(klik voor vergroting)

Op de site ManyBooks.net kun je rechtenvrije – dus legaal – ebooks (bijv. The Call of Cthulhu van H.P. Lovecraft.. vandaar illustratie.. hoewel beetje off-topic) downloaden. Vind je er een titel naar je zin via zoekveld, genre, auteur, taal, of een combinatie hiervan (via geavanceerd zoeken) dan heb je de mogelijkheid deze te downloaden in 24 verschillende formaten. Bekende formaten zoals ePub, Mobipocket, eReader, Kindle, HTML, PDF etc. maar ook bijvoorbeeld iPod Notes, RTF, txt en een paar waar ik nog nooit eerder van heb gehoord.

Handig is de bij de titels afgebeelde QR code die je na scannen een mobiele versie van desbetreffende titel geeft met daarbij de mogelijkheid om het meteen te downloaden (achteraf niet zo heel bijzonder want Project Gutenberg heeft een geheel mobiele versie van haar website met dezelfde mogelijkheid). Op mijn Android-telefoon kan ik zo de ebooks – door gedownloade ‘epubs’ te openen met Aldiko – gelijk lezen. Verder zijn de beschikbare RSS feeds nog erg handig; alle nieuwe titels, nieuwe titels op categorie etc.

In de ‘About this site’ is te lezen: “Many of the etexts are from the November, 2003 Project Gutenberg DVD,* which contains the entire Project Gutenberg archives except for the Human Genome Project and audio eBooks, due to size limitations, and the Project Gutenberg of Australia eBooks, due to copyright. As of July 2004 most current PG texts are available here, usually within the week of release. There are also public domain and creative commons works from many other sources.” Zo is bijvoorbeeld The Call of Cthulhu wel via ManyBooks.net te downloaden maar niet te vinden op Project Gutenberg. De collectie lijkt groter.

* NB. er is inmiddels een april 2010 DVD (dual-layar) beschikbaar die (te downloaden via torrent) die meer dan 29.500 titels bevat!

In de Digitale Bibliotheek van de UvA heb je voor het raadplegen van enkele databases een zgn. Citrix-plugin nodig. Deze databases zijn te herkennen aan het citroentje achter de naam:

Hieronder de instructie voor het installeren van deze plugin voor Ubuntu 10.04 Linux:

- ga naar deze pagina om de Citrix-plugin voor Linux te downloaden;
- kies de ‘x86 client’ .deb versie en klik op de downloadbutton;
- klik in het pop-up scherm op ‘Click to download your file now’, kies Save file;
- zoek de gedownloade file op (icaclien_11.100_i386.patched.deb), klik er met de rechter muisknop op en kies (bovenin het menu) ‘Open with GDebi package installer’;
- kies ‘Install package’ en voer wachtwoord in;
- zet een vinkje bij de vraag “Do you accept the EULA” en klik Forward;
- klik op Close na de melding Installation finished;
- sluit het GDebi Package installer-scherm af.

Wanneer je nu een een database wilt openen waarvoor de citrix-plugin nodig is, dan zou dit moeten lukken.

Zie ook de post: Ubuntu: KVpnc

Wil je volledige toegang tot de inhoud van de Digitale Bibliotheek van de UvA, dan moet je via VPN (of UvAadsl) verbinding maken met het UvA-netwerk. KVpnc is een Cisco-compatible VPN client waarmee dit redelijk eenvoudig te realiseren valt. Het programma is niet standaard aanwezig op Ubuntu 10.04 maar gemakkelijk te installeren via het ‘Ubuntu Software Centre’.

Stap 1: installeren van KVpcn (ik ga uit van een Engelstalig systeem):
- open het software centre via Applications -> Ubuntu Software Centre;
- ga naar het zoekvak (rechts) en typ: kvpnc;
- klik op ‘install’ en voer wachtwoord in;
- na enige tijd (zie ‘in progress-status’) is de installatie voltooid;
- herstart de computer.

