Informatiegebruiker

Actieplan marktonderzoek informatiefunctie

noreply@blogger.com (westhernl) — Wed, 21 Apr 2010 09:51:00 +0000

Magnifying Glass
Originally uploaded by athena1970

Ik heb een paar keer overlegd met collega's die verstand van onderzoek en marketing hebben, over marktonderzoek voorafgaand aan het ontwikkelen en uitrollen van producten rond de informatie-dienstverlening van openbare bibliotheken.

In die overleggen kwamen we tot de conclusie:
- Dat er binnen de bibliotheeksector geen eenduidig beeld is welke dienstverlening er bij de informatiefunctie van de bibliotheek hoort
- Dat bibliotheken onzeker zijn over hun rol in het Google-tijdperk
- Dat bibliotheken geen helder beeld hebben van mogelijke dienstverlening aan hun klanten (de eindgebruikers) en van mogelijke dienstverlening aan bibliotheken die ze bij ProBiblio zouden kunnen laten ontwikkelen
- Dat we bibliotheken kunnen vragen wat zij willen, maar dat bibliotheken op die vraag waarschijnlijk niet goed kunnen antwoorden omdat ze het overzicht op die mogelijke producten missen
- Dat we eindgebruikers kunnen enquêteren over hun behoefte aan informatie en informatiedienstverlening, maar dat zo’n globale vraag waarschijnlijk geen bruikbaar antwoord op gaat leveren
- Dat bibliotheken misschien beter kunnen investeren in promotie van de huidige dienstverlening dan in het ontwikkelen van nieuwe producten

Kortom, dat het op dit moment niet goed mogelijk is om een inschatting te maken van de producten die bibliotheken hun eindgebruikers willen aanbieden en van de producten die bibliotheken bij ProBiblio zouden willen afnemen.

Op het gebied van informatiegebruik door eindgebruikers hebben we twee databronnen tot onze beschikking. Ten eerste wordt in Bicat het gebruik van de catalogus gelogd. Er is dus een bestand waarin het zoekgedrag van alle ProBiblio-Bicatklanten vastgelegd is. Analyse van dat bestand geeft vast veel informatie over wat eindgebruikers zoeken. Ten tweede worden ook de uitleningen in Bicat in een bestand gelogd. Het is dus ook mogelijk een analyse te maken van het materiaal dat door eindgebruikers geleend wordt. Een grondige analyse van deze beschikbare gegevens zal ons veel leren over die informatie die door klanten van de openbare bibliotheken gezocht (catalogus) en geleend (transactiebestand) wordt.

Vervolgstappen:

1. Analyse van het catalogusgebruik over 2009 (of april 2009 – maart 2010, als dat mogelijk is)
2. Analyse van het leengedrag over 2009 (of april 2009 – maart 2010, als dat mogelijk is)
3. Formuleren van mogelijke producten die bibliotheken hun eindgebruikers zouden kunnen bieden, en de ondersteunende rol die ProBiblio daarin aan de openbare bibliotheken zou kunnen bieden
4. Toetsen van de geformuleerde visie bij bibliotheken in Noord- en Zuid-Holland
5. Enquête onder openbare bibliotheken in Noord- en Zuid-Holland over hun keuzes aangaande de geformuleerde mogelijke producten

Tijdpad:

April : Analyse catalogusgebruik
Analyse leengedrag
Mei : Onderzoeken collectieaanbod
Formuleren mogelijke producten
Juni: Beschrijven huidige informatieprocessen
Enquête onder openbare bibliotheken naar interesse in geformuleerde mogelijke producten
Jul. / Aug.: Productdecompositie + uitwerken deelprojecten

Wat is dat eigenlijk, de informatiefunctie van de bibliotheek?

noreply@blogger.com (westhernl) — Fri, 26 Mar 2010 08:02:00 +0000

On the dock of the bay
Originally uploaded by Sphinx!

In mijn project over de informatieve functie van de bibliotheek zit een onderzoeksfase. Die fase is inmiddels aangebroken, dus ik ben met mijn collega’s in gesprek over een onderzoek, waarin ik de informatie te weten kom die ik nodig heb. Ik weet wat ik wil weten:
Aan welke informatie hebben klanten en niet-klanten van de openbare bibliotheek behoefte, hoe komen ze aan die informatie, en welke rol zou de bibliotheek bij het vervullen van die informatiebehoefte kunnen spelen?
Welke visie hebben Openbare Bibliotheken op de informatiefunctie van de bibliotheek, over welke onderwerpen willen ze hun (potentiële) klanten informeren en op welke manier willen ze dat doen?
Maar hiermee kan een onderzoeker nog niet zo veel. Na een eerste overleg ben ik naar mijn bureau gestuurd om eerst maar eens te zeggen wat dat nou eigenlijk inhoudt, de informatiefunctie van de bibliotheek.

Die vraag brengt mij in een lastig pakket, want ik had daar liever in dit stadium nog geen uitspraak over gedaan. Ik vind het veel belangrijker wat mijn klanten, de openbare bibliotheken, vinden dat die informatiefunctie inhoudt. Maar kennelijk valt dat niet te onderzoeken zonder eerst zelf te formuleren wat jij vindt dat er onder valt. En hoezeer ik ook een hekel heb aan het bij voorbaat in een stramien drukken van een onderzoek, er zit ook wel iets in. Ook in de natuurwetenschappen is het zo dat je, om goed onderzoek te kunnen doen, een hypothese moet formuleren. Je kunt dan vervolgens in een onderzoek bepalen hoe waarschijnlijk het is dat de hypothese juist is, en hem dus op basis van onderzoek valideren of falsifiëren.

Maar dat brengt me terug bij de vraag: was is dat, de informatiefunctie van de bibliotheek. En dan kom ik tot een vrij elementaire opsomming:

Het selecteren van een informatieve collectie.
Het ontsluiten van die collectie.
Het beschikbaarstellen van die collectie.
Het bevorderen van het gebruik van die collectie.
Het ondersteunen van klanten bij het gebruik van die collectie.

Informatieve collectie
Natuurlijk zijn er romans die je meer over de psychologie vertellen dan een dik leerboek. En natuurlijk zijn er romans die je meer over de Russische cultuur vertellen dan een reisgids ooit kan. Maar voor de afbakening beperk ik me bij de informatieve collectie tot die bronnen die de werkelijkheid beschrijven, en sluit ik dus de fictie uit. Maar bij een collectie denk ik niet alleen aan boeken, zelfs niet alleen aan uitleenbare materialen zoals hoorcolleges, informatieve dvd’s of cd-rom’s. Bij de informatieve collectie denk ik ook aan databestanden die door de bibliotheek verworven zijn. Zij het landelijk, zij het via contacten met lokale of regionale organisaties. En ik denk ook aan de informatie die op websites te vinden is, zelfs als die vrij op internet beschikbaar is. En onderdeel van de informatieve collectie is ook de kennis die in de hoofden van mensen zit. Dus ook de titelkennis van een inlichtingenmedewerker die precies weet welk boek je moet lezen als je alles van Dan Brown uit hebt, en ook de kennis van een spreker die een lezing geeft over bonsai of van een jongerenwerker die het JIP bemenst.

Selecteren
De waarde van de bibliotheek zit voor een groot deel in de selectie van de collectie. Doordat de bibliotheek uit het enorme aanbod een selectie maakt op basis van actualiteit, populariteit en/of kwaliteit helpt zij haar klanten de weg te vinden uit de infobesitas. Die selectie kan plaatsvinden doordat besloten wordt een fysiek exemplaar wel of niet aan te schaffen, maar zal steeds vaker de vorm krijgen van het selectief aanbevelen van materiaal dat digitaal of in andere vorm beschikbaar is.

Ontsluiten
Je hebt natuurlijk niet veel aan een prachtige geselecteerde en beschikbaargestelde collectie als je er niets in kunt vinden. De ontsluiting, het vindbaar maken van de informatieve collectie is dus ook een belangrijk aspect van de informatieve functie. In eerste instantie gaat het dan om de catalogus, waarin je als klant kunt zoeken of er informatie over een bepaald onderwerp in de collectie is. En bij een heterogene collectie, bestaande uit uitleenbare materialen, downloadbare e-books, betaalde en gratis databestanden is het van belang dat je een catalogus hebt die die rijke collectie in zijn geheel ontsluit. Dus geen aparte catalogus voor de eigen boeken, een extra catalogus voor iets wat niet in onze bibliotheek is maar wel uit de naburige stad gehaald kan worden en een derde ingang voor de linkenverzameling van de bibliotheek, maar een geïntegreerde catalogus voor al deze informatiebronnen. Waarbij het natuurlijk van belang is dat je ontsluiting naadloos aansluit bij je beschikbaarstelling. Dus bij voorkeur 1 keer inloggen en vervolgens vanuit de catalogus direct toegang tot alle digitale informatie, en bij voorkeur niet alleen in de bibliotheek, maar ook op andere plaatsen.

Beschikbaarstellen
Nauw verbonden aan het selecteren van informatie is het beschikbaarstellen. Dat de bibliotheek de informatie aanbeveelt is prettig, maar een klant wil die informatie vooral graag makkelijk kunnen gebruiken. Het opnemen van informatieve materialen in de collectie en het laten raadplegen en uitlenen van materiaal zijn de traditionele vormen van beschikbaarstelling. Ook het bieden van de mogelijkheid om materiaal vanuit het netwerk van openbare bibliotheken te reserveren is een gangbare vorm van beschikbaarstelling. En het verkopen van een kaartjes voor een lezing is ook een vorm van beschikbaarstelling. Maar steeds vaker zal het gaan om het aanbieden van digitale bestanden (databestanden, websites, e-books, de opname die van een lezing gemaakt is), en steeds vaker zal het gaan om het faciliteren van de toegang tot die informatie met behulp van IP-herkenning, Proxy-servers en andere methodes.

Promotie
Je kunt er van uitgaan dat al die prachtige informatie die we geselecteerd, ontsloten en beschikbaargesteld hebben zichzelf verkoopt, maar in de praktijk heeft ieder product baat bij een goede promotie. Die promotie begint bij het aantrekkelijk presenteren van de collectie. In de bibliotheek gaat dat vooral goed met de fysieke collectie, maar kan je door bijvoorbeeld narrowcasting ook de digitale collectie onder de aandacht brengen. De website van de bibliotheek leent zich goed voor het onder de aandacht brengen van de digitale informatie, maar daar kan je juist door het leggen van een link naar de fysieke collectie je klanten weer verrassen. In beide gevallen is het belangrijk uit te gaan van de interesses van je bezoeker, en die bezoeker door een aantrekkelijke presentatie te verleiden tot het gebruik van meer dan hij van tevoren gedacht had. In het geval van de bibliotheek niet om financieel winst te maken, maar om inhoudelijke winst te boeken in het vervullen van je rol als betrouwbare poort tot informatie.

Ondersteunen van klanten
Vanouds heeft de bibliotheek een inlichtingenbureau waar je met je vragen terecht kan. Dat inlichtingenbureau vervulde een belangrijke rol bij het ondersteunen van klanten in het vinden van informatie. Die inlichtingenfunctie is de afgelopen jaren sterk aan verandering onderhevig geweest. Enerzijds zijn er een aantal varianten aan toegevoegd (bibliofoon, al@din, ibi, een twitteraccount, meedoen met www.goedevraag.nl ) anderzijds zie je in kleinere bibliotheken minder vaak een inlichtingenbureau. De inlichtingenfunctie wordt soms door meer mobiele medewerkers (WIMmers) uitgevoerd. De rol van de bibliothecaris lijkt ook te verschuiven van degene die het boek weet te vinden, via degene die het antwoord weet te vinden naar degene die jou kan helpen zelf de informatie die je nodig hebt te vinden (Mediawijsheid).

