«« САРСМАЗ ☮ SARSMAZ »» «« سارسماز »»

О ПРОИСХОЖДЕНИИ ЭТНОНИМА «ТУРКМЕН»

noreply@blogger.com (ilgerek.blogspot.com) — Sat, 1 Feb 2020 17:18:00 -0800

Туркменский Ахалтекинец

В.Бартольд «Работы по истории и филологии тюркских и монгольских народов»

«Туркмены — тюркская народность в Средней Азии. Это имя употреблялось с Ѵ/ХІ в., первоначально в форме персидского множественного числа — туркманан, персидскими историками Гардизи (см. Barthold, Gardïzl, ср. теперь также издание Мухаммеда Назима) и Абу-л-Фазлом Бейхаки в том же значении, что и тюрк. огуз, араб. гузз. Как известно, огузы сначала жили в Монголии, где их упоминают еще орхонские надписи VIII в. Насколько известно, эти огузы назывались только тюрками, а не туркменами; туркмены упоминаются только на западе, впервые (в транскрипции те-го-мен) в китайской энциклопедии VIII в. Тун-дянь, гл. 193 (Hirth, lieber Wolga-Hunnen. S. 263 sq.). По Тун-дянь, слово те-го-мен было другим названием страны Сук-так, т. е. страны аланов, места расселения которых в начале нашей эры доходили на востоке до нижнего течения Сыр-Дарьи, где в ІѴ/Х в. была основная область расселения огузов.»

Комментарии к труду Абул-Гази «Родословная туркмен»

Самая ранняя версия этой этимологии приведена в “Словаре” Махмуда Кашгарского (т. III, стр. 304 и сл.; русский перевод этого отрывка см.: МИТТ, т. I, стр. 312-313), где наречение имени туркмен приписывается Александру Македонскому. Эта же этимология (но без упоминания Александра Македонского) приведена . и Рашид-ад-дином (т. I, кн. 1, стр. 85; см.: И. Н. Березин. Рашид-Эддин, стр. 21).

Другая старая этимология (историк Нешри, ум. в 1520 г.) объясняет термин тyркмaeн через персидское тyрк iмaн 'верующий тюрок'; см.: О. Pritsak. Der Untergang des Reiches des Oguzischen Yabgu, стр. 397. По словам Бируни и Марвази, туркменами называли огузов (гузов), принявших ислам; см.: А. Ю. Якубовский. Вопросы этногенеза туркмен в VIII-X вв., стр. 51-52; W. Kotwicz. Contributions a l'histoire de l'Asie Centrale, стр. 181.

Кроме приведенной этимологии, существует еще ряд других: “...тюркмены, жившие в Персии, на вопрос персов о происхождении говорили ”тюрк-мен”, что значит — ”я тюрк”, отчего это прозвание и осталось за ними” (Ф. А. Михайлов. Туземцы Закаспийской области и их жизнь, стр. 25).

Есть предположение, что название туркмен возникло из двух слов турк-и-комани > > тюркоман > тюркман; см.: А. Вамбери. Путешествие по Средней Азии, стр. 385; см. еще: И. Н. Березин. Шейбаниада. Приложение, стр. 4. Старинное предание самоназвание туркмен возводит к имени собственному Туркмен, которое носил родоначальник туркменского народа (см.: Боде. Очерки туркменской земли, стр. 67). По словам А. Борнса (Путешествие в Бухару, ч. III, стр. 347), сами туркмены его уверяли, что слово “туркаме значит странник”. С другой стороны, Борнс (стр. 348) допускает, что “турки и команы, народ смешанный, равно может служить корнем производства (имени туркмен, — А. К.), хотя слишком отдаленным”. “Это слово состоит из собственного имени Тюрк и суффикса -мен, соответствующего английскому суффиксу ship, dom; оно применяется к целой расе и значит, что номады называют себя турками по преимуществу” (А. Вамбери. Путешествие по Средней Азии, стр. 149, прим.; см. еще: Н. Vambery. Das Tuerkenvolk, стр. 384-385).

Независимо от Вамбери эту же точку зрения на этимологию слова туркмен высказал Н. А. Аристов (Заметки, стр. 6); в последнее время эта этимология находит поддержку в работах Л. Лигети (см.: Die Herkunft des Volksnamens Kirgis, стр. 383), В. Минорского (Hudued al-'alam, стр. 311), Ж. Дени (J. Deny. Les langues du Monde, стр. 332), О. Прицака (О. Pritsak. Der Untergang des Reiches des Oguzischen Yabgu, стр. 397). — “Старая традиция, — замечает В. Котвич (W. Kotwicz. Contributions a l'histoire de l'Asie Centrale, стр. 181), — объясняет окончание -тaeп (в слове turkman, — А. К.) как производное от иранского корня manand 'подобный'. Наименование tuerkmaen появляется в китайских источниках, а равно и в мусульманских, начиная с того момента, когда западные тюрки вошли в контакт с иранцами, в начале в Туркестане, затем в Персии. Можно также предположить, что иранцы перевели на свой язык слово as — is. . . (которое в известной мере синонимично слову manand, — А. К.)... Туркмены в настоящее время могли бы быть прямыми потомками древних тюргешей”.

По мнению А. А. Рослякова, “слово ”тюркмен” можно вернее всего объяснить как ”тюркман”, где ”ман” является вариантом аффикса суффикса ”мат” — ”племя, люди”” (А. А. Росляков. К вопросу об этногенезе туркмен, стр. 16). См. еще: С. П. Толстов. Пережитки тотемизма и дуальной организации у туркмен, стр. 19. —

Впервые название туркмен встречается у географа Макдиси (вторая половина X в. н. э.). По Макдиси, что подтверждает и Махмуд Кашгарский, под термином туркмены разумелись огузы и карлуки (В. В. Бартольд. Очерк, стр. 5, 6). Затем название туркмен закрепилось за одним из самых мощных племенных объединений — за огузами; при переселении на Запад слово туркмен постепенно заменило старый термин огуз (см.: В. В. Бартольд. Очерк, стр. 6, 7; W. Barthold. 12 Vorlesungen, стр. 191; H. Vambery. Das Tuerkenvolk, стр. 385 — 86).

Следует обратить внимание на то, что термин туркмены, по Рашид-ад-дину (т. I, кн. 1, стр. 85; И. Н. Березин. Рашид-Эддин, стр. 21) и Абу-л-Гази, появляется после прихода тюрков (огузов) в Мавераннахр. — Новые соображения о происхождении туркмен и их отношение к огузам приведены A.А. Росляковым в статье “Туркмены и огузы” (стр. 73-105).
Ресоурсе: https://taryhturkmen.blogspot.com/

Interview by Dr. H. Ownuk with Expert Psychologist Jeyran Tayeb-Toronto Turkmensahra TV

noreply@blogger.com (ilgerek.blogspot.com) — Sun, 17 Nov 2019 11:40:00 -0800

مصاحبه دکتر خانگلدی اونق با روانشناس خبره جیران طیب در تلویزیون تورنتو ترکمن صحرا تی وی

Turkmen TV Toronto Turkmensahra TV - تورنتو تورکمنصحرای تله یایلئمئندا «ایش دونیأسی» پروگرامی

noreply@blogger.com (ilgerek.blogspot.com) — Mon, 28 Oct 2019 09:49:00 -0700

This YouTube belongs to the creativity of Dr. Hangeldi OWNUK! For sharing Turkmensahra TV program from AZstar TV

*********

;

Ýaňy tapylan Gorkut Ata dessany barada Dr. A. Düýeji bilen geçirilen gepleşik

noreply@blogger.com (ilgerek.blogspot.com) — Sun, 27 Oct 2019 09:45:00 -0700

یانگی تاپئلان غورقوت آتا دستانی بارادا دکتر ع. دیه جی بیلن گچیریلن گپلشیک
*****

Oglan Bagşy Muhammetgeldi Geldinejat bilen Toronto Türkmensähra TV-de geçirilen Gepňeşik

noreply@blogger.com (ilgerek.blogspot.com) — Sat, 26 Oct 2019 08:47:00 -0700

مصاحبه تلویزیون تورنتو تورکمنصحرا TV مصاحبه با اوغلان باغشی محمدگلدی گلدینژاد

محمد گلدی گلدینژاد که به نام اوغلان باشی معروف شده است، از سن خردسالی وارد دنیای ساز و آواز می گردد. وی موفقیتهای زیادی در این راه کسب نموده است. همچنین در فستیوالهای مختلف جهان شرکت نموده و پیروزی هایی بدست آورده است. امروز در برنامه "سازلی گپلئشیک" ما، دقت شما بینندگان عزیز را به این گپ و گفتگو از برنامه تلویزیونی تورنتو ترکمن صحرا TV جلب می کنیم

«Osprey Education Canada Inc» — лучший способ получить доступ к канадисть образованию

noreply@blogger.com (ilgerek.blogspot.com) — Thu, 24 Oct 2019 20:48:00 -0700

"Osprey Training Canada Inc" بهترین راه برای پذیرش تحصیلات کانادایی است-

"The “Osprey Education Canada Inc” the best way to getting admission to Canadian education."

Овнук, Х. - Торонто По Русски: «Osprey Education Canada Inc» - лучший способ получить доступ к канадисть образованию «О нас Канадская Аукционная Компания Канадский академический институт приема называется Оспрей Эджукейщен Кaнaдa Inc., канадская аккредитованная компания, стипендия Канадского образовательного обмена (регистрационный номер -1022693-9). Компания является почетным членом «Торговой палаты Онтарио - Канада», а также членом «Торгово-промышленной палаты Канады и Бангладеш» в Торонто, Онтарио, Канада. Организация присоединилась к ряду образовательных учреждений в 2007 году, чтобы обеспечить качественную поддержку и услуги для обеспечения приема в канадские учреждения, ищущие качественное и дешевое образование в Канаде из Бангладеш. Один находится в столице Дакки, а другой - в Читтагонге. Еще один центр поддержки и обслуживания был создан в 2015 году в Куала-Лумпуре, Малайзия. В настоящее время к компании присоединились Казахстан, Туркменистан, Иран, Азербайджан и Стамбул (в 2019 году). Это было установлено для облегчения приема в канадские учебные заведения для студентов (особенно школьников и аспирантов), которые принимаются из Сингапура, Малайзии, Туркменистана, Казахстана, Ирана и Стамбула.

@barlyk_oh

https://ospreyeducation.ca/turkmenistan-team/

Osprey Education Canada Inc (https://ospreyeducation.ca/turkmenistan-team/) Turkmenistan Team - Osprey Education Canada Inc Ownuk Hangeldi Associate Jalil Babayev Associate

An Englush

📚About Osprey Education Canada Inc.📚

Osprey Education Canada Inc. is a well-reputed "Canadian Education Constancy firm" (Corporation number -1022693-9), A proud member of the "Ontario Chamber of Commerce, Canada", as well as a member of "Canada -Bangladesh Chamber of Commerce" in Toronto, Ontario, Canada. This Organization has joined in Education industry in the year 2007, to ensure quality support & service to secure admission at Canadian Institutes, who were in need of assistance of pursuing quality and affordable education in Canada from Bangladesh, early with two offices in one in the capital city in Dhaka & another in Chittagong. Another support and service center has been established in Kuala Lumpur, Malaysia in the year 2015 And Kazakhstan, Turkmenistan, Iran, Azerbaijan and Istanbul (participated 2019) to facilitate admission in Canadian institutes to students (specially for school kids & Undergraduate students ) coming from Singapore, Malaysia, Turkmenistan, Kazakhstan, Iran & Istanbul also has been established in 2019.

فارسی: 📚در باره "شرکت اوسپری اجوکیشن کانادا"📚

مؤسسه اخذ پذیرش تحصیلی در کانادا با عنوان "اوسپری اجوکیشئن کانادا Inc" یک شرکت معتبر کانادائی "بورس تحصیلات در آموزش و پرورش کانادا" (شماره ثبت شرکت -1022693-9)، است. این شرکت عضو افتخاری "اتاق بازرگانی انتاریو – کانادا" و همچنین عضو "کانادا – بنگلادش اتاق تجارت "در تورنتو، انتاریو، کانادا. این سازمان در سال 2007 برای اطمینان از پشتیبانی و خدمات باکیفیت به منظور اطمینان از پذیرش در مؤسسات کانادایی، که به دنبال پیگیری آموزش با کیفیت و ارزان در کانادا از بنگلادش بودند، به مجموعه مؤسسات آموزش و پرورش پیوسته است و قبلاً دارای دو دفتر بوده است یکی در پایتخت در شهر داکا و دیگری در چیتاگونگ می باشد. مرکز پشتیبانی و خدمات دیگری در سال 2015 در کوالالامپور، مالزی تأسیس شده است. در حال حاضر کشورهای قزاقستان، ترکمنستان، ایران، آذربایجان و استانبول (در سال 2019) به این شرکت پیوستند. این امر برای تسهیل پذیرش در مؤسسات کانادایی به دانش آموزان (بخصوص برای بچه های مدرسه و دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد) که از سنگاپور، مالزی، ترکمنستان، قزاقستان، ایران و استانبول پذیرفته میشوند، تأسیس گردیده اند.

Mission Statement

To provide quality service in a conscientious, diligent & efficient manner.

The Value that Make Us OSPREY.

Our desire is simply to keep our customers satisfied and we have delivered. Our values have shaped our culture and we hold ourselves true to those values.

We place HONESTY above all.

Our OPENNESS to new ideas and clients sets us apart.

We are PASSIONATE about each task and the results show.

Read Mor=> EMPATHY reminds us that we are not robots, and neither are our clients.

The COMPETENCE of our well-informed staff and teams give our clients peace of mind.

The FLEXIBILITY of our processes allows us some wiggle room to accommodate individual situations.

Our FRIENDLY demeanour will always make you feel welcome.

Our Core Competencies 1. Client Focused -

Most of the decisions made at Osprey are centred around our clients’ needs. We push the envelope for our clients, and we will not hesitate to bend over backwards to see them happy. In the past, students and temporary visitors to Canada have been dismissed from the country by the Canadian government on grounds of “expired/invalid status”. Since we do not want our clients experiencing such embarrassing situations, we afford our clients complimentary professional assistance with updating travel and status documents, upon arrival in Canada.

2. Well-Seasoned and Dedicated Employees

We have a team of highly experienced and fully dedicated employees, who know the ins and outs of the industry. They are motivated to see that our clients are happy, and they will work closely with clients to achieve academic.

3. Well Connected In The Industry

Osprey Education Canada Inc. has a network of over 35 Canadian Institutions which are waiting for us to send in your application. This avails us with the flexibility of suitable programs for every prospective student at the high school (secondary), undergraduate (college/university) and post graduate (masters) levels. Over 250,000 international students were enrolled into Canadian schools in 2017, and the number is growing.Spots are filing up quickly, so contact us now to start your school selection and application process.

4. Rock Solid Reputation

Our Canadian Education services are one of the most respected in the country because we see each client as an individual, and treat them as such.We consider every clients’ case to be unique and we recognize that a “one size fits all” approach does not work.

Предлагаемый том для публикации книги Кыят-хана и выживших - جلد پیشنهادی انتشارات برای کتاب "قیاتخان و بازماندگان

noreply@blogger.com (ilgerek.blogspot.com) — Wed, 23 Oct 2019 11:18:00 -0700

جلد پیشنهادی انتشارات برای کتاب "قیاتخان و بازماندگان"

Интервью доктора Ханагелди Овнука о работа книга Каятхана Йомудского с туркмен-Сахра

noreply@blogger.com (ilgerek.blogspot.com) — Tue, 22 Oct 2019 11:09:00 -0700

Некоторые страницы книга Кият Хана - Some pages of Qayat Khan books - برخی از صفحه های کتاب قیاتخان

noreply@blogger.com (ilgerek.blogspot.com) — Sun, 20 Oct 2019 11:11:00 -0700

Некоторые страницы книга Кият Хана - Some pages of Qayat Khan books -
******

تعدادی از نسخه چاپی قیاتخان

Part 2 - World reflection of my good work "The Divan of Jahanshah Haghighi," Shah Turkman, Shah Tebriz,

noreply@blogger.com (ilgerek.blogspot.com) — Sat, 19 Oct 2019 11:07:00 -0700

An English article about the global reflection of my book - Dr. H. OWNUK

Click on the page of the author's Masterpiece of Manuscripts of Jahanshah Haghighi on the site of US state and North American Libraries

After the published of the Collected Poems of Jahanshah Haghighi in Iran in 2014 / M, our people still do not understand the magnitude and importance of this effect, which is very unfortunate. In the context of the significance and influence of this work, we will weigh in the separate article in the second volume. The first of its importance is to connect our history and literature had chained from the pre-Makhtumkuli era to the ancient era.

This work in Iran as an important part of the history of Turkmens in the National Consortium and at the Iran-Esfahan Library Information Library and in Iran's National Library Information Bases First, Second, Third, Fourth, and Fifth Historical records have been widely published. The importance of that year to year is rising. Of course, there may well be some shortcomings in the first volume of the last edition, which will be resolved, and more detailed research has been done in the second book of addition to the previous paper Minorsky entered, and the work was given to its historical rank is containing 500 pages.

This work has been recorded in a historical record that we have included the images and related links. Unfortunately, our nation is still immersed in its historical neglect, but this has its own reasons, which it are not mentioned in this short talk. In the hope of a second edition, the historic patrimony of our nation, the Turks and Turkmens, and the lost circle of our history and literature, which after 500 years of the separation of the two Turk and Turkmen ethnic, has been done accomplished by the humble research work of the Academy of Sciences of Turkmenistan.

These activities have brought Turkmen manuscripts from Armenia to Turkmenistan in the efforts and efforts of Turkmen scholars. Our citations are the same poems, in besides that research, Minorsky and the belongings of one of the classics of Turkmens lyrics "Sayat-Hemra" were also revealed!

At that time, I was responsible for classifying the works of collected from other countries of the world, which was observed in Turkmen, in relation to the inseparable share of the science of the history and literature of our nation with the Turks of Azerbaijan, Qashqai's and the whole world, unified cultural, linguistic The as the same nation with the root of a single Oguzs foundation, has been accomplished. In addition to the lyrics, the historical research of its texts was written and published by the author of this work. But And it is a tiny gift to the Turk ethnics who live in Iran, whose affinity and fraternity must be strengthened by these workers. May this book make a nation in a geographic multiplicity ... unique. This work, in one of the most important historical records, has featured it at first-class centers of the world.

Success blesses you! Dr. Hangeldi Ownuk –

Monday 5-April-2019 – Toronto CA

Отражение подвига "Диван Джаханшаха Хагиги" Шах Туркмен, Шах Табриз в мира

noreply@blogger.com (ilgerek.blogspot.com) — Fri, 18 Oct 2019 10:56:00 -0700

Диван Джаханшаха Хагиги

Нажмите на имя автора:
Д-р Овнук, Хангелди - После публикации стихов "Диван Джаханшаха Хагиги, в Иране в 2014 году, наш народа все еще не понятся масштабов и важности этого эффекта, что весьма это очень неудачно. В контексте значимости и влияния этой работы мы рассмотрим отдельную статью во втором томе. Первое из его важности состоит в том, чтобы соединить нашу цепочку истории и литературы от до-Махтумкули до античной эпохи. Эта работа в Иране является важной частью истории в периоде Иран туркмен, Это научная работа в Национальном консорциуме и в Библиотечной информационнойбиблиотеке Ирана-Исфахана, а также в базах данных первой, второй, третьей, четвертой и пятой исторических записей Ирана Был опубликован.