Stap 2: VPN verbinding configureren en starten
- start KVpnc via Applications -> Internet -> KVpnc
- de eerste keer wordt door KVpnc de KDEWallet Service opgestart: kies ‘ cancel’ . Vervolgens crashed KVpnc… klik ‘ Close’ en start KVpnc opnieuw op (dit moet misschien 2x) ;
- start opnieuw en voer wachtwoord in;
- ga in KVpnc naar Profile -> new Profile (Wizard);
- kies Next -> Cisco (free) -> Next;
- selecteer Import PCF file -> Next;
- download nu eerst de PCF file (UvA-VPN.pcf) op de pagina http://student.uva.nl/uvavpn/uvavpn.cfm) en sla deze ergens op;
- selecteer de gedownloade file en kies na succesvolle import voor Next (laat de instellingen zoals ze zijn) -> Next -> Finish;
- klik nu in het startscherm achter Profile: UvA-VPN op de connect knop;
- verander achter Username ‘uvanetid’ in je eigen UvAnetid;
- typ het bijbehorende wachtwoord achter Password (klik evt. ’save password’);
- klik OK en het ‘profile’ is opgeslagen;
- in het hoofdscherm kun je met een druk op de knop Connect verbinding tot stand brengen!

Je ziet nu rechts bovenin naast de UIT-knop een stekkertje met een groen vinkje. Klik hierop om de verbinding weer te verbreken met ‘Disconnect’. TIedere keer wanneer je toegang tot de Digitale Bibliotheek wilt verkrijgen moet je met KVpcn verbinding maken met het UvA-netwerk.

Zie ook de post Ubuntu: Citrix-plugin

Bernius, M.S., 2010. The impact of open access on the management of scientific knowledge. Online Information Review, 34(4).
Available at: http://dx.doi.org/10.1108/14684521011072990.

Cocciolo, A., 2005. Can Web 2 . 0 Enhance Community Participation in an Institutional Repository ? The Case of PocketKnowledge at Teachers College , Columbia University. The Journal of Academic Librarianship, 36(4) pp. 304-312.
Available at: http://dx.doi.org/10.1016/j.acalib.2010.05.004.

Hsieh, M.M. & Holden, M.H., 2010. The Effectiveness of a University’s Single-Session Information Literacy Instruction. Reference Services Review, 38(3).
Available at: http://dx.doi.org/10.1108/00907321011070937.

Llorens, D.F. et al., 2010. The University of Alicante’s institutional strategy to promote the open dissemination of knowledge. Online Information Review, 34(4).
Available at: http://dx.doi.org/10.1108/14684521011072981.

Pozo, N.d., Long, A.S. & Pearson, D., “Land of the lost”: a discussion of what can be preserved through digital preservation. Library Hi Tech, 28(2) pp. 290-300.
Available at: http://dx.doi.org/10.1108/07378831011047686.

Solomou, G.D., Alexopoulos, A.D. & Papatheodorou, T.S., 2010. Semantic Web enabled digital repositories. International Journal, (2009) pp. 179-199.
Available at: http://dx.doi.org/10.1007/s00799-010-0059-z.

Wu, M. & Chen, S., The impact of electronic resources on humanities graduate student theses. Online Information Review, 34(3) pp. 457-472.
Available at: http://dx.doi.org/10.1108/14684521011054071.

———————-

Bij Emerald verschenen in ‘Early cite’-issues (doi volgt, zie voorlopig links naar inhoudsopgave en full-text onderaan):

Briden, M.J. & Marshall, M.A., 2010. Snapshots of Laptop Use in an Academic Library. Library Hi Tech, 28(3). Available at: *

Meagher, M.E. & Brown, M.C., 2010. Turned Loose in the OPAC: URL Selection, Addition, and Management Process. Library Hi Tech, 28(3).
Available at: *

Xu, M.F., 2010. The SFX Citation Linker and Its Enhancements. Library Hi Tech, 28(3).
Available at: *

* Library Hi Tech, 28(3)

Al jaren wil ik overstappen op het alternatieve (t.o.v. Windows) besturingssysteem Linux. Het is gratis, open source, community based, snel en.. tja, anders. Linux is een op UNIX gebaseerd besturingssysteem (net als Apple overigens) en heeft een ingewikkelde ontstaansgeschiedenis. Een beetje kort door de bocht; er zijn verschillende versies van het Linux besturingssysteem ontstaan uit een open source basis … je hebt inmiddels ontzettend veel niet-commerciële en commerciële, gratis en betaalde versies op de markt met verschillende specifieke (uiterlijke) kenmerken, de zgn. distributions of distro’s.