AquaBrowser

noreply@blogger.com (westhernl) — Mon, 08 Mar 2010 19:56:00 +0000

Den Bosch 2009 13
Originally uploaded by westher

Hoe is het eigenlijk met de AquaBrowser? In diverse bewoordingen is me dat de laatste weken wel een keer of vier gevraagd. Kennelijk is het tijd om daar weer eens wat over te laten horen.

De eerste vraag is over welke AquaBrowser je het eigenlijk hebt. Ik beheer de provinciale AquaBrowser voor Noord- en Zuid-Holland, maar er zijn alleen al in Nederland een landelijke AquaBrowser, 11 provinciale AquaBrowsers en tientallen lokale AquaBrowsers. Die veelheid maakt het meteen ingewikkeld. Mark Deckers pleitte laatst voor 1 AquaBrowser voor heel Nederland. Dat zou het landschap al een stuk overzichtelijker maken, denk ik. Maar zo ver is het nog niet.

Voorlopig hebben we de landelijke AquaBrowser. Die is bedoeld als uniforme ingang, en werd tot begin dit jaar door de VOB en Medialab als ontwikkelplatform gebruikt. Nieuwe content en functionaliteit kwamen eerst beschikbaar op http://zoeken.bibliotheek.nl en waren vervolgens beschikbaar voor alle andere Nederlandse AquaBrowsers. Ik weet niet zeker wie er nu verantwoordelijk is voor de landelijke AquaBrowser (ik veronderstel de Stichting Bibliotheek.nl) en of er nog doorontwikkeld wordt op het gebied van content en functionaliteit. Ik weet wel tamelijk zeker dat er op het moment niet gecommuniceerd wordt over die eventuele doorontwikkeling. Dat maakt het moeilijk om in te schatten wat er al dan niet landelijk ontwikkeld wordt.

En we hebben de provinciale AquaBrowsers, bijvoorbeeld www.hollandnet.nl. Een opvallend verschil tussen de landelijke AquaBrowser en (een deel van) de provinciale is dat provinciale AquaBrowsers niet alleen digitale content en titelbeschrijvingen bevatten, maar ook beschikbaarheidsinformatie. Ze zijn daarmee, in tegenstelling tot de landelijke AquaBrowser, bruikbaar als catalogus.

De provinciale AquaBrowser van Noord- en Zuid-Holland bevat veel informatie:
- de catalogi van alle openbare bibliotheken in Noord- en Zuid-Holland (17 systemen van 5 verschillende leveranciers)
- aanvullende titels uit het titelbestand van bibliotheek.nl en muziekweb
- artikelen uit 7 landelijke kranten en 6 opiniebladen
- Vragen uit de kennisbank van al@din en links uit Davindi+ en de G!ds
- informatie van de Consumentenbond, Keesings Historisch Archief, Cinema.nl en de Digitale Noord-Hollandse Atlas
- uitgaansinformatie van het UITburo Amsterdam en Uit-in-Noord-Holland

De complete provinciale collectie wordt opgenomen. Daarnaast wordt een zo groot mogelijk gedeelte van de landelijk ingekochte digitale content ontsloten. In een aantal gevallen (met name bij de informatie die van NBD|Biblion wordt gekocht) is dat niet mogelijk omdat er geen koppelvlak met de AquaBrowser gerealiseerd is. Uit het provinciale budget worden koppelingen gerealiseerd met informatie op het gebied van media (boeken, films, muziek, games) en op het gebied van kunst & cultuur (uitgaan, erfgoed, kunst). De leveranciers van die informatie werken soms op provinciaal of regionaal niveau (als het om erfgoed gaat) maar ook vaak op landelijk niveau. Het uitgangspunt is dat de content een verrijking van de catalogus biedt voor inwoners van Noord- en Zuid-Holland. En we werken bij voorkeur samen met partijen die zelf ook belang hebben bij het beschikbaar stellen van hun informatie. Daardoor hoeven we niet voor de geleverde informatie te betalen, maar alleen de kosten te dragen voor het ontsluiten van die informatie in de AquaBrowser.

En naast provinciale AquaBrowsers zijn er lokale. Soms als losstaande applicaties, maar steeds vaker als lokale skin op de provinciale AquaBrowser. Recent zijn bijvoorbeeld de bibliotheken Bollenstreek, Haarlem en omstreken en Zuid-Holland Zuidoost overgegaan op een lokale AquaBrowserskin.

Die lokale skins bieden een compleet titelaanbod op basis van de landelijke en provinciale titelbestanden, maar laten in hun presentatie en ranking de lokale collectie extra opvallen. Niet zozeer omdat van die bibliotheken alleen de eigen collectie uitgeleend mag worden, maar vooral omdat een lokaal beschikbaar, niet uitgeleend exemplaar nu eenmaal veel sneller geleend kan worden dan een exemplaar dat eerst uit een andere vestiging of bibliotheek opgestuurd moet worden. Door de integratie van Zoek&Boek bieden deze catalogi ook een prima toegang tot de collectie van het netwerk van bibliotheken. En doordat deze skins een eigen header (kop) hebben integreren ze goed met de functionaliteit van de website van de bibliotheek.

En gaat de ontwikkeling van de AquaBrowser nog door dit jaar? Ja. Er is in elk geval vanuit het provinciaal collectieplan van Noord-Holland budget beschikbaar om de AquaBrowser in te zetten voor een ‘uniforme toegang tot de netwerkcollectie’. Dat budget is niet voldoende om voor elke basisbibliotheek een eigen skin te ontwikkelen, maar geeft wel de ruimte om te experimenteren met hoe je de (provinciale) catalogus kunt gebruiken om het gebruik van de netwerkcollectie te stimuleren. Daarover schreef ik al eerder. Er is ook budget om de startpagina van de provinciale AquaBrowser rijker te maken, waarbij natuurlijk de toepasbaarheid in lokale bibliotheken vooropstaat. (Ik droom van een bron van inspiratie zoals in Brugge). En er is budget om extra bestanden te koppelen. Daarmee zal de rol van de provinciale AquaBrowser als verzamelplaats voor content op het gebied van erfgoed meer body gaan krijgen. Dan kan ook de subset over erfgoed ingezet gaan worden als digitaal HIP.

Collectieprofielen voor dummies

noreply@blogger.com (westhernl) — Sun, 21 Feb 2010 08:07:00 +0000

infobalie bibliotheek TU Delft Bouwkunde
Originally uploaded by Gerard Stolk

Omdat ik dit jaar vooral met de informatieve functie van de bibliotheek bezig ben heb ik weinig tijd over om collectieprofielen te maken. In theorie vind ik dat prima, ik maak al een jaar of 8 collectieprofielen, dus het is hoog tijd voor iets anders. Maar in de praktijk is loslaten een stuk ingewikkelder. Vooral omdat veel bibliothecarissen worstelen met het maken van collectieprofielen.

Een collectieprofiel maken is helemaal niet zo moeilijk. Het is alleen een kwestie van logisch nadenken en keuzes maken. Logisch nadenken kan ik goed, en het is de bibliotheek die de keuzes moet maken. Misschien dat het voor iemand die niet weet hoe hij moet beginnen toch niet zo heel makkelijk is.

Het opstellen van een collectieprofiel doe je in 3 stappen:
- Je meet wat voor collectie je nu hebt en hoe die gebruikt wordt.
- Je bepaalt op basis van missie en visie, afspraken in het netwerk, certificeringsnormen of gebruikersbehoeftes wat voor collectie je zou willen hebben.
- Je zet een traject uit om van de huidige naar de gewenste situatie te komen, binnen de randvoorwaarden die gelden (zoals aanbod aan nieuwe titels en budget).

Meten
Deze stap klinkt eenvoudig, maar geeft in de praktijk grote moeilijkheden. Het soort gegevens dat je nodig hebt is wel ongeveer duidelijk. Als je van een onderdeel van de collectie weet hoe groot het bezit is, hoe actueel dat bezit is en hoe vaak het in een jaar tijd geleend is kom je een heel eind. Je kunt dan bijvoorbeeld het uitleengemiddelde of de usefactor van het collectieonderdeel bepalen, en het vergelijken met de collecties van andere bibliotheken of normen.
Alleen is er geen eenduidige manier om de collectie in onderdelen op te splitsen. Ja, materiaal voor volwassenen en materiaal voor de jeugd zijn gesplitst, maar ga je vervolgens kijken naar materiaalsoort (boeken vs AVM) of functie (fictie vs non-fictie) of verdeel je eerst verder op doelgroep zoals in het retailconcept gebeurt (verdieping, beleving, ontspanning, kids, jeugd, jong). Dat is lastig voor het onderling vergelijken van bibliotheekcollecties en voor het ontwikkelen van een uniforme werkwijze.
Binnen ProBiblio proberen we een collectiemonitor te ontwikkelen die voor retail-bibliotheken een bruikbare indelen geeft, en met wat herschikken van groepen ook voor andere bibliotheken veel bruikbare informatie geeft. Tot die tijd is het voor de collectie van 1 vestiging het meest logisch om aan te sluiten bij de manier waarop het materiaal in de kasten geclusterd is. Idealiter is dat ook de manier waarop het materiaal in de geautomatiseerde catalogus geclusterd is. Je meetniveau wordt dan dus de sublocatie of kast (Bicat).

Kiezen
Vervolgens maak je keuzes in hoe je collectie er uit zou moeten zien. Je bepaalt wat de gewenste collectieomvang is, uit welke onderdelen je collectie zou moeten bestaan, hoe vraag- of aanbodgericht je wilt zijn.
De totale collectieomvang werd in het verleden (in de tijd van het paarse boekje) bepaald op basis van landelijke normen. Die landelijk vastgestelde normen gelden niet meer, maar nog steeds is het normeren van de collectieomvang vrij gebruikelijk. Je collectie is dan bijvoorbeeld 2 banden per inwoner of 6 banden per lener groot. Je zou ook op basis van het rendement kunnen normeren, en zeggen dat de collectieomvang in banden 1/6 van het aantal uitleningen per jaar is. Ik ben persoonlijk een voorstander van normeren op basis van het inwonertal. Als je je collectieomvang koppelt aan het succes dat je in het verleden behaald hebt (aantallen leden of uitleningen) loop je het risico in een neerwaartse spiraal terecht te komen.
Hoe groot de afzonderlijke delen van de collectie moeten zijn werd in het verleden op basis van vaste verhoudingen bepaald 60% volwassenen, 40% jeugd bijvoorbeeld, of 55% fictie en 45% non-fictie. Tegenwoordig wordt veel meer naar het relatieve gebruik gekeken. De meest uitgesproken vorm daarvan is de methode die door retailbibliotheken gebruikt wordt en waarbij in principe 100% vraaggestuurd gecollectioneerd wordt. Dat betekent dat de omvang van de collectie in balans moet zijn met hoeveel er geleend wordt. Je streeft dan voor alle collectieonderdelen naar een gelijk uitleengemiddelde en een use factor van 1. Het effect op de collectie van deze methode is meestal een krimp van de collectie voor volwassenen en de non-fictiecollectie ten faveure van de jeugd en de fictie.
Een andere methode (bekend als RCB, maar ook in andere varianten toegepast) vergelijkt collectieonderdelen niet binnen de eigen collectie, maar met andere bibliotheken. In die methode wordt op basis van een groep vergelijkbare bibliotheken een soort norm ontwikkeld, die vervolgens op de eigen collectie toegepast wordt. Die norm is niet voor alle collectieonderdelen gelijk. Collecties die het overal slecht doen worden minder streng genormeerd dan collecties die het overal goed doen. Ook deze methode heeft tot effect dat de collectie vraaggerichter wordt, maar in dit geval blijven collectieonderdelen die weinig geleend worden maar door de meeste bibliotheken toch gecollectioneerd worden in stand.
Daarnaast is er de aanbodgerichte methode, de methode waarbij je een deel van de nieuw uitkomende titels koopt, ongeacht of er vraag naar is. Soms gebeurt dat met het idee dat ‘je toch iets moet hebben over …’, soms omdat binnen de basisbibliotheek of in het netwerk is afgesproken dat jouw vestiging verantwoordelijk is voor het collectioneren van dat specifieke collectieonderdeel.
Naast de omvang en samenstelling van de collectie is de actualiteit een belangrijke factor. Volgens de certificeringsnormen moet een openbare bibliotheek ieder jaar minimaal 10% van zijn collectie verversen, maar in de praktijk zijn bepaalde materialen al lang voor ze 10 jaar oud zijn gedateerd of stuk.

