Ingmar bladert en schrijft

De kenniskaart van BRAIN onherstelbaar verbeterd

noreply@blogger.com (Ingmar Koch) — Mon, 13 Feb 2012 07:45:00 +0000

Afgelopen donderdag kregen alle archiefinspecteurs een e-mail van BRAIN met de mededeling dat BRAIN in 2012 haar kennisfunctie beter wil vormgeven.

Het idee is dat als iedere inspecteur aangeeft waar hij of zij kennis van of ervaring in heeft, we een totaal-plaatje krijgen van de beschikbare kennis in het veld. Op basis daarvan hoopt BRAIN en de sectie om uw inbreng en advies te vragen als zich vragen voordoen (denktank). U kunt van de kenniskaart profiteren als inspecteur, als u te maken krijgt met een onderwerp waar u zelf minder in bent ingevoerd.

Het idee is goed, laat daar geen misverstand over bestaan, maar omdat ik twee bezwaren zie in de uitwerking, zal ik deze tabel niet invullen.
Het idee is dat iedereen in een Google-spreadsheet zijn eigen deskundigheid aangeeft op een twaalftal gebieden. Het eerste bezwaar dat ik heb is de openbaarheid van de sheet: Iedereen kan erbij, iedereen kan de data manipuleren en ik heb ook nog een beetje privacy-bezwaren.
Het tweede bezwaar is misschien nog wel fundamenteler: wat is de waarde van een eigen oordeel over je eigen deskundigheid? De mens is geneigd zijn eigen kennis en vaardigheden te over- en te onderschatten, met als gevolg dat degene die het hardst roept, het deskundigst is.

Maar Ingmar, hoe zou het dan wel moeten?
Jullie weten het ondertussen: ik ben altijd kritisch, maar ook altijd bereid oplossingen aan te dragen. Vandaar dat ik de Kenniskaart onherstelbaar heb verbeterd.

Verbetering 1: veiliger en anoniemer
Het mooie van Google Sheets is dat je formulieren kunt maken. Dan kunnen mensen een spreadsheet invullen, zonder dat ze alle reeds ingevulde data hoeven te zien. Voor het BRAIN-sheet betekent dit dat je de kolommen en rijen moet omwisselen. (Een ander gevolg van deze omkering is ook dat het eenvoudig wordt om de deskundigheden te waarderen. Dat is dan gewoon een kwestie van sorteren per kolom.)
Het automatisch gegenereerde formulier ziet er dan ongeveer zo uit. (En daar kan qua lay-out nog wel wat aan verbeterd worden hoor.) Dit formulier kun je invullen zonder toegang tot de onderliggende data.
Een nadeel is natuurlijk dat je naderhand de informatie die je hebt ingevuld niet meer kunt corrigeren. Dat zou je kunnen oplossen door het formulier opnieuw in te vullen en in de toelichting aan te geven dat deze de vorige vervangt.

Verbetering 2: Wisdom of the crowd
Nu moeten mensen zelf invullen hoe deskundig ze zichzelf vinden op allerlei terreinen. Het is natuurlijk veel interessanter om te horen wie zij als deskundig beschouwen. Wie zouden zij bellen als ze een vraag hadden over...? Een beetje zoals de Opfoklijst van Max.
Dus voor deze kenniskaart betekent dat niet: geef punten voor je eigen deskundigheid, maar vul de naam in van degene die je zou (willen) bellen.
Wil je meer mensen bij een onderwerp noemen, vul je gewoon meerdere formulieren in.
Akkoord, je zult na verloop van tijd wat "normalisatie" moeten doen ("K. Janssen" en "Karel Janssen" zijn dezelfde mensen), maar ook hierbij is de deskundigheid te bepalen door te sorteren. En bijkomende meerwaarde: als iemand vaak deskundig genoemd wordt op een terrein, is het interessant om te zien wie hij of zij op dat gebied als deskundige aanwijst.

Gerelateerd
Kennisdelen kan ook zonder agenda en Erfgoed Nederland
Manifest voor Kwaliteitsmodel Archiefinspectie

+1

noreply@blogger.com (Ingmar Koch) — Sun, 12 Feb 2012 08:00:00 +0000

En dat betekent dus 38...

Gerelateerd
12 februari 1974
Zesendertig

Na SOPA en PIPA, nu nog altijd ACTA

noreply@blogger.com (Ingmar Koch) — Sat, 11 Feb 2012 08:00:00 +0000

Na SOPA en PIPA hebben we nog ACTA en IPP.
Vandaag vinden er wereldwijd protesten plaats tegen ACTA en IPP. Vanuit je luie stoel kun je ook bijdragen, bijvoorbeeld door hier beneden je e-mailadres in te vullen. Dan wordt automatisch een e-mail gestuurd naar "jouw" nationale vertegenwoordigers in het Europees parlement. Daar staan ACTA en IPP namelijk in juni op de agenda.
Ondertussen heeft Duitsland besloten niet te tekenen en ratificeren Polen, Slowakijke en Tsjechië voorlopig niet.

Stop ACTA & TPP: Tell your country's officials: NEVER use secretive trade agreements to meddle with the Internet. Our freedoms depend on it!

I urge you to vote no on ACTA and to communicate its severe problems to your colleagues. ACTA's vague language locks us into obsolete copyright and patent laws, preventing democracies from updating their laws to unlock new economic and social opportunities.It criminalizes harmless remixes by ordinary users if they achieve 'a commercial scale' (art 2.14.1) which many amateur videos do on sites like Youtube. And it criminalizes legitimate websites by making them responsible for user behavior ('aiding and abetting' art 2.14.4).Worse, it permanently bypasses the democratic process by empowering the 'ACTA Committee' to 'propose amendments to [ACTA]' without your approval. (art 6.4) In other words, it's impossible to know what you're voting for.The global movement against the US law SOPA showed that internet freedom is a crucial issue which belongs in the legislative process of each country. You should view ACTA as an attempt by a handful of companies to circumvent the democratic process, and you should vote against it.Thank you. Please reply if you have any questions.

For European users, this form will email every MEP with a known email address.
Fight For The Future may contact you about future campaigns. We will never share your email with anyone. Privacy Policy

Gerelateerd
SOPA: Stop Online Piracy Act
Blog op zwart...

Via een oorkonde naar Hollywood #archiefeducatie

noreply@blogger.com (Ingmar Koch) — Fri, 10 Feb 2012 10:15:00 +0000

Kijk nou, een onderwijsproject over archieven dat meegefinancierd is door mijn werkgever:
Via een oude oorkonde naar Hollywood.

Het geschreven woord is een krachtig wapen. Alle kennis, rijkdom en macht vinden hun oorsprong in taal die met letters of andere tekens op rotsen, hout, papyrus, perkament, papier of computers is opgeslagen.
Jij groeit op in een tijd waarin beeldschermen en boeken niet meer weg te denken zijn. Maar nog niet zo heel lang geleden communiceerden de mensen alleen maar met gesproken taal. Probeer je eens een wereld voor te stellen waarin lezen en schrijven niet bestaan. Dat is haast onmogelijk. Alle techniek, industrie, handel en wetten zijn er tegenwoordig van afhankelijk. En daarmee ook de luxe, vrijheid en vrede waarin wij leven.
Deze webquest neemt je mee terug naar de middeleeuwen, de periode waarin de Europese samenleving de voordelen ontdekte van het opschrijven van belangrijke afspraken. De documenten waarin ze die afspraken vastlegden, noemen we oorkonden. Ze vormen een belangrijke schakel in de ontwikkeling van de mensheid.

De leerlingen krijgen de opdracht om een filmscript te maken over een belangrijke oorkonde die een Amerikaanse regisseur heeft gevonden. Daartoe moeten ze eerst onderzoek doen naar akten en oorkonden en de Middeleeuwen en daarna kunnen ze uit tien akten eentje kiezen als onderwerp voor het filmscript.

Ik vind het er heel aantrekkelijk uitzien, maar ben natuurlijk een leek op het gebied van archiefeducatie.
Heeft iemand er al ervaring mee?

Via HvA.

Landau pleit schuldig en diefstal in Nederland

noreply@blogger.com (Ingmar Koch) — Thu, 09 Feb 2012 09:13:00 +0000

Startpagina van de website van Landau,
8 februari 2012

Eergisteren stond Barry Landau voor de rechtbank en hij verklaarde dat hij schuldig was aan samenzwering en de diefstal van tientallen archiefstukken. Op de FBI-site wordt uitgebreid geciteerd uit Landaus "plea", die inhoudelijk gelijk lijkt aan de verklaring van zijn compaan Savedoff.