Al eerder probeerde ik verschillende Linux-distributies (openSuse, Knoppix, Fedora) maar haakte altijd af vanwege problemen met het herkennen van hardware, de lastige wijze waarop software geïnstalleerd moest worden of het ontbreken van bepaalde software die ik op Windows zo gewend was. De laatste versies van Ubuntu Linux zijn zo goed en compleet, dat ik nu eindelijk de overstap gemaakt heb.

Ubuntu Linux ziet er grafisch prachtig uit, installeert snel en zonder problemen en bevat een compleet pakket software. Ook het installeren van nieuwe software is zeer makkelijk (zoeken en dubbelklikken) met het Ubuntu Software Centre en de ’synaptic package manager’. En bij eventuele problemen is er ondersteuning via NL-talige en internationale wiki’s en forums.

Achilleshiel

Met “enorm pakket software” bedoel ik uiteraard wel Linux-software! Linux biedt voor vrijwel alle standaard Windows-software goede of betere alternatieven. Het kost soms alleen een beetje tijd om aan de interface te wennen, of het werkt net iets anders. Zo is voor het MS Office-pakket (2007 editie ad. € 599,-) het gratis Open Office-pakket een prima alternatief* (ook op Windows te gebruiken overigens). Met Open Office zijn alle MS Office-documenten (doc, xls, ppt e.d.) te bewerken en op te slaan. In enkele gevallen is er geen alternatief, maar daar is ook een oplossing voor. Veel Windows-software (bijv. Photoshop) is met behulp van het programma Wine (standaard aanwezig in Ubuntu) – toch te installeren**.

* alternatieven voor een bepaald Windows-programma zijn te vinden op: http://linuxappfinder.com/alternatives,  http://www.osalt.com/ of http://www.linuxlinks.com/article/20070701111340544/Equivalents.html.

** of gewoon Windows in zijn geheel binnen Linux draaien met Virtual Box, of naast elkaar met een dual-boot systeem:  sommige Windows-programma’s blijven namelijk problemen geven.. bijv. iTunes (i.v.m. update software iPhone)

Proberen

Het mooie van Linux is dat je het kunt uitproberen alvorens je tot installatie overgaat, het is ‘live‘ vanaf een cd te proberen. Zo is bijvoorbeeld te checken of alles (hardware) goed werkt onder de Linux-versie die je wilt installeren.

Hij is er! De lang verwachte Android-update voor de HTC Hero. Ik kon niet nog langer wachten en heb daarom de datum van mijn toestel een maand vooruit gezet en binnen enkele seconden kwam een eerste, al snel gevolgd door een tweede update; Android 2.1!

Twee tips!

1: zorg ervoor dat je minimaal 25 mb geheugen (internal phone storage) vrij hebt anders kan de installatie niet voltooid worden. Dit kun je controleren via Settings -> SD & Phone Storage. Via Settings -> Manage apllications -> Menu-knop -> sort by size kun je zien welke apps het meeste geheugen gebruiken (winnaar met 8,3 MB = Hootsuite Lite!!) en ze eventueel verwijderen.

2: maak een backup voor het geval dat… ik ondervond echter geen problemen (alle instellingen, smsjes, foto’s en muziek waren na installatie nog aanwezig).

Een bijzonder leuke nieuwe feature vind ik Google Navigation,voor de rest ben ik nog niet zo onder de indruk. De interface is mooi maar er blijkt in de 2.1 versie voor de Hero ook het een en ander te ontbreken. O.a. de 3D Photo Gallery – zie echter voor oplossing hier – en volgens mij ook de nieuwe app launcher (?). Wat me echt tegenvalt is de VPN functie. Niet aanwezig in Android 1.5 (wel al in 1.6) was dit een van de features waar ik meest naar uit keek. Ik wil namelijk graag via mijn mobiele telefoon toegang tot alle databases die beschikbaar zijn via de Digitale Bibliotheek van de UvA.

