Jan Stedehouder » Interculturalisatie

Her(uit)vinding, leren van Malcom X

jan — Sun, 31 Jul 2011 18:56:10 +0000

Hoe vaak kun je je als mens opnieuw uitvinden? Hoe herpak je jezelf na tegenslagen? Wat doe je als datgene waar je jaren in hebt geloofd, voor hebt gestreden onjuist blijkt te zijn? Wat voor waarde heeft een inkijk in de Afro-Amerikaanse burgerrechtenbeweging van de jaren 50 en 60 voor ons vandaag? Sinds vorige week ben ik Malcolm X: A Life of Reinvention aan het lezen. Het is een fascinerend boek over een man en zijn transformaties als mens en zwarte activist. En iedere keer weer die vraag: Is de blanke bereid om mij als zwarte man werkelijk als gelijke te beschouwen? Of uiteindelijk toch niet? Wat maakt het boek zo fascinerend? Waarom bekruipt mij een gevoel van onbehagen als ik in de spiegel kijk die Malcom X heet?

Voor alle helderheid, ik heb het boek nog niet uit. Ik ben nog niet eens halverwege. Malcom X: A Life of Reinvention beschrijft het leven van een man die op jonge leeftijd zijn vader verloor met een moeder die in een psychatrische kliniek opgesloten zat. Zijn ouders waren aanhangers van Marcus Garvey. Garvey was voorstander van complete segregatie. De enige kans voor zwarte emancipatie was gelegen in complete afscheiding

. . . → Lees verder: Her(uit)vinding, leren van Malcom X

Alma Karibense, een Caraïbische ziel

Jan Stedehouder — Sat, 02 Jul 2011 20:02:53 +0000

Op 1 juli 2011 was het moment van afscheid dan toch daar. Exact tien jaar nadat ik bij de Stichting Welzijnsbevordering Antillianen Arubanen (SWA) ben begonnen kwam er een officieel einde aan mijn werk voor de Antilliaanse gemeenschap. De ouderengroep Amor i Alegria en mijn collega’s hebben er iets moois, gedenkwaardigs van gemaakt. Het was een mooie afsluiting van een bijzondere periode in mijn leven.

Ik had specifiek gevraagd om het organiseren van mijn afscheid in samenwerking met de ouderengroep. De SWA is een organisatie voor hulpverlening. De forse bezuinigingen gaan helaas niet aan de deur van de SWA voorbij en dat betekent grote veranderingen in de wijze waarop we ons werk voort kunnen zetten. De SWA moet zich meer richten op zorg, en meer dan ooit op die Caraïbische Nederlanders die wel zorg nodig hebben maar door tal van problemen nooit een fatsoenlijke indicatie hebben gekregen. Misschien zullen we ons ook op andere groepen in de samenleving moeten richten.

Maar de SWA is in 1976 opgericht als organisatie voor en door Antillianen in Rotterdam. Mijn collega’s, en ikzelf, werken bij de SWA vanuit een innerlijke motivatie, een betrokkenheid bij de Antilliaanse gemeenschap, vanuit een wil bij te dragen

