Ingmar bladert en schrijft

De privacy van de correspondenten van een gestorven meisje

noreply@blogger.com (Ingmario) — Thu, 01 Jun 2017 15:22:00 +0000

Ik blijf de vraag of overleden mensen nog recht hebben op privacy, interessant vinden. Vandaag las ik in de NRC over de uitspraak van een rechter in Duitsland in een zaak die tegen Facebook was aangespannen. Meestal is Facebook in dit soort zaken degene die de privacy-regels overtreedt door te veel te bewaren of te delen. In dit geval ligt het iets anders.
Het gaat om een meisje dat in 2012 - toen ze 15 was - gestorven is. Haar moeder wil inzage in haar chatberichten, omdat ze denkt dat haar dochter zelfmoord gepleegd heeft. Ze stelde dat deze chats te vergelijken zijn met een doos brieven, die na het overlijden van de ontvanger ook aan de erfgenamen toevallen.
Facebook weigerde de berichten vrij te geven, omdat dit inbreuk maakt op het recht op privacy van de mensen waar de dochter mee gechat heeft. Zij gaan er van uit dat de chats vertrouwelijk zijn en blijven.
Met een beroep op de Duitse telecommunicatiewet stelt het gerechtshof nu dat Facebook gelijk heeft.

Selbst wenn man davon ausgehe, dass dieser Account in das Erbe falle und die Erbengemeinschaft Zugang zu den Account-Inhalten erhalten müsse, stehe das Fernmeldegeheimnis nach dem Telekommunikationsgesetz entgegen. Dieses Gesetz sei zwar ursprünglich für Telefonanrufe geschaffen worden. Das Fernmeldegeheimnis werde jedoch in Art. 10 Grundgesetz geschützt und sei damit eine objektive Wertentscheidung der Verfassung. Daraus ergebe sich eine Schutzpflicht des Staates und auch die privaten Diensteanbieter müssten das Fernmeldegeheimnis achten.

Het gaat uiteindelijk dus toch weer niet om de privacy van de overledene.
Fascinerend is trouwens ook dat de ouders wel de login-gegevens van hun dochter hebben, maar desondanks niet (meer) bij de chats kunnen. De pagina werd door Facebook omgezet in een herdenkingspagina:

Die Mutter hatte nach eigenen Angaben sogar die Zugangsdaten zu dem Account. Allerdings war das Netzwerk von einem Nutzer, der mit der Tochter auf Facebook befreundet gewesen ist, auf deren Tod hingewiesen worden – woraufhin ihr Account in den sogenannten Gedenkzustand versetzt worden war. Das heißt, niemand kann sich bei einem Konto im Gedenkzustand anmelden. Facebook hat in den vergangenen fünf Jahren zwar manches geändert. So ist es Nutzern jetzt möglich, zu Lebzeiten einen Nachlasskontakt zu bestimmen. Aber: Auch er kann sich nicht bei dem Konto anmelden oder alte Chats lesen.

Dus dit gaat niet alleen om privacy, maar ook om de vraag of je digitale communicatie kunt erven, zoals je dat met analoge documenten kunt.

Gerelateerd
Geen obductie ivm privacy na de dood
De privacy van een dood zestienjarig meisje
De privacy van de doden #archivecamp
Privacy na de dood
Persoonlijke levenssfeer van overledenen
De boekhandel die je hele boekenkast verwijdert

Afbeelding: Johannes Thopas, Portret van een overleden meisje, waarschijnlijk Catharina Margaretha van Valkenburg.

Het recht op vergetelheid

noreply@blogger.com (Ingmario) — Tue, 18 Oct 2016 15:31:00 +0000

Ik had het gemist, maar het Belgische Hof van Cassatie heeft eind april geoordeeld dat het recht op vergetelheid ook kan gelden voor krantenarchieven die online geplaatst worden. Hier vind je het hele arrest in het Frans (PDF). De samenvatting hieronder is gebaseerd op een analyse van Joris Deene in META 2016/7.

In deze zaak ging het om iemand die vroeger veroordeeld was voor een verkeersongeluk, waar in Le Soir een artikel aan gewijd was. Hierin werd hij met naam en toenaam genoemd. Recentelijk plaatste de uitgever het hele krantenarchief online en ik neem aan dat het toen ook op woord doorzoekbaar werd.
Degene die dat ongeluk veroorzaakte vond dat zijn recht op privacy geschonden werd en verzocht de krant om zijn naam te vervangen door X. De uitgever weigerde dit en die persoon stapte naar de rechter. Daar kreeg hij in eerste en tweede aanleg gelijk, waarna de uitgever in cassatie ging.
En bij het Hof van Cassatie ving de uitgever opnieuw bot.
Het Hof stelt dat er in het Belgische recht een recht op (digitale) vergetelheid is, als onderdeel van het recht op de eerbiediging van het privéleven. En dit recht kan in sommige gevallen een beperking van vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid inhouden. Ik citeer verder Deene even:

Zo kan volgens het Hof van Cassatie een persoon die veroordeeld werd voor een misdrijf zich in bepaalde omstandigheden verzetten tegen het feit dat zijn juridisch verleden opnieuw onder de publieke aandacht wordt gebracht ter gelegenheid van een nieuwe openbaarmaking van de feiten. Het aanbieden van een online archief is volgens het Hof een nieuwe openbaarmaking van het juridisch verlegen van de persoon en is een inbreuk op zijn recht op vergetelheid. Na een balans te hebben gemaakt tussen het recht op vergetelheid van de persoon en het recht van de uitgever om archieven samen te stellen in overeenstemming met de historische werkelijkheid en het recht van het publiek om deze te consulteren, oordeelde het Hof dat het online houden van het niet geanonimiseerd artikel, zeer veel jaren na de feiten, schade toebrengt aan die persoon, die niet in verhouding staat met de vrijheid van meningsuiting van de uitgever.

De uitgever moet in het artikel op haar website (en in eventuele andere databanken) de naam van de persoon vervangen door X en hem een morele schadevergoeding van €1,- betalen.

Deze uitspraak wijkt op één cruciaal punt af van de eerdere Google-uitspraak: daarbij ging het om het verwijderen van persoonsgegevens uit de zoekindex van Google. Het ging daarbij niet om het aanpassen van het artikel waar Google naar verwijst.
In dit geval gaat het dus nadrukkelijk wel om het aanpassen van de digitale reproductie die online staat. Interessant is ook dat het Hof dus de eerste journalistieke openbaarmaking van de persoonsgegevens geen inbreuk acht op de persoonlijke levenssfeer. In het papieren artikel hoeft niets gewijzigd te worden, dus als je die naam per sé wil weten, dan kun je er vast nog wel achter komen.

Wat betekent dit nou voor gedigitaliseerde archieven?
Misschien wel dat je heel goed moet afwegen of het recht op openbaarheid en eenvoudige toegang opweegt tegen het privacyrecht van iedereen die je in je archieven noemt. Maar dat is bijna onmogelijk...

Gerelateerd
Google moet soms mensen vergeten
Recht om te worden vergeten

Plaatje: Press room of the Planet newspaper, Richmond, Virginia

Over bewaartermijn, bescherming persoonsgegevens en de Archiefwet

noreply@blogger.com (Ingmario) — Mon, 29 Aug 2016 14:22:00 +0000

Oh... RT @ieitrecht: Rechtbank Rotterdam: niet informeren over bewaartermijn gegevens maakt verwerking onrechtmatig https://t.co/oVVtyAki66
— Ingmar Koch (@Ingmario) July 27, 2016

Ik heb daarna de hele uitspraak eens gelezen en ik geloof dat het op zich nog wel meevalt. Als ik het goed lees zijn er twee punten waar de rechter moeite mee heeft:

1. Verwerking van bijzondere persoonsgegevens door IGZ terwijl dat niet mag. Bijzondere persoonsgegevens (oa over gezondheid) mogen alleen verwerkt worden als het gaat om de uitvoering van wettelijke voorschriften die

voorzien in aanspraken die afhankelijk zijn van de gezondheidstoestand van de betrokkene. Mede gelet op de toelichting in de MvT (pagina’s 113-114) ziet deze bepaling op de verwerking van gegevens omtrent gezondheid in de sfeer van de sociale zekerheid, zoals aanspraken op uitkeringen, verstrekkingen of voorzieningen in verband met de gezondheidstoestand van de betrokkene. Daar is in onderhavig geval geen sprake van.

Hieruit volgt dat de verwerking onrechtmatig is en de betrokkene dus op grond van artikel 36.1 van de WBP kan vragen om de gegevens te laten verwijderen.

2. Op basis van artikel 33 van de WBP moet degene die persoonsgegevens verkrijgt, vantevoren de betrokkene informeren over de doeleinden van de verwerking van de gegevens. Daar hoort blijkbaar ook de bewaartermijn van de gegevens bij. Het probleem is hier dan niet dat de IGZ die persoonsgegevens heeft om de klacht te behandelen (of niet), maar dat de persoonsgegevens 10 jaar bewaard worden in verband met toekomstige meldingen. Daar had de IGZ de klaagster over moeten informeren:

De rechtbank overweegt voorts dat eiseres haar gegevens aan verweerder heeft verstrekt met als doel dat haar klacht zou worden onderzocht en behandeld door de IGZ. Door eiseres is onweersproken gesteld dat zij er bij het verstrekken van haar gegevens niet van op de hoogte was dat verweerder alle gegevens gedurende tien jaar zou bewaren. Ter zitting is namens verweerder erkend dat eiseres conform de informatieplicht van artikel 33 van de Wbp geïnformeerd had dienen te worden over het verwerken van haar gegevens. Verweerder verbindt hieraan echter niet de conclusie dat sprake is van verwerken van gegevens in strijd met een wettelijk voorschrift, op grond waarvan kan worden verzocht om de gegevens te verwijderen, zoals bedoeld in artikel 36, eerste lid, van de Wbp.
De rechtbank overweegt dat, door het niet of onvolledig informeren zoals vereist in artikel 33 van de Wbp, eiseres niet in de gelegenheid is gesteld om af te wegen of zij haar gegevens wilde verstrekken indien die standaard gedurende tien jaar zouden worden bewaard. […] Anders dan verweerder is de rechtbank derhalve van oordeel dat het feit dat verweerder eiseres niet heeft geïnformeerd dat haar gegevens gedurende tien jaar zullen worden bewaard in verband met eventuele toekomstige meldingen, tot gevolg heeft dat het bewaren van deze gegevens een verwerking is in strijd met de artikelen 6 en 33 van de Wbp.

