jhapanews

बुढेसकालमा शौचालय पस्दा.....!!

2015-07-04T01:49:00.000-07:00

कुमार लुइँटेल

मोतीपुर (मोरङ): गोगरीदेवी भगत ६० वर्ष पुगेपछि पहिलोपटक शौचालय पसिन्। यसअघि कहिल्यै शौचालयमा दिसापिसाब नगरेकी उनलाई पहिलोपटक प्यानमा टुक्रुक्क बस्दा निक्कै असजिलो भयो।

उनले अनुभव सुनाइन्, ‘ढोका लगाएर दिसा बस्ने बानी नै थिएन। बाहिरफेर काम टरेकै थियो। चर्पीभित्र बस्दा पहिलो दिन त दिसा नै आएन। दगुरेर बाहिर निस्किएँ। सास रोकिएझैं भयो।'

गाउँका अन्यझैं उनी पनि खेतबारीका कान्ला, खोलाकिनार, बाँसझ्याङ र पटुवाबारीमा दिसापिसाब गर्थिन्। 'एक वर्ष भयो घरमा शौचालय बनाएको, अब त बाहिरफेर बस्न लाज लाग्न थाल्यो', उनले भनिन्, ‘जीवनभरि बाहिरै दिसापिसाब गरेको बानी सुधार गर्न सुरुमा निकै कठिन भयो।'

बुढेसकालमा बाहिर जानुपर्ने बाध्यता घरमै चर्पी बनेपछि टरेको छ भने साबुनपानीले हात धुने तरिका पनि सिकेकी छन्।

मोतीपुर ४ सिंघिया अडवढाकी फूलनदेवी धामी ५८ वर्षकी भइन्। घरमा शौचालय बने पनि उनलाई पस्न मन लागेन।

'पहिलोपटक शौचालय पस्दा सासै रोकिएलाझैं भयो', उनले भनिन्, ‘गुम्म भएजस्तो हुने। केको दिसा आउँथ्यो! निस्किएर बाँसझ्याङतिरै गएर बसें।'

छोराछोरीको बारम्बारको कचकचसँगै उनले शौचालयमै दिसा बस्ने बानी लगाइन्। हिजोआज उनलाई बाहिरफेर दिसापिसाब गर्न मन लाग्दैन।

कलरु सरदार थारू पहिलोपटक शौचालय पस्दा नाक थुनेर बसे। भित्र ह्वास्सै गन्ध आएजस्तो भयो। दिसा गर्न खोजे, आउँदै आएन। उनले भने, ‘त्यसपछि त नहुने रहेछ भन्ने सोच्दै लोटामा पानी बोकेर लागें खोलातिर।

पहिलो दिन त्यस्तै भयो। शौचालय बनाएको एक महिनासम्म गर्नै सकिनँ। अहिले बानी भयो।' छोरा, बुहारी र नातीनातिनाले पनि शौचालयबाहिर दिसापिसाब नगर्न भन्दै थारूलाई सम्झाइबुझाइ गरे।

हिजोआज शौचालयभन्दा बाहिर दिसापिसाब गर्दैनन् उनी। मोतीपुरका धेरै वडामा बुढेसकालमा पाइखाना जानेहरू टोलैपिच्छे भेटिन्छन्। कतिपय त शौचालय पस्दाको अनुभव साटासाट गर्न एकआपसमा ख्यालठट्टा गर्छन्।

गाउँ खुला दिसामुक्त घोषणा गर्नुभन्दा अघि गाविस कार्यालय, विभिन्न बाल क्लब, सहयोगी संस्था र अगुवाहरूलाई बुढापाकालाई शौचालयमा बस्ने बानी पार्न निकै कठिन भएको थियो।

गत जेठ २५ गते खुला दिसामुक्त घोषणा भएसँगै सबै गाउँलेका घरमा शौचालय निर्माण भएको छ।

गाविस सचिव लीलाराम बास्तोलाले भने, ‘कहिल्यै शौचालयमा दिसापिसाब नगर्नेलाई बानी पार्न निकै चुनौतीपूर्ण थियो।
अहिले भने धेरैले बानी सुधार गरेका छन्।' गाउँको नेतृत्व गर्ने नेताले समेत शौचालय प्रयोग गर्न आनाकानी गरेकाले गाविसको परिषद् बैठक र अन्य गतिविधिमा बहिष्कार गरेपछि घरमा शौचालय बनाएको बास्तोलाले बताए।

मोतीपुरका १ हजार २ सय घरमा शौचालय बनाइएको छ।

३ हजार किमी हिँडेरै विराटनगर

2015-07-03T04:04:00.000-07:00

विराटनगर: शरीर ख्याउटो भएको छ। लामो यात्राका कारण तौल घटेर शरीरको आयतन पनि खुम्चिएको छ। तर उनी थकित मुद्रामा भएझैं लाग्दैनन्। हरदम साधु, साध्वी र अनुयायीबाट घेरिइरहने जैन धर्मगुरु आचार्य महा श्रमणको अनुहारको कान्तिमा कुनै फरकपन छैन।

सात महिना लामो पैदल यात्रापछि पनि हँसिला र उज्याला देखिन्छन् उनी। जैन आचार्यहरू गाडी चढ्दैनन्। यात्रामा निस्कँदा पैदलै हिँड्छन्।

स्थायी रूपमा साथै पैदल यात्रा गर्ने एक सयजति साधु तथा साध्वीहरूसँगै सात महिनाको पैदल यात्रा गरेर महा श्रमण पूर्वी नेपाल आइपुगेका हुन्। उनको गन्तव्य हो विराटनगर। बुधबार सुनसरीको दुहबी आइपुगेका उनी विराटनगरमा चार महिनासम्म चल्ने चतुर्मासमा सहभागी हुनेछन। साउन पहिलो साताबाट यो उत्सव सुरु हुँदैछ। त्यहाँ दैनिक प्रवचन, ध्यान र धर्मसंस्कारका विविध कार्यक्रम सञ्चालन हुनेछन्। करिब तीन हजार किलोमिटर पैदल यात्रा गरेर आएका महा श्रमणले सात महिनाअघि भारतको राजधानी नयाँदिल्लीस्थित छतेरपुरको तेरापन्थी जैनहरूको केन्द्रीय भवनमा नेपाली पत्रकारसँग भनेका थिए, ‘यो यात्रा सद्भावना, नैतिकता र नशामुक्तिका लागि हो।'

भारतबाहिर पहिलोपटक आयोजना हुने अन्तर्राष्ट्रिय चतुर्मासमा चार लाख जैन धर्मावलम्बी विराटनगर आउने आयोजकले जनाएका छन्। यो अवधिभर गुरु प्रवचन सुन्नुका साथै अनुयायीहरू उपवासमा बस्ने गर्छन्। नयाँदिल्लीबाट सुरु भएको यो यात्रा नेपाल, भुटान, पश्चिमबंगाल, आसाम हुँदै भारतका विभिन्न १२ राज्यसम्म चल्नेछ।

यो अवधिमा आचार्यले १० हजार किलोमिटर पैदल यात्रा गर्ने तयारी छ। नेपालको चतुर्मास पूर्ण गरी जैन धर्मगुरु आचार्य सन् २०१५ मा आसामको गुहाटी, सन्् २०१६ मा बिहार र सन्् २०१७ मा उडिसामा हुने चतुर्मासका लागि उतैबाट पैदल यात्रामा निस्कने छन्।

आचार्य महा श्रमणका प्रवक्ता मुनीकुमार श्रमणले नेपालको यात्रा अत्यन्तै फलदायी भएको बताए। उनले भने, ‘नेपालमा आएको महाभूकम्प, पहिरो र बर्खापानीसँग साक्षात्कार गर्दै हामी निरन्तर यात्रा गरिरहेका छौं।'

गत नोभेम्बरमा सुरु भएको यात्रा नयाँदिल्ली, हरियाणा, उत्तरप्रदेश, राजस्थान, मध्यप्रदेश हुँदै वीरगञ्जबाट नेपालतर्फ आएको हो। धर्मगुरुको यात्रा उद्घाटन कार्यक्रममा नेपालका उपराष्ट्रपति परमानन्द झा पनि सहभागी थिए।

नेपाल आएपछि काठमाडौं पुगेका महा श्रमण त्यहाँबाट दामन-पालुङ हुँदै सिन्धुलीको बाटो भएर जनकपुर, वीरपुर, इनरुवा हुँदै दुहबी आइपुगेका हुन्।

मुनीकुमार भन्छन्, ‘नेपालीहरू निकै मिलनसार र सरल व्यवहारका रहेछन्। गुरु पनि निकै प्रभावित हुनुभएको छ।' यो यात्रामा जैन धर्मगुरुले अहिंसा र नशामुक्त समाज निर्माणको सन्देश दिइरहेका छन्।

कार्यक्रम आयोजक समितिका जनसम्बन्ध अधिकारी राकेश सुराना भन्छन्', ‘ठूलो संख्यामा जैन धर्मावलम्बी विराटनगर आउने भएकाले यहाँको धार्मिक पर्यटन र अर्थव्यवस्थामा पनि सकारात्मक प्रभाव पर्ने निश्चित छ।'

श्वेताम्बर तेरापन्थ सभा विराटनगरका अध्यक्ष दिनेश गोल्छाले महा श्रमण शान्तिको दूतका रूपमा नेपाल आएको बताए।

उनले भने, ‘यो अवसरले भारतका जैनहरूलाई नेपालबारे बुझ्न पनि अवसर मिल्नेछ।'

मेसिनले जोत्यो खेत, मेसिनले नै रोप्यो धान

2015-07-01T04:26:00.001-07:00

कुमार लुइँटेल
विराटनगर : गोरुले जोतेर खेत जोत्ने र मानिसले खेत रोप्ने भन्दा पनि झापा, मोरङ र सुनसरीमा मेसिनले जोत्ने र मेसिनबाटै धान रोपाई गर्न थालिएको छ । कृषिमा आधुनिकीकरण अभियान चलाउने क्रमसँगै असार पन्ध्र र धान दिवसलाई सन्दर्भ पारेर मेसिनले रोपाई थालिएको हो ।
सुनसरीको तनमुना, भलुवा र झुम्का, मोरङको विराटनगर तथा झापाको महारानीझोडामा मेसिनबाट धान रोपिएको हो । आधुनिक र कृषि यान्त्रीकरण अभियान अन्तर्गत विभिन्न कृषि सहकारी संस्थाको पहलमा सामूहिक खेतीको अवधारणाअनुसार मेसिनले धान रोप्न सुरु गरिएको हो । कतिपय किसानले व्यक्तिगत रुपमा पनि मेसिनले धान रोप्न थालेका छन् । धेरै किसानले मेसिन प्रयोग गरेर धान रोप्ने खेत जोतेर तयार गरेका छन् ।

सुनसरीमा पहिलो चरणमा ५५ बिघा जमिनमा धान रोप्ने तयारी गरिएको छ । बीस बिघा जमिनमा धान रोपाईं भइसकेको छ । त्यहाँ नेपाल कृषि कम्पनीले कृषक सहकारी संस्थामार्फत किसानसम्म पाँचवटा मेसिन पु¥याएको छ । कम्पनीका कार्यक्रम संयोजक विवेकानन्द झाले भने,‘हामीले मेसिन सहयोग गरेका छौं बाँकी सबै काम किसान आफैंले गर्नुभएको छ ।’ सुनसरीमा मेसिनमा राख्ने धानको बिउ नर्सरीमा स्टिल प्लेटका केक बनाएर उत्पादन गरिएको छ । पहिलो पटक मेसिनले धान रोप्न पाउँदा आफूहरुलाई सन्तुष्टि मिल्नुका साथै मेसिनले मानिसले भन्दा चाँडो धान रोप्ने गरेको गरेको तनमुनाका किसान नागेश्वर चौधरीले भने,‘पहिलो पटक मेसिनले धान रोपेको हेर्न मानिसहरुको भिंड नै लाग्यो । असार पन्ध्रको अवसरमा तामाझामसाथ मेसिनले धान रोपेका छौं ।’ सम्झना कृषि सहकारीका अध्यक्षसमेत रहेका चौधरी सामूहिक रुपमा मेसिनले खेत जोताई गर्न र धान रोप्न धेरै किसानले सुरुवात गरेको बताए । मजदुर लगाउनभन्दा कम खर्च हुने भएकोले पनि किसान मेसिन प्रति आर्कषित बनेका छन् । मेसिनले एक घन्टामा एक बिघा जमिन रोप्न सक्छ ।
मोरङको विराटनगर १५ मा पनि मेसिनले धान रोपाई गर्न सुरु गरिएको छ । स्थानीय किसान नागेश कोइरालाको खेतमा मेसिनले धान रोपिरहेको छ । मेसिनले धान रोपेको हेर्न मानिसहरुको घुइँचो नै लागेको थियो । झापामा भने एमाले सभासद दीपक कार्कीले मेसिनले धान रोप्ने अभियानको असार पन्ध्र धान दिवसकै अवसर पारेर उद्घाटन गरेका छन् । त्यहाँ साना किसान सहकारी संस्थाले मेसिनबाट धान रोप्ने व्यवस्थापन गरेको हो । यसबाट किसानलाई निक्कै सहज भएको छ । महारानीझोडामा मेसिनबाट धान रोपाई गर्न सुरु गरिएपछि त्यसले किसानलाई निक्कै राहत मिल्ने बताउँदै सभासद कार्कीले भने,‘अब परम्परागत होइन आधुनिक तरिकाले खेती गर्न जरुरी छ । कामदारसमेत पाइन छाडेको अवस्थामा मेसिन यहाँका किसानका लागि बरदान सावित भएको छ ।’
धान दिवसको अवसर पारेर मोरङमा विविध कार्यक्रम भएका छन् । बेलबारी र झोराहाटमा नौमति बाजा बजाएर धान दिवस मनाइएको छ । झोराहाटमा मोरङका प्रमुख जिल्ला अधिकारी गणेशराज कार्कीले धान रोपेर कार्यक्रम उद्घाटन गरे । उनले भने,‘अब कृषि प्रणाललाई आधुनिक बनाउनु पर्छ । परम्परागत शैली त्याग्न जरुरी छ ।’ जिल्ला कृषि विकास कार्यालय प्रमुख राजेन्द्र उप्रेतीलले मोरङमा पनि मेसिन लगाएर धान रोपाईं गर्ने क्रम सुरु भएको बताए । खेत जोत्न र धान रोप्न मेसिन नै खेतमा दौडन थालेका छन् ।

सर्वसाधारणलाई सास्ती, सरकारीलाई मस्ती

2015-06-13T06:47:00.001-07:00

कुमार लुइँटेल

विराटनगर ः महाभूकम्पपछि सरकारले असार मशान्तसम्म घर तथा भवन निर्माणको काम रोक्न निर्देशन दिदैं अवज्ञा गरे कडा कार्वाही हुने चेतावनी दिएको छ ।

यस्तो निर्देशनपछि घर बनाउँदै गरेका कतिपय सर्वसाधारणले काम नै रोकेका छन् । घर बनाउने योजना बुन्दै गरेकाहरु पनि असार मसान्त सकिने अवधि कुरेर बसेका छन् । तर, सरकारको यो नियम सर्वसाधारण र निजी क्षेत्रलाई मात्र लागू भएको छ । उ मातहतकै निकायले भने निर्देशनको अवज्ञा गरिरहेका छन् । विराटनगरमा सरकारी भवन निर्माणको काम रोकिएको छैन् बरु धमाधम भवनहरु ढलाई भइरहेका छन् । सर्वसाधारण र नगरबासीको निर्माण रोक्न उपमहानगरपालिकाले अनुगमनलाई तिव्रता दिएको छ । तर, सरकारी कार्यालयका भवनहरुको काममा निर्देशन पालना भएको छैन् ।

भूकम्पपछि भवन निर्माण रोक्ने सरकारी निर्देशन

विराटनगरमा निर्माणाधीन घरेल तथा साना उद्योग कार्यालको भवन

उपमहानगरका इन्जिनियर भरत न्यौपानेले भने,‘असार मसान्तसम्म एकतलेभन्दा ठूला घर बनाउन नदिने सरकारी निर्देशन नै छ । हामीलाई ठूला घर बन्दैछन् भन्ने जानकारी आएपछि अनुगमन गरी निर्माणमा रोक लगाइदिएका हों ।’ महाभूकम्पपछि अनुमति नलिई बनाउँदै गरेका र अनुमतिभन्दा बढी निर्माण हुँदै गरेका भवनको अनुगमन वडा सचिवस्तरबाट पनि भइरहेको छ । असारसम्म सम्पूर्ण निर्माण कार्य रोक्ने सरकारी निर्देशनअनुसार नै काम हुने इन्जिनियर न्यौपाने बताउँछन् । तर, सरकारी भवनको काम भने सहरी विकास तथा भवन निर्माण डिभिजन कार्यालयको जिम्मा भएको उनले बताए ।

