Dat leest u goed. Ik daal een nieuwe trede af. Roep “commercie” en mijn broek ligt aan de enkels.

Daarom gooi ik de vraag even in de groep. Bent u een klepper uit het wezen van het kleine, middelgrote of multinationale bedrijfsleven? Dan bied ik u de achterkant van mijn shirt aan om uw logo of boodschap per veiligheidsspeld te vulgariseren.

Zij die het hier al enkele jaren volgen, kennen inmiddels de puissante return van dergelijke exposure: een campagnefimpje dat alle snaren van de menselijke emotie aanslaat, gloeiende buzz op social networks allerhande, massaspektakels op Noord-Koreaanse leest… en daarbovenop dus de achterkant van mijn shirt.

Niet slecht gezien, dat weet u goed genoeg. Ik zal tijdens de race tenslotte vele lopers achter mij laten. In het slechtste geval, zijg ik driehonderd meter voor de finish neer en nemen de inhalers een tweede maal kennis van uw advertentie.

Op mijn medewerking kunt u rekenen. Nu is het aan u, waarde entrepreneur. Doe eens een voorstel. Hoeveel is het u waard? Ik dacht aan 200 euro. Teveel? Te weinig?

Steve Bell - The Guardian

Ik wil het met u eens hebben over Griekenland en de eurocrisis. De Grieken, dat is bekend, zijn stout geweest. Teveel schulden gemaakt en daar dan nog over gelogen ook. Duitsland slaat zich op de borst, Griekenland moet stof vreten. Want Duitsland & co zijn boos. De Grieken moeten boeten nu. Besparen en beknibbelen tot ze blauw uitslaan. Ik word daar een beetje triestig van.

Rancune omwille van de corruptie en de spilzucht mag dan begrijpelijk zijn, de geschiedenis leert dat revanchistische onderbuiksentimenten zonder uitzondering kwalijke economische politiek opleveren. Of zijn er mensen in de zaal die de herstelbetalingen van Duitsland na de eerste Wereldoorlog nog steeds een goed idee vinden?

Simpele oplossingen bestaan niet, ik zou het tegendeel niet willen doen uitschijnen. Niettemin spui ik hieronder mijn driepuntenplan. Het ontbeert elke pretentie van volledigheid, ontleent zijn ideeën voor 90% bij anderen en werd neergeklad op café, op een druilerige paasmaandag terwijl twee tafeltjes verder een laat puberterend stel van tong probeert te wisselen.

1) De overheid is het probleem

De EU richt nu al haar pijlen op het verkleinen van het overheidstekort. Wie de cijfers bekijkt ziet dat dit niet aardig lukt. Het voornaamste probleem van Griekenland is dan ook niet de staatsschuld of het huidige begrotingstekort. Het grote Griekse probleem is een overheid die slecht functioneert en nog amper legitimiteit geniet. Ze kan beslissen zoveel ze wil, maar belasting innen kan ze niet. En wie een bedrijf wil starten, moet al redelijk masochistisch zijn om zich door de logge bureaucratie te laten vermalen.

Het begrotingstekort is een gevolg, geen oorzaak. In plaats van het begrotingstekort als maatstaf voor alles te nemen, zou de EU zich een betere partner tonen door de modernisering van de overheid centraal te stellen. Het aanbod van Duitsland om de belastingsdienst te helpen vanuit hun ervaring met de Duitse hereniging, is misschien nog het productiefste voorstel dat er de voorbije maanden gedaan werd.

2) Vergeef hen hunne schulden

De toekomst kan er moeilijk zonnig uitzien als het wolkendek van schulden uit het verleden zich als een oneindige schaduw uitstrekt. (De gebeurtenissen twee tafels verderop drijven mij tot lamentabele poëzie, waarvoor mijn excuses). Kwijtschelding van een voornaam deel van de schulden is hoe dan ook onvermijdelijk. Op dat vlak zijn er al stappen ondernomen, en er zullen er waarschijnlijk nog volgen.

“Maar is dat geen verkeerd signaal naar de schuldenaar?” kan men dan opperen. Wel, je moet schuldenaars inderdaad niet volledig van hun verantwoordelijkheid ontslaan, maar een lening is nu eenmaal een gedeelde verantwoordelijkheid.

Waar iemand verzuipt in de schulden, zijn er mevrouw Leemansen van dienst die daar aardig op verdienden. En waar corruptie welig tiert, zijn er landen die zich verrijken door een veilige haven aan te bieden aan illegaal vergaarde opbrengsten. Het is dus billijk om de rekening te delen.