Dit is volgens mij de doelbinding waar het in privacy-zaken vaker over gaat. En ook hieruit volgt dat de persoonsgegevens verwijderd moeten worden als een betrokkene erom vraagt, omdat de verwerking onrechtmatig is. Ik weet niet precies of het feit dat de melding door de IGZ niet in behandeling is genomen, hier ook nog een rol bij speelt.

Over de Archiefwet en de selectielijst zegt de rechter trouwens:

De rechtbank stelt voorop dat verweerder is gehouden om persoonsgegevens te verwerken in overeenstemming met de vereisten van de Wbp, ongeacht de bepalingen in de Archiefwet en het beleid in het BSD. De verplichtingen op grond van de Archiefwet en het beleid op grond van het BSD zijn derhalve niet van toepassing voor zover die toepassing zou leiden tot strijd met de Wbp. Verweerder heeft dit ter zitting erkend. Het aanhalen van deze regelgeving in het bestreden besluit kan derhalve niet dienen als onderbouwing van verweerders standpunt dat de verwerking van persoonsgegevens in overeenstemming is met de Wbp.

Persoonsgegevens zijn geen archiefstukken, lijkt de hieraan ten grondslag liggende redenering te zijn. De uitspraak van de rechter gaat ook alleen over het verwijderen van de (bijzondere) persoonsgegevens, niet over het vernietigen van de archiefbescheiden. (Want de informatie mag – zonder de persoonsgegevens – best 10 jaar bewaard blijven om later in verband te brengen met andere klachten.)

Dus, de onrechtmatige verwerking is hier de crux en daarmee denk ik dat deze uitspraak niet betekent dat overheden en archieven nu allerlei gedoe met het bewaren of vernietigen van persoonsgegevens krijgen. Zolang daar maar een wettelijke basis voor is.

Gerelateerd
Recht om te worden vergeten

Schaduwarchieven: een deel van akten keert terug

noreply@blogger.com (Ingmario) — Sun, 28 Feb 2016 10:00:00 +0000

In de tweede helft van de jaren vijftig en de eerste helft van de jaren zestig reed Roelf Raven (dat zou deze kunnen zijn) kriskras door Nederland om bij de rechtbanken de dubbelen van de akten van de burgerlijke stand op te halen. Hij verzamelde deze in Amsterdam, van waar ze naar de Nederlandse Antillen verscheept werden. In diezelfde periode kwamen echter ook alweer akten terug naar Nederland. Dat zit zo.

Terugvoering om de tien jaar
Blijkbaar was het in 1953, toen het besluit genomen werd om de dubbelen naar het buitenland te verplaatsen, de bedoeling om iedere tien jaar weer een deel van de akten naar Nederland terug te halen. E. J. Hoogenraad, secretaris-generaal van het ministerie van Justitie schreef in september 1964 in ieder geval aan de minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen (OKW):

...dat de terugvoering van de ingevolge de wet van 23 juli 1953, stb. 360 naar het buitenland afgevoerde registers van de B.S. om de tien jaren zal plaats vinden. Het was de bedoeling van [sic] de registers over de jaren 1883 tot en met 1892, welke op 18 april 1956 zijn afgevoerd, in 1962 zouden teruggebracht worden.
Door gebrek aan scheepsruimte kon evenwel in 1962 en 1963 de terugvoering niet plaatsvinden. Thans kan binnenkort de aankomst van deze registers (174 kisten) worden verwacht.
Het is de bedoeling, dat in 1972 de registers van de B.S. over de jaren 1893 tot en met 1902 zullen worden teruggevoerd en elke 10 jaren later de volgende 10 jaargangen.

In oktober 1964 laat de Algemene Rijksarchivaris, Herman Hardenberg, aan de staatssecretaris van OKW weten dat de registers in Nederland zijn en dat hij ze voorlopig heeft opgenomen in het hulpdepot aan het Westeinde in Den Haag. Ze zijn gesorteerd en zullen binnenkort naar de rijksarchieven in de provincies worden verplaatst.

Tegelijkertijd verzocht hij de staatssecretaris of zijn departement voor het opstellen van het benodigde Koninklijk Besluit kon zorgen.

En dan begint het gedoe
De rijksarchivaris in Noord-Holland meldde op 23 november 1964 dat

de inhoud van kist 124 dermate beschadigd is, dat zij als geheel verloren beschouwd moet worden.
De inhoud van kist nr. 124 bestond uit:

De 10-jaarlijkse tafels van 1883 t/m 1892 van geboorten van de gemeente Amsterdam van S t/m Z.

De 10-jaarlijkse tafels van 1883 t/m 1892 van huwelijken en overledenen van de gemeente Amsterdam van A t/m Z.

De jaarlijkse tafels van 1883 t/m 1892 van geboorten, huwelijken en overledenen van de gemeente Amsterdam.

En ook uit Utrecht kwam een briefje dat er registers en klappers ontbreken.

De Algemene Rijksarchivaris wees de Minister van Justitie er op dat de Amsterdamse tafels verloren zijn gegaan en dat hij voor de oplossing moet zorgen.

Daar ingevolge artikel 27 van het Burgerlijk Wetboek de bewaarders aansprakelijk zijn voor "het rigtig houden en bewaren der registers", zou ik het op prijs stellen, indien Uwe Excellentie het daarheen wilt leiden, dat van genoemde onder uw verantwoordelijkheid verloren gegane registers alsnog een copie wordt vervaardigd ter overdracht aan de Rijksarchiefdienst.

Hij stuurt een paar weken later een concept-KB voor de overbrenging van de registers naar de staatssecretaris van OKW. Daarin heeft hij in artikel 3 opgenomen dat de Minister van Justitie de beschadigde of verloren gegane registers laat vervangen door "fotografische reproducties van de in de gemeenten bewaarde dubbelen."
Ik heb nog niet achterhaald of en wanneer dit KB is vastgesteld, maar als het gebeurd is, dan heeft dat een hele tijd geduurd. In november 1965, bijna een jaar na zijn eerste briefje, laat de rijksarchivaris van Noord-Holland weten dat hij nog altijd op de reproducties van de beschadigde registers wacht.

Ondertussen had Hardenberg de rijksarchivaris van Utrecht wel laten weten dat de registers van Rhenen en Veenendaal terecht waren. Hij had ze na lang zoeken gevonden en zal ze binnenkort naar Utrecht sturen. En dan schrijft hij twee zinnen, waar een hele wereld achter zit:

Wellicht kan mevrouw Polak - de Booy ze a.s. woensdag meenemen, als ze toch naar het Algemeen Rijksarchief komt om een schrijfmachine en briefpapier af te halen. Helaas zijn ze door vocht beschadigd.

Wat mij dan wel verbaasd, maar daar kom ik vast nog wel een keer op terug, is dat ik bij de RHC's in de inventarissen van de dubbelen helemaal niets over vermissing, reproductie of zelfs een verblijf in het buitenland terug zie.

Bron
NL-HaNa, RAD Rijksarchiefinpectie, 1960-1969, 2.14.10, inv.nr. 120

Schaduwarchieven: waar zijn de duplicaten van de archiefkaarten?

noreply@blogger.com (Ingmario) — Sun, 21 Feb 2016 10:26:00 +0000

Luchtopname van Marinebasis Parera op Curacao uit 1960. Bron: Gahetna

Afgelopen week vroeg iemand waar de kopieën van de archiefkaarten van de bevolkingsregisters nu eigenlijk waren. Het korte antwoord is: vernietigd. Maar natuurlijk is er een langer antwoord te geven.

Even recapituleren
Begin jaren vijftig besloot de regering dat het wenselijk was om reserve-kopieën te hebben van allerlei documenten, zodat in het geval van een vijandige (Russische) inval een regering in ballingschap daar over kon beschikken. Om die reden werden onder andere de dubbelen van de akten van de burgerlijke stand naar Curaçao verplaatst.
Maar de regering bedacht ook dat het bij een inval zinvol kon zijn om de gehele bevolkingsadministratie te vernietigen, zodat de bezetter daar geen gebruik meer van kon maken. Volledige vernietiging was natuurlijk een heel drastische maatregel met grote gevolgen op de langere termijn. Daarom besloot de ministerraad in 1951 dat alle archiefkaarten van de bevolkingsadministratie gekopieerd moeten worden om naar een veilige plek buiten Nederland te worden verplaatst.

Waar zijn de kopie-archiefkaarten nu?
We weten al dat de dubbelen van de akten van de burgerlijke stand in 1975 terug kwamen naar Nederland. (Ik heb me nu weer voorgenomen daar nog iets uitgebreider over te schrijven.) Maar wat is met die andere kopieën die op Curaçao lagen gebeurd?
Het overgrote deel is waarschijnlijk vernietigd, aangezien het toch maar kopieën waren. Begin 1975 schrijft de Secretaris-Generaal van het ministerie van Defensie aan zijn minister:

Gezien de moeilijkheden die na de Tweede Wereld Oorlog zijn ontstaan door de vernietiging tijdens de oorlog van bevolkingsregisters is na de Tweede Wereld Oorlog besloten om elders duplicaten van bevolkingsregisters op te leggen. Dit is gedeeltelijk gebeurd in de vorm van micro-films, gedeeltelijk in de vorm van archiefbladen. Deze stukken zijn opgeborgen in kisten gemerkt IBR en in Curaçao opgeslagen. Naar het hoofd van de Rijksinspectie van de Bevolkingsregisters van het Ministerie van Binnenlandse Zaken, de heer J.H. Minkhorst, mij mededeelde, is men in 1962 met deze aangelegenheden gestopt. De gegevens die op micro-films waren opgeslagen, zijn naar Nederland teruggezonden en er is machtiging gegeven om de archiefbladen te vernietigen. De heer Minkhorst meende zich te herinneren dat dit gebeurd was door deze kisten verzwaard te dumpen in de Oceaan. Mochten er op het ogenblik in Curaçao nog kisten aanwezig zijn met archiefbladen van het bevolkingsregister, welke kisten dan gemerkt moeten zijn met de letters IBR, dan kan tot vernietiging daarvan worden overgegaan. Hij vroeg wel de nodige waarborgen dat dit met zorgvuldigheid zou geschieden.

Met andere woorden, de papieren kopieën liggen ergens tussen Curaçao en Den Helder op de bodem van de oceaan. De microfilms zijn blijkbaar wel terug gestuurd, maar ik weet (nog) niet waar die terecht zijn gekomen.

