.

Ankaŭ ekde 1989, komenciĝis eldoniĝi miaj mallongaj noveloj en " Kontakto ", kaj kelkaj tradukaĵoj en " Monato " ktp. La presiĝoj de verkaĵoj, ĉefe la reagoj de legintoj, tre kuraĝigas la aŭtoron daŭri sian verkadon.Neforgesebla estas mia ĝojo pro informiĝo pri la presiĝo de mia unua novelo en "Kontakto", pri kio mi sendadis miajn postajn verkojn al tiu magazino. Mia amo al Ĵila fariĝis pli pro ŝia helpo editi miajn verkojn kaj kuraĝigi min pluan laboradon en E-literaturo. Ŝi estis la unua kiu antaŭvidis mian sukceson. Pri miaj verkoj mi mem rekte neniam priparolis kun D-ro, sed probable Ĵila faris tion, ĉar kelkfoje, tre poke, li aludis la aferon. Se D-ro havus tempon legi miajn "bagatelaĵojn" kaj diri sian opinion eble iom ŝanĝus mia aŭtora maniero. Sed D-ro neniam donis taskon al siaj lernantoj. Mi ne scias la kialon, sed nepre por tia sia konkludo D-ro havis sian propran premisaron. Eble li volus lasi nin liberaj trovi nian vojon laŭ niaj talento kaj potencialo. La informon pri la presiĝo de mia unua novelo telefone donis al mi F-ino Simin Emrani, talenta esperantistino, kiu poste aliĝis al "la junuloj" en kies organizaĵo ŝi instruis E-on kaj oficiale prenis ian respondecon.

Dum la jaroj 1994-5 Ĵila multe penis anigi min en UEA kiel delegito aŭ FD. Ekde la jaro 1996 aperis mia nomo en la jarlibro de UEA kiel tehrana FD pri la persaj lingvo kaj literaturo ( mia universitata fakstudo), kontismo ( mia profesia laboro) kaj la vegetarismo ( pri kio mi aktivis reprezentante TEVA kaj kunlaborinte kun enlanda vegetara organizaĵo). Tiam mi vere estis okupita. Mi studis en universitato, havis administran kaj financan respondecon en la tehrana metroo, kiel parttempa entreprenisto mi subskribis kontrakton kun ia universitata eldonejo desegni ĝian financsistemon ktp. Ĉio ĉi, krom mia ĉiutaga laboro traduki ion de esperantaj fontoj por enlanda vegetara revuo, traduki ion de la persa en E-on por E-aj revuoj, verki novelon por " Kontakto" ktp estis rimedoj ke mi havu pli interplektitajn rilatojn kun D-ro. E-on mi praktikis en la kursoj de Ĵila, sed en la kursoj de D-ro ni pli multe parolis pri la filozofio de la movado, pri la kielantaŭigo de la movadaj celoj ktp. Kvazaŭ D-ro- certiĝinte ke la kursoj de Ĵila sufiĉas por ni esti ene de la lingvaj demandoj- strebis eduki la venontajn manaĝantojn de la movado.

D-ro ĉiam diris ke la ŝajna facileco de Esperanto faligis iujn en iluzio ke ili povas esti instruistoj de Esperanto kaj eĉ gvidantoj de E-movado. Sed kiam ili ekaktivas pli serioze, ili eliluziiĝas kaj ekkomprenas ke sen sufiĉe da spertoj, scioj, universitata edukado, socia kredito k.s. ili ne povas sukcesi. Tio estas unu el la suferaĵoj de Esperanto kio bedaŭrinde ĝis nun kaŭzis grandajn damaĝojn kaj misfamon de Esperanto. Tiukiale D-ro ne permesis eldonadon de enlanda E-revuo. Li opiniis ke - krom la cenzuro - ni ne havas sufiĉe da kompetentaj verkistoj. La pasado de jaroj, pravigis D-ron. Multaj el la t.n. triamondaj E-movadoj kiuj ekis eldoni periodaĵojn, post kelkaj numeroj ĉesigis. Laŭ antaŭvido de D-ro, ili komencis per la bildo de Zamenhof kaj finis per sia propra bildo. Se ni havus ion por diri al la mondo, estus pli bone eldoni tion en la mondfamaj periodaĵoj.

***

La "Verda Domo"n ni perdis dum tiuj jaroj, ĉar la posedanto emis anstataŭigi la domon per apartamentara loĝejo. Tio estis profitdona negoco dum tiuj jaroj. Neniu esperantisto estis tiom riĉa kiu monhelpu D-ron, almenaŭ pagi la duan duonon de la prezo. D-ro havis duonan monon por aĉeti la domon kaj li pretis pagi ĝin. Mi ne scias kial la esperantistoj ne estas riĉaj aŭ kial la riĉuloj ne fariĝas esperantistoj! Alia nia loko kie ni kunvenis pri Esperanto, estis la konstruaĵo de la Atai eldonejo. Ankaŭ tiu domo trovis la saman sorton. Atai deklaris ke li emas apartamentarigi la konstruaĵon. Finfine tio ja fariĝis ŝika moderna apartamentaro ankaŭ kie mankis loko por Esperanto. Ahasveriĝis ni esperantistoj. D-ro ade ripetadis ke Esperanto ne donas monon al iu (almenaŭ nuntempe), sed tiuj kiuj estis en siaj fantaziaj revoj ne aŭskultis tion kaj eliluziiĝinte fariĝis malamikoj de D-ro. Ili akuzis lian gvidmanieron ke Esperanto havas nenion en Irano. Li neniam altrudis al iu donaci por Eo. Li rekomendis al ni ke ni elspezu maksimume 5% de nia tempo aŭ mono por Esperanto. Li timis fari malamikojn por si aŭ por Esperanto en la domoj de geesperantistoj.

Eble en la negoco, en la industrio, en la ekonomikaj entreprenejoj, k.s. estas logike atendi ekvilibran bilancon. Jes, tie la kreditaj saldoj devas esti plidikaj ol la debetaj. Sed kian enspezon povus havi ekz-e Esperanto, Filozofio,Poemo,Sociologiaj Studoj ktp se la ŝtatoj ne subtenus ilin? Ĉu la demando " la internacia lingvo" povus stari sur siaj piedoj se ŝtato ne subtenus? Ridindaĵo; iam oni ordonis al la hospitaloj ke ili devas enspezi almenaŭ egale al siaj elspezoj! La rezulto?:Ekmortado de malriĉaj malsanuloj.

Iam oni studadis tian planon por proponi al la ministerioj . Vi imagu! Se tio okazus, tiam la ministerio de edukado devus almozpeti de la ministerio de nafto…aŭ devus ricevi de ĉiu knab(in)o la koncernan sumon. Tiam kiom da geknaboj povus studi? En kia mondo ni vivas kie riĉa ŝtelisto preferindas al la malriĉa Platono?!

Unu el la studtemoj de D-ro, pri kio iafoje li parolis kun ni, estis la studado de la civilizacihistorio de Helenujo. La tragedio estas la determino de la sorto. Laŭ D-ro ŝajnis strange ke la popolo kiu kredis je la determinismo, fariĝis fondinto de la sciencmaniera pensado. Li multe estimis la trion; Sokrato, Platono kaj Aristotelo. Sed pri la ĉi lasta li deklaris pli profundan estimon. D-ro diris ke pro la aristotelaj teorioj la eŭropaj lingvoj atingis al la nivelo de " la teĥnika prozo". Li opiniis ke la persa lingvo - krom literatura - ankoraŭ ne atingis sian teĥnikan prozon.

Pri la lingvaĵoj, lin ne plaĉis la kunmetitaj vortoj. ( Spite al lia studado en Germanio kaj lia rego je la germana lingvo.En la germana lingvo oftas la kunmetitaj vortoj )

Lin pli plaĉis la simplaj vortoj kaj en la persa kaj en Esperanto. Li rekomendis ke se la sola vorto ne deklarus la ideon oni uzu la afiksojn. Ekde la unuaj kunsidoj mi rimarkis ke li havas plibonigajn ideojn pri Esperanto mem. Elinter liaj modifigaj proponoj estis pri la participa formo; os/as/is + ont/ant/int. Li proponis ke anstataŭ la (ekz-e) formo: "Mi estis irinta" oni diru "Mi is iris" aŭ anstataŭ " Mi leginte iris" oni diru " Mi legis kaj iris" ktp. Lia proponita RI ( anstataŭ li/ŝi/ĝi en frazo kie la referenco de la pronomo ne rekte aŭ klare aludas al difinita sekso ) jam estis ofte uzata ĉe lingvanoj en kies lingvoj oni havis koncernan problemon.

La persa lingvo anstataŭ li/ŝi uzas nur unu pronomon "u". La sekso ne estas difinita. Tial kiam de traduko, se ni ne havus egalan pronomon, ni devige uzus aŭ li aŭ ŝi, neniu el kiuj precize estus ĝustaj. Ja multaj kritikemuloj pro tio ( kaj ankaŭ pro tio ĉi ke en Esperanto la inaj vortoj deriviĝas de la viraj) riproĉas Esperanton kaj akuzas ĝin je antifeminismo kaj virismo. Kiu certas ke Dio estas viro por kiu ni uzas Li, kial ne Ŝi? Aŭ almenaŭ Ri? Ĉar D-ro scipovas kelkajn lingvojn, li rekomendas al la preciza atento pri la signifo de la frazo kiam de traduko. Li evitigis nin de la vort-al-vorta traduko. La tradukanto devas bone scii la internaciismon de Esperanto. Esperanto bazas sur la logiko kaj matematiko tial kompreneblas por edukitaj homoj kie ajn. La logiko estas komprenata de homo ĉu li estus iranano aŭ de alia lando. Li atentis pri la plej nuancaj diferencoj de la lingvoj. Ekz-e pri la pronomoj; li opiniis ke ni devas ege atenti. En la persa ni havas du tipojn da pronomoj: algluaj kaj disaj. La algluaj pronomoj (pronomaj sufiksoj) estas komprenataj de perslingvanoj, arablingvanoj, turklingvanoj k.s. Sed al multaj hindeŭropaj lingvoj mankas tia funkcio. Laŭlogike ambaŭ tiuj pronomoj faras la samon en la frazo. T.e. unu el ili logike estas kroma, plua kaj nebezona.

Pri la irana literaturo li kuraĝigis nin kritiki ĝin ĉiuflanke, nek kiel kliŝaj komentarioj nur adorantaj. Li opiniis ke ni bezonas kulturturnon, kaj la kulturon oni ne povas ŝanĝi per abruptaj faroj kiel revolucio. Li opiniis ke Eŭropo ŝuldas sian evoluon al preciza analizado de sia civilizacihistorio. Sed en la oriento oni ne faras same. Tie ĉi oni nur diagnozis sian malprogreson sed nenion faris tion kuraci.

Ĉu Mao akiris bonan rezulton de sia kultura revolucio? Ĉu principe eblas atingi pli bonan kulturan staton per tiaj abruptaj ŝanĝoj? Certe li dubis. Por novvestigi la malnovan ideon estas necesa la arto, kaj por teni freŝa la arton, oni bezonas pensadon.

La kulturaj ŝanĝoj devas okazi malrapide, paŝo post paŝo, ĝis ĝi fariĝu generacia memoraĵo. Tial li kredis ke ni devus enigi Esperanton en la lernejojn. Ĉar multaj triamondaj landoj preferas imiti Eŭropon, se tio okazus en la eŭropaj lernejoj, estus plifacile por ni enigi ĝin en niajn lernejojn. La ĉina klopodo estas nesukcesa ekzemplo de la izolita agado por E-o. Pri Esperanto aro da ekonomike aŭ politike interplektitaj landoj devas eki kune. Eo iam ekdisfloris en orienteŭropaj landoj, sed baldaŭ klariĝis ke tio havis aliajn kialojn - interalie la emo de subpremitaj homoj je liberiĝo kaj kontakto kun la libera mondo-. Tiaj provizoraj kialoj ne povas prosperigi, disvastigi kaj antaŭenigi Esperanton. Tiaj instigoj estas nur ondoj kiuj venas kaj iras kaj postrestigas iajn spurojn ne ĉiam pozitivajn.

D-ro MHSZ opiniis ke la eŭropaj, nordamerikaj kaj japanaj esperantistoj povus roli pliserioze. En iliaj landoj troveblas pli da eblecoj, ne ekzistas cenzuro. Ĉefe pri la eŭropaj E-lingvaj supernaciaj lernejoj li emfazis. Tie la hodiaŭaj samklasanoj fariĝus morgaŭaj respondecaj instancoj de siaj landoj. Kompreneble iliaj amikecoj daŭros surbaze de la komuna lingvo Eo, kio helpus multe al Eo mem. Multajn aktivadojn pri Eo, niaj kolegoj povas fari en Eŭropo kaj Nordameriko, pri kio ni en la triamondo eĉ ne povas imagi. Pro la nedemokrata strukturo de ĉitieaj organizaĵoj, se la ĉefo perfidus aŭ oni engaĝigus lin, la tuta organizaĵo irus al la difinita vojo aŭ iam eĉ al malorganiziĝo. Tio ordinare ne eblas - eĉ iafoje ne kompreneblas - en liberaj landoj.

D-ro konis la iranan kulturon, iranan homon, iranan gvidadmanieron, kaj pro siaj longaj rezidoj en eŭropaj landoj, li konis ankaŭ la interdiferencojn.

نوشته شده در چهارشنبه سیزدهم اردیبهشت ۱۳۹۱ساعت ۱۲: ۹ توسط سید نواب مظفری بلوچی

MEMUARO pri MHSZ kaj la Esperanto-movado en Irano 2

la Esperanto movado en Irano laŭ la raporto de S. N. Mozaffari Baluĉi

2016-02-26T02:40:00.000+03:30

Antaŭparolo

Kiel ĉio alia, ankaŭ ( la historio de) Esperanto en Irano iel rilatas al la politiko! Esperanto estas ero de pli ampleksa solvopako kion importis intelektuloj tempe de la Konstitucia Revolucio ( 1285 ir. = 1906 ) por uzi ĝin dum siaj streboj por la modernigado.

Unu el la konsiderindaj movadoj de irananoj por moderniĝi dum la lastaj jaroj de la 19a jarcento kaj fruaj jaroj de la 20a jarcento sendube estis La Konstitucia Revolucio (1285 ir.=1906) kiun partoprenis kaj religiuloj kaj sekularaj intelektuloj, kelkaj el kiuj elkomence havis rilatojn kun iuj en eksterlando. Post tiu revolucio la fendo inter la du flankoj profundiĝis. Do, estas kompreneble ke ĉio de alia flanko fariĝas malbona! Esperanto apartenis ne al la ambaŭ flankoj.

Tio estas la ŝlosilo por kompreni kial lingvo en Irano povas havi (mal)amikojn.

Aliaj kialoj pro kiuj Esperanto en Irano fariĝis tiom diskutata, estas;

- la juda deveno de ĝia iniciatinto

- rekomendo de la bahaismo por lerni ĝin

- rekomendo de iaj framasonaj loĝioj ĝin lerni.

- Kontraŭ-staro de la instruistoj de fremdaj lingvoj

Feliĉe la konfliktoj inter jesantoj kaj neantoj de Esperanto ne estis tiom intensa kiom ekzemple tiu de la socialismo kaj komunismo, pro kiuj mortiĝis homoj!

Paroli pri io, pri kiu parolas la homoj el diversaj vidpunktoj, ne estas facile, tamen mi klopodas kiel eble plej senjuĝe, neŭtrale, juste kaj honeste priparoli.

Kronologie

1901(1910)

Laŭ UEA-jarlibro de 1928, la unuaj pioniraj esperantistoj en Irano estis M. Abesgus, (rusa bankoficisto mortinta en 1930 kies verko Kraljeviĉ Marko, laŭ vikipedio, estas la unua proza originalaĵo en Esperanto, premiita en la literatura konkurso de 1896 ) en Tehran, E. Rebrik en Reĉt (Raŝt) kaj A. Ter Hovhanisiantz en Tabriz. (temas pri la jaro 1901= 1279/80 ir. Aŭ la jaro 1910 (= 1289ir.) Mi vidis ambaŭ datojn en sube menciitaj referaĵoj, sed la paperan jarlibron ĝis nun mi ne sukcesis akiri).

1910

Somere de 1910 en la monata revuo Bahar artikolo aperis pri Esperanto, de Jusef Etesam-ol-Molk (1874-1937), la patro de la fama poetino Parvin Etesami (1913-1937) .La titolo estis: " Nova Lingvo Esperanto " ( 1910, 2a eld., pp.427-428)

La revuo mem estis frukto de la Konstitucia Revolucio (1906= 1285 ir). La prezento de Esperanto pere de tiu avangarda intelektulo, kaj la revuo mem, grandparte impresis, kaj influis al tiamaj iranaj kleruloj tre favore al nia afero.

1911

En 1911, Abdul Baha (23 majo 1844 Tehran – 28 novembro 1921 Hejfa) filo de Bahaollah kaj ĉefo de la bahaismo, proklamis, ke ĉiu bahaano lernu Esperanton!

1912

Kursoj de Esperanto komenciĝis en Tabriz en 1912. La Jarlibro de UEA por 1912 listigis Ardaĉes Der Hovhanissiantz, kiel delegito en Tabriz, je la adreso de la Imperia Banko de Irano( la sama laborejo de la rusa bankoficisto M.Abesgus). Li estas denove en la listo en sekvanta jaro, kaj estas kunigita kun delegitoj en Qazvin (instruisto, Mohamad Labib) kaj Tehran (Bahman Ŝidani, bahaano kaj redaktoro de la ĵurnalo Raad), kaj Ahmad Jazdani, oficisto de urba instanco , kaj Ahmad Kasravi.