Plannen
En vervolgens zet je een traject uit om van de huidige naar de gewenste situatie te komen. Hoe snel dat gaat hangt in hoge mate af van hoe ruim je budget is. Een vrij eenvoudige rekensom geeft je daar een indruk van. Als je streeft naar een collectie van 2 banden per inwoner, die je met 10% per jaar ververst, en als je uitgaat van een gemiddelde bandprijs van € 15,- moet je in 10 jaar tijd 2 x € 15,- = € 30,- per inwoner uitgeven. Je hebt dan dus jaarlijks ongeveer € 3,- per inwoner nodig. Alles wat je extra hebt kan je inzetten om sneller bij te sturen, of voor korte tijd extra exemplaren van populaire titels aan te schaffen.
In de praktijk begin je je plan met jaarlijks 10% (of meer, als je daar voor dat collectieonderdeel voor gekozen hebt) van je gewenste bezit aan te schaffen. Het budget dat je dan nog over hebt gebruik je om collectieonderdelen die moeten groeien naar de gewenste grootte te brengen. De eerste keren dat je een collectieprofiel opstelt zal je dat niet in 1 jaar voor elkaar krijgen en zul je je inhaalslag of over meerdere jaren moeten verdelen, of moeten richten op de collectieonderdelen waarin de discrepantie met de gewenste situatie het grootst is. Naarmate je in je collectievorming directer stuurt zul je steeds minder budget nodig hebben voor het bijsturen van je collectiesamenstelling en zul je budget overhouden om de actualiteit van je collectie verder te vergroten.

Zie je wel, simpel toch ;-)

Netwerk

noreply@blogger.com (westhernl) — Sun, 07 Feb 2010 10:04:00 +0000

Netwerk
Originally uploaded by westher

Ahum, iedere week bloggen is nog niet zo eenvoudig. Ik heb best belangwekkende smoezen hoor! Ik had het heel druk met het opstellen van retail-collectieprofielen en ik geef aan de GO het vak Organisatie en Beheer van het Informatieaanbod. Daarnaast ben ik vooral bezig geweest om helder te krijgen wat eigenlijk mijn opdracht is, hoeveel uren ik er voor heb, hoeveel geld er beschikbaar is en wat er niet binnen mijn project maar in het reguliere werk valt … En dat is nou eenmaal niet het meest pakkende onderwerp om over te schrijven. Maar dat zijn natuurlijk allemaal smoezen. Als je vindt dat communicatie zo belangrijk is moet je ook communiceren dat het even niet zo hard gaat.

Mijn PID (project initiatie document) heb ik inmiddels ingeleverd, maar dat wil niet zeggen dat de contouren van mijn project al helemaal vastliggen. Deze week diende zich bijvoorbeeld nog een aanvulling aan.

Uit het budget voor 2009 voor het provinciaal collectieplan van de provincie Noord-Holland was geld overgebleven. Hoe dat kwam ben ik even kwijt, ik geloof dat er provinciale achtergrondcollecties opgebouwd zouden worden, waarvoor meer budget was toegekend dan er aanbod aan nieuwe titels was. Bij de bespreking daarover in de SOOB stelde een van de aanwezigen voor het overgebleven geld in te zetten om het gebruik van de AquaBrowser in de provincie Noord-Holland te bevorderen. En vervolgens was mijn project opeens een bedrag van € 40.000 rijker, in te zetten voor de promotie van de provinciale AquaBrowser.

Leuk natuurlijk, extra budget, maar in dit geval weegt de verantwoordelijkheid best zwaar. Want de directeur die voorstelde om de provinciale ABL te promoten heeft zelf al een eigen skin laten ontwikkelen, hij gelooft in het nut van een provinciale catalogus en in het idee dat zoeken met een AquaBrowser voor veel mensen aantrekkelijker is dan zoeken in een klassieke catalogus. Maar met dat provinciale geld moet natuurlijk iets ontwikkeld worden waar alle bibliotheken en/of alle bibliotheekgebruikers in Noord-Holland van profiteren.

En dan wordt het ingewikkeld. Want een aantal bibliotheken heeft liever dat hun klanten eerst in de eigen collectie van de basisbibliotheek kijken, en dat ze pas als in de collectie van de eigen bibliotheek onvoldoende materiaal aanwezig is overwegen om het materiaal van elders te laten komen. Terwijl andere bibliotheken een eigen versie van de provinciale catalogus hebben laten maken, en ze dus in hun eigen catalogus de hele provinciale collectie al ontsloten hebben.

Het promoten van de provinciale AquaBrowser is in dit geval dus niet het promoten van de website waarop je de catalogus kunt vinden, maar meer het promoten van een idee of concept. Een concept dat per bibliotheek op een verschillende manier ervaren wordt en waar per bibliotheek op een eigen manier een concrete vertaling van gemaakt is. Wat die € 40.000 ook gaat opleveren, het is geen folder of button die je naar een vaste website stuurt.

Gelukkig wordt het meestal ook wel interessant, als het ingewikkeld wordt. Zou het mogelijk zijn om een promotiecampagne te ontwikkelen, niet zozeer voor de provinciale catalogus (die volgens mij alleen het middel is) maar voor de provinciale collectie? Wat zou er dan gepromoot moeten worden? En hoe zou je dat aan kunnen pakken?

Als je eindgebruikers wilt laten profiteren van de provinciale collectie is het volgens mij belangrijk om de vraag “What’s in it for me?” te beantwoorden. Wat heeft de eindgebruiker eigenlijk aan die provinciale collectie? Daar kan je vast ook een jaar over discussiëren, maar volgens mij kom je een heel eind met ideeën in de richting van niche-markten en the long tail. Het mooie aan de provinciale collectie is dat alle bibliotheken van Noord-Holland gezamenlijk een veel gevarieerder collectie kunnen opbouwen en beschikbaarstellen dan alle afzonderlijke vestigingen en basisbibliotheken. Dankzij het provinciale netwerk kunnen dorps- en wijkbibliotheken zich concentreren op retailprincipes om hun lokale collectie zo op te bouwen dat hij perfect aan de lokale vraag voldoet, terwijl het netwerk de vervulling van de minder gangbare informatiebehoefte mogelijk maakt.

Als dat idee klopt is het volgens mij een goed idee om je bij je promotie te richten op die delen van het informatieaanbod waar lokaal wel vraag naar is, maar waarop het aanbod moeilijk lokaal geregeld kan worden. Als het goed is zijn dat ook de onderwerpen die in het provinciaal collectieplan als eerste aangepakt worden. Voor die onderwerpen zou je vervolgens op papier en digitaal een wervend verhaal moeten kunnen houden, waarin je aangeeft hoe je als lokale eindgebruiker kunt profiteren van het provinciale aanbod. Dat doe je, lijkt me, door een aantrekkelijk beeld te geven van het materiaal dat in de provincie beschikbaar is rond een onderwerp (of genre, of taal, of wat voor kenmerk dan ook) en vervolgens aan te geven hoe de bibliotheekgebruiker dat materiaal kan bemachtigen.

En dan promoot je dus zowel de provinciale collectie als de provinciale catalogus. Maar ook Zoek&Boek en het bibliotheekpaspoort als manieren om het materiaal echt in handen te krijgen. Want voor de moderne bibliotheekgebruiker gaan ‘discovery’ en ‘delivery’ hand in hand.

Informatiedienstverlening

noreply@blogger.com (westhernl) — Sun, 17 Jan 2010 19:12:00 +0000

Corbin Cemetery gate
Originally uploaded by mr.thalweg

Ik heb mijn project inmiddels van een naam voorzien. Het gaat “Informatie- dienstverlening 2010” heten. Informatie- dienstverlening omdat het betrekking heeft op de informatieve functie van de bibliotheek, en 2010 omdat dit project alleen betrekking heeft op 2010, maar ik verwacht dat er in 2011 een vervolgproject van 1 - 3 jaar gaat komen.

Een flink deel van 2010 wil ik gebruiken om grondig uit te zoeken hoe het er nu eigenlijk voorstaat met de informatieve functie van de bibliotheek. Ik heb me tot nu toe wel met deelgebieden bezig gehouden (informatieve collectie, AquaBrowser, al@din) maar heb sterk de behoefte overzicht te hebben over wat er speelt in het brede gebied van de informatie.

Ik begin dan ook met te inventariseren wat er door anderen op dit gebied ondernomen wordt. De projectgroep bibliotheekinnovatie is met van alles bezig, bij de in december gehonoreerde projecten zitten er die raakvlakken met de informatieve functie hebben, en ook los van de landelijke ontwikkelingen zijn bij de diverse PSO’s en basisbibliotheken vast allerlei projecten gaande. En wat een ander al doet hoef ik niet meer over te doen. Wat mij betreft is de kunst om zo dicht mogelijk aan te sluiten bij wat er al gebeurt.

In die eerste fase wil ik ook een goed beeld krijgen van wat de bibliotheken in Noord- en Zuid-Holland eigenlijk willen met hun informatiedienstverlening. Zien zij nog een rol voor bibliotheken, of kan Google dat eigenlijk veel beter dan wij? En als onze klanten maar zelden om informatie komen vragen, moeten wij er dan wel in investeren? Jullie begrijpen dat ik wel degelijk geloof dat er behoefte is aan betrouwbare informatie en geïnformeerde burgers, en dat de openbare bibliotheek daarin een belangrijke rol kan spelen. Maar als ik de enige ben kan ik volop leuke plannen smeden, maar krijg ik daar waarschijnlijk geen bibliotheek van overtuigd.

Ook wil ik weten aan welke informatie Nederlanders behoefte hebben. Zijn ze nieuwsgierig naar de laatste societyroddels, willen ze goed voorbereid op vakantie, willen ze af en toe iets opzoeken voor hun werk, willen ze alles over schrijvers en boeken weten? En willen ze die informatie liefst in een boek, lekker uit een tijdschrift, handig via internet? Wat willen ze eigenlijk dat de bibliotheek via hun I-Phone of Android beschikbaar stelt? En maakt het daarbij uit of ze lid van de bibliotheek zijn of niet, of ze een welvarende genieter of een dynamisch gezin zijn, of ze 25 zijn of 85?

En tot slot wil ik weten hoe de processen die met informatie- dienstverlening te maken hebben in elkaar zitten. Hoe wordt het beantwoorden van vragen georganiseerd, welke processen leiden er tot de opbouw van een informatieve collectie, wat doet een bibliotheek om de collectie te ontsluiten (dus informatie over die collectie aan de klanten ter beschikking te stellen).