Важность того года к году все еще возрастает. Конечно, вполне могут быть некоторые недостатки, но недостатках во втором томе последнего издания, которые будут устранены, и в дополнение к предыдущему документу было проведено более подробное исследование, которая научная работа Минорский, Владимир Фёдорович, и произведение было присвоено его историческому званию, содержащему 500 страниц. Есть.

Эта работа была записана в историческую запись, в которую мы включили изображения и соответствующие ссылки. К сожалению, наша народа все еще погружена в свое историческое пренебрежение, но у этого есть свои причины, которые не упомянуты в этом кратком изложении. В надежде на второе издание, что исторические привязанности нашего народа, турок и туркмен, и потерянный круг нашей истории и литературы, которые после 500 лет разделения двух турок и туркмен, были достигнуты со стороны плохо исследованной исследовательской работы Академии наук Туркменистана. В надежде на второе издание историческое достояние нашего народа, тюрк и туркмен, потерянные цепи нашей истории и литературы и который после 500 лет разделения двух тюрков достигнут благодаря скромной исследовательской работе Туркменской академии наука. Эта деятельность принесла туркменские рукописи из Армению в Туркменистане в усилиях и усилиях туркменских ученых.

Наше цитирование тоже одинаковые стихи, в дополнение к исследованию. Минорский и вещи одного из классиков туркменской "Сайяд-Хемры" также были раскрыты! В то время я отвечал за классификацию произведений, собранных в других странах мира, что наблюдалось на туркменском языке, в связи с неразрывной долей науки истории и литературы нашего народа с турками Азербайджана, кашкаев и всего мира. То же самое, нация с корнем единого огозского фонда, была достигнута. Помимо текстов, автором этой работы было написано и опубликовано историческое исследование его текстов. И это крошечная сдача туркам, которые живут в Иране, чьи родство и братство должны быть усилены и укреплены этими королевскими монархами. Пусть эта книга сделает нацию географической множественностью ... уникальной. Эта работа, в одном из самых важных исторических отчетов, показала это в первоклассных центрах мира;

В одной из самых важных исторических записей он был показан в первоклассных центрах мира;

**********

1. University of Toronto Robarts Library – Toronto, ON M5S 1A5 Canada

(Русск)Библиотека университета Торонто Робартс – в Торонто, ON M5S 1A5 Канада

(فارسی): دانشگاه تورنتو – «کتابخانه روبرت تورنتو»، به شماره: اونتاریو M5S 1A5 کانادا

******

2. Princeton University Library – Princeton, NJ 08544 United States
(Русск)…Библиотека Принстонского университета – Принстон, Нью-Джерси 08544 Соединенные Штаты.

(فارسی): دانشگاه پرینستون کتابخانه – پرینستون، به شماره: NJ 08544 ایالات متحده آمریکا

******

3. University of Pennsylvania Libraries – Van Pelt Library – Philadelphia, PA 19104 United States

(Русск)…Библиотеки Пенсильванского университета – Библиотека Ван Пелта – Филадельфия, Пенсильвания 19104 США.

(فارسی): کتابخانه های دانشگاه پنسیلوانیا – کتابخانه ون پلت – فیلادلفیا، به شماره:، PA 19104 ایالات متحده آمریکا

******

4. New York University – Elmer Holmes Bobst Library – New York, NY 10012 United States

(Русск): Нью-Йоркский университет – Библиотека Элмера Холмса Бобста – Нью-Йорк, Нью-Йорк 10012 США

(فارسی):دانشگاه نیویورک – نیویورک، المر هولمز بابست، به شماره: NY 10012 ایالات متحده آمریکا

******

5. Library of Congress – Washington, DC 20540 United States
Библиотека Конгресса – Вашингтон, округ Колумбия, 20540 Соединенные Штаты
(Русск): Библиотека Конгресса – Вашингтон, округ Колумбия, 20540 Соединенные Штаты

(فارسی): کتابخانه کنگره – واشنگتن دی سی، به شماره: 20540 ایالات متحده آمریکا

******

6. University of Virginia – University of Virginia Libraries; University of Virginia Library; UVa Library – Charlottesville, VA United States
(Русск): Университет Вирджинии Библиотеки; Библиотека Университета Вирджинии; UVa Library – Charlottesville, VA Соединенные Штаты

(فارسی): دانشگاه ویرجینیا – کتابخانه های دانشگاه ویرجینیا؛ کتابخانه دانشگاه ویرجینیا؛ کتابخانه UVa – چارلتون ویل، VA ایالات متحده آمریکا

Detail:

Genre/Form:	Poetry
Named Person:	Jaḣanshaḣ Ḣăgigi; Jaḣanshaḣ Ḣăgigi
Document Type:	Book
All Authors / Contributors:	نوشته و پژوهش، دکتر خانگلدى اونق = Poems / Jahanshah Hakyky ; [editor], Dr. Hangeldi Ownuk. اونق، خانگلدى. ; Jaḣanshaḣ Ḣăgigi; Khāngildī Ūnuq Find more information about:

ISBN:	9786003380066 6003380063
OCLC Number:	895501158
Language Note:	Poems in Turkmen with editorial material in Persian and English.Description:

235, 10 pages : illustrations (some color), maps (1 color) ; 25 cm
Other Titles:
Poems
Divan Jahan Shah Haghighi Muzaffar al-Din Jahan Shah ibn Yusuf
Divan Jahan Shah Haghighi
Poems / Jahanshah Hakyky
Responsibility:
nivishtah va pizhūhish-i, Duktur Khāngildī Ūnuq = Poems / Jahanshah Hakyky ; [editor], Dr. Hangeldi Ownuk.

دکتر خانگلدی اونق – تورنتو

World reflection of my good work "The Divan of Jahanshah Haghighi," Shah Turkman, Shah Tebriz, ...

noreply@blogger.com (ilgerek.blogspot.com) — Thu, 17 Oct 2019 11:14:00 -0700

متن زیر در سه زبان انگلیسی، روسی و فارسی تعمیم داده شد!

انعکاس جهانی اثر خوبم "دیوان جهانشاه حقیقی،" شاه تورکمن، شاه تؤریز، ...

Мир отражает мою хорошую работу, "Диван Джаханшаха Хагиги", Шах Туркман, Шах Тебриз,

لینک به پیج مربوط به ثبت اثر

د.خ.اونق – بعداز انتشار دیوان جهانشاه در ایران در سال 2014/م.، مردم ما هنوز بر ابعاد و اهمیّت این اثر پی نبرده اند و این امر باعث بسیار تأسّف است. در حول و حوش اهمیّت و تأثیرگذاری این اثر در مقاله جداگانه در جلد دوّم آن به وزن خواهیم کشید. اوّلین اهمیّت آن وصل کردن زنجیره تاریخ و ادبیّات ما از دوران قبل از مختومقلی به دوران کهن می باشد. این اثر در ایران بعنوان بخش مهمّی از تاریخ ایران ترکمنی، در کنسرسیوم محتوای ملّی و در پایگاه اطلاع رسانی کتابخانه های ایران-اصفهان و در پایگاه های اطلاع رسانی کتابخانه های ملّی ایران اوّل - دوّم - سوّم - چهارم - پنجم

ثبت تاریخی گردید و وسیعاً منتشر شده است. هنوز اهمیّت آن سال به سال رو به صعود است. البته احتمالاً شاید جاهائی نیز نارسائی داشته باشد که این نواقص در جلد دوّم آن که آخرین ویرایش آن را داریم بانجام میرسانیم رفع خواهد شد و تحقیق مفصل تری انجام گرفته است که علاوه بر نوشته قبلی تحقیقات و. مینورسکی نیز وارد گردید و اثر به درجه تاریخی خود رسانیده شد که حاوی 500 صص. می باشد.

این اثر به ثبت تاریخی رسیده است که فوقاً تصاویر و لینک های مربوط به آن را درج نمودیم. مع الأسف، ملّت ما هنوز در خواب غفلت تاریخی خود غوطه ور است ولیکن این امر نیز دلایل خاص خودرا دارد که در این کوتاه سخن نمی گنجد. به امید چاپ دوّم آن که تعلّقات تاریخی ملت ما تورک و تورکمن و حلقه گمشده تاریخ و ادبیّات ما که بعداز 500 سال جدائی دو ملت تورک+من، از جانب حقیر که تحقیقات پژوهشی بنده در آکادمی علوم ترکمنستان است، به انجام رسیده باشد. این فعالیّت ها به همّت و تلاش های محققین ترکمن دستنوشته آن را از ارمنستان به ترکمنستان آوردند، استناد ما نیز همین اشعار است علاوه بر آن تحقیقات و. مینورسکی و در مورد تعّلق یکی از آثار کلاسیک ترکمن "صایاد-همرا" به دوره نیز مکشوف گردید! اینجانب در آن زمان مسئول طبقه بندی آثار جمع آوری شده از سایر کشورهای مختلف دنیا که جای پای تورکمن در آن مشاهده میشود، در رابطه با اشتراکات تفکیک ناپذیر علوم تاریخ و ادبیّات ملّت ما با تورک های آذربایجان، قشقائی و سراسر دنیا فرهنگی واحد، زبانی یکسان، ملتی با ریشه تک بنیاد اوغوزی هستند، به انجام رسیده است. علاوه بر اشعار، تحقیقات تاریخی متون آن از جانب مؤلف این اثر د.خ.اونق پژوهش و نگارش گردید. و تحفه ناچیز بنده بر ملل تورک ساکن ایران است که قرابت و برادری ما رو به استحکام باید پا نهد و آن را این مفاخرین سلطانی ما به ثبوت می رسانند. باشد که این کتاب یک ملت را در چندگانگی جغرافیائی، … به یگانکی برساند. این اثر در یکی از مهمترین ثبت های تاریخی، آن را در مراکز طراز اوّل دانشگاه های دنیا از جمله؛

В одной из самых важных исторических записей он был показан в первоклассных центрах мира;

**********

1. University of Toronto Robarts Library – Toronto, ON M5S 1A5 Canada

(Русск)Библиотека университета Торонто Робартс - в Торонто, ON M5S 1A5 Канада

(فارسی): دانشگاه تورنتو - "کتابخانه روبرت تورنتو"، به شماره: اونتاریو M5S 1A5 کانادا

******

2. Princeton University Library – Princeton, NJ 08544 United States
(Русск)...Библиотека Принстонского университета - Принстон, Нью-Джерси 08544 Соединенные Штаты.

(فارسی): دانشگاه پرینستون کتابخانه - پرینستون، به شماره: NJ 08544 ایالات متحده آمریکا

******

3. University of Pennsylvania Libraries – Van Pelt Library – Philadelphia, PA 19104 United States

(Русск)...Библиотеки Пенсильванского университета - Библиотека Ван Пелта - Филадельфия, Пенсильвания 19104 США.

(فارسی): کتابخانه های دانشگاه پنسیلوانیا - کتابخانه ون پلت - فیلادلفیا، به شماره:، PA 19104 ایالات متحده آمریکا

******

4. New York University – Elmer Holmes Bobst Library – New York, NY 10012 United States

(Русск): Нью-Йоркский университет - Библиотека Элмера Холмса Бобста - Нью-Йорк, Нью-Йорк 10012 США

(فارسی):دانشگاه نیویورک - نیویورک، المر هولمز بابست، به شماره: NY 10012 ایالات متحده آمریکا

******

5. Library of Congress – Washington, DC 20540 United States
Библиотека Конгресса - Вашингтон, округ Колумбия, 20540 Соединенные Штаты
(Русск): Библиотека Конгресса - Вашингтон, округ Колумбия, 20540 Соединенные Штаты

(فارسی): کتابخانه کنگره - واشنگتن دی سی، به شماره: 20540 ایالات متحده آمریکا

******

6. University of Virginia – University of Virginia Libraries; University of Virginia Library; UVa Library – Charlottesville, VA United States
(Русск): Университет Вирджинии-Университет Вирджинии Библиотеки; Библиотека Университета Вирджинии; UVa Library - Charlottesville, VA Соединенные Штаты

(فارسی): دانشگاه ویرجینیا - کتابخانه های دانشگاه ویرجینیا؛ کتابخانه دانشگاه ویرجینیا؛ کتابخانه UVa - چارلتون ویل، VA ایالات متحده آمریکا

Detail:

Genre/Form:	Poetry
Named Person:	Jaḣanshaḣ Ḣăgigi; Jaḣanshaḣ Ḣăgigi
Document Type:	Book
All Authors / Contributors:	نوشته و پژوهش، دکتر خانگلدى اونق = Poems / Jahanshah Hakyky ; [editor], Dr. Hangeldi Ownuk. اونق، خانگلدى. ; Jaḣanshaḣ Ḣăgigi; Khāngildī Ūnuq Find more information about:

ISBN:	9786003380066 6003380063
OCLC Number:	895501158
Language Note:	Poems in Turkmen with editorial material in Persian and English.Description:

دکتر خانگلدی اونق – تورنتو

دیوان جهانشاه حقیقی

İRAN’DA FEDERALİZİM TARTIŞMALARI- MANAS ÇAMLI

noreply@blogger.com (ilgerek.blogspot.com) — Thu, 20 Dec 2018 12:41:00 -0800

Fedralism

Tebriz Araştırmaları Enstitüsü:

İran’ın son yüz yıl siyasî tarihi incelendiğinde, Türk Kacar imparatorluğunun darbeyle yıkılışının ardından İran Meşrutiyet Devriminin elde ettiği tüm başarıların Pehlevi rejimi tarafından askıya alındığı ve Meşrutiyet kazanımlarının başında gelen İran’ın ilk anayasasının rafa kaldırılarak, yanlış temellere oturtulan merkeziyetçi bir sistemin kurulduğu görülmektedir. İran siyasî coğrafyasında etnik, dilsel, kültürel ve hatta dinsel ve mezhepsel çeşitliliği gözardı edilerek, bir zamanlar Kacar devletinin en alt kademesinden sadrazamlığa yükselen,daha sonra Şahlığına ilan eden Rıza Mirpenç’in eliyle aşırı Fars milliyetçiliğine dayalı bir sistemin temeli böylece atılmış oldu. İran’ın geleneksel federal yapısına, Meşrutiyet anayasasında öngörülen ve hatta yürürlüğe giren Eyalet ve Vilayet Encümenleri kanununa aykırı olarak, Pehlevi şahlığının ilk döneminde temeli atılan ve düşe kalka yürüyen merkeziyetçi anlayış,Rıza Şah’ın İngilizlerin eliyle devrilip oğlu Mehmet Rıza’nın hâkimiyete getirilmesiyle düzenli bir hal alarak günümüze kadar devam etti ve etmektedir.

Dil ve kültür alanında yürütülen inkarcı, eritici ve benzeştirici politikaların yanısıra, siyasî-ekonomik gücün de Farsların tekelinde kalması; istibdat ve diktatörlüğün kök salmasına, nüfusun yarısından fazlasını oluşturan diğer etniklerin her geçen gün merkezden uzaklaşmasına, dolayısıyla da siyasî, toplumsal, ekonomik, kültürel ve idarî alanlarda sistemin tıkanmasına yol açtı.

Sistem tıkanıklığına çözüm olarak İran’ın doğal yapısına uygun federal bir sisteme geçmesi gerektiği, yalnız on yıllarca ayrımcılığa maruz kalan etniklerin aydınları tarafından değil, İran İslam Cumhuriyeti yetkilileri tarafından da dile getirilmekte ve bu yönde çalışmalar yapılmaktadır.

Bu yazıda; İran’ın içinde ve dışında, ister resmî makamlar veya kurumların, isterse de opozisyon konumundaki şahısların federalizmle ilgili görüşlerini kısaca ele almaya çalışacağım.

İran’ın Yetkili Kurum ve Şahıslarının Açıklamaları

İran’ın resmî devlet kurumları ve bazı üst düzey yetkililerinin son yıllarda öne sürdükleri çözüm yolları arasında federal yapıya geçiş önerisi de yer almaktadır. “Federalizm”, “ekonomik federalizm” veya “yeni idarî-iktisadî yapılanma” adları altında ileri sürülen bu önerilerin başında İran İslam Şura Meclisi Araştırma Merkezi’nin sunduğu rapor gelmektedir. Raporda, “yetkilerin devredilmesi” ve bölgelerde “tam yetkili hükümetlerin kurulması”nın ve yönetim şeklinin federal yönetim şekline yakınlaştırılmasının önemine vurgu yapılarak, federal bir sisteme geçiş tavsiye edilmiştir.

Ayrıca İran Meclisi Başkan Yardımcısı Mesud PEZEŞKİYAN da Nasr News’a verdiği röportajda ülkenin eyaletler şeklinde yönetilmesi gerektiğine vurgu yaparak, bunun İslamî bir yönetim usulü olduğunu belirtmiştir.

Uzun yıllar Devrim Muhafızları Ordusu baş komutanlığını yapan, önceki dönemler cumhurbaşkanı adayı ve şu anda Rejim Yararlarını Teşhis Konseyi üyesi Mohsen REZAİ de “ekonomik federalizm” görüşünü savunan şahıslardan biridir. Cumhurbaşkanlığı seçim kampanyasında ekonomik federal sisteme geçişi programına dâhil eden REZAİ, önerdiği bu sistemin iktisat, ticaret, bilim ve teknoloji alanlarını kapsadığını belirtmiştir. Asr-e İran gazetesinde “İran’ın Kurtuluş Yolu” başlığıyla verilen bu açıklamada REZAİ; Pakistan, Hindistan ve Rusya’da eyalet sisteminin uygulandığına ve gelişmiş ülkelerdeki tüm gelişmelerin federal yapı sayesinde sağlandığına vurgu yapmıştır.

İran İçişleri Bakanı Abdülrıza RAHMANİ FAZLİ, 2013 yılında yaptığı bir açıklamada, ostanlara dayalı yönetim şeklinin bölgelere dayalı bir yönetim biçimine geçileceğini bildirmiş ve bu durumda bürokratik sorunların büyük bir kısmının ortadan kalkacağını ifade etmişti.

Bu açıklamanın ardından İçişleri Bakanlığı İnsanî Kaynakları Yönetim Dairesi Başkanı Cevat Nâsiriyan, ülkenin 5 idarî bölgeye ayrılacağını belirtmiştir.

Kuşkusuz İran’ın yetkili kurum ve kuruluşları veya makamları tarafından çeşitli adlarla ileri sürülen bu gibi planlar, gerçek federalizm ve güç paylaşımından daha çok ülkenin demografik yapısını değiştirmeği amaçlamaktadır. Nitekim yukarıda belirtilen yapılanma biçiminin gerçekleşmesi durumunda geniş bir bölgenin tek çatı altında birleştirilmesiyle hassas bölgelere değişik etnik grupların yerleştirilmesi öngörülmektedir. Örneğin bu plan çerçevesinde, Azerbaycan illeriyle Kürdistan ili (ostanı) idarî bir bölge olarak tek çatı altında birleştirilecektir. Böylece Türklerin çoğunlukta yaşadığı Azerbaycan illeriyle Türkiye sınırı boyunca farklı bir etnikten oluşan tampon bir bölgenin/koridorun oluşturulması hem kolaylaşacak, hem de hızlanacaktır.