Maar er staan ook wat extra details in de verklaring van Landau (die ik trouwens nog niet in PACER heb gevonden):

Specifically, according to Landau’s plea, Landau and Savedoff visited the Franklin D. Roosevelt Presidential Library and Museum in Hyde Park, N.Y., on Dec. 2, 2010. Landau and Savedoff stole from the library, among other things, seven reading copies of speeches delivered by President Roosevelt. Reading copies are the actual copies of the speeches from which President Roosevelt read and contain edits and handwritten additions made by him and bear his signature. Four reading copies of speeches were sold by Landau on Dec. 20, 2010, to a collector for $35,000. Three other reading copies were the inaugural addresses delivered by President Roosevelt on Jan. 20, 1937; Jan. 20, 1941; and Jan. 20, 1945, which are valued at more than $100,000 each, were recovered from Landau’s apartment in New York City during court-authorized searches.

Savedoff en Landau riskeren een maximumstraf van vijf jaar voor samenzwering en tien jaar voor diefstal.
Ondertussen heeft Ferriero, de Archivist of the United States, furieus gereageerd:

I am outraged that Mr. Landau who fashioned himself as a Presidential historian violated the public trust at many of our nation’s greatest historical repositories. He gained the trust of librarians and archivists and took advantage of that relationship to steal from the American people.
I am very grateful to the Department of Justice, the various historical institutions, our own Office of Inspector General, and the many archivists at the National Archives who spent countless hours establishing the provenance of the documents taken from Mr. Landau and his accomplice Jason James Savedoff.
We at the National Archives continue to make strides to ensure that we are protecting our nation’s precious heritage, while at the same time balancing the right of every American to have access to original records.

Verduistering erfgoed: een beveiligingsprobleem
Begin deze maand schreef Ton Cremers op Museumbeveiliging ook over diefstal in Nederland (met dank aan goeroe AvdP voor de attendering).
Hij citeert hierbij een FBI-onderzoek waar uit blijkt dat bij 80% van alle opgeloste diefstallen sprake is van "hulp van binnen." Daarna bespreekt hij drie Nederlandse voorbeelden, onder andere de diefstal uit het Stadsarchief Amsterdam waar ik eerder al over schreef.
Daarnaast beschrijft hij een zaak bij het Legermuseum in Delft, waar de ex-conservator tientallen, maar misschien honderden prenten en plattegronden had verkocht. Van de opbrengst betaalde hij blijkbaar zijn haarimplantaten:

(zijn vriendin moest na zijn arrestatie in de krant lezen dat hij niet 33, maar 36 jaar oud was), heeft inmiddels zijn straf van bijna twee jaar uitgezeten. Als bijkomende straf werd hem zes jaar verboden als conservator in een museum te werken.

Het derde voorbeeld speelt bij een niet nader genoemde instelling waar een overstroming ernstige waterschade aan de collectie kostbare en zeldzame werken had veroorzaakt. Na restauratie bij Dokumentenwacht bleken de vijf kostbaarste boeken te worden vermist.

Deze zaak werd opgelost doordat bij een antiquariaat in Maastricht een van de boeken werd aangeboden. Dit antiquariaat heeft meteen de brancheorganisatie gealarmeerd en de dief liep tegen de lamp toen een van de gestolen boeken werd aangeboden bij een antiquariaat in Noord-Holland. Wat bleek: een medewerker van de bibliotheek had opzettelijk de omvangrijke waterschade veroorzaakt om zijn diefstal van boeken mogelijk te maken.

Gerelateerd
De archiefdief documenteert natuurlijk alles
En als je gepakt wordt, gooi je het in de wc
Diefstal in het Stadsarchief

Antwoordliedjes

noreply@blogger.com (Ingmar Koch) — Wed, 08 Feb 2012 07:46:00 +0000

Afgelopen week luisterde ik naar Who Killed Amanda Palmer van Amanda Palmer en bij het vijfde nummer werd mijn aandacht getrokken: Waar kende ik dat van?
Uiteindelijk waren het natuurlijk de woorden "It's still cold in Alaska" die me op het juiste spoor zetten: Caroline Says II van Lou Reed, wat weer een variant is op Stephanie says van The Velvet Underground.
Ik hou wel van dat soort intertekstualiteit, waarbij een liedje niet gecoverd wordt, maar eerder beantwoord wordt.
Het mooiste voorbeeld vind ik nog altijd de relatie tussen Frank's Wild Years van Tom Waits (dat hierboven staat) en Frank's Brother (Spotify)van The Lee Sankey Group. Lees en luister zelf...

Frank's Wild Years - Tom Waits
Frank settled down in the Valley,
and he hung his wild years on a nail that he drove through his wife's forehead. He sold used office furniture out there on San Fernando Road and assumed a $30,000 loan at 15 1/4 % and put a down payment on a little two bedroom place. His wife was a spent piece of used jet trash made good bloody-marys, kept her mouth shut most of the time, had a little Chihuahua named Carlos that had some kind of skin disease and was totally blind. They had a thoroughly modern kitchen; self-cleaning oven (the whole bit) Frank drove a little sedan. They were so happy.

One night Frank was on his way home from work, stopped at the liquor store, picked up a couple of Mickey's Big Mouth’s. Drank 'em in the car on his way to the Shell station; he got a gallon of gas in a can. Drove home, doused everything in the house, torched it. Parked across the street laughing, watching it burn, all Halloween orange and chimney red. Frank put on a top forty station, got on the Hollywood Freeway headed North.

Never could stand that dog.

Frank's Brother - Lee Sankey
Any hope Frank’s Brother had for that town had died the day the fridge magnet store opened. He’d packed and moved out into the woods where he could be alone.

Mikey asked if that was a top forty station he could just make out behind his brother's crackly voice. This worried him because Frank only listened to that kind of music when he was feeling wild. Frank asked if he could stay for a while. “You haven’t burnt your house down again...have you Frank?” Frank asked if he could hear a bird in the background...

Frank's brother was annoyed to hear about the house fire. Not that he gave a damn about the house or Frank’s inept bloody mary making wife, but he liked Carlos, and that was no way for a dog to die. Visually impaired or not. Mikey imagined the plastic iguana that his brother kept on his dashboard, next to the sock he used to demist his windows, grinning wickedly at his owner's rebellious lapse from reality.

Mikey’s pet cockatoo squawked triumphantly as it knocked another mug off the draining board, one of his owner's favourites too. A souvenir from an old trip to Paris...Texas. Mikey had acquired what he would only refer to as 'the bird' after losing a bet to a woman called Melissa. He didn’t like to talk about it as he and the cockatoo didn’t get on. The china breaking was happening too regularly to be a coincidence and half of his collection had been smashed in what could only be described as an experiment by the cockatoo to conclusively prove that china cannot fly. Mikey had pleaded with the bird that this was already a well known fact but the cockatoo’s commitment and passion remained undiminished. Mikey now suspected the bird was actually vindictive.

Sometimes he was certain he could see the bird smile as it surveyed the smashed china from its perch, hopping with wild excitement when his current owner stooped down to pick up the pieces. Perhaps he would set fire to his lost wager when it was on one of its regular excursions up the chimney. Although this was strictly against the terms of the bet.

“Well can I stay?” said Frank. Mikey explained that this was the last time he would help out his brother in this way. He put the phone down, lit the stove. Frank would be arriving at any moment.

Ken je meer van dergelijke antwoord-liedjes? Wil je ze dan toevoegen aan mijn Spotify-lijstje of in het reactieformulier zetten?

(Overigens, covers kunnen ook geweldig zijn. Luister bijvoorbeeld naar Amanda Palmer Performs The Popular Hits Of Radiohead On Her Magical Ukulele.)

Gelezen: The file - Timothy Garton Ash

noreply@blogger.com (Ingmar Koch) — Tue, 07 Feb 2012 08:04:00 +0000

Naar aanleiding van mijn stukje over de Knipselmachine voor de verscheurde Stasi-archieven raadden verchillende mensen me The file van Timothy Garton Ash aan. TGA beschrijft daarin hoe hij in 1995 inzage krijgt in het dossier dat de Stasi in 1980-1981 over hem had aangelegd. In die tijd verbleef hij als jonge journalist/historicus in Oost- en West-Berlijn en publiceerde een boek over de verschrikkingen van het Oost-Duitse regime.
Uit het dossier blijkt dat verschillende gewone Oost-Duitsers in dienst waren van de Stasi (als zogenaamde IM, Inoffizielle Mitarbeiter) en allerlei informatie over TGA en de mensen waar hij contact mee had, rapporteerden. TGA zoekt deze IM-ers op en probeert hun diepere drijfveren te achterhalen. Daarnaast spreekt hij ook met de Stasi-officieren die zich met hem bezig gehouden hebben. En TGA probeert de inhoud van de documenten in zijn dossier te vergelijken met zijn eigen herinneringen en dagboeken over die tijd.
In een artikel over Das Leben der Anderen beschrijft hij dit als volgt:

After some hesitation, I decided to go back and see if I had a Stasi file. I did. I read it and was deeply stirred by its minute-by-minute record of my past life: 325 pages of poisoned madeleine. Helped by the apparatus of historical enlightenment that Germany had erected, I was able to study in incomparable detail the apparatus of political intimidation that had produced this file. Then, working like a detective, I tracked down the acquaintances who had informed on me and the Stasi officers involved in my case. All but one agreed to talk. They told me their life stories, and explained how they had come to do what they had done. In every case, the story was understandable, all too understandable; human, all too human. I wrote a book about the whole experience, calling it The File.