Met al deze vragen verwacht ik tot na de zomer zoet te zijn. Als ik al deze informatie bij elkaar heb weet ik wat er te weten valt over de informatieve functie van openbare bibliotheken. En dan ga ik aan het werk om de informatiedienstverlening van bibliotheken te verbeteren. Samen met bibliotheken die die behoefte ook hebben. Dan definiëren we de producten waaruit de informatiedienstverlening van openbare bibliotheken bestaat. We bepalen welke producten als eerste in zogenaamde formules uitgewerkt gaan worden. En we gaan aan de slag met alle kennis die verzameld is.

Waarschijnlijk zullen dit jaar twee formules afgerond worden. Ten eerste de formule “Informatiebemiddeling” waarin een aantal opties uitgewerkt wordt voor het beantwoorden van vragen (deze formule is m.i. de urgentste, vanwege de onzekere toekomst van al@din en de Hollandse aanvulling Ibi). Ten tweede de formule “Informatieve collectie” die gaat beschrijven hoe de fysieke en digitale collectie van verschillende soorten bibliotheken er uit ziet (daarvoor wordt dit jaar al veel onderzoek in het kader van het provinciaal collectieplan gedaan).

Daarnaast wordt dit jaar de prioritering van de ontwikkeling van andere formules rond de informatiedienstverlening vastgesteld. Die formules zullen vanaf 2011 in een vervolgproject verder uitgewerkt worden.

Projectleider

noreply@blogger.com (westhernl) — Sat, 09 Jan 2010 20:25:00 +0000

Information Desk at the Belmont Library
Originally uploaded by San Mateo County Library

ProBiblio is gereorganiseerd. Of misschien moet ik zeggen dat ProBiblio gereorganiseerd wordt, want hoe de nieuwe organisatie er uit ziet is mij nog niet helemaal duidelijk. In grote lijnen weet ik het wel. Er zijn 3 units, Ontwikkeling, Marketing en Operations.

Marketing wordt de spil van de organisatie. Alle producten en plannen moeten in het vervolg door de unit marketing gescreend worden, om te verzekeren dat we geen producten aanbieden waar onze klanten niet op zitten te wachten.

Operations is de unit waarin het reguliere werk wordt uitgevoerd. Alles wat we al deden zit in de unit operations, en ook bijna al het personeel zit in die unit. Vanuit operations worden mensen ‘uitgeleend’ aan de unit ontwikkeling. Geen idee wat daar de officiële term binnen de organisatie voor wordt, maar het idee is dat je een baan hebt binnen de unit operations en dat je van daaruit een rol kunt krijgen binnen ontwikkeling. Ik heb een rol in de unit ontwikkeling; de rol van projectleider.

De unit ontwikkeling houdt zich bezig met de programmalijnen. Dat zijn de vier pijlers waarop zich binnen ProBiblio ontwikkeling gaat afspelen. Die pijlers zijn Marketing, HRM, ICT en Inhoud. Ik ben even kwijt hoe de programmalijn Inhoud officieel heet, maar het is de grootste programmalijn, die zich met de bibliotheekinhoudelijke ontwikkeling bezig houdt. Die programmalijn is verdeeld in drie deelprogrammalijnen: Educatie, Lezen en Informatie.

ProBiblio is overigens niet de enige die zich in 2010 gaat ontwikkelen. De programmalijnen gaan sterk vraaggestuurd werken. In principe ontwikkelen we alleen dat waar openbare bibliotheken en hun klanten echt op zitten te wachten. Om dat te borgen zijn er op diverse niveaus gremia om de unit ontwikkeling en de afzonderlijke programmalijnen aan te sturen. In die gremia zullen vooral veel directeuren en inhoudelijke specialisten uit de Hollandse basisbibliotheken vertegenwoordigd zijn.

En om helemaal zeker te weten dat wat we bij ProBiblio verzinnen ook echt bruikbaar is in de praktijk doen we alles in co-creatie. Bij alle projecten worden bibliotheken ingeschakeld, om zo vroeg mogelijk draagvlak voor de projecten te creëren, om tijdens de projecten input vanuit de praktijk te leveren, en om als eerste de vruchten van de ontwikkelingen te kunnen plukken.

Ik ga projecten doen binnen de deelprogrammalijn Informatie. Ik heb tot 25 januari de tijd om een Project Initiatie Document te schrijven (dat is een projectplan, in Prince 2-speak). Ik weet wel een beetje waar het over moet gaan, maar nog niet precies. De steekwoorden die ik heb zijn AquaBrowser, Ibi (de Noord-Hollandse webvariant van al@din), Contentvijver en Informatiefunctie.

Op zich een wat riskante business, om vraaggestuurd te gaan werken binnen het thema Informatie. Want zien openbare bibliotheken nog wel een functie voor zichzelf als het gaat om het informeren van de burger? Bibliothecarissen zijn toch helemaal geen experts, dus ze kunnen toch helemaal geen vragen beantwoorden? Best een uitdaging dus, om met dat thema aan de slag te gaan.

Ik zie zelf wel een rol voor de bibliotheek als het gaat om informatie. En één ding heb ik me al wel voorgenomen, dat de rol van de bibliothecaris als informatiebemiddelaar weer wat duidelijker neergezet moet worden. Want bibliothecarissen zijn geen experts, maar zijn wel heel goed in staat om de vraag van een leek te beantwoorden met behulp van informatie van experts. En volgens mij is er in deze tijd van information overload juist heel erg behoefte aan zo’n informatiebemiddelaar.

Omdat mijn project geen eenmans kruistocht moet worden, maar zo veel mogelijk aan moet sluiten bij de behoeftes van bibliotheken en de ontwikkelingen op landelijk niveau en in de andere provincies heb ik me voorgenomen weer te gaan bloggen over waar ik mee bezig ben. Ik hoop af en toe reacties te krijgen, zodat ik kan toetsen of ik op de goede weg ben. Hopelijk geeft dit nieuwe project me weer voldoende structuur om de draad te kunnen oppakken en geregeld een bericht te schrijven. Dit is in elk geval al een eerste begin.

Auteursrecht voor de digitale bibliotheek

noreply@blogger.com (westhernl) — Wed, 11 Jun 2008 08:39:00 +0000

Law Library (Winter)
Originally uploaded by dgermony

Vorige week volgde ik een opfriscursus auteursrecht bij het GO. Natuurlijk zijn er allerlei technische ontwikkelingen waar je als bibliothecaris 2.0 van op de hoogte moet zijn, maar het is ook goed om te weten of alles wat kan ook mag.

Tijdens de dag herinnerde ik me weer dat ik auteursrecht ook op de Frederik Muller Academie al heel interessant vond. De schijnbaar onwrikbare logica waarin bij nadere beschouwing, binnen de grenzen van de wet, heel veel creativiteit mogelijk is spreekt me aan.

De grote lijn van de wet, verwoord in artikel 1, was me dan ook wel bijgebleven: "Het auteursrecht is het uitsluitend recht van den maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen, behoudens de beperkingen, bij de wet gesteld."

De cursus volgde de opbouw van dit eerste artikel, waarbij achtereenvolgens werd ingegaan op
- de maker
- het werk
- openbaarmaken en verveelvoudigen
- de beperkingen

Ik ga natuurlijk niet de hele inhoud van de cursus navertellen (dat zou mij zelfs in auteursrechtelijke problemen kunnen brengen), maar ik wil een paar zaken noemen die me van belang lijken.

Hoe zit het bijvoorbeeld met het indexeren van websites, zoals bijvoorbeeld Google dat doet? Dat valt onder een van de beperkingen op het auteursrecht, beschreven in artikel 15a. Je mag (onder bepaalde voorwaarden) citeren uit een werk. Daarbij is het van belang dat de lengte van het citaat redelijk is. Je mag dus niet de volledige tekst kopieeren onder het mom van citeren.

Dat heeft ook voor de AquaBrowser duidelijk consequenties. We zijn van plan daarin informatie van betrouwbare organisaties zoals musea, archieven, onderwijsinstellingen of overheden op te nemen. Maar die informatie mogen we dus niet zomaar overnemen, zelfs niet als de desbetreffende organisatie die informatie zelf al publiek toegankelijk op internet gezet heeft. Dat betekent dat we met die organisaties een soort licentieovereenkomst zullen moeten afsluiten waarin we afspraken maken over het gebruik dat we van hun informatie maken. Dat waren we toch al wel van plan, omdat het veel prettiger samenwerkt als zo'n organisatie weet wat je van plan bent, maar het blijkt dus zelfs juridisch noodzakelijk te zijn.

Een andere vraag waarmee ik naar de cursus ging was hoe het auteurrechtelijk zit met user generated content. Ik had uit de berichtgeving rond het digitaliseringsproject van historische kranten van de KB al begrepen dat er problemen waren om de rechthebbenden van bijvoorbeeld ingezonden brieven op te sporen. Daarom wilde ik graag weten hoe de bibliotheek zou moeten omgaan met bijvoorbeeld door gebruikers geschreven recenties in My Discoveries. Daar blijkt precies het zelfde gevaar te bestaan. Een gebruiker heeft auteursrecht op zijn eigen recensie, en die recensie mag dus niet zondermeer verveelvoudigd (lees hergebruikt) worden.

Dat is een kolossaal potentieel probleem. Gelukkig bood de cursus ook perspectief op een oplossing. Met een Creative Commons licentie kan je namelijk afstand doen van bepaalde rechten die de auteurswet je verleent. Zo kan de gebruiker aangeven welk gebruik van zijn bijdrage hij wil toestaan. De uitdaging voor de bibliotheek is nu nog om die Creative Commons licentie op een gebruikersvriendelijke manier in toepassingen als de AquaBrowser te verwerken.

Een beperking op het auteursrecht die voor bibliotheken die hun collectie willen digitaliseren nog wel eens interessant zou kunnen zijn staat in artikel 15h. Enigzins samengevat komt het er op neer dat een voor het publiek toegankelijke niet-commerciele bibliotheek toegestaan is een werk via een besloten netwerk door middel van daarvoor bestemde terminals in de gebouwen van de bibliotheek beschikbaar te stellen. Daar heb je misschien nog niet zo veel aan bij een openbare bibliotheek met een werkgebied van 30.000 inwoners en de corresponderende collectie, maar bij grotere organisaties (de openbare bibliotheek Nederland?) kan dat wel degelijk interessant worden.

En ze leefden nog lang en gelukkig ...

noreply@blogger.com (westhernl) — Mon, 26 May 2008 11:00:00 +0000

Writer's block 1
Originally uploaded by ArtMind etcetera

De laatste opdracht voor de 23-dingen-cursus is om een afsluitend bericht te schrijven waarin je voor jezelf het programma afsluit en de coaches nog één keer de kans geeft om te reageren.

Eigenlijk zit ik al drie weken tegen dit bericht aan te hikken, of me er op voor te bereiden, of hoe je het ook noemen wilt. Ik ga namelijk niet stoppen met bloggen, maar ben toch nog wat huiverig om zo zonder cursus de buitenwereld in te stappen. En zo lang ik m'n afsluitende ding nog niet gedaan heb valt het natuurlijk nog wel binnen de vertrouwde wereld van de cursus.

Eerst maar even terugblikken. Wat vind ik nu achteraf van de hele cursus? Iedereen die mijn blog een beetje heeft gevolgd zal wel begrijpen dat ik erg enthousiast ben over de 23 dingen. Over de inhoud, maar nog meer over de vorm van de cursus eigenlijk. Ik was tot nu toe altijd een beetje sceptisch over e-learning, maar deze keer ben ik compleet overtuigd.

De hoogtepunten wat mij betreft:
- De begeleiding door o.a. een 'echte' blogger
- Meelezen en -leven met je collega's
- Gelezen worden door en feedback krijgen van vakgenoten en andere geinteresseerden.