सहरी विकास तथा भवन निर्माण डिभिजन कार्यालयले विराटनगरमा घरेलु तथा साना उद्योग कार्यालय, निर्वाचन कार्यालय, नापी कार्यालय र बाल सुधार गृहका दुई तल्लेभन्दा अग्ला घर धमाधम निर्माण गरिरहेको छ । सुनसरीको धरानमा पुर्नस्थापना केन्द्र, जिल्ला प्रशासन कार्यालय, सहकारी डिभिजन कार्यालय र दुईवटा हेल्थपोष्टका भवन डिभिजन कार्यालयबाटै निर्माण भइरहेको छ । ती सबै भवन अर्ढा तला र सोभन्दा अग्ला हुन् । भवनको लागत १ करोडदेखि ५ करोड रुपैयाँसम्म छ ।

सरकारी भवन निर्माणमा सरकारी निर्देशनको किन पालना भएन ? भन्ने जिज्ञासामा सहरी विकास तथा भवन निर्माण डिभिजन कार्यालयका सूचना अधिकृत पूर्णराज कार्की भन्छन्,‘सरकारी भवनहरु सबै मापदण्ड पूरा गरेर बनिरहेका छन् । इन्जिनियरले पूर्णत अनुगमन गर्दै बनाउँदै गरेकाले काम नरोकिएको हो ।’ निजी घर तथा भवनहरु इन्जिनियरको अनुगमनबिना बन्ने गरेकोले पनि सरकारले रोक लगाएको उनले तर्क गरे । सरकारी भवन निर्माणका कुनै कमजोरी नरहेकोले निर्देशनअनुसार गर्नुपर्ने भन्ने नरहेको कार्की तर्क गर्छन् । तर, विराटनगर उपमहानगरपालिकाका इन्जिनियर भरत न्यौपाने भने सरकारी निर्देशन सर्वसाधारण र निजी क्षेत्रको लागि मात्रै नभएर सरकारी निकायलाई पनि भएको बताउँदै भने,‘निर्देशन सर्वसाधारणलाई लाग्ने सरकारी निकायलाई नलाग्ने भन्ने हुन्न । सरकारी भवनको काम गर्ने निकाय डिभिजन कार्यालय नै हो । उ नै जिम्मेवार हुनुपर्छ ।’

सर्वसाधारणलाई सास्ती, सरकारीलाई मस्ती

गत बैसाख १२ र २९ गतेको भूकम्पपछि सरकारले नयाँ घर निर्माणमा रोक लगाएको छ । निर्माण अनुमति पनि स्थगित छ । अनुमति लिएकाले पनि एकतलाभन्दा माथि घर निर्माण गर्न नपाउने नियम लगाइएको छ । गत जेठ ६ गतेदेखि नयाँ घर निर्माण अनुमति तथा विस्तारमा रोक लगाइएको थियो । विराटनगर १० का सर्वजित मण्डल भन्छन्,‘हाम्रै आँखा अगाडि अग्लाअग्ला सरकारी भवन ढलाई भइरहेका छन् । हामीलाई भने घर बनाउन रोक लगाइएको छ ।’ सर्वसाधारण उपमहानगरपालिकाले भने भवनसंहिता पालना नभएको, एकतलाको स्वीकृत लिएर दुई वा तीनतलासम्म विस्तार गर्नेहरुका बारेमा अध्ययन गरी कारवाही चलाउने र तिनको सूचि बनाउने प्रक्रिया पनि अघि बढाइएको जनाएको छ । विराटनगरमा धेरै अस्पताल, निजी व्यवसायिक भवन, विद्यालय र कलेज भवन भवन आचारसंहित विपरीत निर्माण भइरहेका छन् । सर्वधारणहरुले भने नियम सबलाई समान हुनुपर्ने माग गर्दै आएका छन् ।

गरिबलाई सुई छैन अस्पतालमा सड्दै...!!

2015-06-12T04:01:00.000-07:00

कुमार लुइँटेल
विराटनगर ः कोशी अञ्चल अस्पतालको ओपीडी शाखामा ठूलाठूला कार्टुन भण्डारण गरेर थन्काइए झैं देखिन्छन् । अस्पतालको दोस्रो तल्लामा पुग्ने जोकोहीको ध्यान एकपटक ती कार्टुनले खिच्छन् । धेरैलाई जिज्ञासा पनि हुन्छ आखिर ती कार्टुनभित्र के रहेछन् भन्ने । परबाट हेर्दा हार मिलाएर राखे झैं देखिएपनि कार्टुनका मुख खुलेका छन् । अव्यवस्थित छन् । भित्रका सामान छरपस्ट हुन थालेका छन् । तर, यसको संरक्षण र प्रयोगमा अस्पतालले चासो दिएको पाइँदैन् ।

विराटनगर उपमहानगरपालिकाको स्वामित्वमा रहेको वीरेन्द्र सभागृहमा पनि लगभग यस्तै दृश्य देखिन्छ । सभागृहको भुइँतल्लामा असरल्ल कार्टुन छरिएका छन् । काटुर्नका मुख खूल्न थालेका छन् । त्यसभित्रका वस्तु बाहिर छरिएको देखिन्छ । दैनिकजसो कार्यक्रम हुने यो सभागृहमा पुग्ने धेरैले ती कार्टुनबारे जिज्ञासा राख्ने गरेका छन् । तर, यसको संरक्षणमा उपमहानगर र सभागृहका कर्मचारीले ध्यान दिएका छैनन् । ती कार्टुनभित्रका वस्तु प्रयोग हुने नहुनेबारे अन्योल छ ।

कोसी अञ्चल अस्पतालको ओपीडी शाखामा लाखौं मूल्यका सिरिन्ज (सुई) बेवारिसे छाडिएको हो । न अस्पतालले यसको व्यवस्थापन गर्न सकेको छ नत बिरामीले नै निःशुल्क पाउनु पर्ने ती सुई पाएका छन् । बरु बिरामीले बाहिरका औषधि पशलबाट सुई खरिद गरेर चलाउनु पर्ने बाध्यता छ । बीडी सोलोमेड कम्पनीका ती सुई सन् २०१६ अगस्त महिनासम्म प्रयोग गर्न सकिने उल्लेख गरिएको छ । दुई सय कार्टुन सुई माथिल्लो र भुइँतल्लामा राखिएको अस्पतालले जनाएको छ ।

अस्पतालका मेसु रोशन पोख्रेल भन्छन्,‘माग नै नगरी केन्द्रीय मेडिकल स्टोर पथलैयाबाट पठाइएका सुईको प्रयोग नै हुन सकेको छैन् । हामीलाई भण्डारण गर्न ठाउँ नै नभएपछि ओपीडीको माथिल्लो तल्ला र अन्यत्र थन्काउनु परेको हो ।’ नौ महिनाअघि पठाइएका सुई प्रयोग गर्न नसकिएको र ठूलो संख्यामा भएकोेले थन्क्याउन पनि कठिन भएको पोख्रेलले बताए । ती सुई कहाँ, कसरी र कुन प्रक्रियाबाट आयो अनुदान होकी के हो भन्ने आफूलाई पनि जानकारी नभएको पोख्रेलले जानकारी दिएका छन् । प्रयोग नगरिएकोले चिकित्सकले बिरामीलाई बाहिरैबाट सुई किन्न लगाउने गरेका छन् ।
अस्पतालमा उपचार गर्न आएकी विराटनगर–६ की रत्नमाया आचार्यले असरल्ला छरिएको अवस्थामा सुई भएपनि आफूले रगत परीक्षण गर्न दिनुपर्ने नमूनाका लागि बाहिरबाटै सुई किनेर ल्याएको बताइन् । उनले भनिन्,‘अस्पतालमै हज्जारौं थान सुई सडिरहेका छन् हामीले भने बाहिरबाट खरिद गरेर ल्याउनु परेको छ ।’ सरकारी अस्पतालमा सरकारले दिने सुविधाको औषधि र अन्यवस्तु सेवाग्राहीसम्म भने नपुग्ने गरेको उनले गुनासो गरिन् ।
वीरेन्द्र सभागृहमा हात्तीपाइलेविरुद्धको औषधि भुइँतल्लमा असरल्ला फालिएको छ । सयवटा भन्

दा धेरै कार्टुनबाट औषधि निस्किएका छ तर उपमहानगरको स्वाथ्य महाशाखाले भने व्यवस्थित गरेर राखिएको दाबी गरेको छ । गत फागुनमा हात्तीपाइलेको औषधि खुवाएर राखिएका काटुर्नमा पानीको बाछिटा परेर सड्न थालेको देखिन्छ । गोली भुइँमा छरिएको छ । महाशाखाका प्रमुख दशी चौधरीले भने,‘खुवाएर बाँकी रहेको औषधि व्यवस्थित नै गरेर राखेका हौं यसलाई जनस्वास्थ्य फिर्ता पठाइने छ ।’ ती औषधि अर्को वर्ष खुवाउन पुनः प्रयोग गरिने उनले बताए ।

गर्मीले झन् सकस

2015-06-07T00:36:00.001-07:00

विराटनगर ः एक्कासि बढेको गर्मीले विराटनगरको जनजीवन प्रभावित भएको छ । बिहानैदेखि उखुम गर्मी हुन सुरु भएपछि बजारमा समेत चहल पहल पातलिएको छ । मानिसहरु शितल खोज्न छहारीको भर पर्न थालेका छन् । विद्यालय तथा कलेजमा दिउँसोको सट्टा बिहानी शत्रका कक्षा सञ्चालन गरिएको छ ।

कतिपय पसलहरु साँझमा मात्र सञ्चालनमा आउन थालेका छन् । गर्मीले बजारमा किनमेल गर्न आउने मानिसहरुको संख्या पनि घटेको छ

हावापानी कार्यालय विराटनगरका अनुसार बुधबार विराटनगरको तापक्रम मध्यान्न न्यूनतम २७ दशमलब ४ र अधिकतम ३४ दशमलब ४ पुगेको थियो । कार्यालयकी कर्मचारी पुनम दाहालले भनिन्,‘केही दिनयता तुलनात्मक रुपमा तापक्रम बढ्दै गएको छ ।’ तापक्रम भदौसम्म बढ्दै जाने उनले बताइन् ।

गर्मी बढेसँगै विराटनगरसहित पूर्वी तराईका जिल्लाहरुमा बजार, शिक्षण संस्था, अस्पतालसहित अन्य क्षेत्रमा यसको असर देखिन थालेको छ । जिल्ला शिक्षा कार्यालय मोरङका सहायक जिल्ला शिक्षा अधिकारी फडिन्द्र खत्रीका अनुसार धेरै सामुदायिक विद्यालयले बिहानी सत्रको कक्षा सुरु गरेका छन् । उनले भने,‘अधिक गर्मीका कारण विद्यार्थीहरुमा स्वास्थ्य सम्बन्धी असर नगरोस भनेर बर्खे बिदा सुरु हुने अवधिसम्म बिहानी कक्षा चलाउने निर्णय भएको हो ।’ गर्मीबाट बच्न कतिपय विद्यालयले कक्षा कोठाबाहिर रुखको फेदमा साना कक्षाका विद्यार्थीलाई पढाउने गरेको उनले बताए ।

मोरङ व्यापार संघका अनुसार गर्मीमा विराटनगर बजारमा दिउँसो चहल पहल कम हुन थालेगर्मीले श्रम गरेर जीवन चलाउने वर्ग अधिक प्रभावित बनेका छन् । विराटनगर–१३ का रिक्सा चालक निकेश साहले भने,‘गर्मी बढ्न थालेपछि रिक्सा हाँक्न असजिलो हुन थालेको छ । अहिले साँझ र बिहानमात्रै यात्रु भेटिन्छन् । साहुको किस्ता तिर्न पनि कठिनाई हुन थाल्यो ।’ गर्मीले रिक्सा चालकहरुलाई धेरै समस्या भइरहेको उनले बताए ।
को छ । कतिपय पसलहरु साँझमा मात्र सञ्चालनमा आउन थालेका छन् । गर्मीले बजारमा किनमेल गर्न आउने मानिसहरुको संख्या पनि घटेको संघका कार्यकारी सचिव श्याम भण्डारीले जानकारी दिएका छन् । उनले भने,‘गर्मीको असर व्यापार व्यवसायमा पनि परेको छ ।’ राति अबेरसम्म पसलहरु खुल्न थालेका छन् भने साँझपख बढी चहलपहल हुन थालेको भण्डारीले बताए ।

रमपमलाई तीन, क्वालिटीलाई चार मुद्दा.....!!

2015-06-04T00:51:00.001-07:00

कुमार लुइँटेल

विराटनगर ः न्यून गुणस्तरको खाद्यान्न उत्पादन गरी उपभोक्ताको स्वास्थ्यमाथि खेलबाड गर्ने पूर्वका विभिन्न उद्योगविरुद्ध छत्तिसवटा मुद्दा चलाइएको छ । रमपम चाउचाउलाई तीन र क्वालिटी विस्कुटलाई एक वर्षमा चारवटा मुद्दा चलाइएको छ ।

बजारमा नाम चलेका ब्रान्डका खाद्यान्न उत्पादन गर्ने ठूला उद्योगका उत्पादनसमेत गुणस्तरहीन भएको पत्ता लागेपछि क्षेत्रीय खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण कार्यालयले कार्वाहीका लागि कानुनी प्रक्रिया अघि बढाएको हो ।

कार्यालयका प्रमुख प्रमोद कोइरालाले भने,‘नाम चलेकै उद्योगका उत्पादन न्यून गुणस्तरको पाइएपछि कार्वाहीका लागि मुद्दा चलाइएको हो ।’ ती उद्योगले उत्पादित वस्तुको गुणस्तर कायम गर्न नसकेको र उपभोक्ताको स्वास्थ्यमाथि नै खेलबाड गरेको पाइएपछि पूर्वका सम्बन्धित जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा मुद्दा दायर गरिएको कोइरालाले जानकारी दिएका छन् ।
कार्यालयले विभिन्न समयमा खाद्यान्न वस्तुको नमूना संकलन गरेर क्षेत्रीय प्रयोगशालामा गुणस्तर परीक्षण गरेको थियो । चालू आर्थिक वर्षमा ती उद्योगलाई मुद्दा चलाइएको हो ।

See the table

एक वर्षको अवधिमा चाउचाउ उत्पादक एशियन थाई फुड्सलाई तीन र क्वालिटी विस्कुटलाई चारवटा मुद्दा दायर गरिएको छ । केएल दुगड समूहको तेल उद्योगलाई पनि मुद्दा चलाइएको छ ।

परीक्षणबाट पत्ता लागेपछि मुद्दा चलाइएको हो ।’ कार्यालयले विराटनगरसहित सुनसरी–मोरङ आद्योगिक करिडोरका उद्योगले उत्पादन गर्ने खाद्यवस्तु तथा तेलको गुणस्तरबारे अनुगमन र प्रयोगशाला परीक्षणमा कडाई गरेको छ । चालू आर्थिक वर्षमा कार्यालयले खाद्यवस्तुको गुणस्तर परीक्षणमा विशेष ध्यान दिएको कोइरालाले बताएका छन् ।

चालू आर्थिक वर्षमा जिल्ला प्रशासन कार्यालय मोरङमा १७ वटा उद्योगविरुद्ध मुद्दा दायर भएको छ । खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागका अनुसार सुनसरी–मोरङ औद्योगिक करिडोर क्षेत्रका ठूला उद्योगबाट उत्पादन भएका धेरै खाद्यवस्तु न्यून गुणस्तर भएको र केहीमा लेबलमा समस्या देखिएको थियो । यसरी मुद्दा चलाइएका उद्योगहरुमा तीनवटा बिस्कुट उद्योग, दश प्रशोधित पिउने पानी, सात घियू तथा तेल उद्योग र एउटा प्रशोधित चाउचाउ उद्योग रहेका छन् । यीबाहेक चिया, बेसन, प्रशोधित दूध र स्वीट्स एण्ड स्न्याक्स छन् ।

गुणस्तर कायम नगरी उत्पादन गर्ने विस्कुट उद्योगमा क्वालिटी डाइट एण्ड फूड प्रोडक्ट्स, पशुपति विस्कुट इण्डस्ट्रीज, बालाजी विस्कुट इण्डस्ट्रीज रहेका छन् ।

यसैगरी चाउचाउ उत्पादक एशियन थाई फुड्सलाई मात्र तीनवटा मुद्दा चलाइएको छ । क्वालिटी विस्कुटलाई चारवटा मुद्दा दायर गरिएको छ । केएल दुगड समूहको तेल उद्योगलाई पनि मुद्दा चलाइएको छ ।

तेल उद्योगबाट उत्पादित तेल न्यून गुणस्तरको र अयोग्य भएको प्रयोगशाला परीक्षणबाट पुष्टि भएको थियो । दुगड समूहको स्वास्तिक सूर्यमुखी र श्याम एग्रो खार्जी विराटनगरको तोरी तेलको गुणस्तर न्यून भेटिएको थियो । तेलको गुणस्तर कमजोर भएको पाइएको बताउँदै क्षेत्रीय खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण कार्यालयका प्रमुख प्रमोद कोइरालाले भने,‘आफ्ना उत्पादनको गुणस्तर कायम गर्न पनि सचेत गराइएको छ ।’

कार्यालयले विराटनगरसहित सुनसरी–मोरङ आद्योगिक करिडोरका उद्योगले उत्पादन गर्ने खाद्यवस्तु तथा तेलको गुणस्तरबारे अनुगमन र प्रयोगशाला परीक्षणमा कडाई गरेको छ ।

जिल्ला प्रशासन कार्यालय मोरङले बजार तथा उद्योगबाट उत्पादन हुने वस्तुको अनुगमनलाई समेत बढाइएको जनाएको छ । मोरङका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी प्रेमप्रसाद लुइँटेलले बजारमा गुणस्तरहीन खाद्य सामग्री विक्रीवितरण गर्नु पनि उपभोक्ता अधिकार विपरीत हो ।

श्रीमानको औंला किन काटियो भन्दा श्रीमतीको पनि जागिर चट् ....!!

