No to kilka przemyśleń tytułem podsumowania, w których znajdziesz również odpowiedź czemu w tytule znalazło się stwierdzenie „kredyt (z nazwy) hipoteczny”

Kredyt hipoteczny czyli zobowiązanie naprawdę długoterminowe

• 20 albo i 30 lat. Nie wiemy dokładnie jak świat będzie wyglądać za lat 10 a co dopiero za 20. Cokolwiek by nie opowiadali doradcy, którzy de facto w większości są sprzedawcami, trzeba traktować to z dużą ostrożnością. Zmiany w obecnym świecie zachodzą tak szybko, że jakiekolwiek prognozy obejmujące więcej niż 3–5 lat można od razu wrzucić do niszczarki.
• Bezpieczne zadłużenie jak przeczytałem kiedyś w poradniku brytyjskiego finansisty to 20% majątku i 30% dochodów. Nierealne? No tak w naszych warunkach nie, co nie zmienia prawdziwości tej tezy. Im mniej pożyczasz tym lepiej. Lub też inaczej im więcej tym większą miej świadomość ryzyka. Raczej nie skalkulujesz ryzyka utraty dochodów z powodu pandemii.
• Spłata kredytu na 20 lat zależna będzie od tego jak się ułoży życie. Życie zaś potrafi płatać figle.
• Czy tego chcemy czy nie połaczeni jestesmy ekonomicznie z dużą częścią świata. Założenie, że nic się nie wydarzy przez 20 lat na całym świecie już w momencie pisania trąci infantylizmem.

Bank jako partner w życiu

• A priori trzeba przyjąć, że jesteś stroną słabszą i to dużo słabszą. Zapisy umowne zabezpieczające biorącego kredyt są słabo negocjowalne albo ich nie ma. W myśl zasady negocjacyjnej „my way or highway”. Pozostałe mają na celu dobre zabezpieczenie interesów banku. Ewentualne instytucje mające chronić interesy słabszej strony jak np. Komisja Nadzoru Finansowego są w Polsce równie słabe wobec banków jak Ty.
• „Dziś prawdziwych cyganów bankierów już nie ma”. Królują korporacje bankowe, w których odpowiedzialność jest mętna i rozproszona a decyzyjność podporządkowana procedurom. Procedurom, które mogą Cię wykończyć. Znasz to? „Ja bym Panu nieba przychyliła ale procedura mi nie pozwala”. W nowoczesnej wersji zamień słowo „procedura” na „program komputerowy”. Czasem uda Ci się zostać polubionym przez urzędnika bankowego ale w kluczowych decyzjach i tak nie będzie on mieć kompetencji.
• Zapomnij haśle którym lansują się banki czyli „instytucja zaufania publicznego”. Dawno temu bankier ryzykował reputacją i swoim dobrym imieniem. W dzisiejszym świecie dewaluacja tych dwóch pojęć jest tak zaawansowana, że nie ma żadnej racji bytu.

Stare powiedzenie mówi, że kredyty łączą na dłużej niż małżeństwo. No to jak na długi związek wyjątkowo apodyktyczny i bezwzględny partner o ile w ogóle można go partnerem nazwać.

Kredyt denominowany walutą

• Magiczne sformułowanie, które zostało użyte do naciągnięcia ludzi. W większości przypadków nie było żadnych walut. Bank nie wypłacał franków, dolarów czy euro. Wypłacał złotówki ale zapisywał że winy jesteś równowartość w walucie. Magiczne waluty nigdy się nie pojawiały. Nawet gdybyś w skarpecie miał trochę dolarów to i tak spłacać trzeba było w złotówkach po kursie, który ustalał bank. Czytaj w kantorze można było kupić dolara za 3 złote ale bank od Ciebie brał 3.50.
• Rynek walutowy był i jest bardziej niestabilny i ryzykowny. Powiązanie go z w miarę stabilnym rynkiem nieruchomości to już spekulacja. Ktoś się zająknął, że będziesz hazardzistą?
• Nawet jeśli już zaakceptowałeś fakt grania na rynku walutowym, to Twój wpływ na decyzje jest mocno ograniczony (procedury). Umowy wraz z procedurami były tak skonstruowane, że zarówno w sytuacji kiedy chciałeś przewalutować ponosząc stratę lub w takiej kiedy osiągnąłeś zysk, to bank miał ostateczne słowo czy się na to zgadza.