Ik vond het boek interessant, maar ik denk dat met name het "memoires" deel (oudere man probeert terug te kijken naar zijn jeugd) me niet zo aansprak. Er zijn wel wat belangrijke dingen te leren uit het boek. Dingen die archivarissen (en historici) misschien onbewust wel weten, maar zich niet altijd realiseren.
TGA laat in zijn boek heel duidelijk zien dat archieven niet altijd "de waarheid" spreken. Doordat hij vier of vijf bronnen naast elkaar legt (zijn herinneringen, zijn dagboek, de verslagen in het dossier, de herinneringen van de IM en de herinneringen van de Stasi-officieren) blijkt dat alles gekleurd is. Herinneringen zijn vaak "re-memories", verslagen van IM-ers zijn aangedikt om in een goed boekje te komen bij de Stasi-officieren en die laatsten hebben een nogal geïndoctrineerd wereldbeeld. In het boek schrijft hij daar over:

What you find here, in the files, is how deeply our conduct is influenced by our circumstances…What you find is less malice than human weakness, a vast anthology of human weakness. And when you talk to those involved, what you find is less deliberate dishonesty then our almost infinite capacity for self-deception.
If only I had met, on this search, a single clearly evil person.
But they were all just weak, shaped by circumstance, self-deceiving; human, all too human. Yet the sum of all their actions was a great evil. It’s true what people often say: we, who never faced these choices, can never know how we would have acted in their position, or would act in another dictatorship. So who are we to condemn? But equally, who are we to forgive?

Na Die Wende en de openbaarmaking van de Stasi-dossiers is in Duitsland verschillende keren een soort heksenjacht uitgebroken toen bekend werd dat deze of gene bekende Duitser als IM in een dossier voorkomt. Maar, zegt TGA, het is soms hondsmoeilijk om de betekenis van een verklaring of dossier goed in te schatten. Hij geeft het (niet-fictieve) voorbeeld van een Oost-Duitse man die door de Stasi onder druk gezet werd om zijn vriend te bespioneren. Die man heeft toen tegen zijn vriend gezegd: "Ze willen dat ik je in de gaten hou, ik kom daar niet onder uit, wat moet ik ze over je vertellen?" Daarna hebben ze jaren samen bedacht wat er over die vriend in het dossier moest komen te staan.
Wie zou dit geloven als die vriend dood is en "de media" erachter komen dat die man een IM-er was?
Vergelijkbaar daarmee is de ontdekking van TGA dat MI5 een dossier over hem heeft, waar in staat dat hij bereid is om voor MI6 te werken. TGA zegt daarover in zijn boek dat dit helemaal niet waar is, hij heeft nooit daadwerkelijk willen spionneren.
Maar wat moet ik geloven, een dossier samengesteld door een subjectieve geheim agent of de memoires van een subjectieve historicus?
Daar komt dan nog de enorme omvang en gedetailleerdheid van de dossiers bij, die het bijna onmogelijk maken om niet te geloven dat het waar is wat er in staat. Ik moest hierbij toch ook denken aan Delete. The virtue of forgetting in a digital age van Mayer-Schönberger. Niet dat ik vind dat de Stasi-dossiers vernietigd zouden moeten worden, maar het feit dat die overcomplete dossiers bestaan, maakt het in sommige gevallen bijna onmogelijk om te vergeten of anders te interpreteren.
In die zin lees ik de eerste pagina's van ‘‘Peace, order and good government’’: archives in society van Ian Wilson ook met enige terughoudendheid, als hij in navolging van Desmond Tutu zegt:

Archives have an essential role in helping survivors to tell their stories and bear witness for the future. Archives must know the record in all forms and be able to substantiate an often fragmented record in court after the regime falls. Those who would deny oppression and atrocities cannot be able to challenge the validity and authority of the record.

Gerelateerd
Delete. The virtue of forgetting in the Digital Age - Viktor Mayer -Schönberger
De knipselmachine

De Kamer "praat" over de wijzigingen in de Archiefwet

noreply@blogger.com (Ingmar Koch) — Mon, 06 Feb 2012 09:10:00 +0000

I moshed the law and the law headbanged

Op 25 januari bracht de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap verslag uit van de voorbereidingen op de openbare behandeling van het wetsvoorstel voor de Wijziging van onder meer de Archiefwet 1995 in verband met onder meer het beleggen van de zorg over provinciale archiefbescheiden ook na overbrenging naar een archiefbewaarplaats bij gedeputeerde staten.

Wat citaten...

De CDA-fractie (die volgens mij niet helemaal heeft begrepen wat er nu wel of niet verandert) vraagt:

Deze leden vragen daarnaast of de regering kan aangeven of er meerwaarde van het instellen van een provinciearchivaris is, en zo ja, wat deze meerwaarde is? Zo nee, waarom hebben we dan eigenlijk oplei-dingen archivistiek?

En over de nieuwe selectiemethodiek zegt het CDA:

De leden vragen of er achter-standen zijn in archivering en of deze met de versnelling daadwerkelijk weggewerkt worden. Is het niet zo dat er alsmaar meer informatie gegenereerd wordt dat gearchiveerd moet worden, waardoor we hier van een klassiek voorbeeld van sisyfusarbeid moeten spreken, zo vragen de leden.

De SP-fractie lijkt wat beter in de gaten te hebben wat er nu allemaal aan de hand is:

De leden van de SP-fractie constateren dat wanneer het zorgdragerschap wordt verplaatst van het ministerie van OCW naar gedeputeerde staten, en het interbestuurlijk toezicht als gevolg van de wet generiek toezicht1 vrijblijvend wordt, is het aan de provincies of en hoe ze invulling geven aan hun toezichtstaken. Met het vervallen van de verplicht voorge-schreven provinciale inspecteur en archivaris wordt vooral uitgegaan van vrijblijvendheid met betrekking tot het toezicht. Wat zijn de mogelijke risico’s van het ontbreken van een overkoepelend toezicht door het ministerie, en de vrijblijvendheid van het nieuwe toezicht, vragen de leden. Hoe worden deze risico’s opgevangen? Wordt de Kamer geïnfor-meerd over de uitkomsten van de vierjaarlijkse evaluaties van de RHC’s, zo vragen de leden.

Interessant is verder dat de CDA- en de SP-fractie verwijzen naar de brief die BRAIN en KVAN eind december gestuurd hebben.

De leden van de CDA-fractie vragen wat de reactie van de regering is op de kritiek van de Koninklijke Vereniging van Archivarissen in Nederland (de KVAN) en de Branchevereniging Archiefinstellingen in Nederland (BRAIN)7 dat aan archiefbewaarplaatsen geen eisen worden gesteld als het gaat om publieksvoorzieningen en toegankelijkheid.
[...]
De [SP-]leden verzoeken de regering in te gaan op de volgende kritiekpunten, ook punt van zorg van de beroepsgroep zelf (onder andere de brief van KVAN en BRAIN): de verzwakking van het toezicht, de vrijblijvendheid ten aanzien van het professioneel beheer en de daarmee samenhangende vrijblijvendheid van openbaarheid en toegankelijkheid en de slechte borging van de zorgvuldigheid bij de waardering en selectie. De wetswijzigingen en de Archiefvisie zouden slecht op elkaar zijn afgestemd en vooral ingegeven lijken door ad hoc ontwikkelingen. Wat is de reactie van de regering op de stelling dat de voorstellen het archiefbestel juist zullen verzwakken? Gezien de kritiek en zorgen van betrokken organisaties en adviesorganen, willen de leden nogmaals benadrukken dat een zorgvuldige omgang met de archieven en een goed toezicht hierop van het grootste belang zijn.

Wordt vervolgd in een openbaar debat.