Bron
NL-HaNA, Defensie / Gewoon en Geheim Verbaalarchief, 2.13.151, inv.nr. 6308

Gerelateerd
Schaduwarchieven: twee wetten
Schaduwarchieven: de dubbelen van de Burgerlijke Stand keren terug
Schaduwarchieven: kopieën van het archief-bevolkingsregister
Schaduwarchieven: vernietiging en werkverschaffing
Schaduwarchieven: De dubbelen worden verzameld in Amsterdam

Thunderbirds, archieven en vervanging

noreply@blogger.com (Ingmario) — Sun, 31 Jan 2016 17:03:00 +0000

Om een losgeslagen ruimtemijn onschadelijk te maken, hebben de Thunderbirds een code nodig die op een gescand formulier staat. Helaas is de scan slecht, waardoor het laatste cijfer onleesbaar is. Gelukkig wordt het papieren formulier bewaard in een gigantisch archiefdepot onder Londen. De dienstverlening is nogal krakkemikkig: een robot-telefoniste, een receptioniste, formulieren en een commissie liggen dwars. Maar Miss Penelope en haar chauffeur Nosey laten zich niet uit het veld slaan...

Thunderbirds are go!

Vermoorde Petra Pazsitka leefde verder als Frau Schneider

noreply@blogger.com (Ingmario) — Wed, 30 Sep 2015 12:41:00 +0000

In juli 1984 ging de 24 jarige Petra Pazsitka in Braunschweig naar de tandarts. Daarna is niets meer van haar vernomen. Ze werd als vermist opgegeven en Aktenzeichen XY... Ungelöst (het Duitse Opsporing Verzocht) besteedde er begin 1985 bovenstaande aflevering aan.

Terzijde: als kind heb ik daar heel veel afleveringen van gezien. Vond het ook altijd een fascinerende naam voor een programma. Het archief zat er toch al vroeg in...

Er was zelfs in 1986 iemand die toegaf dat hij Petra vermoord had (al trok hij die verklaring later weer in). In 1989 werd de vrouw, ondanks dat er geen stoffelijk overschot was gevonden, officieel dood verklaard.
Tot vorige week, toen de politie een huis in Düsseldorf doorzocht na een inbraak en daar bij "Frau Schneider" een oude identiteitskaart van Petra Pazsitka vond. Blijkbaar had ze haar verdwijnen in 1984 goed gepland (ze had in ieder geval een kleine €2000 opzij gezet), waardoor ze ruim 30 jaar een nieuw leven kon leiden.

Een voorwaarde was in ieder geval dat ze alles contant betaalde:

Wie die „Braunschweiger Zeitung“ berichtet, hatte sie kein Konto und war auch nicht versichert. Von der Miete bis zum Strom habe sie alles bar gezahlt. Offenbar reichte das, um viele Jahre nicht gefunden zu werden.

Dat ze zo snel geïdentificeerd kon worden, kwam trouwens door een administratieve (archivistische) fout.

Dass Petra Pazsitka so schnell identifiziert werden konnte, lag übrigens auch an einem bürokratischen „Versäumnis“ der Braunschweiger Beamten: Eigentlich müssen laut Bosse vermisste Personen aus dem System gelöscht werden, wenn sie für tot erklärt wurden. Bei Petra Pazsitka war das aber nicht passiert.

En blijkbaar worden de dossiers van onopgeloste moordzaken in Braunschweig ook niet zo snel vernietigd:

Zum „Mordfall Petra Pazsitka“ sagte der Braunschweiger Polizeisprecher Joachim Grande: „Wir klappen den Deckel jetzt zu. Wir hatten den Aktenordner hier noch stehen.”

Waarom Pazsitka "verdween" is trouwens niet duidelijk.

Gerelateerd
Monique Jacobse krijgt haar identiteit terug
Susan LeFevre was 32 jaar Marie Walsh
Drie keer gestorven, vijf jaar cel
Dood of levend?
De kano-man voer naar Panama
De bankier die toch niet dood was

De datum op een webpagina

noreply@blogger.com (Ingmario) — Thu, 10 Sep 2015 07:51:00 +0000

9 februari 2015

Vorige week stuurde een dorpsgenoot me een berichtje met een link naar een pagina op de gemeentelijke website. Hij vroeg zich af of de datum hij zag - 9 februari 2015 - wel klopte. Toen ik die pagina op mijn tablet opende, stond er echter 2 september 2015 als datum. We wisselden wat screenshots uit (vergelijkbaar met de plaatjes hierboven en beneden), ik opende de pagina op mijn laptop en keek ook maar eens naar de html-code. Overal zag ik 2 september 2015 staan.

2 september 2015

Het duurde meer dan een uur voordat mijn dorpsgenoot door had waar het verschil aan lag: de taalinstellingen van zijn telefoon stonden op Engels (VS).
En ja hoor, toen ik de taalinstellingen op mijn tablet (of in de browser op mijn laptop) op Engels (VS) zette, verscheen ook bij mij de datum 9 februari 2015.

Oh boy!

Blijkbaar worden de pagina's samengesteld uit een database waarin de datum van het besluit vastgelegd wordt als DD/MM/YYYY, in dit geval dus 02/09/2015. En blijkbaar wordt de presentatie van die pagina beïnvloed door de taalinstellingen van de browser: is het een Amerikaan die de pagina opvraagt, dan wordt de datum 9 februari, is het een Nederlander (of wie dan ook, eigenlijk) dan wordt het 2 september.

Ik heb het nog even uitgeprobeerd op andere pagina's en ja, 1 juli wordt 7 januari. Maar 15 juli, blijft gewoon 15 juli.

Om het nog wat ingewikkelder te maken: de bewuste pagina staat niet in The Internet Archive, maar als je de pagina zelf archiveert bijvoorbeeld met behulp van archive.is, of HTTrack (in de standaardinstellingen), dan krijg je de pagina met de Amerikaanse datum.

Ik hoef niet uit te leggen waarom het problematisch is als de datum op een "officiële bekendmaking" varieert, hè?

Gerelateerd
Parkeertarieven op de website
Wayback in de rechtszaal
Eisen webarchivering van de VNG

Gastblog: Joost luistert en schrijft #ICHORA7 – dag 3

noreply@blogger.com (Ingmario) — Wed, 05 Aug 2015 08:00:00 +0000

De zevende editie van het ‘International Conference on the History of Records and Archives’ (I-CHORA) vond plaats op 29-31 juli in het Stadsarchief Amsterdam. Het volledige programma met teksten kun je terugvinden op de I-CHORA website. In deze bijdrage gaan we verder met de derde en afsluitende dag, 31 juli. Niet alle lezingen worden behandeld, dus net als bij dag één en twee geldt: als je er wel bij was en een lezing of onderwerp hier mist, gebruik dan graag het reactievenster onderaan om zelf toe te voegen.

Derde dag, 31 juli
Ik heb de eerste paar lezingen van dag 3 helaas gemist, maar was gelukkig nog net op tijd over het verhaal over de wampum van Jonathan Lainey. Daar heeft Ingmar al over geschreven en de lezing voegde daar eerlijk gezegd inhoudelijk niet veel aan toe... maar Lainey was wel een heel onderhoudende spreker. Lees vooral Ingmar z’n blogs nog een keer.

Er is ietwat geschoven in de lezingen, wat betekende dat Jonathan Furner meer tijd had – en dat vond ik hélemaal niet vervelend! – om te spreken over de geschiedenis en huidige staat van ‘data modeling’ in de archivistiek. Datamodellen worden gebruikt in de informatisering en informatiewetenschap om de wereld zoals we die om ons heen kennen, te vertalen naar het gedrag van databanken en informatiesystemen. In feite is het principe niet heel erg nieuw: datamodellen bestaan al onder de oppervlakte sinds we kaartenbakken of zelfs indices zijn gaan maken, of eigenlijk sinds we de neiging hebben gekregen om de wereld te ordenen. Maar waar het verschil echt in zit volgens Furner, is de aard van de objecten die je beschrijft. In de wereld van de ‘erfgoedsector’ onderscheiden we de vier GLAM-instellingen en informatiestandaarden: galerieën, bibliotheken (libraries), archiefinstellingen en musea. Elke sector met zijn eigen beheerobjecten (hoewel galerieën en kunstmusea in veel gevallen uitwisselbaar kunnen zijn) en dus elk met zijn eigen informatiesysteem en datamodel. Toch? Nou, ja en nee...
Want naast de neiging om te ordenen, hebben we ook de neiging om ordeningssystemen op elkaar aan te sluiten. Fruner verwijst naar de ontwikkeling van een nieuw overkoepelend datamodel voor archieven van de ‘expert group on archival description’ (EGAD) van de Internationale Archiefraad (ICA). Die groep heeft blijkbaar een rapport heeft geschreven over het sterker aansluiten van de archivistische beschrijvingsstandaarden aan die van de andere GLAM-instellingen. Waarschijnlijk om aan te kunnen sluiten bij initiatieven als OpenGLAM, of om objecten te kunnen beschrijven die zowel museumstuk als archiefstuk zijn (denk aan scheepsmodellen). Maar is dat wel verstandig? Volgens Furner niet, want wat gaan we inleveren op ons eigen datamodel? Het datamodel voor musea is op dit moment bijvoorbeeld onnodig ingewikkeld, willen we dat invloed laten hebben op archivistische beschrijving? En daarnaast is de hiërarchie van het model voor archivistische beschrijving, een van de belangrijkste eigenschappen van dit model, geheel niet aanwezig in de andere beschrijvingsstandaarden. In het kort de conclusie van Furner: verwijs naar elkaar, prima, maar sluit niet op elkaar aan.
Dat deed me nog denken aan een andere overweging. We zijn al geruime tijd bezig om de werelden van archivistisch beheer en informatiemanagement/informatiearchitectuur bij overheden (ik noem maar een voorbeeld) op elkaar aan te laten sluiten. De mensen in die vakgebieden, de recordsmanagers, informatiemanagers en informatiearchitecten, zijn de natuurlijke gesprekspartners voor archivarissen als het gaat om de informatie die zij op (steeds korter wordende) termijn in beheer krijgen. Als je aan de andere kant met je archivistische beschrijvingsstandaarden en datamodel juist nadrukkelijk gaat aansluiten op instellingen in de erfgoedsector, beweeg je dan nog wel in de juiste richting? En trouwens, ben je als archivaris wel overwegend een erfgoedprofessional? (Maar dat is meer een wezensvraag.)