1913

Gazetoj en 1913 parolis ofte pri Esperanto. E-istoj en Tabriz intencis eldoni propran gazeton sed la urbestro eldonis cirkuler-anoncon, kiu malpermesis eĉ legadon de „malutilaj gazetoj”. Tiutempe E-istoj jam estis en la urboj Tabriz, Teheran, Reŝt, Ĝulfa, Urmia, Maŝhadsar (Babolsar), Quĉan, Ardebil, kaj Savuĝbulaq.

1914

En 1914 Esperanton energie prilaboris en Tehran la bahaano Bahman Ŝidani, kaj, Resser, rusa bankoficisto. Ili laboris dise, longe nenion sciante pri la laboro de unu la alia, nur en 1916, interkonatiĝinte, ili agadis kune. Ŝidani tiam havis 10 E-istajn instruistojn en la urbo kaj 100 gelernantojn. De tiam la movado ĉiam altiris novajn batalantojn.

1915

Ŝidani kompilis la unuan Esperanto-manlibron en la persa lingvo.

Lia lerno-libro "Esperanto en 20 lecionoj" estas brile verkita lernolibro kaj ankoraŭ uzebla por perslingvanoj. Li estis la plej longdaŭra UEA delegito en Irano kaj ankoraŭ portas la rekordon, dum 31 jaroj sinsekve li estis UEA-delegito en Tehrano.

Li multe verkis en Iranaj gazetoj, ĵurnaloj kaj aranĝis diversajn kursojn tra la lando. Li fondis "Persia Esperanto-Asocio"n pri kiu ni nur havas gazet-anoncon kaj ankoraŭ ne detalan informon pri la asocio.

1920

De tiu jaro ni scias ke:

1-Ahmad Jazdani, uea-membro,partoprenis en la Haga Monda Kongreso de Esperanto .

2-Esperanto estis proponita kiel la lingvo de la Ligo de Nacioj en 1920.

Persujo ludis gravan rolon pri la klopodoj adapti Esperanton kiel la lingvo de la Ligo de Nacioj. La persa delegito Princo Arfa-od-Doŭle, estis unu el 11 delegitoj, kiuj proponis la adapton en la rezolucio prezentita al la unua Asembleo de la Ligo je la 9a de Decembro, 1920, kaj renovigis en la dua Asembleo ( 9a de Septembro 1921).

Edmond Privat, dank' al sia amikeco kun S-ro Amir Saham-od-Doŭle Qaffari ( ambasadoro de Irano en Svisio), kaj princo Arfa-od- Doŭle Mirza Reza Ĥan Daneŝ (1848-1936) la ĉefdelegito de Persio ĉe La Ligo de Nacioj rekompence de senpaga parol-traduko por irana delegacio, sukcesis defendi Esperanton. Ĉirilate, Edmond Privat skribis:

Li mem subtenis nian aferon kaj subskribis la unuan proponon kune kun Lord Cecil…

Princo Arfa Ligo de Nacioj

1921

" Esperanto en kvardek Lecionoj" Miĉel Becker kaj E. Grosjean Maupin, estis la unua tradukita lerno-libro en la persa. La tradukistoj estis {anoj de} Asocio de Esperantistoj en Tabriz.

1925

Mi trovis foton en la Vikipedio pri la iranaj esperantistoj en Hamadan. La foto havas la daton 1925. Interesis min la sidantoj en la unua vico; militare vestitaj kun glavoj!

Iranaj esperantistoj – Hamadan – 1925- (vikipedio)

En 1925 fondiĝis grupoj en Sultanabad (Vaĝinak Sarkisjan kaj Reza Taheri gvidis kursojn) kaj en Tabriz (Ali Akber Nemseĉi).

1928

Laŭ la Dietterle-statistiko, en 1928 iranaj E-istoj estis en 8 lokoj de la lando.

1929

-" Komuna Lingvo Esperanto " de Bahman Ŝidani, lerno-libro kun vortareto, 2a eld. 1929.

-Du artikoloj de Ahmad Kasravi," Kiel ni lernu Esperanton " 1929, 2a eld. pp.10-11. vd. ankaŭ: " Kar-vande Kasravi" 1973,la unua eld.

1930

La jaroj 1930 vidis malkreskon je interesiĝo pri esperanto. Kvin delegitoj estis listigitaj en la Jarlibro de 1934, sed tute neniu en 1937, kiam la loka politika kondiĉo fariĝis malfavora al ĝia internaciista perspektivo.

En 1930 Darjus-Nemseĉi (Tabriz) aperigis “la Esperanto ŝlosilo”n en la persa lingvo .

1933-1975

Malhela periodo por Esperanto

-En 1933 UEA-delegitoj troviĝas en Esfahan, Raŝt, Sultanabad, Tabriz kaj Teheran.

Grandparte, kun la leviĝo de Nazi-reĝimo en Germanio, ankaŭ tiama reĝo, Reza Pahlavi (1875-1942 – kiu ekis kontraŭ la angloj ŝajnigi amikemon al la germanoj), malpermesis Esperanton kun diversaj akuzoj – interalie, ke la lingvo estas la propagandilo de Bahaanoj, do, anti-islama! ( ambaŭ ŝahoj de la Pahlavi dinastio emis konsideriĝi kiel kredantaj ŝijaistoj). (Estas politika proverbo in Irano: Se vi volas fariĝi gravulo en Irano, vi devas fariĝi ŝijaisto!)

Plene regis mal-ordoj, kaj mal-esperigaj kondiĉoj en la milit-okupita lando pere de la aliancitaj povoj. La E- movado ĉesis aperi sur la publika scenejo dum 42 jaroj! Verŝajne nur en la jaro 1944, ni vidas la libron: (" Mia Vivo " de Ahmad Kasravi, 1944. 4a eld. Bahman Azadegan eldonejo, kiu parolas pri Esperanto).Kasravi verkis ankaŭ arablingvan artikolon en dulingva revuo (arab-angla) " Al Aŭqat ol Araqija " en Irako pri Esperanto kaj tradukis libron el Esperanto en la araban.

Ahmad Kasravi

Kasravi pro sia akra kritikaro pri la religio, kulturo, politiko kaj eĉ literaturo, havis severajn malamikojn kiuj finfine terormortigis lin. Lia iama parolo pri Esp-o pliposte fariĝis konteksto ĉe malamikoj de Esp-o oponi ĝin. Kasravi post kiam konatiĝis kun E-o, baze de logika strukturo de E-o, proponis plibonigojn por la persa lingvo. La proponojn oni povas legi en lia tiurilata libro “La pura lingvo”.

1975-1979

Antaŭ la Islama revolucio

La moderna Esperanto-Movado komenciĝis en 1975 per publikigo de 33-paĝa artikolo de d-ro M.H.Saheb Zamani en la revuo de la Tehrana Universitato – “La Disfalo de la Babela Turo” Homo, kaj Lingva Revolucio (Daneŝkade, n-ro 2, p.115-148, printempo, 1354 ir./1975).

Lia lernolibro “La dua lingvo” ĝis nun estas la plej referencata manlibro por lerni E-on en perslingvaj landoj.

Dum nekredeble mallonga tempo, E-o jam fariĝis dise konata kiel la plej dezirinda dua lingvo. La Universitato de Tehrano, ne-antaŭ videble, funkciis, kiel la centro de la gvidado kaj organizado de la landa movado. Dum la furoro de E-o land-skale, komenciĝis sinsekvaj petoj kaj invitoj pri Esperanto-instruado.

Post 1979 (= 1357 ir.)

Ĉi-periode, Esperanto-movado spertis tri fazojn:

(a) Tra revolucia sinteno:

En 1979 ekflamis la islama revolucio. La juna Esperanto-movado, travivis krizajn tagojn de la reĝimŝanĝo. Post la fondiĝo de la Islama Respubliko en Irano (11. feb. 1979), kaŭze de la revolucia furoro, kvazaŭ eksplode, kaj haste, la Esperanto- movado denove ek-prosperis en Irano. La soci-politika neŭtraleco, kaj la kontraŭ-diskriminacia karaktero de la lingvo Esperanto, estis mem favoraj faktoroj fari ĝin des pli bonvena, kaj alloga al la revoluciema Irano. Alia kialo estis la forta emo de la antiimperialismaj revolucionistoj, kiuj konsideris la anglan lingvon kiel la lingvo de du tiamaj satanoj, Usono kaj Anglio.

Denove, organiziĝis E-kursoj, kaj aranĝoj, ĉi-foje ne nur kadre de la fakultatoj kaj lernejoj, sed ankaŭ en multaj moskeoj (EPC, 7. 1982, p.l6/HdE, 5, 1982, p.2).

En 1979, en la lernolibroj de la iranaj gimnazioj, aperis ĉapitroj, verkitaj de d-ro Saheb-Zamani,sub la titolo “Kulturo kaj Lingvo” pri Esperanto. (Esperanto, dec. 1979, p. 20- marto 1980, p.56). Sekve, dek miloj (entute ĉ.80,000) da pet-leteroj, rul-leteroj, eĉ telegramoj, alfluis al la Ministerio pri Edukado tra la tuta lando. Resume, ili petis, ke post tia revolucia paŝo pri prezentado de Esperanto en la lernejoj, oni faru la duan paŝon: “Oficialigu Esperanton en Irano, kaj dissendu instruistojn por ĝin instrui”!

La Ministerio pri Edukado sendis cirkuleron (je 22.4.1980) al la mezlernejoj tutlanden kaj invitis la instruistojn pri fremdaj lingvoj kaj ankaŭ sociaj studoj partopreni E-kursojn. La intensaj kursoj sub la gvidado de d-ro Saheb-Zamani, kaj kolegoj, okazis en la iama klubo de usonanoj en Tehrano, somere de 1980. Entute 675 geinstruistoj lernis instrui E-on (E-o, okt. 1980, 161-163/ HdE, 1.1981,1). Bedaŭrinde, tiu plano ĉesis pro la milito inter Irano kaj Irako (1980-88).

Malgraŭ la komenco de milito inter Irano kaj Irako septembre de 1980, d-ro Saheb-Zamani, sukcese organizis, kaj gvidis la sep-monatan Esperanto-kursn kun la fin-ekzameno por oficiroj de la Irana Aer-armeo – plej eble unika en la historio de Esperanto (Esperanto, majo 1981p.97).

Somere de 1981 d-ro Saheb-Zamani lanĉis la Iran-Esperanto-Domon ( kiun la esperanto-lernantoj nomis verda domo) por pli koncentri la disajn agadojn.

(b) Dua, tre malfavora fazo:

La komenciĝo de la milito inter Irano kaj Irako (sept. 1980), i.a. kaŭzis ankaŭ suspektoplenan atmosferon en la lando kiel okazas ne malofte en la revoluciaj landoj.

Baldaŭ, formiĝis atakoj kaj mis-propagandoj kontraŭ Esperanto. Intertempe, rolis grave ankaŭ la kontraŭ-agadoj de instruistoj pri fremdaj lingvoj, cele subteni siajn postenojn.

Vintre de 1982, en kelkaj gazetoj, aperis artikoloj kun severaj akuzoj kaj atakoj al la Esperanto-movado. Oni eĉ nomis la Esperanto-movadon la rimedo de la Internacia Cionismo, kaj nomis la pionirojn de la movado kontraŭ revoluciaj agantoj en Irano. Endas rimarkigi aparte, ke en tiamaj cirkonstancoj de la lando, eĉ malpli severaj akuzoj, povus kaŭzi persekutadon kaj eĉ ekzekutadon.

Dum multaj monatoj eĉ nura esprimo de simpatio al Esperanto fariĝis vivo-danĝera. Sekve, miloj da komencantoj forlasis la kursojn, kaj ĉiuloke, ĉefe en moskeoj kaj lernejoj oni, per si mem, fermis la kursojn. La movadaj aktivadoj ĉesis kaj limiĝis al hejmaj rondoj.

Konklude, oni, povus diri, ke en revolucia Irano, unue ek-trakuris iu Esperanto- Ŝoko tro favora, kaj tuj poste, reage, frapis ege malfavora Kontraŭ-Ŝoko: Esperanto unuavice renkontis supermezuran bonvenon, kaj baldaŭ ne-antaŭvideblan antagonismon.

Nek favora, nek tre antagonisma: Iom-post-iom, dum la lastaj monatoj de 1983, la Esperanto-movado de Irano spertis nek favoran nek malfavoran sintenon de la oficialaj instancoj.

Travivante la teruron de la dua fazo, la movada strategio devus, pli malpli, ŝanĝiĝi al: “Anstataŭ la kvanton, oni prizorgu plie la kvaliton.”

La agadoj jam plu ne estu okul-frapaj, sed funde konstruaj! oni zorgeme selektu volontulojn,edukadu ilin resti esperantlingve kreativaj, esti movaduloj, spontanee, defendokapablaj, i. a. fake, universitat-nivele akcepteblaj, religio-politike ne tro maldiskrete avangardaj. La cirkostancoj montris klare ke, laŭ la proverbo irana, “Unu lerta batalulo, pli valoras ol centmil birdtimigiloj”

Tiel, dum 1983,oni rearanĝis Iran-Esperanto-domon, la kursojn ktp., emfazante sur la kvalito ol la kvanto. Vintre l982, oni komencis eldoni la bultenon IER (Iran-Esperanto-raportas).

En la jarlibro de UEA de l984, unuafoje, Iran-Esperanto-Movado prezentis siajn aprobitajn, ĉef-delegiton, fak-delegitojn, kaj delegiton, entute 6, (vd. IER/30, 5.11.84).

Pro tiom da sindonema tagnokta laborado de d-ro Saheb-Zamani, lia edzino Ĵila Sediĝi kaj aliaj geamikoj de ilia rondo, Irana E-parolantaro fariĝis regulaj partoprenantoj en universalaj Esperanto-Kongresoj kaj reto da lokaj UEA reprezentantoj establiĝis. Esperanto-kursoj daŭris en universitatoj kaj aliaj lokoj, okazaj artikoloj aperis en la gazetaro, kaj radio kaj televido reliefigis Esperanton de tempo al tempo. Dua eldono de la Esperantlingva Nobla Korano estis aperigita, kaj iom poste traduko de la Robaioj de Omar Khajjam. La unua traduko de la konstitucio de la islama respubliko de Irano aperis en Esperanto en vikipedio…

Skismo en la movado; Maljunuloj kaj junuloj!

Inter esperantistoj ne ĉiuj aprobis la agmanieron de d-ro Saheb-Zamani. Tiujn mi nomis La Junuloj. La junuloj kredis ke d-ro Saheb-Zamani agas pli ol necese diskreteme, konservative, nedemokrate kaj pro sia pasinteco -esti ano de MOS (la monda organizaĵo pri la sano de UN) kaj premiita aŭtoro dum la ŝah-reĝimo- li ne ricevos permeson fari E-asocion. Dum d-ro Saheb-Zamani opiniis ke asocia aŭ kluba manaĝado de E-movado ĝin limigas je anoj de la organizaĵo kaj ankaŭ kaŭzas la suspekton de la registaro kiu kontraŭas ĉian ajn sendependan organizaĵon. La plipostaj spertoj de la Movado, ne nur en Irano, laŭ mi, montris ke d-ro Saheb-Zamani pravis.

Unu el tiuj junuloj, d-ro K. Sajadpur, komitatano de IREA skribis:

Sendube la nuna movado en Irano ŝuldas sian prosperon al la klopodoj de D-ro Saheb-Zamani. Li komencis siajn Esperanto-aktivadojn antaŭ la islama revulocio. Li estis fama psikologo kaj krom siaj Esperanto-agadoj, li estis politike kaj socie aktiva. Post la revolucio, li daŭrigis siajn Esperanto-aktivadojn sed pro sia antaŭa personeco, li ne povis libere aktivi.

Estis persekutoj kontraŭ li kaj Esperanto, precipe far instruistoj de la angla, kondamnante E-on al rilato kun cionismo pro la juda deveno de Zamenhof.

D-ro Saheb-Zamanielspezis grandan forton por batali kaj sukcesis jure venki la kondamnintojn. Sed la etoso, kion ili faris bezonis longan tempon por ŝanĝiĝi.

Precipe pro tio, li kredis ke irana Esperanto-movado ne bezonas asocion aŭ revuon por prosperi. Eble li timis aŭ ne povis paŝi ĉi-direkten pro la etoso ĉirkaŭ si. Aliflanke movado de D-ro Saheb-Zamani fakte ne estis demokratia kaj li deziris ne perdi sian estrecon. Pro tio longtempe irana movado malgraŭ siaj meritoj ne posedis asocion aŭ revuon. D-ro Saheb-Zamanikredis ke ekzistas sufiĉe da Esperanto-gazetoj en la mondo kaj instigis nin verki por ili. Tial aperis historia numero de Kontakto kies enhavon preskaŭ tute verkis irananoj.

Ekde 1992 aperis grupo de junaj esperantistoj, kiuj deziris labori pli libere. La ĉefmotoro de tiu grupo estis S-ro Torabi. Ili sukcesis fondi IREJO-n kaj aligi ĝin al TEJO. La grupo ŝvelis kaj ensorbis kelkajn aktivulojn de la grupo de D-ro Saheb-Zamani, kaj fondis Sabzandiŝan-Instituton, la revuon ‘Irana Esperantisto’, kaj IREA-on dum la venintaj jaroj.

ᴥᴥᴥ

Dum majo 1995 iris delegito de " la junuloj ", S-ro Hamze Ŝafii, al La Maljunuloj peti kunlaboron aŭ samceligon de la aktivadoj. Liaj ĉefaj proponoj estis:

* Okazigi landan E-kongreson

* Propagandi en universitatoj por okazigi E-kursojn

* Eldoni perslingvajn artikolojn pri Eo en la landaj periodaĵoj

kaj samaj aferoj. Sekve la ambaŭ flankoj kunsidis .