Gerelateerd
Reactie KVAN en BRAIN op de voorgestelde wetswijzigingen
Ze wijzigen de Archiefwet
De Archiefwet wordt gewijzigd

Plaatje: I moshed the law and the law headbanged van 顔なし

Digitale editietechniek

noreply@blogger.com (Ingmar Koch) — Mon, 06 Feb 2012 08:30:00 +0000

Vorige week schreef ik over de historisch-kritische editie van Max Havelaar die ik gelezen had. De tweede band daarvan bestaat voor het overgrote deel uit variantenapparaat. Dat wil zeggen dat zo goed als iedere(!) afwijking tussen handschrift, eerste, tweede, tweede dubbeldruk, derde, vierde en vijfde druk wordt gedocumenteerd. Kets-Vree beschrijft in de verantwoording hoe dat in sommige gevallen gaat. Diverse pagina's van de tweede druk en de tweede dubbeldruk zijn geprint op "overtrek-papier" en daarna op elkaar gelegd op een lichtbak. Hierdoor waren afwijkingen per pagina snel en makkelijk zichtbaar.
Afgelopen week stond in The New York Times een beschrijving van de digitale variant van dit procédé: 189 floppies uit de nalatenschap van Jonathan Larson.
Mij zei die naam niks, maar in Amerika is hij blijkbaar heel beroemd als de auteur van de musical Rent, die door Wikipedia omschreven wordt als

a rock musical with music and lyrics by Jonathan Larson[1] based on Giacomo Puccini's opera La bohème. It tells the story of a group of impoverished young artists and musicians struggling to survive and create in New York's Lower East Side in the thriving days of Bohemian Alphabet City, under the shadow of HIV/AIDS.

In 2000 en 2001 was de musical ook in Nederland te zien.
Larson stierf enkele dagen voor de première van de musical en enkele jaren na zijn dood werd zijn nalatenschap gedoneerd aan de Library of Congress. En behalve uit papieren, bestond deze ook uit diskettes.
Hier vind je de hele plaatsingslijs/inventaris, die als pdf bestaat deze uit 31 pagina's. Het archief bevat vijf dozen(!) met Electronic Files, 1990-1996 die als volgt zijn beschreven:

BOX 53-57 Electronic Files, 1990-1996
BOX 53-55 3 1/2" discs
BOX 55-56 5 1/4" discs
BOX 57 Computer manuals

Als het om papieren documenten zou gaan, kun je dit vergelijken met: "3 dozen A4-tjes en 2 dozen A3-tjes."
Een paar jaar geleden heeft Doug Reside zich het lot van die floppy's aangetrokken. Eerst heeft hij alle bestanden gekopieerd naar een stabielere omgeving, waarna hij met behulp van een emulator de bestanden bekeek zoals Larson ze ook gezien zou hebben.

Maar toen Reside een van de laatste versies van Rent opende met TextWrangler, een eenvoudige text-editor, kwam hij tot een rare ontdekking. Om voor hem overklaarbare redenen week de tekst af van de tekst die hij in de emulator zag!

It turns out early versions of Microsft Word had a setting called "fast save" to speed up the frequent action of writing to a file (a slow process in those days of floppy disks and computers that ran only about 2% as fast as today’s iPhones). "Fast save" worked by appending revisions to the end of a file rather than completely overwriting the existing the text. Word 5.1 knew to look for these revisions and integrate them into the main text when the file was opened. A text editor, on the other hand, just opens the text as it finds it. When these files are opened with a software tool called a hex editor, though, it's possible to look at the groups of text that represent the revisions recorded in a single "fast save."

Fascinerend, maar eigenlijk voor de Google Docs gebruiker weinig verrassend, omdat daarin dit soort "versie-beheer" standaard gebeurt. Maar aan de andere kant, die diskettes zijn in ieder geval nog bij de Library of Congres terecht gekomen. Stel dat een auteur Google Docs gebruikt, hoe krijg je als onderzoeker na zijn dood dan toegang tot die account?

Gerelateerd
De Mac van Rushdie
Lokalisatie Literair Archief (Lolita)
Monumentale accounts
Digitale antiquiteiten

Plaatje: Balancing floppies van Oxtopus

Een kleine geschiedenis van de kalender

noreply@blogger.com (Ingmar Koch) — Sat, 04 Feb 2012 08:30:00 +0000

Via Long Now, waar ze een "10.000 year clock" hebben gemaakt.

Gerelateerd
The Secret Powers of Time
Voor of na Christus of iets heel anders

Hoorzitting KB op 5 maart #wob

noreply@blogger.com (Ingmar Koch) — Fri, 03 Feb 2012 08:30:00 +0000

Eerder deze week ontving ik e-mail van de KB: ze hadden twee data geprikt voor de hoorzitting over mijn WOB-verzoek:

Geachte heer Koch,

Hierbij nodigen wij u uit voor een hoorzitting die wordt gehouden naar aanleiding van het door u ingediende bezwaarschrift d.d. 26 december 2011. Deze hoorzitting zal op uw verzoek openbaar zijn.
De hoorzitting zal worden voorgezeten door mr. drs. L. Jongsma, lid van het Algemeen Bestuurscollege van de KB, bijgestaan door een KB-jurist als secretaris. Ook Google zal een uitnodiging voor deze hoorzitting ontvangen.
De hoorzitting zal plaatsvinden in Vergaderzaal A van de Koninklijke Bibliotheek, naar keuze op:
- Donderdag 1 maart 2012 om 10.00 uur of
- Maandag 5 maart 2012 om 10.00 uur.
Vergaderzaal A bevindt zich op de tweede verdieping van het openbare deel van het KB-gebouw, te bereiken via het trappenhuis rechts van de sculptuur van Erasmus op de eerste verdieping. Het adres van de KB is Prins Willem-Alexanderhof 5 in Den Haag, naast station Den Haag Centraal. Zie www.kb.nl/hpd/wegwijzer/plattegrond.html.
Indien u dat wenst, bent u in de gelegenheid tot 10 dagen voor de hoorzitting nadere stukken in te dienen.
Wilt u spoedig laten weten welke datum u schikt?
Met vriendelijke groet,

Gerard van Trier
Directiesecretaris / Corporate Secretary

Ik heb vandaag geantwoord dat mijn voorkeur uitgaat naar maandag 5 maart en zoals je ziet: iedereen is welkom.

Misschien moet ik hier deze foto, die afgelopen week in "de media" verscheen, ook even toelichten:

Ik schreef al dat ik vorige week bij het NCDD-symposium was.
Uiteraard was KB-directeur Savenije ook van de partij en toen ik aankwam stond hij te praten met Inge Angevaare en Karin van der Heiden. Inge zag haar kans schoon en stelde me voor aan Bas (ik mag ondertussen Bas zeggen...). We hebben een paar minuten gezellig gekletst over de Wob, mijn aanvraag en de aanstaande hoorzitting. En opnieuw zag Inge haar kans schoon...

Gerelateerd
Hoorzitting over mijn #WOB-verzoek

Werken tijdens kanker

noreply@blogger.com (Ingmar Koch) — Thu, 02 Feb 2012 08:30:00 +0000

Even de stichting van de vader van een vriendje van T. onder de aandacht brengen...

Als het goed is, komt de site vandaag nog online: www.werkentijdenskanker.nl.
Lees ook het interview met Eugène in VK Banen.

Vertel het voort.

Is er ook overheidsarchief buiten het NA dan?

noreply@blogger.com (Ingmar Koch) — Thu, 02 Feb 2012 07:35:00 +0000

Kijk, dit vind ik toch wel heel stoer...

Gisteren schreef Christian over de brief die staatssecretaris Knapen naar de Tweede Kamer had gestuurd over het voorstel van de Europese Commissie voor meer open overheidsdata.
Het kabinet is van mening dat "cultuur ten principale niet thuis hoort in de richtlijn voor hergebruik van overheidsinformatie." Tja dat is een mening waar je het wel of niet mee eens kunt zijn. De mening van Nederland wordt dan onderbouwd met een drietal argumenten: open overheidsinformatie jaagt de erfgoedinstellingen op kosten, hiermee instemmen is misschien een "stepping stone" voor nog verdere openheid en als openingspaukenslag:

Afgezien van overheidsinformatie in het Nationaal Archief (die al onder de Archiefwet valt) kwalificeren collecties in archieven, musea en bibliotheken niet als overheidsinformatie.

Ja, het staat er echt: alleen het Nationaal Archief beheert overheidsinformatie!
Geen idee wat die andere kleine en grote archiefdiensten in Nederland beheren, maar volgens de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken in ieder geval geen overheidsinformatie.

En wat is nu het stoere? Dat de KVAN vandaag binnen één dag onderstaande brief naar de staatssecretaris gestuurd heeft!

Geachte heer Knapen,

In uw brief van 20 januari jl. aan de Tweede Kamer stelt u onder meer een nieuwe Europese richtlijn aan de orde die het hergebruik van overheidsinformatie moet vergemakkelijken. Het kabinet, zo schrijft u, kan zich op hoofdlijnen vinden in de voorgestelde richtlijn, maar vindt de uitbreiding van de reikwijdte van de richtlijn naar archieven, bibliotheken en musea ongewenst. Dit motiveert het kabinet door te stellen dat, afgezien van de informatie die bij het Nationaal Archief berust, er geen sprake is van overheidsinformatie in archieven, bibliotheken en musea. Het kabinet beschouwt dat, wat zich daar bevindt, als (digitaal) erfgoed en niet als overheidsinformatie.