Opozisyon Konumundaki Şahısların Federal Sisteme Yaklaşımı

Çoğunlukla yurt dışında yaşayan rejim muhalifleri arasında da federalizm meselesi, özellikle de son yıllarda en çok tartışılan konulardan biri hâline gelmiştir. Çeşitli siyasî görüşlere sahip olan bu şahıs ve teşkilatların federalizme yaklaşımını üç grupta değerlendirebiliriz:

Muhalif olduklarına rağmen Pehlevilerden beri devam eden merkeziyetçi ve tekelci sistemi savunanlar. Son zamanlarda ABD ve Suudi Arabistan tarafından desteklenen bu grupta “saltanat” rejimi yanlılarının sayı oldukça fazladır.
Federal sistemin İran’ın geleceği için kaçınılmaz olduğunu savunan şahıs ve teşkilatlar. Bu grupgenellikle Türk, Arap, Beluç, Kürt ve diğer etnik gruplardan oluşmaktadır.
Etnik gruplardan olmayan, fakat İran’ın parçalanmasına karşı federalizmi savunanlar. Bu grupta yer alanların sayı oldukça azdır.

Yurt dışında faaliyet eden İran Seküler Demokrat Partisi Genel Başkanı İsmail Nuri ALA, federalizmle ilgili kaleme aldığı yazıda, federe sistemi diktatörlüğe ve bölücülüğe karşı bir panzehir olarak değerlendirmektedir. ALA aynı zamanda İran Meşrutiyet Devriminin önemli kazanımı olarak bilinen Eyalet ve Vilayet sistemiyle ilgili yasalara değinerek, tekelci siyasetlere karşı İran Birleşik Eyaletleri sistemini savunmaktadır(Makaleler Toplusu, 2016).

Siyasî analist Naser İRANPUR, federalizmi İran’ın bütünlüğü için gerekli görüyor. İRANPUR, İran’ın siyasî rejiminde milliyetlerin etkin bir şekilde katılımınısağlamak için federalizmin gerekli ve kaçınılmaz olduğunu belirtiyor (Federalizm mi, Özerklik mi?).

Türk aktivistlerin içinde ise federal yönetim sistemini tam anlamıyla savunan, ana hatlarıyla ortaya koyan ve demokratik çerçevede değerlendiren şahıs Dr. Ziya SADRÜLEŞRAFİ’dir. Dr. Ziya SADR“Federalizm ve İran” adlı makalesinde, federal yönetim şeklini demokratik prensipler kapsamında değerlendiriyor. Federal sistemle yönetilen Çin ve Rusya’nın demokratik olmadıklarını da ortaya koyan SADR, federalizm sisteminin İran’da ülkeyi var eden milliyetlerin ortak bir amaç için bir araya gelmelerinde büyük rol oynayabileceğini belirterek, millî eşitsizliğin barışçıl bir biçimde ortadan kalkmasında federal yapının son derece önemli olduğunu vurgulamaktadır.

Bunların yanı sıra federal sistemi çok sert bir biçimde eleştiren ve federalizmi İran’ın parçalanması ve bölünmesiyle eşdeğer gören gruplar da vardır. Halk Mücahitleri Örgütü ve Pehleviyanlıları ve birçok solcu şahıs ve teşkilatlar federalizme karşı çıkan gruplar arasındadır.

Manas ÇAMLI- Tebriz Araştırmaları Enstitüsü Uzmanı

GURBAN BAÝRAM Gutlagy-Happy KURBAN BAÝRAM - تبریکات عید قربان–قوربان بایرام قوتلاغی

noreply@blogger.com (ilgerek.blogspot.com) — Mon, 20 Aug 2018 20:02:00 -0700

قوربان بایرامی بارچانگئزا قوتلی بولسئن!

HAPPY KURBAN BAÝRAM CELEBRATE OF MUSLIMS!

GURBAN BAÝRAMY BARÇAŇYZA GUTLY BOLSYN!

С НАСТУПАЮЩИМ КУРБАН БАЙРАМА!

****************

*******

تورکمنچه: یتیپ گلیأن قوربان بایرامئنی بارچانگئزا قوتلاماق بیلن، سیزه و ایچری ماشغالا اوجاغئنگئزا جان ساغلئق و آغزئ بیرلیک هم آلئپ باریان مقصاتلی ایشلرینگیزده اوستونلیک آرزو ادیأریس!

Türkmençe: Ýetip gel‎‎ýän Gurban baýramyny barçaňyza gutlamak bilen, size we içeri-maşgala ojagyňyza jan saglyk we alyp barýan maksatly işleriňizde üstünlik hemra bolsyn!

فارسی: فرا رسیدن عید قربان را ضمن تبریک، به شما و کانون گرم خانواده تان، آرزوی سلامتی و اتّحاد، همچنین فعالیتهای روزمره تان با پیروزی همراه گردد.

Русский: Приход Ид аль-Адха привет Вам и Вашей любящей семье, крепкого здоровья, и единство, а также в повседневной деятельности, и вы выиграете.

بِلُّغَط اِلعَرَبیّه: وصول عيد الأضحى تحيات لك ولعائلتك المحبة، والصحة الجيدة، والوحدة، فضلا عن الأنشطة اليومية الخاصة بك يمكن أن تترافق مع النجاح.

English: The arrival of Eid al-Adha greetings to you and your loving family, good health, and unity, as well as the activities of daily life and you will win.

Toronto - Hojanepes News- تورنتو - خوجه نفس نیوز

Mähri Goçowanyň ýerine ýetirmeginde --- Söýgim Hoş Indi

noreply@blogger.com (ilgerek.blogspot.com) — Sat, 23 Jun 2018 10:43:00 -0700

قوچ وا مأهری - سؤیگیم خوش ایندی

دولوپدئنگ غوجاغئنگا، (سانگا گل بولوپ،2)
سؤیأن دیدینگ، سویأن دیدیم یئلغئرئپ،
یؤنه یالان سؤیگأ، (یوٚرگ کوٚل بولوپ، 2 بار)
سولان گوٚله دؤنئن، سؤیگیم خوش ایندی،
چکیم:
(دییپدینگ اون یدأ یئتسئم منینگکی،
دییپدیم اون یدأ یئتسئم سنینگکی،)
اگر آجال آلئپ اؤلسئم یئرینگکی،
{آییت سن بی وفا (بولدونگ کیمینگکی، 2)
بو یولدا یالنگئز من، سؤیگیم خوش ایندی.}2 بار

سؤیوٚپدیم من سنی، (یوٚرگیم باغلاپ، 2)

باشغا اوبا گیتدینگ، گلین آلئجئنگ غالغاپ،

پاسئز سؤیگینگه، (یوٚرگیم آغلاپ، 2)
بی وپالئق ادئن سؤیگیم خوش ایندی.

چکیم:

یا غاریپ گؤردینگ می بای دأل دیدینگ می؟
یا باشغا بیرینه واعدا بردینگ می؟

{یا مندن بیر زادی (غاتی گؤردینگ می؟َ! 2)
یدی یئللاپ سؤیئن سؤیگیم خوش ایندی.}2

عاشئق غئز آیدار (یورگیم پارا، 2 بار)
هیچ عالاچ تاپمادئم بو غریپ چأرأ.

ایندی دوشئرمازمئقا، (وپالی یارا؟! 2)
کأن آغلادان ایکی گؤزوٚم یاش ایندی}2 بار

hhh

На 98-м году жизни умерла народная артистка СССР Мая Кулиева

noreply@blogger.com (ilgerek.blogspot.com) — Tue, 29 May 2018 13:36:00 -0700

Archive Photo-bank - artist of the USSR,
the singer Maya Kulieva

RIA Novostyi-

АШХАБАД, 1 мая — РИА Новости. В Ашхабаде на 98-м году жизни скончалась народная артистка СССР, первая в истории Туркменистана исполнительница оперных партий европейских произведений Мая Кулиева. Об этом написала русскоязычная газета "Нейтральный Туркменистан".
Мая Кулиева училась в Московской государственной консерватории имени П. И. Чайковского и получила специальность певицы оперного театра. В 1941 году стала артисткой Туркменского государственного академического театра оперы и балета имени Махтумкули. Затем работала оперной солисткой, главным режиссером и режиссером-постановщиком этого же театра.
В 1943 году Кулиевой присвоили звание заслуженной артистки Туркменской ССР, в 1952 году — народной артистки Туркменской ССР, а в 1955 году она стала народной артисткой СССР.

РИА Новости https://ria.ru/culture/20180501/1519726475.html

RIA Novosti / Yakov to Bilinearity in Photo-Banka artist of the USSR Maya Kulieva in Shah-Senem role in the Opera «Shah-Senem and Gharib». 1 Dec 1956

Опера в Туркменистане

Во время правления первого президента Туркменистана Сапармурата Ниязова опера, как балет и цирк, были преданы забвению. Туркменбаши считал, что эти виды искусства непонятны и чужды туркменскому народу.

Лишь в 2007 году, когда президентом страны стал Гурбангулы Бердымухамедов, опера в Туркменистане стала возрождаться. Через год глава государства подписал указ о присвоении Мае Кулиевой звания Героя Туркменистана с вручением золотой медали Altyn Aу ("Золотая Луна") за вклад в развитие туркменского искусства.

Source

Второя ресгрс: ELWANYYLDYZ - Майя (Мамаджан) Кулиева- مایا (ماماجان) قولیوا

İran’da Kim Neyin Kavgasını Veriyor?- Babek Şahit

noreply@blogger.com (ilgerek.blogspot.com) — Mon, 14 May 2018 11:11:00 -0700

İran’da Kim Neyin Kavgasını Veriyor?

ANKARA - Babek Şahit- Tebriz Araştırmaları Enstitüsü İran Uzmanı:
.. 1978’de İran’da beklenmeyen bir şekilde protestoların patlak vermesi üzerine ABD, soğuk savaş uzmanı Robert Jervis’ten İran’daki olaylarla ilgili kapsamlı bir rapor hazırlamasını istemiştir. Jervis’in CIA, ABD konsoloslukları ve büyükelçiliklerinin İran’daki protestolarla ilgili bütün raporlarını inceledikten sonra hazırladığı rapor; dönemin ABD başkanına sunulmuştur. 2010’da Robert Jervis, İran Devrimi ve ABD’nin Irak saldırısıyla ilgili “İstihbarat Neden Başarısızlığa Uğrar; İran Devrimi ve Irak Savaşından Dersler” (Why Intelligence Fails; Lessons From The Iranian Revolution and Iraq War) adlı kitabını yayınlatmıştır. Jervis’in bu kitapta özellikle vurgu yaptığı nokta; ABD’nin İran’daki İslamcı hareketin, cihatçı grupların eline düşebileceğini ön görememesi ve yalnız SSCB’nin İran’daki nüfuzunu azaltmak için İslamcılara destek vermesi olmuştur. Jervis’e göre ABD devleti, İran’daki cihatçı grupların devrimden sonra devlet idaresinde rol alabileceklerini tahmin etmemiş, devrimin gerçekleşmesi halinde ABD’ye yakın Mehdi Bazergan ve Azatlık Hareketi gibi liberal İslamcıların İran’a hakim olacaklarını ve böylece SSCB yayılmacılığının engelleneceğini düşünmüştür.

28 Aralık 2017 tarihinde beklenmeyen bir şekilde İran’ın Meşhet kentinde başlayan hayat pahalılığına karşı protestolar kısa sürede İran geneline yayılmış; İran’daki olaylar dünyanın gündemine oturmuştur. Bu olayları kim başlattı? Arkasında ne var? Nereye evrilebilir? Jervis’in cihatçı gruplar olarak bahsettiği Devrim Muhafızları Ordusu’nun yurtiçine hâkim olmak için son planı bu mudur? Yoksa haberlerde yansıtıldığı gibi Devrim Muhafızları Ordusu ve rejim ilkelerine karşı ciddi bir başkaldırı mıdır? Gibi sorular, ABD’nin İran’daki olayları dünya gündemine taşımasıyla en çok konuşulan gündem maddelerinden olmuştur. İran’da dış müdahalenin parmağı olduğunu savunanlara göre bu işin arkasında bir sene önce CIA’nin İran departmanı başına atanan, 9 sene CIA’nin terörle mücadele başkanlığını yapan ve El-Kaide lideri Usame Bin Ladin’in yerini bulup operasyon düzenleyen CIA içinde Ayetullah Mike ve Karanlıklar Prensi adlarıyla bilinen Michael D’Andrea olmuştur. Kimilerine göre bu protestolar İran’ın şeriat merkezli baskıcı politikalarından bunalan ve geleceğinden ümitsiz genç kuşağın ekonomik kaygılarıyla dolu itirazlarından ibaret olmuştur. Bu çalışmada devrim sonrası tarihsel faktörler dikkate alınarak olayların içeriği üzerine bir analiz yapılmıştır.

İran’da Güç Kavgasının Tarihsel Arka Planı

Modern İran ordusu tarihi, SSCB yanlısı Kızıl Darbe taraftarı olan İranlı subayların idamıyla süregelen bir tarih olmuştur. 1944’ten 1990’a kadar binden fazla İranlı subay SSCB yanlısı darbe yapmak suçlamasıyla askerî mahkemelerde yargılanıp idam edilmiştir. 1945’te Horasan Subayları Ayaklanması olarak bilinen darbe girişimi, SSCB yanlısı Tude Partisi Subayları Örgütü’nün düzenlediği ilk darbe girişimi olmuştur. 15 Ağustos 1945’te Horasan’ın Türkmen Sahra bölgesinde başlayan darbe girişimi, bir hafta süren iç çatışmadan sonra bastırılmış; onlarca subay tutuklanmıştır. SSCB’nin İran Ordusundaki etkinliği 1953’te CIA literatürüne “Ajax Operasyonu” adıyla geçen darbe girişimiyle sonuçlanmıştır. 15 Ağustos 1953 gecesi ABD’nin Musaddık’a karşı darbe girişiminde bulunacağı haberleri, dönemin İran Genelkurmay Başkanı General Fazlullah Zahidi’nin Tude Partisi Subaylar Örgütü gizli üyesi olan özel kalem müdürü tarafından Tude Partisi’ne haber verilmiştir. Tude Partisi, bu haberi alır almaz dönemin başbakanı Muhammed Musaddık’a ulaştırmış, gereken hazırlıklar yapılmıştır. 16 Ağustos 1953 gecesi Şah’ın özel kuvveti olan Cavidan Garnizonu, tank ve zırhlı araçlarla Musaddık’ın kapısına dayanıp ordunun yönetime el koyduğunu bildiren belgeyi Musaddık’tan imzalamasını istemiştir. Önceden hazırlıklarını yapan Musaddık’ın yanındaki korumalar ve Tude Partisi üyesi subaylar, darbe komutanı Nimetullah Nesiri’yi gözaltına almış, darbe haberi 17 Ağustos 1953’te Tahran’da yayılmıştır. Tude Partisi’nin örgütlemesiyle Tahran halkı Musaddık taraftarlığında sokağa dökülüp Tudeci generallerin yardımıyla darbe engellenmiştir. Darbenin engellendiği gün Muhammed Rıza Şah ülkeden kaçmış, önce Irak’a oradan da İtalya’ya sığınmıştır. Musaddık’ın Tudeci generallerinin yardımıyla ülkede sıkıyönetim ilan etmesi üzerine, 18 Ağustos 1953’te ABD’nin İran büyükelçisi Loy W. Henderson, Musaddık ile görüşmüş, İran’ın SSCB bloğuna geçmesine izin verilmeyeceğini bildirmiştir. Bu görüşmeden bir gün sonra ABD Büyükelçiliğinin desteklediği siyasal İslamcılar Musaddık’a karşı ayaklanmışlardır. CIA ve ABD devlet arşivinin belgelerine göre İslamcı ayaklanmayı düzenleyen Ayetullah Behbehani ve Ayetullah Kaşani gibi liderler, aylar öncesinden ABD devletiyle temasta bulunmuşlar ve ayaklanmayı örgütleyen gruplara finans desteği sağlanmıştır. Ayaklanmanın yapıldığı 20 Ağustos 1958 günü İran jandarma ve polis kuvveti protestocularla birlikte başbakanlık binasına yürümüştür. Muhammed Musaddık, başbakanlık binası koruma ekibine karşılık verilmemesi talimatı vermiş ve bunun üzerine başbakanlık işgal edilerek darbe gerçekleşmiştir. İran Genelkurmay Başkanı Fazlullah Zahidi, 20 Ağustos 1958’de ordu adına yayınlandığı duyuruyla ordunun yönetime el koyduğunu ve Musaddık’ın görevden alındığını duyurmuştur. Darbeden sonra ordu içinde yapılan kızıl tasfiyede 600 İranlı subay Tude Partisi üyeliği suçlamasıyla tutuklanmıştır. Tutuklanan subaylar içinde dönemin Genelkurmay Başkanı Zahidi’nin başyaverleri, özel kalem müdürü ve üst kademeli generaller olmuştur. Askerî mahkemelerde yargılanan bu subaylardan 36 albay ve general vatana ihanetten, Tude Partisi üyeliğinden ve SSCB’ye casusluktan idam edilmiş, 134 kişi müebbet, 119 kişi 15 yıl, 79 kişi 10 yıl tecrit hapsine ve kalan 89 kişi 1,5 yıldan 10 yıl hapse mahkûm edilmişlerdir. Bu tarihten sonra Tude Partisi yeraltına çekilerek gizli faaliyet yürütme kararı almıştır.

Sosyalist düşüncenin İran Ordusu’ndaki etkinliği 1979 devrimine kadar devam etmiştir. 1979 İran’da İslam Devrimi yapıldığında Tude Partisi Subay Örgütü’nün ordu içinde 114 subay üyesi olduğu açıklanmıştır. Devrimden dört sene sonra 1983 yılında 101 İranlı subay Tude Partisi üyeliği ve SSCB destekli kızıl darbe teşebbüsünden tutuklanmıştır. Devrim mahkemelerinde yargılanan bu subaylardan 10 kişi idam edilmiş ve diğerleri uzun süre hapis cezaları almışlardır. SSCB ve ABD’nin İran silahlı kuvvetlerindeki bu denli nüfuzu devrimin kurucu lideri Ayetullah Humeyni çevresine toplanan devrimci siyasal İslamcıları korkutan meselelerin başında gelmiştir. Bundan dolayı 1980’de Ayetullah Humeyni’ye yakın İslamcı Şii milis grupların birleşmesiyle Devrim Muhafızları Ordusu kurulmuştur.

Devrim Muhafızları Ordusu’nun oluşum felsefesi klasik orduya güvensizlikten kaynaklanarak iki farklı Şiici görüşün birleşmesiyle gerçekleşmiştir. Bu görüş farklılığı Devrim Muhafızları Ordusu’nun ilk kuruluş toplantısında da kendini göstermiştir. Ayetullah Humeyni’yi devrin Davud’u ve İmam olarak gören her iki görüş İran adlandırmasında anlaşamamışlardır. Bir tarafta bugün reformist denilen milisler bu yeni oluşumun adını İran Devrim Muhafızları Ordusu olmasını isterken, daha sonraları kendilerini muhafazakâr olarak tanımlayan karşı grup bu oluşumun yalnız İran ile sınırlı kalmayacağını ve yeryüzünde gerçek İslam’ı yaymakla yükümlü olduğundan dolayı İran kelimesinin kullanımına karşı çıkmışlardır. DMO’nun ad ve ambleminde İran kelimesinin kullanılmasına karşı çıkan ikinci görüş, devrim öncesinde İslamî Milel, 1965’te kurulan Hizbullah Örgütü, Mensurun Grubu ve İslam Fedaileri milis grupları bünyesinde Muhammed Rıza Şah’a karşı silahlı mücadele etmişlerdir. Bu grupların görüşünün ağır bastığı ilk toplantıda DMO’nun adında İran kelimesi kullanılmamış ve DMO amblemi üzerine Enfal suresinin 60.ayeti (Onlara karşı gücünüz yettiği kadar kuvvet hazırlayın), yer küresi, Allah kelimesi, silah, el ve zeytin dalı konulmuştur. 1979’dan günümüze İran siyasî tarihi, bu düşüncenin diğer düşünceleri tasfiye ederek giderek büyümesinden başka bir şey olmamıştır. İran-Irak savaşı esnasında bile Ayetullah Humeyni ile reformistlere daha çok meydan verdiğinden ve İsrail’e karşı İran’ın savaşta olduğu bahanesiyle eyleme izin vermediğinden dolayı tartışmışlardır. DMO içindeki bu görüşe sahip genç komutanlar Ayetullah Humeyni’nin vefatından sonra yeni lider Ayetullah Seyyid Ali Hameneyi’ye yakınlaşmışlardır.