Kredyt (z nazwy) hipoteczny

No właśnie czemu umieściłem w tytule „z nazwy”?. Kredyt hipoteczny w formie, w której został kiedyś wymyślony praktycznie nie istnieje. Już tłumaczę. Ludzie i instytucje pożyczające pieniądze zawsze starali zabezpieczyć ich spłatę a raczej ryzyko braku tej spłaty. Dlatego od wieków nieruchomości stanowiły świetne zabezpieczenie. Pożyczasz kasę a gdybyś nie był w stanie oddać jej to bankier przejmuje nieruchomość. No i teraz ten haczyk W przypadku prawdziwej hipoteki nawet jeśli Twoje zadłużenie przekraczało wartość nieruchomości oddajesz „klucze”. Dom albo mieszkanie przepadło ale nie było długów. Konia z rzędem temu kto pokaże mi dziś taką umowę, szumnie zwaną „kredytem hipotecznym”.
W tak zwanym międzyczasie banki tak sprawnie zmodyfikowały umowy, że w przypadku kiedy kwota uzyskana ze sprzedaży nieruchomości nie pokrywa zadłużenia w banku to reszta cały czas pozostaje Ci do spłaty. Czyli nie masz domu ale za to masz dług do spłacania przez resztę życia. Do czasu „wymyślenia” przez banki kredytów opartych na dużo bardziej ryzykownym rynku walutowym takie sytuacje były rzadkością. Potem już nie. Dlatego w 2009–2010 roku zdarzały się w Hiszpanii przypadki, że oddając klucze do mieszkania na 10 piętrze kredytobiorcy wychodzili z niego oknem.

Chciwość była tak długo jak istnieje rodzaj ludzki. Likwidacja tej prostej zasady tylko ją nakręciła. No bo zwróćcie uwagę, gdyby istniało po stronie banku ryzyko, że zostanie z nieruchomością której wartość nie pokrywa pożyczonych pieniędzy, to takie umowy nie byłyby zawierane. Banki i bankierzy świetnie kalkulują ryzyko.W przypadku kredytów opartych o kurs wymiany walut, banki przerzuciły całe ryzyko walutowe na biorącego kredyt dodatkowo nie informując go o tym w sposób klarowny i zrozumiały.

Polska po obaleniu komunizmu była idealnym celem na taki przekręt. Szczerze? Gdybym był zapatrzonym w kasę bankierem sam bym ją pokazał palcem. Minimalna wiedza finansowa, duża chęć posiadania własnego dachu nad głową i praktycznie nie istniejące instytucje nadzoru finansowego. Z łatwością wyobrazić sobie można spotkanie w wąskim gronie, na którym ktoś z zarządu mówi „Panowie tutaj. Zarobimy w pytę kasy. Nawet jak nas będą ścigać po jakimś czasie to i tak oddamy tylko trochę z tego co skosimy. Harvest time gentelmen.”
Dołożyła się też chciwość wśród rodaków. Jak grzyby po deszczu powstawały firmy „doradzające w kredytach”. Napisałem w cudzysłowiu bo byli to sprzedawcy za wszelka cenę starający się wcisnąć kredyty walutowe. „W złotówkach nie macie zdolności kredytowej ale mam tu coś co pozwoli Wam bezpiecznie zrealizować Wasze marzenie”, „Kredyt w wysokości 95% wartosci mieszkania? Załatwimy”. Gdybym sam nie słyszał to może bym wątpił. Powoli też zaczynaja wychodzić fakty, że prowizja za sprzedaż „waluty” potrafiła osiągnąć 20.000 zł. Kto by się przejmował co wciskamy ludziom, ważne że kasiora płynie szerokim jak Amazonka strumieniem.