Wij willen u er langs deze weg op wijzen dat deze constatering volledig voorbij gaat aan het feit dat alle overheden in Nederland overheidsinformatie voortbrengen, informatie die op een goed moment conform de Archiefwet niet alleen in het Nationaal Archief maar ook in archiefbewaarplaatsen van Regionale Historische Centra, gemeenten en waterschappen terecht komt en daarmee beschikbaar is voor de burger.
Wij nemen aan dat een en ander op een misverstand berust en dat u onze mening deelt, dat zich ook in archieven buiten het Nationaal Archief overheidsinformatie bevindt.
Hoogachtend,

Dr. F.J.W. van Kan
voorzitter

Het is gezien, het is niet onopgemerkt gebleven.

La vie sexuelle de l'archiviste

noreply@blogger.com (Ingmar Koch) — Wed, 01 Feb 2012 08:00:00 +0000

Naar aanleiding van dit artikel van Avi Steinberg waar Edwin dinsdag naar verwees, was ik benieuwd of je ook een dergelijk artikel kunt schrijven over expliciet seksueel actieve archivarissen in fictie.
Het eerste waar ik aan moest denken was natuurlijk het stukje van Grunberg over Ingrid. Het tweede was het artikel van Hans Waalwijk in het S@P-Jaarboek over "De Archivaris": Geleerdheid, geletterdheid, wijsheid, eruditie, … list, bedrog, doodslag en moord in een geromantiseerd beroep maar daar komt hoegenaamd geen seks in voor. Ik zal hem binnenkort eens vragen of hij ook weet heeft van archivarissen die figureren in de pornografie.
Ondertussen leverden Google en een paar andere catalogi wel een paar andere interessante dingen op...

OCR-duivel
Zoeken op de termen Porn archives levert natuurlijk vooral links op naar de "archives"-pagina's van porno-sites van divers pluimage. Dus heb ik de zoekopdracht verandert in porn archivist. Dat leek een heel bijzonder artikel op te leveren:

Blijkbaar had de keurige Hugh A. Taylor in 1976 al geschreven over "porn a Federal perspective". Na downloaden van de pdf bleek niets minder waar. Het artikel heet Canadian Archives: Patterns from a federal perspective, maar de OCR-engine heeft het "from" uit de titel ontcijferd als porn. Die arme Taylor, hij draait zich waarschijnlijk om in zijn graf...

Archiveringsplicht
Zoeken op porn records keeping leerde me verder dat er in Amerika een wet is die strenge archiveringseisen oplegt aan iedereen die "sexual explicit material" produceert:

The guidelines for enforcing these laws (colloquially known as 2257 Regulations (C.F.R. Part 75), part of the United States Code of Federal Regulations, require producers of sexually explicit material to obtain proof of age for every model they shoot, and retain those records. Federal inspectors may at any time launch inspections of these records and prosecute any infraction.

Op dit moment is de status van de wet een beetje onduidelijk, omdat het ministerie van Justitie vindt dat ook degene die alleen porno publiceert aan deze eisen moet voldoen, de zogenaamde "secondary producers." Maar in 2007 heeft een rechtbank besloten dat deze definitie te ruim was en de vrijheid van meningsuiting te veel beperkte. Justitie heeft daar weer een soort beroep tegen aangetekend en dat loopt nu blijkbaar nog altijd.
Hoe dan ook, het lijkt me een bijzondere baan om op je visitekaartje te zetten, porno-div-er. Ik geloof wel dat je daarvoor naar Amerika moet, want in Nederland heb ik dergelijke regelgeving niet kunnen vinden.

Fries porno-archief
Een paar jaar geleden was er wat commotie in Leeuwarden, toen het Historisch Centrum Leeuwarden ontdekte dat het "pornoarchief" zoek was.

Het archief is aangelegd door een archivaris die begin jaren zeventig alles verzamelde wat met de Friese hoofdstad te maken had. Hiertoe behoorden ook plaatjes in pornografische boekjes van pin-ups uit Leeuwarden, ingezonden brieven met een seksueel tintje afkomstig uit Leeuwarden of de keren dat 'de Ster van de week', de erotische fotorubriek in het blad De Lach, uit Leeuwarden kwam. De man bewaarde dit allemaal nauwgezet. Volgens een gemeentewoordvoerder deed hij dit niet met rooie oortjes, maar enkel omdat hij een toegewijd archivaris was met passie voor zijn vak.

Dat is weer eens wat anders dan briefhoofden en suikerzakjes.
In 2009 hoopte de gemeente nog dat het "archief" snel geretourneerd zou worden:

"Ontzettend jammer", vindt de woordvoerder van de gemeente. Hij hoopt dan ook dat degene die het archief op zolder, onder het bed of in het nachtkastje heeft staan, dit zo snel mogelijk teruggeeft aan de gemeente.

Weet iemand of Leeuwarden zijn "XXX-archief" al terug heeft?

Australisch porno-archief
Van een heel andere orde is het archief van de Eros Foundation dat de Flinders University beheert. De Eros Foundation (of Association) is de lobby-club van de Australische "adult and entertainment" industrie. Het archief dat Flinders beheert omvat

Correspondence, newspaper clippings, reports to committees and inquiries, publications of affiliated groups and members. Publications of Australian prostitutes' associations, IV drug user groups, gay & lesbian groups and AIDS councils. Pamphlets and posters on safe sex & safe injecting, and ephemera from the sex industry.

Het archief is alleen toegankelijk voor "bona fide" onderzoekers en

Some of the material (both catalogued and uncatalogued) is sexually explicit and RESTRICTED (Classification 2) by the Office of Film and Literature Classification and is not available to persons under 18 years of age.

India-rubber dildo

Wat we ook nog hebben zijn de vrouwen- of genderstudies waarin archieven en seksualiteit onderzocht worden. Bijvoorbeeld For the Record: On Sexuality and the Colonial Archive in India (Google Books, bijna integraal) van Anjali Arondekar. Hierin is blijkbaar een grote rol weggelegd voor dildo's als archiefstuk, zoals ik opmaak uit het hoofdstuk "Archival attachments : the story of an India-rubber dildo."

This chapter centers the popular (and ephemeral) genre of mid- to late nineteenth-century pornography to interrogate the limits and possibilities of our archival habits in a history of sexuality of colonial India. Some questions I consider are: What is gained, for example, if the props and architecture of pornography become equal subjects of our archival desires? How do we make sense, in other words, of archival figurations like the india-rubber dildo, whoes colonial iconography is a primary space through which Indian male sexuality in the nineteenth century is emptied and reimagined?

Ik heb trouwens de indruk dat het hier eerder over "verzamelingen" dan echte "archieven" gaat...

Zen en de "erotic archivist"
Even de zinnen tot rust brengen...

Tuesday November 2, 1999
Moment of Zen - Ron Whittington, Porn Collector Ralph E. Whittington, erotic archivist, sifts through his files.

Grijze muizen en witte handschoenen
In april 2008 werd de beroemde Feminateek van Louis Paul Boon in de Vooruit in Gent getoond.

Curator Anne Provoost beschrijft hoe de plaatjes aan het publiek werden voorgelegd:

We wilden dat de confrontatie tussen het publiek en de feminateek zo rechtstreeks mogelijk was, zonder daarbij de veiligheid van de feminateek in gevaar te brengen.
Dus kozen we voor de opstelling van een glazen ruimte met archivarissen, acteurs die de opdracht kregen om als grijze muizen, zonder toneel te spelen, nauwgezet en met respect voor de verzameling de doosjes aan de ramen te doorbladeren. Ze kregen witte handschoenen om hun archivarisfunctie te benadrukken. Jo Boon vroeg ons ook om busjes lijm klaar te zetten. De lijm die Louis Paul Boon heeft gebruikt om de plaatjes vast te maken is in de voorbije dertig jaar verstorven. Het gebeurt bijna nooit meer dat de feminateek wordt doorbladerd. Als de afbeeldingen loslieten, hadden de archivarissen de taak ze weer vast te plakken. De feminateek ging na de voorstelling in Gent immers weer voor jaren het archief in.

Duurzame toegankelijkheid
En dan is er nog Kurt Bollacker die zich in 2007 afvroeg hoe digitale kunst op het internet het best bewaard kon worden. Zijn antwoord was: kijk naar online-pornografie:

I guarantee that a wealth of pornography from the late 20th century will survive in digital distributed form (because) it's a social model that's working extremely well.