Waar Elizabeth Shepherd I-CHORA 7 aftrapte met de eerste lezing, zo was haar mede-auteur van het standaardwerk de afsluiter van de reeks. De onvoorstelbaar Britse Geoffrey Yeo hield een verhaal over een klassieker in de archivistische literatuur: Archives in the ancient world van Ernst Posner. Kort samengevat stelde Posner dat de gebruiken binnen het archiefbeheer van de vroeghistorie (Mesopotamië, Oud-Egyptenaren en Oud-Grieken) min of meer gelijk waren aan de gebruiken van ‘vandaag’ (i.c. de jaren zestig). De kleitabletten werden ook geordend, opgeslagen in archiefruimten met planken en beschreven in registers. Men was gründlich in de oudheid, en archiefbeheer is het op-één-na oudste beroep ter wereld! Nou... niet dus. Yeo gebruikte vervolgstudies om de conclusies van Posner zo ver af te pellen, dat er bar weinig van over bleef. Kennelijk is de wetenschappelijke wereld soms ongenadig. Dat het boek in zijn tijd een mooi voorbeeld was van onderzoek naar archieven, daar was Yeo het wel mee eens. Maar achteraf bezien blijft er geen Mesopotamische archiefkast van overeind staan...

De conclusie na drie dagen en 28 lezingen: I-CHORA is geweldig in zijn informatierijkheid en opzet. (Alleen de koffie had deze keer beter gekund.) Mocht het nog een keer in Nederland of West-Europa komen: mensen, maak er gebruik van! En als de KVAN-Dagen vanaf de editie in Amersfoort nog verder deze kant op gaan, dan mogen we daar alleen maar blij mee zijn.

Joost van Koutrik werkt bij Het Utrechts Archief en zit ook nog eens in de Archiefcommissie van de VNG.

Gerelateerd
Gastblog: Joost luistert en schrijft #ICHORA7 - dag 1
Gastblog: Joost luistert en schrijft #ICHORA7, dag 2

Gastblog: Joost luistert en schrijft #ICHORA7, dag 2

noreply@blogger.com (Ingmario) — Tue, 04 Aug 2015 08:41:00 +0000

Sinds 2003 vindt gemiddeld eens in de twee jaar het ‘International Conference on the History of Records and Archives’ (I-CHORA) plaats: een congres waarin onderzoekers hun werk presenteren dat te maken heeft met archieven of archiefbeheer, om vervolgens te worden overladen met vragen vanuit het publiek. Voor de zevende editie is I-CHORA op 29-31 juli neergestreken in het Stadsarchief Amsterdam. Als congrescorrespondent voor Ingmar bladert en schrijft mocht ik verslag doen.
Ik ga hier niet alle 28 lezingen behandelen, maar een keuze hieruit. Het volledige programma met teksten kun je terugvinden op de I-CHORA website. En als je er wel bij was en een lezing of onderwerp hier mist, gebruik dan vooral de ‘Reageer’-knop onderaan!

Dag 2, 30 juli
Jeanette Bastian opende dag twee met een discussie die al decennia woedt, maar met digitalisering van de samenleving alleen maar vloeibaarder is geworden: wat is een ‘archief’? Wat is een archief voor archivarissen/beheerders en wat is het begrip voor andere mensen, met name onderzoekers. Waar archivarissen het archief zien als een afgebakend (zelfs fysiek) geheel, kijken bijvoorbeeld onderzoekers daar op een andere manier naar: ‘oral history’ en juist het ontbreken van tastbare informatie (‘archival silence’) horen ook bij het archief van hun onderzoek. Dit hangt samen met wat Bastian en anderen de zogenaamde ‘archival turn’ in onderzoek noemen. De ‘archival’ waarde van onderzoeksbronnen is niet gelegen in het feit dat ze archiefstukken zijn, maar dat onderzoek heeft aangetoond dat ze bewijswaarde hebben. Zo kan een archeologische opgraving of een plaats van misdaad ook ‘archival’ zijn. Gewoon een verschil van definities als je ’t mij vraagt... De A van OAIS slaat ook niet op archief zoals wij dat kennen.
Maar heeft dit gevolgen voor archiefprofessionals en archiefinstellingen? Grappig was wel wat terug kwam uit de zaal. Wat archivarissen irritant schijnen te vinden is als mensen uit andere disciplines een nieuw theoretisch ‘speeltje’ vinden en daarover gaan tamboereren, terwijl archivarissen er al jaren mee bezig zijn (of zeggen te zijn) zonder gekend te worden: ze blijven ‘hand maidens’ voor historici. De discussie deed mij dan weer de andere kant op denken aan zaakgerichte ordening en zaakgericht werken. Iets totaal nieuws toch, een jaar of tien geleden? Nee, het principe bestaat al ruim een eeuw.

Een van de meer indrukwekkende lezingen was van Melanie Delva en Melissa Adams over de dekolonisatie van archieven en de verhouding hiervan tot de geïnstitutionaliseerde ethische code voor archivarissen. Adams vertegenwoordigde een ‘first nation’ stam in Canada, Delva is een archivaris van de Anglicaanse kerk in West-Canada. De discussie ging over een fotoarchief dat was opgebouwd door de opvarenden van een zendelingenschip, aangemeerd bij een stam in een veraf gelegen plek in het gigantische Brits Columbia. De stam wilde de foto’s in origineel of kopie hebben en daarnaast inspraak hebben op de raadpleging van foto’s waarin heilige objecten zichtbaar waren. In eerste instantie werd dat geweigerd, vanwege het beleid van de archiefinstelling. De lezing ging in op de redenen waarom dat niet zonder meer had moeten gebeuren (meer over de bredere achtergrond vind je hier) en waarom de ICA-code geen rekening houdt met dergelijke gevallen. Het argument was zelfs dat huidige ethische codes ‘westers’ zijn, scheve machtsverhoudingen in stand houden en ingaan tegen verklaringen als UNDRIP. Dat is nogal wat. Theo Thomassen was het daar in ieder geval in een reactie mee eens, hij stelde zelfs dat de ICA-code een gedateerde moralistische code is en geen professionele gedragscode. Ik ben benieuwd of dit een vervolg gaat hebben. En wat de invloed dan is op hoe wij aankijken tegen beheer en beschikbaarstelling van archieven m.b.t. Nederlands-Indië en Suriname, maar ook tegen migrantenarchieven en archieven van niet-westerse godsdienstorganisaties.

Chris Bellekom, foto van Erika Hokke

Chris Bellekom van het COA zat een drietal lezingen voor over archieven in conflictsituaties. Een van de lezingen was van Ellen van der Waerden over de instructies voor wat je zou kunnen noemen ‘archivalisering’ door Nederlandse militairen bij de invasie door de Duitsers in 1940. Het documentatieproces bestond uit het opmaken van oorlogsdagboeken, krijgsberichten en lijsten van menselijke en materiële verliezen. Op 14 mei 1940 werd het bevel uitgevaardigd om de stukken te vernietigen. Waarom is nooit duidelijk geworden, maar er werd zonder vragen met militaire precisie gevolg aan gegeven. Op 24 mei volgde een bevel van generaal Winkelman om te reconstrueren wat men nog wist van de stukken. Tsja, daar zit je dan. Tijdens maar vooral na de Tweede Wereldoorlog werd dit archief met een veelheid van verslagen aangevuld, zelfs tot in de jaren negentig. Of zoals Van der Waerden stelde: “We hebben nu waarschijnlijk een rijkere reconstructie van het gebeurde dan als de eerste documenten waren bewaard.” Dat is allicht zo, maar dan natuurlijk wel in een andere vormingscontext. Daar hield het overigens niet op. De functie van de collectie was niet alleen het mogelijk maken van historisch onderzoek: (ex-)soldaten werden ook op basis van de verslagen beoordeeld. Wat eigenlijk getuigenverslagen naderhand waren, werd kennelijk gebruikt als primaire bron. Die machtsfunctie en ‘multiple provenance’ van het archief komt ook terug in de ordeningsstructuur.

Peter Horsman sloot de dag af met een lezing over de Gacaca archieven, waar o.a. hij en Petra Links van het NIOD bij betrokken zijn. De Gacaca is een traditioneel systeem van decentrale ‘grass roots’ rechtspraak in Rwanda. Dit systeem werd ingezet bij de berechting van honderdduizenden mensen die betrokken waren bij de Rwandese genocide in 1994. Er was een getrapte structuur van een generale assemblee, sectorale en beroepsrechtbanken (1545 stuks), en lokale rechtbanken (9028 stuks). De lokale rechtbanken dienden voor het verzamelen van getuigenissen en het doen van uitspraken over materiële schade. Over dit geheel werd een intensieve bureaucratie heen gebouwd, met heel specifieke voorschriften voor het opmaken van processtukken. Al die deelarchieven zijn nu bijeengebracht op één locatie, samen met de opnames van rechtszaken. Een enorm ingewikkeld geheel, waarbij volgens Horsman een standaard als ISAD(G) niet volstaat om de dynamiek te beheersen. Nee, dat geloof ik ook wel. Wat dan wel de gekozen oplossing is werd me niet helemaal duidelijk, maar we horen hier in de toekomst waarschijnlijk wel meer over...

Morgen de laatste dag, onder andere over de wampum.

Joost van Koutrik werkt bij Het Utrechts Archief en weet ook veel van films.

Gerelateerd
Gastblog: Joost luistert en schrijft #ICHORA7 - dag 1

Gastblog: Joost luistert en schrijft #ICHORA7 - dag 1

noreply@blogger.com (Ingmario) — Mon, 03 Aug 2015 08:26:00 +0000

Dag één, 29 juli
Na de aftrap ging Elizabeth Shepherd (o.a. co-auteur van een standaard werk en onderzoeker naar de openbaarheid van informatie in Groot Brittannië) in op de onzichtbare rol van vrouwen in de geschiedenis van het vakgebied van archivistiek en informatiebeheer. Als er überhaupt al iets geschreven is over mensen uit ons werkveld, dan zijn dit vrijwel uitsluitend mannen... (De geschiedschrijving over ons vakgebied zal daar overigens bepaald niet uniek in zijn.) Vrouwen hebben echter een belangrijke rol gespeeld in de archivistiek. Een voorbeeld dat Shepherd onderzoekt is het vrouwelijke aandeel in de zogenaamde ‘records agents’ in Engeland in het interbellum. ‘Records agents’ waren zzp’ers en een soort van kruising tussen DIV’ers, informatiebeheer adviseurs en archiefonderzoekers. Veelal vrouwen dus, en Shepherd pikte er een paar uit voor biografieën.