Devrim’den hemen sonra Ayetullah Şeriatmedari taraftarları Vilayeti Fakih ilkesine karşı çıkmış; Tebriz sokakları Devrim Muhafızları Ordusu milisleriyle Müslüman Halk Partisi milislerinin sıcak çatışmalarına sahne olmuştur. Devrim öncesinde Ayetullah Şeriatmedari ve Ayetullah Humeyni arasındaki önemli görüş farkı, Şii fıkhının İntizar kavramında kendini göstermiştir. Ayetullah Şeriatmedari, gelenekselci Necef merkezli ekolün görüşüne uygun olarak bireyin Mehdi’nin gelişinde hiçbir rolü olmadığını ve Allah’ın iradesine bağlı bir kavram olduğunu savunurken, Ayetullah Humeyni Kum merkezli ekolün görüşüne uygun olarak bireyin Mehdi’nin gelişini İslam Devleti’ni kurmakla hızlandırabileceği tezini savunmuştur. DMO’ya hâkim olan zihniyet Ahır-ul Zaman işaretlerinin dünyada göründüğü ve İran’dan çıkacak Mehdi askerlerinin bunu hızlandırmakla yükümlü olduğu zihniyeti olmuştur. Devrim sonrasında Tebriz merkezli Ayetullah Şeriatmedari taraftarlarının ayaklanması bastırıldıktan sonra, sıra Halkın Mücahitleri Örgütü’nün tasfiyesine gelmiştir. Sosyalist İslam taraftarı olan Halkın Mücahitleri Örgütü’nün düşünsel çerçevesi, Ali Şeriati gibi düşünürlerin eserlerinden esinlenen düşünceler olmuştur. Halkın Mücahitleri Örgütü devrimden önce Ali Şeriati ve Ayetullah Talikanî posterleriyle yürüyüşler düzenlerken Ayetullah Humeyni’ye İmam Humeyni olarak hitap eden ilk gruplardan olmuştur. Bu grup devrimden sonra Devrim Muhafızları Ordusu ve Ayetullah Humeyni’nin devrimin ilkelerine uymayan uygulamalarına karşı başkaldırmış; Tahran sokakları bu iki milis gücün çatışmasına sahne olmuştur. Örgütün lideri Mesut Recevi ile İran’ın ilk başbakanı Ebul Hasan Beni Sedr’in Paris’e kaçması ve lider kadronun Tahran’da öldürülmesiyle Halkın Mücahitleri Örgütü’nün büyük kısmı yurtdışına kaçmış; yurt içi Devrim Muhafızları Ordusu’nda kalmıştır. Örgütün ilk stratejik eylem planı İran ile düşman olan Irak’ta Eşref Kampı denilen milis karargâhın kurulması olmuştur. İran ile savaş hazırlığında olan Saddam Hüseyin buna müsaade ederek sekiz sene süren İran-Irak savaşında Halkın Mücahitleri Örgütü, Saddam Hüseyin ve Irak ordusu saflarında İran İslam Cumhuriyeti’ne karşı savaşmıştır. Eşref Karargâhı uzun süre İran İslam Cumhuriyeti ve mollalarla savaşmak isteyen gençlerin ütopik kenti olmuştur. İran’ın 90’lı yılları, Halkın Mücahitleri Örgütü genç üyelerinin cezaevlerinde toplu infazlara götürüldüğü yıllar olmuştur. İran muhalefeti hâlâ o dönemin yarattığı korkuyu üzerinden atamamıştır. Birçok gencin suçsuz oldukları halde rejim tarafından idam edildikleri kanısı, bugün İran’da yaygın bir düşüncedir. Obama döneminde Irak’ın İran’a bırakılmasıyla Eşref Karargâhı kapatılmış ve yüzlerce Halkın Mücahitleri Örgütü üyesi ABD desteğiyle Arnavutluk’a yerleştirilmiş; propaganda savaşı yürütebilen kadrolar Avrupa ve Amerika’ya transfer edilmiştir. Geçtiğimiz sene Halkın Mücahitleri Örgütü, Paris’te Suudi Arabistan eski istihbarat başkanı ve ABD’li yetkililerin katılımıyla büyük bir kurultay yapmıştır. Bu kurultayda konuşan Halkın Mücahitleri Örgütü Eşbaşkanı Meryem Recevi “İran Kürdistan’ının özerkliği bizim vazgeçmeyeceğimiz vefa borcumuzdur” diyerek yakın gelecekte molla rejiminin devrileceğini söylemiştir.

90’lı yılların ortalarında yurtiçinde Halkın Mücahitleri Örgütü tehdidi, ortadan kalktıktan sonra Devrim Muhafızları Ordusu içinde bölünmeler yaşanırken, devrimin başında ABD büyükelçiliğinin işgalinde bile aktif rol alan bir kesim sivil siyasete soyunup İstihbarat Bakanlığı merkezli stratejik merkezlerde devrime hizmete devam etmek istemişlerdir. Ayetullah Hameneyi’nin eski rakibi gibi bilinen Ayetullah Haşimi Refsencani’nin çevresine toplanan bu kesim, devrimin olmasından 30 sene geçmemesine rağmen kendi geçmişlerini eleştirmeye başlamış, İran’ın legal siyasetinde reformist akımın çıkmasına sebep olmuştur. Ülkenin ideolojik ideallerle idare edilemeyeceğini ve İran’ın devrim ihracından vazgeçip ulusal çıkar merkezli politika güdümüne girmesi gereksinimini savunan reformistlerin karşısına, hâlâ devrim ideallerini tüm çıplaklığıyla ruhlarında taşıyan ve “Her gün Aşura Her yer Kerbela” sloganı öncülüğünde Ayetullah Hameneyi çevresinde toplanan Devrim Muhafızları Ordusu komutanları dikilmiştir. Bu rekabet 2009’da İran Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde patlak vermiş ve reformist düşünce Yeşil Harekât adı altında başkent Tahran başta olmak üzere bazı büyük şehirlerde kalabalık protestolar yapmıştır. 2009’da sekiz ay süren bu protestolarda Tahran düştü düşecek diyerek bekleyen reformistler, Devrim Muhafızları Ordusu’nun müdahalesiyle karşılaşılıp dinî lider Ayetullah Hameneyi’nin kollamasıyla isyan yatıştırılmış, reformistler toplu şekilde mahkemeye çıkartılırken eski başbakan Mir Hüseyin Musevi, eşi Zehra Rehneverd ve eski İran Meclis başkanı Mehdi Kerrubi ev hapsine alınmıştır. 2009’dan sonra reformistler İran’ın güç merkezlerinden silinerek meydanlarda rakipsiz kalan DMO komutanları ülkenin ekonomi, kültür ve siyasetine tamamen egemen olmuşlardır. O dönemde Ahmedinijad’ı destekleyen bu düşüncenin uluslararası politikası İran’ı yalnızlaştırmış, İran ekonomisi ağır ambargolara tabi tutulmuş; ülke ekonomisi çöküşün eşiğine gitmiştir.

Ayetullah Hameneyi ve Devrim Muhafızları Ordusu ülkede ekonomik rahatlama yaşamanın şartını Batı ile nükleer anlaşmada görüp hem reformistlerin desteğini almış, hem de ülkedeki oluşan reformist-muhafazakâr kavgasını hafifletebilen Hasan Ruhani’yi devreye sokmuştur. Hasan Ruhani, her ne kadar ılımlı bir söylemle ortaya çıkmışsa da üzün zamandan beri Devrim Muhafızları Ordusu’nun ekonomik faaliyetlerini eleştiren şahıslardan olmuştur. Nitekim bu eleştiri yalnız reformist geleneğe yakın Ruhani’yle sınırlı olmamış; İran Meclisi stratejik araştırmalar merkezi eski başkanı ve sivil muhafazakârların ünlü ekonomisti Ahmet Tevekküli’de askerlerin ekonomideki rollerini eleştirmekte öncü isimlerden olmuştur. Devrim Muhafızları Ordusu’nun İran ekonomisindeki rolü ve ülkenin kalkınmasına karşı tahribatı muhafazakâr ve reformistlerin ortak paydada buluştuğu noktalardan olmuştur. Bu sonuç sadece bu iki isimle sınırlı olmamış ve İran Devlet Akilleri denilen Nizam Salahları Teşhis Konseyi Stratejik Araştırmalar Merkezi, İslamî Şura Meclisi Stratejik Araştırmalar Merkezi ve Cumhurbaşkanlığı Stratejik Araştırmalar Merkezi’nin vardığı ortak sonuç olmuştur. Böyle bir ortamda Trupm’ın ABD’de iktidara gelmesi dengeleri İran aleyhine değiştirmiş; Devrim Muhafızları Ordusu ABD Hazine Bakanlığı’nın ambargo listesi olan OFAC listesine alınmıştır.

İran’da son iki senedir süren siyasal çekişmeler, bu zeminde yürümüş; devlet akilleri İran ekonomisinin dünya ile entegre olmak gereksinimi savunurken, Ayetullah Hameneyi çevresi ve Devrim Muhafızları Ordusu generalleri ülkedeki ekonomik çözümün tek adresini DMO Stratejik Araştırmalar Merkezi tarafından hazırlanan Direniş Ekonomisi Doktrini olduğunu ileri sürmüştür. Direniş Ekonomisi Doktrini’nin içeriği incelendiğinde askerler ve vakıfların kontrolünde olan Mussolini dönemi İtalya’sının örnek aldığı ekonomik program olduğu görünmektedir. Bu doğrultuda son iki senede DMO’ya yakın haber siteleri “ülkede ekonomik sıkıntı var, hükümetin ekonomik programları başarısız ve halk aç” söylemine vurgu yapmış, Ruhani hükümetine yakın çevreler ise “ekonomi bizim kontrolümüzde değil ve devletin ekonomik yapılanması ciddi bir cerrahiye ihtiyacı var” cevabını vermişlerdir. İran’a hâkim olan bu psikolojik ortamda 28 Aralık 2017’de başlayan protestolar ekonomi meselesinin İran’ın önündeki en önemli sorun olduğunu göstermiştir. Protestolardan bir hafta geçmesine rağmen Devrim Muhafızları Ordusu 2009 olayları aksine sahaya inmemiş; protestoların haftası olduğunda DMO Genel Komutanı eski Cumhurbaşkanı Mahmut Ahmedinijad’ı hedef göstererek DMO’ya yakın çevreler Direniş Ekonomisi Doktrini’nin sahaya sürüldüğü taktirde ekonomik sorunların çözüleceğine vurgu yapmışlardır.

Protestolar Nasıl Başladı? Nasıl Yayıldı?

28 Aralık 2017 Perşembe günü “Ne Be Gerani Kampanyası” (Hayat Pahalılığına Hayır Kampanyası) Telegram kanalının çağrısı üzerine bir küçük grup, Rezevî Horasan vilayetinin Meşhet kentinin Taları Meşhet (Meşhet Salonu) önünde ülkedeki enflasyon ve hayat pahalılığını protesto etmek amacıyla toplanmıştır. Öğleden önce başlayan bu protesto, kısa sürede çevre caddelere yayılarak Meşhet’in Şüheda Meydanı’na vardığında binlerce kişinin katılımıyla rejim karşıtı bir yürüyüşe dönüşmüştür. “Ölüm Olsun Hayat Pahalılığına” ve “Ölüm Olsun Ruhani’ye” sloganlarıyla başlayan bu protesto, Şüheda Meydanı’na vardığında “Ölüm Olsun Diktatöre”, “Ne Gazze Ne Lübnan Canım Feda İran’a”, “İslam’ı Merdiven Yaptınız, Halkı Usandırdınız” gibi radikal sloganlara evrilmiştir. Protestonun başladığında halka karşılık vermeyen güvenlik güçleri, sloganların radikalleşmesiyle sahaya inmiş ve tazyikli su, cop, göz yaşartıcı gazla halkı dağıtmaya çalışmıştır.

Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’nin birinci yardımcısı İshak Cihangiri’nin Meşhet kentini ziyaret ettiği gün gerçekleşen bu protestonun ilk başta DMO’ya yakın Muhafazakârların düzenlediği düşünülmüştür. İshak Cihangiri, katıldığı bir programda bu konuya dolaylı yoldan işaret ederek “olaylar büyüdüğü taktirde yarattığı tahribat, bugün toplumu hükümete baskı olsun diye harekete geçirenler üzerinde de etkisini gösterecektir” ifadesinde bulunmuştur. DMO’nun bu protestoda parmağının olabileceğini kuvvetlendiren nokta, güvenlik güçlerinin halka müsamaha gösterdiği gerçeği olmuştur. Küçük çaplı rejim karşıtı gösterileri anında bastıran DMO, bu protestonun yapılacağı haberinin bir hafta öncesinden duyurulmasına rağmen herhangi bir önlem almamış; protestonun başlamasını engellememiştir.

Meşhet kentinin protestosu devam ederken, Rezevî Horasan’ın ikinci büyük kenti Nişabur, Rezevî Horasan vilayetinin güneyinde bulunan Kaşmer kenti, Güney Horasan vilayetinin Bircend kenti, Yezd vilayetinin merkezî Yezd kenti, Buşehir vilayetinin Günave kenti, Semnan vilayetinin Şahrud kenti ve Mazenderan vilayetinin Nevşehir kentlerinde de benzer protesto yürüyüşleri yapılmıştır. Protestoların bu denli büyüyeceğinin öngörülmemesi ve arkasında kimin hangi amaçla olduğunun net bilinmemesi, medyanın ihtiyatlı bir şekilde tepki göstermesine sebep olmuştur. Aynı gün Buşehir kentinde taraftarlarına konuşan eski Cumhurbaşkanı Mahmut Ahmedinijad’ın yargı sistemi başta olmak üzere devlet yetkililerini hedef alarak sert sözlerle eleştirmesi, İran sosyal medyasında geniş yankı bulmuştur. İran’da toplumsal adalet söylemiyle öne çıkan ve kendini alt tabakaların temsilcisi gibi sunan Mahmut Ahmedinijad, Buşehir ziyaretini Ayetullah Hameneyi’nin Ahmedinijad’ı kastederek verdiği demeç olan “bazılarının 10 sene iktidarda olmalarına rağmen muhalif görünüm vermeleri doğru değildir ve hesap vermelidirler” sonra gerçekleşmiştir. Bunlara ek olarak Ahmedinijad’ın Besic Örgütü üyesi bir sivil milisle tartışma videosu sosyal medyada paylaşılmıştır. Bu videoda Ahmednijad ilk defa Ayetullah Hamaneyi’nin otoritesini ve mutlak hâkim olmasını tartışmıştır.

28 Aralık Perşembe günü protestolarının akşamında rejim muhalifi bazı Telegram kanalları, sosyal medyada paylaştıkları yeni iletilerle İran halkını Cuma günü de ülke genelinde ekonomik durumu protesto etmek için sokağa çağırmıştır. 29 Aralık 2017 tarihinde sosyal medya üzerinde yapılan çağrılar İran’ın birçok kentinde karşılık bulmuştur. Cuma günü yapılan protestolarda sloganlar radikalleşmiş; dinî lider Ayetullah Hameneyi ve İslam Cumhuriyeti’nin varoluş ilkeleri hedef alınmıştır. Cuma günü ilk protesto Kirmanşah vilayetinin merkezî Kirmanşah kentinde yapılmıştır. Kirmanşah kentinde yapılan protesto da polis teşkilatı başta olmak üzere güvenlik güçleri ve halk arasında çatışmalar yaşanmış; protestocular güvenlik güçlerinin şiddet kullanmasına taşla karşılık vermişlerdir. Gündüz vakti Kirmanşah kentinden sonra Meşhet protestosunu desteklemek amaçlı sokağa çıkan ikinci kent olan Luristan vilayetinin merkezî Hürremabad kenti olmuştur. Hurremabad’ın ardından Rezevî Horasan vilayetinin Kuçan kenti ahalisi de sokağa çıkmıştır. Bu üç kentin ardından Reşt, İsfahan, Ahvaz, Hemedan, Kazvin, Sebzivar, Abadan, Sari, Kum ve Bocnurd kentlerinde benzer protestolar yaşanmıştır. İlk gün protestolarında “Ölüm Olsun Diktatöre” diyerek dolaylı yolla Ayetullah Hameneyi’yi kasteden protestocular ikinci günde net dille “Ölüm Olsun Hameneyi’ye” ve “İstiklal Azadî Cumhuriye İranî” sloganları atarak rejimin ilkelerini hedef almışlardır.

Protestoların ikinci günde rejim karşıtı sloganlarla ülke geneline yayılması ardından dış destek gelmeye başlamıştır. Cuma günü akşamı ABD Dışişleri Bakanlığı yaptığı bir açıklamayla protestocuları desteklediğini ve diğer devletlerin de İran halkı yanında yer almalarını istemiştir. ABD Temsilciler Meclisi başkanı Paul Ryan, Cuma günü attığı tweette ABD’nin İranlı protestocuların yanında olduğunu duyurmuştur. ABD Başkanı Trump, Cuma günü akşamı attığı tweette “İran halkı yöneticilerin fesadına ve ülke zenginliğinin dışarıda teröre harcanmasından bıkmıştır. İran devleti kendi vatandaşlarının haklarına saygı duymalıdır, dünya seyrediyor” diyerek protestoları desteklemiştir. Protestoların üçüncü gününde iki gündür devam eden protestolar ülkenin başkenti Tahran başta olmak üzere birçok kente sıçramıştır. Cumartesi günü protestolarında bazı kentlerde kamu binalarının halk tarafından ele geçirilmesi ve Ayetullah Hameneyi’nin fotoğraflarının yakılması videoları sosyal medyada büyük yankı bulmuştur. Üçüncü gün protestoları rejimin legal simasını oluşturan reformistler ve muhafazakârları geçerek rejim muhalifi saltanatı talep edenler (eski İran şahı Muhammed Rıza Şah’ın oğlu Rıza Pehlevi taraftarları) ve Halk Mücahitleri Örgütü çizgesine girdiğini göstermiştir. Cumartesi akşamı ABD, Suudi Arabistan ve İsrail’in açıktan destek verdiği İran’ın protesto haberleri dünya manşetine taşınarak önemli haber ajansları başta olmak üzere birçok ajans İran’da yaşananları haber yapmıştır. Fakat 31 Aralık 2017 Pazar günü, protestoların İran genelinde zirve yaptığı gün olmuştur. Perşembe günü Meşhet’te başlayan protestolar, Pazar gününe geldiğinde İran’ın 42 kentine sıçramıştır. Pazar günü akşam saatlerine doğru başlayan protestolarda dinî liderin fotoğraflarının yakılması, Ayetullah Hameneyi’ye ölüm sloganlarının atılması, DMO’ya bağlı merkezlere saldırılar ve kamu mallarının ateşe verilmesi İran basınında eylemlerin sıcak çatışmaya dönüşebileceği korkusunu yaratmıştır. DMO’ya yakın haber ajansları “İran Suriye Olmaz” sloganıyla protesto yapmanın halkın doğal hakkı olduğu fakat ekonomik istek merkezli başlanan bu protestoların Halkın Mücahitleri Örgütü ve dış mihraklar vasıtasıyla saptırıldığını yazmıştır. Olayların büyüdüğü dördüncü gün akşamında İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’nin İRİB’e yaptığı açıklamalar televizyondan yayınlanmıştır. Tansiyonu düşürmek amacıyla yayınlanan bu açıklamalarda bir taraftan halkın meşru isteklerinin dikkate alınacağına vurgu yapılarak diğer taraftan protestocular uyarılmıştır.