Bij Beeld en Geluid hebben ze blijkbaar minder vertrouwen in het duurzame karakter van de pornofilmpjes die online staan. In 2009 zei Liselotte Doeswijk hierover:

Pornografie maakt een belangrijk deel uit van internetcultuur. 'Sterker nog: internet, net als video vroeger, is er groot mee geworden. Daarom gaan we in de toekomst misschien ook porno bewaren. Al wordt het lastig om voor dit genre criteria op te stellen.'

Ook hierbij ben ik eigenlijk benieuwd of Beeld en Geluid dit voornemen heeft uitgevoerd.

Maar goed, dat is eigenlijk allemaal alleen maar bijvangst. Waar het om ging waren kierende archivarissen...
Weet iemand of er boekjes of verhalen zijn waarin (mannelijke en of vrouwelijke) archivarissen expliciet van bil gaan?

Plaatjes: Porn folder van XKCD en de Feminateek van Anne Provoost

Wat moet je overbrengen?

noreply@blogger.com (Ingmar Koch) — Mon, 30 Jan 2012 08:00:00 +0000

Vorige week vrijdag had ik net System Migrations to Archives van Richard Lehane gelezen, toen Marco een blogje op BREED schreef over digitale duurzaamheid in het Besluit Informatiebeheer.

Artikel 31.
Bij overbrenging van documenten als bedoeld in artikel 12 van de wet wordt, in het geval het in een informatiesysteem opgenomen documenten en informatiebestanden betreft, het informatiesysteem, voor zover onmisbaar voor raadpleging, overgebracht.
Dat betekent dat, als ik vandaag digitale archiefbescheiden over zou moeten brengen, ik ook het DMS Filenet Panagon over zou moeten brengen. Over een jaar zou ik het zaaksysteem Verseon 2.0 over moeten brengen. Maar we hebben het informatiesysteem zelf ook nog nodig!!!

Hij doet een beetje schamper over deze bepaling en beëindigt het blogje met Ik lach me een natte broek en ben blij dat ik geen archivaris ben. Succes ermee, mensen!
Maar zo gek is artikel 31 helemaal niet, als ik Lehane goed begrijp.
In New South Wales werken ze aan

a digital recordkeeping system that can encompass other digital recordkeeping systems – a system of systems – rather than simply a digital repository storing digital objects. Instead of focusing on the challenges of preserving digital objects as clusters of discrete files, State Records’ digital archives will aim to preserve agency records in context, as integral parts of agency recordkeeping systems.

Zij stellen dat de meeste "digital preservation tools" gericht zijn op individuele bestanden: characterisation, conversie, metadata-extractie gaat allemaal over individuele bestanden. Ook de manier waarop digitale archiefbestanden geschikt gemaakt worden (ADA in ED3-termen, SIP in OAIS-taal) om in een digitale depots te kunnen worden opgenomen is vaak gefocust op individuele bestanden. Lehane verwijst onder andere naar Bagger (een tool van de Library of Congres) en Manifest Maker van The National Archives of Australia, maar het geldt ook voor de Raw Ingest Tool die het Nationaal Archief ontwikkeld heeft.
Maar zegt Lehane, deze hulpmiddelen kunnen niet overweg met archiefstukken die niet uit nette digitale bestanden bestaan:

The file-level focus of these tools also mean that they are poorly suited for processing consignments of digital records that don’t exist as neat sets of files: for example, digital records within digital recordkeeping systems, database-backed business systems, or digital records stored in cloud-based services. [...]
A file-level approach to transfer may also ultimately impair users of digital archives. From an access perspective, the object of the digital archives is not to create a library of digital objects that readers can peruse but a live recordkeeping system that the public can access for authoritative and meaningful records and that agencies can continue to rely on for evidence of their business activities.

Dit heeft natuurlijk alles te maken met het beroemde, maar vaak nauwelijks begrepen, records continuüm.
Door het zo nadrukkelijk over "voor" en "na" overbrenging te hebben, lijkt het net alsof de activiteiten die nodig zijn om archieven duurzaam toegankelijk te houden (zoals preservation planning of conversies) pas na export voor overbrenging hoeven plaats te vinden.

In a sytem migration approach, the formal transfer of digital records becomes just one element of a larger project, sitting in parallel with other processes suchs as preservation planning, metadata mapping, data extraction, quarantine, file characterisation, format migration etc. This approach allows for flexible workflows that stage preservation processes at the most appropriate moment for any given consignment of digital records.

Grafisch geeft Lehane dat als volgt weer:

Tenslotte stelt dat Lehane dat de term overbrenging de nadruk veel te veel legt op overdracht van beheer. Aangezien de meeste (overheids)organisaties niet in staat of bereid zijn om zelf "voor altijd" voor hun digitale archieven te zorgen, blijft overbrenging essentieel. Maar er zullen ook organisaties zijn die wel zelf voor hun archieven kunnen en willen blijven zorgen. Op rijksniveau is dit de facto het geval bij bijvoorbeeld het Kadaster (en in een andere vorm bij de Rijksuniversiteit Leiden). Maar overbrenging is geen essentieel aspect van archiveren, in tegenstelling tot toegankelijk maken (of houden) in al zijn facetten.

Bij allerlei gelegenheden zijn er wel mensen die verkondigen dat we in de toekomst digitale archieven niet meer overbrengen (postcustodial heet dat in de archivistiek).
Misschien wel, misschien niet, ik heb echter de indruk dat de meeste mensen die dit zeggen, zich niet of nauwelijks gerealiseerd hebben wat de consequenties van wel of niet overbrengen zijn. Lehane licht een tipje van de sluier, maar misschien moeten we hier toch eens wat meer aandacht aan gaan besteden...

En die Kookaburra?
Ach, het is een Australische vogel en ik zag er gisteren toevallig een in Aachener Tierpark, waar hij trouwens heel begrijpelijk Lachender Hans genoemd wordt.

Gerelateerd
Uitlenen van overgebrachte archieven

37 en 7

noreply@blogger.com (Ingmar Koch) — Sun, 29 Jan 2012 07:01:00 +0000

H. wordt vandaag 37 en we zijn ook nog eens 7 jaar getrouwd.

Gelezen: Multatuli - Max Havelaar of de koffiveilingen der Nederlandsche Handelsmaatschappy

noreply@blogger.com (Ingmar Koch) — Sat, 28 Jan 2012 14:35:00 +0000

De afgelopen weken heb ik de "historisch-kritische uitgave, verzorgd door A. Kets-Vree" van "de" Max Havelaar gelezen. Voor wie het verhaal niet kent, daar kun je hier meer over lezen. Maar lees het boek vooral zelf en laat je niet afschrikken door het feit dat het 150 jaar oud is. Het is en blijft een knap boek, dat (toen al) de grenzen tussen roman en werkelijkheid doorbrak en speelde met vertelperspectief en vertellers.
Het bijzondere aan deze uitgave is het tweede deel, "Apparaat en commentaar." Dat tweede deel is ruim twee keer zo dik als de roman zelf en bevat naast de editie-geschiedenis - waar ik nog wat over ga zeggen - ook nog 180 pagina's commentaar en bijna 400 pagina's variantenapparaat.
Deze uitgave van de Max Havelaar is gebaseerd op de vijfde druk uit 1881, dat is de laatste druk die nog tijdens het leven van Multatuli tot stand is gekomen (en geaccordeerd). In haar verantwoording voor deze keuze beschrijft Kets uitgebreid de onderlinge verhouding tussen het manuscript en de eerste vijf drukken en hun autorisatie door de auteur.
De eerste druk, uit 1860, is gebaseerd op het originele manuscript van Multatuli, maar de bezorger - Jacob van Lennep - heeft flink gestreept in jaartallen, persoons- en plaatsnamen om de herkenbaarheid te verkleinen. Maar, omdat Multatuli deze aanpassingen geautoriseerd heeft, geldt deze wel als een goede basistekst.
De tweede druk is in 1860 verschenen tegen de wens van de auteur in en is dus niet geautoriseerd. Wat deze druk nog bijzonderder maakt, is dat er een "dubbeldruk" van is gemaakt. Dat wil zeggen er zijn onverklaarbare verschillen tussen verschillende exemplaren van dezelfde druk. Waarschijnlijk heeft de uitgever - De Ruyter - in 1865, toen de reguliere tweede druk bijna uitverkocht was, een nieuwe druk op basis van nieuw zetsel gemaakt. Op de titelpagina staat echter "gewoon" dat het om de tweede druk van 1860 gaat.
In 1870 verkoopt De Ruyter het kopijrecht inclusief de laatste 22 exemplaren van de tweede druk aan Schadd, die in datzelfde jaar een derde druk uitgeeft. Ook deze is niet door Multatuli geautoriseerd: Uit de courant verneem ik dat m'n Ideën en de Havelaar herdrukt zyn schrijft hij in een brief.
In 1873 verkoopt Schadd de resterende exemplaren van de derde druk en het kopijrecht aan Funke. Die vraagt wel aan de auteur of hij het boek voor een vierde druk gereed wil maken. In deze druk probeert Multatuli de meeste wijzigingen die Van Lennep heeft doorgevoerd ongedaan te maken en hij vult het boek aan met allerlei noten en aantekeningen.
In 1880 wordt het kopijrecht voor de derde keer in tien jaar verkocht, dit maal aan Elsevier. De vijfde druk die Elsevier uiteindelijk in 1881 uitgeeft, is ook weer gecorrigeerd door de auteur.
Hiermee zijn dus het manuscript en drie van de zes drukken "authentieke" Max Havelaars. Kets zegt daarover:

Voor de editeur zijn deze versies in principe gelijkwaardig. Een objectief geldige keuze voor één ervan kan niet worden gemaakt, omdat ze alle bepaalde voor-, maar ook nadelen hebben, die door hun ongelijksoortigheid niet tegen elkaar weggestreept kunnen worden.