De VPN-feature blijkt (achteraf ook in 1.6) wel IPSEC VPN te ondersteunen maar de niet de ‘group authentication’ functie: “Donut added IPSEC VPN support, but left out the group ID and password section required for connecting to Cisco VPN devices. There is a VPNC client that has the required fields in the Market, but it only works on rooted phones”.* Dit is nog steeds zo in versie 2.1.

Dit betekent dat het zowel onder Android 1.6 en 2.1 NIET mogelijk is via VPN toegang te verkrijgen tot het UvA-netwerk.

Behalve als je de telefoon zoals dat heet ‘root’, d.w.z. volledige administrator-rechten hebt door een soort van crack en met behulp van bijvoorbeeld VPCN. Of het in de 2.2 versie wel mogelijk is, is mij niet duidelijk. Ik vind er geen info over. Het blijkt ook al een openstaand issue te zijn op de Google code ANDROID pagina sinds 15 sepember 2009. ;-(

* Bron: http://androidforums.com/motorola-droid/13613-vpn-android-2-droid.html#post83035

*deze keer wat laat en met een staartje van maart..

Bridges, L., Rempel, H.G. & Griggs, K., 2010. Making the case for a fully mobile library web site: from floor maps to the catalog. Reference Services Review, 38(2) pp. 309-320.
Available at: http://www.emeraldinsight.com/10.1108/00907321011045061.

Cummings, J., Merrill, A. & Borrelli, S., 2010. The use of handheld mobile devices: their impact and implications for library services. Library Hi Tech, 28(1) pp. 22-40.
Available at: http://www.emeraldinsight.com/10.1108/07378831011026670.

Dougherty, W.C., 2010. E-Readers: Passing Fad or Trend of the Future? The Journal of Academic Librarianship, 36(3) pp. 254-256.
Available at:http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0099133310000662.

Kim, Y. & Abbas, J., 2010. Adoption of Library 2.0 Functionalities by Academic Libraries and Users: A Knowledge Management Perspective. The Journal of Academic Librarianship, 36(3) pp. 211-218.
Available at: http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0099133310000601.

Lewandowski, D., 2010. Google Scholar as a tool for discovering journal articles in library and information science. Online Information Review, 34(2) pp. 250-262.
Available at: http://www.emeraldinsight.com/10.1108/14684521011036972.

Lombard, E., 2010. Primary and Secondary Sources. The Journal of Academic Librarianship, 36(3) pp. 250-253.
Available at: http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0099133310000650.

Meho, L.I. & Tibbo, H.R., 2003. Modeling the information-seeking behavior of social scientists: Ellis’s study revisited. Journal of the American Society for Information Science and Technology, 54(6) pp. 570-587.
Available at: http://doi.wiley.com/10.1002/asi.10244.

Murray, L., 2010. Libraries “like to move it, move it”. Reference Services Review, 38(2) pp. 233-249.
Available at: http://www.emeraldinsight.com/10.1108/00907321011045007.

Redden, C., 2010. Social Bookmarking in Academic Libraries: Trends and Applications. The Journal of Academic Librarianship, 36(3) pp. 219-227.
Available at: http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0099133310000613.

Vila, M.C., Gálvez, A.P. & Campos, J.C., 2010. Mobile services in the Rector Gabriel Ferraté Library, Technical University of Catalonia. Reference Services Review, 38(2) pp. 321-334.
Available at: http://www.emeraldinsight.com/10.1108/00907321011045070.

Watson, L., 2010. The Future of the Library As a Place of Learning: A Personal Perspective. New Review of Academic Librarianship, 16(1) pp. 45-56.
Available at: http://www.informaworld.com/openurl?genre=article&doi=10.1080/13614530903574637&magic=crossref||D404A21C5BB053405B1A640AFFD44AE3.