Als IJsland vandaag weer rechtkrabbelt na het bankendebacle, is dat mede omdat de bevolking  per referendum haar middenvinger opstak naar de buitenlandse schuldeisers – ondanks de dreigementen dat er chaos zou volgen. Zoniet, zaten generaties IJslanders nu bedolven onder een verstikkende schuldenberg. Sociale onrust en een massale emigratie van jong talent zijn zo vermeden.

3) Denk eens out of the euro-box

De Griekse economie is niet competitief, luidt de algemene vaststelling. Een manier om die handicap in te lopen, is het devalueren van je munt zodat je weer goedkoper wordt voor het buitenland. Maar met de euro heeft de Griekse regering dat middel niet in handen.

Dan maar uitstappen uit de euro en terug naar de drachme? Dat klinkt goed op papier, maar hoe de uitvoering en de gevolgen eruit zien, weet niemand. Ten eerste: wat doe je met de schuld die uitgedrukt staat in euro en die bij een devaluatie dus evenredig toeneemt?

Ten tweede: hoe voorkom je dat in de aanloop naar de euro-uitstap niet iedereen snel zijn spaargeld op een rekening in een ander land van de eurozone zet? Dat vergt massieve kapitaalcontroles en nu al staat veel Grieks spaargeld in het buitenland geparkeerd.

Laat ons er dus vanuit gaan dat een uitstap uit de euro niet wenselijk is, laat staan op een ordentelijke manier mogelijk is. Ondertussen kabbelen we maar verder van besparingsplan naar besparingsplan. En rarara… het gaat alleen maar slechter. Geen bank leent geld uit, iedereen heeft cash tekort, de economie ligt op haar gat. De werkloosheid stijgt en neemt vooral onder jongeren ontwrichtende proporties aan. Steeds meer mensen donderen onder de armoedegrens en leven uit de vuilnisbakken. Het aantal zelfmoorden piekt. De brokstukken van een samenleving die implodeert.

En ja, dan erger ik mij aan het compleet gebrek aan inspiratie bij het gros van de economen. Ze analyseren zich collectief een beroerte op de vraag of Griekenland al dan niet uit de eurozone moet gezet worden. Ik vat hun conclusies samen: of wel in de euro en afzien, ofwel uit de euro en afzien. In beide gevallen valt netjes te argumenteren dat het op lange termijn beter kan gaan, maar van die ijle hypotheses kan geen Griek vandaag eten.

Nu is er wel degelijk een andere piste. En wel deze.

Hou de euro, al was het maar voor internationale handel, om te sparen en de schulden af te betalen. Introduceer daarnaast een complementaire munt die niet gebaseerd is op bankschuld, maar gecreëerd wordt door de mensen zelf wanneer ze transacties sluiten en zo direct koopkracht genereert. Zonder banken dus. (Was het niet Jef Colruyt die op het marketingcongres langs zijn neus zei “dat we misschien binnenkort onze eigen banken maken”?)

Is dat utopisch en revolutionair? Nee, het is al bezig. De TEM is in opmars in Griekenland en de overheden beginnen op de kar te springen. Uit een artikel van de New York Times:

The concept is simple. People sign up online and get access to a database that is kind of like a members-only Craigslist. One unit of TEM is equal in value to one euro, and it can be used to exchange good and services. Members start their accounts with zero, and they accrue credit by offering goods and services. They can borrow up to 300 TEMs, but they are expected to repay the loan within a fixed period of time.

Members also receive books of vouchers of the alternative currency itself, which look like gift certificates and are printed with a special seal that makes it difficult to counterfeit. Those vouchers can be used like checks. Several businesspeople in Volos, including a veterinarian, an optician and a seamstress, accept the alternative currency in exchange for a discount on the price in euros.

In het licht van de geschiedenis is het evenmin nieuw. Zowel de oude Egyptenaren als onze Europese voorouders tijdens de centrale Middeleeuwen (1040–1290) gebruikten een munt voor langeafstandshandel en een netwerk van munten voor lokale transacties. Het zijn twee periodes die gekenmerkt werden door langdurige, stabiele socio-economische ontwikkeling.

Ook tijdens de grote depressie waren er succesvolle voorbeelden waarbij het tekort aan “nationaal geld” opgevangen werd door de creatie van een lokale munten. De Wörgl en de Wara slaagden erin om in korte tijd de economie weer vlot te trekken – tot de centrale banken ze verboden, de crisis weer toesloeg en de man met het snorretje zijn opgang maakte.

In Zwitserland hebben ze vandaag nog altijd de WIR, een munt waarmee KMO’s sinds de grote depressie elkaar wederzijds krediet verstrekken in plaats van dure kortetermijnleningen aan te gaan bij banken. Een verbeterde versie van dit systeem – de Commercial Credit Circuit (C3) – wordt dezer dagen in Uruguay en Brazilië geïntroduceerd.