En dat geldt in feite zelfs voor de twee (drie) ongeautoriseerde drukken, omdat Multatuli bij het corrigeren voor de vierde druk, een exemplaar van de derde druk als legger gebruikte. En die derde druk was weer gebaseerd op de dubbeldruk van de tweede druk, die weer gebaseerd was op de reguliere tweede druk.
Waarom is dit nu allemaal interessant?
Deze drukgeschiedenis laat zien dat boeken zeker archiefstukken kunnen zijn. Daarmee is dit stukje eigenlijk een soort opmaat voor een stukje dat ik nog wil schrijven over de artikelen van Yeo waar Ruud mij een week of twee geleden op attendeerde.
Wordt dus nog vervolgd

Gerelateerd
Fusie van de KB en het NA

Pas op een wolf! #hvog

noreply@blogger.com (Ingmar Koch) — Fri, 27 Jan 2012 08:30:00 +0000

Sinds een paar dagen speelt deze fabel van Aesopus constant door mijn hoofd en het NCDD-symposium heeft dat niet minder gemaakt.
Twintig jaar geleden verscheen Machineleesbare gegevensbestanden: archivering en beheer bij het Rijk van de Algemene Rekenkamer. De teneur van dit rapport over "digitale duurzaamheid" was: het is vijf voor twaalf, er moet nu echt iets gebeuren anders raken we heel veel digitale bestanden en archieven kwijt.
Ik citeer de aanbevelingen (p.31-32):

Eigenaren van MLG's dienen een schriftelijk vastgelegd bewaarbeleid te ontwikkelen voor MLG's

Bescherming van gegevens moet onderdeel uitmaken van dit bewaarbeleid

Mogelijkheden van secundair gebruik van MLG's dienen meer aandacht te krijgen

De regelgeving op het terrein van de archivering en het beleidskader moeten worden toegesneden op het archiveren van MLG's. Voortvarendheid is hierbij op zijn plaats.

De Algemene Rijksarchivaris zou ten behoeve van de politieke meningsvorming over de mate waarin en de wijze waarop MLG's voor het cultuurhistorisch erfgoed van belang zijn een standpunt dienen te formuleren over het vraagstuk van het beheer van gearchiveerde MLG's

Inzicht in de creatiekosten en de archiveringskosten van MLG's moet vergroot worden

Aan het archiveringsaspect moet al in de ontwikkelingsfase van een informatiesysteem aandacht worden besteed

Wanneer de eigenaar gebruik maakt van de diensten van een rekencentrum, moeten - schriftelijk vastgelegde - afspraken over het beheer en de archivering van MLG's worden gemaakt.

Sinds die tijd roepen wij archivarissen en inspecteurs uit volle borst en om de haverklap dat er nu toch echt iets moet gebeuren om de duurzame toegankelijkheid van digitale bestanden te garanderen, want anders raken we heel, heel veel kwijt en kunnen we ons HANDELEN NIET VERANTWOORDEN!
Ik wil hier niet suggereren dat we dit met kwade opzet doen, we zijn allemaal integer en bedoelen het allemaal heel goed.
Maar lopen we niet het risico dat we net als Gonzo niet meer geloofd worden?
Hoeveel is er de afgelopen jaren kwijt geraakt dat echt pijn heeft gedaan?
Ik kan me eigenlijk alleen het debacle met de Arbeidsvoorziening en de ESF-gelden herinneren. Dat heeft een paar miljoen gekost (en daar heeft de Rijksarchiefinspectie destijds nog een interessant rapport over geschreven.) Maar al met al heeft dit weinig blijvende indruk gemaakt, waard00r onze waarschuwingen vooral de indruk wekken paniekzaaierij te zijn.
Dinsdag bij het NCDD-symposium heb ik het eerste deel van de "break-out sessie" over preservation meegemaakt en in die drie kwartier ging het nauwelijks over preservation. Het enige dat er een beetje over ging was dat het niet verstandig is om spaties in je bestandsnamen te gebruiken...
De rest van de tijd ging het over nare IT-afdelingen en bestuurders en managers die maar niet snappen dat duurzame toegankelijkheid belangrijk is. Die mensen snappen niet dat we HEEL VEEL INFORMATIE KWIJT RAKEN! En het lijkt erop dat wij denken dat ze het wel zullen snappen, als we dat maar vaak genoeg herhalen.

Ik denk dat we ondertussen moeten concluderen dat het waarschuwen voor wolven de afgelopen twintig jaar nauwelijks effect heeft gehad en wel eens tegen ons zou kunnen gaan werken. We hebben dus ook een Cousin Norman nodig!

Ik weet alleen nog niet hoe die eruit zou moeten zien...

Gerelateerd
Strategische agenda van de NCDD

Elisabeth Eybers - Taalles

noreply@blogger.com (Ingmar Koch) — Thu, 26 Jan 2012 15:20:00 +0000

Taalles

Die eerste mededele wat mens leer
vóór drie jaar oud is lewenslank genoeg
om die akuutste nood te formuleer
soos: ek het honger ... hou van jou ... is moeg ...

Plots uit die soet ontmoeting weggeruk
het hulle ’n nuwe saamkomplek ontdek
om oor en oor, onnosel van geluk,
toereikend te verduidelik: jy en ek ...

’n Maand daarna – want tyd bring raad – hanteer
hul moeiteloos diggeweefde sin,
die voegwoorde van kunstige verweer
soos: daarenteen ... ondanks ... desnietemin ...

Elisabeth Eybers (1915-2007)

Omdat het gedichtendag is.

Gerelateerd
Op een bankje in de tuin

De techniek van de toekomst

noreply@blogger.com (Ingmar Koch) — Wed, 25 Jan 2012 13:20:00 +0000

De toekomstige technische ontwikkelingen in beeld gebracht.
Het plaatje hierboven is maar een ruwe indruk, de website van Envisioning Technology is nog veel mooier. Daar worden ook alle ontwikkelingen verder uitgelegd, bijvoorbeeld Procedural Storytelling (2020), Invitro Meat (na 2020, zie ook dit filmpje en lees ook Oryx and Crake), Retinal Screens (na 2030) en telepresence (na 2020).

We gaan bijzondere tijden tegemoet.

Gerelateerd
Boeken in de toekomst
Data deluge, data visualisatie en archieven
Infopocalypse, kent u dat?

Een afdruk van Google Earth in de rechtzaal

noreply@blogger.com (Ingmar Koch) — Tue, 24 Jan 2012 09:00:00 +0000

Ha, dat is een mooie rechtszaak die Arnoud hier behandelt.

In deze fiscale strafzaak werd de maat van een advocatenkantoor vervolgd wegens belastingontduiking en valsheid in geschrifte. Zo werden er facturen en orderbonnen vervalst, en zouden er producten zakelijk gekocht zijn om die vervolgens privé te gebruiken zonder dit aan te geven als loonuitkering. Onder meer had men bonnen gevonden voor lichtgele Bubble Club fauteuils, en daarna Google Earth geraadpleegd om te constateren dat deze in de eigen achtertuin van deze maat stonden.

Geverbaliseerd is hoe via Google Earth het privéadres van verdachte is opgezocht en hoe vervolgens is ingezoomd op de tuin van verdachte, waarin verbalisante twee gele stoelen zag staan die volgens haar grote gelijkenis vertonen met de door verdachte gekochte stoelen.