İran rejim muhalifi gruplara hâkim olan psikoloji ise artık reformistlerin İran halkı nezdinde itibarlarının olmaması ve halkın rejimi devirmek taraftarı olan grupların yanına geçtiği iddiası olmuştur. Bunu kuvvetlendiren husus, eski protestoların aksine ev hapsinde olan reformist liderlerin serbest bırakılmasıyla ilgili sloganların atılmaması ve reformist grupların protestocuların sokak eylemelerine karşı çıkmaları olmuştur. Bu arada DMO’nun geçmiş dönemler özellikle 2009 olaylarına kıyasla sokağa inmemesi ve protestoların kontrolünü yalnız polise bırakması protestoların kuşkulu yönünü oluşturmuştur. Kimilerine göre DMO bu sessizliğiyle Ruhani’ye baskı kurmak istemiş, kimlerine göre de sert müdahale ettiği taktirde halkın karşı vermesi durumunda ülkede daha büyük kriz oluşabileceği ihtimalinden korkmuştur. Protestoların dördüncü gün akşamı İran Yüksek Millî Güvenlik Konseyi’nin kararıyla İran halkının Telegram ve İnstagram gibi sosyal medyalara erişimlerinin kapatılmış; halk arasında haberleşme engellenerek protestoların yayılma hızı düşmüştür. Bugünden sonra artık İran’dan gelen haberler küçük çaplı radikal sloganlar eşliğinde güvenlik güçleri ve halk arasında çatışmaların videoları olmuştur.

İran Halkı Ne İstiyor?

Yazının giriş kısmında Jervis’in söylediği gibi ABD ve Batı 1979’da İran sahasını iyi bilmedikleri ve İran’da Şii cihatçı grupların gücüne vâkıf olmadıklarından dolayı siyasal İslamcıları destekleyerek İran Devrimi’nin yapılmasına müsaade etmişlerdir. 1978 Afganistan darbesinde olduğu gibi amaç İran’da SSCB yanlısı bir askerî darbeyi önceden engellemek olmuştur. Devrim yapılır yapılmaz ulusal çıkar merkezli düşünceye sahip liberal İslamcılar tasfiye edilerek Şia fıkhı merkezli İslam Devleti kurulmuştur. İranlılık ve Şiiliğin anti tezi gibi ortaya çıkan bu yeni devlet bir taraftan halkı zorla cennete sokmak isterken, diğer taraftan devrimin yapılmasında rol alan rakip grupları tasfiye etmiştir. Kendilerini Mehdi’nin askerleri görüp dünyayı Mehdi’nin gelişi için hazırlamakla yükümlü hisseden gruplar Ayetullah Hameneyi’ye Ahirül Zaman’ın Seyyidi Horasanî (Horasanlı Seyyid) diyerek laik değerleri baş düşman ve toplumsal özgürlükleri şeytanın askerleri olarak ilan etmişlerdir. Bundan sonra İran kapalı bir toplum haline evrilerek halk toplumsal özgürlüklerden mahrum bırakılmıştır. İran yönetiminin bu baskıcı politikası İran toplumunu yeni kimlik arayışlarına girmeye zorlamıştır. Etniklerin yaşadığı bölgelerde düne kadar İranlılık ve İslam’a sevgiyle bakan halkta, tepkisel etnik milliyetçilik, Fars etniği içinde ateistlik ve Ehli Sünnet içinde Şia zorbalığına karşı nefret duygusu yükselmiştir. Böyle bir ortamda amblemi üzerinde “başardığınız kadar kuvvet hazırlayın” ayeti taşıyan Devrim Muhafızları Ordusu’nun nükleer faaliyetleri ülkeyi büyük yaptırımlarla karşı karşıya bırakmıştır. Batı’nın bu yaptırımlarına karşı İran devlet yöneticileri devrimden sonraki tipik davranışlarını devamı doğrultusunda daha da inatçı olmuşlardır. Yaptırımlar neticesinde dün özgürlükleri ellerinden alan İran halkının bu defa ekmeği hedef alınmıştır. Arap Baharı’nın patlak vermesi Obama dönemine denk geldiğinden dolayı ABD devleti Müslüman Kardeşlerin yayılmasını engellemek amacıyla İran’ın bölgeyi dengeleyebilecek unsur olarak görmüş ve İran’ın bölgeye yayılmasına müsaade edilmiştir. Arap Baharı kontrole alındıktan sonra CIA içinde tartışılır bir atama ve değişim yapılmıştır. CIA’de İran masası departman statüsüne yükselmiş ve basının yakından tanıdığı Michael D’Andrea gibi tartışılır bir isim departmanın başına geçmiştir. Babasının da CIA görevlisi olduğu Michael D’Andrea ilk görevi için Mısır’a gönderilmiştir. Mısır’da Müslüman bir kadına âşık olup evlendikten sonra İslam’ı kabul etmiştir. CIA içinde namaz vaktinin dakikasını kaçırmamak ve aşırı sigara içmekle ünlü olan Michael, Kum’da hangi Ayetullah’ın Necef’de hangi Ayetullah’la sorunu vardır takip etmesi ve beyni Ayetullah isimlerinin veri tabanı gibi çalıştığından dolayı arkadaşları tarafından dalga geçilmiş; bu kişiye Ayetullah Mike diye hitap edilmiştir. CIA’nın terörle mücadele birimi başkanı olduğu dönemde İran Kudüs Gücü komutanı Kasım Süleymani’nin dünürü olan Lübnan Hizbullah Örgütü operasyon birimi başkanı İmad Muğniye’nin teröründe Mossad’a yardım etmesi ve El-Kaide lideri Usame Bin Ladin’in yerini bulup operasyon düzenlemesinden dolayı Karanlıklar Prensi lakabını da almıştır. Michael D’Andrea’nın CIA İran departmanı başına geçtiğinden sonra ilk işi Halkın Mücahitleri Örgütü’ne tekrar çeki düzen vermesi olmuştur. İran muhaliflerince de sevilmeyen bu örgüt Devrim Muhafızları Ordusu’na benzer bir yapıya sahip olarak ideolojik silahlı militanlardan oluşmaktadır. Tek kıyafet, tek lider ve mollasız İslam devleti anlayışını savunan Halkın Mücahitleri Örgütü tek kelimeyle demokrasiye inanmayan yalnız mollaların devrilmesini isteyen silahlı bir örgüttür. Nitekim bu örgütün amblemi üzerine yer küresi, İran haritası, orak, yıldız, el, silah ve Nisa suresinin 95.ayeti (Allah, mücahitleri oturanlardan çok büyük bir ecirle üstün kılmıştır) üzerinde şekillenmiştir. Sosyalist İslamcı düşünceye sahip bu örgüt, ABD cumhuriyetçilerine yakın bir örgüt olarak geçtiğimiz sene Suudi Arabistan istihbaratı ve CIA’nın desteğiyle Fransa’nın başkenti Paris’te büyük bir kurultay gerçekleştirerek zafer yakındır mesajını vermiştir. İran’da silahlı Kürt etniği örgütlerini yayına alabilen örgütün “İran Kürdistan’ının özerkliği bizim vazgeçmeyeceğimiz vefa borcumuzdur” açıklaması düne kadar etnik meseleye karışmayan Halkın Mücahitleri’nin etnik milliyetçiliğe destek vereceği anlamına gelmiştir. Bu kurultay üzerine İran Dışişleri Bakanı Fransa devletinden İran muhalifi terör gruplarını desteklememesini istemiştir. İran’a yönelik bu değişimler CIA ile sınırlı kalmamış; Fransa İstihbaratı yaptığı bir duyuruyla Farsça bilen 700 kişi, İngiltere İstihbaratı 1500 kişi ve İsrail istihbaratı sınırsız şekilde eleman alabileceklerini duyurulmuştur.

Bütün bu hazırlıklar yalnız kesin bir öngörü üzerine kurgulanmıştır. Askerlerin İran ekonomisini tekellerine geçirmeleri, Batı’nın yaptırımları, Rusya’nın İran’ı yalnız silah pazarı ve Ortadoğu’da kara kuvveti olarak görüp ekonomik kalkınmasına yardım etmemesi ve İran devlet yönetiminin ideolojik değerleri ekonomik merkezli ulusal çıkara tercih vermesi refahtan yoksun aç bir toplum oluşturmuştur. 1990 sonrası İran doğumlular sosyal medya vasıtasıyla dünyadan haber alabilmiş; yöneticilere nefret hissi beslemişlerdir. Bu nefret hissinin bir gün patlak vereceği, İran basınını takip edenlerce bilinmekteydi. İşte İran’da olan şu: Meşhet protestosu geleceğinden ümitsiz özgürlük ve ekmeği elinden alan genç kuşağın patlamasını fitilledi, sosyal medya ülke geneline yaydı ve önceden hazırlıklarını yapan rejim muhalifleri ile İran karşıtları oluşan dalgaya binmeye çalıştılar.

HHHHHHHH

A piece of the book "The poems were written in captivity"

noreply@blogger.com (ilgerek.blogspot.com) — Tue, 24 Apr 2018 15:43:00 -0700

اشعار نوشته شده در اسارت
The poems were written in captivity

Toronto - Dr. H. OWNUK:- A piece of the book "The poems were written in captivity" an English - The incidents and events that have occurred in the prison for the Yakhshi Muhammed are full of tragedy and overflowing with sadness and sorrow. One of the heaviest events that happened to him, losing his father was in jail. Someone who is in a period sitting on the seat of Khani's level, and he was greeted with a unique, gloriously glorified. He relying on the support of the Russian king and had opened a big front to against a large government like Iran. The father, who would have been welcomed in Baku and Tbilisi with official admiration and with the greatest exception, comes and comes and come on!!!... Today in here; to be witnessed and to see his death in Tbilisi prison, With the loss of his eyes, has fallen out of hand, for Yakhshi-Mohammad, who had the newly-reached to full young time, the disaster was very painful and heavy. The tolerance of imprisonment and torture suffered as a result of his father's death in prison would've to burn his body and soul.

These incidents and emotions are reflected as warp-and-woof textured in his poems. The lines that have been written frequently reminded of his father's death, is written with dissatisfaction with his relatives or kin-folk, or with a mournful sigh, pessimistic or that you are very engrossed. The waiting, limitlessness in imprisonment together with his father for the presence of the Qadir Ma'med, with to sew the eyes to the doors. Finally, the presence of Qadir Ma'med to the Tbilisi with three of the be asked children after the death of Kyat Khan has been expressed and this relationship would be linked to logical (منطقی) advise by giving "paternal advice" of the Yakhshi Mohammed to for his twin children has looping has continued.

Aman-gol-The secend wife of Yakhshi Mohammad,
this scene, during the wedding day,
has been seen by G.S. Carelin in 1836.

According to Yakhshi-Mohammad's poems, as it turns out, it is about; during the time annoying for the kings, Widespread publication of his name and reputation, given the high literacy of his "scientific emotions or Wisely emotions", who he was been imprisoned unjustly Is expressed. He is dissatisfied with the spiritual torments, and the hardships that he endured. He has written a speech and petition, to dozens of state-specific political figures of those days, and has given them pieces of advice, in other words, he advisered. He has asked all his friends and relatives to pay attention to him, and their efforts and wishes for him, in order to release him from prison, and to pay attention and kindness to his children. In some of them, she has complained about her dissatisfaction and has written many pieces of poems and lines of lyrics. Look at!, These notes are not only for discovering and revealing his spiritual torture but also to know the field under the influence of his relations in that period with other countries, helps to us.

The poems who that sometimes poetic and sometimes historical, have been written, in order to study and learn more about the life and family life of Yakhshi Muhammed's period, it has a very detailed historical material. It can even be said that some of the notes there are not only in the material of historical writing but also is not in the researches scientific archives - we can't find it anywhere. The correspondence of some of them in the scientific research of the researchers plays a role as the confirmation of the second edition of the documents of the events; It is interesting and exciting.

For example, in the manuscript, we deal with the following lines:

In the Turkmen language;

"باش یولداشئم دییر غایغی سئز بولغون،
هر نیچه اگلنسک سالامات گلگین"
یا – دا
بیر یولداشئم باردئر نأزنین آدلی،

Translation of the work:

" My first wife says: do not worry,

As late as get you hind, should be healthy."

Or,

My other wife is the name of Nazenin.

******

In the Turkmen language;

توتولماغئم منینگ تاقدئر دئر، بیلیپ،
بی غم بولمانگ، هر گوٚن مردانا بولئنگ،
اوغول منگلی، آمان گوٚل، غایغی سئز غالئنگ،
اولادیم، میراثیم سیزه تابشئردئم. ...

Translation of the work:

I'm in the jail, my destiny,

Do not be sad, Be brave, so brave,

Do not be sad to stay remain, Aman-Mengli, Aman-Gol,

My offspring, legacy escrow to you.

These lines refer to the two spouses Yakhshi Muhammed. Oh, really, about the newly-married of Yakhshi-Muhammad with another girl, a Russian-researcher explorer. G.S. Carlin also remarked in 1836!

Therefore, after his imprisonment, there was not much time passed, the pregnancy and the birth of a child who called Musa (Moses) from his second wife, and the cryings and moans of his wifes and children, and impatiently waiting to returns for the father, and etc., the news it comes. The name of the Yakhshi-Mohammad's spouses is the first Ogul Mengli and the second is Aman Gol;

In these rows these things are reminded;

In the Turkmen language;

موسی جان، یوٚزوٚنگی گؤره بیلمدیم،
شول آرمانئم غالدی، اوغول، جانئمدا.

Translation of the work:

My Moses! couldn't I see your cute face,

I remained to wish to visit oh boy! your appearance.

The poet in one of his poem's, the recalled the name of one of his twins Anna-Hassan, who is from his first wife, and the name of the son of Korpe (the last child) of the Moses:

آناحاسان هریان – هریانا باقار،
نصیپ اتسه آخئر دریا دا چئقار،
یادئما دوٚشنده جیگریم یاقار،
دادا گلدیم، پلک، سنینگ الینگدن.

Translation of the work:

Anna Hassan is worried to around,

If want god, it's coming out of the sea!

(Eventually, my generation returns to the homeland through the sea.)

when I remember you, my heart burns,

I'm shouting at you of cruelty.

Here too, the poet remembers his Moses darling:

دوغوپ گؤرمدیم له شول موساجانئم،
آقدئردئم گؤزوٚمدن غانلی گریانئم،
آرمانئم، هؤوسیم، شول کؤرپه جانئم،
شونونگ اوٚچین آخ – و فغان ادر من.

Translation of the work:

At birth couldn't see, my darling Musa,

Flooded my tears of crying with blood,

My wish, my craving, oh my little soul,

That's why oh-and-moan, crying mine.

This paragraph the lines of poetry points out to the fact that still, Yakhshi Muhammad has not seen his son Musa, from birth to the present. Among the lyric poems of Yakhshi Mohammed, there are also the following lines:

The original language:

غالدی اوغلان لارئم، شول دؤزمزلریم،
غالدی – دا ناچارئم، اوغول – غئزلارئم.

Translation:

I lost descendants and that my priceless dears,

Remained in back - Oh, my wife, my daughter, my son.

Yakhshi-Mohammad's wives-from the right: Aman-Gol, left: Oghul Mengli

This is also the continuation of those sadnesses and sorrows. The poet in these kinds of the lines, of speaks of his emotional regret by poetry, according to habit, by turning away from the features of his historical writing form of poet, the poem becomes a glorious and adorned art, and to the depths of the root of the inner soul of the human world with a much burning feel effect, The normal tune of natural feelings so, in these writings it flies continuously.

The poet, not only his inner dooms punishment but its attachment to the fate and destiny that it's to wives have come, that's logically and systematic to link. The like:

The original language :

توسساغ بولوپ یاتدئم بیرآز،
گوٚیجیم یوقدور، کؤمگیم آز،
یوموشکأریم مأمد آراز،
دلالت ات بیزینگ اؤیه.

Translation:

I sitting in jail a little a doom,

I have no ability, no help any,

My affair! Ma'med Araz! oh my friend,

hurry to help! to our home.

These notes are abundantly rich in poetic considerations. The concept of this subject "Tamam lybasymdan aýryldym! (All left my clothes)", expresses his poverty in prison, and in the sense of his thirst and starvation there.

The rows of like to this poem of the poet that says: "Neýläyin? hor boldy tamam zurýadym* (What am I do? All my offspring fell into misery)", In the pure and natural transmutation of his poetic mind, it is shown. Even without paying attention to the flaws in its literary weight, it has been paying more attention to rhyming forms. In some considerations, too, He relies on the power of his feelings, and not in "clause", rather, according to the ideal rules of poetry, the rhyme that is the interface and its harmony is considered, it falling down and goes out of rhyming. And this case, where the rhymes, as the owner of a poem, telling the first speech, in his turn, it is criticized.

The contains all these situations in two parts of the poem we included in this rows:

On the original language (lines):

نیچه آنگلاپ یِسِره دوشدیم،
بیر توٚکنمز درده دوٚشدیم،
گلیپ آلئس یره دوٚشدیم،
چاغئرسام یتیشمز، یتیشمز.

Translation:

Into the captivity, into the jail - I've fallen,

Inside an endless pain - I've fallen down,

To far away distant place - I've fallen down,

Nobody gets me help, not get me justice.

*****

On the original language (lines):

البتده، بو گوٚنلر هم گچر،
آخ، بیری – بیریندن ناچار،
یامان گوٚنده دوست لار غاچار،
شولار اوٚچین یانار بولدوم.

Translation:

Of course, these days too passes,

With ah, and doom more than each other,

The days of mischief, devious friends flee,

I burned and burned for them.

One of those who, in his poem, by the crying and moan it wrote it, they are going to; Yakhshi Mohammad has died in remote places, alone, with a heart full of hope and desire, the death of this servant inevitably comes with this piece:

"Özi öldi meni goýdy namysa, (He died, But I stayed inside the well)". At the same time that he intended to take the same person's revenge, he is saddened with the accidental fall into the jail, with remember sadness. Maybe, the one who was cried in sorrow for him, that is the same as Kyat Khan. ...

....

Шифр специальности: 07.00.02 Отечественная история

noreply@blogger.com (ilgerek.blogspot.com) — Sat, 27 Jan 2018 21:32:00 -0800

Шифр специальности:
07.00.02 Отечественная история

ВЫСШАЯ АТТЕСТАЦИОННАЯ КОМИССИЯ (ВАК)

при Министерстве образования и науки Российской Федерации

Формула специальности:

Содержанием специальности «Отечественная история» является изучение прошлого государства и народов России. Объект изучения отечественной истории – деятельность государства и общества, народов страны во всех сферах жизни на различных этапах исторического развития. Задача отечественной истории – поиск и оценка исторических источников, изучение и анализ всей совокупности фактов и явлений общественной и повседневной жизни.

Области исследований:

1. Научная периодизация истории России.

2. Предпосылки формирования, основные этапы и особенности развития российской государственности.