Met de technologische mogelijkheden van vandaag, is het oneindig veel gemakkelijker om zulke complementaire munten elektronisch in omloop te brengen. De software bestaat en is open source.

De crisis die we doormaken is alles behalve uniek. Sinds 1970 telde de Wereldbank in de 25 daaropvolgende jaren alleen al 96 bankcrisissen en 176 monetaire crisissen. Dan lijkt het mij dat we ons van de arrogantie mogen bedienen om het huidige systeem te amenderen. Een monocultuur waarbij we met één type geld alle problemen proberen oplossen, zal nooit stabiel zijn.

Complementaire muntsystemen kunnen voor meer evenwicht zorgen. Ze leiden ons ook weer naar de essentie van een wat een economie in weze is: mensen die welvaart scheppen door goederen en diensten te produceren en te verhandelen. Geld is daarbij een klein hulpmiddel. En al naargelang de context kan dat middel verschillen.

De vraag is dus of we onszelf vandaag de flexibiliteit willen gunnen die deze tijd vraagt. Want niet alleen Griekenland zit met een probleem.

~~~~~~~

Inmiddels heeft men twee tafels verderop de tongen weer in uitgangspositie gebracht. Er werden tevens twee Cécémels besteld, elk met een forse teut slagroom, die ze nu beurtelings bij elkaar binnen lepelen. Tijd om hier te vertrekken.

* Wat punt 3) betreft, baseer ik mij vooral op werk van Bernard Lietaer. Een Belgische econoom met een staat van dienst waar vele van zijn luider roepende vakgenoten een punt aan kunnen zuigen.

Het ding is knullig afgetuigd: handvaten afgerukt, spiegels losgetrokken, het voorstuk boertig gekraakt. Ik schat dat ze geprobeerd hebben hem te starten, maar dat lijkt niet gelukt. Waarom kon dat voorstuk trouwens niet gewoon losgemaakt worden met het schroefje? Te dom om te helpen donderen.

En dat irriteert mij nog het meest in heel deze historie: het totaal gebrek aan professionalisme. Er zijn handelingen die niet deugen en stelen is er daar één van. Maar ook in die categorie van handelingen kan men een minimum aan beroepseer en vakbekwaamheid aan de dag leggen.

Nee, dergelijk gespartel kan op zero clementie rekenen. Indien de daders – schorremorrie uit de buurt, schat ik – ooit gevat worden, mogen zij op een zonnige weekenddag op het Ladeuzeplein voorgeleid worden voor een traditionele handafhakking, te volgen op groot scherm. En daarna pils voor iedereen.

Of klink ik nu revanchistisch?

Ik ben de ideale man. Ik zeg dat niet zomaar. Welnee, de bewijslast is ronduit overweldigend. Proper op m’n eigen, een bovengemiddelde fysieke conditie, op de hoogte van wat er reilt en zeilt van de parochie tot de VN én behorende tot de bezittende klasse middels een niet onaardig stukje vastgoed. Ik heb bovendien niet meer aansporing nodig dan anderhalf glas cava om onaangekondigd een buffettafel te vullen met mijn gevoelens. 

Ik ben niet scheutig met het rondbrieven van zulke bekentenissen, want niks is zonder gevaar. Mijn soort is namelijk vogelvrij verklaard. Reeds vele jaren organiseren vrouwenbladen een klopjacht op mijn species. Week na week, ontelbare jaargangen lang. Je houdt zoiets niet vol.

Daarom is het wijselijk voor een ideale man om zich een vermomming aan te meten. Geen overbodige luxe. Stel je maar eens voor dat je identiteit uitlekt en vrouwen bij de minste gewaarwording tot ovulatie in hormonale slagorde de oprit komen bezetten… Nee, ook een ideale man moet aan de buren denken.

Over de jaren heb ik mijn maskerade weten te perfectioneren tot een niveau dat internationaal benijd wordt. Ik begeef mij derhalve op het publieke toneel als een ietwat verlegen, sociaal onhandige jongeheer, die op deerniswekkende wijze de verkeerde kleuren combineert en steevast de juiste dingen zegt op het verkeerde moment. Of omgekeerd.

Slechts af en toe weten vrouwen mijn dekmantel te lichten en treffen zij mij midscheeps in de dubbele romp rond mijn copieuze gevoelswereld. Een ideale man kruipt dan niet kniezend in een hoekje. Hij incasseert met waardigheid, geniet zolang het duurt, leert uit zijn fouten en hoopt op de regenererende kracht van zijn façade.

Teneinde de voortschrijdende bestendigheid van mijn cover te onderwerpen aan de test der empirie, treed ik geregeld naar buiten. Onvermijdelijk raakt men dan verstrengeld in de gulzige machine van het sociale verkeer waarbij men mensen tegenkomt die men nooit eerder tegenkwam.