De advocaten van de verdachte, Dorenbosch en Spong, vonden dit het gebruik van een onrechtmatige opsporingsmethode:

Ter onderbouwing van dit standpunt heeft de verdediging vooropgesteld dat de woning en tuin van verdachte plaatsen zijn waar betrokkenen een 'reasonable expectation of privacy' in de zin van artikel 8 EVRM mogen hebben. Het via Google Earth inzoomen op een private plaats is geen in de Wet Bijzondere opsporingsbevoegdheden (BOB) voorziene opsporingsmethode. Uitgangspunt van de BOB- wetgever is geweest dat opsporingsmethoden die inbreuk maken op de privacy een specifieke grondslag in de wet behoeven en dus niet kunnen worden gebaseerd op algemene taakstellende bepalingen als artikel 2 Politiewet 1993 of artikel 141 Sv. Tenslotte is nog aangevoerd dathet via Google Earth inzoomen op een private locatie niet als een lichte inbreuk op de persoonlijke levenssfeer kan worden beschouwd.

De rechtbank geeft aan dat ze de informatie die via Google Earth verkregen is, niet als bewijs zal gebruiken, maar wijst het ook niet af. Het gebruik van Google Earth kan niet gezien worden als het gebruik van bijzondere technische opsporingsmiddelen, aangezien iedere burger dit kan doen. Hierbij gaat de rechtbank uit van de memorie van toelichting bij artikel 2 van de Politiewet, waarin de minister stelt:

als ieder ander kan rondkijken in de digitale wereld en kennis kan nemen van de voor een ieder raadpleegbare informatie. (...) Zoals de politie, al dan niet in burger, op straat mag surveilleren en rondkijken, zo mag een rechercheur vanachter zijn computer hetzelfde doen op internet. Een uitdrukkelijke wettelijke grondslag is daarvoor niet nodig.

Er zijn natuurlijk allerlei opmerkingen bij die foto te maken, zoals dat die meneer de stoelen misschien voor een dagje of weekje geleend had en dat Google net op dat moment "langs kwam", maar dat laat ik maar voor wat het is.
Wat mij wel heel erg verbaast, is deze zin uit het vonnis:

In de onderhavige zaak heeft de verbalisante via Google Earth, zijnde een voor iedereen op internet raadpleegbare informatiebron, ingezoomd op de tuin van medeverdachte verdachte, hetgeen een momentopname in de vorm van een fotoafdruk van deze tuin heeft opgeleverd die aan het dossier is toegevoegd.

Blijkbaar is een schermafdruk goed genoeg en heeft de politie geen moeite gedaan om van Google een "originele" foto te krijgen.

Gerelateerd
Misdaad op Google Street View
Googelende rechters

Plaatje: Google Earth Magazine van mister brown

...maar 't schiet verre!

noreply@blogger.com (Ingmar Koch) — Mon, 23 Jan 2012 08:00:00 +0000

Briljante strip van Ilah...
Lees hier een interview van een paar jaar geleden door Peter Breedveld (van Frontaal Naakt) met haar.
En voor degene die niet snappen waarom het zo grappig is (waarschijnlijk zijn dat vooral "Hollanders"), luister naar de geniale Arno (toen nog bij TC Matic)

Wachtwoord delen als teken van liefde

noreply@blogger.com (Ingmar Koch) — Sat, 21 Jan 2012 08:30:00 +0000

In Amerika (waar anders zou ik bijna schrijven) schijnt het onder tieners al een tijdje gebruikelijk te zijn om wachtwoorden uit te wisselen als een teken van liefde.

The digital era has given rise to a more intimate custom. It has become fashionable for young people to express their affectionfor each other by sharing their passwords to e-mail, Facebook and other accounts. Boyfriends and girlfriends sometimes even create identical passwords, and let each other read their private e-mails and texts.

Sommigen, en dat is toch wel vertederend, spreken samen een wachtwoord af, waar hun liefde uit blijkt. Hij ILoveAly, zij ILoveKevin. Beetje korte wachtwoorden, maar wel süß...
Wat ik het opvallendste in het hele artikel vind, is de vergelijking met sex die door verschillende "deskundigen" gemaakt wordt. Rosalynd Wiseman, auteur van het boek Queen Bees and Wannabes zegt:

Sharing passwords, she noted, feels forbidden because it is generally discouraged by adults and involves vulnerability. And there is pressure in many teenage relationships to share passwords, just as there is to have sex.

En Patti Cole, moeder van een zestien-jarig meisje en kinderpsycholoog denkt:

young people are sometimes drawn to such behavior as they might be toward sex, in part because parents and others warn them against doing so. "What worries me is we haven’t done a very good job at stopping kids from having sex,” she said. “So I’m not real confident about how much we can change this behavior.”

Op Gizmodo heeft Sam Biddle zelfs een soort handleiding (niet per sé voor tieners trouwens) gemaakt met welke wachtwoorden je wel kunt (of zelfs moet) delen en welke niet:

Netflix - Ja zeker
e-mail - Never nooit
Facebook - Never nooit
AIM - Never nooit
Telefoon - ja, doe maar
Computer - ja doe maar [maar - voeg ik daar aan toe - als je vriendje Joran van der S. heet, kun je het wachtwoord beter niet vragen...]

Mijn kinderen zijn nog niet zo oud, dus ik heb hier nog geen ervaring mee, maar komt dit ook in Nederland voor?
Is het ook hier een probleem?
Moet er iets gebeuren?
Of is dit een typisch Amerikaans probleem?

(Overigens, mijn vrouw en ik weten ook de wachtwoorden van elkaars e-mailaccounts...)

Gerelateerd
Informatiebeveiliging door bewustwording? Ja natuurlijk!
Monumentale accounts

Foto: Passwords are like pants van Richard Parmiter

Boeken te geef

noreply@blogger.com (Ingmar Koch) — Fri, 20 Jan 2012 08:00:00 +0000

Als je zelf de logistiek regelt, mag je ze gratis hebben...

Marianne Amelink - 9 maanden dagboek
M. de Blois - Contouren van het recht
B. Bos - Wetenschap en zinervaring
Joop Braakhekke - Kookgek op safari
Joop Braakhekke - Kookschrift van een kookgek 1, 2, 3 en 4
T. ten Cate - DOP-Methodiek. Instrument voor analyse van kwaliteit en risico's op gebied van documenthuishouding
Daphne Dekkers - De geboorte van een gezin
Daphne Dekkers - De geboorte van een moeder
Arlene Eisenberg - De peuterjaren
En bracht de schare tot kalmte. Bespiegelingen over de gemeentesecretaris door de eeuwen heen
David Gilmour - De filmclub
C.P.J. Goorden, Algemeen Bestuursrecht Compact
Theo IJzermans - Alles perfect, toch?
D. Klein, N.A. McClelland, M. Haslam, Art Deco. Ontstaan, ontwikkeling en opleving van deze decoratieve stijl
P.L. Koopman, Compendium van het Staatsrecht
P.L. Koopman, Management en besluitvorming in organisaties
Lekker sapje, smakelijke sappen, shakes & smoothies
Multatuli - Max Havelaar, of de koffieveilingen der Nederlandse Handelsmaatschappij
G. Parker - Spain and the Netherlands 1559 - 1659. Ten studies

Wie het eerst komt, het eerst maaltijd

Plaatje: London Green Fair 2011 - Books for free van myndzcommunity

Costa Concordia en webarchivering

noreply@blogger.com (Ingmar Koch) — Thu, 19 Jan 2012 08:00:00 +0000

Het lijkt een rare relatie, de schipbreuk van de Costa Concordia en webarchivering, maar toch...
Na een tweet van Marieke Guy las ik een artikel van Kate Hodges in The Guardian. Hodges beschrijft daarin hoe ze in 1988 als vijftienjarige tijdens een schoolreis de schipbreuk van de Jupiter in de haven van Piraeus overleefde. Ze beschrijft hoe ze van het schip gleed en naar een reddingsboot zwom. Hoe de pers meteen aan de kade stond met camera's en vragen en dat ze kort met haar ouders kon bellen. En dan schrijft ze:

I didn't know what to say or where to start, and just ended up insisting that they record all the news coverage. I wanted to absorb as much information about the incident as I could. I needed context, perspective, and to appreciate how it was being covered in the UK. Unlike us, the survivors of the Costa Concordia will have the benefit of archived online coverage. I'm sure that they will plough through it, scouring for details to help them define their part in the story and make sense of the event.

In die zin is het archiveren of collectioneren van websites dus meer dan "cultureel erfgoed bewaren." Het kan betrokkenen helpen bij het betekenis geven en verwerken van een dergelijke ingrijpende gebeurtenis.
Dit is ook wat The Internet Archive deed met de 9/11-nieuwsuitzendingen. En als de KB zijn web-acquisitie meer richt op dit soort ingrijpende gebeurtenissen, dan is de kans op huilende bezoekers in de (digitale) leeszaal natuurlijk ook groter.

Gerelateerd
Over het maken van soja-saus en het bewaren van websites
Websites archiveren of websites verzamelen

Fusie van de KB en het NA

Universele toegang tot alle kennis

De foto komt uit het album van Het Parool