3. Социально-экономическая политика Российского государства и ее реализация на различных этапах его развития.

4. История взаимоотношений власти и общества, государственных органов и общественных институтов России и ее регионов.

5. История международного положения и внешней политики страны на различных этапах ее развития.

6. История повседневной жизни различных слоев населения страны на соответствующем этапе ее развития.

7. История развития различных социальных групп России, их политической жизни и хозяйственной деятельности.

8. Военная история России, развитие ее Вооруженных сил на различных этапах развития.

9. История общественной мысли и общественных движений.

10. Национальная политика Российского государства и ее реализация. История национальных отношений.11. Социальная политика государства и ее реализация в соответствующий период развития страны.

12. История развития культуры, науки и образования России, ее регионов и народов.

13. История взаимоотношений государства и религиозных конфессий.

14. История политических партий России.

15. Исторический опыт российских реформ.

16. История российских революций.

17. Личность в российской истории, ее персоналии.

18. Исторические изменения ментальностей народов и социальных групп российского общества.

19. История развития российского города и деревни.

20. История семьи.

21. История экономического развития России, ее регионов.

22. Интеллектуальная история России.

23. История Великой Отечественной войны.

24. Россия в крупнейших международных конфликтах.

25. История государственной и общественной идеологии, общественных настроений и общественного мнения.

Отрасль наук:исторические науки

hhhhhh

(Столетие самооценки) - Судьба семьи Кият-Хана Йомудский до конца двадцатого века

noreply@blogger.com (ilgerek.blogspot.com) — Wed, 24 Jan 2018 08:57:00 -0800

Полковник Аннамухаммед
Карашхан Йомудский (1829-1886).

Судьба семьи, которая оживляет ее взлеты и падения из глубин событий истории, как кричая из прошлого!

Туркменский дом просвещения:

С первых дней советской власти Туркменская республика, которая входила тогда в состав России, стала получать от русских, украинцев, белорусов кредиты, семена, сельскохозяйственные машины, оборудование и квалифицированные кадры. Однако вскоре стало ясно, что Туркмения остро нуждается и в собственных специалистах, способных поднять республику.

Это были очень тяжелые годы. Грабежи, поджоги, разрушения, чинимые басмачами, приводили экономику, и без того разрушенную, в еще более плохое состояние. В водовороте событий оказался человек удивительной судьбы - Николай Николаевич Йомудский, получивший русское имя вместо туркменского Караш. Его дед Киятхан был вождем племени йомудов. Дети и внуки Киятхана состояли на царской службе. В октябре 1917 года полковник царской армии Н. Н. Йомудский перешел на сторону революции.

Целью своей жизни Н. Н. Йомудский всегда считал образование народа, его просвещение. Он был убежден в том, что грамотные люди очень скоро потребуются молодой республике. Ему хотелось скорее взяться за создание учебного заведения для туркменских ребят, но в республике была очень сложная обстановка. Тогда и возникла идея: вывезти группу ребят за границу, чтобы дать им образование.

Весной 1924 года Николай Николаевич едет в далекую Москву, чтобы войти с этим предложением к И. В. Сталину. Но Сталин решил этот вопрос проще: зачем за границу? И под Москвой место найдем - в Серебряном бору, бывшая усадьба господ Карзинкиных... (А может быть, знавал Йомудский Карзинкиных-то по хлопковым делам? Кто теперь подскажет...Но приказ был именно от Сталина.)

И вот первые архивные документы: «Туркменский Народный Дом просвещения. Приказ N1. Согласно постановлению ПредТУРЦИКа, распоряжением Наркомпроса Туркменреспублики от 1 августа 1924 года я назначен заведующим Народным Домом просвещения. Н. Н. Йомудский».

Но оказалось совсем не просто собрать детей для обучения в Москве. Ведь с раннего детства туркменским детям прививалось: «Увидел русского - беги!» В те времена господствовало мнение, что школы открывают для того, чтобы превратить туркменских детей в безбожников и иноверцев. Да и сама учеба считалась абсолютно лишним делом, которое только отвлекало от домашнего хозяйства.

7 августа 1924 года директор выехал в Москву. «Туркменский Народный Дом просвещения. Приказ N2 от 14 августа 1924 года. Сего числа я прибыл в бывшее имение Карзинкиных и вступил в заведование Туркменским Домом просвещения».

8 первой партии приехавших были ребята самого разного возраста - от 10-летних мальчиков до 18-летних юношей, но их объединяло одно: почти все они были родом из Челекена, где располагалось имение Н. Н. Йомудского. Николая Николаевича там все знали, и ему с огромным трудом, но все же удалось уговорить земляков отдать своих детей на обучение в Москву. В большинстве своем это были дети из многодетных семей или сироты. Всего собралось около 200 человек.

Туркменский дом просвещения в под Москве

В школе было образовано четыре класса. В двух первых (младших) оказалось по 35 человек, а в старших - по 15-20 учеников. Приехавших ребят разместили в бывшем огромном двухэтажном господском доме с 47 комнатами и с неуклюжими пристройками. На первом этаже - классные комнаты, дирекция, кухня и столовая. На втором -спальни учеников, библиотека, читальня и кабинет врача.

Н. Н. Йомудский знал, что очень трудно будет ребятам в первое время. Все для них было незнакомо, непривычно, ново, а порой даже страшно - и природа, и жилье, и еда, и одежда. «Непривычная еда, баня, мыло, постельное белье, - вспоминал академик Сары Каранов, -в нашем духовном преображении значили не меньше, чем знакомство с устройством мира на уроках физики и географии. Воспитатели старались, чтобы новое не обрушивалось на нас лавиной, не оказалось бы слишком непосильной эмоциональной нагрузкой, - в непривычный мир нас вводили постепенно».

Поначалу очень трудно складывались отношения с селянами. Ведь «басурман» поселили на территории трех православных церквей (!), и у селян это вызывало недовольство, вспоминал Н. Н. Йомудский. На Масленицу на улице Троицкого-Лыкова возникла драка. Воспитанников всех возрастов было 250 человек, а крестьян значительно больше. Во всех церквах и в Строгине даже били в набат. Из Москвы выслали конный отряд ГПУ, который и навел порядок. Йомудского в это время не было, но когда он вернулся, то сумел восстановить мир. А дальше постепенно все наладилось, стало привычным и ясным.

«Дома нас долго убеждали, - дополняет Язлы Мамедов,- кто не верит в Аллаха, тот враг, особенно русские. А разве сами туркмены мирно жили между собой? Вскоре после нашего приезда произошла драка между текинцами и хорезмийцами. Директор быстро ее погасил.

А еще через два дня в его отсутствие только что прибывшие из Мерв-ского уезда дети поссорились с ашхабадцами, и 12 маленьких туркмен из Мерва, испугавшись, убежали. Их вернули с дороги. Но это были последние столкновения. Образ нашей жизни в коммуне не оставлял места для племенной розни. Ведь как раз те, кто заботился о нас теперь, были в основном русские, а директор - Н. Н. Йомудский, хоть и туркмен, тоже мало походил на земляков-мусульман».

У туркмен быстро появились свои друзья в селе. Вместе ходили в лес за грибами и ягодами, вместе занимались, читали книги, играли в волейбол, городки. Сохранилась в усадьбе и крокетная площадка, которую также использовали по назначению. Н. Н. Йомудский вспоминает: «Домашняя церковь находилась в главном здании. Потолки были расписаны картинами изумительной красоты. Этот большой зал служил нам клубом, здесь проходили лекции, собрания, и здесь же крутили кино».

Весь процесс образования в Домпросе был основан на принципах А. С. Макаренко, и постепенно сложился дружный коллектив, где основным правилом было уважение к товарищу. Человек, пусть еще ребенок, ценился не по роду-племени, а по труду, по тому, как учился и что умел делать. А дел находилось немало. Домпрос имел свою электростанцию, в которой, помимо основного электрика, работали и ученики. Многие работали на огороде, в яблоневом саду, на собственной пасеке, сами управлялись с лошадьми, следили за баней, помогали поварам на кухне. «На территории Домпроса была пробурена скважина, и мы пили прекрасную воду из девонских известняков», - вспоминал сын директора Караш Николаевич Йомудский.

Ребята были из семей разного достатка. Некоторым хоть иногда присылали деньги на карманные расходы, но были и круглые сироты, которым неоткуда было ждать помощи. И тогда по рекомендации директора школы Аит Ниязов (будущий академик-химик) организовал трудовую артель из учеников-сирот. Артель выполняла различные поручения по уборке территории, заготовке дров, работе в саду и так далее. Все это за соответствующую плату.

«Хорошо было поставлено материальное обеспечение школьников. Нас одевали, обували: зимой - теплое пальто, гимнастерка, валенки, меховые шапки и так далее, - вспоминает Аит Ниязович Ниязов. - Кормили нас очень хорошо, тем более что овощи и фрукты были свои». В школе работали кружки: музыкальный, хоровой. Играли на балалайках, мандолинах, гитарах. Разучивали и распевали революционные песни, читали стихи русских и советских поэтов, организовывали всевозможные походы и прогулки. Вместе с селянами в клубе крутили кино, устраивали танцы, вместе ходили в лес за грибами и ягодами, вместе читали книги и занимались, а иногда приходили на помощь селянам в их тяжкой жизни.

До последних дней своей жизни помнили своих учителей бывшие домпросовцы. Вспоминали с большой теплотой Н. Н. Йомудского, его дочь Десте-Гуль Тайчаханову, которую все звали просто Лизой, Г. М. Фельдман - учительницу русской словесности, В. А. Емельянова - учителя истории, и многих других. Педагоги готовили ребят к непростой будущей жизни, творческому труду и неравнодушному отношению к порученному делу.

... Беда пришла неожиданно. 12 февраля 1929 года, когда вечером после ужина все разошлись по укромным и уютным уголкам, запахло дымом... Огонь охватывал все новые и новые комнаты огромного здания. Сбежались все обитатели дома, жители деревни. Не имея подручных средств, они ничего не смогли предпринять против разбушевавшейся стихии, а пожарных из Москвы так и не дождались.

Сразу после пожара учеников младших классов эвакуировали в Ашхабад, а ученики трех старших классов остались учиться до июня. Ребят переселили во второе здание господской усадьбы, а затем всех вывезли - кого в Ашхабад, а кого - в Ташкент. И появилось новое постановление Наркомпроса Туркменской ССР от 9 июля 1929г. «О доме Просвещения под Москвой:

В отмену прежнего решения Коллегиии Наркомпроса Домпрос под Москвой реорганизован в Туркменский дневной Рабфак на один комплект.
В 1929-1930 учебном году развернуть первые группы Рабфака на 60 человек.
Семилетку из Домпроса на 1929-1930 г. перебросить в Ашхабад в опытно-показательную школу.
Седьмую группу Домпроса выпустить для передачи в САГУ и Техникумы».

После закрытия Туркменского Домпроса в селе стало чуточку тише, но остался Туркменский рабфак, и осталась дружба.

Прошло время. Повзрослевшие домпросовцы продолжали свою учебу в различных вузах страны. Язлы Мамедов стал врачом-эпидемиологом, Анкар Тайлиевич Тайлиев многие годы строил в Туркмении Дороги и возглавлял Министерство автомобильного транспорта, Сары Каранов стал офтальмологом, одним из первых окулистов-туркмен. Пройдя путь от рядового врача до академика медицины, спас от трахомы и глаукомы тысячи соотечественников.

Сын директора Домпроса Караш Николаевич Йомудский - первый туркмен-геолог, сыгравший видную роль в гидрогеологических, инженерно-геологических и водохозяйственных исследованиях. Первым в Туркмении академиком-философом стал бывший беспризорник Гельды Оразович Чарыев, а Музафар Майедович Данешвар - заслуженным деятелем искусств Туркменской ССР, народным художником. Химия увлекла Аита Ниязовича Ниязова еще в Домпросе. Академик Ниязов много сил отдал подготовке научных кадров.

Идут годы... Более 70 лет пробежало с того дня, когда первых туркменских детей приняло древнее русское село. Из тех 200 с лишним ребят в живых остался только один - Аит Ниязович Ниязов. Академик, доктор химических наук. Ему уже далеко за 80, но каждое лето он старается прилететь в Москву к дочери и обязательно навестить места своей удивительной юности, каждый раз дополняя рассказ новыми воспоминаниями.

А я, слушая его, который раз удивляюсь событиям тех далеких лет! Это же надо было провидению так перетасовать людей, так все перевернуть в жизни разных народов! На территории трех православных церквей разместить... иноверцев!

Рисурс: :Строгино

دیوان جهانشاه حقیقی، مندرج در سایت بزرگ سانّی بروک "ورلد کات"

noreply@blogger.com (ilgerek.blogspot.com) — Fri, 19 Jan 2018 17:04:00 -0800

Resources: World Cat (Sunnybrook Health Science Center Library Service)

درگذشت بنیانگذار مطبوعات نوین و اوّلین ناشر ادبیات کلاسیک ترکمنصحرا تسلیّت باد

noreply@blogger.com (ilgerek.blogspot.com) — Sun, 10 Dec 2017 15:53:00 -0800

درگذشت شادروان حاجی مراد دوردی قاضی،
به همه اقوام و خویشان

تورنتو - د. خ. اونق:

... هرگز فراموش نمی کنم اوّلین روزهای ایّام انتشار اوّلین چاپ دیوان مختومقلی در تورکمنصحرا در سال 1347/ش.، آن روز از گنبدکاووس حاجی مراددوردی دائی (از اقوام گروه دائی) همراه با چند جلد از آن به منزل پدربزرگم (بابام-لار) به خوجه نفس آمد. در آن ایّام من حدود 12 ساله بودم و به دبستان می رفتم. حاجی مراد دوردی قاضی به دائی ام گفت: «- به حانجان یگن هم تورکمنچه خواندن را یاد بده!» …

تسلیّت درگذشت شادروان حاجی مراد دوردی قاضی، به همه اقوام و خویشان من در آن ایّام به کلاس سوّم دبستان می رفتم و معلم کلاس ما «یعقوب کر» برخلاف معلمین کم سواد سابق، باسواد و خوش ذوق بودند. در یکی از ساعات ورزش که هوا بارانی بود، در کلاس نشستیم و معلم از هر کدام از دانش آموزان یک آواز درخواست نمود. وقتی که نوبت به من رسید، آواز «گلزاردان آیرئلدیم» و «بویلارئنگا» را که از همان کتاب مراددوردی قاضی بکمک دائی ام یاد گرفته بودم، خواندم. … و مورد تشویق معلم قرار گرفتم. …
و اما این امر اولین دستاورد زحمات حاجی مراددوردی دائی محسوب می شد که با چاپ این اثر ارزشمند، مارا با زیباترین فرهنگ ادبی مان آشنا نمود. قابل ذکر است که تصویر زیبای مختومقلی که محصول نقاش مشهور تورکمنستان آیخان حاجیف می باشد، برای اوّلین بار در این نشر از کتاب مختومقلی منتشر گردید (1347). خاطرات زیادی از حاجی مراددوردی دائی دارم. بعداز مهاجرتم در سال 1366/ش.، او را در تابستان سال 1989/م. در عشق آباد ملاقات نمودم. وی تلاش زیادی در یاری رسانی به حضور خانواده ام به ترکمنستان انجام داده است. در آن سوی مرز نیز تمام اقوام و خویشان من از قوم و خویش وی محسوب و مشترک می شدند. …

دیدار برجسته سوّم من با بزرگوار در ایّام روزهای مختومقلی فراغی در ماه های مه، زمانی بود که اوّلین مدال افتخار را از اوّلین رئیس جمهور دوران غاراشسئزلئق جناب آقای صافارمراد آتایویچ نیازوف دریافت نمود و چند روزی در خدمت ایشان بودیم و بیشتر به منزل ما می آمدند. من در آن ایّام مشغول طی دوره دکترایم در آکادمی علوم تورکمنستان بودم. … و بیشتر اوقات حاجی مراددوردی دائی در همسوئی با موضوعات تحقیقاتی خود در فوند دستنوشته های تاریخی و یا در انستیتوهای تاریخ و ادبیّات و کتابخانه رفت و آمد داشتند و من هر روز با وی دیدار داشتیم. و گاهی به مهمانی می بردم. … چند سالی گذشتY
و آخرین بار در سال 2005 صدایش را از پشت تلفن با ترکش بغض اش به گریه، در همدردی از فوت بچه ام مقصدصالح برای تسلیّت در عشق آباد شنیدم. … بعداز از آن تنها در اخبار و آثار از حضور وی باخبرم.

… و امّا مدّت دو – سه ماهی است که در پی تصمیم به انتشار چاپ دوّم اثرم «دیوان جهانشاه حقیقی» به یاد وی بودم که خبر بستری شدن او را شنیدم و امروز؛

... با کمال تأسّف و تأثّر مطلع شدیم که پدر انتشارات ترکمنصحرا حاجی مراددوردی قاضی عزیز و بزرگوار به دیار باقی شتافت. و ما را هم در ماتم و تأثّر آن بزرگوار فرو برد.

درگذشت این رادمرد مطبوعات ترکمنصحرا شادروان حاجی مراددوردی دائی عزیز را به همه بازماندگان؛ اقوام و خویشان، بستگان، فرزندان، نوه ها، بویژه به اهالی بزرگوار فرهنگ و ادبیات تورکمنصحرا … ضمن تسلیت، برایتان صبر جمیل و برای آن مرحوم مغفور طلب آمرزش داریم. روح و روانش شاد باد!

حاجی مراددوردی دایئمئنگ یاتان یری یاغتی، یادی همرا، جایی جنت بولسئن!

تورنتو – د. خانگلدی اونق

Столетие самооценки - یک قرن عزّت نفس

noreply@blogger.com (ilgerek.blogspot.com) — Fri, 8 Dec 2017 08:06:00 -0800

آنامخمد(نیکلای) یمودسکی پسر "یاغشی مأمد

خانواده ای که با فراز و نشیب های خود از عمق کوران حوادث تاریخ، همچون فریادی از گذشته رو به ترقیّات احیاء می شود!
سرنوشت خانواده قیات خان یومودسکی تا پایان قرن بیستم (تاریخ معاصر)

تورنتو - خوجه نفس نیوز - د. خ. اونق: ... از دو فرزند قیاتخان که یکی یاغشی مأمد و دیگری قادیرمأمد می باشد، قادیر مأمد را آزاد می کنند ولی یاغشی مأمد همراه با پدرش قیاتخان با توطئه محمدشاه قاجار که جهت دستگیری و به زندان افکندن آن ها به روس ها رشوه داده شده بود، مدت ها در زندان باقی می مانند و در همانجا نیز از دنیا می روند. بعد از به زندان افتادن آن ها 3 نوه قیاتخان دو کودک یاغشی مأمد و یک کودک قادیرمأمد از جانب روس ها به اسارت گرفته می شوند.

سه کودک ضامن (گرو) گرفته شده قیاتخان که در بین آن ها تنها یکی زنده می ماند و آن هم همین سرهنگ نیکلای آنامخمد یمودسکی یاغشی مأمد اوغلی است. وی در دستگاه عریض و طویل امپراتوری روسیّه تزاری تربیّت می شود و تا درجه سرهنگی ارتقاء رتبه می یابد. وی آشنا به تمام رمز و رموزهای دستگاه کشورداری امپراتوری روسیّه بود.
نام: نیکلای یمودسکی، نیکلای خان یمودسکی، و یا (نیکلای آنامخمد یمودسکی)،

- وطن: چلکن – (قرون XIX-XX )،
- وطن قبلی: کومیش دئپه - یمودستان

- بستر خانوادگی: از یک خانواده اشرافی ترکمن.