Het ontegensprekelijke nadeel daarbij is dat je die mensen na verloop van tijd bijna altijd beter leert kennen. De zelfopgelegde uitdaging van de ideale man op undercovermissie, bestaat er dan in om een nooduitgang te klieven richting herwonnen vrijheid. Zonder herkend te worden, dat spreekt.

“Mag ik uwe suiker efkes lenen?”

Naast mij in de koffiezaak was een stel voorkomende laarzen komen te zitten. De mate waarmee het leder van de laarzen boven de knieën van de bezitster uittorende, liet vermoeden dat de visserslaarzen zich op het belendende rek in de winkel situeerden.

Ik was dadelijk gealarmeerd door haar eerste vraag. Het begint namelijk altijd met een vraag over suiker. Stroop bij de val. Compact antwoorden is dan de boodschap.

“Natuurlijk. En hou maar bij, ik gebruik geen suiker.”

Ze bedankte en zoette met afgemeten doses haar muntthee. Vervolgens reikte ze naar haar handtas, waar ze een opgerolde Humo uit tevoorschijn haalde. Toen ze de eerste bladzijde omsloeg, ging haar telefoon. Weer dook ze in haar handtas. Ze stond recht om doelmatiger de inhoud van haar handtas te baggeren, tot ze de bron van de ringtoon op het spoor kwam.

Uit haar begroeting leidde ik af dat de ingezetene van de laarzen ‘Anouk’ heette. Een naam die niet paste bij de laarzen, die op hun beurt niet pasten bij de vrouw – maar wie ben ik? Het gesprek ging over spelden en materiaal en dat de werkjes van vorige keer ook mee moesten en tot straks en kuskuskus.

De laarzen gingen weer zitten. Een van haar knieën stootte daarbij tegen het tafeltje tussen ons. Een kwart van mijn koffie morste over de rand. Dat ontstemde mij geenszins, ook al was het – achteraf bekeken – een voorschot op het ongemakkelijke gesprek dat nog zou volgen.

“Sorrysorrysorry“, vatte ze haar spijt over het gebeurde samen.
“Geen zorgen, er is niemand levensgevaarlijk verbrand.”
Die pseudogevatte replieken met licht ironische inslag, dat moet u weten, maken integraal deel uit van mijn vermomming.

Ze vroeg mij wat ik aan het lezen was, terwijl ze met een tissue de schade sopte. “Een artikel over de snel veranderende politieke toestand in Myanmar.” Ik probeerde mezelf nog een gedesinteresseerde intonatie aan te meten om de slippen van mijn dekmantel niet te lichten. Doch zij schonk weinig verdere aandacht aan mijn antwoord. Met een omzwerving langs haar recente Thailand-ervaring, navigeerde ze het gesprek weer naar zichzelf. Oef.

“Ik moet over een halfuur al in de kantklos zijn”, kondigde ze na een blik op haar gsm ongevraagd aan.

Groot was mijn verbazing toen zij daaraan toevoegde dat ze ook haar vriend meetroonde naar deze activiteit. Wat andermaal bewijst dat mannen, gegrepen door de liefde, tot de meest abjecte verrichtingen in staat zijn. Gelukkig bestaan er echtscheidingen om in een aanpalende levensfase het moorden te voorkomen.

Nu zou het mij vanzelfsprekend weinig moeite gekost hebben om een eind weg te kouten over de finesses van het kantklossen. Bij een ideale man zit die vaardigheid in de basisuitvoering. Maar ik ademde drie keer in en uit en drukte enkel mijn stille verwondering uit. Het scheelde niet veel of ik begon nog spontaan over mijn masterclass cup cakes-bakken. Ook nu neep ik evenwel mijn strot professioneel af.

De minuten verstreken. De nooduitgang kwam in zicht. De laarzen zaten al die tijd gekruist naast mij. De bovenste laars veerde enigszins nerveus op en neer. Ondertussen deed ik wat er van mij verwacht werd: verder lezen met de neutraalste der blikken.

De laarzen bevrijdden zich uit hun verstrengeling en hesen hun eigenares naar rechte stand. We wisselden een afscheidnemend knikje, waarop de laarzen zich in beweging zetten.

Toen zij de deur bereikte, merkte ik dat haar magazine op de vloer was blijven liggen. Als een estafetteloper met verlatingsangst holde ik haar na om de gedateerde Humo te overhandigen.

Dat vond ze kennelijk een mooi gebaar. “Super bedankt.” Ik kon mijzelf wurgen. Zo opzichtig te koop lopen met mijn zorgvuldig geconserveerde geheim. Ik minimaliseerde mijn goede daad door te stellen dat het een geringe moeite was en keerde terug naar mijn uitgangspositie.

Onderweg stootte een bebaarde man mij aan vanuit zijn fauteuil. “Het tocht hier”, fluisterde hij met een jolige ondertoon die bij minder ideale mannen niet zelden een vuistslag ontlokt. Hij wierp kortstondig een blik naar mijn kruis.

Daar voorkwam vijf centimeter ritsopening de ontdekking van de voortwoekerende bewijslast van mijn ideale man-zijn.