Wilson, S. & McCarthy, G., 2010. The mobile university: from the library to the campus. Reference Services Review, 38(2) pp. 214-232.
Available at: http://www.emeraldinsight.com/10.1108/00907321011044990.*

*(N.B. Graham McCarthy / Ryerson University, sprak op dag 2 van EMTACL10 in Trondheim)

Installatie
Het proces: opslaan van citatiegegevens
Mendeley Desktop – Extractie van citatiegevens uit PDF
Mendeley Desktop – Importeren van citatiegegevens uit databases
Mendeley Web – Citatiegegevens importeren met de Webimporter
Cite While You Write – Verwijzing invoegen en bibliografie aanmaken
Cite While You Write – Stijlen
Extra
Oordeel

* (wist niet dat dit kon in WP, zie uitleg)

Dit is deel twee uit een serie over reference managers, lees het eerste deel hier.

Installatie

Mendeley combineert een desktop installatie (Mendeley Desktop) met een online applicatie (Mendeley Web). Na het maken van een account is de software te downloaden: beschikbaar voor Windows, Mac of Linux! Aan het einde van het installatieproces is er een optie om de MS Word of Open Office-plugin te installeren (voor de ‘cite-while-you-write’-functie, zie later) en de Webimporter (om citatiegegevens rechtstreeks uit een database te importeren met een knop in de browser, zie ook later). Er is zelfs een Zotero-sync-plugin, maar deze heb ik niet getest.
Mendeley is dus op Linux in combinatie met Open Office gebruiken. Hulde!

Het proces: opslaan van citatiegegevens

Ik heb zelf altijd een beetje ruzie met ‘het proces’… Hoe ga ik om met full-texten (PDF’s) van artikelen en de daarbij behorende citatiegegevens? Vaak is het bij het vinden van een artikel nog niet duidelijk of het echt relevant is en of je er later iets uit citeert.
In een database zijn na een zoekopdracht de citatiegegevens van gevonden artikelen  – na ze te markeren – direct (of vanuit een tijdelijke map) – in een keer te exporteren naar een reference manager. OK. Dan heb je ze maar vast.. weggooien kan altijd nog! De PDF’s moeten vervolgens per stuk* worden gedownload (of geprint). Het kan in ieder geval niet tegelijkertijd (citatiegegevens + PDF exporteren). In de reference manager moeten de PDF’s weer ‘geattacht’ worden aan de titels in de ‘library’… Dit laatste kan weer lastig zijn om dat de gedownloade PDF’s vaak onherkenbare namen hebben als “391S_34235ac.pdf” of erger. Het verdient dus de aanbeveling ze te herkenbaar hernoemen bij het opslaan en in een daarvoor bestemde map op te slaan. Het is natuurlijk ook mogelijk de mee geëxporteerde link naar de full-text in de citatiegevens te gebruiken maar dan is er weer geen mogelijkheid om notities of onderstrepingen aan te brengen (ik gebruik daarvoor PDF Exchange Viewer!) en altijd VPN (of soortgelijke) verbinding nodig om de artikelen in te kunnen zien.

Wanneer je bijv. – zoals ik – via RSS geabonneerd bent op TOC’s van tijdschriften dan is dit nog omslachtiger. Merk je in een attendering interessante artikelen op dan kom je – na klikken – per titel vaak in verschillende databases terecht en moeten de full-texten/citatiegegevens per titel worden gedownload/geëxporteerd. Erg omslachtig allemaal. Wat dat laatste betreft; ik wil Mendeley zelf gebruiken om regelmatig de titelgegevens van via RSS opgemerkte interessante artikelen snel en efficiënt, volledig en correct (met link naar de full-text) in een blogpost te kunnen presenteren zonder dit alles te hoeven over te typen.

* zag overigens recent dat dit in Science Direct ook in bulk kan!

Mendeley Desktop

In Mendeley Desktop kan een map (folder) op je PC aangewezen worden die telkens bij het opstarten van het programma ‘gescand’ wordt (de watch folder-optie).