Tiu kunsido estis la unua kaj ĝis nun la lasta kunsido kiun partoprenis tiom da esperantistoj el ambaŭ flankoj.

Antaŭ tiu kunsido, kelkaj esperantistoj de ĉiu "flanko" havis kontaktojn kun tiuj de alia "flanko". Ekz-e Behruz Atai pensis ke per la enpacigo de du flankoj, oni helpus la disvastigon de la afero. Li estis la direktoro de la eldonejo Atai kiu eldonis multajn E-librojn kaj havis E-sekcion kie mi laboris kaj verkis E-ajn korespondkursojn por korespondaj gestudentoj kies nombro en la finaj tagoj de mia kunlaboro ( en julio 1989 ) atingis je 1.000. S.F.Tejmuri estis alia. Sed li mem - interparolinte kun s-ro Torabi - rakontis al mi ke ne eblas alproksimigi la du flankojn unu al la alia…

La kunsido ne donis bonan rezulton. Ĉiu daŭrigis sian vojon. Depost tiu kunsido, la kursoj de Ĵila kaj D-ro d-ro Saheb-Zamani okazadis kun malpli da partoprenantoj.

Pro la aparta aktivado de " la junuloj " ne okazis io stranga. Atai eldonejo ne profitis pro nove varbitaj lernantoj.

"La junuloj" tute apartigis sian vojon de " la maljunuloj ".

Verdire la eksteresperantista publiko nenion sciiĝis pri la skismo.

Nuntempa Irana Esperanto-Movado

Hodiaŭ la Esperanto-movado en Irano laŭ la Junuloj estas vigla kaj aktiva, ĉar Irano estas fame konata en la Internacia Esperanto -Komunumo. Laŭ mi la ĝenerala situacio de la Irana E-movado similas al la ĝenerala monda movado. Laŭ d-ro Saheb-Zamanila movado devojiĝis, hobiiĝis, fariĝis ia kluba agado kiu nenian seriozan rezulton donos. Saheb Zamani opinias ke Esperanto , prefere kiel studobjekto, eniĝu la lernejojn kaj universitatojn. Kluba agado aŭ aktivadoj de partio limigas Esperanton al iu difinita grupo. La vera demokratio pri Eo estas tio ke Eo apartenus al ĉiuj, ne nur al la membroj de asocio, klubo, organizaĵo ktp.

Organizaĵoj

D-ro Saheb Zamani post la skismiĝo gvidas dumonatan kunsidon de “La Maljunuloj”. Krome li reviziis, kaj reverkis la libron “La dua lingvo”. Iafoje li paroladas en universitatoj aŭ akceptas studentajn studojn gvidi. Ĵila nuntempe verŝajne silentas. La Junuloj faras ion ,plie registri organizaĵojn kie ili povu laŭvice prezidantiĝi neinvitinte la anojn de La Maljunuloj! Kelkaj iliaj organizaĵoj estas:

Irana Esperanto-Asocio

Irana Esperanto-Asocio (IREA) fondiĝis en 1996 kaj akceptiĝis kiel landa asocio de UEA lastjare dum la UK en Vilno.

IREA ne havas multe da membroj ; ĉirkaŭ 50.

Irana Esperantista Junulara Organizo

(IREJO) estas la pli malnova junulara sekcio de IREA. Ĝi fondiĝis en 1993 kaj akceptiĝis kiel landa sekcio de TEJO en 1994 dum la IJK en Koreio. Ĝi iam estis aktiva organizaĵo kaj eĉ posedis samtempe tri komitatanojn en TEJO-komitato.

Sed dum la lastaj jaroj kaj post la transiro de siaj aktiv-uloj al mezaĝeco, ĝi perdis sian aktivecon.

Sabzandiŝan-Instituto

Tiu instanco estas oficiale registrita privata instituto por propagandi kaj instrui la lingvon Esperanto. Sabzandiŝan signifas Verdpensuloj en la persa. Fakte ĝi estis la bazo por fondi IREA-on kaj la portalo por havi rilatojn kun iranaj organizaĵoj, ĉar registrigi IREA-on kiel oficialan asocion bezonas penigan laboron kaj daŭran tempon sed registrigo de privata lingvo-institucio estas multe pli facila tasko.

Irana Ligo de Esperantistaj Instruistoj

La landa sekcio de ILEI ankaŭ ne estas aktiva nuntempe.

Oficejo

Ekzistas oficejo ekde 1997 en Teherano.

Revuo

La organo de IREA estas ‘Irana Esperantisto’. Relative belaspekta kaj bonkvalita revuo.

Alia revuo estas sezona 56-paĝa duone persa duone Esperanto (Mesaĝo de verdpensuloj). Oni bone lernis de la sorto de «El Popola Ĉinio» kaj klopodas ne limigi la revuon al artikoloj nur pri la lando. La persa parto ĉefe enhavas artikolojn pri Esperanto kaj ties movado kaj celas allogi la legantojn al la lingvo.

La rajton eldoni Iranan Esperantiston oni gajnis post 5-jara laboro por konvinki iranajn respondeculojn. Malgraŭ la akceptebla kvalito de Irana Esperantisto, la nombro de la abonantoj estas malpli ol atendata.

Libroj

Dum la lastaj monatoj eldoniĝis du gravaj lernolibroj: La nova eldono de « La Dua Lingvo » de D-ro Saheb-Zamani, libro pere de kiu irananoj konatiĝis kun Esperanto kaj lernis ĝin ; kaj « La Plej Facila Lingvo de la Mondo » de Ahmad Reza Mamduhi.

La Unua Irana Esperanto-Kongreso

la 21-an de Marto 2014 La Junuloj organizis la unuan Iranan Esperanto-Kongreson (IREK-1) en Tehrano. La kongreson partoprenis neniu el La Maljunuloj.

Dum la kongreso La Junuloj klarigis ke Esperanto lingvo havas longan historian en Irano, kaj la Movado estas pli-malpli aktiva dum la pasintaj 113 jaroj, sed ĝis nun pro diversaj kialoj, ĉefe politikaj, ne estis ebleco por okazigi nacian kongreson. Laŭ la prelego de S-ro Mamduhi, la vic-prezidento de Irana Esperanto Asocio (IREA) en la dua tago de la kongreso: “Laŭ la naturo de iranaj registaroj dum la historio, kunvenoj de regataj ne estis tiel plaĉaj/bonvenaj”.

La lasta parolo:

D-ro Sayadpour, de IREA skribis:

Malgraŭ pli-malpli stabila stato de irana Esperanto-movado (asocio, revuo, oficejo, kunsidoj,...), ĝi estas en sia nadiro de aktivado. Pasinte la homa forto estis pli granda, kvankam la bazo aŭ ne-homaj fortoj estis malpli. Ni multe diskutis pri tiu afero dum niaj kunsidoj sed ne trovis la kialon.

Do, mi povas klare vidi ke la Junuloj finfine komprenis ke kial d-ro Saheb Zamani insiste evitis fari asocion. Nuntempe eĉ UEA kaj aliaj mondaj asocioj suferas la membrokrizon, kotizkrizon kaj aliajn krizojn kiujn kaŭzas tia maniero de la manaĝado. Ĉijaran Bonaeran UKon partoprenis ĉ. 700, la pli malalta kvanto de la movada historio!

S. N. Mozaffari Baluĉi - UEA-membro ekde 1989

Fontoj/Referaĵoj

-Vikipedio

- http://historiodeesperantoenirano.blogspot.nl

-http://www.eventoj.hu/arkivo/eve-135.htm

-Esperanto en Irano-prof. Humphrey Tonkin- universitato de Hartford- majo 31, 1995 Esperantigis : Ĵ. A. Sadigi

-Raporto de d-ro Keyhan Sayadpour pri La movado en Irano- JeunEsperanto Info - 2006/2

- " Iran-Esperanto Raportas" numero 09.05.1996 .

Aperis ĉe: http://snmb.blogfa.com/post-50.aspx

نوشته شده در جمعه بیست و چهارم بهمن ۱۳۹۳ساعت ۱۴: ۲۰ توسط سید نواب مظفری بلوچی

Artikolo de Mojtaba KHEIRKHAH pri la libro "La Dua Lingvo" de MHSZ

2010-11-03T16:17:00.000+03:30

La dua libro de La Dua Lingvo!

____________________________________

Antaŭparolo

Fine post ĝuste 40 jaroj reaperis E-a memlerno-libro nomata La Dua Lingvo por pers-lingvanoj, tute el-re-verkita de Prof. M.H SAHEB-ZAMANI (1931).

Tiel la dua libro aperita ne estas nur ripetita eldono de sama ekslibro, sed pli kompleta divers-kampe, ĉu paĝ-kvante ĉu enhave post 40 jaroj. ( Kiel sia nombro 40, kio Irane simbolas plensperton aŭ maturecon!)

Nov-eldono enhavas multe da gramatik-tabelojn ankaŭ simbolojn referencajn kaj historion de E-o en irano plenplene da dokumentoj pri E-o en TTT-ejoj kaj aliaj avantaĵoj unikaj, kiaj ĉi-raporte klariĝos.

Ĉi libro samnome unuafoje aperis je 1976 kiel plej unua mem lernolibro klasika kaj akademia tiutempe. Tiam ĝi estis la plej unua kompleto pri E-lernado, kiu tiam estis nur por E-lernantoj diverstavole, kaj tamen unuaeldone (5,000 ekzempleroj) siatempe post monatoj mirege ekrariĝis pro fameco de la aŭtoro.

Do tiam ĝi pro publik-akcepto reaperis duafoje (marte de 1977, 2000 ekzempleroj) kaj post monatoj triafoje eldoniĝis (septembre de 1977, 7000 ekzempleroj).

Do entute unujare 3 reledonoj je 14,000 ekzempleroj; tamen libro post kelkjaroj ĝis nun ankoraŭ estis en liste de raraj libroj de pers-verkaĵoj.

Ĉi lasta lern-libro E-a, kies aperon dum antaŭ preskaŭ 30 jaroj oni senpacience atendis, estas pli valora kaj informdona ol la unua libro.

Laŭdire de la aŭtoro, la unua verko de ĉi libro antaŭ preskaŭ 30 jaroj tute estis individua klopodo; sed ĉi lasta libro estas grupa fare de samaj E-istoj kreiitaj per kaj de sama unua libro!

Mencie en irano nun okazas persa nov-jaro ( jaro 1385 ), kiam oni festante donacadas unu la aliajn tradicie; do ĉi raporton ni povas konsideri kiel nov-jara donaco por iranaj E-istoj, kiuj de antaŭ jaroj atendadis entuziasme aperon de tiu libro.

(Pli ĝusta nun-dato irana Dimanĉe 01/01/1385=21/03/2006)

* Libr-idento

Nomo: La Dua Lingvo

Temo: Ĉefe E-lernado en persa lingvo ankaŭ historio de E-o en irano kun diversaj ali-temoj rilate al E-o

Auturo: Moha'mmad Ha'sa'n SAHEB-ZA'MANI

Paĝoj: 560 Paĝoj ( 432 Pagh. perse kaj 128 Pagh. E-e)

Mezuro: 17X23 Cm

Kvant-eldono: Unua foje 1,100 ekzempleroj.

Kosto: 59,000 Rialo aŭ 5,900 Tm (irana mono) egale al preskaŭ 6 $ aŭ 5 Eŭroj

Dat-apero: Fine de iran-jaro 1384, komence de jaro 2006

Lok-apero: Irano, Tehrano

Korektantoj: S-ro KHEIR-KHAH Mojtaba kaj S-ino A'TAI Morvarid

Tajpantoj kaj komputilaj aferoj: S-roj A'BAS-PUR Huma'n, SA'GHADIAN Reza kaj S-ino DARUNI Ma'hbubeh.

Teknikaj aferoj: FA'RD Beh-Ruz

Surkovril-desegno: A'NVA'RI A'li

Eldonejo: Eldonejo A'tai (Plej unua kaj malnova eldonejo, kiu de antaŭ preskaŭ 30 jaroj jam eldonadis E-librojn en irano www.ataipub.com)

Ankaŭ ĉi libron aneksas lern-papero nomata Esperanto en Ĵet-Rigardo, en kiu aŭtoro perse montras nur en ordinara papero A4 (27X21 Cm) iniciate E-on ĵet-rigarde je gramatik- kaj vort-konoj.

TE nur okulfrape oni mirakle povas surpapere ekkoni kaj eĉ komenci lerni E-on radike je diversaj temoj.

(Fine de ĉi raporto prezentiĝas TTT-ejo, kie montighras sur- kaj post-kovrilo de libro ankaŭ tiu paper-anekso kun aŭtoro mem)

* Kelk-libroj en unu libro!

Nova libro lerne dividiĝas triparte por vice komencantoj, mez-komencantoj kaj progresantoj. Ankaŭ en ĉi libro oni povas legi plurajn informojn ne nur pri E-o en irano kaj mondo ankaŭ multajn sciojn pri vortoj esplore.

Pro tio ĉi libro estas kiel 6 libroj en unu libro, kaj tiuj libroj aparte enhavas diversajn partojn.

TE krom E-ellernado ankaŭ kiel E-referenco, tiel kelkaj libroj en unu libro jene :

1- Lernado=======> E-lernado je kvar fazoj, A- Komencanta, B- Meza C- Progresa D- Perfektas

2- Historio========> Historio de E-o en Irano; ankaŭ fojfoje menciiĝas historietoj de E-o monde .

3- Lingvistiko======> Autoro lingvisitke fojfoje analizas detale radikojn de diversaj vortoj kaj afiksoj esplore (aparte de E-lernado).

4- Ianaj E-istoj=====> Prezenti iranajn E-istojn aktivajn kaj anonimajn je diversaj kampoj.

5- E-aj publikoj=====> Prezenti parte de persajn E-artikolojn kaj verkojn en iranaj ĵurnaloj ankaŭ poste iranaj artikoloj en E-gazetoj.

6- Referencoj======> Pluraj dokumentoj kaj rememoroj pri E-okazaĵoj en irano, kiel faritaj tezoj kaj disertacioj pri kaj en E-o je diversaj fakoj de iranaj universitatoj. Ankaŭ multe da artikoloj kaj leteroj de diversaj E-organizaĵoj kiel UEA-estraranoj kaj respondeculoj pri E-movado en irano dum antaŭ preskaŭ 30 jaroj.

Ankaŭ refrence preznetiĝas E-organizaĵoj respondecaj ankaŭ multe da E-gazetoj kaj verkaĵoj kun E-TTT-ejoj por interesantoj interrete.

* Softila libro mirakle aperigita!

Plej grava avantaĵo de nova libro estas kodaj simboloj, per kiuj kiel softilo lernant- ankaŭ esplorant-legantoj povas facile trovi temojn kaj lern-gradojn diverskurse sur paĝoj.

TE en libro oni plu ne bezonas serĉi temojn aŭ vortojn legitajn aŭ eĉ legotajn, kiam ekrenkontas temojn ĉu lerne ĉu esplore.

Pro tio la aŭtoro kaj eldonisto inĝeniero A'TAI Behruz en aparta kunveno pro apero de ĉi libro kaj admiro de aŭtoro ĉe kelkaj iranaj E-istoj ĵaŭde 02/03/2006=11/12/1384 (iran-dato) klarigis jene:

- Eble unu el plej gravaj kialoj pri long-tempeco de apero de ĉi libro estis samaj kodoj simbolaj, kio unuafoje okazas en lern-libroj kaj eĉ ordinaraj libroj verkitaj en irano kaj eĉ en la mondo.

Ĉar tiuj simboloj divers-formaj kaj -signaj estis tre malfacile tajpi aŭ enpaĝigi kaj aperigi ankaŭ fojfoje kompari ilin kun unu la aliaj rilate al multaj temoj.

Ankaŭ eldonisto aldonis:

- Ni de antaŭ preskaŭ 5 jaroj multe klopodis ekaperigi ĉi libron, sed ĉiufoje ni renkontis malfacilaĵojn eldone, ĉefe kiam ni eksentis mankon aŭ erarojn simbole tiam ĉio ekhaltis, ĝis kiam ni eĉ pensis ke eble plu ni ne povus aperigi ĝin; ŝajne kaptita sorĉe kaj talismane!

Sed feliĉe helpe kaj kuraĝigade de aŭtoro, kiu mem persone sekvis aferojn dum aperado kiel ĉefa eldonisto (!) kaj danke al komputilistoj kiel S-ro SA'GHADIAN Reza kaj aliaj kunlaborantoj fine ni povis aperigi ĉi libron, reale kiu estas mirakla inter niaj

ali-eldonaĵoj tutaj dum antaŭ jaroj!

Sed nepre ĉi eldono ne estas fina, sed kiel prova je 1100 ekzempleroj, kion nepre ni poste fojfoje devige reeldonos, kiel unua libro aperinta je antaŭ preskaŭ 30 jaroj, kio fojfoje ek rariĝis.

Fine de ĉi kunveno, kio okazis hejme de S-ro A'SGA'R-ZADEGAN Naser, kiu fojfoje disponis sian hejmon malavare por kunvenoj de E-istoj, ĉiuj kunvenantoj laŭdis lin kaj la aŭtoron aparte.

* Frua reeldonado!

Eble unu el kialoj de optimismoj de eldonisto pri reeldonado de ĉi libro estas sama fameco de aŭtoro mem! Ĉar krom E-temo ankaŭ tiu aŭtoro MHSZ estas unu el plej famaj verkistoj dum antaŭ preskaŭ 50 jaroj, kiun irananoj konas kiel psikologia aŭtoro ankaŭ teozofia aŭ sufisma. Ĉar li de antaŭ preskaŭ 60 jaroj multajn librojn verkadis pri tiaj temoj interesitaj de irananoj.