Wat zeggen we dan? Hypocriet! Tweezak! Cafard! Farizeeër! Huichelaar! Tartuffe!
Mooi zo. Gun uzelf een ogenblik om uw ogen droog te wrijven.

Waar komt dat nu allemaal vandaag? Volgens de eerste berichten ging de bal aan het rollen door “een campagne op twitter”. Ik dan zoeken op twitter. Niks gevonden. Het benieuwt mij dus nog altijd wie dit verhaal georchestreerd in omloop heeft gebracht. Oei, zei ik ‘georchestreerd’? Ik bedoel natuurlijk: ik ben benieuwd naar de oorsprong van de vruchtbare aarde waar de nieuwswaarde van dit feit tot een spontaan ontkiemen kwam.

Ik had mezelf daarbij ook gaarne aangediend als onderwerp voor een volgende weekendse medialynch. Mijn zin voor morele zelfkastijding verplicht mij immers tot een biecht: ik ben een prototypische hypocriet.

Het zit zo…

Ik trek mijn lening af van de belastingen, maar ik vind tegelijk dat die hypotheekaftrek hervormd moet worden. Nu werkt de regeling hogere prijzen in de hand en zitten we met een knoert van een Matteüseffect.

Ik bezit een iPad, maar ik ben beschaamd over de moderne slavernij die Apple mede organiseert bij de Chinese toeleverancier Foxconn, terwijl de techdarling uit Cupertino walgelijke winsten draait op ieder toestel.

Ik weet dat we de planeet aan het uitwringen zijn op een manier die ons steil richting afgrond voert. Ik ben bereid daar zelf iets aan te doen, mijn gedrag aan te passen, maar op tal van vlakken is mijn consumptiepatroon niet compatibel met die doelstelling.

Ga uw gang… Haat mij. Noem mij hypocriet. Tweezak! Cafard! Farizeeër! Huichelaar! Tartuffe! En als u dan uitgehijgd ben, kunt u verder met de moraal van het verhaal.

Lieve vrienden, we zitten allemaal in “het systeem”. Erbuiten staan, gaat niet. En ja, het systeem deugt op verschillende vlakken van geen kanten. Maar het systeem valt enkel van binnenuit te hervormen. Dat kan als we allemaal de pragmatische hypocriet uithangen. Door te zeggen wat er scheef zit en ons in te beelden hoe het anders kan, zelfs al kunnen we het op het moment van spreken nog niet beter. Omdat de regelgeving onaangepast is, de technologie ontoereikend, of – nog simpeler – omdat het vlees zwak is.

Pleiten voor de afschaffing van een voordeel dat je zelf geniet, is vanop zekere afstand bekeken nog zo gruwelijk niet. Of kent u wél die Vlaming die een belastingaftrek geweigerd heeft waar hij recht op heeft? Kent u de Vlaming die al een bonus terugstortte? Kent u die hardwerkende Vlaming die zijn dienstwagen ritueel sloopte omdat die de mascotte is van een failliete mobiliteitspolitiek?

We zijn allemaal hypocrieten. Gelukkig maar. Het alternatief voor onze milde bigotterie met wereldverbeterende trekjes, is dogmatisch eenrichtingsdenken. En met zulke tiepen is het niet prettig pintjes drinken.

Andere tijd, zelfde discussies.

Ziehier enkele stimulerende fragmenten uit de General Theory (1936) die ik Kindle-achtig markeerde voor latere consultatie. Gewoon omdat mannen die het onderhoud van snor en wenkbrauwen ernstig nemen het verdienen om geciteerd te worden.

Het veschil tussen de beurs en de boer

In the absence of security markets, there is no object in frequently attempting to revalue an investment to which we are committed. But the Stock Exchange revalues many investments every day and the revaluations give a frequent opportunity to the individual (though not to the community as a whole) to revise his commitments. It is as though a farmer, having tapped his barometer after breakfast, could decide to remove his capital from the farming business between 10 and 11 in the morning and reconsider whether he should return to it later in the week.

People, profit, planet

There is no clear evidence from experience that the investment policy which is socially advantageous coincides with that which is most profitable. It needs more intelligence to defeat the forces of time and our ignorance of the future than to beat the gun.

 Wat Jan met de Pet denkt dat de Man in de Straat denkt…

Even outside the field of finance, Americans are apt to be unduly interested in discovering what average opinion believes average opinion to be; and this national weakness finds its nemesis in the stock market.

Speculatie kan geen kwaad, tenzij…

Speculators may do no harm as bubbles on a steady stream of enterprise. But the position is serious when enterprise becomes the bubble on a whirlpool of speculation. When the capital development of a country becomes a by-product of the activities of a casino, the job is likely to be ill-done.