De lezing van Jennifer Douglas ging in op de rol van foto’s van overleden mensen als bewijsstuk en de rol daarvan in het rouwproces, dit naar aanleiding van de miskraam van haar eigen dochter en het aanbod van het ziekenhuis om een foto te maken ter herinnering. Dat vond ze maar een raar idee... Maar er bleek een hele wereld achter te schuilen, vooral tijdens de 19e eeuw. Dus is ze dit fenomeen gaan onderzoeken. Destijds toonden de foto’s o.a. aan dat het kind daadwerkelijk had bestaan en ging het alsnog voor langere tijd deel uitmaken van het gezin. Er zijn ook nu nog hele websites aan gewijd. Als je het verhaal zo beluistert ga je ook in een andere context over selfies en Facebookpagina’s nadenken... Wat als de maker van een selfie overlijdt? Welke waarde krijgt zo’n foto dan voor de nabestaanden? En zou dat gevolgen moeten hebben voor het bedrijf dat die foto’s beheert?

Anne Gilliland behandelde de geschiedenis van het eiland Goli Otok, een van de gevangenissen in Kroatië onder het Tito regime. Het dient nu als een van de objecten die symbool staan voor de geschiedenis van Kroatië vanaf de jaren veertig. Tegenwoordig is het een voorbeeld van plaatsen voor zogenaamd ‘dark tourism’: een plek waar je jezelf in het cachot op de foto kunt laten zetten en daarna een frietje eten. Gililand behandelde de archieven die met het eiland te maken hebben, maar ook hun relatie tot het eiland als historisch object. Wat zegt het object zelf over de archieven, of vooral over de onderdelen die later blijken te ontbreken?

Theo Thomassen. Foto door Vincent Robijn

Theo Thomassen besprak zijn promotieonderzoek naar het archief van de Staten Generaal, waar onlangs de handelsversie van is verschenen. Specifieker ging hij in op de vraag of hij de archivistische methode voor dit archief kon gebruiken: het analyseren van het archief aan de hand van de ‘functies’ of ‘werkprocessen’ van de organisatie. Dat lukte voor een groot deel niet. Destijds was er ook al sprake van ‘multiple provenance’: het archief van de Staten Generaal zoals het nu bestaat komt eigenlijk al voort uit een ketenproces. Bovendien is het een archief dat zijn structuur heeft gekregen door het proces van machtsuitoefening: in de structuur zien we niet de wereld terug zoals die eruit zag, maar zoals de Staten wilden dat die eruit zou zien. Dit zal niet het enige archief zijn waarbij dat het geval is: denk aan archieven waarbij onderdelen bewust zijn weggelaten of later verwijderd. Een paar voorbeelden zullen ook hier langs komen.

Elizabeth Mullins behandelde het archiefbeheer bij de congregatie van de Sisters of Mercy, als casusstudie voor religieuze organisaties in Ierland in de 20e eeuw. En daar werd me wat afgearchiveerd... Recordkeeping was hier ook een overduidelijk machtsmiddel om de status quo te handhaven. Bij de congregatie was een regel of afspraak pas geldig als die werd opgeschreven, en ook nog eens door een hooggeplaatste persoon. Daardoor kon de macht binnen een congregatie ook centraal gehouden worden, tegenover zowel de nonnen als de kinderen die in de congregatie waren gehuisvest. Vreemd genoeg waren de voorschriften voor archiefbeheer kennelijk niet erg duidelijk, waardoor veel informatie verloren is gegaan. (Of misschien bestonden er wel verbale instructies, en waren die over archiefbeheer héél expliciet...) Aan een aantal dossiers van kinderen kun je wel nog zien hoe er o.a. met strafmaatregelen werd omgesprongen. Die dossiers waren weer een waardevolle bron voor het zogeheten Ryan Report uit 2009, kort gezegd de Ierse tegenhanger van de Commissie Deetman.

De slotlezing van Eric Ketelaar op dag één ging naast het archief van Rembrandt in op een hoop zaken, maar vooral op de begrippen ‘archival consciousness’ en ‘archival negativism’. Dat laatste duidt op de ontmoediging (door cultuur of organisatie) om informatie als archief vast te leggen en te bewaren – of juist de vernietiging ervan te stimuleren. Hij haalde daarvoor Derrida’s Archive fever aan (zie o.a. hier), maar stelde dat in deze context Derrida juist niet gaat over het bewaren van archieven; integendeel, het gaat eigenlijk over het vernietigen ervan. We zullen er vast nog wel een vervolgartikel over zien.

Morgen de tweede dag, onder andere over wat een archief is en over de Ethische Code.

Joost van Koutrik werkt bij het Utrechts Archief en twittert ook nog wel eens.

Gerelateerd
Gastblog: Joost luistert en schrijft #ac2013 – The Day Before
Gastblog: Joost luistert en schrijft #ac2013 – Day One
Gastblog: Joost luistert en schrijft #ac2013 - Day two

WhatsApp en archivering

noreply@blogger.com (Ingmario) — Wed, 15 Jul 2015 07:00:00 +0000

Hoge vlammen vanuit unit 4800. Bron: Marcel Otterspeer/het fotobureau/Hollandse Hoogte

Sinds een paar weken kun je met het BHIC WhatsAppen. Hoe fantastisch ik dat ook vind, daar gaat het nu niet over. Het gaat over een ander stokpaardje:

WhatsApp-berichten kunnen archiefstukken zijn, die nodig zijn om het handelen van de overheid te reconstrueren!

Vorig jaar vonden er bij Shell in Moerdijk twee zware explosies plaats, gevolgd door een grote brand. De explosies waren tot op 20 kilometer afstand te horen en onderdelen van de geëxplodeerde installatie werden tot 800 meter weggeslingerd. Twee werknemers raakten gewond. De Onderzoeksraad voor Veiligheid heeft onderzoek gedaan naar dit voorval.
En dit citaat komt uit het rapport van de OVV:

Naast de centrale manier van werken in het LCMS*, maakten verschillende crisisteams gebruik van WhatsApp. Ze maakten specifieke 'groepen' aan en deelden tijdens de inzet onderling informatie. Deze informatie was daarmee geen onderdeel van het informatiesysteem. Hierdoor kon het niet bijdragen aan het interregionale informatiebeeld.
(pagina 82)

En de OVV ziet het gebruik van WhatsApp als een aandachtspunt, omdat

het mogelijk voor een parallel systeem naast het LCMS zorgt en het systeem op momenten vervangt. De status van informatie via WhatsApp is lastig te duiden, veelal niet vastgelegd en niet meer na te gaan. Er dient hiervoor aandacht te zijn, vooral daar waar mensen geen gebruik (kunnen) maken van LCMS. De Onderzoeksraad ziet hierin een duidelijk nadeel en dat is het ontbreken van de regie hierop vanuit de hoofdstructuur.
(pagina 82)

Interessant hè?
En daar komt dan die circulaire uit het begin van deze eeuw, nog bij...

*LCMS staat voor Landelijk CrisisManagement Systeem "een operationeel informatiesysteem waarin basisinformatie van alle bestrijdingsprocessen geregistreerd staat. Het gaat om informatie over de aard en omvang van een incident, de effecten, de wijze van bestrijden en de bestrijdingsmiddelen die aanwezig zijn of nog komen."
Een tijdje geleden was het in het nieuws, omdat een Brabander het wachtwoord voor het systeem via Google achterhaald had.
Het LCMS wordt beheerd door het Instituut Fysieke Veiligheid, maar ik heb geen idee hoe de archivering geregeld is. Is eigenlijk ook wel interessant om eens uit te zoeken, hè.

Gerelateerd
Twitter, crisis-communicatie en archiveren

Klokkenluidersbrieven

noreply@blogger.com (Ingmario) — Mon, 22 Jun 2015 07:00:00 +0000

Afgelopen week was er - ook onder archivarissen - enige commotie over de manier waarop de griffies en de Voorzitter van de Tweede Kamer omgingen met anonieme klokkenluidersbrieven: die werden namelijk niet geregistreerd, maar meteen door de shredder gegooid. Nieuwsuur berichtte hierover naar aanleiding van een klokkenluidersbrief over het "bonnetje van Teeven" die naar de Voorzitter van de Tweede Kamer zou zijn gestuurd. "Zou zijn gestuurd" omdat Nieuwsuur er niet in geslaagd is om te achterhalen of het briefje wel verstuurd is en of het daarna ook bij de Tweede Kamer is ontvangen. (Interessant is trouwens ook dat ze wel hebben ontdekt dat delen van de brief waar zijn, maar ook dat er fouten in het briefje staan).

Naar aanleiding van de vragen van Nieuwsuur heeft de Voorzitter van de Tweede Kamer, die hier eigenlijk helemaal niet over gaat, aangezien dit een bevoegdheid van de griffier en zijn ambtenaren is, aangegeven dat de procedure aangepast zal worden.
En, wonder boven wonder, de Haagse postzegel is te klein en met name de kamervoorzitter moet het ontgelden. Het is haar schuld dat die brieven niet geregistreerd worden.

Natuurlijk mengen ook allerlei archivarissen zich in het (twitter)-debat. De ene, en dat is niet de minste, dus hij zal wel gelijk hebben, is er van overtuigd dat er in strijd met de Archiefwet is gehandeld, de andere zoekt naar een categorie in een selectielijst waar de brieven onder zouden vallen en de derde verwijst naar het Wetboek van Strafrecht.
Het zal allemaal wel. Ik voel me om twee redenen heel ongemakkelijk bij de discussie.

Want waar hebben we het hier over? In haar reactie legt de Voorzitter van de Tweede Kamer de werkwijze, naar mijn idee, helder uit:

Wat voor de hele organisatie geldt, is dat anonieme brieven in algemene zin niet in behandeling worden genomen. Bij de Griffie plenair en de Griffies Commissies en op het secretariaat van Voorzitter en Griffier worden anonieme brieven op hoofdlijnen ‘gescand’ op de inhoud. Bij de Griffies worden de brieven vervolgens enige tijd bewaard, maar niet formeel gearchiveerd. Bij het secretariaat van de Voorzitter en de Griffier worden de brieven na de globale ‘scan’ doorgaans vernietigd. Brieven waarvan het dreigend karakter wordt onderkend, worden in handen gesteld van de Beveiligingsambtenaar, waarna deze voor eventuele follow up zorg draagt.

Met andere woorden, de brieven worden gelezen en geïnterpreteerd. Kunnen ze er niets mee, dan gooien ze ze - na korte of langere tijd - weg. Staan er dreigementen in, dan worden de brieven nader onderzocht. En alles bij elkaar gaat het om "niet meer dan enkele tientallen" brieven per jaar.