Kvankam la aŭtoro konis E-on unuafoje je sia knabeco sed li de antaŭ preskaŭ 30 jaroj kun sia edzino, Jila SEDIGHI SAHEB-ZAMANI (la unua ĉef-delegito de UEA en irano), aktive E-movadis divers-kampe, ekzemple faris multajn kursojn, prezentojn, verkon de libroj, artikoloj E-e ankaŭ perse kaj eĉ helpis iranajn E-istojn persone pri diversaj kampoj, kiel instigo por vojaĝo al aliaj landoj aŭ partopreno al UK-oj ktp. Ĝis nun ili faris dum preskaŭ 25 jaroj pli ol 400 E-kursoj je diversaj lokoj kiel lernejoj, universitatoj kaj eĉ arme-bazoj kaj preĝejoj je diversaj urboj de irano, ĉefe en Tehrano.

Do povas diri ke nova libro ankaŭ sperte enhavas plej ĝustan lern-metodon por diversaj tavoloj de irananoj je diversaj aĝoj kaj scioj aŭ eĉ fakoj. Tiu ĉi libro estas rezulto de liaj spertoj je E-kursoj faritaj je diversaj niveloj (li mem persone faris ĉirkaŭ 150 kursojn por komencantoj kaj 50 kursojn por mezantoj kaj 15 kursojn por progresantoj).

Parte de libro pri kono de aŭtoro al E-o li mencias ke li je sia knabeco ekkonas E-on kaj poste ( je 1948 TE je 17aĝe ) kiam li verkas libron pri fundamento de redaktado kaj verkado, tiam li en tiu verko mencias E-on kiel unika lingvo modela tiuteme.

Tiam tiu verko kiel leciona libro uziĝas en iranaj lernejoj, ekz gimnazioj kiel parto de literatur-lecionoj.

(BV atenti datojn kaj aĝojn de aŭtoro surraporte ankaŭ landon tiaman: Ekz ĉi tie li en sia knabeco 17aĝe verkis libron specialan literature kiel lerneja libro por iranaj gimnazioj; tiam irano ne estis tiom kreskita kulture aŭ lernaĵo, sed kiel lando malforta aŭ ne evoluita!

Ĉefe kiam aŭtoro private ie mencias ke li tiuaĝe havis multajn malfacilaĵojn vivade, kiel perdi sian patrinon infanaĝe ktp.

Au kiam antaŭparole menciiĝis ke je 1976 unujare perskaŭ trifoje reaperiĝis tiu libro je 14,000 ekzempleroj; tio okazis je tiama lando, kiam kvanto de la libroj malofte estis tiom aŭ tiel reeldonataj! )

* Gepatro de E-o en irano

Irananoj kutime nomas fojfoje multajn specialistojn kiel patro de iu fako, pro kio ili donis siajn plen-vivon kaj foje eĉ finance sindonis.(Kvankam bedaŭrinde irananoj kutimaĉe nomas tiel, post kiam tiu persono mortas!!)

Do krom tutaj supr-mencioj pri apero de ĉi libro en irano kiel plej grava E-novaĵo dum ĉi kurant-jaroj, ĉi tie indas mi koncize aludi gravan temon pri aŭtoro mem, kiun fakte multaj E-istoj aŭ ne E-istoj konas kiel plej unua fondanto de E-o dum antaŭ preskaŭ 50 jaroj en irano.

Kiam ĉefe li uzadis sian tut-famecon kaj tempon ĉu objektive kaj subjektive, do plej partojn de sia vivaĵo ne nur por prezenti sed ankaŭ disvastigi kaj fondi E-on en irano.

Esence patro estas tiu, kiu ĉion de sia vivo oferas por sia familio el-kore kaj -korpe.

Samkiel faris vere MH.S-Z senavare ne nur por E-o sed ankaŭ por multe da iranaj E-istoj, kiuj nune divers-kampe kaj -loke krome en irano ankaŭ en aliaj mond-partoj vivas kaj aktivas per kaj por E-o.

Tiel ankaŭ pro akompano de lia edzino, Jhila SEDIGI SAHEB-ZA'MANI, paŝe-al-paŝe ne nur kiel ordinara edzino sed ankaŭ samideana; do indas ilin nomi pesaŭdonome vere Gepatro de E-o en irano!

Do fakte ili kiel vera gepatro scianta E-lingvon kune instruis tiun lingvon al ni je diversaj situacioj eĉ riskaj!

Ekz periode iran-ŝtato relegi-fonetike atakis E-on kiel danĝera malamiko skola de islamo, kiel lin eĉ fojfoje iran-justicoj ĉeestigis kaj enketis. Aŭ aliperiode ŝtat-ĵurnaloj fojfoje akuzis E-on kaj eĉ MHSZ-on mem, kiam li nur unuope diveres-maniere kaj -kampe reagis ilin por savi E-on je diversaj fiminacoj.

Do li krom verkado kaj instruado ankaŭ propagando siatempe formis unikan kaj radikan situacion por E-o en irano garantie, kiam nun iranaj E-sciantoj libere kaj facile povas aktivadi je diversaj E-kampoj.

(Nur parenteze mi mem kiel raportano, rememoras E-kurson je preskaŭ 1986, kiam mi mem partoprenis ĝin.

Tiam iun tagon specialaj ŝtat-policoj ekatakis tiun kursejon kaj fermis ĝin.

Poste ili iris al hejmon de MHSZ por serĉadi liajn ĉambrojn por trovi dokumentojn kontraŭ ŝtato ktp, kion detale mi ne volas rakonti nur ekzemplo koncize kiel reala atestanto.

Kiam tiu kursejo ekfermiĝis, li ne malantaŭeniris kaj ĉifoje je sia hejmo aŭ hejmoj de E-istoj aktive sekvis E-instruadon kaj -propagandon ankaŭ -movadon. Tiam samtempe li tiel forte kaj logike defendis E-on ĉe iranaj kortumoj, ĝis kiam refoje li povis E-on savi kaj ĉifoje enfluigi land-lanĉe en iranaj universitatoj kaj edukejoj oficiale!)

Aliflanke kiam UEA nomis MHSZ-on kiel honora membro dumviva, ĉu ne indas ankaŭ ni en irano honore nomi lin kiel la patro de irana E-o?!

Te ankaŭ honoro al E-o de irano, ĉar fakte krom li en historio de irana E-o ne ekzistas E-isto tiel altranga, ankaŭ long-aktiva.

Ordinar-kulture en ĉi lando ĉu ŝtatanoj ĉu popoloj mem diver-tavole pli kredas fide kaj fidele fenomenojn prezentitaj de famaj kaj honestaj specilaistoj, ĝuste kiel estas konata MHSZ ĉe kelk-generacioj de irano.

Tiel per fam- kaj honest-nomo de tiu verkisto kaj specialisto, flanke pli honoriĝas ne nur iranaj E-lingvanoj ankaŭ E-o mem pli garantiĝas sekure por restadi kaj long-vivadi. Tial povas esti inda kaj eĉ enda ideo se ni nomi lin kiel Patro de Irana E-o.

* Finparolo

Ĉi raporto finiĝas per antaŭ-parolo interesa de la libro mem, kio jene komenciĝas:

- Vane ĉi parolo ne longus!

Ĉiu laŭ sia scio komprenis pretendanton!

Poste venas intelektaj frazoj rakonte de Wiliam JAMES (Usona psikologo kaj filozofo 1842-1910 fondinto de skolo Pragmatismo):

Devige pli altnivelas tiu homo, kiu en siaj strebadoj konsideras pli malproksimajn celojn ultra-vastojn voje kaj rekte de feliĉeco.

Kiel:

Sen-respondeculoj nur pripensas momenton!

Sen-lokuloj vagantaj pripensas tranokti nur unu emocian nokton gracian!

Sen-edzuloj (gefraŭloj solaj) nur pripensas siajn delicojn!

Famili-estroj antaŭ ĉio sin respondecas kontraŭu siaj gefamilianoj!

Lertaj direktoroj nur pripensas rimedojn por pliaj interezoj produktitaj de organizoj direktitaj de si mem!

Bonvolemaj politikistoj klopodas formi pli bonajn vivaĵojn nur lime de kelk-generacioj en siaj landoj.

Tamen inter ĉiuj klopodantoj menciitaj nur kelkaj homoj grand-animaj pripensadas ekster-loke kaj -tempe por feliĉeco de tuta homaro, kun elkora kaj profunda intimeco per nobla sekvado de si, kiel kosmopolitaj filozofoj, superuloj posedantaj grand-ideojn, mistikuloj de ameco kaj veraj profetoj!

BV pardoni se ĉi raporto iom longiĝis, ĉar kio ne estis nur novaĵo, sed ankaŭ raporto pri plej grava E-okazo per plej pionira E-isto en irano E-movade dum la lasta duon-jarcento pro eldono de La dua libro de La Dua Lingvo!

Irano, Tehrano, KHEIRKHAH Mojtaba

Fonto: http://groups.yahoo.com/group/iranaj-esperantistoj/message/2012

Historia Skizo pri la Esperanto-Movado en Irano: 1910-1984 de MHSZ

2010-11-03T15:21:00.002+03:30

Esperanto - Ŝoko, kaj Kontraŭ Ŝoko

M. H. Sabeb-Zamani (MHSZ)

Historia Skizo pri la Esperanto-Movado en Irano: 1910-1984

La raporto kovras ĉefajn liniojn de du prelegoj, post-diskutoj, demandoj, kaj respondoj en Iran-Esperanto-kunsido (15.11.84), en resuma formo.

La historion de la Esperanto-movado en Irano oni povus dividi en kvar partoj:

1- 1910-1933: Post la konstituada revolucio en Irano

La unua ondo de la irana Esperanto-movado ekkomenciĝis per iu du-paĝa artikolo, nome "La Nova Lingvo-Esperanto", kiu aperis somere de 1910 en monata revuo Bahar (Printmpo, 2-a eld., 1321 H./1942, p.428-429). La revuo mem estis unu elstara frukto de la Irana Konstitucia Revolucio (1285/1906). La verkinto de la artikolo, Jusof Etesam-ol- Molk (18741937), hazarde estis la patro de la tre respektinda poetino irana, Parvin Etesami (1916-1941). La iniciato de Esperanto pere de tiu avangarda intelektulo, kaj la revuo mem, grandparte impresis, kaj influis la mensojn de la tiamaj iranaj kleruloj tre favore al Esperanto.

La unua lernolibr-eto pers-lingva aperis en 1915. Iom-post-iom, formiĝis la unuaj klopodoj de irananoj vigligi la iranan movadon de Esperanto. Organiziĝis Esperanto-kursoj, fondiĝis ligoj de Esperanto en Tehrano, Tabrizo, Raŝto kaj Arako, aperis novaj lerno-libretoj, vortaretoj, kaj tradukoj. Tiel, la frua movado daŭris dum 23 jaroj ĝis 1933.

En sia unua ondo, Esperanto en Irano ek-burĝonis, sed, bedaŭrinde, ne fruktodonis. La antaŭ mondmilita atmosfero mal-helpis ankaŭ la evoluon de Esperanto en nia lando.

II- 1933-1975 :La malhela periodo por Esperanto

Grand-parte, kun la leviĝo de Nazi-reĝimo en Germanio, ankaŭ tiama por-nazia eks-reĝo, Reza Pahlavi (1875-1942), malpermesis Esperanton kun diversaj stigmatoj kaj akuzoj - interalie, ke la lingvo estas la propagandilo de Bahaanoj, do, anti-islama! Ĉar, ankaŭ kelke da tro entuziasmaj Bahaanoj - kompreneble, ne ĉiuj - mal-atente al (a) tut-enda Neŭtraleco de Esperanto, aparte en la Tria Mondo, kaj (b) la ĝisfunde religia sinteno de la plejmulto de iranaj islamanoj, faris - kaj ankoraŭ faras - tion! Vole-ne-vole, ili disponigis al la diktatora, por nazia, kaj ŝajn-islamo-subtena registaro tiama, ĉia-ajn pretekston por kondamni Esperanton. La nigra ombro de tiaj venenaj antaŭjuĝoj, ankoraŭ sufokante, restas kaj forte malhelpas nin; ekzemple, en 1982, dum ĉio guste ŝajnadis favora al Esperanto, kaj eĉ la Ministerio pri Edukado jam dissendis rekomend-cirkuleron pri la lernado de IL (Internacia Lingvo), subite iu nekonata fantomo malfermis malice sian konspiran dosieron delonge jam forgesitan, kaj alsendis fotokopion de iu Bahaana propagandilo, kun pri-Esperanta rubriko de 1916 al la Ministro de Edukado demandante lin: "Ĉu vi estas la Ministro de Islama Revolucio, aŭ Bahaisma subtenanto?" La fotokopio, kvazaŭ eksplode, funkciis, ek-ellasis ĉen-reagan kontraŭ-ŝokon kontraŭ Esperanto! Neantaŭ-pensebla bremsego de antaŭ 65 jaroj, agis kun revolucia febro denove anti-movade. Tranokte Esperanto ŝajnis io tabua, kontraŭ-revolucia, komploto cionisma kaj bahaisma. Eĉ, nura simpatio al Esperanto fariĝis vivo-danĝera!

Tial, la mis-utiligado de Esperanto, kiel propagandilo en la manoj de kelkaj maldiskretaj ekstremistoj inter la anoj de iu religia kredo, kontraŭ la kredo de plimulto de islamanoj, ege bedaŭrinde, aŭtunigis la verdan printempon de Esperanto en sia dua ondo en Irano.

Aliflanke, la konsekvencoj de la ĝenerala krizo de la Dua Mond-milito mem kontribuis baldaŭ, ankaŭ en Irano, al stagnado ekonomia, soci-politika, kaj kultura. Plene regis mal-ordoj, kaj mal-esperigaj kondiĉoj en la milit-okupita lando pere de la aliancitaj povoj. La movado ĉesis komplete dum 42 jaroj!

III. 1975-1979 Antaŭ la Islama revolucio

La tria ondo de la irana Esperanto-Movado komenciĝis en 1975-denove per publikado de iu 33-paĝa, pri-Esperanta artikolo en la revuo de la Tehrana Universitato - "La Disfalo de la Babela Turo" Homo, kaj Lingva Revolucio (Daneskadeh, n-ro 2, p.115-148, printempo, 1354 H./1975).

La aŭtoro de la artikolo estis la aŭtoro M. H. Saheb -Zamani, universitata profesoro, membro de la fakula komitato pri mensa higieno de Monda Organizaĵo de Sano de UN, verkisto, kaj radio-preleganto pri junulara problemaro, dum 6 jaroj, po 3 programoj ĉiusemajne. Kaj tiel, Esperanto renaskigis denove en Irano (E-o, okt. 1975, P. 174).

La aŭtoro komencis sian agadon, unuapaŝe, diskonigi Esperanto tut-nacie: "Kiel eble plej multaj homoj havu iom da scio pri, kaj de Esperanto." (Esperanto-Revuo, dec~ 1977, p.207). La strategion priservis sufiĉe bone la jenaj taktikoj:

1) Publika klerigado per amas-komunikiloj, kaj ankaŭ per paroladoj, plej eble divers-loke, en la ĉefurbo, kaj en aliaj urboj.

2) Eldonado de libroj pri E-o perslingvaj, kiuj reeldoniĝis kelkfoje.

3) Eldonado de lerno-materialoj. En 1975 ankoraŭ neniu Esperanta lernilo ekzistis en Irano (E-o, nov. 1975, p.197). La baza lerno-libro de MHSZ, dum 8 jaroj ĝis nun, jam 7-foje reeldoniĝis (entute en 52000 ekz-eroj).

4) Instruado de la amasaj kursoj de E-o divers-nivelaj, al diversaĝaj, kaj divers-profesiaj partoprenantoj. Okaze de la senprecedenta interesiĝo pri E-o kursoj, en Universitato de Tehrano oni e~ oficiale deĵorigis du oficistinojn por administri la kursojn por miloj da studemuloj (E-o, dec. 1977, p.205).

Dum nekredeble mallonga tempo, E-o jam fariĝis dise konata en Irano, kiel la plej dezirinda dua lingvo. La Universitato de Tehrano, ne-antaŭ videble, funkciis, kiel la centro de la gvidado kaj organizado de la landa movado. Dum la furoro de E-o land-skale, komenciĝis sinsekvaj petoj kaj invitoj pri Esperanto-instruado. Responde al tiu arda bezono MHSZ komisiis al siaj kompetentaj lernantoj aran~i divers-loke E-kursojn. La E-o agado etendigis al multajn universitatojn, fakultatojn, kolegiojn, lernejojn, kaj klubojn tra la tuta lando.

IV - 1979-1984: Dum la Islama revolucio

Ĉi-periode, Esperanto-movado spertis tri fazojn al la t.n revoluciaj instancoj de la lando:

(a) Tra, aŭ eble eĉ tro favora revolucia sinteno al Esperanto:

En 1979 ekflamis la fajro de la islama revolucio. La juna Esperanto-movado, kune kun la irana popolo travivis la krizo-plenajn tagojn de la reĝimo-ŝanĝiĝo en la lando. Post la fondiĝo de la Islama Respubliko en Irano (11. feb. 1979), kaŭze de la revolucia furoro, kvazaŭ eksplode, kaj haste, ankaŭ la Esperanto-movado denove ek-prosperis en Irano. La soci-politika neŭtraleco, kaj la kontraŭ-diskriminacia karaktero de la lingvo Esperanto, estis mem favoraj faktoroj fari ĝin des pli bonvena, kaj alloga al la revoluciema Irano. La Esperanto-movado tiu-tempe konservis sian malnovan komenc-paŝan strategion: disdonigi, kaj dislernigi Esperanton, kiel eble plej vaste, t.e. konsideri ĉefe la amas-kvanton. Denove, organiziĝis E-kursoj, kaj aranĝoj, ĉi-foje ne nur kadre de la fakultatoj kaj lernejoj, sed ankaŭ en multaj moskeoj (EPC, 7. 1982, p.l6/HdE, 5, 1982, p.2).