En de leukste 'dingen'
- #2, een weblog bijhouden (zie hierboven)
- #4, RSS lezen (omdat je daardoor als vanzelf gevoed wordt met de ideeen van anderen)
- #22, Bibliotheek 2.0 (omdat ik de losse dingen wel interessant vind, maar het voor mij pas echt leuk wordt als ik begin te fantaseren over hoe ik die dingen zelf kan gebruiken / integreren / toepassen in m'n werk)

Vooruitblikkend ben ik al een poosje bezig m'n digitale werkelijkheid aan te passen aan de fase na-23-dingen. Daarbij heb ik dankbaar gebruik gemaakt van een bericht van WOW!ter. Ik heb m'n blog hernoemd (het lidwoord gaf sorteerinconsequenties), een feedburner-feed aangemaakt en als enige feed in de sidebar gezet, het aantal labels voor m'n berichten verkleind en een overzicht van recent commentaar in de sidebar gezet.

Daarnaast probeer ik het aantal feeds dat ik lees te verkleinen, zodat ik niet alsmaar het idee heb dat ik dingen mis en naast het lezen van blogs ook nog tijd overhoud voor het schrijven op m'n eigen blog. In dat kader ben ik van Feedreader afgestapt en heb nu Google Reader als enige RSS-reader.

Ook heb ik nagedacht over de focus van m'n blog. Het ligt voor de hand om geregeld over de AquaBrowser te berichten. Daarnaast ligt m'n grootste interesse nu bij het integreren van (web 2.0) functionaliteit, de vraag hoe je als bibliotheek je klanten een samenhangend geheel van informatie aan kunt bieden. Daarmee kom je op onderwerpen als dataportabilty, open source, mash-ups en misschien ook informatiearchitectuur. Vrij technische onderwerpen, dus, maar wel zaken waar de bibliotheek iets mee moet. Misschien is mijn focus wel de vraag hoe we ontwikkelingen in de technologie kunnen inzetten om de informatiebemiddeling te verbeteren. Maar wel jammer om dan het hele marketing-verhaal buiten beschouwing te laten...

Straks m'n blogroll nog aanvullen met een aantal favoriete blogs. Bij de cursusblogs uit Overijssel zitten echte pareltjes, maar ik mag van mezelf maar 20 blogs noemen. Ook daarin moet een bibliothecaris kunnen selecteren. En nog even kijken of ik de widget voor m'n Shared Feeds mooier kan krijgen.

En dan maar afwachten of het writers block toeslaat, of dat ik voldoende op snelheid ben om door te schrijven. Ik ben benieuwd ...

Ik ga op vakantie en neem mee ...

noreply@blogger.com (westhernl) — Sun, 18 May 2008 19:47:00 +0000

Het leukste van vakantie is de voorbereiding. Van tevoren is het gebied waar je naar toe gaat zo mooi als de plaatjes uit de reisgids of van de toeristische websites. Van tevoren zijn de hotels en restaurants allemaal zonovergoten, en is er rust en ruimte. En van tevoren denk je nog dat het moet lukken om een aantal boeken te lezen waar het in het hectische leven niet van komt. Ik bereid mijn vakanties altijd zeer zorgvuldig voor.

Dit weekend heb ik me bezig gehouden met de vraag wat voor leesvoer er mee gaat. Ik probeer altijd regionaal te lezen, dus neem bij voorkeur boeken mee die geschreven zijn in het gebied waar ik naar toe ga en/of die zich daar afspelen. Deze zomer maak ik een soort Grand Tour door Frankrijk. Meestal houd ik het op een wat kleiner gebied, maar door omstandigheden bestrijk ik deze nazomer vrijwel heel Frankrijk boven de lijn Bordeaux - Valence.

Een goede reden om al die klassieke Franse romans die ik nooit gelezen heb in de bagage mee te nemen. Maar wat zijn dat de toppers, wat moet je gelezen hebben? Ik heb wel ergens een boek over de Franse literatuur, maar dat zit in een verhuisdoos ingepakt. En eerlijk gezegd verwacht ik daar niet zo veel van. Het Wikipedia artikel over de Franse literatuur geeft me al een lijst van zo'n 25 auteurs, hoeveel zal er dan wel niet in zo'n boek staan?

In ZoekGenie zoeken naar de titels waarvan de meeste edities in de Noord- en Zuid-Hollandse bibliotheken aanwezig zijn geeft me wel een ranglijst, maar niet eentje waar ik gelukkig van wordt. Het gehalte aan titels die tot musical bewerkt zijn is me net te hoog.

Voorlopig kies ik voor de rangorde van LibraryThing, met als trefwoord "Franse literatuur". Dat geeft me de onderstaande top 5, die bij dezen genomineerd is voor de vakantiekoffer. Maar zo'n lijst is natuurlijk ook maar statistiek. Ik laat me daarom de komende tijd graag door jullie adviseren welk boek er aan m'n lijstje onbreekt, maar alleen als je ook vertelt welk boek er niet meehoeft, want meer dan vijf boeken ga ik vast niet redden.

1. Madame Bovary door Gustave Flaubert
2. Candide, ou L'optimisme door Voltaire
3. Les miserables door Victor Hugo
4. Le Petit Prince door Antoine de Saint-Exupery
5. Du côté de chez Swann door Marcel Proust

De toekomst

noreply@blogger.com (westhernl) — Thu, 15 May 2008 20:08:00 +0000

Nee, zo makkelijk maak ik me er niet vanaf ;-)
Dat de bibliotheek- sector er nog niet uit is wat er moet gebeuren om onze toekomst en die van de informatievoorziening in Nederland veilig te stellen wil nog niet zeggen dat ik daar zelf geen mening over heb.

Toen ik op de Frederik Muller Academie zat leerde ik daar dat de taak van de bibliotheek is: Het opsporen, selecteren, ontsluiten en beschikbaar stellen van informatie. Sinds die tijd is er het nodige veranderd (ik had toen al wel een computer, maar internet bestond nog niet) maar eerlijk gezegd denk ik dat er in de samenleving nog steeds heel veel behoefte is aan deze vaardigheden. We hoeven dus helemaal niet zo ver te zoeken om onze kernwaarden te vinden.

Wat de zaak vertroebelt is dat de openbare bibliotheken in Nederland zich (met name in de negentiger jaren) toegelegd hebben op het gratis beschikbaar stellen van boeken. Die functie van de openbare bibliotheek zal inderdaad steeds minder belangrijk worden. Op het moment lijkt het er op dat steeds meer informatie gratis beschikbaar komt op internet. Daarbij moet aangetekend worden dat kwalitatieve informatie (goed geformuleerd, genuanceerd, betrouwbaar) juist steeds exclusiever aangeboden zou kunnen gaan worden, waarbij de rechten van auteurs en de commerciele belangen van distributeurs de toegang tot die informatie effectief afschermen.

Ook op het gebied van het opsporen van informatie is de bibliotheek op dit moment niet de aangewezen partij. Dat is precies waar Google zo goed in is.

Maar het selecteren en ontsluiten van informatie zijn vaardigheden waar de maatschappij steeds nadrukkelijker om vraagt. Dat zie je aan de behoefte aan mediawijsheid bij de overheid, dat hoor je bij VMBO'ers die helemaal niet zitten te wachten op 30.000 hits in Google maar liever een duidelijk gestructureerd boek gebruiken, dat lees je in het NRC, waar Egbert Dommering een toenemende behoefte aan "redactie, duiding en selectie" signalert en zowel hij als Abraham de Swaan verwachten dat er nieuwe autoriteiten / poortwachters / opinion leaders zullen opstaan.

En hoe gaan we dat dan aanpakken? Met behulp van web 2.0 tools.

Daarmee is het helemaal niet zo moeilijk om gezamenlijk een overzicht van kwalitatief goede sites te maken. En als dat gezamenlijke overzicht er is, kan het zonder al te veel moeite door iedere bibliotheek in zijn eigen vormgeving op zijn eigen website gepresenteerd worden. En laten we dat gezamenlijk vooral ruim opvatten. Onze klanten hebben verstand van allerlei zaken. Laten we ze als vrijwilliger 2.0 betrekken bij de bibliotheek door ze de kans te geven die kennis met de gemeenschap te delen. En laten we daar gewoon mee beginnen. Er zijn (onder anderen dankzij de 23 dingen) her en der bibliothecarissen die hun persoonlijke en inlichtingenfavorieten in del.icio.us opslaan. Als we met een paar creatievelingen bedenken hoe we die favorieten willen organiseren en hoe we dit initiatief zo breed mogelijk onder de aandacht brengen zijn we er.

En trouwens, we gaan natuurlijk ook gzamenlijk interessante content die nog niet vrij op internet staat inkopen en die zo verspreiden dat onze klanten er gemakkelijk gebruik van kunnen maken. En we gaan het toevoegen van recensies aan de bibliotheekcatalogi stimuleren door zelf op blogs over onze favorieten te schrijven. En we gaan vast nog allerlei andere dingen doen die we vandaag nog niet kunnen verzinnen, maar waarvan we volgend jaar opeens zien dat het nodig is. En wat we in elk geval NIET gaan doen is afwachten totdat duidelijk is wat er de komende tien jaar gaat gebeuren. We beginnen gewoon. Nu.

Vijf voor twaalf

noreply@blogger.com (westhernl) — Thu, 15 May 2008 19:05:00 +0000

Ik zou zo graag eens een blogpost schrijven die prachtig onderbouwd is, met allerlei mooi gelinkte citaten. Maar het komt er nooit van. Op dit bericht bijvoorbeeld loop ik al een week te broeden, maar het is er nog niet van gekomen mijn bronnen te verifieren en mijn citaten te checken. Vooral niet omdat er gisteren een storing was bij Xs4all. Dat moeten ze niet te vaak doen! Het is verontrustend hoe ik daardoor van slag raak. Het is bijna voldoende om een keer vroeg naar bed te gaan, want wat moet je anders, als je geen verbinding met internet hebt?

Maar goed, de toekomst van het bibliotheekwerk was het onderwerp waarover ik wilde schrijven. Daarover is de afgelopen tijd veel gepubliceerd. Het SCP heeft onderzoek gedaan en de resultaten daarvan gepubliceerd en de Stuurgroep Bibliotheken heeft haar eindrapport opgemaakt.

Het SCP zegt over de toekomst van de bibliotheek: "De waarschijnlijke toekomst toont een verder afnemend bibliotheekgebruik, wat leidt tot een beperkter draagvlak voor de bibliotheek onder de bevolking." En in de handreikingen voor beleid noemen ze drie urgente punten voor de korte termijn, namelijk:
- continuering van samenwerking tussen de branche en de drie overheidslagen in het belang van de inhoudelijke vernieuwing van het openbaar bibliotheekwerk.
- oplossingen zoeken voor het dreigende tekort aan personeel, in het bijzonder personeel dat de inhoudelijke vernieuwing kan vormgeven
- kennislacunes opvullen met onderzoek.

De Stuurgroep besteedt het slothoofdstuk van haar eindrapport aan de toekomst van de bibliotheeksector. In dat hoofdstuk jammergenoeg geen puntsgewijze opsomming van de kern van de zaak. Volgens mij komt het er op neer dat de stuurgroep de analyse van het SCP deelt. De stuurgroep verwacht in de toekomst tekortkomingen aan de informatievoorziening in termen van onafhankelijkheid, pluriformiteit, objectiviteit, betrouwbaarheid en sociale cohesie. Vervolgens concludeert ze dat de bibliotheek de eerst aangewezen voorziening is om deze tekortkomingen te verhelpen, maar dat het niet waarschijnlijk is dat dat zal lukken.