Kiedy dzisiaj czytam wypociny ludzi twierdzących, że kredytobiorcy sami sobie winni to uśmiecham się z politowaniem. Pomijam podejrzenie, że w dzisiejszych czasach post-prawdy będąc umoczonym w temat bankierem sam bym po cichu sponsorował takie wypowiedzi. Ciekawostką natomiast są wypowiedzi takich ludzi jak prezes Związku Banków Polskich, który jakis czas temu oświadczył: „Nie możemy nic zrobić bo banki stracą 40 mld zł”. Oh naprawdę? Szacuje się, że zarobek banków na kredytach walutowych w Polsce to ponad 80 mld zł. Czyli nie strata tylko mniejszy zarobek. Widział jednak ktoś żeby bank tak z własnej woli oddał zarobioną kasę? Mnie się nie zdarzyło.

Udało mi się wyplątać ale wielu znajomych nie miało takiego szczęścia. Największym problemem dla wielu z nich nie są zwiększone raty, które dają jakoś radę spłacać. Największym problemem jest wartość zadłużenia przekraczająca wartość nieruchomości i umowa w której banki przerzuciły całe ryzyko z tego tytułu na nich i ich rodziny. Dziś zaś te same banki udają, że nic się nie stało albo gmatwają sytuacje prawnie i medialnie wykorzystując naszą narodową cechę która mówi, że „gdzie dwóch Polaków tam trzy różne zdania”.
Potrzebna byłaby zgoda wsród „elyty” u steru, że jest to społecznie szkodliwe i plan jak się z tego wykaraskać. I to dobry plan bo nie sądzę żeby banki miały ochotę na jakiekolwiek ustępstwa, za to mają dużo środków przymusu pośredniego. Niestety od wielu lat nic się nie kroi w tym temacie poza machaniem szabelką i robieniem wrażenia. Przedsiębiorczy ludzie zas, którzy wzięli sprawy w swoje ręce i walczą w sądach dostają etykietki cwaniaków.

Jeśli miałbym wskazać największy przekręt z czasów transformacji w Polsce to będą to właśnie kredyty denominowane walutami. Wszystkie inne afery jak FOZZ, ArtB, SKOK czy Amber Gold bledną w jego cieniu. Majstersztyk w białych rękawiczkach.

Czy to oznacza, że odradzam branie kredytu hipotecznego? Walutowego absolutnie tak. Chyba, że lubisz grę w pokera, w której przeciwnik ma znaczone karty. Pozostałe tylko jeśli naprawdę nie ma innego wyjścia. Jeśli jesteś młodą osobą to ryzyko jest większe niż Ci się teraz wydaje.
Skłonność do ryzyka jednak to cecha mocno osobnicza i zwykle malejąca z wiekiem. Jeśli więc się na nie godzisz to na koniec dnia „Twój cyrk i Twoje małpy”

KarmaEquity: Co to jest?

KarmaEquity
Wpis niniejszy dedykuję Basi, bez zaangażowania której miałbym dzisiaj zdecydowanie mniej zadowoloną minę.

W połowie 2008 zbieram dalej pracowicie papiery a bank co chwila wymyśla kolejne niezbędne. Wkurzają mnie na tyle, że pisze nawet pismo w stylu „O co kaman” popatrzcie na historię dobrego klienta. Grochem o ścianę. Zaczynam rozumieć, że bez „dobrego ducha” wewnątrz może się nie udać. I tu w sukurs przychodzi moja chęć do pomagania. Ze względu na częste spotkania z pracującą wtedy w banku Basią rozmowy czasem zahaczają o poza-finansowe tematy. Opowiada mi że się nie wyrabia z robotą, więc na kolejne spotkanie przynoszę książkę Dawida Allena „Get things done”. To i jeszcze kilka innych małych gestów powoduje, że sprawy papierowe zaczynają iść lepiej.