. . . → Lees verder: Alma Karibense, een Caraïbische ziel

In memoriam: Joceline Clemencia

Jan Stedehouder — Wed, 01 Jun 2011 20:37:10 +0000

Vanmorgen kwam het bericht binnen dat Joceline Clemencia is overleden. De naam zal veel lezers van mijn weblog weinig zeggen. Zij heeft zich in gezet voor de emancipatie van de ‘yu di tèra’, het landskind van de Nederlandse Antillen. Ik heb haar leren kennen in 1991/1992. Joceline was directrice bij Sede di Papiamentu, de organisatie die het gebruik van het Papiamentu, de moedertaal op Aruba, Bonaire en Curacao, moest bevorderen. Ik werkte bij het projectteam BVO/LADVO (vergelijkbaar met het VMBO) en was bezig met de invoering van de eerste Papiamentstalige onderwijsvorm op Curacao. Ik kreeg direct met Joceline te maken in het kader van een andere opdracht. Sede di Papiamentu was opdrachtgever voor het schrijven van een raamwerk voor Papiamentstalig basisonderwijs. Dat was toen, en nu, een moeilijk onderwerp. Is het logisch dat je als kind op de eerste plaats onderwezen wordt in je moedertaal, in die taal schoolse vaardigheden op doet en vandaar uit andere vaardigheden leert, waaronder een solide beheersing van vreemde talen? Hoe zouden wij het vinden als Nederlandssprekenden om bij de eerste schooldag geconfronteerd te worden met een lieve leerkracht die uitsluitend Chinees sprak? Volgens mij hoef je geen onderwijskundige of pedagoog te

. . . → Lees verder: In memoriam: Joceline Clemencia

Wil je Fragmenten volgen, maar niet alles?

jan — Mon, 30 May 2011 06:38:26 +0000

Fragmenten is mijn digitale zeepbox, hangplek en meditatieruimte. Nu ben ik in mijn leven met verschillende dingen bezig (wie niet) en ik kan me voorstellen dat je niet in alles even geïnteresseerd bent. Ik ben even met Feedburner aan het stoeien geweest en je mag nu kiezen uit verschillende newsfeeds.

Alle artikelen over open source, open standaarden, open content, open overheid, open data, digitale geletterdheid en digitale burgerrechten verschijnen voortaan onder het kopje Aandacht voor Open: linkje naar feed .

De komende periode ga ik meer schrijven over interculturalisatie, cultuurconflict en hoe we daar mee om kunnen/moeten gaan. Deze bijdragen zijn terug te vinden onder het kopje Interculturalisatie: linkje naar feed

Wat ook meer aandacht gaat krijgen zijn geloof en spiritualiteit, bezien vanuit het perspectief van een Jehovah’s Getuige. Deze artikelen zijn het meest persoonlijk, gericht op innerlijke beschouwing en verwondering over wat ik zie en mee maak. Ze zijn terug te vinden onder het kopje Geloof, spiritualiteit en het echte leven: linkje naar feed

Wil je alles blijven volgen? Dat kan natuurlijk nog steeds via de feed van Fragmenten

Waar haalt hij het lef vandaan!

jan — Wed, 25 May 2011 07:07:09 +0000

Hoeveel kun je leren op een congres dat als thema ‘Jeugdcriminaliteit op Curaçao en in Nederland‘ heeft? Want ‘we’ hebben een probleem in Nederland. Antillianen zijn prominent aanwezig op de verkeerde lijstjes; overlast, criminaliteit, schooluitval, uitkeringsafhankelijkheid, maak niet. Bedenk een lijstje voor wat voor probleem maar ook en Antillianen, of liever, Caraïbische Nederlanders, komen er op voor. Het is soms afwachten of Marokannen de koppositie innemen, maar daarbij heb ik altijd het gevoel dat die positie afhangt van welke middelen op dat moment verdeeld moeten worden (noem me maar ‘cynisch’). Waarom duiken Caraíbische Nederlanders op die verkeerde lijstjes op? Is dat eenvoudigweg een kwestie van hard werken en etnisch ondernemersschap? Of zijn er toch andere verklaringen?

De inleiders deden wat van hen werd verwacht. Frank Bovenkerk herhaalde nog maar een keer dat de Antilliaanse criminele carrière toch echt afwijkt van iedere andere criminele carrière en een overeenkomsten vertoont met de Italiaans/Amerikaanse georganiseerde misdaad. Zonder dat ‘georganiseerd’ dan. Gert Oostindie herhaalde nog maar een keer dat Nederland en Curaçao spastisch met elkaar om gaan en er om die reden niet toe komen de werkelijke problematiek aan te pakken. O ja, het slavernijverleden is volstrekt niet relevant

. . . → Lees verder: Waar haalt hij het lef vandaan!