Wat mij enigzins verraste is dat dit alles voor de Stuurgroep geen reden is om "met vertoon van daadkracht" doelen vast te leggen die "over tien jaar gegarandeerd achterhaald blijken te zijn". Nee, de stuurgroep verwacht een beleidsintensief proces, de sector zal alle zeilen bij moeten zetten en minstens een maal in de vier jaar moet over de volle breedte van de openbare bibliotheek worden bekeken hoe die er voor staat en wat dat betekent voor de verdere koers. Voor de sector moet volgens de stuurgroep alle aandacht gericht zijn op systeemconvergentie.

Maar wat gaan we nu doen???
Ik had verwacht dat aan het eind van het proces van bibliotheekvernieuwing uitspraken gedaan zouden worden over de richting die het bibliotheekwerk de komende jaren moet kiezen. Volgens mij is de conclusie nu vooral dat het ernstig is en dat we snel gezamenlijk moeten besluiten wat we gaan doen als sector. Maar dat wisten we toch twee jaar geleden ook al? Waarschijnlijk was het naief van me om te verwachten dat een proces concrete oplossingen zou opleveren, maar ik vind het zelf geen onredelijke verwachting.

Film : The Band's Visit

noreply@blogger.com (westhernl) — Fri, 09 May 2008 04:46:00 +0000

Woensdag was ik eindelijk weer eens naar de film. Ik heb The Band's Visit gezien, de eerste film van de Israelische regisseur Eran Kolirin. De film kreeg zowel op cinema.nl als in het NRC goede recensies.

Het is een mooie kleine, lichte film, die gaat over het politieorkest van Alexandrië, dat per ongeluk in het verkeerde Israëlische dorpje terecht komt en pas de volgende ochtend kan vertrekken. In de film wordt subtiel gespeeld met de verschllen en overeenkomsten tussen de Egyptenaren en de Israëli's. Zo komen ze in het dorpje Bet Hatikva aan doordat ze de naam van het dorp Peta Hatikva verkeerd uitspreken. Best begrijpelijk, als je weet dat het klassieke Arabisch geen p-klank kent.

Dina, de caféhoudster die medelijden heeft met het groepje mannen en zorgt dat ze 's nachts een plek om te verblijven hebben, doet dat vanuit een herinnering van lang geleden. Toen zat het hele dorp op vrijdagmiddag voor de TV om naar Egyptische films te kijken. Ze heeft er een levenslange liefde voor Omar Sharif en Umm Khaltoum aan overgehouden.

Khaled, het jongste lid van het orkest gaat samen met Papi, een verlegen jongen uit het dorp uit (naar een mini-rollerdisco nota bene). Als de jongen hem vraagt hoe het is om een meisje te zoenen kan hij dat wel uitleggen, maar alleen in het Arabisch. Papi heeft tijdens de uitleg een prachtige blik van half begrijpen, je kunt zien dat de emotie ook zonder vertaling overkomt.

Ook Itzik neemt drie orkestleden mee naar huis. Hij zit in een moeizaam huwelijk, en heeft ook nog eens zijn ouders op bezoek. Er is een prachtige tegenstelling tussen de haperende, vrij vriendelijke conversatie in het Engels die gezamenlijk gevoerd wordt en de vinnige intermezzo's in rap Hebreeuws en Arabisch onderling.

Al met al een mooie film, waar je nog een beetje over door moet denken, en waar je achteraf nog weer andere nuances uithaalt dan tijdens het kijken. Een aanrader.

Ben ik een biblioblogger?

noreply@blogger.com (westhernl) — Wed, 07 May 2008 13:38:00 +0000

Post boxes
Originally uploaded by Dappers

Het 23-dingen-traject bij ProBiblio begint zijn einde te naderen. Deze week nog even meivakantie, en dan volgen de volgende twee weken ding 22 en 23. Dat zijn beide van die afsluitende dingen. Volgende week mogen we vooruitkijken naar de toekomst van bibliotheek 2.0 en tijdens de laatste week kijken we terug op het traject dat we afgelegd hebben. Ik ben zelf helemaal niet in de stemming voor meivakantie. Ik ben al volop in introspectie-mode. Alleen kan ik niet zo goed kiezen waarover ik als eerste zal gaan schrijven. Ik hab al twee titels versleten voordat ik voor deze koos. En nee, ik vertel niet welke titels, die berichten houden jullie gewoon nog van me tegoed.

Ruim een jaar geleden schreef ik het eerste bericht op dit blog, waarin ik me afvroeg of ik de discipline wel zou kunnen opbrengen om geregeld te bloggen. Zonder stok achter de deur bleek me dat zwaar te vallen. Ik had 23 dingen nodig om echt aan schrijven toe te komen. En ook met zo'n stok achter de deur vind ik het nog niet echt makkelijk. Het ligt niet zo in mijn aard om tijd te nemen voor bezinning. Je ziet dat ook aan het aantal berichten per maand dat ik geproduceerd heb. Maart was met 14 berichten duidelijk een uitschieter, toen ik op de top van mijn enthousiasme voor de 23 dingen was.

Maar nu het einde nadert moet ik mezelf toch de gewetensvraag gaan stellen: Ben ik een biblioblogger? Was dit een gelegenheidsblog, een hulpmiddel bij het leerproces en niets meer? Of is bloggen toch iets wezenlijkers voor me geworden, heb ik het doorzettingsvermogen om er mee door te gaan?

Het feit dat ik in 'de vakantie' blog geeft wel een aanwijzing. Als je na verloop van tijd het gevoel krijgt dat je al te lang niets geschreven hebt ... dat lijkt me een aanwijzing dat bibliobloggen voor mij toch een meerwaarde geeft. Ik denk dat het me ook na de 23 dingen kan helpen om de zaken voor mezelf op een rijtje te zetten. Dat betekent dan wel dat ik er tijd voor zal moeten uittrekken. Voor de 23 dingen kregen we 1 uur per week in werktijd (ha, ha, ha). Ik denk dat ik die tijd (en misschien een beetje extra) gewoon blijf claimen voor dit blog. Ik vind het zelf niet raar als een professional (dat zijn we toch allemaal tegenwoordig?) in werktijd kennis en vaardigheden bijhoudt. En als dat wel een probleem is? Dan hoor ik dat wel.

Sociale bibliotheekcatalogi

noreply@blogger.com (westhernl) — Sun, 04 May 2008 09:07:00 +0000

Als service-manager Aqua-Browser moet ik hierover natuurlijk een post schrijven die hout snijdt. Het lastige is alleen, dat naarmate ik meer van een onderwerp afweet, ik meer de schaduwzijde ga zien. Ik zal eens kijken waar ik vandaag op uitkom.

Onze AquaBrowser heet overigens ZoekGenie en is (binnenkort) te vinden op http://www.zoekgenie.nl/

Aan het op die URL verschijnen van de provinciale catalogus voor Noord- en Zuid-Holland gaat inmiddels ruim een jaar voorwerk vooraf. In april 2007 begon ik met het schrijven van een projectplan voor het uitrollen van de AquaBrowser in Zuid-Holland. In Noord-Holland ging ook een ABL komen, maar daar was op dat moment nog niet zeker dat er door de provincie financiën beschikbaar gesteld zouden worden voor een provinciale catalogus, dus die zouden later aanhaken. Dat projectplan schreef ik voor de programmamanager digitale bibliotheek, die het in mei voorlegde aan de stuurgroep digitale bibliotheek, een afvaardiging uit SOOB en BOZH. Na nog wat heen en weer gediscusieerd te hebben (vooral over geld) kreeg Medialab, de leverancier, in augustus de opdracht om van start te gaan met het koppelen van de catalogussystemen van alle openbare bibliotheken in Zuid-Holland.

In die zelfde periode werd onderzocht wat de financiele consequenties op de langere termijn van het werken met de ABL zouden zijn. Dat lijkt natuurlijk rijkelijk laat, maar ik kan je verzekeren dat er volop producten zijn die de projectfase niet overleefd hebben omdat er nooit gekeken is naar de kosten van instanthouding van het product. De conclusie uit dat onderzoek was dat het welliswaar organisatorisch ingewikkelder zou zijn om een bovenprovinciale ABL te bouwen, maar dat het financiele voordelen had. Op die manier kon namelijk met hetzelfde geld een completere catalogus gebouwd worden.

Het mooie van de ABL is namelijk dat hij niet alleen de catalogi van bibliotheken kan ontsluiten, maar ook de landelijk ingekochte digitale collectie. En de ABL kan gebruikt worden om andere bronnen, zoals de informatie van samenwerkingspartners te ontsluiten. In ZoekGenie is er voor gekozen om een twaalftal bestanden op drie gebieden te ontsluiten met provinciaal geld. Het gaat daarbij om bestanden op de gebieden: Lezen en literatuur, Kunst en cultuur en Erfgoed. Maar zo ver zijn we nog niet.

In 2007 zijn bijna alle bibliotheekcatalogi uit Noord- en Zuid-Holland opgenomen in de ABL. Begin 2008 is de ABL getest door bibliothecarissen uit een dertigtal bibliotheekorganisaties. Daarbij kwam nogal wat naar boven.

Voor een deel waren dat zaken die bij het koppelen van de afzonderlijke bibliotheekcatalogi nog niet goed opgelost waren. Voor een deel waren het problemen die wel bekend waren uit eerdere provinciale AquaBrowsers, maar die bij een systeem van deze omvang veel groter waren dan bij eerdere systemen. Voor een deel ook, waren het zaken waar de afzonderlijke testers over van mening verschilden. Wat de een een prima oplossing vond was voor de ander niet acceptabel.

En daar kwam duidelijk het probleem van een provinciale ABL naar voren. Hoe richt je een systeem in, als dat systeem uiteindelijk door 50 verschillende organisaties gebruikt gaat worden? Je loopt dan een enorm risico dat het een systeem wordt dat van compromissen aan elkaar hangt, een systeem waarin iedere echte vernieuwing in de kiem gesmoord wordt doordat die te ver gaat voor de minst vooruitstrevende bibliotheken, kortom een middelmatig systeem dat zich aanpast aan de achterhoede van het bibliotheekveld.

De oplossing die ik hiervoor in gedachten heb is om het systeem steeds flexibeler te maken. Een bibliotheek heeft nu al de mogelijkheid om een eigen skin voor ZoekGenie te laten maken, waarin eigen keuzes voor de vormgeving en voor uitbreiding of inperking van de functionaliteit gemaakt kunnen worden. Maar dat gaat me nog niet ver genoeg. Volgens mij zou de catalogus zich uiteindelijk aan elke individuele gebruiker moeten kunnen aanpassen. Zo kan iemand die aan infostress lijdt kiezen voor een rustige vormgeving met een zeer beperkt aantal bronnen waarin gezocht wordt en waaruit een beperkt aantal hits getoond wordt. En een infojunk zoekt juist in alle bronnen, omdat die zich graag wil laten verrassen. De historisch geinteresseerde zoekt standaard in alle erfgoedbronnen en de sociale bibliotheekgebruiker geeft de lijstjes en tags van andere gebruikers een groter gewicht mee.

En, om nog even de link naar Worldcat te leggen, die superflexibele ABL zal de catalogusrecords van alle bibliotheken in Nederland, Vlaanderen, Aruba en de Antillen bevatten. Waarbij die records dan ook nog eens één vaste URL per werk hebben, zodat ze in zoekmachines goed vindbaar worden.