2015-05-28T03:54:00.001-07:00

कुमार लुइँटेल

विराटनगर : विराटनगरस्थित विराटनगर अस्पतालमा उपचार गराउँदा एकजना बिरामीले जानकारीबिनै आफ्नो खुट्टाको दुई वटा औंला गुमाउनु परेको आरोप लगाएका छन्।

विराटनगर¬– ८ का विरेन्द्र झाले चिकित्सकको लापरवाहीका कारण आफूले खुट्टाका दुई वटा औंला गुमाउनु परेको बताएका छन् । उनले भने,‘दुर्घटनामा परेपछि उपचारका लागि अस्पताल गएको थिए । मलाई जानकारी नै नदिई चिकित्सकले औंला काटिएदिए ।

अस्पतालले आफ्नो औंला काटिदिएको विषयमा पत्रकार सम्मेलन गरी जानकारी गराउँदै विराटनगरका विरेन्द्र झा । - See more at: http://annapurnapost.com/News.aspx/story/12378#sthash.rO05AMYJ.dpuf

विराटनगरमा बुधबार झाका परिवारले सामाजिक संघसंस्थाको पहलमा गरेको पत्रकार सम्मेलनमा उनले भने,‘तीन पटक अप्रेसन गरे पछि बुझ्दा स्पाइनलका डाक्टरले मेरो अप्रेसन गरेछन् । दुई वटा औंला नै काटेर फ्याँकिदिए ।’ उपचारमा संलग्न चिकित्सकले डा. सरोज कर्णले आफूलाई जानकारी नै नदिई देब्रे खुटटको दुई वटा औंला काटिदिएको झाको आरोप छ ।

गत पुस २३ गते सवारी दुर्घटनामा परी उपचारका लागि आफू विराटनगर अस्पतालमा भर्ना भएको तर डाक्टर कर्णले तीन पटक अप्रेसन गरेर औंला काटिदिएको तर परामर्शसमेत नगरेको आरोप लगाए । उनले भने,‘पछि अर्का चिकित्सकलाई देखाउँदा औंला काट्न जरुरी थिएन भनेर परामर्श दिए।'

यस विषयमा अप्रेसन डाक्टरसँग गुनासो गर्दा उनले सही उपचार गरेको भन्दै तर्किएको झाले बताए । पछि चिकित्सक प्रदीप गुप्तासँग परामर्श गर्दा उनले औंला काट्न जरुरी नभएको जानकारी गराएरै उनैले उपचार गरिदिएको झाले बताएका छन् ।

झाकी श्रीमती सीता कार्की विराटनगर अस्पतालकै कर्मचारी हुन् । डेढ दशकभन्दा अघिदेखि काम गरिरहेकी उनले पनि अस्पतालको व्यवहार ठिक नभएको बताइन् । उनले भनिन्,‘आफै काम गर्ने अस्पालमा झन राम्रो उपचार हुन्छ भन्ने विश्वासका श्रीमानलाई लगेको थिए तर हेलचेक्र्याईं गरेर औंला काटिदिए ।’

यस विषयमा अस्पतालका अध्यक्ष डा. ज्ञानेन्द्रमान सिंह कार्कीसँग समस्या राख्दा उनले पनि हप्कीदप्की गरेको बताए । श्रीमान झा र श्रीमती कार्कीले आफूहरु अन्यायमा परेको बताउँदै न्याय दिलाइदिन माग गरेका छन् । कार्कीलाई यो घटना पछि अस्पतालले कामबाट निकालिदिएकोले आफ्नो जागीरेको ग्यारेन्टीका लागि श्रम कार्यालयमा उजुरीसमेत दिएकी छिन् । उनले भनिन्,‘अस्पतालको विरुद्धमा काम गरेको भन्दै मलाई कामबाट पनि निकालियो ।’घटनाको सम्बन्धमा अस्पतालका जनसम्पर्क अधिकृत रितेश झाले सध्ये खुट्टा नकाटेको बरु दुर्घटनामा परेर आएपछि उपचारका क्रममा खुट्टा नै कुहिने अवस्था भएपछि अन्य अंग बचाउन औंला काट्नु परेको बताए । उनले भने,‘अस्पतालले बिरामीलाई सकेसम्म राम्रै उपचार दिएको हो ।’

कालोबाजारी आरोपित व्यापारी रातारात रिहा

2015-05-27T07:34:00.000-07:00

कुमार लुइँटेल
विराटनगर : भूकम्प पीडितको नाममा त्रिपालमा कालोबजारी गरेको आरोपमा पक्राउ परेका विराटनगरका दुई व्यापारी रातारात छुटेका छन् । सोमबार अबेरसम्म जिल्ला प्रशासन कार्यालय मोरङमा भएको इजलासबाट उनीहरु धरौटीमा छुटेका हुन् ।
भन्सार छुटको त्रिपाल आयात गरी अत्याधिक मुनाफा खाई कालोबजारी गरेको आरोपमा गत बिहीबार अम्बिका बस्त्रालयका प्रदीप अग्रवाल र परनामी इन्टरप्राइजेजका जितेन्द्र सेठिया पक्राउ परेका थिए । अग्रवाल १५ लाख र सेठिया ११ लाख रुपैयाँ धरौटीमा छुटेका हुन् । प्रहरीले कालो बजारी तथा सामाजिक अपराध ऐन २०६३ बमोजिम उनीहरुलाई मुद्दा चलाएको थियो । दुबैले बैंक ग्यारेन्टीको कागजात पेश गरेर राति छुटेका हुन् । उनीहरुलाई बयान गराउन प्रहरीले साढे ४ बजे जिल्ला प्रशासन कार्यालय लगेको थियो । मोरङ प्रहरीका डिएसपी प्रभुप्रसाद ढकालले भने,‘उताबाट ल्याउनु भन्ने खबर आएपछि हामीले साढे ४ बजे दुबै व्यापारीलाई प्रशासनको इजलासतर्फ लगेका हौं ।’
कानुन व्यवसायीले यो मुद्दामा ५ घन्टा बहस गरेका थिए । तर, मोरङका प्रमुख जिल्ला अधिकारी गणेशराज कार्कीले भने दुबै व्यापारीलाई प्रहरीले अबेर गरी हाजिर गराएकोले बहस अबेरसम्म चलेको बताए । उनले भने,‘बिगोअनुसार हामीले अत्याधिक धरौटी माग गरेका छौं । ‘रुल अफ ल’लाई हेर्ने हो भने धरौटीको यो रकम बढी नै हो ।’ प्रजिअ कार्कीका अनुसार यो मुद्दामा बिगोअनुसार जरिवाना, पाँच वर्ष कैद वा दुबै सजाय हुने प्रावधान छ ।

कार्यालय समय सकिएपछि मुद्दाको सुनुवाई नहुने भएपनि लगातार बहस भने हुनसक्ने कानुन व्यवसायीले बताएका छन् । अधिवक्ता सुरेशलाल श्रेष्ठले भने,‘राति इजलास चल्ने प्रावधान छैन् । तर, कतिपय मुद्दामा इजलास सुरु भए लगातार बहस भई त्यही दिन किनारा लाग्न सक्छ । तर यसका लागि दिउँसै बहस सुरु गर्नुपर्छ ।’ प्रजिअ कार्कीले पनि यो मुद्दामा लगातार बहस भएको दाबी गरेका छन् । कालोबजारी आरोपित देवीदत्त अग्रवाल र देवेन्द्र सेठिया भने फरार छन् । उनीहरुलाई प्रहरीले खोजी गरिरहेको छ ।
अम्बिकाल बस्त्रालयले भन्सार छुटमा ल्याएको त्रिपाल अठहत्तर प्रतिशतसम्म मुनाफा खाएर बिक्री गरेको बजार अनुगमनका क्रममा खुलेको थियो । बीस प्रतिशतभन्दा धेरै मुनाफा राखी बिक्रीवितरण भए त्यो कालोबजारी हुन्छ । यसरी बिक्रीवितरण गर्नेलाई कालोबजारी ऐन अन्तर्गत कार्वाही हुने कानुनी प्रावधान छ । सरकारलाई एक पैसा कर नतिरी ल्याइएको त्रिपालमा कालोबजारी भएपछि विराटनगरमा खैलाबैला भएको थियो । राहतस्वरुप पीडितसम्म पुग्नुपर्ने त्रिपालमा न्यून नाफा राखी बिक्री गर्न सरकारले समेत सुझाएको थियो ।

भूकम्प पीडितका नाममा कमाउ धन्दा

2015-05-23T04:46:00.000-07:00

कुमार लुइँटेल

विराटनगर : भूकम्पपीडितका लागि भन्सार छुटमा ल्याइएको त्रिपालमा विराटनगरका व्यापारीले कालकोबजारी गरेका छन् ।

पीडितसम्म सस्तो र सरल मूल्यमा त्रिपाल पुर्‍याउन व्यापारीले आयात गर्दा सरकारले भन्सार छुट दिएको थियो । तर, विराटनगरका व्यापारीले नाफा कमाउने दाउमा बद्मासी गरेका छन् ।

व्यापारीले भन्सार छुटमा ल्याएको त्रिपाल ७८ प्रतिशतसम्म नाफा खाएर बेचेका छन् । २० प्रतिशतभन्दा धेरै मुनाफा राखी बिक्रीवितरण भए कालोबजारी हुन्छ ।

कालोबजारी गर्नेलाई कालोबजारी ऐनअन्तर्गत कारबाही हुने कानुनी प्रावधान छ । सरकारलाई कर नतिरी ल्याइएको त्रिपालमा कालोबजारी भएपछि विराटनगरमा खैलाबैला भएको छ ।

भूकम्पपीडितको त्रिपालमा कालोबजारी

राहतस्वरुप पीडितसम्म पुग्नुपर्ने त्रिपालमा न्यून नाफा राखी बिक्री गर्न सरकारले सुझाएको थियो । तर, केही व्यापारीले उपभोक्तासँग १३ प्रतिशत भ्याट जोडेर बिक्री गरेका छन् । विराटनगरको अम्बिका बस्त्रालयले भन्सार छुटमा ल्याएको त्रिपाल ७८ प्रतिशतसम्म मुनाफा खाएर बिक्री गरेको छ । उसले सरकारी सुविधामा ८ हजार ४ सय ४ थान त्रिपाल ल्याएको थियो ।

तर, बिक्री भने प्रतिगोटा एक हजार १ सय ४१ रुपैयाँमा गरेको छ । जिल्ला प्रशासन कार्यालय मोरङका प्रशासकीय अधिकृत रोहिणी आचार्यले भने, ‘न्यूनतम ७ सय ६७ रुपैयाँ गर्नुपर्नेमा अत्याधिक मुनाफा खाएको भेटियो ।’ प्रशासनले विराटनगरमा अनुगमन सुरु गरेसँगै कालोबाजरी भएको तथ्य बाहिर आएको हो ।

जिल्ला बजार अनुगमन समितिका संयोजक तथा मोरङका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी प्रेमप्रसाद लुइँटेलले विपद्का बेला बद्मासी गर्ने कसैलाई नछाडिने बताए । ‘संकटका बेला सरकारी सुविधा लिएर ल्याइने सामानमा कालोबजारी गर्नेलाई कडा कारबाही हुन्छ’, उनले भने ।

अम्बिकाले ५३ लाख ६ हजार २ सय ५६ रुपैयाँ बराबरको त्रिपाल आयात गरेको थियो । औसत बिक्री ६३ लाख ६९ हजार १ सय ६८ हुनुपर्दथ्यो । (हेर्नुस भिडियाे)

बस्त्रालयका सञ्चालक प्रदीप अग्रवाललाई पक्राउ गरी शुक्रबार म्याद थप गरिएको जिल्ला प्रहरी कार्यालयका डिएसपी प्रभूप्रसाद ढकालले जानकारी दिए । ढकालले भने, ‘कालो बजारी ऐन अन्तर्गत मुद्दा चलाउने तयारी गरेका छौं ।’

यसैगरी प्रणाम इन्टरप्राइजेजका जीतेन्द्र सेठ्ठी पनि कालोबजारी गरेको आरोपमा पक्राउ परेका छन् । उनलाई पनि म्याद थप गरी प्रहरी हिरासतमा राखिएको छ । प्रणामले ४५ हजार ६ सय १२ केजी त्रिपाल प्रतिकेजी २ सय ७२ रुपैयाँमा आयात गरी ३ सय ४२ प्रतिकेजीमा बिक्री गरेको पाइएको छ ।

भन्सार कार्यालयका विराटनगरका अनुसार यहाँका दशवटा व्यापारिक प्रतिष्ठानले त्रिपाल आयात गरेका छन् । विभिन्न सातवटा संस्थाको नाममा पनि त्रिपाल आयात भएको छ ।

यो अवधिमा ७ करोड ६९ लाख १२ हजार मूल्य बराबरको त्रिपाल, कम्बल, खाद्यान्न र औषधीलगायत सामग्री नेपालतर्फ आयात भएको छ ।

सामाजिक संस्थाको नाममा त्रिपालमात्र ११ हजार ३ सय २० थान र ब्यापारिक फर्मको नाममा ३० हजार ६०९ केजी आयात भएको छ । कालोबजारी भएसँगै प्रशासनले स्टक बुझ्ने र बिक्री परिमाण हेर्न थालेको हो । व्यापारिक प्रतिष्ठानले गरेको कारोबारको विषयमा प्रशासनले अनुगमन थालेको छ । तर, संस्थाको नाममा आएका त्रिपालको अवस्थाबारे अनुगमन हुन सकेको छैन् ।

स्थानीय चन्दा चकुरी बस्त्रालयले भन्सार छुटमा ल्याएको त्रिपाल उपभोक्ताबाट भ्याट लिएर बिक्री गरेको छ । उसले तीन सय थान त्रिपाल आयात गरेको थियो । अनुगमन गरिएकामध्ये गोबिन्द हार्डवेयरले न्यून मुनाफा करिब ३ प्रतिशतमात्रै लिएको देखिएको छ ।

See more at: http://annapurnapost.com/News.aspx/story/12136#sthash.NfHB2wVd.dpuf

छाक कटाएर शरणार्थीले गरे भूकम्प पीडितलाई सहयोग

2015-05-19T06:43:00.002-07:00

कुमार लुइँटेल

हुनेले समेत सहयोग गर्न हिच्कीचाएको र मुठ्ठी कसेको बेला ‘केही नभएका र अर्काको देशमा शरण लिएर बसेका’ भनिने भुटानी शरणार्थीले छाक कटाएरै उदार मनले नेपालका भूकम्प पीडितलाई सहयोग गरेका छन् ।