- پدر بزرگ: قیات خان، رهبر تورکمن های یوموت، ... یکی از طوایف اصلی ترکمن است.

.... وی در انقلاب اکتبر سال 1917 روسیّه همبستگی و حمایت خود را از دولت جدید شوروی اعلام می دارد. در سال 1918 او به عنوان رئیس دادگاه نظامی انقلاب در کراسنوودسک /شاقدم/ حضور می یابد. پس از کودتای گارد سفید در استان ماوراء خزر، او در روستاهای یموت مخفی و مبارزه قاطع خود را علیه گارد سفید امپراتوری تزاری آغاز نمود. از این رو، اوّلین فعالیّت وی علیه تزاریسم، تمام جوانان یموت را از خدمت زیر پرچم دولت و گارد سفید ماوراء خزر برحذر می داشت.

روایت اوّل: نیکلای یمودسکی در تابستان سال 1919 - به خاطر ترس از دستگیری با خانواده اش به سرزمین پدربزرگ خود تورکمنصحرا (ایران) مهاجرت نمود، جایی که از جانب "گارد سفید" دستگیری وی صادر گردید. او به دام گارد سفید افتاد و آن ها ویرا به استان "راستوف - کیسلاوُدسک - تاگانروک /Кисловодск-Ростов-Таганрог/" انتقال دادند. نیکلای در یک فرصت مناسب بوجود آمده در فضای زندان به صورت نامعلومی از آنجا فرار می کند و به کراسنوودسک باز می گردد.

در ژانویه 1920، همراه با یک گروه کوچک از مردم وفادار به خود از طریق یک کشتی تانکر نفتی به سوی جزیره آشور - آدا (ایران) شتافت. وی در آن جا به ستاد تفنگداران تکه پیوست. اقدامات مؤثّر وی در هنگام تخلیه منطقه ماوراء خزر از جانب روس ها، گارد سفید را از بسیاری جهات فلج و ضربه مؤثری بر آن ها وارد کرده بود.
وی در ایامی که از سوی افراد گارد سفید تحت تعقیب قرار گرفته بود، در روستاهای تورکمنستان جنوبی /تورکمنصحرا/ که هنوز نام "استان ماوراء خزر /Закаспийской Область/ بر خود داشت، به صورت مخفی زندگی می کرد. نام دیگر نیکلای آنا مخمد یمودسکی در بین تورکمنان جنوبی "لألی خان یمودسکی" نیز بود. وی از سال 1920 - در زمینه آموزش عمومی در منطقه ماوراء خزر (تورکمنستان) مشغول به فعالیّت می گردد. وی تا سال 1924 در آنجا (کومیش دپه و خوجه نفس "تورکمنصحرا") به تعلیم سربازان تورکمن علیه حکومت غاصب رضاخانی که در تدارک حمله به حکومت تازه پا گرفته تورکمنصحرا به رهبری "عثمان آخون" داشت، از جانب اوّلین رئیس جمهور تورکمنستان غایغی سئز آتابایف اعزام و همّت گماشت....

A_Кадет_Николай_Йомудский_Конец_1870х_гг._XIX_в_04

و امّا در دوره بعداز انقلاب اکتبر از جمله اقداماتی که بر اساس فعالیّت های خان یمودسکی (ن.ن. یمودسکی) صورت پذیرفت، زیرساخت های مرکز آموزش و پرورش تورکمنستان از همان ابتدای روزهای بقدرت رسیدن شوروی، در جمهوری ترکمنستان، نطفه بست. در آن زمان (1916/م.) آنامخمد (نیکلای) یمودسکی فرزند یاغشی مأمد شاعر و مبارز تورکمن، و نوه به اسارت گرفته شده "قیات خان یمودسکی" که به عنوان سرهنگ چندین هنگ امپراتوری تزار در ترکستان حضور داشت که نیروهای آن عمدتان ترکمنستانی بودند. او نیز در سال 1917/م. به انقلاب اکتبر کشیده می شود. وی به عنوان نزدیکترین افراد لنین و استالین در رأس دولت جدید جمهوری تورکمنستان جوان قرار گرفت. ...
وی در جهت برآورد کردن نیازهای اساسی ترکمنستان به عنوان یک کشور مستقل شوروی در راستای بازسازی ساختمان کشور، اولین زیربنای آموزشی جمهوری نوین تورکمنستان را آغاز نمودند. ...

از جمله اقدامات وی ایجاد مرکز آموزش نظامی جهت تربیّت جوانان تورکمنصحرا در سال 1922-1924/م.، در ارتباط با جنبش آزادیبخش تورکمنصحرا و بنیانگذاری آموزش و پرورش جمهوری تورکمنستان نوین است. ...

#تورکمنصحرا #قیاتخان #یاغشی_مامد #کومیش_دپه #تورکمنستان #آنانفسف_مراد #آکادمی_علوم_ترکمنستان #اونق #خانگلدی ..

#мурад_аннанепесов #овнук #туркменистан #Ашхабад #антсср #история #институт_история #хангелди #turkmensahra

با دریافت اعتبار به صورت ابزار- آلات ضروری، از قبیل ماشین آلات کشاورزی، بذر، تجهیزات و پرسنل واجد شرایط از روس ها، اوکراینی ها، بلاروس ها نمود. با این حال، به زودی معلوم شد که ترکمنستان به شدت نیاز به متخصصین ویژه خود دارد که قادر به ارتقاء جمهوری نوبنیاد ترکمنستان در کلیّه سطوح باشند.

ترکمنستان در آن دوره سال های بسیار دشواری را سپری می نمود. سرقت ها، آرستنیک ها، ترمچیک ها و تخریب های باسمچی ها، اقتصاد را که قبلا نابود شده بود، به یک کشور حتی بدتر از قبل تبدیل نموده بود. قحطی همه جا را فرا گرفته بود.

- مردی شگفت انگیز از گرداب حوادث تاریخ بیرون می جهد: - وی "قاراش تورکمن" نام داشت. ولی بالاجبار نام روسی "نیکولای نیکولایویچ یومودسکی" را دریافت نموده بود.[1] پدرش آنامخمد یمودسکی پسر "یاغشی مأمد" شاعر و مبارز تورکمن در سده نوزدهم و بیستم است. پدربزرگ وی "قیات خان" رهبر طوایف یموت بود. بچه ها و نوه های قیاتخان در قیاده سلطنتی امپراتوری روسیّه در اسارت قرار گرفته بودند. این واقعه بزرگ تاریخ تورکمن از جانب آکادمیک تورکمنستان پروف. مراد آنانفس اف طیّ کتابچه ای جداگانه با عنوان "بندی لیکده یازئلان قوشغولار"، که مربوط به اشعار یاغشی مأمد در زندان های تزاری است، پرداخته بود و ما نیز آن را ضمن ترجمه بخش های روسی، بخش تورکمنی کریللیک آن را به حروف الفبائی "تورکمنچه ایرانی" برگرداندیم و اقدام به انتشار الکترونیکی بصورت پی دی اف نمودیم. و تا اینجا رسیده بودیم. و اما، اینک می پردازیم به سرنوشت بازماندگان "قیات خان یمودسکی" که در فراز و نشیب های تاریخ همچون فریادی از گذشته، چه تأثیری در شکل گیری تورکمنستان نوین داشته است. ...

خانواده یمودسکی

بعد از بزرگ شدن بچه ها و نوه های قیات خان پسر یاغشی مأمد، آنامخمد یمودسکی در دستگاه عریض و طویل امپراتوری روسیّه تزاری به منسب نظامی می رسد. وی تا درجه سرهنگی رتبه می گیرد. و رهبر یکی از قشون های بزرگ امپراتوری می گردد. ...

در اکتبر سال 1917/م.، ن.ن. یومودسکی، به سمت انقلاب رفت.[2] هدف عمیق ن.ن. یمودسکی در حیات انقلابی خود، همیشه ارتقاء سطح آموزش و پرورش خلق ها بود و در این امر نقش روشنگری خود را تأثیرپذیر می دانست. او متقد بود که مردم باسواد و با فرهنگ خیلی زود به یک جمهوری جوان نیاز خواهند داشت. وی در نظر داشت که یک موسسه آموزشی برای کودکان ترکمنستان ایجاد نماید، اما وضعیت سیاسی در جمهوری نوبنیاد ترکمنستان بسیار پیچیده تر از آن بود.

سپس وی به این ایده روی آورد: - "گروهی از کودکان ترکمنستان را به خارج از کشور اعزام و برای آموزش آن ها همّت گماشت."

در اوایل تابستان سال 1924/م. نیکولای نیکولایویچ بعداز سپردن آموزشگاه نظامی تورکمنصحرا به افسران تورک، به عشق آباد بر گشت و همان سال، به مسکو رفت و با این پیشنهاد به نزد ژوزف استالین وارد شد. اما استالین این مسئله را ساده تر حل کرد: "- چرا خارج از کشور؟ و ما یک مکان در حومه مسکو پیدا خواهیم کرد!"

- در جنگل نقره ای!- "سرئبریا بارو / Серебряном бору/"، - منزل آقای کارزینکین /Карзинкин/، - جنگلبانی سابق. ... ((یا شاید یمودسکی می دانست منظور از کارزانکین را، کلیسائی در آنجاست که باید مصادره شود! ...
چه کسی جرأت مخالفت با دستور استالین را داشت؟ ... اما دستور، دستور استالین است! و نیکلای یمودسکی این اقدامات را باید انجام می داد.))

این اسناد در رده اوّل "اسناد آرشیوی" دولتی قرار دارند:

خانه آموزش و پرورش خلق ترکمنستان Туркменский дом просвещения

دستورالعمل اوّل: 1№.

طبق فرمان П.Т.Ка، به دستور کمیساریای خلق ها، آموزش و پرورش جمهوری جوان ترکمنستان از 1 اوت 1924/م. آغاز به کار کرد. ... "من به عنوان رئیس مجلس خلق تورکمنیستان منصوب شدم."

"ن.ن. یومودسکی"

اما خیلی زود متوجّه شدند که آموزش بچه ها در مسکو کار ساده ای نیست. ولیکن، قبل از هر چیز همه بچه ها را از دوران کودکی، در تورکمنستان واکسینه کردند:
"من یک روسی را دیدم!" در آن روزها مدارس در شرف باز شدن بود، به ویژه تلاش در جهت زدودن خرافات مذهبی از ذهن کودکان تورکمن آغاز شده بود. امر جمع آوری کودکانی که از خانواده هایشان دور افتاده اند و یا والدین خود را گم کرده بودند، به عنوان فعالیّت های اضافی در نظر گرفته شد. مدیر کل در هفتم اوت سال 1924، به مسکو رفت.

"خانه آموزش و پرورش خلق ترکمنستان".

دستورالعمل دوّم: 2№.

از 14 اوت 1924. ...

در این روز من به املاک قبلی "کارزینکین /Karzinkins /" رفتم و وارد مدیریت مرکز آموزشی ترکمنستان شدم." هشت نفر از بین بچه ها در سنین مختلف، برای اولین بار به عضویّت حزب درآمدند.
- از پسران 10 ساله تا پسران 18 ساله، که همه آنها در یک چیز مشترک بودند: تقریبا همه آنها از شهر "چلکن /Cheleken/" ترکمنستان بودند. جایی که اصل و نسب و املاک ن.ن. یمودسکی در آنجا قرار داشت.
نیکولای نیکولایویچ همه چیز را می دانست و با دشواری بزرگ، اما هنوز هم قادر به قبولاندن هموطنان خود برای فرستادن فرزندانشان برای تحصیل در مسکو نبود. اکثر آنها فرزندان خانواده های بزرگ و یا یتیمان بودند. در مجموع حدود 200 نفر جمع شدند. مدرسه ای تأسیس شد که در آن دو گروه در چهار کلاس جابجا گردید.
گروه اول (جوان و نوجوانان) به تعداد 35 نفر بودند و گروه دوّم (جوانان ارشد) به تعداد 15- 20 دانش آموز در آن وجود داشت. کودکان منتخب در کاخ سابق دو طبقه بزرگ با 47 اتاق و با ضمیمه های دست و پا گیر قرار گرفتند.

در طبقه همکف، کلاس های درس، مدیریت، آشپزخانه و اتاق غذاخوری.

در طبقه دوم، اتاق خواب دانشجویی، یک کتابخانه، یک اتاق برای مطالعه و یک دفتر نیز برای دکتر بهداشت قرار داشت.

ن.ن. یومودسکی به یاد می آورد که؛ قبل از هر چیز، این مرکز در قلمرو سه کلیسای ارتدکس (!) قرار گرفت، ... حل و فصل شد، در هنگام مصادره آنجا، این امر، از جانب روستائیان به عنوان عملیات بی رحمانه تلقی می شد و در بین روستائیان ایجاد نارضایتی نیز کرده بود.

در حوضچه خیابان تریتسکو - لیکو گروهی از بچه ها جنگ و دعوا راه انداخته بودند. در این مرکز 250 نفر دانش آموز در سنین مختلف حضور داشتند که در این جنجال دهقانان اساساً گروه خیلی بزرگتری را تشکیل داده بودند. آن ها در تمام کلیساها حتّی در کلیسای استروگین /Strogin/، زنگ خطر به صدا در آوردند و تمام دانش آموزان را با مشت و لگدهای خود برداشتند و از از کلیساها بیرون انداختند. ...

از مسکو "جی پی او /ГПУ/"، یک گروه سواره نظام را فرستاد تا در آنجا نظم و ترتیب ایجاد نماید. در آن زمان، یومودسکی در آنجا نبود، اما زمانی که او بازگشت، موفق به بازگرداندن آرامش در آنجا گردید و سپس به تدریج همه چیز بهتر، آشنا و روشنتر شد. "در خانه ما مدت ها بحث بر سر این بود و در نهایت ما متقاعد شدیم.

پس از آن یکی از زیبا ترین مکان در حومه مسکو تحت نام "دم پراسوشئنیه تورکمنستان" یا به زبان بورژوازی آنزمان روس "یتیم خانه ترکمنستان" خودنمائی کرد و این عمارت مربوط به تاجر کارزینکین /Korzinkin/ در جنگل نقره ای حومه مسکو جدا گردید. ...

یازلی مامدوف می گوید: " - کسی که به خدا اعتقاد ندارد، دشمن است، به خصوص روس ها. آیا خود ترکمن ها در در بین خودشان مسالمت آمیز زندگی می کردند؟
بلافاصله پس از ورود ما جنگ میان بچه های نواحی تکه (آخال-ماری) و خوارزمی ها (یموت های خوارزم /کؤنه اورگنچ/) در گرفت. این مخاصمات از جانب مدیریّت سریعاً خاموش گردید و دو روز بعد، در غیبت او، بچه هایی که از منطقه ماری (مرو) آمده بودند، با بچه های عشق آبادی مخالف بودند و 12 نفر از داش آموزان کوچک ترکمن که از مرو آمده بودند، ترسیدند و فرار کردند. اما آنها دوباره از همان جاده به دمپرس برگشتند.
ولیکن این حادثه آخرین برخورد آن ها بود. اختلافات قبیله ای!! این روش از زندگی ما در این کمون کوچک نیز پایانی نداشت. این اخلاق جانسختی می کرد. با این همه، کسانی که اکنون به ما اهمیت می دهند عمدتاً روس ها بودند و رئیس کل - ن.ن. یومودسکی.
"- گرچه ترکمن ها نیز خیلی شبیه مسلمانان هم نیستند!".
"ترکمن ها به سرعت دوستان خود را در روستاها داشتند. آن ها با هم برای جمع آوری قارچ و انواع توت و میوه جات به جنگل می رفتند، در آن جا با هم تحقیق و مطالعه می کردند، کتاب ها را می خواندند، والیبال بازی می کردند، برنامه گشت و گذار در شهرک ها داشتند. همچنین بعضی جاها همچون املاک و میدان وسیع کلوب کروکت[3]، که برای هدف های مورد نظر خاص حفاظت شده است، استفاده می کردند.

ن.ن. یومودسکی به خاطر می آورد:
"کلیسای خانه در ساختمان اصلی بود. سقف ها با تصاویر زیبائی به صورت شگفت انگیزی رنگ آمیزی شده بودند. این سالن بزرگ که به عنوان یک باشگاه در نظر گرفته شده بود، مداوم مورد استفاده قرار می گرفت، در آن سخنرانی ها و جلسات برگزار می شد و برنامه ای هم برای تماشای فیلم ها در آن برگزار می شد". کل فرایند آموزش در "دمپرس[4] بر اساس اصول تربیتی و آموزشی "آ. س. ماکارنکو[5] بود، و به تدریج یک تیم دوستانه تشکیل شده بود که در آن قانون اصلی احترام دوستانه به همدیگر بود. افراد این مرکز، حتی یک کودک نه به عنوان اقوام و قبیله، بلکه با توجه به کار و کوشش، نحوه پیشرفت درسی و مطالعاتی، بر اساس دانش وی و کارآئی و توانائی انجام امور ارزشیابی می شد و موارد زیادی در این امر درنظر گرفته می شد.
بسیاری از اهالی در باغ هایی مثل درختان سیب که در حیاط خویش ایجاد کرده بودند، کار می کردند، وسائل خودشان را با اسب های شخصی خود حمل می کردند. امکانات شستشو در حمام را دنبال می کردند، در آشپزخانه به سرآشپزها کمک می کردند. "یک چاه در قلمرو دمپرس حفر شد، ما آب خوب و تصفیه شده از آهک های دونانی[6] می نوشیدیم.
- پسر رئیبس کارآفرین "قاراش نیکلایویچ یمودسکی[7] به یاد می آورد:
بچه هایی از خانواده های مرفه و در سطوح گوناگونی از رفاه بودند. بعضی از مردم گاهی اوقات برای هزینه های جیبی پول می فرستند، اما در این میان یتیمان نیز وجود داشتند که هیچ وقت منتظر کمک از دیگران نبودند.
پس از آن، بر اساس توصیه مدیر مدرسه، آیت نیازوف[8] (آکادمیک و شیمیدان آینده) یک تیم کار از کودکان یتیم سازماندهی گردید.
آرتیل[9] جهت انجام وظایف مختلف برای تمیز کردن خاک، برداشت هیزم، کار در باغ و غیره، این همه برای هزینه مناسب انجام می گرفت. "حمایت مادی از دانش آموزان به خوبی تامین می شد. در زمستان برای ما لباس های گرم پوشاندند: - کت گرم، لباس، چکمه، کلاه خز و غیره.
– آیت نیازوف آیت نیازویچ به خاطر می آورد:
"آنها ما را بسیار خوب تغذیه می کردند، به خصوص به عنوان تولیدات خودی از سبزیجات و میوه جات ." در این مدرسه کلوب هنری نیز وجود داشت؛ که در آن موسیقی، کورمال /موسیقی کر/ کار می شد. در آنجا بالالایکا[10]، ماندولین، گیتار آموزش و اجرا می کردند. آنها یاد می گرفتند و آهنگ های انقلابی می خواندند، اشعار شاعران روسی مربوط به شوروی هنرمندانه خوانده و اجرا می شد، همه نوع قیام و پیاده روی را مرتب تمرین می کردند. همراه با روستاییان در باشگاه فیلم تماشا می کردند و اجرای رقص و آواز ترتیب می دادند. برخی از اوقات با هم برای جمع آوری میوه های زیر خاکی همچون قارچ، انواع توت و سیب زمینی وحشی به جنگل می رفتیم. در آنجا با هم کتاب ها را می خواندیم و مطالعه می کردیم و گاهی اوقات به کمک روستاییان در زندگی دشوار آنها کمک می کردیم.
آن ها تا روزهای آخر زندگی خودشان، به یاد تحصیلات و معلمین سابقشان در مرکز تحصیلات عملی "دمپرس" بودند. یاد آن مرد بزرگ ن.ن. یمودسکی را با حرارتی صمیمی، همیشه به خاطر می آورند. بویژه دخت مهربان ویY
- دسته گل طایچایوا که همه به نام ساده "لیزا"[11] می شناختند.
- گ.م. فیلدمان[12] معلم ادبیّات روسی بود.
- و. آ. امیلیانووا[13] معلم تاریخ و بسیاری دیگر ...
بخاطر می آید.
معلمان کودکان را برای آینده دشوار زندگی، کار خلاقانه و عدم نگرش بی تفاوت نسبت به وظیفه ای که به آنها سپرده شده، آماده می کردند. ...
در آن روزها مشکل به طور غیر منتظره رخ داد. در 12 فوریه سال 1929، در شب هنگامی که بعد از صرف شام همه پراکنده در گوشه ای منزوی و راحت بودند، بوی دودی ...
... شعله های آتش همه جا را فرا گرفته بود و بیشتر اتاق های این ساختمان بزرگ را در خود فرو برده بود. تمام ساکنان خانه، روستاییان، فرار کردند. ابزار - آلات مربوط به آتش نشانی در دسترس موجود نبودند، آنها نمی توانستند علیه عناصر مضر آتش کاری از پیش ببرند و آتش نشانی مسکو نیز منتظر این حادثه نبوده است.
بلافاصله بعد از آتش سوزی، دانش آموزان کلاس های جوانان رو به سوی خانه هایشان به عشق آباد روانه شدند. از میان این دانش آموزان سه گروه ارشد تا ژوئن آن سال باقی ماندند. کودکان را به ساختمان دوم اموال کارشناسی ارشد جنگلبانی /حوادث غیرمترفّبه/ هدایت نمودند و سپس آنها را به پایتخت کشورشان؛ عشق آباد و تاشکند اعزام کردند. و سپس در 9 ژوئیه 1929، کمیساریای خلق آموزش و پرورش شورای جمهوری ترکمنستان، یک قطعنامه جدید صادر نمود.
"در لغو تصمیم قبلی هیئت کمیساریای خلق آموزش و پرورش، "دمپرس حومه مسکو"[14] سازماندهی مجدد می شود. در حال حاضر آنجا به یک مجموعه روزنامه نگاری ترکمنستان "راباک [15]" تبدیل شد. در سال تحصیلی 1930-1930 برای اولین بار گروهی ۶۰ نفره با نام "راباک در آنجا مستقر گردید. پس از هفت سال از شروع فعالیّت "دمپرس" در 1929-1930، برای انتقال آن به عشق آباد به عنوان "آموزشگاه تجربی" تصمیماتی گرفته شد. گروه هفتم از امکانات دمپرس به عنوان "س.گ.او. و کالج فنی"[16] آزاد می شود". بخشی در مسکو به عنوان "اتحادیه کارگران تورکمنستان" باقی ماند..