Besmet!

noreply@blogger.com (westhernl) — Mon, 28 Apr 2008 20:46:00 +0000

Vandaag werd ik besmet met een meme.
Ik had vorige week bij de Commissaresse al gelezen over dit virus, en nu heeft het mij via Marina en Liek Schoeren te pakken gekregen.
Het gaat hier (voorlopig) niet om een kwaadaardig virus. Het betreft een meme, een besmettelijk informatiepatroon. Als je het lullig formuleert lijkt het op een kettingbrief, maar het is natuurlijk veel interessanter. Ik ervaar het zelf in elk geval als een enorme eer, iets wat me bij een kettingbrief nooit zou overkomen.
En met welk informatiepatroon ben ik dan besmet?

Liek heeft drie vragen doorgegeven:

1. Als je boek was wat zou de titel zijn?
2. Hoe ziet de omslag van jouw boek eruit?
3. Pak een willekeurig boek, sla blz. 123 open, neem de vierde zin. Geef aan wat deze zin met jouw boek te maken heeft. ( Je kan ook beschrijven wat deze zin over jouw blog zegt)

Niet zo eenvoudig om te beantwoorden, vind ik.

Mijn antwoorden:

1. "Creatieve oplossingen voor alledag"
2. zie de afbeelding rechtsboven bij dit blogbericht
3. Geen willekeurig boek, maar het dichtstbijzijnde, het boek 'Koken in Afrika' door Jessica B. Harris. De vierde zin op bladzijde 123 luidt: "C. Louis Leipoldt was een Afrikaanse lekkerbek, schrijver en dichter, die veel waardering had voor de keuken van de Kaapstreek."
De keuken van de Kaapstreek wordt getypeerd door een mengeling van allerlei invloeden, de keuken van de Boeren en Engelsen die een Europese inslag had, de keuken van de Indiers die als slaven uit Azië gehaald zijn, en de keuken en voedingsmiddelen van de oorspronkelijke Afrikaanse bevolking. Met die mengeling van invloeden is het een buitengewoon spannende en smakelijke keuken.
Ik zelf probeer (ook in m'n blog) op een soortgelijke manier ideeen te mengen, zodat er uit bestaande (theoretische) concepten een nieuw, praktisch toepasbaar product ontstaat.

En zoals het een besmettelijk patroon betaamt moet het natuurlijk doorgegeven worden. Het mooie van een meme is dat die kan muteren. Het informatiepatroon past zich aan de veranderende omgeving aan en evolueert als het ware.
De opdracht die ik doorgeef is:

1. Met welk (bestaand) boek kan jij het best gekarakteriseerd worden?
2. Hoe zou je de inhoud van dat boek aan anderen beschrijven (in tekst, beeld, geluid ...)
3. Pak het dichtstbijzijnde boek van 123 pagina's of meer, sla blz. 123 open, en schrijf de vierde zin op.

En de mensen die ik besmet zijn:

He it's me again
Schrijver Dezes
Carlabongo

Streaming audio

noreply@blogger.com (westhernl) — Tue, 22 Apr 2008 05:28:00 +0000

Last.fm is helemaal geweldig. Ten eerste omdat het (als je je privacy opgeeft en een programmaatje installeert dat precies volgt wat je doet) precies bijhoudt naar welke muziek je op je computer luistert. Je kunt dan je eigen artiesten-top 500 bekijken, zien welke nummers je het meest 'draait' en zelfs welke albums je het vaakst beluisterd hebt. Prachtig, als je zoals ik van lijstjes houdt.

Het programma is ook te gebruiken om adviezen over muziek die je nog niet kent, maar waarschijnlijk wel leuk zult vinden te gebruiken. Daarbij wordt gebruik gemaakt van de gegevens van al die mensen die hun muziekgebruik registreren in Last.fm. Als een groot deel van de mensen die van de Nits houden ook van de Beatles houdt zou het best kunnen dat jij, als je van de Nits houdt, ook van de Beatles houdt. Ik vind dat niet vaak eer verrassende dingen opleveren. Een beetje muziekliefhebber kent veel van de aangeraden muziek al wel.

Wat wel leuk is, is zoeken via de door anderen (of jezelf) toegevoegde tags. Als je op zoek bent naar muziek in een bepaald genre (of zoals ik ooit was, naar muziek uit een specifek land) kan je veel profijt hebben van tag radio. Een streaming audio'station' met nummers die een specifieke tag gekregen hebben. Zo kan je na wat voorwerk een dagje luisteren aar een bepaalde tag, en vervolgens op het gehoor bepalen wat je leuk genoeg vindt om zelf te hebben.

Als je muziek echt zelf wil hebben moet je trouwens niet of nauwelijks bij Last.fm zijn. Het programma levert (in verband met de rechten) vrijwel alleen streaming audio. Als je van tevoren weet wat je wilt horen moet je ergens anders zijn, bijvoorbeeld bij Muziekweb.

Muziekweb laat al jaren zien hoe je deze technologie in de openbare bibliotheek kunt toepassen. Muziekadvies, de MuziekWebWijzers maar ook digitaal lenen, de CRD draait er zijn hand niet voor om. En het schijnt dat ze binnenkort ook streaming audio gaan aanbieden ...

Sociale (?) netwerken

noreply@blogger.com (westhernl) — Mon, 14 Apr 2008 07:35:00 +0000

Hoe langer we met het 23-dingen-programma bezig zijn, hoe meer ik tot de ontdekking kom dat ik op de 23-dingen-manier al twee jaar bezig ben het sociale web te ontdekken. Ook op het gebied van sociale netwerken heb ik me in de loop van de tijd al bij van alles aangemeld. Zo heb ik een profiel op Hyves, MySpace, Facebook, LinkedIn en Plaxo. Op Ning ben ik zelfs lid van vier netwerken. Maar eigenlijk doe ik met de meeste van die netwerken zo goed als niets.

Plaxo is een uitzondering. Omdat Plaxo vooral gegevens aggregeert die de deelnemers op andere plaatsen op het web produceren is het een aardige manier om te volgen waar je vrienden en kennissen mee bezig zijn, en zelf aan de wereld te laten zien wat je bezig houdt. Op mijn Plaxo-stream zie je zowel de berichten op dit blog als de berichten op mijn receptenblog, je kunt volgen welke blogposts ik deel in Google Reader en er wordt wekelijks een update van mijn meest beluisterde artiesten geplaatst (daarover in het volgende blogbericht meer). Jammer genoeg werkt de koppeling met deli.cio.us niet goed, dus van mijn favoriete weblinks blijf je op Plaxo nog verstoken.

Een andere uitzondering is het Bibliotheek 2.0 netwerk op Ning. Omdat het daar over mijn vak gaat heb ik eerder de neiging om te reageren op berichten, en ik volg daar de discussies ook vrij goed. Overigens ben ik dan nog steeds geen veelschrijver. Ik lees meer dan ik schrijf.

Omdat ik dus al vrij veel geexperimenteerd heb met het lid worden van netwerken wilde ik deze keer iets anders doen. En begin vorige week was er een prachtige aanleiding om zelf een netwerk op te zetten. We hadden het in het servicemanagersoverleg (het overleg van de servicemanagers van de afdeling digitale bibliotheek, die zich bezig houden met al@din, zoek&boek, aquabrowser, schoolbieb en de g!ds) over de communicatie met de bibliotheekmedewerkers. Momenteel houden we de lokale coordinatoren op de hoogte van de ontwikkelingen per mail en met halfjaarlijkse bijeenkomsten. Maar we merken dat er soms toch onduidelijkheid ontstaat, bijvoorbeeld omdat er vragen leven bij andere mensen dan de coordinator.

Daarnaast is de communicatie nu nog voor een groot gedeelte eenrichtingsverkeer. De servicemanager heeft mededelingen, de bibliotheekmedewerkers stellen vragen. Die situatie is natuurlijk begrijpelijk op het moment dat een dienst nog nieuw is, en centraal aangestuurd uitgerold wordt. Maar op het moment dat een digitaal product echt overgedragen is aan het netwerk is het wenselijk als de bibliotheken ook echt invloed hebben op de richting waarin het zich ontwikkelt. Door een netwerk op te zetten over de digitale bibliotheek hopen we op termijn een dergelijke open communicatie te bereiken.

En in de geest van permanent-ß heb ik meteen maar een voorbeeldje gebouwd. Dat is namelijk helemaal niet zo moeilijk bij Ning. Veel ingewikkelder is het om zo'n netwerk optimaal in te richten. De eerste hindernis die ik daarbij tegen kwam was de vraag: "open of gesloten?". Omdat ik verwacht dat deelnemers vrijer zullen praten als ze in een gesloten netwerk zitten heb ik in eerste instantie voor gesloten gekozen. Maar in een gesloten netwerk worden geen RSS-feeds gegenereerd. Onacceptabel! Dus moest het alsnog een open netwerk worden.

Voorlopig heb ik alleen nog maar ProBiblio-collega's uitgenodigd om lid te worden, maar ik denk dat we binnenkort de sprong maar moeten wagen en een groep bibliothecarissen moeten uitnodigen. Spannend!

Overigens heb ik overwogen om dit netwerk als groep binnen de Bibliotheek 2.0-community op te zetten, maar daar vooralsnog van af gezien. Ik denk dat het, als je zo'n netwerk ook voor je formele communicatie wilt gebruiken, belangrijk is om toch wat meer 'beheer' te voeren dan nu in Bibliotheek 2.0-groepen gebeurt. Waarbij ik overigens niet uitsluit dat het op termijn toch handiger is om 'nationaal' te gaan.

LibraryThing

noreply@blogger.com (westhernl) — Fri, 04 Apr 2008 15:26:00 +0000

bookpile
Originally uploaded by veti_vert

Bij LibraryThing is iedereen een bibliothecaris, maar ik denk toch niet dat iedereen dat in dezelfde mate is. Veel gebruikers zullen zich beperken tot het toevoegen van (een deel van) hun boeken, en het bekijken van de extra informatie die dat oplevert.

Ik zelf heb mij bij LibraryThing als catalogiseerder ontpopt. Een van de mooiste aspecten van LibraryThing is namelijk dat je de informatie over al die schrijvers en werken die vanuit ruim 600 bronnen ingevoerd kan worden kunt beheren. Mijn hobby is het samenvoegen van boeken die welliswaar los in het systeem zitten, maar in feite het zelfde werk zijn. Over wat het zelfde werk is wil nog wel eens discussie ontstaan, maar volgens mij gaat het er om alle boeken die 'toevallig' verschillend zijn samen te voegen tot een werk. Onder toevallig valt dan bijvoorbeeld het fenomeen dat twee boeken verschillende edities van dezelfde titel zijn. Onder toevallig valt binnen LibraryThing ook zeer expliciet het toeval dat de een een boek in de oorspronkelijke taal kan lezen en de ander het met een vertaling doet. Ik besteed veel tijd aan het samenvoegen van Nederlandse (en ook wel Scandinavische, Duitse en Franse) titels met hun Engelse equivalent.

Het effect van dat samenvoegen is dat ook de aanbevelingen die je op basis van je collectie krijgt niet meer puur gebaseerd zijn op de toevallige vertaling die je van een werk bezit, maar dat je ook adviezen krijgt op basis van de collecties van mensen met dezelfde interesse maar een andere moedertaal.

Ook voor tags heeft LibraryThing een samenvoegmogelijkheid (al zit die heel diep verborgen). Daardoor is het mogelijk aan je collectie Nederlandstalige trefwoorden toe te kennen, en bij het zoeken op trefwoord toch een vrij compleet overzicht van alle in LT opgenomen titels te zien.

Volgens mij is LibraryThing de top van de 2.0 websites als het gaat om toegankelijkheid en gebruiksvriendelijkheid voor niet Engelstalige gebruikers.