En 1979, en la sociologiaj lernolibroj de la iranaj gimnazioj, aperis ĉapitroj, entute 25 pagoj, subtitole "Kulturo kaj Lingvo" pri Esperanto, verkitaj de MHSZ. La librojn legis pli ol 1,5 miliono da gelernantoj, kaj konatiĝs kun E-o (E-o, dec. 1979, p. 20V marto 1980, p.56). Sekve, dek miloj (entute c.80,000) da pet-leteroj, skrib-rulaĵoj, eĉ telegramoj, alfluis al la Ministerio pri Edukado tra la tuta lando. Resume, ili petis, ke post tia revolucia paŝo pri prezentado de Esperanto en la lernejoj, oni faru la duan paŝon: "Oficialigu Esperanton en Irano, kaj dissendu instruistojn por ĝia instruado"!

Tiu land-vasta postulo, en la tre malfacila komenca tempo de la revolucio, fariĝis granda kultura ŝoko por la plimulto de la funkciuloj. La lerno-petoj multis, sed la eblecoj mankis. Oni petis konsilon de MHSZ. Tiam li prezentis sian planon solvi la problemon jene:

"...Dum la somero, la Ministerio disponigu al ni 300, aŭ 500 geinstruistojn el diversaj partoj de la lando. Ili povus partopreni intensajn kursojn de E-o dum tri monatoj ... Post tri monatoj, ni elektos 100 el ili, la plej sukcesajn. La alia 400 lernigos E-on en la lernejoj ekde la nova lernojaro. Ĉiuj el tiuj 100 elektitaj, kunlabore kun ni, ek-instruos la lingvon al 100 aliaj geinstruistoj. Ili lernigos 4-hore,

ĉiutage, sed vespere dum unu horo, ili venos al ni diskuti la problemojn, spertojn de ĉiutaga instruado, kaj la morgaŭan programon. Tiele, dum alia monat-trio, ni povus disponigi al la Ministerio ĉ. 10'000 Esperanto-geinstruistojn. Poste, ni povus elekti inter ili 500 aliajn, kaj denove ĉiu el ĉi-lastaj gvidos aliajn 100-personajn kursojn. Do, post alia tri-monata periodo ni disponus pri 60'000 Esperanto-geinstruistoj..." (El la letero de MHSZ al ĈEL, Ĉinio, je 3.3.1983).

La propono volonte akceptiĝis. La Ministerio pri Edukado sendis cirkuleron (je 22.4.1980) al la mezlernejoj tutlanden kaj invitis la instruistojn pri fremdaj lingvoj, kaj sociaj studoj partopreni E-kursojn. La intensaj kursoj sub la gvidado MHSZ, kaj kolegoj, okazis en la iama klubo de usonanoj en Tehrano, somere de 1980. Entute 675 geinstruistoj lernis instrui E-on (E-o, okt. 1980, 161-163/ HdE, 1.1981,1). Bedaŭrinde, tiu piano ĉesis pro la milito inter Irano kaj Irako, kaj aliaj neantaŭviditaj dum-revoluciaj malfacilaĵoj en la lando (kiel super menciita alsendo de la fotokopio de bahaana propagandilo al ministro pri edukado).

Ĉi-faze, Esperanto ankaŭ en Irana gazetaro, jen kaj jen prezentiĝis glore kaj atento-kapte, kiel iu grandioza kultura fenomeno, harmonia al la plej respektindaj ideoj de la ĵus liberiĝinta Irano. Apenaŭ troviĝis ĵumalo, aŭ revuo, en kiu, oni ne pri-laudis Esperanton, dum ampleksaj kaj ilustritaj artikoloj.

Inter la plej sukcesa gazetara agado, ĉi-periode, menciindas tiu de la populara semajna revuo "Ĝavanan" (Junularo). Dum ĉ.1,5 da jaro la revuo sinsekve publikigis Esperanto-paĝon, nome "Lernejo de Esperanto". Sur ĉi-paĝo, krom la regulaj lecionoj de E-o, aperis diversaj sciindaĵoj, kaj informoj pri la landa kaj monda Esperanto-movadoj. La revuo ankaŭ rolis, kiel la bona ponto inter la disaj simpatiantoj kaj lernantoj de Esperanto, kaj la centro de la movado en la ĉefurbo. Iu-sence, per tia servigo de tiu populara nacilingva revuo, la irana Esperanto-movado ŝparis la superbezonajn elspezojn, mem eldoni apartan periodaĵon kun limigita legantaro (E-o, dec. 1981, 209).

Somere de 1980, okazis i.a. Ia t.n. kultura Revolucio en Irano. Por c.3 jaroj ĉiuj universitatoj de Irano fermiĝis. Sekve, la Esperanto-agadoj ankaŭ tiu-teritorie, devis ĉesi. La kursoj limigis sin je la lernejoj kaj moskeoj.

Malgrau la ek-komenco de milito Iran-Iraka, septembre de 1980, MHSZ, sukcese organizis, kaj gvidis la sep-monatan Esperanto-kursn kun la fin-ekzameno por oficiroj de la Irana Aer-armeo - plej eble unika en la tuta historio de Esperanto en la mondo (E-o, majo 1981,97).

Somere de 1981 oni instalis la Iran-Esperanto-Domon por pli koncentri la disajn agadojn, pli interkunigi la Esperantistojn en Irano, kaj pli faciligi la internaciajn kunlaborojn. La Iran-Esperanto-Domo jam funkciis, kiel vigla centro de la movado. Tie, okazis Esperanto-kursoj, aranĝoj, paroladoj, festoj, kunvenoj, kaj movadaj kunsidoj. Aldonendas, ke la Esperanto-Domo subtenigas de helpoj, kaj kotizoj de siaj instruantoj, lernantoj, kaj aliaj simpatiantoj de Esperanto-movado.

(b) Dua, tre malfavora fazo: La komencigo de la milito inter Irano kaj Irako (sept. 1980), i.a. kaŭzis ankaŭ suspektoplenan atmosferon en la lando kiel okazas ne malofte en la revoluciaj landoj. Reakciuloj ekis oportuniste kontraŭ-stari ĉian revolucian atingaĵon kaj, avangardaĵon. Tutvee, Esperanto ne estis escepto. Baldau, formigis dise kontrau-atakoj kaj mis-propagandoj kontrau Esperanto. Intertempe, rolis grave ankau la kontraŭ-agadoj de instruistoj pri fremdaj lingvoj, kiel la angla kaj franca, cele subteni siajn postenojn. Ja, Esperanto kun tia subita kaj ĉiu-flanka populariĝo montris sin forta konkuranto de tiuj lingvoj. Estus kompreneble, kvankam ne prave, se estiĝus vole ne-vole subbataloj, akuzoj, kaj eĉ intrigoj kontraŭ E-o, flanke de tiuj, kiuj finance vivtenas sin danke al regado de la angla kaj franca. Kiel jam dirite, oni ankaŭ re-aktua1igis la malnovan fi-celan onidiron, kiu atribuis Esperanton al iu kontraŭ islama religia sekto ĝenerale malŝatata, por kondamni, kaj saboti la movadon (v supren II, p.l).

Vintre de 1982, en kelkaj gazetoj, aperis artikoloj kun severaj akuzoj kaj atakoj al la Esperanto-movado, kiujn karakterizis la manko de la nomoj de verkintoj. En la oficiala organo de la t.n. "Revolucia Gardistaro" (ŝtata instanco), dum la atakoj, oni eĉ nomis la Esperanto-movadon la rimedo de la Internacia Cionismo, kaj nomis la pionirojn de la movado kontraŭ revoluciaj agantoj en Irano (je 6.3.82). Endas rimarkigi aparte, ke en tiamaj cirkonstancoj de la lando, eĉ malpli severaj akuzoj, povus kaŭzi tro simple persekutadon kaj ekzekutadon.

Dum multaj monatoj Esperanto, kaj ŝajne esperantisto, efektive iĝis inkub-sonĝo por multaj personoj. Fakte, eĉ nura esprimo de simpatio al Esperanto fariĝis vivo-danĝera. Sekve, miloj da komencantoj forlasis la kursojn, kaj ĉiuloke, speciale en moskeoj, kaj lernejoj oni, per si mem, fermis la kursojn. La movadaj aktivadoj ĉesis kaj limigis al hejmaj rondoj.

Danke al la senĉesa persisto, batalo, agmaniero, trafaj kaj pravigaj reagoj de MHSZ, finfine la movado transpasis la gravan krizon, se ne-tute la malfavoran atmosferon. Konsiderante la kondiĉojn, saviĝo el ne-ireblaj danĝeroj, estis kvazaŭ miraklo, ankoraŭ ne kontentige klarigebla afero, eĉ laŭ MHSZ mem; ekzemple, ege mirinde, ne longe post la atakoj ek-aperis en iu tre radikale dekstra revolucia ĵurnalo (Sobhe-Azadegan, 18.8.82), iu absolute por-Esperanta artikolo, kun la bildo de Zamenhof! la verkinto, simile al tiuj tra-mallumaj atakintaj fantomoj, restis - kaj ankoraŭ restas - mistere en nebulo. Tiun-ĉi ne-atenditan subtenon al Esperanto, oni nur povus konsideri - laŭ la nuntempa irana religia ardo, kaj dir-maniero - kiel dian favoron, aŭ eble gracon senditan el nevideblaj helpoj de Imamoj - la islamaj sanktuloj.

Konklude, oni, eble provizore, povus diri, ke en revolucia Irano, unua onde ek-trakuris iu Esperanto-Ŝoko tro favora, kaj tuj poste, reage frapis ege malfavoran Esperantan Kontraŭ-Ŝokon: Esperanto unuavice renkontis supermezuran bonvenon, kaj ankaŭ ne-antaŭvideblan antagonismon. Tia delira stato, kompreneble mallong-tempe, por la evoluo de ĉiu kultura afero ^gajnas tute ne sana. Sed, ĉu longtempe, probable tio, kiel iu dialektika proceso, povus iam esti utila al Esperanto? Ĉiuokaze, en irano, antaŭ 1975, el ĉiu 100,000 edukitaj irananoj, apenaŭ troviĝis 10 personoj, kiuj iam aŭdis simple eĉ nur la nomon de la Internacia Lingvo (IL). Sed, sekve de tiuj agoniplene tajfuneskaj epizodoj - por, kaj kontraŭ Esperanto nuntempe jam ne troviĝas eĉ eble 10 personoj el tiuj 1OO,OOO irananoj, kiuj ne aŭdis, aŭ plej eble, ne scias, minimume, iom pri "la lingvo supernacia - Esperanto " ! Tio estas, la evidenta, la trans-iro de la absoluta ne-sciado al la relativa sciado!?

(c) Tria fazo: Ne favora, kaj ne tre antagonisma: Iom-post-iom, dum la lastaj monatoj de 1983, la Esperanto-movado de Irano spertis la 3-an fazon - ne favoran, kaj ankaŭ ne akute malfavoran sintenon de la oficialaj instancoj. Tamen, restas ankoraŭ pli ol iom da tiu nigra nubaro de tiama suspekto malhelpa.

Travivante la teruron de la dua fazo, urĝis la fortoj de cirkonstancoj rekonsideri la movadan strategion. Ĝi devus, pli malpli, ŝanĝiĝi al: "Anstataŭ la kvanton, oni prizorgu plie la kvaliton. La agadoj jam plu ne estu okul-frapaj, sed funde konstruaj! oni zorgeme selektu volontulajn homfortojn por Esperanto. Edukadu ilin resti esperantlingve kreaj, esti movaduloj, per si mem, defendokapablaj, i. a. fake, universitat-nivele akcepteblaj, religio-politike ne tro maldiskrete avangardaj. Ĉar, ni ankoraŭ trovas nin en krizoplena periodo de viva evoluo en la Tria Mondo. Kaj, la cirkostancoj montris klare ke, laŭ la proverbo irana, en tia tempo, "Unu-nura vere lerta batalulo, pli valoras ol cent-miloj da birdo-timigulecaj ŝajn-herooj".

Scienco estas la plej neŭtrala, kaj universale akceptebla atingaĵo homara. Do, oni kunigu la universalan lingvon kun la plej-neŭtrale, kaj universale akcetebla atingaĵo homara. Oni serĉu pli-komunan ol mal-komunan homan atribuon, krean produkton, kaj heredaĵon transmisii internacie, kiel la enhavon de Esperanto!

Baza scienco-teknika literaturo faras Esperanton pli enhavoriĉan, pli serioze konsiderindan, kaj mal-pli skeptike akcepteblan. Reciproke, ankaŭ Esperanto faras la bazan scienco-teknikan literaturon pli amplekse legeblan, vere pli universalan, kaj pli, sia cele, efektivigeblan. Kaj, ĉio- ĉi, mem-evidente, kontribuas al pli sincera inter-komprenemo, al pli ekvilibrigado de la mondo, kaj al pli trankviliĝado de la internaciaj tensioj.

La eldonado de unu baza scienco-teknika teksto-libro Esperant-lingva - kiel pridemandis nin ofte la iranaj revoluciaj instancoj, dum la argumentado por, kaj kontrau-Esperanto - pli valorus 1000 foje ol cent-miloj da favoraj cirkuleroj, leteraj komplimentoj de iuj stat-estroj, ĉef-ministroj, parti-est-roj, aŭ eĉ solena rekomendo de UN, UNESKO, ktp. Esperanto bezonas verkojn pli palpeblajn, pli praktikajn, kaj ĉiutage uzeblajn, kiel manlibrojn pri diversfakaj enciklopedioj, scienco-teknikaj temoj por la junularoj de la Tria Mondo ol la rekomendoj de karmemoraj famuloj dum jarcentoj. Se ni havus la aluditan scienco-teknikan literaturon Esperantlingvan, dum la febra revolucia tempo, malgraŭ ĉio, ni havus la bonŝancan okazon facile, kaj arde instali la unuan Universalan Universitaton Esperantlingvan. Tial, la irana Esperanto-movado ek-klopodis reorganizi sin, dum la lastaj monatoj de 1983 - kaj ankoraŭ eĉ pli forte klopodas - laŭ la lecionoj akiritaj, ne pere de super-luksaj, brak-segaj filozofiumadoj spekulativaj, sed pere de vere amaraj, ĝisoste senteblaj spertoj atingitaj sekve de vivo-mort a; bataloj en ege brutalaj milit-kampoj de antagonismaj fortoj.

Tiel, dum 1983, ni rearanĝis Iran-Esperanto-domon, niajn kursojn ktp., pli emfaze sur la kvalito ol la kvanto. Eĉ, ekde vintro de l982, ni komencis eldoni la bultenon IER (Iran-Esperanto-raportas).

En la jarlibro de UEA de l984, unuafoje, Iran-Esperanto-Movado prezentis al la mondo siajn aprobitajn, zorgeme elektitajn ĉef-delegiton, fak-delegitojn, kaj delegiton, entute 6, (vd. IER/30, 5.11.84). Tio efektivigis post la movada decido pri la tasko-divido inter la aktivaj iranaj movadanoj. La irana movado surbaze de sia nova strategio, klopodas laŭ eble ĉiujare prezenti al la mondo grupon da novaj delegitoj, ĉiu-rilate taŭgaj, kaj fidindaj. Laŭ ni, la jarlibro de UEA devus esti kvazaŭ sankta libro de Esperantujo. Ĝi devus prezenti al la mondo la plej respektindajn ekzemplojn de sia kredantaro. Kvankam, la sanktaj libroj de la religioj, ne kapablas samtempe garantii la sincerecon de siaj kredantoj, tamen Jarlibro devus garantii la humanan karakteron de siaj delegitoj, kaj ilian seriozecon pri Esperanto. Tion la irana movado zorgadas fari sia-flanke, kaj respekto-plene atendas la saman rigardon de ali-landaj movadoj.

Iomete pozitive, tria-faze, nia ŝtato lastatempe jam donis la eldon-permeson al multaj esperantaj libroj.

Resume, kio okazis al Esperanto en Irano, povus tre facile okazi aliloke en la vasta Tria Mondo. Ĉi-tie, en la Tria Mondo, la amase soifanta junularo por progreso serĉas pli facilan ilon por sia celo. Se Esperanto ne povus kontentigi ilin, kaj restos kiel la kluba lingvo, tiel, do, oni ja nek povus riproĉi la akuzantojn, nek kondamni la kabeiĝantajn amasojn.

Fonto:

La Dua lingvo, M. H. Saheb-Zamani, ATAI eldonejo, 2006, Tehrano (paĝoj :109-117)

Esperanto En Irano: Prof. Humphrey Tonkin

2010-11-03T12:55:00.002+03:30

Esperanto En Irano

Prof. Humphrey Tonkin

Universitato de Hartford, Majo 31, 1995 Esperantigis: Ĵ. A. Sadigi

Kreita de Ludwik Zamenhof (1859-1917), de Varsovio, kiel Lingvo por internacia uzo, Esperanto unue vidis la lumon de l' tago en libreto Ruslingva, titolita Internacia Lingvo Enkonduko kaj Kompleta Manlibro, publikigita en 1887. La libreto publikigigis sub la pseŭdonimo D-ro Esperanto "Iu, kiu esperas", kaj tiu ĉi nomo baldaŭ alligigis al la lingvo mem. Pola, Franca, kaj Germana eldonoj, preskaŭ tuj, sekvis la rusan kaj eldonoj en aliaj lingvoj elvenis poste. La dua libreto aperis en la sekva jaro (Boulton, p.32-39).