छाप्रोको बास छ । आफै दाताले दिने खाद्यान्नको भरमा छन् । जीवन गरिबी र अभाव बितिरहेको छ । उनीहरुको निरासाको फेहरिस्त निकै लामो छ । तर, तमाम समस्यालाई चिर्दै शरणार्थीले छाक कटाएरै भएपनि भूकम्प पीडितको लागि सहयोग जुटाएका छन् । यो काममा शरणार्थीका अगुवा र युवाले सक्रियता देखाएका हुन् । झापा र मोरङका शिविरहरुबाट उठाइएको खाद्यान्न सिन्धुलीका भूकम्प पीडितसम्म पु¥याइएको छ । ‘आफूलाई आश्रय दिने देशमा परेको विपद्लाई आफ्नै सम्झदै सहयोग गरेका हौं’,झापा दमकस्थित बेलडाँगी शिविरका सचिव सञ्चहाङ सुब्बाले भने,‘हरेक छाप्राबाट एक छाकको चामल, तेल, नुुन, बेसार,
हरियो सब्जी आदि खाद्यान्न संकलन ग¥यौं । सक्नेले नगद पनि सहयोग गर्नुभयो ।’

शरणार्थीहरु २५ वर्षदेखि नेपालमा शरणागत छन् । नब्बे हजार जति तेस्रो देशमा पुर्नवासका लागि गइसकेका छन् । तर, यहाँ हुनेले अभावबीच सहयोग गरिरहेको शरणार्थी अगुवा टिकाराम रसाइलीले बताए । उनले भने,‘विदेशमा भएकाले पनि सहयोग गरिरहनु भएको छ ।’

झापाको दमकस्थित बेलडाँगी र मोरङको शनिश्चरे शिविरका शरणार्थीले एकछाक खाना बराबरको सहयोग गरेका हुन् । उनीहरुलाई विश्व खाद्य कार्यक्रमले दुई साताका लागि प्रतिव्यक्ति ५ केजी ६ सय ग्राम चामल दिन्छ । अन्य खाद्यान्न पनि उपलब्ध हुन्छ । रसाइली भन्छन्,‘सहयोग दिन कसैले सानो मन गर्नुभएन बरु हामीले सोचेभन्दा धेरै जुट्यो ।’

शिविरहरुमा पाँच दिन लगाएर संकलन गरेको खाद्यान्न एउटा बस र ट्रकमा लिएर शरणार्थीको २२ सदस्यीय टोली सिन्धुली पुगेको छ । जिल्ला प्रशासन कार्यालय झापाको स्वीकृति र सल्लाहबमोजिम यो टोली सिन्धुली पुगेको हो । शनिश्चरे शिविर सचिव चम्पासिंह राईले भने,‘हामी अभावै अभावमा छौं तर राष्ट्रिय विपद्को यो समयमा हामीले पनि केही गर्नुपर्छ भन्ने लागेर नै सहयोग गर्न तम्सिएका हौं ।’

शरणार्थीको टोलीले २५ केजी परिमाणमा २ सय बोरा चामल, ४ सय केजी दाल, २ सय केजी नुन , ३ सय लिटर खाने तेल र ५० थान त्रिपाल भूकम्प पीडितलाई सहयोग गरेका छन् । यी सबै सामग्री सिन्धुलीस्थित जिल्ला दैवी प्रकोप उद्धार समितिको सहकार्यमा भूकम्प पीडितसम्म पु¥याइएको छ ।

सन् १९९० को दशकमा भुटानी शासकले लखेटेपछि नेपाल आएका शरणार्थी पहिले सातवटा शिविरमा बस्दथे । संख्या घटेसँगै नेपाल सरकारले उनीहरुलाई दमक र पथरीका शिविरमा एकतृत गरेको हो । पुर्नवास शुरु भएपछि शिविरहरुमा भुटानी शरणार्थीको संख्या घट्दै गएको छ । अहिले झापा र मोरङमा २१ हजार शरणार्थीको बसोबास छ । सचिव सुब्बाका अनुसार बेलडाँगीमात्रै १७ हजार शरणार्थी बस्छन् । कतिपय शरणार्थी तेस्रो देश जाने प्रक्रियामा छन् । संख्या घटेपनि आफूहरुले नेपाल र नेपालीप्रतिको मायामा कमी नभएको उनीहरु बताउँछन् ।

भूकम्पको शोकमा नेताको शान, बालिकाको सहयोगी मन

2015-05-18T01:06:00.001-07:00

आफ्नो गुन्यूचोलीको भोज रोकेर भूकम्प पीडितलाई एक लाख दिने ९ वर्षीया यशस्वी पोखरेल र उनकाे परिवार। - See more at: http://annapurnapost.com/News.aspx/story/11882#sthash.pi2MvYcb.dpuf

कुमार लुँइटेल

विराटनगर : विनाशकारी भूकम्पले सिंगै मुलुक नै शोकमा डुबेका बेला राष्ट्रिय स्तरका एकजना नेताले गरेको भव्य बिहे भोज र एकजनाले सर्वसाधरण बालिकाले गुन्यूचोली लागि छुट्टाएको एक लाख भूकम्पपीडितलाई दिएको दुई फरक प्रसंग अहिले विराटनगरमा निकै चर्चामा छन्।

मधेशी जनअधिकार फोरम नेपालका अध्यक्ष उपेन्द्र यादवले भूकम्पको शोकका बेला आयोजना गरेको छोराको बिहे भोजको आलोचना भइरहँदा विराटनगरकी ९ वर्षीया यशस्वी पोखरेलले आफ्नो गुन्यूचोली पार्टी रोकेर एक लाख रकम भूकम्प पीडितलाई दिएकी छिन्। भूकम्पको शोकमा नेताको देखाएको शान र बालिकाको सहयोगी मन यहाँका टोलटोल र घरघरमा अहिले चर्चा भइरहेको छ। यशस्वीले सबैबाट स्याबासी पाएकी छन्।

गुन्यूचोली कर्मपछि भोजका लागि छुट्टाइएको एक लाख बालिकाले आइतबार जिल्ला प्रशासन कार्यलय मोरङमार्फत भूकम्पपीडितलाई दिएकी हुन् । आइतबार गुन्यूचोलीको भोज गर्ने कार्यक्रम थियो तर बालिकाकै इच्छामा भोज स्थगित गरेर भूकम्पपीडितलाई दिइएको हो ।

गुन्यूचोलीको भोज रोकेर बालिकाले दिइन् भूकम्पपीडितलाई एक लाख

यादवले वैशाख २९ गते आफ्ना छोराको विवाह धुमधामसँग गरे। विराटनगरमा विवाह भोज पनि उस्तै तामझामसाथ भयो । गाडी र आगन्तुकको लावालस्कर नै लागेको थियो । मुलुक महाविपद्मा परेको बेला भएको विवाह र भोजको निकै टिकाटिप्पणी पनि भयो।

यादवले महाभूकम्पको विपद्मा परेका पीडितलाई छोराको नाममा एकसुका पनि दिएनन् तर विराटनगर– ६ की ९ वर्षीया यशस्वी पोखरेलले भने उदाहरण प्रस्तुत गर्दै आफ्नो गुन्यूचोली कर्मपछि आयोजना हुने भोजमा खर्च गर्न ठिक्क पारेको सबै रकम भूकम्प पीडितलाई सहयोग गरेकी छिन् । यादवले महाविपद्को बेला तामझामका साथ छोराको विवाह र भोज गरेको विषयमा विराटनगरको सामाजिक वृतमा आलोचना भइरहँदा यशस्वीले भने स्याबासी पाइरहेकी छिन्।

जिल्ला प्रशासन कार्यालय मोरङमार्फत पोखरेलले प्रधानमन्त्री राहत कोषमा एक लाख एक हजार रुपैयाँ पठाएकी हुन् । मोरङका प्रमुख जिल्ला अधिकारी गणेशराज कार्कीलाई उनले आइतबार नै चेक हस्तान्तरण गरिन् ।बुबा धिरजले भने,‘जेठी छोरीको गुन्यूचोलीमा गर्नुपर्ने भोज स्थगन गरेर भूकम्प पीडितलाई सहयोग गरेका हौं ।

रकम हस्तान्तरण गर्न यशस्वी हजुरआमा उषादेवी पोखरेल, आमा रिना पोखरेल र दुई बहिनीसँगै प्रशासन कार्यालय पुगेकी थिइन् ।उनी विराटनगरकै सेन्ट मेरिज स्कुलमा कक्षा ३ मा पढ्छिन् । ‘यस्तो विपद्का बेला उत्सव र भोज गर्नुभन्दा सहयो गर्नुपर्छ भन्ने परिवारमा सल्लाह गर्‍यौं, आमा रिनाले भनिन, 'यो कामबाट छोरी पनि सन्तुष्ट छिन्। उनमा पनि सहयोग गर्नुपर्छ भन्ने भावना जागृत भएको छ'।

- See more at: http://annapurnapost.com/News.aspx/story/11882#sthash.pi2MvYcb.dpuf

गुन्यूचोलीको भोज रोकेर बालिकाले दिइन् भूकम्पपीडितलाई एक लाख

- See more at: http://annapurnapost.com/News.aspx/story/11882#sthash.pi2MvYcb.dpuf

गुन्यूचोलीको भोज रोकेर बालिकाले दिइन् भूकम्पपीडितलाई एक लाख

- See more at: http://annapurnapost.com/News.aspx/story/11882#sthash.pi2MvYcb.dpuf

बिहारका विधायक छुटे, जोगबनीका मेयरलाई दश वर्ष जेल

2015-05-11T22:06:00.002-07:00

कुमार लुइँटेल

विराटनगर : विराटनगरका व्यापारी तुलसीराम अग्रवाल अपहरण काण्डका आरोपित भारतको बिहार राज्य विधान सभाका विधायक जाकिर हुसेन खानलाई मोरङ जिल्ला अदालतले सफाइ दिएको छ।

जीउ मास्ने बेच्ने मुद्दामा कसुरदार नरहेको र निर्दोष भएको ठहर गर्दै सफाई दिएको हो। खान बिहारको अररिया जिल्लाबाट बिहार विधान सभामा जनता दल युनाईटेडका निर्वाचित विधायक हुन् । मोरङ जिल्ला अदालतका मुख्य न्यायधीश शेखर पौडेलको इजलासले हुसेनलाई सफाई दिएको हो।

अर्का आरोपित भोलाशंकर तिवारीलाई भने दश वर्ष जेल सजायको फैसला भएको छ । तिवारी भारतको जोगबनी नगरपालिकाका पूर्व मेयर हुन् । उनी सिन्धुली कारागारमा पुर्पक्षका लागि अढाई वर्षदेखि थुनामा छन्। घटनामा संलग्न भारत सहर्षाका पप्पु देव भूमिहार सर्वोच्च अदालतले २०७१ पुस २८ गते गरेको फैसलाबाट दश वर्षका लागि जेल भुक्तान गरिरहेका छन्।

हुसेन विगत अढाई वर्षदेखि तारेखमा रही अदालतमा हाजीर भइरहेका थिए । अदालतले निर्दोष रहेको फैसला गरेपछि हुसेनले भने,‘म अदालतको न्यायको सम्मान गर्दछु । अपहरण कान्डमा मेरो कुनै संलग्नता नरहेको सम्मानित अदालतबाट फैसला भएको छ। यो अत्यन्तै स्वागतयोग्य छ।'

व्यापारी तुलसीराम अग्रवाल अपहरण काण्ड

यो अवधिमा आफूले हप्तामा एक पटकसम्म बिहारको राजधानीबाट विराटनगर अदालतको तारेखमा आएको, सदनमा सपथग्रहणका बेला तारेख पर्दा त्यो अवसरसमेत छाडेको र श्रीमती बिरामी पर्दा पनि अदालतको मान राख्दै उपस्थित भएको बताए ।‘विधि र कानुन मिच्दै मैले कसैको अपहरण गर्ने कुरै थिएन,’ उनले भने,‘मेरो कुनै संलग्नता नरहेको भन्ने फैसलाबाट पुष्टि भएको छ । म सन्तुष्ट छु । अब राजनीतिक जीवनमा म माथि कुनै दाग छैन् ।'

हुसनेका तर्फबाट वकिलहरु सुरेशलाल श्रेष्ठ, देवीबहादुर घिमिरे, शान्तिराम भण्डारी, हेमराज पन्त र राजकुमार राजवंशीले बहस गरेका थिए । वकिल सुरेशलाल श्रेष्ठले हुसेन सबै तारेखमा हाजिर भएको बताए । हुसेन सन् २००० मा बिहारमै भएको एउटा घटनामा जेलमा रहँदा चुनावमा लड्दा विजयी भएका थिए । हुसेन र तिवारीलाई उद्योगी अग्रवालको अपहरण काण्डका प्रमुख नाइके भएको आरोपमा काकडभिट्टामा प्रहरीले २०६९ कात्तिक २४ गते स्थानीय एक होटलबाट पक्राउ गरेको थियो।

दुबै नेपाल प्रहरीको सर्वाधिक खोजीको सूचीमा थिए । १३ माघ २०५८ मा विराटनगरको रोडशेष चोक नजिकैबाट उद्योगी अग्रवालको अपहरण भएको थियो । मर्निङ वाक गर्न गएका बेला अपहरणमा परेका उनी ४१ दिनपछि ३ करोड २० लाख भारु फिरौती बुझाएर अपहरणमुक्त भएको त्यसबेला चर्चा चलेको थियो ।

उद्योगी अग्रवाल अपहरणमा नौ भारतीय र नेपाली उमेश गिरी सहित १० जनाको संलग्नता रहेको आरोप थियो । गिरीले अदालतबाट सफाइ पाइसकेका छन् । ६ जना अझै फरार छन् । अपहरणका मुख्य नाइके पप्पुदेव विरुद्ध लागूऔषध ओसार पसार, नक्कली नागरिकता, नक्कली राहादानी, हत्या अपहरण, लुटपाट लगायतका एक दर्जनभन्दा बढी मुद्दा भारतमा पनि छन् । उनले २०५४ साल कात्तिकमा भारतकै अर्का कुख्यात अपराधी भगवान यादवसहित उनका सहयोगी अशोक मिश्र र महेश यादवको जोगवनी बजारमा हत्या गरेका थिए।

२०७२ बैशाख २७ आईतवार

See more at: http://annapurnapost.com/News.aspx/story/11585#sthash.FSYbqWqy.dpuf

नेता पनि लागे कृषि कर्ममा

2014-12-16T05:53:00.000-08:00

कुमार लुइँटेल

विराटनगर : एमाओवादी मोरङका अध्यक्ष गोपी अछामीले पोखरीबाट भर्खरै निकालेको माछा फटाफट तराजुमा राखे। कुनकुन प्रजातिका झिकिएका रहेछन्, ध्यान दिएर हेरे। अनि तौल घटी त भएन भन्दै सहयोगीलाई सोधे। तराजुको काँटाले उचित तौलको संकेत दियो। प्लास्टिकमा पोको पारेर ग्राहकको हातमा माछा राखिदिए। अछामीले भने, '६ महिना भयो, कृषि फर्म सुरु गरेको। एक रुपैयाँ गोटा खरिद गरी पोखरीमा छाडेका भुरा अहिले दुई सय ५० रुपैयाँका भएछन्।'

कोसीहरैंचामा एमाओवादीका जिल्लास्तरका नेताहरू न्यु संयुक्त कृषक फर्म खोली व्यवसायमा लागेका हुन्। 'कोरा दर्शन र सिद्धान्तले मात्र राजनीतिक जीवन चलाउन कठिन हुनेरहेछ' अछामीले भने, 'कृषि उद्यकमा लागि उत्पादन र व्यवसायसँगै राजनीति पनि गर्दैछु। अरू साथी पनि साथै हुनुहुन्छ।'

एमाओवादीका २२ जना स्थानीय नेता तथा कार्यकर्ताले ४० लाख रुपैयाँ लगानी गरी पचाममा फर्म सुरु गरिएको अछामीले बताएका छन्। फर्ममा बंगुर, भैंसी, गाई र बँदेलपालन पनि गरिएको छ। फर्मका अध्यक्ष तथा कोसी हरैंचानगरका पार्टी इन्चार्ज नवराज चापागाईं भन्छन्, 'माछाको बिक्री सुरु भइसक्यो। अब बंगुर पनि बजार लग्ने तर्खरमा छौं।' यो फर्मबाट अहिले दैनिक एक सय केजीसम्म माछा उत्पादन भइरहेको उनले बताए।

एमाओवादीका मात्र नभएर मोरङमा अन्य दलका नेता पनि राजनीतिका लागि आर्थिक रूपमा आत्मनिर्भर हुने अभियानमा सक्रिय भएका छन्। कतिले व्यावसायिक कृषि फर्म खोलेका छन्, कतिपय पशुपालनमा सक्रिय भएका छन्।