Op zoek naar alternatieve gezichtspunten

jan — Sat, 07 May 2011 20:01:42 +0000

“Aan het maken van veel boeken komt geen eind, en veel toewijding [eraan] is afmattend voor het vlees”, zo stelde koning Salomo. Er zijn altijd nieuwe onderwerpen die te boeiend zijn om te laten liggen en ik moet me vaak bedwingen om niet weer iets nieuws op te pakken. Tijd hè. Dus beperk ik me grotendeels tot boeken (en ander leesmateriaal) over de relatie technologie-gebruiker, over interculturalisatie en mijn geloofsovertuiging, met uitstapjes naar historische onderwerpen gedurende mijn vakanties (zoals Het Baader-Meinhof Complex, van Stefan Aust, wat met stijgende verbazing wordt gelezen). Maar altijd is daar de behoefte aan een nieuwe intellectuele uitdaging, het zoeken naar alternatieve gezichtspunten op de werkelijkheid, op het nieuws, ongeacht of ik het met die gezichtspunten eens ben. En zijn vorige week twee nieuwe boeken op de leestafel terecht gekomen: The Spirit Level en Prosperity without Growth. Twee boeken die een alternatieve kijk op welvaart, economie en economische modellen bieden, een kijk niet zonder controverse is.

The Spirit Level heeft behoorlijk wat kritiek gekregen, wat weer mooi is samengevat op Wikipedia. De centrale these is dat samenleving die economisch gelijkwaardiger zijn ingericht ook in sociaal en gezondheidsopzicht gelijkwaardiger zijn. De statistische onderbouwing

. . . → Lees verder: Op zoek naar alternatieve gezichtspunten

Vijf manieren om een stageplaats op voorhand te verknallen

jan — Tue, 26 Apr 2011 08:49:47 +0000

Het wordt de komende jaren niet gezellig in welzijnsland. De lokale overheden moeten fors bezuinigen en alles wat maar ‘sociaal’, ‘cultureel’ of ‘welzijn’ heet kan rekenen op scherpe afname van de budgetten. Dat betekent minder activiteiten, minder projecten en minder medewerkers die nodig zijn. Er komen mensen op straat te staan. Kortom, als je nu als MBO-er of HBO-er in een opleiding voor de welzijnssector zit dan kijk je aan tegen een gure arbeidsmarkt met een enorme concurrentie van recent ontslagen welzijnswerkers. Het aantal mogelijke stageplaatsen neemt met het afnemen van de activiteiten en projecten natuurlijk ook fors af, waardoor je zelfs goed je best moet doen om aan een onbetaalde stageplaats te komen. Zonder stage geen diploma. Ik heb in 2011 al weer tientallen e-mailtjes ontvangen gehad van MBO- en HBO-leerlingen en een fors deel daarvan was echt om te huilen. Mijn contacten met de docenten maken duidelijk dat de leerlingen wel leren hoe ze moeten solliciteren, maar dat in de praktijk niet altijd toepassen. Zucht! Dames en heren sollicitanten, bij deze de vijf belangrijkste manieren om een stageplaats op voorhand te verknallen, de vijf snelste manieren om je e-mail met sollicitatie in de prullenbak te laten belanden.

. . . → Lees verder: Vijf manieren om een stageplaats op voorhand te verknallen

Sociale betrokkenheid als oplossing voor grote problemen

jan — Wed, 20 Apr 2011 08:37:51 +0000

Of, zoals Jocelyn Wyatt, het stelt: grote problemen vereisen geen grote oplossingen, maar een oplossing die gedragen wordt op het microniveau. In de presentatie “Design Thinking for Social Inclusion” beschrijft Wyatt hoe je sneller tot effectieve oplossingen komt als je heel vroeg in het ontwerpstadium lokale deskundigheid betrekt bij het proces. Ze laat aan het begin van haar presentatie al gelijk horen hoe een op zich goed initiatief, het aanbieden van schoon drinkwater, toch niet aankomt bij de mensen die dit het hardst nodig hebben.