Extractie van citatiegevens uit PDF
Mendeley biedt een oplossing voor het in de vorige paragraaf omschreven probleem. Mendeley extraheert nl. uit de PDF’s die in deze map opgeslagen zijn automatisch de citatiegegevens waar mogelijk (Endnote kan dit bijvoorbeeld niet..). Dit lukte bij 9 van mijn 15 testdocumenten. Lukt dit niet – of onvolledig – dan worden de documenten in een map ‘Needs review’ geplaatst. De titelgegevens kunnen dan m.b.v. een zoekactie in Google Scholar (de ‘Search by Title’-functie) of handmatig aangevuld worden. Van de overige 6 lukte dit bij 3 met deze zoekfunctie automatisch en moest ik er 3 volledig zelf invullen. Toch niet slecht.

In Mendeley Desktop is het mogelijk ‘collecties’ te maken, een soort deelbibliotheken en collecties te delen (je kunt personen toevoegen die deze collectie mogen zien). Verder zijn titels als favoriet, gelezen/ongelezen te markeren en te sorteren op auteur, titel, jaar etc. Het toevoegen van ‘tags’ aan documenten en hierop (of op auteur of uit citatiegevens gehaalde trefwoorden) selecteren in een soort browsefunctie behoort verder tot de mogelijkheden. De PDF’s die je in Mendeley inlaadt kun je in het programma zelf lezen met een ingebouwde (multitab) PDF-lezer die bovendien ook nog de mogelijkheid biedt om tekst te ‘highlighten’ of ‘notes’ (post-it’s) toe te voegen en meer (gelijk PDF Exchange). Er is ook een full-text PDF search (de gehele PDF-collectie is in 1x te doorzoeken).

Importeren van citatiegegevens uit databases
Vanuit een database geëxporteerde citatiegevens binnenhalen kan ook, mits ze in Endnote, RIS of Bibtex-format zijn. Dit lukte zonder problemen vanuit ScienceDirect, ISI Web of Knowledge, EBSCOhost, OvidSP. CSA lukte niet. Ik ga er vanuit dat wanneer Endnote export mogelijk is, het in Mendeley ook in te lezen is (ook vanuit de UvA catalogus en Digitale Bibliotheek lukt het, d.w.z. eerst de file opslaan en dan importeren).

Medeley Web

Met behulp van de ‘Sync Library’-knop zijn de citatiegegevens met de daaraan gekoppelde PDF’s vanuit Mendeley Desktop te uploaden naar Mendeley Web (opslag van 500 mb). Je hebt dan na inloggen op www.mendeley.com vanaf elke PC met browser toegang tot je full-texten en citatatiegegevens.

Citatiegegevens importeren met de Webimporter
Ook kun je wanneer je ingelogd bent met de zgn. ‘Web Importer’* vanuit je browser direct uit 48 bronnen – waaronder Pubmed, JSTOR, Plos, Google Scholar (in bulk!!) en -Books, SAGE, SpringerLink etc. – citatiegegevens importeren. Dit gaat middels een ‘knop’ die je aan je Favorieten moet toevoegen (werkt in FF, IE, Opera, Safari en Chrome!). 

*NB. pop-up blocker voor Mendeley uitzetten! In FF: Tools -> Options -> Content -> Exceptions (bij Block popup windows) -> toevoegen ‘www.mendeley.com’.

Er is ook een BibTex sync & LaTeX integration.. maar ik weet (nog) niet goed wat dat is.. misschien kom ik daar nog op terug.

Vanuit Mendeley (Web of Desktop) zijn collega’s die ook Mendeley gebruiken toe te voegen aan je contactpersonen. Ze zijn uit te nodigen via e-mail of te importeren uit o.a. LinkedIn, Gmail en Hotmail.  Er is ook een directory van personen op vakgebied. Met contacten kun je e-mailen, hun collecties volgen of collecties delen. Er zijn ook openbare collecties m.b.t. een bepaald vakbied te volgen (met RSS-feed!) waaraan iedere deelnemer documenten kan toevoegen (alleen citatiegevens, in verband met auteursrecht natuurlijk niet de full-text!). Zelf creëer je ook een zgn. ‘research profile’ met CV, publicaties e.d. (ik ga verder niet zo diep in op deze functies.. misschien voor een andere keer?).