Natuurlijk het zou een kleine moeite zijn om dat kleine aantal brieven ook te registreren, maar blijkbaar heeft de Tweede Kamer daar al jarenlang een aparte - min of meer weloverwogen - procedure voor.
Kwestie van risicowaardering en risicoanalyse, lijkt me.
De afgelopen jaren blijkt er eigenlijk ook geen probleem te zijn geweest. De Expertgroep Klokkenluiders kende de procedure niet, omdat nog geen enkele klokkenluider heeft aangegeven dat de anonieme brief die hij naar de Tweede Kamer had gestuurd, was genegeerd. Tja...

En volgens mij hebben we wel "a bigger fish to fry" dan die tientallen anonieme brieven per jaar, of laten het er tien, nee honderd keer zo veel zijn, die niet geregistreerd en gearchiveerd worden. Die vallen namelijk in het niet bij die vermoedelijk duizenden digitale archiefstukken die, ook bij de Tweede Kamer, niet of nauwelijks gearchiveerd worden: e-mails, webpagina's, powerpoint-presentaties, financiële administraties of agenda's.
Dat is een veel groter probleem dan die schamele twee dozijn briefjes.

De tweede reden waarom ik moeite heb met dit alles, is de onredelijke afrekening die nu bezig is.
Iets gaat al jaren op een bepaalde manier, een journalist vraagt of dat nou zo handig is en degene die bevraagd wordt zegt: "Nee, dat gaan we anders doen."
En dan zegt niemand: "Goed dat je dit aanpakt, laat ons weten wat de nieuwe werkwijze wordt." Nee, integendeel zelfs, het oplossen van een probleem als een probleem gezien, omdat er geen excuses worden aangeboden!

Dit opportunisme is heel contra-productief om precies dezelfde reden die de Klokkenluider-expert noemt: de animo om "fouten" publiekelijk te verbeteren wordt zo wel heel klein wordt. Voor je het weet, kost het je kop.
En dat terwijl een onderdeel van risicoanalyses en het (beruchte) kwaliteitssysteem uit de Archiefregeling toch ook het continu verbeteren van afwegingen, werkwijzes en procedures is.

Maar, misschien zie ik iets over het hoofd...

Gerelateerd
Risicowaardering en archivering #KVAN12
Vrijheid van meningsuiting of zelfcensuur
De impact van digitalisering op het archiefproces

Plaatje: Hunchback of Notre Dame van Luc-Olivier Merson

De ARRA herinnerd: 9 minuten Nederlandse computergeschiedenis

noreply@blogger.com (Ingmario) — Sat, 06 Jun 2015 14:49:00 +0000

Google maakte een prachtige korte documentaire over ARRA II, de eerste Nederlandse computer die eind jaren veertig, begin jaren vijftig in Nederland gebouwd is.
Ik schreef al eerder over een andere Nederlandse computer. (En ik heb het boek van Cordula Rooijendijk ook weer terug. Ik had het inderdaad aan iemand uitgeleend.)

Gerelateerd
Vrouwen, computers en het wonder van Amsterdam
40 jaar geleden bedacht: de Xerox Alto
ENIAC in 1946 en het internet in 1969

Het was vijf jaar geleden

noreply@blogger.com (Ingmario) — Thu, 19 Jun 2014 08:00:00 +0000

De laatste tijd is het hier wat stiller, maar 1051 berichten in vijf jaar, is een mooi gemiddelde.

Gerelateerd
En dat is drie
1 jaar en 365 dagen
Een jaar later
Begonnen

Gelezen: Ruth Belville. The Greenwich Time Lady van David Rooney

noreply@blogger.com (Ingmario) — Mon, 19 May 2014 08:39:00 +0000

Afgelopen woensdagochtend kwamen wij er om vijf over zeven achter dat het al vijf over acht was. De klok op de slaapkamer had 's nachts blijkbaar een uur "gemist", waardoor we nog maar een klein kwartiertje hadden om twee kinderen gekleed en gevoed naar school te krijgen. (Wat trouwens gelukt is.)
Als mijn wereldbeeld ook maar enigszins magisch was, zou ik hebben gedacht dat er meer aan de hand was dan enkel een raar technisch mankement. Naast de klok op het nachtkastje lag namelijk al de hele week het boek Ruth Belville. The Greenwich Time Lady van David Rooney. Daarin beschrijft Rooney hoe tussen 1836 en 1940 in Londen de juiste tijd werd vastgesteld en verspreid.
Dat is een fascinerend verhaal, vooral omdat Rooney heel mooi laat zien - dat is ook zijn centrale uitgangspunt - dat nieuwe technieken niet van het ene op het andere moment oude maar vertrouwde technieken vervangen.
Hoofdpersonen uit het boek zijn Ruth Belville en haar ouders John en Maria Belville. Met zijn drieën "verspreiden" zij meer dan honderd jaar de precieze Greenwich Mean Time onder handelaars en klokkenmakers in Londen. Iedere maandagochtend lieten zij hun uiterst precieze chronometer door de techneuten van de Royal Observatory ijken en certificeren. Daarna reisden ze door de stad om bij hun abonnees de precieze tijd af te leveren.

Een andere chronometer van John Arnold.
De chronometer die de Belvilles gebruikten was in 1794 gemaakt
door John Arnold en werd daarom liefkozend "Arnold" genoemd.

In die eeuw dat de Belvilles met hun klok door Londen reisden, veranderde de stad aanzienlijk, vooral door technologische ontwikkelingen die hun dienst bedreigden. Rooney beschrijft vooral die ontwikkelingen: hoe de tijd via telegraaflijnen vanuit het observatorium naar de treinstations werd verzonden en hoe in 1908 een rel ontstond wegens een grote hoeveelheid "lying clocks" in Londen. Hij beschrijft uitgebreid dat de onrust vooral aangewakkerd werd door de Standard Time Company, een bedrijf dat een techniek ontwikkeld had om klokken "automatisch" te synchroniseren. Dat zou de dienst van Ruth Belville overbodig maken.
Hij beschrijft de invoering van de zomertijd in Engeland, de introductie van de zes pips van de BBC - dit jaar toevallig 90 jaar geleden - en de ontwikkeling van TIM, de klok die je kunt bellen.

In het Pathé-filmpje hierboven zie je van 0:46 tot 1:47 de in gebruik name van het apparaat. In het eerste jaar werd er alleen al vanuit Londen 20 miljoen keer naar 846 (TIM) gebeld om Ethel Cain te horen.

Uiteindelijk stopt Ruth Belville in 1940 als de oorlog uitbreekt (ze is dan 86!) met haar dienst. De techniek had haar ingehaald en reizen door Londen werd door de Duitse luchtaanvallen te gevaarlijk.

Rooney schrijft heel toegankelijk en slaagt er in om allerlei ingewikkelde dingen helder uit te leggen. Zou iemand ook eens zo'n boekje over de "Nederlandse tijd" kunnen schrijven?
Bijvoorbeeld over de invoering in 1909 van de Amsterdamse Tijd (die 19 minuten en 32,13 seconden voorliep op de Greenwich Mean Time. Of over de telefoonklok die F.H. Leeuwrik in 1934 voor de gemeente Den Haag ontwikkelde. Of over hoe men in de 19e eeuw wist hoe laat de trein zou komen?

Gerelateerd
Geen schaduwarchieven, wel wat foto's uit Greenwich

Over tijd en het netwerk

De archiefdief doet het in het depot

noreply@blogger.com (Ingmario) — Fri, 16 May 2014 08:00:00 +0000

Zo'n twee jaar geleden schreef ik verschillende keren over de archiefdief Barry Landau, die zijn hele New Yorkse appartement vol had liggen met waardevolle archiefstukken. In september vorig jaar werd in Canada John Mark Tillmann veroordeeld tot negen jaar celstraf wegens diefstal en fraude. De aantallen die Tillmann gestolen heeft zijn onvoorstelbaar:

In late October, RCMP Constable Darryl Morgan, the lead investigator, and other officers visited Mr. Tillmann in jail, spending days looking at photographs of stolen paintings, documents, antique tools, glassware, old books, and furniture that they recovered, but had no clue where they were from.
Now, Constable Morgan and his partner, Tracey Chambers, are undoing Mr. Tillmann’s work, spending their days travelling the Maritimes, visiting antique stores, volunteer-run country museums, universities and even the legislature to return some of the 7,000 artifacts found in Mr. Tillmann’s Halifax home.
So far about 2,000 pieces have been identified – and several hundred items returned.

Op deze kaart staan de grootste diefstallen geprojecteerd.
Tillmann stal niet alleen boeken en archiefstukken, maar ook schilderijen en het harnas dat hierboven afgebeeld staat. En nog meer rare dingen:

Unlike the elaborate art heists of Hollywood movies, targeting the rarest and most expensive artifacts, Tillmann’s thefts tended instead to be less extravagant and unusual in choice: a lemon squeezer, a nutmeg grinder, a brass telescope, a vintage wooden hockey table, a door, an Austrian water pitcher, a water pump, a steam engine, a geometric rug, a wooden apple barrel, a set of old wooden skis, and an old stove. His regular targets were museums, provincial and university archives, small-town antique shops, general stores and, in some instances, the very people he sold artifacts to.

De modus operandi van Tillmann was redelijk simpel:

Tillmann typically used younger women as his accomplices, but his first partner-in-crime 20 years ago, he says, was his mother, Noreen Gregory. “Being a little old lady, she was trustworthy,” Tillmann says. “My mother would take [shopkeepers] into another room and they’d be so busy engaged in conversation that I could have walked out with probably whatever I wanted.”

Maar hij deed het, samen met zijn vriendin, ook wel eens op de Hollywood manier:

The pair also stole a letter written in 1758 by General James Wolfe, the victor at the Plains of Abraham, from the Dalhousie University archives. Mr. Tillmann explains that he was able to copy a set of keys that opened a vault in the university’s library. He and Katya hid in the women’s bathroom until the night security guard left and used the keys to get into the vault, which was jammed with documents. After two hours of searching, around 3 a.m., they hit “pay dirt.”
“I said, ‘Oh, Jesus Christ, if this is real’ – and it looked all real, [it] was the George Washington letter, worth probably half a million to a million dollars in itself. … And I thought, ‘Oh wow.’”
Rooting around further, they found the Wolfe letter.
“We became so exuberant over this – because it was pretty euphoric being in there and knowing at that point that you have millions of dollars worth of documents on the black market – that we ended up having sex right in the middle of all these papers and stuff strewn around,” he recalls.