Jocelyn beschijft het gezin van Shanti dat nog steeds water uit de put haalt, ondanks het besef dat dit water zeker niet schoner of gezonder is. De nabijgelegen waterfabriek levert schoon drinkwater voor 20 cent per 5 gallon, een bedrag dat binnen het budget van Shanti valt. Waarom maakt ze toch geen gebruik van het schonere water? Drie redenen:

Het water mag alleen worden afgehaald in speciale containers van 5 gallon en die zijn door Shanti niet op haar hoofd te dragen. Ze zijn ontworpen voor transport met de fiets of een brommer (en die liggen wel buiten het gezinsbudget); Haar man kan het water vanuit zijn werk afhalen, maar de waterfabriek

. . . → Lees verder: Sociale betrokkenheid als oplossing voor grote problemen

Robert Chambers, open source en diversiteit (2): digitale geletterdheid

jan — Fri, 12 Feb 2010 09:29:12 +0000

‘Digitale geletterdheid’ is toch wel een van mijn centrale thema’s. Misschien heeft het er mee te maken dat ik mijn dagelijkse werk zie hoe de overheden meer en meer diensten via het internet aanbieden en vervolgens merk hoeveel moeite mensen hebben daar gebruik van te maken. Hoe kan de vrije en open source gemeenschap bijdragen aan een betere digitale geletterdheid? Dit was een van de vragen waar ik bij stilstond ik het kader van de lezing voor Duurzaam Tilburg. De oplossingsrichting die ik voorsta is in een aantal plaatjes te vatten.

Zoals het vroeger was in de FOSS wereld

En toen kwamen de gebruiksvriendelijke Linux distributies

Wat is de oplossing van het Windows-neefje?

De Mac-liefhebber komt met een ander alternatief

Maar een betere oplossing is ….

Robert Chambers, open source en diversiteit (1)

jan — Mon, 01 Feb 2010 08:28:19 +0000

Deze dagen ben ik vooral bezig met het voorbereiden van de lezing 'Werken aan digitale rechvaardigheid, verkleinen van de 'digital divide'. De lezing staat stil bij de ontwikkelingen in het open domein in relatie tot duurzame ontwikkeling, digitale duurzaamheid en de zogenaamde 'digital divide'. Voor mij persoonlijk is het ook een terugkeer naar het gedachtengoed van Robert Chambers, een gedachtengoed waarmee in aanraking kwam gedurende mijn studie Maatschappijgeschiedenis. Als deel van de studie heb ik het programma Ontwikkelingsprogrammering gevolgd (Economische Faculteit, EUR) omdat ik graag in het ontwikkelingwerk aan de slag wilde. Goed, dat is uiteindelijk Curacao geworden ;-) .

Het boek 'Rural Development. Putting the last first' (1983) maakte een diepe indruk op me in die periode en vormde de basis voor een conferentie die samen met twee collega-studenten werd georganiseerd: 'Expert-led growth', over de bijdrage van ontwikkelingswerkers bij projecten in Derde wereldlanden. Het was een stevige conferentie met een pijnlijke conclusie: ontwikkelingswerkers deden meer kwaad dan goed en namen nu vooral banen in die direct of op korte termijn door lokale deskundigen overgenomen konden worden. Tja, daar stond een complete lichting idealisten met de mond vol tanden. Als ik het kort moet samenvatten, dan stond het gedachtengoed van Chambers voor mij voor: (1) bij de uitwerking van ontwikkelingsprojecten vindt een forse vertekening plaats op basis van vertekeningen ('bias') van voornamelijk westerse donoren en ontwikkelingswerkers, waardoor de hulp nauwelijks terecht komt bij degenen die deze het hardst nodig hebben, (2) onze opleidingen, onderzoeksmethoden en werkwijzen maken dat we de verkeerde vragen stellen, aan de verkeerde mensen, op de verkeerde manier en dat leidt vervolgens tot adviezen en projecten die meer schade aanrichten dan baat opleveren, en (3) om bij de mensen uit te komen die over de werkelijke kennis van de lokale situatie beschikken moeten wij anders leren werken. Ik heb het voor mijzelf omschreven als een antropologische methode om dynamische menselijke systemen te doorgronden en waarbij je vanuit de basis bijdraagt aan verbeteringen.