 Casino’s en het publieke belang

It is usually agreed that casinos should, in the public interest, be inaccessible and expensive. And perhaps the same is true of stock exchanges.

 Een tobintaks, iemand?

The introduction of a substantial government transfer tax on all transactions might prove the most serviceable reform available, with a view to mitigating the predominance of speculation over enterprise in the United States.

Dierlijke driften

Even apart from the instability due to speculation, there is the instability due to the characteristic of human nature that a large proportion of our positive activities depend on spontaneous optimism rather than on a mathematical expectation, whether moral or hedonistic or economic.

Most, probably, of our decisions to do something positive, the full consequences of which will be drawn out over many days to come, can only be taken as a result of animal spirits — of a spontaneous urge to action rather than inaction, and not as the outcome of a weighted average of quantitative benefits multiplied by quantitative probabilities.

Liever volledig verspild dan half verspild

It is curious how common sense, wriggling for an escape from absurd conclusions, has been apt to reach a preference for wholly ‘wasteful’ forms of loan expenditure rather than for partly wasteful forms, which, because they are not wholly wasteful, tend to be judged on strict ‘business’ principles. For example, unemployment relief financed by loans is more readily accepted than the financing of improvements at a charge below the current rate of interest; whilst the form of digging holes in the ground known as gold-mining, which not only adds nothing whatever to the real wealth of the world but involves the disutility of labour, is the most acceptable of all solutions.

Flessen vullen met bankbriefjes

If the Treasury were to fill old bottles with banknotes, bury them at suitable depths in disused coalmines which are then filled up to the surface with town rubbish, and leave it to private enterprise on well-tried principles of laissez-faire to dig the notes up again (the right to do so being obtained, of course, by tendering for leases of the note-bearing territory), there need be no more unemployment and, with the help of the repercussions, the real income of the community, and its capital wealth also, would probably become a good deal greater than it actually is. It would, indeed, be more sensible to build houses and the like; but if there are political and practical difficulties in the way of this, the above would be better than nothing.

The analogy between this expedient and the goldmines of the real world is complete. At periods when gold is available at suitable depths experience shows that the real wealth of the world increases rapidly; and when but little of it is so available our wealth suffers stagnation or decline. Thus gold-mines are of the greatest value and importance to civilisation. Just as wars have been the only form of large-scale loan expenditure which statesmen have thought justifiable, so gold-mining is the only pretext for digging holes in the ground which has recommended itself to bankers as sound finance; and each of these activities has played its part in progress — failing something better.

Ontwikkelingssamenwerking doet niet wat we ervan verwachten, zo stellen verschillende auteurs de laatste jaren vast. De armoede in de wereld lijkt nog altijd uitzichtloos groot en de Westerse hulp heeft zelfs tot welgedocumenteerde perversiteiten geleid. Hoe is het zover kunnen komen? En heeft het wel zin om voort te boeren met die hulp? Vredeseilanden probeert antwoorden te geven en geeft haar visie op waar het met ontwikkelingssamenwerking naartoe moet.

Soms zet ik mijn bril op en schrijf ik pseudo-intellectuele stukken van veeleer langdradige aard. In dit geval fungeerde ik als co-auteur ter formulering van onze visie op ontwikkelingssamenwerking. Lees verder op MO.be…

20-01-2012. Onthoud die datum. Die dag verschafte mijn neefje annex petekind zich toegang tot de wereld. Magnus: een naam die de verwachting koestert van een groot heerser, al was het maar over een Playmobil-kasteel of een middelgrote Lego-stad.