La lingvo, kies vortaro estas bazita sur Hindo-Eŭropaj radikoj kaj speciale Latino, sed la strukturo havas afinecojn kun ali-familiaj lingvoj (Janton, p.137-38), trovis sian unuan interesiĝantaron en Centra Eŭropo, disvastiĝante al Francio, Britio kaj plue, turne de la jarcento. En la fruaj jaroj de la 20-a jarcento, Esperanto-movado kreskis en aliaj partoj de la mondo, inkluzive Ĉinio kaj Japanio. La unua Internacia Konferenco de Esperanto-parolantoj okazis en Boulogne-sur-Mer (Bulonjo-sur la Maro), Francio, en 1905, kaj tiaj konferencoj estas daŭrigita;, kun interrompoj dum la militoj (1914-191811939-1945), ĉiujare ekde tia~ Lastaj konferencoj,

14 E-Tekstoj fame kiel Universalaj Kongresoj (UK) jam okazis en Hispanio(1993), Koreio(1994), kaj Finlando(199S).

La unua Esperanto gazeto aperis en 1889, kaj la Universala Esperanto Asocio (UEA), la principa internacia organizaĵo de Esperanto-parolantoj, estis fondita en genevo en 1908. Ĝi funkciis tra speciale nomumitaj lokaj reprezentantoj, nome delegitoj. Granda nombro de originala kaj tradukita literaturo kreske ekzistas en Esperanto, inkluzive de tradukoj el ĉefaj /grandaj kaj multaj minoritataj lingvoj. Ambaŭ La Nobla Korano kaj La Biblioj ekzistas en Esperanto tradukoj. Hodiaŭ, estas parolantoj kaj uzantoj de Esperanto en bone pli ol cent landoj, kaj naciaj Esperanto-organizaĵoj en pli ol 60 landoj. Multnombraj internaciaj, profesiaj kaj specialigitaj Esperantaj, organizaĵoj ekzistas tra la mondo.

Esperanto estis proponita kiel la lingvo de la Ligo de Nacioj en 1920, kaj ĵus/nur apenaŭ malvenkis (Lapenna, Lins, and Carlevaro, p. 748-7S8). La Universala Esperanto Asocio (UEA) havas konsultan rilaton kun ambaŭ la Unuigantaj Nacioj (UN) kaj Unesko, kaj ĝia utiligo estas subtenita en multaj Unesko-rezolucioj. Relative facila por lerni kaj uzi, senrigarde de la uzant-es nacia/indiĝena lingvo ĝi estas vaste rigardata, per ~iaj parolantoj, kiel praktika solvo de la lingvaj problemoj, kio favoras neŭtralan kaj sen-partian komunikadon inter kulturoj, kaj helpas doni voĉon al malgrandaj lingvoj kaj kulturoj, alfronte al pli superregaj povoj. Hodiaŭ Esperanto funkcias kiel surprize vigla/forta rimedo por interŝanĝo kaj komprenado inter intelektuloj, hobiistoj, kaj profesiuloj.

La unuaj pioniroj de la lingvo en Irano ŝajnas esti ke, M. Abesgus, rusa bank-oficisto, postenita unue en Baku, kaj en 1910, en Tehrano (Kokeny kaj Bleier, p. 437-38). Kontribuanto al Esperanto-periodaĵoj, li estis elektita en la Lingvo-Komitato, poste en Esperanto-Akademio, kiam ĝi establiĝis en 1905 (Courtinat, P. 153).

Sumere de 1910 en la revuo Bahar artikoleto aperis pri Esperanto de Jusef Etesam-ol-Molk (1874-1937), la patro de la fama poetino Parvin Etesami (1913-1937), kaj kursoj de Esperanto komenciĝis en Tabriz en 1912. La Jarlibro de UEA por 1912 listigis Ardaches Der Hovhanissiantz, kiel delegito en Tabriz, je la adreso de la Imperia Banko de Irano. Li estas denove en la listo en sekvanta jaro, kaj estas kuniĝita kun delegitoj en Qazvin (instruisto, Mohamad Labib) kaj Tehran (Bahman Shidani, redaktoro de la ĵurnalo Raad, kai Ahmad Jazdani, oficisto de urba registaro (Rebrike, Passim), kaj Ahmad Kasravi. Shidani kompilis la unuan Esperanto-manlibron en Farsi publikigita en Tehrano en 1915 (Stojan, P. 282), kaj Jazdani partoprenis en Monda Kongrcso de Esperanto en 1920, en Hague. Tra la jaro 1920-a la Esperanta-movado kreskis firme kaj konstate, spronis per internaciistaj sentimentoj inter Iranaj intelektulo; kaj religi-kredantoj. Persujo ludis gravan rolon pri la klopodoj adapti Esperanton kiel la lingvo de la Ligo de Nacioj (Privat, p. 83-88, Lapenna, p. 86-92). La persa delegito Princo Arfa-ed-Douleh, estis unu el 11 delegitoj, kiu proponis la adapton en la rezolucio prezentita al la unua Asembleo de la Ligo je la 9a de Decembro, 1920, kaj renovigis en la dua Asembleo (Septembro 9, 1921). La Svisa Esperanto-pioniro, Edmond Privat servis, kiel legala Konsulo al la Irana delegacio.

La jaroj 1930 vidis malkreskon je interesiĝo pri esperanto. Kvin delegitoj estis listigitaj en la Jarlibro de 1934, sed tute neniu en 1937, kiam la loka politika kondiĉo farigis malfavora al ĝia internaciista perspektivo. ĝis 197S, Esperanto ne reaperis sur Irana scenejo, kiam la artikolo de Prof. M.H. Saheb-Zamani, en la revuo de Tehrana Universitato - Daneshkade stimulis tian interesiĝon, kaj en mallonga spaco de tempo Esperan~o-kursoj establigis ne nur en la Universitato sed ankaŭ en multaj aliaj lokoj ĉirkaŭ la lando, speciale universitatoj, lernejoj, kaj moskeoj. Esperanto estis inkluzivita en la sociologia instruplano en alt-lernejoj, kaj sekve de la revolucio, en kiu multaj Esperanto-parolantoj ludis entuziasman rolon, la Ministerio de Edukado eldonis alvokon al instruistoj por lerni la lingvon por povi respondi la kreskantan interesiĝon(demandon). Totala 675 instruistoj lernis por instrui Esperanton, sed la programo finfine mallongigis per subita starigo de la lran-Iraka milito (1980-1988). La kultura revolucio de 1980 portempe termis la universitatojn, sed la kursoj daŭris en lernejoj kaj moskeoj, kaj Esperanto pago aperis regule en la populara semajna gazeto Javanan. En 1981, Esperanto-centro fondiĝis en Tehrano. Esperanto fariĝis amas-movado.

La klimato ŝanĝiĝis en la fruaj jaroj de 1980 kun la supereco de plia izolemaj elementoj inter Iranaj gvidantoj, kaj la amas-movado ŝrumpis, estis anstataŭigita, en la kursoj de la 1980-aj kun organizitaj strukturoj pli konvencia naturo kaj kun pli da emfazo sur kvalito ol la kvanto. Irana Esperanto parolantaro farigis regulaj partoprenantoj en Monda Esperanto-Kongresoj kaj reto da lokaj UEA reprezentantoj establiĝis. Esperanto-kursoj daŭris en universitatoj kaj aliaj lokoj, okazaj artikoloj aperis en la gazetaro, kaj radio kaj televido reliefigis Esperanton de tempo al tempo. Dua eldono de la Esperantlingva Nobla Korano estis aperigita, kaj iom poste traduko de la Robaioj de Omar Khajjam. Aliaj tradukoj inkluzive de la verkoj de Imam All kaj Hafiz. Hodiaŭ la Esperanto-movado en Irano estas vigla kaj aktiva, kaj Irano estas fame konata en la Internacia Esperanto -Komunumo.

BIBLIOGRAFIO

M. Bulton, Zamenhof Creator of Esperanto, Londono, 1960.

. Courtinat, Historio de Esperanto 1887-1960, 3 vol-oj, Bellerive-sur Allier (Francio), 1964 66.

. Janton, Esperanto: Language, Literature, and Community, Albanio N.Y., 1993.

. Kokeny and V. bleier, Enciklopedio de Esperanto, Budapesto, 1933.

Lapenna, "The Common Language Question before International Organizations", La Monda Lingvo-Problemo, 2, 1970, p. 83-102.

Lapenna, U. Lins, and T. Carlevaro, Esperanto en Perspektivo, Londono kaj Roterdamo, 1974.

E. Privat, Aventuroj de Pioniro, La Laguna (Hispanio), 1962.

Rebrik, "Fragmentoj cl Dek Jarojn en Persio~, Sennaciulo,28 Januaro 1925 kaj 5 Februaro 1925.

M. H. Saheb-Zamani, M.H. ~Irano, Islamo, kaj la Supernacia Lingvo Esperanto", in Serta Gratulatoria in Honorem Juan Regulo, voL 2, La Laguna (Hispanio), 1987, p. 701-717.

E. Stojan, Bibliografio de Internacia Lingvo, Genevo, 1929.

Humphrey Tonkin

Office of the President

University of Hartford

West Hartford, CT 06117, USA

Fonto:

La Dua lingvo, M. H. Saheb-Zamani, ATAI eldonejo, 2006, Tehrano (paĝoj : 13-16)

Aref Azari

2010-11-03T11:15:00.001+03:30

Aref AZARI (1924- 2007)

Azari naskiĝis kiel filo de irana familio en Aŝgabato, nuntempe la ĉefurbo de Turkmenio. Lia gepatra lingvo estis la turka. Li iris al turk-lingva lernejo kaj krome lernis la rusan kiel la tiaman ŝtatan lingvon de Aŝgabato. Kiam li havis dek jarojn la familio translokiĝis al Irano. Post unu jaro en la orient-irana urbo Maŝhado li translokiĝis al Tehrano kaj tie iris al la franca lernejo. Dum ferioj li laboris en diversaj fabrikoj. Poste li studis meĥanikan inĝenieradon (maŝin-fabrikadon) en alta tekniklernejo, kie instruis germanaj instruistoj. Pro financaj kialoj li ne sukcesis fini la studadon. Li poste dum kelkaj staĝoj laboris en Germanio, Usono kaj Francio por kompletigi sian scifakon.

Azari komencis labori en irana ŝata organizaĵo kaj poste daŭrigis en privataj entreprenoj, kie li precipe okupiĝis pri maŝin-instalado kaj manaĝerado en diversaj sekcioj.

En 1945 li sciiĝis pri Esperanto per sia frato kaj iom eklernis ĝin. Serioze li okupiĝas pri Esperanto ekde 1977, kiam li partoprenis Esperanto-kurson en la Tehrana universitato. Baldaŭ li ekinstruis. El liaj grandnombraj E-kursoj elkreskis multaj movadaj aktivuloj. Azari partoprenis kvar Universalajn Kongresojn en 1979, 1985, 1986 kaj 1988. En la UK de Lucerno de 1979 d-ro Pezeŝki instigis lin verki vortaron, kiu proprakoste publikiĝis post pli ol 20-jara laboro en 2000, nome la Ampleksa Esperanto-persa vortaro. La alidirektan volumon li prilaboris 70-procente, tamen ĝi ankoraŭ ne eldoniĝis.

Ekde la starigo de Irana Esperanto-Centro, li diversmaniere subtenas ĝin kaj en 2000 fariĝis honora prezidanto de IREA. En 2001 li fariĝis honora membro de Universala Esperanto-Asocio.

La apero, kresko kaj solvo de la krizo (1993-1997) laŭ UEA dokument-leteroj

2010-11-02T16:52:00.002+03:30

Sen ajna priskribo laŭ mi oni legante la sinsekvajn jenajn leterojn kapablos kompreni la aferon.

La unua letero de Osmo Buller al Reza Torabi:

La 2-a letero:

la 3-a dokumento:

La 4-a dokumento:

La 5-a dokumento:

La 6-a dokumento:

la 7-a dokumento:

La 8-a dokumento:

La 9-a kaj la lastadokumento kiu estas fina punkto al la afero:

Raporto de d-ro Keyhan Sayadpour pri La movado en Irano

2010-10-27T17:30:00.000+03:30

JeunEsperanto Info - 2006/2

Nuntempa Irana Esperanta Movado

Organizaĵoj

Esperanto-movado havas longan historion en Irano. En septembro 1916, unuafoje kelkaj esperntistoj kunsidis en Teherano kaj fondis Persian Esperanto-Asocion (1). Do ĉi-jare oni festas 90-jariĝon de irana movado. Tie ĉi mi ne celas prezenti historion de Esperanto-movado en Irano, sed priskribi pri la nuna stato de tiu movado laŭbezone menciante kelkajn historiajn notojn.

Irana Esperanto-Asocio, Irana Esperantista Junulara Organizo, Sabzandiŝan-Instituto kaj Irana Ligo de Esperantistaj Instruistoj estas la iranaj esperantaj organizaĵoj kiuj estas prezentataj.