'Putting the last first' dateert al weer uit 1983. Dat is ruim voor het internettijdperk. Mijn gevoel zei me dat ik het model/gedachtengoed van Chambers eens moest los laten op het open domein, op de ontwikkeling en groei van open gemeenschappen. Dit werd onder andere gevoed door de observaties uit het artikel 'De feministische golf bereikt de FOSS kust' waar de aandacht werd gericht op de positie van vrouwen in open source ontwikkelgemeenschappen. Een korte speurtocht en een geduldige credit card maakte een leuke uitbreiding op mijn bibliotheek mogelijk.

Waar 'Putting the last first' de nadruk legde op het primaat van mensen aan de onderkant van de samenleving, kwam 'Whose reality counts. Putting the first last' (1997) met de aanbeveling voor 'have's' om doelbewust status, macht, zeggenschap etcetera in te leveren om zodoende ruimte te maken voor nieuwe mensen met nieuwe kansen. In 'Challenging the professions. Frontiers for rural development' (1993) bepleitte Chambers een nieuw paradigma voor ontwikkelingswerkers en laat hij zien hoe professionals hun vertekeningen kunnen overwinnen. Hoe? Door te durven vergeten wat je hebt geleerd, door aan jezelf te blijven twijfelen en door voortdurend op zoek te gaan naar de mensen die je nog niet hebt gezien. 'Revolutions in Development Inquiry' (2008) kun je zien als een culminatie van ideeën en ontwikkelingen die zich sinds 'Putting the last first' zichtbaar zijn geworden. In dit boek komen Linux en Wikipedia voorbij als voorbeelden van een 'participatory methodology' buiten het directe werkterrein van ontwikkelingssamenwerking.

Chambers kan nog steeds niet enthousiast worden over de kwaliteit van de opleiding van ontwikkelingsdeskundigen (al wordt het beter) en ziet hij nog veel te veel tekortkomingen bij de ontwikkeling en uitvoering van ontwikkelingsprojecten. Maar hij blijft een optimist. In 'Ideas for Development' (2005) bespreekt hij zijn oplossingsrichting, één die we de wetenschappelijke variant op 'verbeter de wereld, en begin bij jezelf' mogen noemen. Het gaat er niet alleen om aandacht te vestigen op de noden van zwakken, de zieken, de armen, de onzichtbaren, noch het aandringen op het opgeven van macht, status, invloed etcetera door de 'have's', maar om het nemen van een persoonlijke verantwoordelijkheid. Wat kan je in jouw persoonlijke leven doen om jouw eigen leven en dat van de mensen om je heen positief te beïnvloeden, en een eenieder meer bewust te maken van de verantwoordelijkheid voor het welzijn van de wereldgemeenschap. Het boek eindigt met een citaat van Ghandi, een citaat dat zeker in de lezing terug gaat komen:

I will give you a talisman. Whenever you are in doubt, or when the self becomes too much with you, apply the following test. Recall the face of the poorest and weakest man whom you may have seen, and ask yourself, if the step you contemplate is going to be of any use to him? Will he gain anything by it? Will it restore him to a control over his own life and destiny? In other words, will it lead to Swaraj for the hungry and spiritually starving millions? Then you will find your doubts and your self melting away.

Wat mij betreft zijn er genoeg bruggetjes tussen de aansporingen van Robert Chambers en de ontwikkelingen in het open domein. Maar dat is voor een volgend artikel.

. . . → Lees verder: Robert Chambers, open source en diversiteit (1)