मोरङमा एमाओवादीका सभासद् शिवकुमार मण्डल, अमनलाल मोदीसहित नेताहरू नवीन पोख्रेल, प्रकाश पौडेल, खेमराज भट्टराई कुखुरा, बाख्रा, गाईपालन र अन्य कृषि कर्ममा होमिएका छन्। मण्डलले मोरङको दर्वेशा २ मा १५ बिघा जग्गा भाडामा लिएर सातवटा पोखरीमा माछापालन गरिरहेका छन्।

अहिले दैनिक डेढ क्विन्टल माछा उत्पादन भइरहेको छ। सभासद् मण्डलले बहुउद्देश्यीय कृषि फार्म चलाइरहेका छन्। मोदीले जग्गा भाडामा लिएर पूर्वाधार तयार पारिसके।

सभासद् मण्डल भन्छन्, 'राजनीति गर्नेले पेसा नगर्दा आम्दानी कसरी हुन्छ र जीवन चल्छ भन्ने ठूलो प्रश्न उठ्छ। तर, हामीले त्यसलाई गलत साबित गरिदिएका छौं।' कृषिको सम्भावनालाई जनतासामु उजागर गर्न र कृषिमा रोजगारी बढाउन पनि आफूहरू लागि परेको मण्डलले बताए। पार्टीको कोसीहरैंचा नगर इन्चार्ज चापागाईंले पछिल्लो अवस्थाको बेलिबिस्तार लगाउँदै भने, 'समूहमै लगानी गरेर काम गर्दा राजनीतिक योजना र कार्यक्रम तय गर्न पनि सहज भएको छ।'

एमाओवादीका मात्र नभएर मोरङमा अन्य दलका नेता पनि राजनीतिका लागि आर्थिक रूपमा आत्मनिर्भर हुने अभियानमा सक्रिय भएका छन्। कतिले व्यावसायिक कृषि फर्म खोलेका छन्, कतिपय पशुपालनमा सक्रिय भएका छन्।

रोजगारी पनि सिर्जना हुने र आम्दानी पनि मनग्य हुने भएपछि राजनीतिबाट बचेको समय र श्रम यता लगाएको मधेसी जनअधिकार फोरम लोकतान्त्रिक मोरङका पूर्वअध्यक्ष चुमनारायण तबदारले बताए। उनले भने, 'कञ्चनबारीमा फर्म छ। बंगुर, माछा, बाख्रा पालेको छु।' मोरङको शिसवनी बडहरामा अर्को फर्म चलाउने तयारी गरेको उनले बताए।

मोरङमा एमालेका पूर्वकेन्द्रीय सदस्य गुरु बराल, कोसी अञ्चल इन्चार्ज जीवन घिमिरे, सप्तरीका सुमन प्याकुरेल पनि व्यावसायिक कृषिमा लागिपरेका छन्। बरालले विराटनगर १५ र बखरीमा माछापालन गरेका छन्।

एमाले नेता जीवन घिमिरेसहितको समूहलेे बबियाबिर्तामा ५४ बिघा जग्गा किनेर व्यावसायिक खेती सुरु गरेका छन्। त्यहाँ रबरखेती, फलफूल र कागती खेती पनि भइरहेको छ।

इस्टर्न स्टार कृषि सहकारीका अध्यक्ष घिमिरे भन्छन्, 'कृषि क्षेत्रको उन्नतिका लागि हामीले पनि योगदान दिनुपर्छ भनेर नै सक्रिय भएका हौं।' एमाले नेता प्याकुरेलका छोरा सृजनले टंकीसिनबारीको कृषि फर्म चलाएका छन्। अस्ट्रेलियाको ग्रिनकार्ड छाडेर नेपाल आएका सृजनले माछा, उन्नत जातको बाख्रा, हाँस, गाई, कुखुरा र बंगुरपालन गरिरहेका छन्। सृजन भन्छन्,' इच्छाशक्ति भएकैले म कृषि कर्ममा रमाएको छु।'

चरा धपाउन एम्बुलेन्स !

2014-08-16T23:29:00.000-07:00

कुमार लुइँटेल

विराटनगर : शनिबार दिउँसो डेढ बजे विराटनगर विमानस्थलको रनवेमा एउटा एम्बुलेन्स साइरन बजाउँदै तीव्र गतिमा दौडियो। पूर्वप्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवालाई स्वागत गर्न विशिष्ट कक्षबाहिर बसेका कांग्रेस कार्यकर्ताले मुखामुख गरे।

ठूलै आपत् आइपरेको हो कि भनी उनीहरू अड्कल गर्दै थिए तर एकै छिनमा थाहा भयो, त्यो एम्बुलेन्स बिरामी बोक्न वा घाइते लिन नभएर विमानस्थलमा चरा धपाउन दौडिएको पो रहेछ। कांग्रेस सभासद् तथा पार्टीका मोरङ अध्यक्ष अमृत अर्यालले भने, 'साइरन बजाउँदै एम्बुलेन्स त चरा धपाउन पो दौडिएको रहेछ।'

विराटनगर विमानस्थलमा नागरिक उड्डयन प्राधिकरणको एउटा एम्बुलेन्स चरा धपाउन सधैं त्यहाँ तैनाथ हुन्छ। हवाईजहाज उड्नु र अवतरण गर्नुअघि एम्बुलेन्सलाई तीव्र गतिमा दौडाएर रनवेतर्फ लगिन्छ। त्यसलगत्तै जहाज अवतरण र उडान गर्छन्। विमानस्थलमा बारम्बार चरा ठोक्किएर क्षति हुने र दुर्घटनाको सम्भावना बढेपछि उड्डयन प्राधिकरणले चरा धपाउनकै लागि एउटा एम्बुलेन्स ढुक्‍कैसँग परिचालन गरेको हो।

उड्डयन कार्यालयका प्रमुख टेकराज पोख्रेलले भने, 'तत्कालै विमानस्थलमाथि उड्ने ठूला चरा धपाउन एम्बुलेन्स दौडाउने गरिएको छ। साइरनको आवाजले चरा परपर भाग्छन्।' केही समयपहिले मात्र नेपाल एअरलाइन्सको विमानको पंखामा चिल ठोक्किँदा विमान एक साताभन्दा लामो समय ग्राउन्डेड भएको थियो। त्यसयता प्राधिकरणले एम्बुलेन्सबाट चरा धपाउने उपाय निकालेको हो।

विराटनगर विमानस्थलको पश्चिमतर्फ रहेको चरा धपाउन प्रयोग गरिने 'बर्ड क्यानन' डिभाइस बिग्रिएको छ। उपकरण नबिग्रुन्जेल भने विमानस्थलको टावरबाटै त्यसलाई चलाएर विमानस्थलमाथि उड्ने चरा धपाउने गरिएको थियो।

उड्डयन प्रमुख पोख्रेलले भने, 'त्यसको मर्मत गर्न उपकरण ल्याउने काम भएको छ। पूर्वपट्टि पनि जडान गर्ने सबै तयारी पूरा भइसक्यो। तर विकल्प नभएकाले तत्कालका लागि एम्बुलेन्सले काम चलाउनुपरेको छ। नयाँ डिभाइस जडान र पुरानो मर्मत भएपछि विमानमा चरा ठोक्किने खतरा घट्छ।'

विमानस्थल टावरले वरिपरि चरा उडेको देखे चालकलाई 'कसन' भन्‍ने संकेत दिएर विमानलाई अवतरणको सट्टा 'गो अराउन्ड' भन्‍ने निर्देशन दिन्छ।

प्राधिकरणको एम्बुलेन्सका चालक श्रीप राजवंशी दुई महिनादेखि यसरी नै चरा भगाउन आफूले रनवेमा साइरन बजाउँदै दौडाउने गरेको बताउँछन्। उनले भने, 'विमान आउनुअगाडि साइरन बजाएर दौडाएपछि चरा अलि परसम्म भाग्छन्।' चिल, गिद्ध र अरू ठूला चराले विमान आउँदासमेत अटेर गर्ने भएकाले साइरन बजाउँदै भगाउने गरिएको उनले बताए।

विराटनगर विमानस्थलमा विमानसँग चरा ठोक्किएर चारपटक विमान ग्राउन्डेड भइसकेका छन्। नेपाल एअरलाइन्सको एमए ६० को पखेटामा चिल ठोक्किएर केही महिनाअघि विमानस्थलमै ग्राउन्डेड भएको थियो। विराटनगर विमानस्थलमा बुद्ध र यती एअरलाइन्सका विमानको इन्जिनमा चरा ठोक्‍किएर क्षति पुगेको थियो। ती एअरका विमान पनि केही दिन ग्राउन्डेड भएका थिए। अग्नि एअरलाइन्सको विमानमा पनि चरा ठोक्‍किएको थियो।

विमानस्थलवरिपरि ठूल्ठूला रूख छन्। रनवेवरिपरि मान्छेभन्दा अग्ला काँसका बोट छन्। रनवेनजिकैको झाडीबाट निस्कने स्याल पनि विमानसँग ठोक्किने जोखिम छ। विराटनगर विमानस्थलमाथि चिललगायत चरा उडिरहन्छन्।

मिति : २०७१ भदौ,१ आइतबार [अन्नपूर्ण पोस्ट]

चार पदका लागि सत्र संगठनको माग

2014-08-11T03:56:00.001-07:00

कुमार लुइँटेल

विराटनगर : चार पदमा शिक्षकका १७ वटा पेसागत संघसंगठनले भाग मागेपछि मोरङमा जिल्ला शिक्षा समिति नै गठन हुनसकेको छैन। पेसागत संगठनहरूबाट को प्रतिनिधि हुने भन्‍नेमा अन्योल भएकाले पनि समिति गठन हुन विलम्ब भइरहेको छ।

समिति गठन गर्न जिल्ला शिक्षा कार्यालय मोरङले असार महिनायता मात्रै आठवटा बैठक गरिसकेको छ। तर समितिमा रहने शिक्षकतर्फका चारजना सदस्यमा सबै संगठनले भाग मागेको जिल्ला शिक्षा अधिकारी राजकुमार थापाले बताए। उनले भने, 'असारमा म आएदेखि आठवटा बैठक गरिसकें तर सबैले पद मागेपछि समिति गठन नै भएको छैन।'

कार्यालयले मंसिर महिनायता समिति गठन गर्न प्रयास गरिरहेको छ। समितिका एकजना सदस्य नेपाल शिक्षक युनियनका अध्यक्ष पितकुमार श्रेष्‍ठले उमेर हदबन्दीका कारण अवकाश पाएका छन्। मोरङमा युनियन अधिवेशनसमेत भएको छैन। त्यो संगठनबाट नयाँ नेतृत्व चयन नहुँदा शिक्षा समितिमा जाने सदस्यबारे अन्योल छ। दुई महिलासहित बाँकी चारवटा पदमा शिक्षकका संघसंगठनले आआफ्नो दाबी प्रस्तुत गरिरहेका छन्।

तेह्र सदस्यीय जिल्ला शिक्षा समिति गठन नहुँदा मोरङमा नयाँ शिक्षक नियुक्ति, सरु वा तथा बढुवा प्रक्रिया प्रभावित भएको छ। आयोग उत्तीर्ण गरेर नियुक्ति पाउने पर्खाइमा बसेकाहरू पनि अन्योलमा छन्। जिशिअ थापा भन्छन्, 'शिक्षक संगठनले हानथाप गर्न छाडेर प्रतिनिधि पठाउने निर्णय गर्नुपर्‍यो।

तर संगठनबीच कुरा नमिल्दा गठन हुने लक्षण भने छैन।' स्थानीय विकास अधिकारीको अध्यक्षतमा गठन हुने समितिमा प्रमुख जिल्ला अधिकारी, जिल्ला शिक्षा अधिकारी, पेसागत संघसंगठनका प्रतिनिधि, शिक्षा क्षेत्रका बुद्धिजीवीसमेत रहने व्यवस्था छ।

नेपाल शिक्षक संगठनका मोरङका अध्यक्ष धर्मानन्द खरेलले शिक्षकका व्यावसायिक संघसंगठनबीच शिक्षा समितिमा प्रतिनिधि पठाउने विषयमा छलफल भने भइरहेको बताए। उनले भने, 'सहमति र सहकार्यकै आधारमा शिक्षकतर्फबाट समितिमा जाने चारजना मनोनीत हुनुपर्छ भन्‍नेमा हामी सचेत छौं।

शिक्षा कार्यालयले पनि त्यहीअनुसार समन्वयकारी भूमिका निर्वाह गर्नुपर्छ।' शिक्षकतर्फबाट मावि, निमावि, प्रावि र उच्चमाविबाट दुईजना महिलासहित चारजना जिल्ला शिक्षा समितिमा मनोनीत हुने प्रावधान छ। नेपाल शिक्षक युनियनका जिल्ला अध्यक्ष पदेन सदस्य रहन्छन्।

समिति गठन हुन नसक्दा मोरङमा माध्यमिक तहमा नयाँ आयोग उत्तीर्ण ५३, निमावि तहमा ९७ र प्राविमा एक सय ८५ जना शिक्षकले नयाँ नियुक्ति लिएर कार्यक्षेत्रमा खटिन पाएका छैनन्। उनीहरूको नियुक्ति का विषयमा अस्थायी शिक्षकले आफूहरूको उचित व्यवस्थापन गरेरमात्र अघि बढ्न माग गर्दै आएका छन्।

मिति : २०७१ साउन, २६ सोमबार

भेडेटारमा पनि लामखुट्टेकाे सकस

2014-08-02T01:32:00.004-07:00

कुमार लुइँटेल

विराटनगर : विराटनगरबाट भेडेटार घुम्न गएका सञ्चारकर्मी उद्धव घिमिरे त्यहाँ लामखुट्टे देख्दा छक्क परे। मधेसको उखर्माउलो गर्मी र लामखुट्टेको सकसबाट एक दिन भए पनि मुक्त हुने लालसा लिएर उनी पहाड उक्लिएका थिए। तर त्यहाँ पनि लामखुट्टे लागेपछि घिमिरेले भने, 'होटेलमा सुतेको थिएँ। तराईमा जस्तै भुनुनुनु गरेको आवाज सुनियो। कोठामा त लामखुट्टेको गोलो रहेछ। टोक्न थालेपछि होटेल सञ्चालकसँग गुनासो गर्दै औषधि छर्किदिन आग्रह गरें।'

पूर्वको रमणीय तथा पर्यटकीय क्षेत्र भेडेटारमा केही समययता लामखुट्टे लाग्न थालेको छ। तराईबाट गर्मी छल्न र चिसोमा रमाउन महाभारत पर्वतशृंखलामा अवस्थित भेडेटारमा दैनिक सयौंको संख्यामा पर्यटक पुग्छन्। तर केही समययता भने यो चिसो पहाडी क्षेत्रमा समेत तराईमा जस्तै बाक्लै गरी लामखुट्टे लाग्न थालेको छ। चिसो पहाडी क्षेत्रमा लामखुट्टे देख्दा पर्यटक त आश्चर्यमा परेकै छन्, पर्यटन तथा होटेल व्यवसायीहरू पनि चिन्तित छन्।सुनसरीको धरान नगरपालिकाबाट करिब १७ किलोमिटर उत्तरमा सुनसरी र धनकुटा जिल्लाको सिमानामा अवस्थित छ भेडेटार। यो समुद्र सतहबाट १,४३० मिटर उचाइमा पर्छ। पहाडी क्षेत्रमा रहेकाले मानिस तराईको गर्र्मीबाट बच्न, चिसो वातावरणमा रमाउन र पहाडी एवं हिमाली भेगको सुन्दरता हेर्न आउने गर्छन्। लामखुट्टे लागेको विषयमा पर्यटकले गुनासो गरेपछि कसरी नियन्त्रण गर्ने भन्नेमा आफूहरू चिन्तित भएको भेडेटार होटेल एसोसिएसनका सचिव जितन राईले बताए। उनले भने, 'चिसो ठाउँमा लामखुट्टे लागेपछि हामी पनि छक्क परेका छौं।' तापक्रम वृद्धिसँगै पहाडी क्षेत्रको वातावरणमा पनि असर देखिन थालेको राईले बताए।तराई क्षेत्रबाट बस र अन्य गाडीमा पर्यटकसँगै लामखुट्टे पनि माथि उक्लिएको होटेल व्यवसायी कुलबहादुर लिम्बूले बताए। उनले भने, 'चिसो ठाउँमा लामखुट्टे नहुनुपर्ने हो तर हिजोआज यहाँ पनि प्रसस्तै देखिएका छन्।'बजार क्षेत्रबाट निस्कने फोहोरका कारण पनि पहाडसम्म पुगेका लामखुट्टेलाई प्रजनन गर्न सहज भएको हुनसक्ने उनले बताए। अर्का व्यवसायी आशीष राईले फोहोर व्यवस्थापनका लागि होटेल एसोसिएसनले जथाभाबी फोहोर गर्न नदिन ठाउँठाउँमा फोहोर संकलन गर्ने डोको र भाँडा राखेको जानकारी दिए। उनले भने, 'वातावरणका विषयमा बेलैमा सचेत नहुने हो भने भेडेटारको चिसोपना नहराउला भन्न सकिन्न।'दैनिक एक हजार आन्तरिक, तेस्रो देश र भारतका पर्यटक घुम्न गए पनि दैनिक चार सय पर्यटक होटेलमा बस्छन्। त्यहाँको भ्यु टावरबाट सप्तकोसी, पूर्र्वी तराईका फाँट, मकालु, कञ्चनजंघा, कुम्भकर्णलगायत हिमशृंखला देखिन्छ।