باز ماندگان خانواده قیاتخان

پس از تعطیل کردن "دُمپرس تورکمنستان" حوالی روستا کمی آرامتر شد، اما کارورزان ترکمن و دوستی ها باقی ماندند.
- زمان گذشت! اشخاصی که در مرکز آموزشی "دمپرس" در مدرسه بالغ شده بودند، تحصیلات خود را در سایر دانشگاه های کشور ادامه دادند.

از این تعداد، متخصصان و کارورزان زبده ای معروف گشتند، از جمله:
- "یازلی مأمدوف"، متخصص اپیدمیولوژیست، به عنوان یک متخصص اپیدمیولوژی معروف گردید.
- "آنقار طایلیویچ طایلیف"[17]، سال ها در ترکمنستان زیربنای جاده های کشور را پی ریزی نمود و وزارت حمل و نقل جاده ای را رهبری نموده است.
- "ساری قارانوف"[18] یکی از اولین چشم پزشکان معروف ترکمن گردید. وی پس از گذراندن یک دوره دکترای معمولی در آکادمی پزشکی، هزاران هموطن خود را از امراض "تراخم و گلوکوم /трахомы и глаукомы/" نجات داد.
- "قاراش نیکلاویچ یومودسکی" پسر رئیس دمپرس نیز اولین متخصص زمین شناس ترکمن است که نقش برجسته ای در پژوهش های هیدرو-ژئولوژیکی، مهندسی زمین شناسی و مدیریت آب داشته است. وی مبتکر کانال طویل قاراقوم است. (وصل دریای جیحون از جانب خوارزم که در دوره چنگیزخان بند شده بود، به جانب مانگغئشلاق یکی از آرزوهای دیرین خلق تورکمن بود که در قرن XVIII/م، از سوی اولّین دیپلومات و تاجر بزرگ تورکمن "خوجه نفس بای" تلاش شده بود. این آرزو در این کانال کشی برآورده می شود. کانال قاراقوم یکی از بزرگترین و طویلترین کانال های دنیا محسوب می شود.)
- "چاریف گلدی اورازویچ" اولین فیلسوف آکادمیک در ترکمنستان، از مرکز آموزشی دمپرس سابق.[19] و
- "دانشور مظفّر مجیداویچ"[20] – یکی از هنرمندان معروف ترکمنستان گردید. وی با دریافت مدال افتخار از "ت.س.س.ار"، تبدیل به یک هنرمند ملی شد. (اینجانب نویسنده این سطور با پسر دانشور مظفّر مجیداف در آکادمی علوم تورکمنستان (سال های 1989-2005/م.م.) در یک مکان همکار بودیم. به این معنا که؛ بنده در انستیتوی پژوهشی تاریخ بودم وی در انستیتو پژوهشی فلسفه، که در یک مکان واقع شده بود. وی نیز دکترای فلسفه داشت.)
- در رشته شیمی"نیازوف آیت نیازویچ"[21] جهت اشتغال به کار در مرکز آموزشی دمپرس، برگردانده شد. آکادمیک نیازوف تلاش زیادی برای آموزش پرسنل علمی در آنجا انجام داده است. سالها گذشت!
... سالها گذشت!
در حال حاضر وارد دومین هزاره تاریخ جهان شدیم. از آن وقت تا حالا بیش از 75 سال گذشته است.
از زمانی که اولین کودکان ترکمنستانی در یک مرکز آموزشی روستای باستانی روسیه پذیرفته (1926) و در آنجا رشد و تحصیل کرده اند، می گذرد. از آن تعداد بیش از 200 نفر، تنها یک نفر تا به آخر زنده باقی مانده است:
آن هم نیازوف آیت نیازیوویچ، آکادمیک، دکترای علوم شیمی بود. گرچه وی در حال حاضر در قید حیات نیست، اما تا آخر عمر خود تابستان هر سال در تلاش ملاقات با دخترش به مسکو پرواز می کند و همیشه به مکان های "جوانان شگفت انگیز /удивительной юности/" خود در حومه مسکو مراجعه می نمود، هر بار داستان را با خاطرات جدید تطبیق می دهد. و من سراپا گوش بودم. که یک بار در حوادث آن دوران شگفت زده! شد و گفت:
" - این برای آینده بشریّت بسیار لازم بود، به طوری که مردم را تغییر دهید، بنابراین همه چیز را در قلمرو سه کلیسای ارتدوکس که در زندگی خصوصی خلق های مختلف تأثیر دارند، تغییر داد. ...

بیوگرافی یمودسکی: نیکلای یمودسکی، نیکلای خان یمودسکی، /نیکایمودسکی/،
- وطن: (چلکن)
بستر خانوادگی: از یک خانواده اشرافی ترکمن.
پدر بزرگ: قیان خان، رهبر یوموت، ... یکی از طوایف اصلی ترکمن بود.

پدر: قاراش آنامخمد اوغلی: (نیکولای نیکولایویچ) یومودسکی - سرهنگ دوم، (با توجه به برخی منابع در سال ۱۹۱۷ او به عنوان سرهنگ از دولت موقت) از ارتش امپراتوری دریافت نموده است و سپس به سمت دولت شوروی منتقل شد. وی در سال 1918، رئیس دادگاه انقلاب در کراسنوودسک (شاقدم /قزل سو/) بود. با این حال، طبق شهادت خود نیکا یومودسکی، یک بار همراه با نیروهای ارتش سفید ترکستان، در آزادی آسیای مرکزی از بلشویکها شرکت داشت.
به عنوان مثال یمودسکی نوشته است: "ترکستان به وسیله شش گروه از نیروهای ترکمنستان تحت فرماندهی سرلشگر اراز سراد تکینسکی به سمت آمو دریا آزاد گردید.".

وی در جنگ جهانی اول - فرمانده اول اسکادران قشون سواره نظام اسب، و در مدرسه - فرمانده بخش سواره نظام ارتش ترکستان. پس از شهادت وی، نیروهای تحت رهبری نیکولای یمودسکی، در ترکیب نظام جدید به نام وی باقی ماندند.

***

روایت دوّم:مربوط به نیکلایوچ خدر، یکی از فرزندان یمودسکی نیکلای آنامخمد یاغشی مأمداوغلی؛
نام و فامیل: یمودسکی، نیکلای نیکلایویچ یمودسکی خدر قاراش اوغلی قیاتخان.[23]
محل تولد: تیفلیس، امپراتوری روسیه
تاریخ و محل وفات": در سال 1969 در نیسه[22]، فرانسه
محل خدمت: متعلق به امپراطوری روسیه در فرانسه رایش سوم[24]، /ارتش سربازان پیاده نظام،
سالهای خدمت: ۱۹۱۹-۱۹۱۴ و ۱۹۴۱-۱۹۴۵، رتبه کاپیتان جنگ /جنگ جهانی اول، جنگ داخلی در روسیه و شرح مختصری از زندگی:

*****

نیکا یومودسکی در دوران جنگ جهانی دوم عضو «کمیته وحدت ملی ترکستان» و یکی از سازمان دهندگان لژیون ترکستان بود. ولیکن معلوم نیست که آیا یومودسکی در رابطه با ایجاد تشکیلات ترکمنستان در پاییز 1943 رابطه داشته است یا نه. نشریات امروزی از بردن نام یمودسکی خودداری می کنند ولیکن در آن اشاره شده است که: "اوراز سردار زنده ماند ولی در سال ۱۹۲۹/م.، در تبعید از دنیا رفت.

وی در سالهای اولیه از مدرسه نظامی فارغ التحصیل شد. او در هنگ گوسارسکی چرنیگووا[25] خدمت کرده است. دوره (1.2.1917). از سال 1917 در اولین هنگ قفقاز، ارتش کوبان کازاچیووا[26].
بعداز جنگ، نیکا از طریق استانبول /کنستانتیناپل/ به فرانسه سفر کرد. ولیکن، پدرش در اتحاد جماهیر شوروی باقی ماند. جایی که او در زمینه آموزش و پرورش مشغول به کار بود.
نیکا یمودسکی پس از تغییر برخی از حرفه ها (کارگر، افسر بلیط، وکیل)، به ارتش فرانسه پیوست و در آنجا تا درجه کاپیتانی ارتقاء شغل گردید. وی زندگی در پاریس، در خیابان زیبای سوسور[27] را ترجیح داد.
همکاری با نازی ها: در طول جنگ جهانی دوم، او عضو کمیته اتحاد ملی ترکستان (یک سازمان وابسته به "کمیته آزادی خلق های روسیه" (KONR)[28] و یکی از سازمان دهندگان لژیون ترکستان بود. در این رابطه سؤالی که مطرح می شود؛ - آیا نیکا یومودسکی در رابطه با ایجاد تشکیلات ترکمنستان در پاییز 1943 رابطه داشته است یا خیر؟ هنوز معلوم نیست. پس از جنگ او به فرانسه بازگشته است، جایی که تا پایان عمر خود در آنجا زندگی کرد. وی در سال ۱۹۶۷/م. درگذشت.
بر خلاف عبارات فوق در یک منبع دیگر چنین نوشته شده است:
" پسرش، نیکولای (نیکا)، خان-یمودسکی، در سال 1919 از ترکمنستان، همراه با گروهی از اعضاء "گارد سفید" به فرانسه مهاجرت کرد. او در آنجا زندگی می کرد و در ارتش فرانسه به عنوان کاپیتان مشغول شد.
در طول جنگ 1940-45. - بخشی از "کمیته وحدت ملی ترکستان" ، که در قلمرو آلمان هیتلری ایجاد شده بود، شرکت و در ایجاد به اصطلاح "لژیون ترکستان" و سایر واحدهای ملی ترکستان در ارتش هیتلری مشارکت داشته است. کمی قبل از شکست آلمان، او به فرانسه رفت، جایی که در سال 1945 دستگیر و به اتحاد جماهیر شوروی باز گردانده می شود. با توجه به اطلاعات موجود تایید شده، او محکوم به بالاترین مجازات سیاسی در سال 1947 اعدام می گردد."

======================================================

در مورد فرزندان خانواده قیان خان:

قاراش نیکولایویچ در ترکمنستان به عنوان یک ژئوفیزیک، مدیر موسسه، برنده جایزه دولتی لنین بود که برای طراحی کانال قاراقوم دریافت نموده است. یکی از پسران وی سردار قوم شناس اتنوگراف بود.

نام خانوادگی یمودسکی - مشتق شده از نام قبیله یوموت های تورکمنستان و تورکمنصحرا، که خیلی از خانواده های تورکمن ها را تحت پوشش دارد و خان یمودسکی از نمایندگان آن محسوب می شود. روکسانا قاراش[29] نیکلایویچ یمودسکی پسر نیکلایویچ یمودسکی است.
پدر: نیکولای نیکولایویچ، آنامخمد (در غسل تعمید نیکولای)، رئیس سازمان امنیّت، ژنرال اسکووبیل بود.
مادرش از خانواده ن. ن. قوچ بای، برادر ایوان (در زمان جنگ جهانی اول به شهادت رسید) و ...
- نظر یمودسکی (هنرمند "نقاش و پیانیست") در اروپای شرقی مشهور بود.
اولین هنرمند نقاش ترکمن مادر بزرگ من آناگل یمودسکایا[30]، دختر خود نیکولای نیکلایویچ و من (لاریسا یوزباشیوا "آماکووا") نوه بزرگ او هستم".

لاریسا یوزباشیوا (آماکوا)

پسر یوموت سردار با پوتانینا آگوستا آندریونا[31] ازدواج کرد. او در سال 1954 بر اثر حمله قلبی درگذشت. همچنین یک دختر نیز داشتند اما متاسّفانه کمی بعد او نیز درگذشت. آن ها دیگر خانواده های بیشتری ندارند.

در حال حاضر خانواده قیات خان یمودسکی، در سرزمین پدری خو سرافرازانه همچنان به صورت امن همه با هم در جمهوری مستقلّ تورکمنیستان و فراتر از آن در تورکمنصحرا نیز زندگی می کنند.

"واطان تاریخی" تورکمنستان تاریخی 07.00.02

توضیحات:

======================================================

[1] . این رسم چنانچه از دوره نفوذ اسلام نیز بهمین منوال بوده است.
[2] . به سمت انقلاب رفتن وی دلیل خاص خود را دارد. پدر وی یاغشی مأمد در زندان های روسیه همیشه آرزوی انقلاب را داشت بهمین جهت در یکی از بندهای شعرش "منقلب علمئندان بهره آلدئم من. /ترجمه: از علم انقلاب بهره مند شدم/" اشاره ای است به آینده که منجر به انقلاب اکتبر شده بود که طبعا فرزند وی نیز بسمت انقلاب کشیده می شود.

[3]. крокетная
[4]. Домпросе /Dompros/
[5]. А. С. Макаренко
[6]. девонских известняков
[7]. “Караш Николаевич Йомудский /Karash Nikolayevich Yomudsky/” сын Н.Н. Йомудский.

[8]. عیدنیازوف، بعدها در رشته شیمی تا عنوان "آکادمیک در علوم شیمی" پیشرفت نموده است و در وظیفه های کلیدی کشور قرار گرفت.

9]. Артель
[10]. balalaikas/балалайках/
[11]. Лизой
[12]. Г. М. Фельдман
[13]. В. А. Емельянова
[14]. Домпрос под Москвой
[15]. Рабфак
[16]. САГУ и Техникумы - SAGU
[17]. Анкар Тайлиевич Тайлиев
[18]. Сары Каранов
[19]. Гельды Оразович Чарыев
[20]. Музафар Майедович Данешвар
[21]. Аита Ниязовича Ниязов
[22]. Челекен — 1969, Ницца
[23]. Йомудский, Николай Николай Николаевич Йомудский Хыдыр Караш-оглы хан Йомудский. (Yomudsky, Nikolay Nikolayevich Yomudskiy Khydyr Karash-ogly Khan Yomudsky).
[24]. Третий рейх
[25]. Черниговском гусарском полку
[26]. Кубанского казачьего войска
[27]. рю де Соссюр
[28]. کمیته آزادی مردم روسیه (KONR) - Комите́т освобожде́ния наро́дов Росси́и (КОНР)
[29]. Роксана Караш Николаевич Йомудский - сын Николая Николаевича Йомудского
[30]. Аннагуль Йомудская [31]. Потаниной Августе Андреевне.

Iki tapgyrdan ybarat dissertasion we Akademiki öwreniş işleriň (rusça) maglumatlary

noreply@blogger.com (ilgerek.blogspot.com) — Thu, 30 Nov 2017 07:37:00 -0800

Dr. Ownuk H. (ОВНУК, Х.) - Сборник моей диссертационной научьная работа по два этапом (По Русский), Образовательная кандидатский – докторскйих и академические исследования
Collection of my dissertation volumes from 2 step of education; nomination of sciences, doctoral and academical researchs

مجموعه ای از آثار و رسالات حاوی 5 جلد کتاب از 2 دوره آموزشی "نامزدی علوم" و" دکترا" (مجموعاً 19 جلد کتاب)

****

ОВНУК, Х. (Dr. Ownuk H.) - Просмотрить информации. моих книг /Спецификации книг/

1-я КОЛЛЕКЦИЯ

Первая часть (Латинская-Türkmençe) 1. Папка A: Степени, связанные с научными степенями в области науки и докторантуры в Туркменской академии наук ....

View C: C_View_Info_ПоРусский_03 (Russian)

******

Clear LINK: https://drive.google.com/file/d/1CKVArevCCyuT-0ShXiQZCMQDRTZmp4Ye/preview

Sharing LINK: https://drive.google.com/file/d/1CKVArevCCyuT-0ShXiQZCMQDRTZmp4Ye/view?usp=sharing

=======================================================================

Collection 1

Сборник моей диссертационной научьная работа по два этапом образовательная кандидатский и докторскйих

noreply@blogger.com (ilgerek.blogspot.com) — Mon, 20 Nov 2017 11:10:00 -0800

Collection of my dissertation defance of 2 Educational of nomination and Doctoral

مجموعه ای از آثار و پایان نامه من از 2 آموزش نامزدی و دکترا بعلاوه آثار جنبی

B_Shelf 2-Info an English	A_Shelf 1-Info in persian
Guide to scientific-research collection	راهنمای مجموعه آثار علمی-پژوهشی

*************************************

View Info. of my books /Book specifications/ 1st COLLECTION First part (Latin-Türkmençe) 1. Folder A: Degrees related to scientific degrees in science and doctoral studies at the Turkmen Academy of Sciences....

Disseratsiýa, awtoreferat we "Diwan" kitaby