Cite While You Write

Verwijzing invoegen
Het verwijzen vanuit MS Word of Open Office gaat op identieke wijze. Je klikt op – er is in de tekstverwerker een knoppenbalk toegevoegd –  de functie ‘Insert Citation’, er wordt automatisch geswitcht naar Mendeley Desktop (moet dus al opgestart zijn), daar klik je op de gewenste titel en met de knop ‘Send citation to…” wordt de titel ingevoegd in het document. Dit kan in de lopende tekst of in voetnoten. De bibliografie wordt niet automatisch gegenereerd, hiervoor moet je in de tekstverwerker eerst op ‘Insert bibliography’ klikken. Updaten moet met de ‘Refresh’-knop.

Stijlen
Je kunt in een verwijzing een paginanummer toevoegen (bijv. van (Balas 2009) naar (Balas 2009, p. 24) maar vervolgens wordt deze gewijzigde verwijzing niet meer aangepast wanneer je een andere stijl kiest. Ook verwijderen van gemaakte verwijzingen lukt niet altijd goed (een bug?). Met betrekking daartoe; het aanpassen van stijlen (je hebt standaard keuze uit 8 maar kunt via ‘Other’ kiezen uit 1180 stijlen, deze worden overigens (online) opgehaald.. wat soms nogal lang duurt) lijkt – behalve eerder genoemde – allemaal goed te werken. Er is echter geen stijl-preview mogelijkheid in de tekstverwerker (wel in Mendeley Desktop, d.w.z. alleen de bibliografieopmaak en niet de in tekst citatie/voetnoet opmaak) en stijlen zijn – voor zover ik uit kon vinden – niet aan te passen of zelf te maken. Gewijzigde citatiegegevens (bijv. het publicatiejaar van een artikel) in Mendeley Destkop worden in na het gebruik van de knop ‘Refresh’ in tekstverwerker goed doorgevoerd.

Extra

Een handige feature is het vanuit Mendeley Desktop kunnen slepen van titels (citatiegegevens) naar Google Docs, een blogpost (dashboard) of e-mail. In de stijl waarin de titels weergegeven worden in de lijst in Mendeley Desktop worden de citatiegegevens (als bibliografie) weergeven op de plek waar ze zijn geleept. Heel handig en dus ook de perfecte oplossing voor het doel waarvoor ik Mendeley wilde gebruiken! Er zijn nog meer kleine functies die de traditionele reference managers niet kennen… maar de blogpost is al lang genoeg lijkt me.

Oordeel

Volgens mij kan de gratis reference manager – en netwerk tool – Mendeley bijna als een volwaardig alternatief gezien worden voor betaalde producten als Endnote, Refworks en Reference Manager.

Het extraheren uit PDF gaat niet altijd goed maar bij de concurrenten wel? Zijn die er wel? Ik denk dat qua export van citatiegegevens vanuit databases het programma niet onder doet voor de concurrenten en de extra functies van de Webimporter (het is o.a. mogelijk een screenshot en tags toe te voegen aan de titels die geïmporteerd worden) een plus zijn.
Op het gebied van beheer, lezen, notities maken e.d. scoort Mendeley zeker hoger door de geïntegreerde PDF lezer. Dit is echt heel goed bedacht.
De ‘cite-while-you-write’-functie is wat mager en lijkt soms wat instabiel (nogal eng als je met een heel groot en belangrijk document als een dissertatie bezig bent). Als je echt met stijlen wilt ‘rommelen’ dan gaat dat niet. Overigens in Refworks ook niet. Endnote is daar vooral sterk in.

Ik ben erg enthousiast maar zou het programma toch nog niet als vervanger aanbieden aan studenten en onderzoekers van onze universiteit. Daar moet het nog net iets stabieler voor worden.

Verder nog een pluim voor het beschikbaar maken voor alle belangrijke besturingssystemen, wordprocessors en browsers. En (!)… binnenkort komt de zgn. Mendeley Open API vrij waarmee mashups gecreëerd kunnen worden. Zie voor meer nieuws de Mendeley Blog.