२०७१ साउन ६ अन्नपूर्ण पाेष्ट

'माछाका भुराले दिलायो नाम र दाम'

2014-07-24T05:24:00.000-07:00

माेहन राइ

म माछाका भुरा उत्पादन गर्छु। यो पेसामा लागेको १७ वर्ष भइसक्यो। २०५४ सालतिरको कुरा हो, माछा पाल्ने किसानले मोरङमै भुरा पाउँदैनथे। खरिद गर्न निकै टाढासम्म जानुपर्दथ्यो। माछाको भुराको दाम भन्दा यातायात र अन्य खर्च बढी हुन आउँथ्यो। किसानका समस्या पनि निकै थियो। यतै सहज रूपमा भुरा पाए कस्तो हुने थियो भन्ने मलाई लाग्थ्यो।

अझ मेरो गाउँ बेलबारी र छिमेकी गाउँका किसानले त राजमार्ग उक्लिएर फेरि टाढाको यात्रा गर्नुपर्ने बाध्यता नै थियो। यो समस्या देखेर माछापालन र यसको व्यापार गर्ने सोचाइ आयो। मलाई पहिले पनि यो व्यवसायमा हात हाल्ने इच्छा थियो।

बेलबारी ४ मा राजमार्ग नजिकै मैले माछापोखरी खनाएँ। अहिले माछाका भुराले नै मालई पूर्वभरि चिनाएको छ। भुरा उत्पादक किसान भनेर सबैले मलाई स्याबासी पनि दिने गर्छन्। यहाँ बनाएको भुरा हुर्काउने पोखरीबाट दैनिक एक क्विन्टलसम्म पनि माछा बिक्री गरेको छु। साना तथा ठूला किसानहरू भुरा खरिद गर्न मेरै एभरेस्ट माछा फार्ममा आउनुहुन्छ।

विगतमा हामीले खरिद गर्दा विविध कारणले माछाका भुराको मूल्य बढी पर्दथ्यो तर हिजोआज मैले थोरै मुनाफा राखेर बिक्री गर्दै आएको छु। पूर्वको विराटनगर, काँकडभिट्टा, इलाम, धुलाबारी, भोजपुरदेखिका किसान पनि मेरैमा भुरा खरिद गर्न आउनुहुन्छ। वार्षिक १० लाख रुपैयाँसम्म आम्दानी हुन्छ।

चैतदेखि साउनसम्म माछाको भुरा बिक्री हुने मुख्य सिजन हो। यही महिना किसानले पोखरीमा माछाका भुरा लगाउँछन्। अघिल्लो वर्षमात्रै मैले १२ लाख भुरा बिक्री गरेको थिए। नेपालमा नहुने प्रजातिका माछा जस्तै: रौ, नैनी, भाकुर, ग्रास, कमन, सिल्भर, बिगेट, हाइब्रिड मुंग्री कोलकातादेखि पनि आउँछ। दुई इन्चसम्मका भुरादेखि अन्डाबाट निस्किएका स्पोन्च ल्याएर राम्रो वातावरणमा रहेका पोखरीमा हुर्काइन्छ। त्यसपछि किसानलाई उचित मूल्यमा बिक्री गरिन्छ। पाँच सय २० रुपैयाँ प्रतिकेजी ग्रास कार्प र ६ सयसम्ममा ग्रास बिक्री हुन्छ।

बेलबारी ४ मा राजमार्ग नजिकै मैले माछापोखरी खनाएँ। अहिले माछाका भुराले नै मालई पूर्वभरि चिनाएको छ। भुरा उत्पादक किसान भनेर सबैले मलाई स्याबासी पनि दिने गर्छन्।

अन्यको मूल्य जातिअनुसार तोकिन्छ। पोखरीमा भर्खरै माछालाई अक्सिजन दिने एरिएटर मेसिन पनि जडान गरेको छु। यसले अक्सिन अभावमा भुरा मर्ने क्रम रोकिएको छ। मेसिन चलाएपछि यसले पानीमा अक्सिजनको आपूर्ति गर्न थालेपछि माछा मर्ने दर घटेको हो।

जिल्ला कृषि विकास कार्यालयले अनुदान सहयोगमा यो मेसिन उपलब्ध गराएको हो। यसमा ८० प्रतिशत अनुदान प्राप्त भएको थियो। खासगरी साना भुरा बिहानको समयमा मर्ने हुनाले मैले त्यहीबेला मेसिन चलाउने गरेको छु। मेसिन राख्नुपूर्व एउटा पोखरीमा दुई क्विन्टलसम्म माछा राख्न मिल्दथ्यो तर अहिले भने चार क्विन्टलसम्म राख्दा पनि हुन्छ।

मेरो फार्ममा आठजनाले रोजगारी पनि पाएका छन्। कोलकाताबाट जिउँदा मुंग्रीमाछा ल्याएर पोखरीमा थप हुर्काई उपभोक्तालाई ताजा माछा बिक्री गर्ने अर्को व्यवसाय पनि गरेको छु। मोरङको इन्द्रपुर ७ मा १ बिघा ५ क_ा जमिनमा ठूलो माछापोखरी पनि छन्। त्यहाँ भुरा हुर्काउने पोखरी पनि छन्।

व्यावसायिक हिसाबले बनाइएका पोखरीमा माछापालन राम्रोसँग फस्टाएको छ। त्यहाँ जग्गा भाडामा लिएर माछापालन गरेकी हुँ। जाडोको समयमा माछामा घाउ आउने र रोगाउने क्रम बढी हुन्छ। त्योबेला अलि ध्यान दिनुपर्छ। नेपाली माछाको उत्पादन बढाउने हो भने भारतबाट आयात गर्ने क्रम आफैं कम भएर जान्छ। मैले यही व्यवसाय गरेर राम्रो कमाइ गरेको छु। परिवार पालिएका छन्। मलाई माछाले नै चिनाएको छ भन्दा पनि हुन्छ।

इच्छाशक्ति भए स्वदेशमै छन् अवसर

2014-07-17T02:30:00.000-07:00

कुमार लुइँटेल

विराटनगर ः मोरङमा दुई करोड रुपैयाँ भन्दा माथिको लगानीमा माछा पालन सुरु गरिएको छ ।

व्यवसायिक रुपमा सञ्चालित फार्मबाट उत्पादित माछाले भारतीय आयात प्रतिस्थापनमा बल पुग्ने अपेक्षा किसानको छ । ठूला लगानीका माछापालनमा युवाको लगानी अधिक छ ।

मोरङको शनिश्चरे ९ मा दुई करोड रुपैयाँको लगानीमा साढे तीन बिघा क्षेत्रफलको पोखरीसहित बहुउद्देश्यीय माछा फार्म सुरु भएको छ । यहाँ काठमाण्डौंका तीनजना युवाले लगानी गरेका हुन् । मासिक चालिस हजार केजी मासु उत्पादन गर्ने उद्देश्यसहित माछा फार्म सुरु गरिएको लगानीकर्तामध्येका एक बिष्णु चौलागाईंले जानकारी दिएका छन् । उनले भने,‘बंगुर र कुखुरापालन पनि सँगसँगै गरिरहेका छौं ।’ माछा फार्ममा काठमाण्डौकै नवराज लामिछाने र सुरेश गिरीले पनि लगानी गरेका छन् ।

लगानीकर्ताकाअनुसार पोल्ट्री फार्मबाट भने उत्पादनसमेत सुरु भइसकेको छ । ५ सय माउबंगुर पाल्ने खोर तयार भएका छन् । ६ महिना अघि सुरु गरिएको यो फार्मको पूर्वीसहर विराटनगर, धरान, इटहरी, पथरी र दमकमा आफ्नै फ्रेस हाउस राख्ने लक्ष्य छ । लगानीकर्ता नवराज लामिछाने भन्छन्,‘उपभोक्तालाई जिउँदो माछा फ्रेस हाउसबाटै उपलब्ध गराउने र किसानलाई मर्कामा पार्ने बिचौलिया हटाउने उद्देश्य पनि हो ।’ आफ्नै ब्राण्डमा माछा, कुखुरा र बंगुरको मासु बजारसम्म लग्ने योजना भएकोले लगानी अझै बढ्ने उनले बताए ।

यो समूहले काठमाण्डौंको सुन्दरीजलमा माछापालन र नेशनल माउन्ट भ्यू एण्ड ग्रीन पिस एण्ड रिर्सोट पनि सञ्चालन गरिरहेको छ । काठमाण्डौं बाहिर लगानी गर्न आउनुको कारणबारे चौलागाईंले भने,‘पूर्वमा पनि माछा पालनको अधिक संभावना छ । यहाँ खाली जमिन पनि धेरै भएकोले पूर्वलाई रोजिएको हो ।’ शनिश्चरेमा पनि एग्रो टुरिजम गर्ने आफूहरुको लक्ष्य रहेको उनले बताए ।

६ वर्षसम्म अष्ट्रेलिया बसेर त्यहाँको पीआर पाएका विराटनगर १५ का श्रीजन प्याकुरेलले मोरङको टंकीसिनवारीमा माछा पालन सुरु गरेका छन् । एकवर्ष अघि सोह्र बिघा जग्गा भाडामा लिएर उनले माछापालन सुरु गरेका हुन् । लगानी दुई करोड नाघिसक्यो । प्याकुरेल भन्छन्,‘माछासँगै हाँस, कुखुरा फाराम, बाख्रा र गाई पालन पनि गर्दैछु ।’

आफ्नै देशमा केही गरौं भन्ने लक्ष्यकासा पिआर त्यागेर नेपाल फर्किएका उनी कृषिक्षेत्र भन्नासाथ नपढेकाहरुले मात्र गर्ने हो भन्ने मानसिकता परिवर्तन गर्न र कृषिलाई उद्योगको रुपमा विकास गर्न यसमा लागेको बताउँछन् । प्याकुरेलको पनि आफ्नै फार्ममा उत्पादन हुने माछा र मासुलाई आफ्नै ब्राण्ड दिएर बजारसम्म लग्ने योजना छ । लगानी अझ बढाउने उनको तयारी छ ।

प्याकुरेल सन् २००६ मा स्टुडेन्ट भिसामा अष्ट्रेलिया गएका थिए । उनले सन् २००८ मा त्यहाँको युनिर्भसिटी अफ साउर्थन क्वीन्सल्याण्ड सिड्नी सेन्टरबाट प्रोफेसनल एकाउन्टीङमा स्नाकोत्तर पूरा गरे । विवाह पनि उतै भयो । सन् २००९ मा पीआर पाउन अप्लाई गरेका उनले एकवर्ष पछि त्यसको अनुमति पाएका थिए ।

एमएम नेचुरल्स प्रालिको नामबाट सञ्चालित उनको फाराममा चाईनिज हाँस, विकासे कुखुरा, होलस्टेन गाई, अफ्रिकन ब्रिड बोयर जातको बाख्रा पालिएका छन् । उत्पादित माछाकोे विराटनगर र स्थानीय बजारमा बिक्री हुदैं आएको छ । जिल्ला कृषि विकास कार्यालय मोरङकी मत्स्य विकास अधिकृत नेल्सन पोख्रेलकाअनुसार जिल्लामा ठूला लगानीमा माछापालन गर्ने क्रम सुरु भइसकेको छ । उनी भन्छिन्,‘ठूला व्यवसायिक प्रतिष्ठानले लगानी बढाइदिँदा बजार आफैं निर्माण हुने भएकोले त्यसबाट साना किसानलाई पनि फाइदा पुग्छ ।’ कृषिमा व्यवसायिक प्रतिष्ठानलाई लगानी गर्न प्रोत्साहित गर्ने सरकारको लक्ष्य नै रहेको उनले बताइन् ।

मोरङमा पोखरीको कूल जलासय क्षेत्र ४९० हेक्टर रहेको छ । पाखरीको संख्या २ हजार ५३४ छ । जिल्लामा बर्सेनि १ हजार ७१५ मेट्रिक टन माछा उत्पादन हुन्छ । सरदर प्रति हेक्टर ३ दशमलव ५ मेट्रिक टन उत्पादन हुने गरेको कार्यालयले जनाएको छ ।

सिमसारमा पनि संभाव्यता अध्यय्न

मोरङमा सिमसार क्षेत्रमा माछापालनको संभाव्यता अध्यय्नसमेत गरिएको छ ।

जिल्ला कृषि विकास कार्यालयले सुन्दरपुरको हसिना र बेलबारीको बेतना सिमसार क्षेत्रमा अवस्थित पोखरीमा हुनसक्ने माछापालनको विषयमा संभाव्यता अध्यय्न गरेको हो । मत्स्य विकास अधिकृत नेल्सन पोख्रेलले भनिन्,‘सिमसारका प्राकृतिक पोखरीहरुमा हुनसक्ने माछापालनको विषयमा अध्यय्न गरेका हौं । बेतनामा भने स्थानीय रैथाने प्रजातिका माछापालन गर्ने विषयमा उपभोक्ता समितिसँग छलफल चलाइएको छ ।’

पोख्रेलकाअनुसार कृषि कार्यालयले प्राविधिक तथा अन्यरुपमा सहयोग गरी सिमसारमा माछापालन गर्न सकिने विषयमा अध्यय्न र छलफल चलाएको हो । कार्यालयले भूरा आयात, पोखरी मर्मत र परामर्श दिएर माछा किसानलाई सहयोग गर्दै आएको छ । हसिना तीन हेक्टर र बेतनामा छ हेक्टर क्षेत्रफलमा पोखरी छन् । त्यहाँ व्यवसायिक माछापालनको संभावना छ । बेतना सिमसार संरक्षण समितिका अध्यक्ष इरान राई भन्छन्,‘हामी त रैथाने प्रजातिको माछा पालन अघि बढाउने सोचाइमा छौं । यद्धपि अहिले पनि पोखरीमा माछा छन् तर ती व्यवसायिक रुपमा पालन गरिएको भने होइन ।’

यसैबीच कृषि कार्यालयले जिल्लामा माछाको खपत, आयात र स्थानीय उत्पादनको बजारको विषयमा बजार अध्यय्न थालेको छ । जिल्लाका बिभिन्न क्षेत्रका २० वटा हाटबजारबाट तथ्यांक लिने काम भइरहेको कार्यालयले जनाएको छ । यो अध्यय्नबाट समग्रमा माछा आयात, स्थानीय उत्पादनको खपत र मूल्यको विषयमा थाहा हुने अधिकृत पोख्रेलले जानकारी दिइन् ।

श्रमिक चोक, जहाँ काम र दामको मात्र कुरा हुन्छ

2014-06-23T03:36:00.000-07:00

कुमार लुइँटेल

विराटनगर : विराटनगरका विनोद राय बिहान ६ बजे उठ्छन्, चियाखाजा खान्छन् अनि लाग्छन् श्रमिक चोकतर्फ। काम पाइए दिउँसोको छुट्टीमा खाना खान घर आइपुग्छन्, काम नपाइए घर फर्कन्छन्। साथीभाइसँग चेसलुँडो खेल्छन्। विराटनगर सिमानामा पर्ने बुधनगर गाविसका रूपेशकुमार साहको दिनचर्या पनि रायकै जस्तो छ। बिहान उठ्यो। खाजा खायो। साइकल टिप्यो अनि लाग्यो श्रमिक चोकतर्फ। साह भन्छन्, 'न्याय नपाए गोर्खा जानु काम नपाए श्रमिक चोक। यस्तै छ यहाँको चलन' साहसँगै उनको गाउँका दर्जनौ युवा ताँत लागेर साइकल गुडाउँदै हरेक बिहान ७ बजेभित्र विराटनगरस्थित श्रमिक चोकमा भेला भइसकेका हुन्छन्।