Irana Esperanto-Asocio
Irana Esperanto-Asocio (IREA) fondiĝis en 1996 kaj akceptiĝis kiel landa asocio de UEA lastjare dum la UK en Vilno. Oni miras kial movado kun tiom longa historio ne posedis aliĝintan asocion ĝis nun, se oni ne scias la historion de nia movado.
Sendube la nuna movado en Irano ŝuldas sian prosperon al la klopodoj de D-ro Saheb-Zamani. Li komencis siajn Esperanto-aktivadojn antaŭ la islama revulocio en 1979. Li estis fama psikologo kaj krom siaj Esperanto-agadoj, li estis politike kaj socie aktiva persono. Post la revolucio, li daŭrigis siajn Esperanto-aktivadojn sed pro sia antaŭa personeco, li ne povis libere aktivi.
Estis persekutoj kontraŭ li kaj Esperanto, precipe far instruistoj de la angla, kondamnante E-on al rilato kun cionismo pro la juda deveno de Zamenhof. D-ro Saheb-Zamani elspezis grandan forton por batali kaj sukcesis jure venki la kondamnintojn. Sed la etoso, kion ili faris bezonis longan tempon por ŝanĝiĝi.
Precipe pro tio, li kredis ke irana Esperanto-movado ne bezonas asocion aŭ revuon por prosperi. Eble li timis aŭ ne povis paŝi ĉi-direkten pro la etoso ĉirkaŭ si. Aliflanke movado de D-ro Saheb-Zamani fakte ne estis demokratia kaj li deziris ne perdi sian estrecon. Pro tio longtempe irana movado malgraŭ siaj meritoj ne posedis asocion aŭ revuon. D-ro Saheb-Zamani kredis ke ekzistas sufiĉe da Esperanto-gazetoj en la mondo kaj instigis nin verki por ili. Tial aperis historia numero de Kontakto kies enhavon preskaŭ tute verkis irananoj.
Ekde 1992 aperis grupo de junaj esperantistoj, kiuj deziris labori pli libere. La ĉefmotoro de tiu grupo estis S-ro Reza Torabi. Ili sukcesis fondi IREJO-n kaj aligi ĝin al TEJO. La grupo ŝvelis kaj ensorbis kelkajn aktivulojn de la grupo de D-ro Saheb-Zamani, kaj fondis Sabzandiŝan-Instituton, la revuon ‘Irana Esperantisto’, kaj IREA-on dum la venintaj jaroj.
Bedaŭrinde IREA ne havas multe da membroj ; ĉirkaŭ 50 dum la pasinta jaro. Obstakloj al grandiĝo de la asocio multas sed ni povas mencii du : mankon de landa kongreso por kolekti esperantistojn kaj instigi ilin pagi kotizon kaj oficiale membriĝi ; kaj eblecon aĉeti la revuon ‘Irana Esperantisto’ de la strataj kioskoj aŭ aboni ĝin sen aliĝi al IREA.
Irana Esperantista Junulara Organizo
Irana Esperantista Junulara Organizo (IREJO) estas la pli malnova junulara sekcio de IREA. Ĝi fondiĝis en 1993 kaj akceptiĝis kiel landa sekcio de TEJO en 1994 dum la IJK en Koreio. Ĝi iam estis aktiva organizaĵo kaj eĉ posedis samtempe tri komitatanojn en TEJO-komitato.
Sed dum la lastaj jaroj kaj post la transiro de siaj aktiv-uloj al mezaĝeco, ĝi bedaŭrinde perdis sian aktivecon. Oni klopodas reaktivigi ĝin sed ni devas ankoraŭ atendi por tiu evento.
Sabzandiŝan-Instituto
Tiu instanco estas oficiale registrita privata instituto por propagandi kaj instrui la lingvon Esperanto. Sabzandiŝan signifas Verdpensuloj en la persa. Fakte ĝi estis la bazo por fondi IREA-on kaj la portalo por havi rilatojn kun iranaj organizaĵoj, ĉar registrigi IREA-on kiel oficialan asocion bezonas penigan laboron kaj daŭran tempon sed registrigo de privata lingvo-institucio estas multe pli facila tasko.
Irana Ligo de Esperantistaj Instruistoj
La landa sekcio de ILEI ankaŭ ne estas aktiva nuntempe. Feliĉe la membroj de Irana Ligo de Esperantistaj Instruistoj (IRLEI) decidis reaktivigi ĝin.
Oficejo
Ekzistas oficejo ekde 1997 en Teherano. La lokoj estis lupren-itaj inkluzive de la nova ; pro tio la lokoj ŝanĝiĝis 4–foje dum la pasintaj jaroj. Instali kampanjon por aĉeti lokon estas diskutata.
Revuo
La organo de IREA estas ‘Irana Esperantisto’. Relative belaspekta kaj bonkvalita pli-ol-3-jara revuo aperas por montri al ne-esperantistoj ke nia lingvo ne nur apartenas al la pli-famaj landoj ; Esperanto estas vere taŭga komunikilo por ĉiuj mondanoj. Irana Esperantisto estas nemalhaveblaĵo por ĉiu esperanta asocio, instituto, klubo, ekspozicio, biblioteko, kaj tiel plu, kiu celas varbi Esperanton kiel vere universalan lingvon.
Sezona 56-paĝa revuo estas ĝuste duone en la persa kaj duone en Esperanto. La persa kaj oficiala nomo de la revuo estas ‘Pajam-e Sabzandiŝan’ (Mesaĝo de verdpensuloj). En la esperanta parto vi povas trovi artikolojn pri iranaj kulturo, literaturo, kino, turismo kaj Esperanto-movado. Sed troveblas ankaŭ artikoloj de alilandaj kontribuantoj. Ni bone lernis de la sorto de «El Popola Ĉinio» kaj klopodas ne limigi nian revuon al artikoloj nur pri nia lando. La persa parto ĉefe enhavas artikolojn pri Esperanto kaj ties movado kaj celas allogi la legantojn al nia lingvo.
La rajton eldoni Iranan Esperantiston oni gajnis post 5-jara laboro por konvinki iranajn respondeculojn. « Irana Esperantisto » eldoniĝas per la financaj helpoj de iranaj esperantistoj en- aŭ ekster-lande loĝantaj. Malgraŭ la akceptebla kvalito de Irana Esperantisto, la nombro de la abonantoj estas malpli ol atendate. Ni rekomendas al ĉiu Esperanto-instanco kiu celas varbi nian lingvon, aboni ĝin kaj krom subteni ĝin finance, utiligi ĝin varbocele. Vidi iranan esperantan revuon povas esti pli granda surprizo ol vidi tian revuon ekzemple el okcidenta eŭropo. Aliflanke ni bonvenigas artikolojn de alilandaj esperantistoj. Irana Esperantisto ne nur apartenas al iranaj esperantistoj kaj ne celas nur prezenti Iranon.
Libroj
Dum la lastaj monatoj eldoniĝis du gravaj lernolibroj: La nova eldono de « La Dua Lingvo » de D-ro Saheb-Zamani, libro pere de kiu multaj irananoj konatiĝis kun Esperanto kaj lernis ĝin ; kaj « La Plej Facila Lingvo de la Mondo » de Inĝ. Ahmad Reza Mamduhi, la prezidanto de IREA. Ambaŭ libroj estas vere bezonataj por Esperanto-instruado al perslingvanoj kaj plenigis longtempe malplenan lokon de novaj lernolibroj. Baldaŭ aperos alia libro de Inĝ. Ahmad Reza Mamduhi kiu baziĝis sur la persa traduko de « La Fenomeno de Esperanto » de William Auld kaj celas prezenti la lingvon al la irana publiko.
Kunsidoj
Ni klopodas organizi iranan Esperanto-kongreson sed ankoraŭ ne sukcesis precipe pro financaj problemoj. Zamenhof-tagon ni festas kutime. En 2004 okazis tri kunsidoj en tri iranaj urboj : Raŝt, Maŝhad kaj Ŝiraz. Tio en Raŝt (Foto 1) okazis en granda salono apartenanta al banko kaj la du aliaj en universitataj atmosferoj. Pasintjare la festo okazis en la ateliero de S-ro Habibpur, esperantisto-pentristo (Foto 2). La KD de la programo aĉeteblas ĉe la oficejo.
En la oficejo de IREA ĉiumonate okazas esperanta prelego. La temoj estas variaj kaj elektas ilin la preleganto mem. Se vi planas vojaĝi al Teherano kaj vi deziras partopreni aŭ prelegi, bonvolu kontakti min. Ni ankaŭ kunsidas ĉiu-lunde vespere en la oficejo kaj laŭbezone (precipe pro alilandaj gastoj) dum la aliaj tagoj de la semajno.
Malgraŭ pli-malpli stabila stato de irana Esperanto-movado (asocio, revuo, oficejo, kunsidoj,...), mi kredas ke ĝi estas en sia nadiro de aktivado. Pasinte la homa forto estis pli granda, kvankam la bazo aŭ ne-homaj fortoj estis malpli. Ni multe diskutis pri tiu afero dum niaj kunsidoj sed ne trovis la kialon :
- Ĉu la financa stato de irananoj estas la kialo ? Ne. Nun nia ŝtato vendas nafton kelkoble pli multekoste ol pasinte kaj la financa stato de irananoj estas multe pli bone.
- Ĉu la minaco de milito estas la problemo ? Kiam Teherano estis bombardata de irakaj aviadiloj kaj misiloj, okazis Esperanto-kursoj en la ĉefurbo. Nun kiam estas nur minaco de milito, ne estas logike ke ĝi estu la kaŭzo de malpli-aktiveco de la movado.
- Ĉu irana ŝtato malhelpas Esperanto-movadon ? Ĝis nun oni ne vidis specialan malhelpon aŭ kontraŭstaron flanke de la ŝtato kontraŭ Esperanto.
Ŝajnas ke la nuna stato estas simpla nadiro en la aktivado de irana movado. Ni esperas fruan pason de tiu periodo kaj plivigliĝo de nia movado.

D-ro Keyhan Sayadpour, komitatano de IREA
ksayadpour@yahoo.com

Interreto
Se vi deziras ricevi plian informon pri Esperanto-movado en Irano, vi povas viziti :
www.sabzandishan.com
(oficiala adreso de Sabzandiŝan-Instituto)
www.esperanto.blogfa.com
(persa blogejo por aktualaj informoj ; esperanta versio konstruatas.)
iranaj-esperantistoj@yahoogroups.com
(grupo pri irana Esperanto-movado)

Referaĵo :
1- Alireza Dolatŝahi. Historio de Esperanto en Irano (1). Irana Esperantisto. Unua numero; aŭtuno 2002: paĝoj 5-6.
Kiel kontakti IREA-oficejon:
Strata adreso: Numero 5, Alizade strateto, Khagani Strato, Engelab Avenuo, Teherano

Irana Esperanto-Centro establita

2010-10-27T15:52:00.000+03:30

EVENTOJ n-ro 135 (oktobro 1997)

La 30-an de oktobro kun partopreno de 20 aktivuloj estis aranĝita ceremonio okaze la fondo de Irana Esperanto-Centro. Honora gasto estis s-ro Aref Azari, elstara E-verkisto de la Granda Persa-Esperanto-Persa vortaro.

En la centro kunsidas:
- Sabz Andishan Instituto (SAI),
- Irana Esperantista Junulara Organizo (IREJO),
- prepar-komitato de Irana Esperanto-Asocio (IREA),
kaj estas kunveneblo ankaŭ por aliaj kluboj.

Eblecoj en la centro: retpoŝto kaj telekopiado, bibliotek(et)o, libroservo, diversaj E-kursoj, konstantaj semajnaj kunvenoj. Kontaktoj al Irana Esperanto-Centro:

Stratadreso:   Tehran, str. Motahari n-ro 17, 2-a apartamento, 2-a etaĝo
Poŝta adreso: P.O. Kesto 17765-184, Tehran, Irano
Telefono:      +98-21-850529
Fakso:         +98-21-6236913
Retadreso:     irejo@forigu.neda.net

Inf: Reza Torabi, dir.

http://www.eventoj.hu/arkivo/eve-135.htm

Laŭleĝe aŭ sukcese? - en Irano

2010-10-27T15:33:00.001+03:30

Artikolo aperinta en la gazeto EVENTOJ (n-r0: 106, julio 1996)

En Irano ne ekzistas landa E-organizo. Ekzistas komitato (?, komisiono?) nomata "Esperanto-Irano" mll. MHSZ, aprobita de ŝtataj instancoj, kaj ekzistas pli ol 10 UEA-delegitoj.
Antaŭ iom pli ol 1 jaro aperis la ĝermoj de junulara grupiĝo, kiu ne kontentis pri la situacio (manko de movada vivo) kaj iniciatis komunan agadon. Ili fondis grupiĝon IREJO, kiu iĝis landa sekcio de TEJO kaj landa filio de ISAE.
Post la sukcesaj E-kursoj en Haravan Kulturcentro E-o estas prezentata ankaŭ en "Bahman Kulturejo", fama kulturcentro en Irano. "La kultura kaj scienca asocio de junularo" alligita al Bahman Kulturejo havas ne oficialan tamen plenan kunlaboron kun IREJO.
IREJO regule eldonas sian dumonatan bultenon (jam 13) per kiu lerte kaj trafe ligas la E-parolantojn al la movado, prezentas diversajn movadajn instancojn, servojn kaj rolas kiel interna informilo.
IREJO bone plenumas la movadajn taskojn, - tamen ĝi ne estas oficiala organizo (simila situacio kiel siatempe SEJM en Sovetunio - ndlr). La organizantoj konscias pri ĝi kaj klopodas registri ĝin ĉe la ŝtato, eĉ faris la unuajn paŝojn por leĝe fondi Iranan E-Asocion IREA, - kio tamen ne estas simpla afero en Irano.
Sed ilia agado rezultas ankaŭ alitipajn problemojn. Ilia apero en la internacia scenejo (ekz. kiel dezirata stato de UEA-delegito) faras seriozajn zorgojn al la ĝisnunaj struktureroj.

MHSZ ("Esperanto en Irano") skribas:
"Mi ne rekomendis lin (la ĉeforganizanton - ndlr) al UEA (kiam li tute neĝentile malakceptis la regularon de "E-o en Irano" kaj la vojon, kiun ĉiuj aliaj delegitoj jam pasigis por atingi tiun titolon) unue pro politikaj kialoj. Neniu konas lin kaj liajn intencojn. Li povas eĉ senkonscie aŭ intence fari aferojn je la nomo de UEA aŭ de Irano-Esperanto, kiuj povas facile endanĝerigi ne nur la movadon sed eĉ la vivojn de la homoj. Kial vi ne petis (kiel mi jam skribis) de li: sendu al vi la oficiale tradukitan registriĝon de lia t.n. Junulara Asocio? -Vi ne povas imagi, kiom sensitivaj estas niaj revoluciaj instancoj pri ĝuste tiuj du vortoj. Se li ne havus la ŝtatan permeson ĉi tie (kiel delegito - ndlr), ni havos tribunalan problemon. Ĉar MHSZ, preskaŭ antaŭ 15 jaroj, devige kaj skribe akceptis informi revoluciajn instancojn pri ĉia ajn devojiĝo, senpermesa asocio eĉ laboro pri Esperanto en la lando Irano. Se ĝi (MHSZ) ne povus garantii personon (kies nomo venas en Jarlibron) politike, religie kaj morale, ĝi devas tuj informi ilin. Tiel, kaj ĝuste tial oni permesis al ni aktivi por E-o kaj aperigi librojn en Esperanto. ... Oni respondecigis MHSZ, kiun la ŝtato kaj la funkciuloj bone konas..."

Malfacila problemo.

L. S. (Laszlo Szilvasi, la redaktoro)

http://www.eventoj.hu/arkivo/eve-106.htm

IREJO? Vieno? - Buller

2010-10-27T15:18:00.003+03:30

EVENTOJ, n-ro 115 (decembro 1996)

Inter la 4-a kaj 7-a de decembro (1996) vizitis Vienon la ĝenerala direktoro de UEA s-ro Osmo Buller. Lia vizito havis du diversajn partojn.
La ĉefa celo estis renkonti kaj konzult-diskuti kun la gvidanto de IREJO s-ro Reza Torabi, kiu same vizitis Vienon por partopreni Mondan Junularan Forumon, kion organizis UN. Reza Torabi kaj f-ino Fatemeh Aziz Mohseni reprezentis Iranan Esperantistan Junularan Organizon.
Ŝajnis estis oportuna flanke de UEA, ke Osmo Buller persone interkonatiĝu kun Reza Torabi en Vieno (tiamaniere ŝparante monon kaj tempon).

La renkontiĝo estis por ambaŭ flanko fruktodona. Almenaŭ tiel opiniis S-ro Buller en la intervjuo kion li donis al E-Redakcio de ORF-Radio Aŭstria Internacia. La intervjuo aŭskulteblis la 8-an kaj 9-an de decembro en la E-programo de Radio Vieno.
La dua parto de la vizito celis konatiĝi kun la vivo kaj problemoj de viena esperantistaro. Jena parto konsistis ĉefe el vizitoj. S-ro Buller konatiĝis kun la laboro de Internacia E-Muzeo, kun la agado kaj de Aŭstria Esperanto-Movado kaj de Aŭstria Esperantista Federacio, same
kiel kun la mult-flanka aktivado de nia redakcio.
Ni mem multon profitis el la vizito kaj sincere ĝojas, ke speciale nia redakcia teamo havis la ŝancon subteni la agadon de UEA en ambaŭ rilatoj, ne parolante pri la ebleco pli intensigi nian jam aktivan kontakton kun IREJO.

Raportis:
Katinjo Fetes-Tosegi
E-fako de Radio Vieno
info@forigu.rai.ping.at

=========================================

http://www.eventoj.hu/arkivo/eve-115.htm

Bahman ŜIDANI: la unua Irana E-instruisto kaj aktivulo

2010-10-25T17:35:00.001+03:30

ŜIDANI Bahmen (?-?),unu el la pioniroj de E-o en Irano. Verŝajne li estas la unua E-instruisto en Irano. Lia lerno-libro "Esperanto en 20 lecionoj" estas brile verkita lernolibro por perslingvanoj kaj ankoraŭ uzebla. Li estis la plej longdaŭra UEA delegito en Irano kaj ankoraŭ portas la rekordon, dum 31 jaroj sinsekve li estis UEA-delegito en Tehrano.

Li estas la unua irana E-isto kiu edziĝis en E-a medio. Li edziĝis kun Muĉul Mosavvar E-istino, sed ne ekzistas pruvoj pri ilia familio ĉu E-o daŭris en la familio aŭ ne. ni jam scias ke li estis Azero kaj aktivadis ankaŭ en Kaŭkazio.

Li multe verkis en Iranaj gazetoj, ĵurnaloj kaj aranĝis diversajn kursojn tra la lando. Li fondis "Persia Esperanto-Asocio"n pri kiu nur oni havas gazet-anoncon kaj ankoraŭ ne detala informo pri la asocio.

Mankas informoj pri liaj agadoj en E-ujo. Bonvenas ajna informo pri li kaj lia aktivado.

1996: skandalo kaj krizo en Irana E-movado

2010-10-25T14:12:00.011+03:30

En la 15-a numero de IREJO-Bulteno aperis karikaturo kiu kaŭzis grandan skandalon en Irana E-movado. La karikaturo en si mem ne havis ion strangaĵon, la kialo estis kaŝita sub eventoj kiujn ni devas iom fosi por kompreni la kialo(j)n. Anstataŭ priskribi la aferon estus pli bone laŭ la dokumentoj klarigi la aferon.

La karikaturon prilaboris Mahmud Mirbozorgi laŭ la ideo de Reza Torabi.

Post la apero de la 15-a numero de IREJO-Bulteno, la partianoj de tiama UEA ĉefdelegitino - Ĵila Sedighi- organizite, unuanime, letere, fakse kaj telefone bombardis Bahman kulturcentron, kie IREJO posedis ĉambron kaj okazigis E-kursojn. Oni "sukcesis" malebligi E-instruadon kaj agadon en la kulturcentro (verŝajne unika similaĵo en la mondo?)! sed ili ne sukcesis silentigi la kontraŭvoĉojn kiuj postulis pluralismon kaj demokration en la movado. Oni tre furioze reagis kaj minacis preskaŭ ĉiujn sed kio estis la kialo? ĉu la aperinta karikaturo estis vere tiom tikla, ĉagreniga, malestimega? ne! la kialo estis tio ke la karikaturo iom pridemandis aristokration kiu memfide kiel sekto plenforte regis la movadon kaj ne permesis ajnan voĉon en la movado oni aŭdu, do estis normale tiom forte oni kontraŭi la sendependan junularan movadon.

Jen ekzemplo de leteroj senditaj (perslingve) al la estro de la kulturcentro minacante, kaj instigante lin pri la agadoj de la junaj E-aktivuloj en Bahman kulturcentro.

Mi intence viŝis la nomon de la skribantojn kaj nur por montri kio okazis en la pasinteco de la movado kaj prilumi la aferojn, mi publikigas la leterojn. Ni bone scias ke pasinteco apartenas al pasinteco kaj tio gravas ke kion oni faras nuntempe.

La unua letero;

La dua letero;

La tria letero:

Mi menciis nur 3 leterojn kiel ekzemplo de leteraro adresitaj al la respondeculo de la kulturcentro. Oni legante la leterojn povas kompreni la etoson ...

اسپرانتو در ایران به روایت اسناد انجمن جهانی اسپرانتو بخش سوم

2010-10-25T12:29:00.000+03:30

اسپرانتو در ایران به روایت اسناد انجمن جهانی اسپرانتو بخش سوم

1999(1378): صفحه‌ی 16، اعضای افتخاری سازمان جهانی اسپرانتو: دکتر م. صاحب‌زمانی.

صفحه‌ی 20، اعضای کمیته مرکزی سازمان جهانی اسپرانتو: م. رضا ترابی

صفحه‌ی 51، اعضای کمیته مرکزی سازمان جهانی جوانان اسپرانتودان: عباس باغستانی

صفحه‌ی 53، اعضای هیات رییسه‌ی سازمان جهانی جوانان اسپرانتودان: م. رضا ترابی

صفحه‌ی 56، بخش جوانان: سازمان جوانان اسپرانتودان ایران.