Bij een eerste bezoek toonde el Magnussimo zich stoicijns onder de overtilde aandacht die een pasgeborene te beurt valt. Slechts enkele malen doorbrak hij zijn communicatiestop voor een zacht geknor dat niet alleen babyfluisteraars als tevredenheid zouden duiden.

Bij zo’n kind hoort natuurlijk een kanjer van een geboortekaart. Met een gejat idee of twee komt men tegenwoordig tot schone resultaten:

Ik leg overigens graag nadruk op de digitale snoreffecten die geheel te danken zijn aan animateur/illustrateur Willem Pirquin -  de man die al jaren de kar trekt om de keizerlijke snor te rehabiliteren in het illustratiewezen. Bovendien kan hij de ontwikkeling van zijn digitale nieuwjaarskaart-snor zo over twee producties afschrijven. Bestudeer dat model, vrienden, daar zijn al mensen rijk mee geworden.

Beste Magnus, wees welkom op deze wereld. Het is hier over het algemeen aardig toeven, al zijn er een paar problemen waar ik je later nog wel meer over vertel. Maak je intussen geen zorgen. Wij zullen zeker nog een stukje staatsschuld overlaten voor jou. Beloofd.

De bij wijlen moeizame fotosessie voor het geboortekaartje

Ik doe niet aan eindejaarslijstjes, enkel aan exhaustieve overzichten. Daarom: mijn 2011 in boeken. Een 45-tal boeken, voor wie het natellen wil, in een aardig evenwicht tussen fictie en non-fictie (ik lees dan ook altijd tegelijk één fictieboek en één non-fictieboek om mijn chakra in balans te houden).

In het non-fictie-departement smaakt het nogal economisch. Noem het mijn poging om dat wat gebeurt, beter te begrijpen. Alles zo wel bekeken, groeit mijn bevinding dat ons vermogen om welvaart te creëren nog nooit zo groot is geweest, maar dat we onszelf de instrumenten ontzeggen door enkele weerbarstige idee-fixen te handhaven die ons middel en doel doen verwarren. Doch dat is voer voor een andere blogpost.

Meer info bij ieder boek is te vinden via mijn Goodreads-profiel. Tips voor de to-read-lijst zijn altijd welkom.

Fictie/literatuur

Als ik er twee mag uitlichten:

Oom Oswald van Roald Dahl: Lange tijd niks van hem gelezen en ik heb geen idee of het in kennerskringen als grote literatuur wordt beschouwd, maar als Dahl het schrijft, zie ik het gebeuren. En blijf ik lezen.

Franz Kafka: The Trial en The Metamorphosis zijn gratis te downloaden van Project Gutenberg, vandaar… Ik verwachtte mij aan onverteerbare kost – wereldliteratuur, ten andere – maar het blijken dus toegankelijke, goede verhalen (en bovendien niet te lang).

• De intrede van Christus in Brussel: (in het jaar 2000 en oneffen ongeveer) – Verhulst, Dimitri
• Oom Oswald – Dahl, Roald
• Een ontgoocheling – Elsschot, Willem
• De kaart en het gebied – Houellebecq, Michel
• Rituelen – Nooteboom, Cees
• Bezonken rood – Brouwers, Jeroen
• Fantoompijn – Grunberg, Arnon
• Volgend jaar in Berchem – Pleysier, Leo
• De ideale schoonzoon – Koch, Herman
• Odessa Star: roman – Koch, Herman
• The Trial – Kafka, Franz
• What is the What – Eggers, Dave
• The Metamorphosis – Kafka, Franz
• Kiss Kiss – Dahl, Roald
• Zomerhuis met zwembad – Koch, Herman
• Vroeger kon je lachen – Carmiggelt, Simon
• Veertig: Drie verhalen – Kooten, Kees van
• Dinsdagland – Schetsen van België – Verhulst, Dimitri
• De kamer hiernaast: Verhalen – Verhulst, Dimitri
• Vrijheid – Franzen, Jonathan
• Het Diner – Koch, Herman
• Huid en Haar – Grunberg, Arnon
• Extremely Loud and Incredibly Close Foer – Jonathan Safran
• De Ontdekking van de Hemel – Mulisch, Harry
• Kleine dagen – Dewulf, Bernard
• De laatste liefde van mijn moeder – Verhulst, Dimitri

Non-fictie

Om er ook hier twee uit te lichten:

Creating Wealth: Growing Local Economies with Local Currencies van Gwendolyn Hallsmith & Bernard Lietaer. Geld is er altijd tekort, dus maken we toch gewoon ons eigen geld ter aanvulling? Overal in de economie blijven vragen onbeantwoord bij gebrek aan geld, maar overal zijn ook onderbenutte hulpbronnen. Verbind die twee met een daartoe ontworpen munt en de mogelijkheden worden eindeloos. In dit boek een resem bestaande cases en concrete voorstellen.

The General Theory of Employment, Interest, and Money van John Maynard Keynes. Vaak onnodig moeilijk geschreven. Ik heb er wellicht maar de helft van verstaan, maar het voordeel is dat hij in de andere helft dat onverstaanbare meestal eenvoudiger uitlegt. Geen beter moment om deze dode econoom te lezen dan vandaag. Hij lardeert zijn analyses met actuele spitsvondigheden, als daar zijn:

It is usually agreed that casinos should, in the public interest, be inaccessible and expensive. And perhaps the same is true of stock exchanges.

• The Culture of Contentment – Galbraith, John Kenneth
• Where Good Ideas Come From: The Natural History of Innovation – Johnson, Steven
• The General Theory of Employment, Interest, and Money – Keynes, John Maynard
• Creating Wealth: Growing Local Economies with Local Currencies – Hallsmith, Gwendolyn & Lietaer, Bernard
• Influence: The Psychology of Persuasion – Cialdini, Robert B.
• The Black Swan: The Impact of the Highly Improbable – Taleb, Nassim Nicholas
• The Shock Doctrine: The Rise of Disaster Capitalism – Klein, Naomi
• Het land is moe: verhandeling over onze ontevredenheid – Judt, Tony
• In Europa – Mak, Geert
• De Wil en de Weg – Brokken, Jan
• Getting Things Done: The Art of Stress-Free Productivity – Allen, David
• The Prince – Machiavelli, Niccolò
• The Return Of Depression Economics And The Crisis Of 2008 – Krugman, Paul
• Linchpin: Are You Indispensable? – Godin, Seth
• The Power of Pull: How Small Moves, Smartly Made, Can Set Big Things in Motion -Brown, John Seely
• SuperFreakonomics: Global Cooling, Patriotic Prostitutes And Why Suicide Bombers Should Buy Life Insurance – Levitt, Steven D.
• Prosperity Without Growth: Economics for a Finite Planet – Jackson, Tim
• Freakonomics: A Rogue Economist Explores the Hidden Side of Everything – Levitt, Steven D.
• Freefall: America, Free Markets, and the Sinking of the World Economy – Stiglitz, Joseph E.
• Flat Earth News – Davies, Nick

Hij had zich niet van de wijs laten brengen en zijn toen nog inwonende echtgenote van antwoord gediend door een halfvol flesje discounterpils in haar richting te lanceren. Roepen deed hij niet. Deed hij nooit. 28 jaar onderging hij haar dirgistisch geratel als een versufte patiënt op de tandartsstoel.

Hun huwelijk bleek als een afwas die mettertijd moeilijker weg te werken viel, per slot tot in de kleinste restjes begon te stinken, zodat de gedwongen ontzetting zich een eerbare afloop toonde. De zweefvlucht van het bierflesje was het orgelpunt, het rondspattende glas de dubbele maatstreep: zij belde haar zuster en vertrok. Of toch, dat is wat ik er mij bij voorstel.

Zo kwam het dat hij zijn zaterdagen sinds enige jaren wel vaker solo doorbracht, gezeten in het namaakdesign van de stedelijke bibliotheek, getooid in een strak zittend hemd en jeansbroek. Smart casual op sportsloffen, die aan de dikke teen begonnen te rafelen.

In neandertalerhouding zat hij voorover gedrukt te tasten op een iPad. Gesticulerend over het schermglas, bracht hij zich middels een spreadsheet aan het licht dat zijn financiële zaakjes in de herfst van zijn leven de lentebloei hadden bereikt. En ook wel dat het raadzaam was naar het einde van het boekjaar nog “kosten te maken”.

Het was een geruststellende activiteit die hij vervolgde met een minder geruststellende: het lezen van De Tijd. Een periodiek waar in dit tijdsgewricht de ontij van het zalmroze papier gulpt. Hij slaat zich door drie bladzijden en valt dan steevast in slaap, de benen gekruist, de krant rustend tegen zijn voorhoofd.

In het café een verdiep lager, drinkt hij ter afronding een pils – zij het nu van een A-merk. Een welverdiend reposeren na een week van vreugdevolle arbeid, met alweer tevreden klanten die op hun beurt nieuwe klandisie zouden aanreiken.

Hoewel zijn vader zich op middelbare leeftijd te pletter had gereden op een bonkige boom langs een gewestweg, had hem dat niet met een afkeer voor hout opgezadeld. Bijna vijf jaar ontwierp hij nu meubels op maat: buffetkasten, tafels, stoelen, dressoirs, zitbanken, hele keukens – op vraag installeert hij er de huishoudelijke apparaten bij.

Een diploma heeft hij daar voor zomin als voor al de rest. Dat was tot voor de U-bocht in zijn levenspad een voornaam obstakel geweest. De bemoeilijkte toegang tot de arbeidsmarkt had hij gecompenseerd door zijn werkloze wagon aan de allesbepalende locomotief te hangen van zijn voormalige echtgenote, die in één secretariaatsfunctie niet genoeg uitlaatklep vond om haar hypercontrolerende lusten te lozen. Zo had zij ook thuis haar monopolie uitgerold over de telefoon, wat zijn drang om contact te leggen met potentiële werkgevers van niks naar nog minder verschrompelde.

Maar zie: in de blessuretijd van zijn leven blijft hij thans – gescheiden maar gelukkig getrouwd met de omstandigheden – zijn ambities ver vooruit.