De meeste universiteitsbibliotheken (UB’s) bieden hun studenten, medewerkers en onderzoekers zgn. ‘reference managers’ of  ‘citatiemanagers’ aan zoals – de tegen betaling verkrijgbare – Endnote, Reference Manager en Refworks. Genoemde reference managers zijn softwarepakketten of online applicaties (+ desktopplugin) waarmee bij het schrijven van een essay, paper, scriptie of dissertatie eenvoudig verzamelde literatuur te beheren en citeren valt.

De belangrijkste functies van een reference manager zijn het ordenen van gevonden literatuur, gemakkelijk verwijzen in een tekst vanuit een tekstverwerker (cite-while-you-write), het automatisch genereren van een bibliografie en het kunnen aanpassen van de opmaak (naar eigen smaak of eis/wens van uitgever of instelling) van de verwijzingen en de bibliografie, de zgn. stijl.

Elk van genoemde reference managers heeft ten opzichte van de ander zo zijn voor- en nadelen. Hier ga ik in deze post niet op in.

Voordeel

Studenten, onderzoekers en medewerkers hebben veel voordeel bij het gebruik van een door hun UB ondersteunde reference manager. Ten eerste kunnen zij gebruik maken van (locale) helpdesk, demo’s en cursussen. Daarnaast is het pakket doorgaans op elke in de universiteit beschikbare computer geïnstalleerd. Voor aan universiteit gelieerden zijn deze pakketten bovendien zeer goedkoop aan te schaffen via SURFspot.nl (bijv. Endnote 12,50 euro ipv 300 dollar).
In de tweede plaats biedt vrijwel elke bekende (bibliografische) database de mogelijkheid ‘met een druk op de knop’ titelgegevens te exporteren naar deze managers. Ook maken UB’s het doorgaans mogelijk om vanuit de catalogus of metasearch-portal titelgegevens van zoekresultaten te exporteren.

Gebruikte reference managers door Nederlandse universiteiten

Wie gebruikt wat en welke wordt het meeste gebruikt? Een overzichtje (gemaakt m.b.v. CSE NL UB’s).

Erasmus Universiteit: Refworks
RU Groningen: Reference Manager (tot 2011) en Refworks
TU Delft: Reference Manager en Endnote
TU Eindhoven: Reference Manager
Universiteit van Amsterdam: Endnote (tot juni 2010) en Refworks
Unversiteit Leiden: Endnote
Universiteit Maastricht: Endnote
Universiteit Nijmegen: Reference Manager
Universiteit van Tilburg: Endnote
Universiteit Twente: Endnote (recommendeert Zotero)
Universteit Utrecht: Endnote (tot juli 2010) en Refworks
VU: Endnote en Reference Manager
Wageningen UR: Endnote

Score
Endnote: 8x
Reference Manager: 5x
Refworks: 4x

Gratis alternatieven

Het staat gebruikers van een UB natuurlijk vrij een andere reference manager dan eerder genoemde te gebruiken. Er duiken altijd weer gratis ‘tools’ op die zich snel ontwikkelen tot interessant alternatief. Vaak met extra mogelijkheden dan de gevestigde orde. Op dit moment zijn er een aantal gratis ‘reference managers’ op de markt zoals de webapplicaties Connotea, CiteULike, BibSonomy, 2collab en dergelijke maar deze zijn vooral gestoeld op de web2.0 gedachte: delen (taggen) en online beheren van literatuur.

Een andere – zeer interessante naam – is Mendeley. Het is volgens mij de enige gratis (web)applicatie die 1) import van literatuurgegevens vanuit vele databases (en PDF-documenten) mogelijk maakt 2) kan integreren met een teksteverwerker, en 3) de mogelijkheid heeft verschillende stijlen toe te passen op een in een document gemaakte verwijzingen en bibliografie. Bovendien wordt daar 4) het web 2.0 element nog aan toegevoegd: delen en samenwerken.  Zie de ‘How it works‘ op de website van Mendeley.

Maar… Eerst zien dan geloven, natuurlijk! Wordt binnenkort vervolgd met een deel 2 waarin in ik kijk of  deze reference manager een volwaardige vervanger is voor bijvoorbeeld Endnote, Refworks of Reference Manager. Ben druk aan het testen en al aardig onder de indruk!

Lees het vervolg in deel twee.