यो चोकलाई केही अघिसम्म भूमिप्रशासन चोक भनिन्थ्यो। तर, विराटनगर र छिमेकी गाउँका श्रमिकसमेत भेला हुन थालेपछि नाउँ फेरिएर श्रमिक चोक भयो। यहाँ पहिलोपटक पुग्नेहरूलाई जुलुस नै निकाल्ने तयारी गरिएको हो अथवा केही घटना भएको भन्ने भान हुन्छ। तर, यहाँ निकै सौहार्द्रपूर्ण रूपमा भलाकुसारी भइरहेको हुन्छ। श्रमिक आआफ्नै तालमा कुराकानी र छलफल गरिरहेका हुन्छन्।

काम खोज्ने मात्र हैन लगाउनेहरू पनि हरेक बिहान श्रमिक चोकमा आउँछन। घर निर्माणमा खटिने मजदुर, मिस्त्री, राजमिस्त्री, रङरोगन गर्ने पेन्टर, खेत जोत्ने हली, आली बाँध्ने कामदार, गिटी बालुवा बोक्ने सहयोगी सबै बिहान ९ बजेसम्म यही चोकमा भेटिन्छन्।

काम खोज्नेमात्र हैन, लगाउनेहरू पनि हरेक बिहान यही चोकमा आउँछन्। घर निर्माणमा खटिने मजदुर, मिस्त्री, राजमिस्त्री, रङरोगन गर्ने पेन्टर, खेत जोत्ने हली, आली बाँध्ने कामदार, गिटी बालुवा बोक्ने सहयोगी सबै बिहान ९ बजेसम्म यही चोकमा भेटिन्छन्।

एकै ठाउँमा श्रमिक भेला हुँदा कामदार खोज्न भौंतारिनुपर्ने समस्या टरेको बताउँदै विराटनगरका समरुद्दिन मुस्लिमले भने, 'उद्योगमा काम गर्नेदेखि कृषिमा खटिने श्रमिकसमेत पाइने भएकोले काममा बोालउनेहरू यतै आउँछन्।' यो चोकमा काम लगाउनेमात्र नभएर ठेकेदारसमेत आएर श्रमिकसँग काम र दामको मोलमालाई गरिरहेका हुन्छन्।

श्रमिक विनोद राय भन्छन्, 'आफूलाई चित्त बुझ्यो भने गइन्छ नत्र घर फर्कन्छौं।' सामान्यतया सहयोगीले दिनभरि काम गरेबापत चार सय, मिस्त्रीले ६ सय र राजमिस्त्रीले सात सय रुपैयाँ कमाउँछन। ज्यालाको कुरा मिलेपछि मात्र श्रमिक काममा जाने गर्छन्। राय भन्छन्, 'एउटै चोकमा भेला हुँदा काम लगाउने र काम गर्ने दुवैलाई सजिलो भएको छ।' सहरी क्षेत्रमा कृषि र औद्योगिक मजदुरको अभाव हुँदै गए पनि श्रमिक चोकका मजदुर भने त्यस्तो महसुस नभएको बताउँछन्। उनीहरू भन्छन्- क्षमताअनुसार काम पाइन्छ त्यसैले खुसी छौं।

मिति : २०७१ असार, ९ सोमबार Annapurna post

ब्लफ कलको पछि लाग्दा कोठीमा बेचिनुपर्‍यो

2014-06-19T05:02:00.001-07:00

कुमार लुइँटेल

विराटनगर : अहिलेको हाइटेक दुँनियामा युवापुस्ता जतिबेला पनि मोबाइलमा झुम्छिन्। मोबाइलले सम्बन्ध र नाता जोडिदिने र टुटाइदिने मात्र होइन, कहिलेकाँही यही मोबाइलले कल्पनै नगरेको जोखिममा जीवनलाई धकेलिदिन्छ।

विराटनगरकी एक युवतीको जीवनमा मोबाइल अभिशाप सावित भएको छ। मोबाइलबाटै संवाद र सम्बन्ध बढाउँदा उनी भारतको वेश्यालयमा बेचिन् पुगिन्। मोबाइलमा आएको ब्लफ कल उठाउँदा उनले सोच्दै नसोचेको दुर्घटनामा जीवनमा बेहोर्नुपरेको छ। भारत नयाँ दिल्लीको चाँदनी चौकस्थित वेश्यालयमा बेचिएकी उनी दिल्लीमै काम गर्ने एकजना नेपाली युवकले उद्धार गरिदिएपछि विक्षिप्त अवस्थामा असार १ गते घर फिरेकी छिन्।

मोबाइलमा आएको 'ब्लफ कल' रिसिभ गरेर सम्बन्ध बढाउँदा ती युवती वेश्यालयमा बेचिन पुगिन्। संखुवासभा स्थायी घरभई विराटनगर १६ बस्ने २१ वर्षीया सविना भण्डारी (नाम परिवर्तित) वेश्यालयमा बेचिएपछि पाँच महिनासम्म 'यौनकर्मी' बन्नु पर्यो। नेपाल प्रहरीले सीमासम्म पुगेर ती युवतीलाई उद्धार गरी विराटनगर ल्याएको हो।

वेश्यालयको झ्यालबाट हाम फालेर चाँदनी चौक बाहिर रोइरहेको भेटेपछि नेपाली युवकले जोगबनी सीमानासम्म ल्याइदिएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय मोरङका प्रमुख एसपी विश्वराज पोख्रेलले जानकारी दिए। 'शारीरिक र मानसिकरुपमा पनि उनको अवस्था दयनीय छ,'एसपी पोख्रेलले भने,'ब्लफकल रिसिभ गरेर सम्बन्ध बढाउँदा उनी दलालको शिकार भइछिन्।' असार १ गते उद्दार गरिएकी ती युवतीलाई आफन्तको जिम्मा लगाइएको पोख्रेलले बताए। बेचबिखनमा संलग्न चारजना पक्राउ परेका छन्।

वेश्यालयमा रहँदा आफूलाई गुदा र मुखमासमेत अप्राकृतिकरुपमा मैथुन गराउने , एकैदिन दशजनासम्म यौनसम्पर्क गर्नु परेको, सहन नसकेर बेहोसभई ढल्ने गरेको र योनी तथा गुदाबाट अत्याधिक रक्त श्राव हुँदासमेत वेश्यालय सञ्चालिकाले जबरजस्ती सम्पर्क गर्न लगाउने गरेको ती युवतीले प्रहरीसमक्ष बयान दिएकी छन्। एसपी पोख्रेलले युवतीलाई उदृत गर्दै भने,' बेहोस भएपछि फेरि पानी छम्केर उठाएर ग्राहकसँग जान भन्थे। नमान्दा पिट्थे। चुरोटले पोलिदिन्थे। एकछाक मात्र रोटी र दाल खान दिन्थे।'

यसरी फसिन् युवती

भण्डारीको मोबाइलमा आठ महिनाअघि अपरिचित नम्बरबाट फोन आयो। स्वर महिलाकै थियो। उनी थिइन् झापा दमक १० की मिना तामाङ। अभिभावक नभएकी उनलाई तामाङले आमाजस्तै माया दिनेसम्मको आश्वासन दिन सफल भइन्। युवती पनि झुक्किइन्। आफ्नै ज्वाईं नविन राई र छोरी सृजनालाई परिचालित गरी मिनाले युवतीलाई पूर्वका विभिन्न रमाइला ठाउँ घुमाइन्। उनलाई फसाउने काममा बाबा भनिन बिष्णु तामाङ पनि खटिए।

गत पुस १५ गते मिनाले नै युवतीलाई घुमाउन भन्दै हेटौंडा पु:याइन्। त्यहीं होटेलमा राखिन्। तीनदिन पछि उनी बेपत्ता भइन्। अनि होटेलमै हेटौंडाका एकजना युवक र नबिनले युवतीलाई सामुहिक बलात्कार गरे। बलात्कारपछि हेटौंडाकै युवकको सहयोगमा युवतीलाई दिल्ली लगेर एकलाख ५० हजार भारतीय रूपैंयाँमा बिक्री गरे। युवतीले प्रहरीसमक्षको बयानमा भनिन्,'हामीजस्तै अरु तीनजना नेपाली युवतीहरू पनि बन्धक बनाएर राखेका छन्।' पक्राउ परेका जिल्ला झापा दमक १० गोर्खाली टोल बस्ने वर्ष ४५ की मिना तामाङ, वष की बुने भन्ने सृजना तामाङ,वर्ष २० की बाबा भन्ने बिष्णु तामाङ र ४. वर्ष २५ को नविन सुनुवार राईविरुद्ध मानव बेचबिखन तथा ओसार पसारसम्बन्धि मुद्धा चलाइएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय मोरङले जनाएको छ।

असारे जोताइमा महिलामात्र

2014-06-19T03:41:00.001-07:00

बेलबारी (मोरङ) : बिहानै उठ्यो। काँधमा हलोजुवा भि:यो, लाग्यो खेततिर। पहिलो प्रहर खेत जोत्यो। मध्याह्न १ बजे घर फि:यो। ३ नबज्दै फेरि लाग्यो आली लगाउन। साँझ ५ बजे घर आयो। खाना बनायो। छोरी र सासूलाई खानपिन गरायो। पल्टियो ओछ्यानमा।

असार लागेसँगै मोरङ बेलबारी ३ खोरियाबस्तीकी टंकमाया मगरको दिनचर्या यस्तै छ। गाउँभरिको खेत जोताइको चटारो छ उनलाई। धान रोप्ने खेत हिल्याउन किसान तँछाडमँछाड गरिरहेका छन्। टंकमायाले भनिन्, 'अन्यत्र पुरुष खटिए पनि यहाँ भने महिलाले जोत्छन्। गाउँमा हलो जोत्ने पुरुष नै छैनन्।'

पुरुष रोजगारीका लागि विदेश गएपछि खोरियाबस्तीमा हलो जोत्ने काम महिलाले गरेका हुन्। टंकमायाका पति पनि विदेशमै छन्। 'एक दिन जोतेको ६ सय रुपैयाँ लिन्छु', टंकमायाले भनिन्, 'मलाई पतिले नै हलो जोत्न सिकाउनुभएको हो। जोतेर आएको आम्दानीबाट तीन छोरीको पढाइ र घरखर्च जुटेको छ।'

महिलाले हलो जोत्दा अनिकाल र अनिष्ट हुन्छ भन्नेहरू अचेल टंकमायालाई नै बोलाउँछन्। गाउँमा आपत् नै परेकाले जोत्न थालेको बताउँदै उनले भनिन्, 'अरू दुई महिलालाई पनि जोत्न सिकाइदिएकी छु। उनीहरू प्नि असारमा खटिएका छन्।' टंकमायाको समेत गरेर खोरियाबस्तीमा जम्मा तीन हल गोरु मात्र छन्। ती सबै महिलाले जोत्छन्।

करिब एक सय परिवार रहेको यो बस्तीमा बुढापाका पुरुष, महिला र बालबालिका मात्रै छन्। २०६२ सालमा टंकमायाका पति मेघनाथ साउदी गए। त्यसयता आफ्नो स्वामित्वको दुई बिघा खेती उठाउने जिम्मा टंकमायाकै काँधमा आयो। उनी भन्छिन्, 'बाली लगाउन हलो नजोती हुँदैन। पुरुष छैनन्, नजानी भएन। सिक्नै प:यो, सिकें पनि।' पतिबाट सिकेको गोरु नार्ने, जुवामा हल्लुँड कस्ने, अनौ उठाएर लुँडी फाल्नेसम्मका काम उनले गाउँका अन्य महिलालाई पनि सिकाएको बताइन्।

गाउँका अगुवा गोविन्द चोङबाङ महिलाले पुरुषजस्तै काम गर्न सक्ने बताउँदै भन्छन्, 'अब पुरुष नै नभएपछि महिलाले जोत्नु हुन्न भनेर भयो र?' स्थानीय किसान धर्मराज लिम्बूले पनि महिला जोताहार लगाएरै आफ्नो खेती जोत्ने गरेका छन्। उनले भने, 'पुरुषले गर्ने सबै काम गर्छन्। त्यही भएर लगाउँछु। पुरुषभन्दा कम छैनन्।'

छेमादेवी मगर पनि हलो जोत्छिन्। उनले टंकमायाबाटै जोत्न सिकेकी हुन्। आफ्नो खेतमात्र जोत्ने गरेको बताउँदै उनले भनिन्, 'पुरुष नपाइएपछि महिला नै खटिएका छौं।' काम पुरुषले वा महिलाले गर्ने भनेर विभाजन गर्न नहुने उनको सुझाउ छ। परिवारका पुरुष विदेश गए पनि यो बस्तीमा मानिसको प्रमुख आयस्रोत खेतीपाती नै हो।
Annapurns post online, Asad 2, 2071

हाडनाता करणी मुद्दामा २४ दिनमै फैसला

2014-05-08T01:55:00.001-07:00

विराटनगर : जिल्ला अदालत मोरङले जबरजस्ती हाडनाता करणी सम्बन्धी एउटा मुद्दाको फैसला चौबीस दिनमै गरेको छ। जिल्ला अदालतमा दर्ता भएर एक महिनाभन्दा कम समयमा किनारा लागेको यो नै पहिलो मुद्दा भएको अदालतले जनाएको छ।

जबरजस्ती करणीका मुद्दाहरू नियमित प्रक्रियामा सुनुवाइ गर्दा अन्तिम फैसला हुन कम्तीमा एक वर्ष लाग्छ। तर, मोरङ लेटाङका ३१ वर्षीय लिम्बु थरका पुरुषले ११ वर्षीया चार महिनाकी आफ्नै बहिनीलाई जबरजस्ती करणी गरेको मुद्दाको फैसला निरन्तर बहस चलाएर छोटो समयमा गरिएको जिल्ला न्यायाधीश ऋषिराम निरौलाले जानकारी दिएका छन्। 'गम्भीर प्रकृतिका यस्ता मुद्दामा निरन्तर बहस गरी सकेसम्म चाँडै न्याय दिइन्छ,'निरौलाले भने,'मोरङमा पहिलो पटक निरन्तर बहस प्रक्रियाबाट छोटो समयमा फैसला भएको यो नै पहिलो मुद्दा हो।'

अदालतले मुद्दाको फैसला ढिलो गर्छ भन्ने सेवाग्राहीमा रहेको बुझाई र हतोत्साहलाई कम गर्न यो फैसला उदाहरण भएको न्यायाधिश निरौलाले बताए। निरौलाले भने,' तर, निरन्तर बहस गरेर यसरी मुद्दाको फैसला गर्न अदालतको मौजुदा जनशक्ति थोरै भएको छ।'

आफ्नै बहिनीलाई करणी गरेको अभियोगमा अदालतबाट सजाय सुनाइएका पुरुषलाई हाडनातामा १० बर्ष र जबरजस्ती करणी उद्योगमा ८ बर्ष गरी १८ बर्ष कैद फैसला भएको छ। अदालतले निजको अंश भागमा परेबाट पीडितलाई ५० हजार रूपैयाँ क्षतिपूर्ति दिलाइदिन पनि आदेश गरेको छ। जिल्ला अदालतका श्रेस्तेदार धु्रवकुमार ढकालकाअनुसार यो मुद्दा २०७० चैत २८ गते अदालतमा दर्ता भएको थियो। फैसला त्यसको २४ दिनपछि २०७१ बैशाख २२ भयो।

ढकालले भने,'नेपालमा निरन्तर बहस चलाएर थोरै मुद्दामात्रै चाँडै किनारा लगाइएको छ।' श्रेस्तेदार ढकालका अनुसार जिल्ला अदालत नियमावली २०५२ मा आठौं संशोधनले अति गम्भीर र मानवता विरोधका मुद्दामा लगातार कारवाही र सुनुवाइ गर्ने व्यवस्था गरिएको छ। नियम २३(ग) को अनुसूची ४ ले अपहरण तथा शरीर बन्धक, अगलागी, घरेलु हिंसा,सबै प्रकारको चोरी, जबरजस्ती करणी, मानव बेचबिखन तथा ओसार पसार, लागू औषध आदि मुद्दामा अभियोग पत्र पेश गरेपछि बयान साक्षी लगातार गरिन्छ। प्रतिवादी प्रमाण परिक्षण पनि निरन्तर हुन्छ। श्रेस्तेदार ढकाल भन्छन्,'प्रमाणको निरन्तर परिक्षण र बुझ्नु परे तत्काल निर्णय गरिने भएकोले पनि पेशी सार्ने काम हुँदैन बरु तत्काल फैसला हुन्छ।' बकपत्र गर्दा साक्षीले समेत कुरा फेर्न सक्ने जस्ता समस्या हुने भएकोले करणी मुद्दाको फैसला लम्ब्याउन नहुने भन्ने विगतका धेरै अनुभवले पनि देखाएको श्रेस्तेदार ढकालले बताए।