In een film is dit volstrekt ongeloofwaardig, maar, om met Reve te spreken:

"De werkelijkheid herken je aan haar onwaarschijnlijkheid."

Gerelateerd
7 jaar voor diefstal van archiefstukken
La vie sexuelle de l'archiviste
Wat doet Ingrid (van Henk) in het archief?

De digitale kunst van Andy Warhol

noreply@blogger.com (Ingmario) — Thu, 15 May 2014 08:20:00 +0000

See how a team of computer scientists, archivists, artists, and curators

teamed up to unearth Andy Warhol’s lost digital works

Gerelateerd

Een documentaire over het foto-archief in de kalksteenmijn

Google moet soms mensen vergeten

noreply@blogger.com (Ingmario) — Wed, 14 May 2014 08:00:00 +0000

Ongeveer alle media schreven gisteren over de uitspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie die Google dwingt om zoekresultaten te verwijderen: NRC, de Redactie, The Guardian, de Volkskrant, Security.nl en vast nog wel meer.
Kortweg komt het erop neer dat individuen in sommige gevallen zoekmachines kunnen vragen om verwijzingen naar bepaalde pagina's te verwijderen als deze gevonden worden via hun naam. Het Hof schrijft dat zo:

Het Hof voegt daaraan toe dat in het kader van de beoordeling van een dergelijk verzoek dat is ingediend door de betrokkene ten aanzien van de door de exploitant van een zoekmachine verrichte verwerking, met name moet worden onderzocht of deze persoon recht erop heeft dat de betrokken informatie over hem thans niet meer met zijn naam wordt verbonden via een resultatenlijst die wordt weergegeven nadat op zijn naam is gezocht. Indien dit het geval is, moeten de koppelingen naar de webpagina’s die deze informatie bevatten van deze resultatenlijst worden verwijderd, tenzij er bijzondere redenen zijn, zoals de rol die deze persoon in het openbare leven speelt, die een overwegend belang van het publiek rechtvaardigen om in het kader van een dergelijke zoekopdracht toegang tot deze informatie te krijgen.

Het betekent nadrukkelijk dus niet dat de hele pagina niet meer via de zoekmachine gevonden kan worden. Als je zoekt op een andere term dan de naam, kun je de pagina wel nog vinden.

Allemaal leuk en aardig (of niet), maar één ding snap ik niet.

De NRC schrijft dat de zaak tegen Google aanhangig was gemaakt door

een Spanjaard. Hij had zijn huis via internet verkocht, maar zag nog steeds berichten daarover uit 1998 bij Google opduiken. De man zat toentertijd in de schulden en moest daarom zijn huis verkopen. Hij diende een klacht in bij het Spaanse bureau voor de bescherming van persoonsgegevens, die vervolgens een zaak aanspande tegen de Spaanse vestiging van Google.

De krant is dus heel netjes en noemt de naam van de Spanjaard niet. Maar wat doet het Hof? Dat schrijft in zijn persbericht gewoon de naam van "de Spanjaard" voluit en beschrijft uitgebreid de context van de zaak.

In 2010 heeft Mario Costeja González, Spaans staatsburger, bij de Agencia Española de
Protección de Datos (Spaans agentschap voor de gegevensbescherming, AEPD) een klacht ingediend tegen La Vanguardia Ediciones SL (uitgeefster van een dagblad met grote oplage in met name de regio Catalonië) en tegen Google Spain en Google Inc. Costeja González betoogde dat wanneer een internetgebruiker zijn naam in de zoekmachine van het Googleconcern („Google Search”) invoerde, de resultatenlijst koppelingen weergaf naar twee pagina’s van het dagblad La Vanguardia van respectievelijk januari en maart 1998. In deze pagina’s werd met name een verkoop per opbod van gebouwen aangekondigd die was georganiseerd na een beslag ter terugvordering van de door Costeja González verschuldigde sociale zekerheidsschulden.

Hoe lang zou Google deze zoekresultaten nog mogen tonen?

Gerelateerd
"Vergeten, hoe zou ik jou kunnen vergeten" Over Europese privacy
Google's autocomplete is smadelijk (en Barack Obama is jouw fiets)

Plaatje: via Wikimedia Commons

Schaduwarchieven: ook "krijgsgeschiedkundige" werken zijn essentieel

noreply@blogger.com (Ingmario) — Sun, 11 May 2014 09:00:00 +0000

Titelblad van een van de geschiedkundige werken die veilig gesteld moesten worden

Eigenlijk was dat plan uit 1948 van de Minister van Oorlog om cruciale informatie veilig te stellen in het buitenland niet zo gek. Maar bij de uitvoering zijn toch wel een paar vraagtekens te plaatsen. Ik schreef eerder al dat voor 1953 onder andere de contracten voor het leveren van badhanddoeken aan de Marine naar Curaçao werden gestuurd.
Maar misschien nog wel gekker vind ik het verzoek dat de directeur van de krijgsgeschiedkundige afdeling, kolonel van Ham, in 1958 aan zijn bureaudirecteuren stuurde. Enkele weken eerder had de Chef van de Generale Staf

de aandacht gevestigd op het feit dat de Koninklijke Landmacht weinig of geen gebruik maakt van de mogelijkheid tot oplegging van daarvoor in aanmerking komende gegevens in de reeds gevormde schaduwarchieven en [er] met nadruk gewezen op de noodzaak, in voorkomend geval hiertoe bij te dragen.

Daarop vroeg Van Ham zijn directeuren om te bezien of zij over gegevens beschikten die voldeden aan de volgende criteria:

het een uitgeweken regering en haar organen mogelijk te maken te blijven functioneren;

te kunnen voldoen aan de behoefte aan gegevens van de regering en de Commandanten der Strijdkrachten, waar deze zich ook bevinden;

de mogelijkheid te scheppen om reeds in de vreemde de grondslag te leggen voor de reconstructie van het aanvankelijk prijsgegeven grondgebied van het Rijk, van de Regeringsorganen en van de krijgsmacht.

Deze criteria wijken iets van van de richtlijn die Drees in 1950 rondstuurde naar alle ministers. Daarin werden de regeringsorganen en de krijgsmacht niet genoemd. Maar het blijft helder dat het enkel gaat om informatie die cruciaal voor het functioneren van een regering tijdens en de reconstructie van een bestuur na een bezetting.
Op 9 juli 1958 stuurde Van Ham een overzicht van de gegevens die hij graag, in drievoud (!), aan de, zoals hij schreef schaduwbibliotheek wilde toevoegen. Hierbij was hij "uitgegaan van noodzaak van het behoud van gegevens ten behoeve van de voortzetting van de geschiedschrijving na een eventuele oorlog en gebaseerd op de ervaringen in Wereldoorlog II." Het volledige overzicht zag er als volgt uit:

Bureau contemporaine Krijgsgeschiedenis

manuscript van het werkstuk over Nederlands Nieuw-Guinea

manuscript van het werkstuk over Suriname

manuscript van het werkstuk over Nederlandse antillen

manuscript stafwerk: "De Koninklijke Landmacht in Korea 1950-1954"

manuscript jaaroverzichten K.L. aanvangende met 1957

manuscript van de werkstukken i.z. de opbouw van de K.L. sedert 1945.

Bureau Nieuwe Krijgsgeschiedenis

reeds verschenen publicaties over W.O. II tw.

stafwerken van: "De strijd op Nederlands grondgebied tijdens Wereldoorlog II"

Militair Gezag (14.9.'44 - 4.3.'46)

Van capitulatie tot capitulatie.

Beknopt overzicht van 10-19 Mei 1940

Overzicht van de Duitse aanval in Mei 1940

De afdeling bevat nog twee bureaus, maar daar liggen de zaken "iets anders", omdat daar gewerkt wordt met

onvervangbare gegevens uit vroegere tijden (18e eeuw).
De vergaarde documentatie was een moeizaam werk en onontbeerlijk voor de vervaardiging van het stafwerk: "Het Staatsche Leger."
De manuscripten zijn tot stand gekomen, veelal door onderzoekingen ter plaatse van de te beschrijven veldslagen (buitenland), zodat de verkregen gegevens mede onvervangbaar zijn.

Het is me niet duidelijk of dit nu betekent dat alle gegevens of juist helemaal geen gegevens van deze afdelingen in het buitenland veilig gesteld moeten worden.
Hoe dan ook, lijkt me dat al deze informatie bijzonder interessant en waardevol is, maar niet essentieel voor een regering in ballingschap.

Gerelateerd
Schaduwarchieven: "Uitsluitend bestemd voor gebruik in geval van oorlog"

Bronnen
NL-HaNA, Defensie: Gewoon en Geheim Verbaalarchief, 2.13.151, inv.nr. 6308, 1975-1980, 97 - Regeling met betrekking tot de door verschillende departementen aangehouden schaduwarchieven in het buitenland, met retroacten 1948 - 1974.
NL-HaNA, Def / Generale Staf 1945-1972, 2.13.196, inv.nr. 3137, Stukken betreffende de oplegging van documenten in schaduwarchieven in het buitenland in tijd van oorlog

Hoe het Britse Nationale Archief social media "archiveert"

noreply@blogger.com (Ingmario) — Fri, 09 May 2014 07:54:00 +0000

Sinds gisteren archiveert The National Archives

tweets and You Tube videos published by UK central government departments from their official Twitter and YouTube social media platforms.

En op het weblog van het archief legt Tom Storrar uit wat dit betekent.

Government now uses a wide variety of social media platforms but we have limited this project to Twitter and YouTube as, although archiving them presented unique technical challenges, we were confident that it was feasible. In addition, Twitter and YouTube are heavily used across central government and contain a large amount of information that may not be accessible elsewhere. For comparison, Facebook is far too complex to archive effectively at scale while limiting to government accounts. Flickr is very similar. Now we have developed scalable solutions for Twitter and YouTube we will capture target accounts according to a regular schedule, and ensure this content remains available even after the original accounts have gone.

Omdat ik vind dat er een paar rare passages in staan, staat in de titel van dit stukje archiveert tussen aanhalingstekens.

Twitter
Het archief gebruikt voor de overheidstweets de twitter-api om in een keer een grote hoeveelheid tweets te kunnen downloaden. Maar:

Having a way to download a more comprehensive set of tweets and provide access to them did not mean that we should preserve and give access to them. We can only do this with government-produced content so tweets sent from non-government accounts that form part of a conversation on Twitter haven’t been preserved.
Retweets made by a government account will appear, by default, in the API. However, as retweets are Tweets from different accounts to the account holders we are permitted to capture, we could not justify including them in our archive. We wrote a script which specifically excluded retweets from the archived code.