صفحه‌ی5-204، کنگاور: نماینده: نماینده جوان: علی اصغر کوثری(آموزش، مذهب: اسلام)

کرج: نماینده: سروش محمدزاده: برنامه‌نویس کامپیوتر (کامپیوتر، حسابداری) معاون نماینده: حمید شاعری: کارمند بانک (عکاسی، زبان، فرهنگ)

مشهد: نماینده: جواد کمالی: دانشجو(زبان های فرانسه و فارسی)، دکتر کیهان صیادپور: پزشک (پزشکی). باشگاه محلی: هر ماه همایش محلی برقرار است.

قزوین: نماینده: فاضل تیموری: آموزگار (زبان انگلیسی).

شیراز: نماینده: محمد سامانی‌پور(جهانگردی، کوه‌نوردی، کامپیوتر).

تهران: نماینده: ژیلا صدیقی

تهران: نماینده جوان: پریسا رضایی

نمایندگان تخصصی: محمد کرام‌الدینی: دبیر زیست‌شناسی (زیست‌شناسی)، بهروز عطایی: مهندس مکانیک(نشر)، پرینوش صنیعی: مدیر برنامه‌ریزی پژوهش(مدیریت)، عبداله حکیم‌نژاد: کارمند (فلسفه)، فاطمه اوتاد: پرستار(پرستاری، موسیقی)، کامبیز قدیری، تکنسین داروسازی(عکاسی، داروسازی)، ژاله صدیقی نویدی: معلم جغرافیا(جغرافیا، تاریخ)، م. رضا ترابی: مدیر، آموزگار اسپرانتو (جوانان، اسلام، جهانگردی)، آذر فرجی زنوز: حسابدار(حسابداری دوبل)، فریبا نوری مجد: ؟(ادبیات فارسی، امور زنان)، مرتضی حبیب‌پور: نقاش (نقاشی)، سید نواب مظفری: مدیر (حسابداری و دفترداری)، فاطمه حاجی صولت: مهندس پلیمر(پلیمر، جهانگردی، آموزش).

دفتر اسپرانتو در تهران: کانون اسپرانتو ایران.

2000(1379): صفحه‌ی 17، اعضای افتخاری سازمان جهانی اسپرانتو: دکتر م. صاحب‌زمانی.

صفحه‌ی 22، اعضای کمیته مرکزی سازمان جهانی اسپرانتو: م. رضا ترابی

صفحه‌ی 36، همکارهای مالی کشوری: کانون اسپرانتو ایران، انتشارات عطایی

صفحه‌ی 58، بخش جوانان: سازمان جوانان اسپرانتودان ایران.

صفحه‌ی1-200، کنگاور: نماینده: نماینده جوان: علی اصغر کوثری(آموزش، اسلام)

مشهد: نماینده: جواد کمالی: استاد دانشگاه (زبان های فرانسه و فارسی)، دکتر کیهان صیادپور: پزشک (پزشکی). باشگاه محلی: هر ماه همایش محلی برقرار است.

قزوین: نماینده: سید فاضل تیموری: آموزگار (زبان انگلیسی).

شیراز: نماینده: محمد سامانی‌پور(جهانگردی، کوه‌نوردی، کامپیوتر).

تهران: نماینده: ژیلا صدیقی

تهران: نماینده جوان: پریسا رضایی

نمایندگان تخصصی: محمد کرام‌الدینی: دبیر زیست‌شناسی (زیست‌شناسی)، حمزه شفیعی: مهندس مخابرات (روش تدریس اسپرانتو، مخابرات، میهمانی با پاسپورت)، بهروز عطایی: مهندس مکانیک(نشر)، پرینوش صنیعی: مدیر برنامه‌ریزی پژوهش(مدیریت)، عبداله حکیم‌نژاد: کارمند (فلسفه)، فاطمه اوتاد: پرستار(پرستاری، موسیقی)، کامبیز قدیری، تکنسین داروسازی(عکاسی، داروسازی)، ژاله صدیقی نویدی: معلم جغرافیا(جغرافیا، تاریخ)، م. رضا ترابی: مدیر، آموزگار اسپرانتو (جوانان، اسلام، جهانگردی)، آذر فرجی زنوز: حسابدار(حسابداری دوبل)، فریبا نوری مجد: ؟(ادبیات فارسی، امور زنان)، مرتضی حبیب‌پور: نقاش (نقاشی)، سید نواب مظفری: مدیر (حسابداری و دفترداری)، فاطمه حاجی صولت: مهندس پلیمر(پلیمر، جهانگردی، آموزش).

دفتر اسپرانتو در تهران: کانون اسپرانتو ایران.

2001(1380): صفحه‌ی 18، اعضای افتخاری سازمان جهانی اسپرانتو: دکتر م. صاحب‌زمانی.

صفحه‌ی 35، همکارهای مالی کشوری: کانون اسپرانتو ایران، انتشارات عطایی

صفحه‌ی 58، بخش جوانان: سازمان جوانان اسپرانتودان ایران.

صفحه‌ی200-199، بانه: نماینده: نماینده جوان: هیوا کریمی(سرمایه‌گذاری، ترجمه، جهانگردی)

کنگاور: نماینده: نماینده جوان: علی اصغر کوثری(آموزش، اسلام)کرج: نماینده: سروش محمدزاده: برنامه‌نویس کامپیوتر (کامپیوتر، حسابداری) معاون نماینده: حمید شاعری: کارمند بانک (عکاسی، زبان، فرهنگ)

مشهد: نماینده: جواد کمالی: استاد دانشگاه (زبان های فرانسه و فارسی)، دکتر کیهان صیادپور: پزشک (پزشکی). نماینده جوان: سعید برهانی. باشگاه محلی: هر ماه همایش محلی برقرار است.

قزوین: نماینده: سید فاضل تیموری: آموزگار (زبان انگلیسی).

شیراز: نماینده: محمد سامانی‌پور(جهانگردی، کوه‌نوردی، کامپیوتر).

تهران: نماینده: ژیلا صدیقی

نمایندگان تخصصی: محمد کرام‌الدینی: دبیر زیست‌شناسی (زیست‌شناسی)، حمزه شفیعی: مهندس مخابرات (روش تدریس اسپرانتو، مخابرات، میهمانی با پاسپورت)، بهروز عطایی: مهندس مکانیک(نشر)، عبداله حکیم‌نژاد: کارمند (فلسفه)، فاطمه اوتاد: پرستار(پرستاری، موسیقی)، کامبیز قدیری، تکنسین داروسازی(عکاسی، داروسازی)، ژاله صدیقی نویدی: معلم جغرافیا(جغرافیا، تاریخ)، م. رضا ترابی: مدیر، آموزگار اسپرانتو (جوانان، اسلام، جهانگردی)، آذر فرجی زنوز: حسابدار(حسابداری دوبل)، فریبا نوری مجد: ؟(ادبیات فارسی، امور زنان)، مرتضی حبیب‌پور: نقاش (نقاشی)، سید نواب مظفری: مدیر (حسابداری و دفترداری)، فاطمه حاجی صولت: مهندس پلیمر(پلیمر، جهانگردی، آموزش).

دفتر اسپرانتو در تهران: کانون اسپرانتو ایران.

2002(1381): صفحه‌ی 16، اعضای افتخاری سازمان جهانی اسپرانتو: (دومین ایرانی) عارف آذری، دکتر م. صاحب‌زمانی.

صفحه‌ی 29، همکارهای مالی کشوری: کانون اسپرانتو ایران، انتشارات عطایی

صفحه‌ی 50، بخش جوانان: سازمان جوانان اسپرانتودان ایران.

صفحه‌ی184-182، بانه: نماینده: نماینده جوان: هیوا کریمی

کنگاور: نماینده: نماینده جوان: علی اصغر کوثری(آموزش، اسلام)

مشهد: نماینده: جواد کمالی: استاد دانشگاه (زبان‌های فرانسه و فارسی)، دکتر کیهان صیادپور: پزشک (پزشکی). نماینده جوان: سعید برهانی. باشگاه محلی: هر ماه همایش محلی برقرار است.

قزوین: نماینده: سید فاضل تیموری: آموزگار (زبان انگلیسی).

شیراز: نماینده: محمد سامانی‌پور(جهانگردی، کوه‌نوردی، کامپیوتر).

تهران: نماینده: ژیلا صدیقی

نمایندگان تخصصی: محمد کرام‌الدینی: دبیر زیست‌شناسی (زیست‌شناسی)، بهروز عطایی: مهندس مکانیک(نشر)، عبداله حکیم‌نژاد: کارمند (فلسفه)، فاطمه اوتاد: پرستار(پرستاری، موسیقی)، کامبیز قدیری، تکنسین داروسازی(عکاسی، داروسازی)، ژاله صدیقی نویدی: معلم جغرافیا(جغرافیا، تاریخ)، حمزه شفیعی: مهندس مخابرات (روش تدریس اسپرانتو، مخابرات، میهمانی با پاسپورت)، م. رضا ترابی: مدیر، آموزگار اسپرانتو (جوانان، صلح، جهانگردی)، آذر فرجی زنوز: حسابدار(حسابداری دوبل)، فریبا نوری مجد: ؟(ادبیات فارسی، امور زنان)، مرتضی حبیب‌پور: نقاش (نقاشی)، سید نواب مظفری: مدیر (حسابداری و دفترداری)، فاطمه حاجی صولت: مهندس پلیمر(پلیمر، جهانگردی، آموزش).

دفتر اسپرانتو در تهران: کانون اسپرانتو ایران.

2003(1382): صفحه‌ی 14، اعضای افتخاری سازمان جهانی اسپرانتو: عارف آذری، دکتر م. صاحب‌زمانی.

صفحه‌ی 29، همکارهای مالی کشوری: کانون اسپرانتو ایران، انتشارات عطایی

صفحه‌ی 48، بخش جوانان: سازمان جوانان اسپرانتودان ایران.

صفحه‌ی8-177، بانه: نماینده: نماینده جوان: هیوا کریمی

کنگاور: نماینده: نماینده جوان: علی اصغر کوثری(آموزش، اسلام)

مشهد: نماینده: جواد کمالی: استاد دانشگاه (زبان‌های فرانسه و فارسی)، نماینده جوان: سعید برهانی. باشگاه محلی: هر ماه همایش محلی برقرار است.

قزوین: نماینده: سید فاضل تیموری: آموزگار (زبان انگلیسی).

شیراز: نماینده: محمد سامانی‌پور(جهانگردی، کوه‌نوردی، کامپیوتر).

تهران: نماینده: ژیلا صدیقی

نمایندگان تخصصی: محمد کرام‌الدینی: دبیر زیست‌شناسی (زیست‌شناسی)، بهروز عطایی: مهندس مکانیک(نشر)، عبداله حکیم‌نژاد: کارمند (فلسفه)، فاطمه اوتاد: پرستار(پرستاری، موسیقی)، کامبیز قدیری، تکنسین داروسازی(عکاسی، داروسازی)، ژاله صدیقی نویدی: معلم جغرافیا(جغرافیا، تاریخ)، حمزه شفیعی: مهندس مخابرات (روش تدریس اسپرانتو، مخابرات، میهمانی با پاسپورت)، م. رضا ترابی: مدیر، آموزگار اسپرانتو (جوانان، صلح، جهانگردی)، آذر فرجی زنوز: حسابدار(حسابداری دوبل)، فریبا نوری مجد: ؟(ادبیات فارسی، امور زنان)، دکتر کیهان صیادپور: پزشک (پزشکی)، مرتضی حبیب‌پور: نقاش (نقاشی)، سید نواب مظفری: مدیر (حسابداری و دفترداری)، فاطمه حاجی صولت: مهندس پلیمر(پلیمر، جهانگردی، آموزش).

دفتر اسپرانتو در تهران: کانون اسپرانتو ایران.

2004(1383): صفحه‌ی 16، اعضای افتخاری سازمان جهانی اسپرانتو: عارف آذری، دکتر م. صاحب‌زمانی.

صفحه‌ی 34، همکارهای مالی کشوری: کانون اسپرانتو ایران، انتشارات عطایی

صفحه‌ی 56، بخش جوانان: سازمان جوانان اسپرانتودان ایران.

صفحه‌ی6-184، بانه: نماینده: نماینده جوان: هیوا کریمی

کنگاور: نماینده: نماینده جوان: علی اصغر کوثری(آموزش، اسلام)

کرج: معاون نماینده: حمید شاعری: کارمند بانک (عکاسی، زبان، فرهنگ)

قزوین: نماینده: سید فاضل تیموری: آموزگار (زبان انگلیسی).

شیراز: نماینده: محمد سامانی‌پور(جهانگردی، کوه‌نوردی، کامپیوتر).

تهران: محمد کرام‌الدینی: دبیر زیست‌شناسی (زیست‌شناسی)، بهروز عطایی: مهندس مکانیک(نشر)، عبداله حکیم‌نژاد: کارمند (فلسفه)، فاطمه اوتاد: پرستار(پرستاری، موسیقی)، کامبیز قدیری، تکنسین داروسازی(عکاسی، داروسازی)، ژاله صدیقی نویدی: معلم جغرافیا(جغرافیا، تاریخ)، حمزه شفیعی: مهندس مخابرات (روش تدریس اسپرانتو، مخابرات، میهمانی با پاسپورت)، م. رضا ترابی: مدیر، آموزگار اسپرانتو (جوانان، صلح، جهانگردی)، آذر فرجی زنوز: حسابدار(حسابداری دوبل)، فریبا نوری مجد: ؟(ادبیات فارسی، امور زنان)، دکتر کیهان صیادپور: پزشک (پزشکی)، مرتضی حبیب‌پور: نقاش (نقاشی)، سید نواب مظفری: مدیر (حسابداری و دفترداری)، فاطمه حاجی صولت: مهندس پلیمر(پلیمر، جهانگردی، آموزش).

دفتر اسپرانتو در تهران: کانون اسپرانتو ایران.

ادامه‌ی شهرها و نقاط جدید:

13. بهشهر 14. قلهک 15. شیراز 16. تجریش 17. تهرانسر 18. مشهد 19. رضوانشهر چوکا 20. کنگاور 21. بانه

ادامه‌ی لیست نمایندگان:

21. مسلم گرجی‌پور 22. بیژن پورمتراهی 23. محمد (ابراهیم) سامانی‌پور 24. سروش محمدزاده 25. مولود ثقفیان 26. شیرین احمدنیا 27. گیتی احمدنیا 28. حشمت فرجی (یالچین) 29. فریفته سعیدی 30. جواد رفیع‌زاده 31. علی‌اکبر همتی 32. فاطمه اوتاد 33. اسکندر عبدا‌له‌پور 34. فاطمه فرجی 35. منیره فهمی36. پرینوش صنیعی 37. محمد کرام‌الدینی 38. بهروز عطایی 39. کامبیز قدیری 40. ژاله صدیقی نویدی 41. م. ر. خیرخواه 42. احمد پورزاده 43. علی خوش‌مشربان 44. بتول صمدی 45. احمد ساسانی 46. کیهان صیادپور 47. درًه درخشان 48. جواد کمالی 49. فاضل تیموری 50. ژاله صدیقی نویدی 51. پریسا رضایی 52. حمزه شفیعی 53. آذر فرجی زنوز 54. مریم نظامی 55. سید نواب مظفری 56. عباس خسروآبادی 57. م. رضا ترابی 58. زهرا کریمی موغاری 59. عبداله حکیم‌نژاد 60. فریبا نوری مجد 61. مرتضی حبیب‌پور 62. غلامرضا آذرهوشنگ 63. علی اصغر کوثری 64. عباس باغستانی 65. فاطمه حاجی صولت 66. حمید شاعری 67. هیوا کریمی 68. سعید برهانی.

اعضای افتخاری سازمان جهانی اسپرانتو از ایران:

1. دکتر م. ح. صاحب زمانی 2. عارف آذری

سرنماینده‌های ایرانی سازمان جهانی اسپرانتو:

1. احمدرضا ممدوحی 2. ژیلا صدیقی (صاحب زمانی)

اعضای ایرانی کمیته‌ی مرکزی سازمان جهانی اسپرانتو:

1. ژیلا صدیقی (صاحب زمانی) 2. م. رضا ترابی

عضو ایرانی هیات رییسه‌ی سازمان جهانی جوانان اسپرانتودان: م. رضا ترابی

اعضای ایرانی کمیته‌ی مرکزی سازمان جهانی جوانان اسپرانتودان: 1. کیهان صیادپور 2. م. رضا ترابی 3. عباس باغستانی.

نماینده‌های جوان ایرانی سازمان جهانی اسپرانتو:

1. سروش محمدزاده 2. فریفته سعیدی 3. دره درخشان 5. پریسا رضایی 6. علی اصغر کوثری 7. هیوا کریمی 8. سعید برهانی.

بانوان ایرانی که نا‌مشان در کتاب سال درج شده است (به ترتیب درج):

1. مولود ثقفیان 2. شیرین احمدنیا 3. گیتی احمدنیا 4. حشمت فرجی 5. فریفته سعیدی 6. فاطمه اوتاد 7. فاطمه فرجی 8. منیره فهمی 9. ژیلا صدیقی 10. پرینوش صنیعی 11. ژاله صدیقی نویدی 12. بتول صمدی 13. دره درخشان 14. پریسا رضایی 15. زهرا کریمی موغاری 16. فریبا نوری مجد 17. مریم نظامی 18. فاطمه حاجی صولت.

این مقاله در شماره 11 فصل‌نامه پیام سبزاندیشان درج شده است