जिल्ला अदालत मोरङमा गत साउन यता बाँकी रहेका र दर्ता भएका मध्येबाट ४१ वटा मुद्दाको फैसाल भएको अदालतका अधिकृत मणिराम पोख्रेलले जानकारी दिए। करणी मुद्दा निरन्तर बहसबाट फैसला हुने क्रम बढ्ने अपेक्ष रहेको पनि पोख्रेलले बताए।२०७० साउनमा माइती नेपालले करणी मुद्दामा चाँडै फैसला हुनुुपर्ने माग राखी हालेको रिट उपर सर्वोच्च अदालतका न्यायाधिशद्वय कल्याण श्रेष्ठ र वैद्यनाथ उपाध्यायको इजलासबाट निरन्तर बहस गरेर चाँडै न्याय दिनुपर्छ भन्ने फैसला गरेको थियो।

मिति : २०७१ वैशाख, 25बिहीबार

अस्ट्रेलियाको पीआर त्यागेर कृषितिर

2014-04-14T23:47:00.002-07:00

कुमार लुइँटेल

मोरङ : ठूलो संख्यामा युवा रोजगारीका लागि विदेश पलायन भइरहेका बेला विराटनगरका एक युवा भने अस्ट्रेलियाको स्थायी बसाइ अनुमति (पीआर) त्यागेर कृषि फार्म सञ्चालनमा रमाएका छन्। ६ वर्षसम्म अस्ट्रेलिया बसेका विराटनगर १५ निवासी सृजन प्याकुरेलले मोरङको टंकीसिनवारीमा कृषि फार्म सञ्चालन गरिरहेका छन्। सोह्र बिघा जग्गा भाडामा लिएर सुरु गरेको फार्ममा माछापोखरी, हाँस, कुखुरा, बाख्रा र गाई पालिएका छन्।

आफूले सञ्चालन गरेको कृषि फार्ममा रहेको माछापोखरी देखाउँदै सृजन प्याकुरेल

उनले यो कार्य गत साउनमा सुरु गरेका हुन्। उनको पोखरीबाट उत्पादन भएका माछाको बिक्रीसमेत सुरु भइसकेको छ। प्याकुरेलले भने, 'आफ्नै देशमा केही गरौं भनेर फर्किएको हुँ। फेरि कृषि क्षेत्र भन्नासाथ नपढेकाहरूले मात्र गर्ने भन्ने मानसिकता भएकोले पनि त्यसलाई चुनौती दिन कृषि रोजेको हुँ।'

प्याकुरेल सन् २००६ मा स्टुडेन्ट भिसामा अस्ट्रेलिया गएका थिए। उनले सन् २००८ मा त्यहाँको युनिभर्सिटी अफ साउथर्न क्विन्सल्यान्ड सिड्नी सेन्टरबाट प्रोफेसनल एकाउन्टिङमा स्नातकोत्तर पूरा गरे। विवाह पनि उतै गरे।

किन नेपाल नै रोज्नुभयो भन्ने जिज्ञासामा प्याकुरेल भन्छन्, 'कृषिलाई उद्योगको रूपमा पनि विकास गर्न सकिन्छ भन्ने बुझाउन पनि यी सबै काम गर्दैछु।' उनले आफ्नो फार्ममा उत्पादन हुने वस्तुलाई आफ्नै ब्रान्ड दिएर बजारसम्म लग्ने योजना बनाएका छन्। उनले अहिलेसम्म दुई करोड रुपैयाँ लगानी गरेको छन्। लगानी अझ बढाउने उनको तयारी छ। 'बिहान ६ बजे नै फार्ममा आउँछु। ६ जना कामदार छन्, उनीहरूसँगै लागेर काम गर्छु', प्याकुरेलले भने, 'पढेका मानिसले कृषिमा शारीरिक श्रम गर्नु हुन्न भन्ने नेपाली सोचाइ छ तर म आफैं काम गर्छु।'

नपढेका नेपालीले मात्र कृषि पेसा गर्नुपर्छ भन्ने मान्यता अहिले पनि रहेकोले किसानका छोराछोरीसमेत कृषिमा आकर्षित बन्न नसक्नु दुखद भएको प्याकुरेल बताउँछन्। नेपाली जागिरमुखी भएकोले पनि कृषिजन्य वस्तुसमेत आयात गर्नुपर्ने अवस्था बढ्दै गएको प्याकुरेल बताउँछन्।

एमएम नेचुरल्स प्रालिको नामबाट सञ्चालित उनको फार्ममा चाइनिज हाँस, विकासे कुखुरा, होलस्टेन गाई र अफ्रिकन ब्रिड बोयर जातको बाख्रा पालिएका छन्। उत्पादित माछा विराटनगर र स्थानीय बजारमा बिक्री हुने गरेको छ। पोखरीमाथि खोर बनाएर बंगुर र बँदेलसमेत पाल्ने तयारीमा रहेका प्याकुरेल बताउँछन, 'विदेशमा काम गर्ने अवसर छ, पैसा छ तर नेपालमा जस्तो सामाजिक जीवन छैन।' प्रविधि प्रयोग गरेर कृषिमा लागे त्यसबाट ठूलो आर्थिक उपार्जन गरी कृषिको आयात घटाउन सकिने उनको विश्वास छ।'

मिति : २०७१ बैशाख २, मंगलबार,अन्नपूर्ण पोष्ट

बहुदल र विराटनगर

2014-04-10T03:12:00.001-07:00

कुमार लुइँटेल

बहुदलसँग विराटनगरको आफ्नै साइनो छ। २००७ सालको क्रान्तिदेखि २०४६ को आन्दोलनमा पनि विराटनगरको आफ्नै भूमिका छ। प्रजातान्त्रिक आन्दोलनको इतिहास हेर्ने हो भने विराटनगर सधैं निरंकुशताविरुद्धको एउटा बलका रूपमा जागिरहेको पाइन्छ। राणाशासन फ्याँक्नेदेखि, पञ्चायत ढाल्ने र गणतन्त्रको शंखघोष गर्ने सहर विराटनगर नै हो।

यहाँको आन्दोलनले सधैं नै केन्द्रीय प्रभाव पारेको छ। यस्तै पेरिफेरीमा विराटनगरले २०४६ सालको आन्दोलनको पनि अगुवाइ गरेको थियो। त्यो आन्दोलनले पञ्चायत ढाल्न र बहुदलीय प्रजातन्त्र स्थापना गर्ने नेतृत्वदायी भूमिका खेलेको थियो।

२०४६ सालमा बहुदल प्राप्त गर्ने आन्दोलनको अग्रपंक्तिमा रहेका दलसम्बद्ध विद्यार्थीको संघर्षको अगुवाइ विराटनगरबाटै भएको थियो। विराटनगरमा बहुदल पक्षधर विद्यार्थी संगठनको केन्द्रीय संयुक्त भेलाले जनआन्दोलन थालनी गर्ने उद्घोष गर्‍यो। यो उद्घोषसँगै २०४६ को आन्दोलनले विराटगरमा गति लिन पुग्यो। यद्यपि, तत्कालीन पञ्चायती शासनव्यवस्था बहिष्कार गर्ने दर्बिलो तयारी राजनीतिक दलहरूले पनि गरेका थिए।

आन्दोलनको क्षेत्रीय प्रभाव राख्ने विराटनगरका नागरिक, उद्योगी, व्यवसायी, प्राध्यापक, कानुन व्यवसायी र समाजका अन्य पक्षले पनि बहुदल पक्षमा आफूलाई उभ्याएकाले त्यो आन्दोलन सशक्त बनेको थियो। केन्द्रीय राजनीतिक आन्दोलनमा सदैव प्रभावशाली रहेकाले उबेला आन्दोलनको अग्रपंक्तिमा रहेका नेतृत्वकर्ताहरू विराटनगरको त्यो आन्दोलनले केन्द्रीय छाप छाडेको प्रतिक्रिया दिन्छन्।

विद्यार्थीको केन्द्रीय भेला विराटनगरमा सम्पन्न भएपछि पञ्चायत बहिष्कार गर्ने निर्णय भएको बताउँदै महेन्द्रमोरङ क्याम्पसका तत्कालीन स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियनका अध्यक्ष महेश रेग्मी भन्छन्, 'विद्यार्थीले त्यो बेला गरेको निर्णयबाटै विराटनगरमा जनआन्दोलनको उभार प्रारम्भ भएको थियो। मदन भण्डारी यहीँ भूमिगत भए। उनले जनआन्दोलनलाई बल दिने काम गरे।' खासगरी विद्यार्थीको त्यो भेलामा प्रशासनले आँखा गाडेर प्रभावशाली नेतालाई पक्राउ गर्ने रणनीतिमा रहेको रेग्मी स्मरण गर्छन्।

फागुन ७ बाट दलहरूले आफ्ना झन्डा प्रदर्शन गर्ने कार्यक्रम तय गरेका थिए। मधुमाराबाट झन्डा प्रदर्शन गरिएपछि आन्दोलनको अग्र मोर्चामा रहेका मालेका कमल कोइराला र कांग्रेसका अशोक कोइराला पक्राउ परे।

नेपाल प्रगतिशील विद्यार्थी युनियनका उपाध्यक्ष उपेन्द्र यादव पनि समातिए। कम्युनिस्ट-कांग्रेसका कार्यकर्ता र प्रहरीबीच भिडन्त भयो। यो घटनापछि धेरै आन्दोलनकारी समातिए। महिलाको जुलुस पनि निस्कियो।

रमा रिजाल, नोना कोइराला, सुशीला कार्की आदि पनि जेल परेका थिए। मदन भण्डारीले भूमिगत भएर आन्दोलन गरेका थिए। सुबोध प्याकुरेल र सुमन प्याकुरेल बाहिर आए पनि उनीहरू भण्डारीको निर्देशनअनुसार चलेका थिए। लभ प्रधान पनि भित्रै थिए।

भण्डारी भूमिगत भए पनि चियापसलमा आन्दोलनकारीसँगै रहन्थे। 'पछि पो उहाँसँग परिचय हुँदा म पनि छक्क परेँ', यादवले भने, 'हामीसँग छेउमै बसेर चिया पिउने मानिस त मदन भण्डारी पो रहेछन्।'

शीर्ष दलका नेतृत्वकर्ता नै पक्राउ परेपछि विराटनगरको आन्दोलन धरमराउने हो कि भन्ने चिन्ता बढेको बताउँदै त्यति बेला विराटनगरबाट पत्रकारिता गर्ने पत्रकार रामरिझन यादवले भने, 'तर, आन्दोलनको तयारी सबल भएकाले त्यसले थप गति लियो। अझ सशक्त बन्यो।'

यादव पनि विराटनगरको आन्दोलन सक्रिय थिए। प्राध्यापन र पत्रकारितामा संलग्न उनको नेतृत्वमै 'पूर्व टाइम्स' नामक पत्रिका प्रकाशित भएको थियो। त्यसले बहुदलको पक्षमा काम गरेको थियो। यादवले भने,'पत्रिकाको समाचारको विषयमा प्रशासनले कडाइ गरेको थियो। हामीलाई पनि निगरानी हुन्थ्यो।'

त्यो बेला राजाबाहेक कांग्रेस र कम्युनिस्टको नामसमेत लिनसक्ने अवस्था थिएन। आन्दोलनकारीको समाचारलाई प्राथमिकता दिने विराटनगरका पत्रपत्रिकाले पनि ०४६ लाई सघाएको यादव बताउँछन्। पोखरामा लक्ष्मी कार्कीलाई दुव्र्यवहर भएपछि त्यसको ठूलो प्रभाव विराटनगरमा पनि परेको यादवले बताए।

गिरिजाप्रसाद कोइरालाका सहपाठी तोरेन्द्रमानसिंह प्रधान भन्छन्, 'विराटनगरको आन्दोलन सधैं केन्द्रमा रह्यो। ठूलाठूला राजनीतिक परिवर्तनका लागि विराटनगरले आन्दोलनको अगुवाइ गरेको छ।' ०४६ सालको दृष्टान्त सम्झँदा हिजोको त्यो आन्दोलनकै बलमा प्रजातन्त्र प्राप्त भएको प्रधानले बताए।

पत्रकार यादवका अनुसार त्यति बेलाका प्राध्यापक र पत्रकारहरूको टोली भारतको फारविसगन्ज पुगेर नेपाल मानवअधिकार संगठन गठन गरेपछि त्यसले विराटनगरमा प्रशासनबाट भएका दमनको निगरानी गर्ने काम सुरु गरेको थियो।

रामरिझन यादव, दुर्गा सुवेदी, विश्वनाथ साहसहित पाँचजना नेपाली प्रतिनिधि भारततर्फ गएका थिए। त्यसको रिपोर्टिङ प्रशासनलाई भएपछि केही सदस्य पक्राउ पनि परे। अन्यलाई पनि निगरानीमा राखियो।

विराटनगर छेउका गाउँहरूमा पनि आन्दोलनको उभार उठिसकेको थियो। खासगरी त्यो बेला ग्रामीण क्षेत्रबाट आन्दोलनकारी विराटनगर नपसून् भनेर प्रशासनले नाकाहरूमा कडाइ गरेको सम्झँदै प्रधान भन्छन्, 'तर, त्यस्ता छेकवारले आन्दोलन के दबिन्थ्यो र, झन् उठेर गयो। जति नेता पक्राउ पर्थे उति नै धेरै मशाल जुलुस निस्कन्थे, ब्ल्याक आउट हुन्थ्यो। सिट्ठी जुलुस निकालिन्थ्यो।' प्रधानका अनुसार विराटनगर त्यो बेला आन्दोलनमय भएको थियो।

पार्टीसँग सम्बद्ध कार्यकर्ताले गाउँगाउँमा चलाएको आन्दोलन दबाउने नाममा दमन भए पनि तिनले भूमिगत शैलीमा आन्दोलन चलाएका थिए। झोराहाटका पुराना कांग्रेस कार्यकर्ता खिलप्रसाद घिमिरे भन्छन्, 'हामीले रातिराति मशाल जुसुल निकाल्ने र पञ्चायतको जरो हल्लाउने काम गरेका थियौं। त्यही उपलब्धिले त हो नि आन्दोलन चम्किएको।'

कांग्रेसका अग्र मोर्चाका नेतृत्वकर्ता नै पक्राउ परेपछि कांग्रेसबाट आन्दोलनको अगुवाइ महिला नेत्रीहरूले गरेका थिए। त्यो सबल नेतृत्वले आन्दोलनमा महिला सहभागिता बढाउन मद्दत गरेको थियो।

व्यावसायिक पक्षबाट पनि आन्दोलनमा भएको सहभागिता उदाहरणीय बनेको आन्दोलनमा सक्रिय वकिल हेमराज पन्त बताउँछन्। उनले भने, '२०६२/०६३ को जस्तो खुलेर पेसाकर्मी लाग्ने अवस्था नभए पनि हामीले आन्दोलनको अग्रभागमा रहेरै सहयोग गरेका थियौं।' पेसाकर्मीको त्यो साहसकै कारण विराटनगरले आन्दोलनलाई थप सशक्त बनायो।

त्यो बेला विराटनगरका पत्रकारले पनि आन्दोलनलाई सकारात्मक रूपमा सहयोग गरेका थिए। पत्रकार मोहन भण्डारीका अनुसार ०४६ मा राज्यनियन्त्रित मिडियाकै बोलवाला रहे पनि निजी क्षेत्रका अखबारको प्रभाव पनि उच्च थियो।

तिनले आन्दोलनलाई निष्कर्षमा पुर्‍याउने गरी समाचार प्रकाशन गर्ने काम गरेको बताउँदै भण्डारीले भने, 'पञ्चायतदेखि गणतन्त्रसम्म आइपुग्दा पत्रकार आन्दोलनको अघिल्लो भागमा छन्। उनीहरूको योगदानको अवमूल्यन हुन सक्दैन।' प्रतिबन्धको अवस्थामा रहेका पार्टी शक्तिकै रूपमा पत्रकार थिए।

मिति : २०७० चैत २७, बिहीबार,अन्नपूर्ण पोष्ट