Ik vind dit raar.
Allereerst denk ik dat als een overheidsorganisatie een tweet van iemand anders "retweet" dat volgens mij ook een tweet van die overheidsorganisatie is, die gearchiveerd zou moeten worden.
Ten tweede begrijp ik uit deze passage dat van discussies enkel de berichten van de overheidsorganisatie worden bewaard. Dat levert dan toch een onbegrijpelijke serie tweets op? Ik weet het, je kunt digitaal niet altijd met analoog en social media niet altijd met asocial media vergelijken, maar een door de overheid ontvangen briefje of e-mail maakt toch ook deel uit van het overheidsarchief?
Ik vermoed dat hier iets met de Auteurswet speelt, maar dat maakt het niet minder raar.

Iets vergelijkbaars geldt voor het "oplossen" van ingekorte links:

The challenge here was to allow the user to see the intended destination for a shortened link without archiving content from websites that are not within scope for our web archiving activity.
We wrote an application that expands the shortlinks and determines which final URLs are from government websites and which aren’t. For those that do go to government websites and are captured, we provide normal access to the archived webpage.

Dus alleen overheidssites worden bewaard. Ik vind het wel mooi dat direct naar het webarchief verwezen wordt, maar het kan hierbij de vraag zijn of de pagina waar de link naar verwijst inhoudelijk nog wel dezelfde is als de pagina uit het webarchief.

Op deze pagina kun je zien van welke overheidsorganisaties het archief de twitter-accounts als test heeft gearchiveerd. De komende tijd zullen deze automatisch aangevuld worden.

Wat verder opvalt, is dat het archief voorlopig alleen voor Youtube en Twitter gekozen heeft, onder andere omdat Facebook "is far too complex to archive effectively at scale while limiting to government accounts." In Antwerpen lukt dat best.

Gerelateerd
Mijn eerste Duitse presentatie tijdens Offene Archive 2.1 #archive20
Stop eens een Facebook-pagina in je archief

Geen schaduwarchieven, wel wat foto's uit Greenwich

noreply@blogger.com (Ingmario) — Sun, 04 May 2014 09:00:00 +0000

Royal Observatory in Greenwich

Sloten aan het hekje bij de 0-meridiaan. Wat is dat voor ritueel?

Standaarden

En bij het Old Royal Navy College werd in regenscène gefilmd.

Natte filmparaplu's op een rijtje

Een documentaire over het foto-archief in de kalksteenmijn

noreply@blogger.com (Ingmario) — Thu, 01 May 2014 07:07:00 +0000

Vorige maand schreef ik over "een mijn vol dossiers" in Pennsylvania en gisteren attendeerde Otto me - dank je wel - op bovenstaande documentaire over het Bettman-archief in die berg van Iron Mountain in Boyers.

Mooie beelden, mooie uitspraken, ook over moderne fotografie.

Deze documentaire is het eerste deel uit de vijfdelige serie Invisible Photo van Now See This. Over 12 dagen kun je hier het tweede deel zien. Dat lijkt me ook heel interessant, want het gaat over de "terug gevonden" digitale kunstwerken van Andy Warhol.

Gerelateerd

Een mijn vol dossiers en 600 medewerkers

Wat foto's uit het Limburgs Museum

noreply@blogger.com (Ingmario) — Tue, 29 Apr 2014 08:01:00 +0000

Collectie wijwaterbakjes in het Limburgs Museum

Gisteren waren we met zijn allen naar het Limburgs Museum in Venlo.
De jeugd wilde vooral naar de Dino-experience: zij vonden het heel leuk, ik vond het wat erg veel op een pretpark lijken.
Na de lunch liepen we ook nog door de rest van het museum, waar ik deze foto's maakte.

Suske en Wiske en de jolige joffer

In een vitrine op de afdeling over ridders stond deze Suske en Wiske om een indruk te geven van de manier waarop ridders in populaire cultuur worden weergegeven. Vooral op de opengeslagen pagina, maar ook op de kaft, was er niet veel meer over van de "vierkleurendruk". Licht is schadelijk!

De bovenste foto is de toelichting bij de onderste foto! Blijkbaar zijn de biljetten wel vervangen, maar is de toelichting niet gewijzigd. Heel apart

(Die grijze balk is trouwens het resultaat van een opslagfout van mijn telefoon...)

Schaduwarchieven: akten gereproduceerd op microfilm

noreply@blogger.com (Ingmario) — Sun, 27 Apr 2014 09:00:00 +0000

Roelf Raven reed dus tussen 1955 en 1966 kris-kras door Nederland om de dubbelen van de burgerlijke stand op te halen bij de rechtbanken en te verzamelen bij de Rijkspolitie te water in Amsterdam. Van daar uit werden ze - misschien met nog een tussenstop in Den Helder - naar Curaçao gestuurd. Maar voordat Raven die papieren dubbelen overal ging ophalen, was hij verantwoordelijk geweest voor het maken van nieuwe dubbelen op microfilm.

Oorlogsschade
In de memorie van toelichting van de wet die de verplaatsing van de dubbelen naar de Antillen mogelijk maakte wordt verwezen naar "een groot aantal registers van de burgerlijke stand" dat in de jaren 1940-1945 door oorlogsgeweld is beschadigd of vernietigd. Dit was onder andere het geval met de dubbelen die bewaard werden in de arrondissementsrechtbanken van 's-Gravenhage, Arnhem, Haarlem en 's-Hertogenbosch.
In Den Haag werd op 3 maart 1945 bij het bombardement van het Bezuidenhout ook het Paleis van Justitie aan het Korte Voorhout getroffen. Het gebouw brandde vrijwel helemaal uit, waarbij de archieven van de arrondissementsrechtbanken 's-Gravenhage en Leiden en van het Gerechtshof 's-Gravenhage verloren gingen. In Arnhem werd het Paleis van Justitie aan de Walburgstraat tijdens de slag om Arnhem in september 1944 helemaal vernietigd.

Paleis van Justitie Aanblik na de Slag om Arnhem.
De middelste afgebroken zuil werd het Airbornemonument.
Bron: Arneym

Wat er in Den Bosch en Haarlem met de rechtbank is gebeurd heb ik zo snel niet kunnen achterhalen.
In ieder geval zijn toen ook de bij die rechtbanken berustende dubbelen van de registers burgerlijke stand uit de periode 1843 tot 1944 vernietigd.

Reproductie van de registers

Uit het "Proces verbaal betreffende reproductie van de registers van de burgerlijke stand van 15 december 1952 t/m 21 december 1954" blijkt dat Roelf Raven al in december 1952 van het ministerie van Justitie opdracht had gekregen om "nieuwe dubbelen" te maken die de plaats moesten innemen van de dubbelen die in de oorlog vernietigd waren. De gemeentelijke registers uit de arrondissementen van Haarlem, Den Haag, Den Bosch en Arnhem werden daartoe naar Den Haag vervoerd en

door de heer T.M.G. van Echoud, eigenaar van de filmonderneming "Imago", Koninginnegracht 3 te 's-Gravenhage [...] gereproduceerd op microfilms, safety-film formaat 18 x 24 mm (20 x verkleind van het oorspronkelijke).

De negatieven werden per 300 meter film opgeborgen in blikken dozen, met op iedere doos een beschrijving van de inhoud. Uiteindelijk leverde dit 69 dozen met films op. In sommige dozen zaten de negatieven van meer dan één gemeente. Deze negatieven mochten alleen worden gebruikt om nieuwe kopieën te maken als dat nodig was.
Maar, de heer Echoud had ook al gebruikskopieën gemaakt, die in een kaart-systeem konden worden verwerkt. Destijds werden ze echter op spoelen van ongeveer 30 meter gerold, die ook weer in 617 blikken doosjes werden geborgen.

Zowel de dozen met negatieven, als de doosjes met de copieën zijn op een bepaalde vochtigheidsgraad gebracht en met plakband afgesloten. Zij mogen niet eerder dan voor het gebruik worden geopend.

De films werden daarna in verschillende kisten verpakt, die met A t/m E gemerkt werden, waarbij in A t/m C de gebruikskopieën en in D en E de "originelen" zaten. Van dat laatste zie je op het plaatje hierboven een schematische weergave.
In het proces-verbaal werd gedetailleerd beschreven op welke manier de films gemaakt waren en in welke doos welke registers waren opgeborgen. Daarnaast werd ook precies beschreven hoe de gebruikskopieën in een kaartsysteem ondergebracht konden worden en hoe de beelden gelezen moesten worden.

Kisten naar Amsterdam, Den Haag en Curaçao
Eind februari 1957 werden de vijf kisten vanuit het Ministerie van Justitie in Den Haag vervoerd naar de Rijkspolitie te Water in Amsterdam. (Raven schrijft in zijn logboek dat dit op "31-2-1957" gebeurde...)
Zoals ik twee weken geleden al schreef, zijn de kisten met de microfilms in 1963 tijdelijk verplaatst naar Huis van Bewaring II aan de Oostelijke Handelskade, waarna ze in 1964 naar Den Haag zijn verplaatst. Hoewel het volgens mij de bedoeling was om alle vijf de kisten naar de Antillen te verplaatsen, is dit uiteindelijk niet gebeurd. In 1966 bevestigt De Vey Mestdagh namens de Algemene Rijksarchivaris

de ontvangst van twee kisten met microfilms betreffende in de oorlogsjaren bij de arrondissementsrechtbanken van 's-Gravenhage, Arnhem, Haarlem en 's-Hertogenbosch verloren gegane registers der Burgerlijke Stand, gemerkt RBS-D en RBS-E, met daarbij behorende inventarissen.

Maar waarschijnlijk zijn de andere drie kisten, met de raadpleegkopieën wel naar Parera gestuurd en net als de papieren registers in 1975 terug gekomen naar Nederland.

Bronnen
NL-HaNA, RAD Rijksarchiefinspectie, 1970-1985, 2.14.09.04, inv.nr. 286
NL-HaNA, BS-ZH Bezuidenhout, 3.330.01
Gelders Archief, 1113 Arrondissementsrechtbank en parket van de Officier van Justitie te Arnhem

Gerelateerd
Schaduwarchieven: twee wetten
Schaduwarchieven: de dubbelen van de Burgerlijke Stand keren terug
Schaduwarchieven: De dubbelen worden verzameld in Amsterdam