Vogelspotten 2.0

noreply@blogger.com (westhernl) — Fri, 04 Apr 2008 08:36:00 +0000

Great Grey Owl - Bartkauz
Originally uploaded by pe_ha45

Ik was ergens op een weblog tegengekomen dat er in de buurt van mijn huis uilen zouden zitten. Daar wil ik wel meer van weten, dus ik ben op zoek gegaan naar een website waarop ik vogelwaarnemingen zou kunnen vinden. En 'in true 2.0 spirit' wil ik daar natuurlijk ook mijn eigen waarnemingen aan toe kunnen voegen, wil ik bericht ontvangen als er bij mij in de buurt iets bijzonders gezien is, en wil ik ook een kaartje kunnen bekijken van het natuurgebied waar ik in het weekend ga wandelen, om uit te vinden wat daar te zien is.

In het Nederlands vond ik eigenlijk alleen waarneming.nl Een leuke site, die veel meer laat zien dan alleen vogelwaarnemingen. Je kunt daar al je natuurwaarnemingen kwijt, wat natuurlijk een veel completer beeld geeft. Jammer dat het terugzoeken van andermans waarnemingen niet echt gebruiksvriendelijk is. In eerste instantie dacht ik dat er geen kaartjes te vinden waren, maar die blijken te voorschijn te komen als je voor "Excursieplanner rond coordinaat" kiest. Lastig dat je daar niet meteen een coordinaat lijkt te kunnen invullen. Je begint ergens in de buurt van Parijs en kunt dan scrollen naar het gebied dat je echt zoekt. Daar aangekomen kan je aangeven wat voor soort waarnemingen je wilt zien (dieren- of plantengroep en mate van zeldzaamheid).

In het Engels vond ik Geobirds de mooiste site. Op die site zijn waarnemingen wel goed op een kaart terug te zoeken, alleen, de site wordt zo goed als niet door Nederlandse vogelaars gebruikt, dus het aantal aangemelde waarnemingen in Nederland is minimaal. Leuk voor op vakantie in de VS, maar voor dagelijks gebruik te arm.

Eigenlijk denk ik dat dat wat ik zoek wel bestaat, maar dat de vogelaars het lekker voor zichzelf houden. Daar kan ik me ook wel iets bij voorstellen, want je moet toch niet denken aan een horde dagjesmensen die allemaal precies weten waar de zeeadelaar van Flevoland te zien is, maar die geen enkel benul hebben hoe je zo'n dier kunt bekijken zonder hem meteen tot emigreren te dwingen. Ik denk dat deze mensen er meer van weten dan ze willen vertellen.

Verder?

noreply@blogger.com (westhernl) — Fri, 04 Apr 2008 07:59:00 +0000

Carbo-Sil
Originally uploaded by Isaac-CC

Gisteren was de bijeenkomst die het einde van het procesbureau bibliotheekvernieuwing vierde. Al met al niet echt een dag waar ik vrolijk vandaan kwam. Iedereen vindt het bibliotheekwerk vreselijk belangrijk, en heeft goede jeugdherinneringen, maar als het op financiering aankomt is het duidelijk de verantwoordelijkheid van een ander. Wat ben ik blij dat ik geen manager ben! Ik heb tenminste niet dagelijks met dat getouwtrek tussen de drie bestuurlijke lagen te maken. Het bibliotheekwerk zelf lijkt vooral verdiept in de discussie of zaken centraal (VOB) een beetje centraal (PSO's) of lokaal (basisbibliotheken) moeten gebeuren. Weet er iemand nog een leuke sector, 'nuttig', maar niet per se non-profit, waar dit structuurgeneuzel al achter de rug is?

Afijn, voor een inhoudelijke reactie zou je kunnen kijken bij Jan. Die heeft vannacht ook de samenvatting van het rapport van het SCP al tot zich genomen. Op andere blogs lees ik nog niet over Verder! Wel over de basisbibliotheek van DBNL, die gisterochtend door Paul Schnabel aangekondigd werd, en die hij gistermiddag presenteerde in Leiden.

Collectiebeleid in een netwerkorganisatie

noreply@blogger.com (westhernl) — Thu, 27 Mar 2008 11:39:00 +0000

300.000 cd's te leen
Originally uploaded by westher

Ik ben deze week met een interessante klus bezig geweest. Een basisbibliotheek in Zuid-Holland heeft ProBiblio ingeschakeld om ze te ondersteunen bij het schrijven van een collectiebeleid. Eén van de vragen die in dat beleid beantwoord moet worden is hoe je in een organisatie met een aantal gelijkwaardige vestigingen toch met speerpunten in de collectie kunt werken. De achterliggende vraag daarbij is volgens mij de vraag hoe de vorming van een basisbibliotheek meerwaarde voor de gebruiker kan bieden.

Voor veel bibliothecarissen voldoet de ideale collectie aan twee criteria:
1. Er is een brede basis, waardoor voor iedere voorkomende vraag materiaal in de collectie is.
2. Populaire titels zijn in grote aantallen beschikbaar, waardoor voor iedere voorkomende vraag het materiaal ook meteen geleend kan worden.

De collectiebudgetten en hoeveelheid kastruimte zijn echter nooit toereikend om een dergelijke collectie te kunnen opbouwen.

Door niet meer de collectie van de vestiging, maar die van het netwerk als uitgangspunt te nemen kan de ideale collectie beter benaderd worden. De brede basiscollectie kan zo namelijk over een groter aantal vestigingen verspreid worden, waardoor er ruimte (zowel fysiek als qua budget) overblijft om meer te investeren in populaire titels.

Maar dan wordt de vraag welk materiaal er voor welke vestiging aangeschaft moet worden alleen maar ingewikkelder te beantwoorden. Voor deze basisbibliotheek hebben we het idee van het werken met speerpunten verder uitgewerkt. Daarvoor hebben we eerst de collectie non-fictie onderverdeeld in 9 clusters van 9 onderwerpen. Per onderwerp hebben we onderzocht in welke vestiging dat vorig jaar het meest uitgeleend is. Onze aanname is dat voor dat onderwerp binnen deze basisbibliotheek de grootste gebruikersgroep dan ook van die vestiging gebruik zal maken. Het ligt dan ook voor de hand om die vestiging het onderwerp als speerpunt toe te wijzen.

In een vestiging met een speerpunt blijf je, op dat onderwerp, collectioneren op een brede collectie, waarin niet alleen populair materiaal opgenomen wordt, maar waarin een beeld van het totale aanbod aan media geboden wordt. In de andere vestigingen kan dan gekozen worden om alleen de meest gevraagde titels aan te schaffen.

Voorwaarde voor deze benadering is dat de inwoners van het werkgebied de hele netwerkcollectie ook inderdaad ervaren als de collectie van hun bibliotheek. Dat betekent dat er in de communicatie naar overheid, gebruikers en niet-gebruikers steeds de nadruk op de totale collectie gelegd moet worden.

Het betekent ook dat gebruikers een titel die niet op het juiste moment op de juiste plaats is wél op een voor die gebruiker acceptabele manier geleverd moet kunnen krijgen. Voor de hand liggende oplossingen daarvoor zijn gratis (of tegen marginale kosten) reserveren of aanvragen, het snel uitvoeren van het leenverkeer en het op een plaats van eigen keuze afleveren van gereserveerde en aangevraagde materialen. Het zou zeer de moeite waard zijn om eens te onderzoeken welke maatregelen voor welke groepen klanten een verbetering zouden betekenen.

Nog eentje dan

noreply@blogger.com (westhernl) — Wed, 26 Mar 2008 14:58:00 +0000

Al het goede komt in drieeën, maar als het gaat om bibliotheekfilmpjes ontbreekt er toch nog één aan mijn vorige bericht. Eerlijk gezegd wilde ik nog snel even m'n bericht posten voor ik naar Obdam vertrok gisterochtend, en had ik daardoor pas later op de dag door dat 'A Librarian's 2.0 Manifesto' en 'The Machine is Us/ing Us' in mijn geheugen tot 1 filmje versmolten waren. Daarom als toegift ook die laatste nog.

Bibliotheekfilmpjes op You Tube

noreply@blogger.com (westhernl) — Tue, 25 Mar 2008 05:58:00 +0000

Ik kwam voor het eerst met YouTube in aanraking toen de VOB een promotiefilmpje voor al@din had laten maken, en Edwin voorstelde het ook op You Tube te zetten. Op dat moment wist ik nog niet eens hoe je het spelde. Ik heb het in mijn aantekeningen van dat overleg staan als U-Tube (?).

Niet zo lang daarna werd YouTube wat gewoner, en zag ik op allerlei sites en in blogposts ook verwijzingen naar YouTube filmpjes. Het feit dat je ze zo makkelijk kunt embedden zal daar zeker mee te maken hebben. Deze geeft volgens mij perfect de kloof tussen automatiseerders en die rare alfa's in de bibliotheekwereld weer.

En om het trio af te maken ook nog een pracht van een filmpje over web 2.0. Dit filmpje geeft me iedere keer dat ik bekijk een soort geluksgevoel doordat het zo prachtig de kansen laat zien.

Podcasts beluisteren

noreply@blogger.com (westhernl) — Thu, 20 Mar 2008 21:36:00 +0000

Het was nog niet eenvoudig om een podcast te vinden die aan de definitie mp3 + rss voldeed. Het Wikipedia artikel over podcasts geeft daar een goede verklaring voor: een echte podcast geldt als een nieuwe openbaarmaking en daardoor is het qua rechten veel lastiger (lees duurder) regelen dan streaming audio en audio on demand.

Een tweede complicerende factor was dat ik niet zomaar een podcast wilde beluisteren, maar van tevoren bedacht had wat me zou interesseren en pas daarna op zoek ging of ik daarvan een podcast kon vinden. Ik ben namelijk niet zo'n radioluisteraar, dus ik had bedacht dat ik alleen tijd ging besteden aan het luisteren naar een podcast als het me ook echt zou interesseren.

Wat mij (als gebruiker dus) de meest interessante podcast leek was een overzicht van muziek die de komende tijd in concertzalen in mijn woonomgeving gespeeld gaat worden. Met name een podcast van te verwachten bands in het Patronaat in Haarlem leek me wel wat. Maar helaas, het Patronaat doet niet aan podcasts. Ook de Philharmonie niet trouwens. En zelfs de Meervaart (niet echt meer in de buurt, maar ik heb wel een hoge pet op van hun marketingafdeling) had geen podcast. Die hadden overigens wél een paar videofragmenten over aanstaande optredens op hun website staan.

Ook Uit in Noord-Holland voorziet niet in mijn behoefte aan podcasts. Een tip voor de samenstellers van de website? Zelfs 3 voor 12 van de VPRO heeft alleen een RSS-feed waarin de titels van de op de website te beluisteren albums genoemd worden, maar voor het beluisteren moet je alsnog contact leggen met de site.

Daarna ben ik toch een beetje in het wilde weg gaan zoeken. Uiteindelijk vond ik een podcast van het Nederlands Film Festival waarvoor ik eerst iTunes moest installeren en die vervolgens al sinds het najaar geen nieuwe 'casts' bleek te bevatten. En ik vond een werkgerelateerde podcast van de Talis Library 2.0 Gang. 42 minuten lang van dat heel Amerikaanse geklets. Ik heb het bijna 10 minuten volgehouden. Toen was ik het zat.

Kortom, ik ben niet echt enthousiast over podcasts. Zou ik, net zoals een aantal van de collega's, in een 23-dingen-dip zitten? Ik denk dat ik ook gewoon niet zo goed ben in geconcentreerd luisteren als ik daar verder geen beeld bij heb. Ik raak makkelijk afgeleid, en dan is een tekst luisteren toch moeilijker terugzoeken dan een tekst lezen.