To jest wpis na temat kredytu ale życiowa sytuacja powoduje, że inaczej zaczynam patrzeć na wiele rzeczy. Przyglądam się sobie z boku i zaglądam do wnętrza. We wrześniu 2008 jadę do Poznania zrobić test MBTI, o którym piszę tutaj. Przy okazji testu Magda proponuje mi wyjazd do ich chaty w Bieszczadach. Początkowo sceptycznie nastawiony decyduje się jednak pojechać z trudem omijając wszystkie „dlaczego nie mogę z Tobą pojechać?” od bliskich. Siedzę tam tydzień, spędzając czas z rodzicami Magdy. Słucham opowieści jak to było naprawdę z zabójstwem gen. Świerczewskiego i co to była akcja Wisła. Zbieram grzyby, fotografuję i chodzę na spacery po obsypanych kolorami wczesnej jesieni Bieszczadach.

Na jednym ze spacerów myśli wracają do kredytu i wtedy słyszę cichy acz wyraźny głos. „Mam w dupie ewentualne zyski. Podjęte nieświadomie ryzyko jest za duże dla Ciebie Robert, a stres zbiera za duże żniwo.” Schodząc do chaty klarownie już wiem co mam zrobić.
W międzyczasie dostaję SMS o treści  „CHF 2,01 :)”

Parę dni później wracam do Warszawy i okazuje, że nastąpiła duża korekta a franek kosztuje znów 2,2 zł. I tu pojawia się to z czym mają do czynienia wszyscy gracze. Wątpliwości spowodowane szumem informacyjnym. W Warszawie zaczyna do mnie docierać mnóstwo niejednoznacznych informacji. „To już duża korekta”. „Tylko chwilowa, na horyzoncie unia walutowa” itp., itd. Cholera wzrosło do 2,25 czekać na 2,2? Czy poradze sobie z większym obciążeniem w złotówkach. Czy WIBOR będzie wzrastać zamiast spadać. Przyjmiemy Euro w Polsce? Jeśli tak to kiedy i po jakim kursie?. Więcej pytań niż odpowiedzi. Szum zagłusza klarowny głos z bieszczadzkiej połoniny.

Wtedy przypomniałem sobie, że kiedyś dla rozrywki chodziliśmy na tor Służewiecki oglądać wyścigi konne. Można tam zagrać. Nasz znajomy miał ogromną wiedzę na temat startujących koni i w domu zaznaczał na programie gonitw swoje typy. Kiedyś dla zabawy poprosiłem czy mogę obstawić to co wytypował. Minimalne stawki. Nietrudno się domyśleć, że z kasy odebrałem wygraną ale ze zdziwieniem odkryłem, że on nie. Przed wyścigami gracze prześcigają się w dostarczaniu rewelacji typu „mam pewną informację, że gonitwa jest ustawiona i wygra koń XYZ”. No i nasz znajomy robił korekty własnych typów.

Przede mną dwa monitory na których od kilku dni mrugają wszystkie możliwe wykresy i informacje z rynku walut. W ręku trzymam monetę. Przyglądam się jej chwilę i sprawnym uderzeniem kciuka wyprawiam ją w ruch obrotowy. „Orzeł przewalutowuje, reszka czekam do jutra”. Moneta ląduje na lewej dłoni przykryta prawą. Biorę głęboki oddech i podnoszę dłoń. Orzeł. Przychodzi fala irracjonalnego strachu ale zamykam oczy i mówię sobie w myślach „tak zdecydowałeś Robert zaufaj sobie…”. Szybko wybieram numer na telefonie.
— „Pani Basiu składam dyspozycję przewalutowania”.
— „Jest Pan pewien? Od wczoraj był duży skok w górę. Powinno za chwile odbić się w dół”.
No żesz w mordę — przebiega myśl — oczywiście że nie jestem pewien. Biorę powtórnie głęboki oddech patrząc raz jeszcze na na monetę.
— „Tak jestem pewien”

Jakiś czas później zaczynam lepiej spać. Co prawda kwota kapitału w złotówkach jest większa niż zakładałem ale nie reaguje nerwowo na każdą informację o zmianie kursów. Dokładnie rzecz biorąc w ogóle ich nie sprawdzam. Decyzja podjęta.

Epilog

W listopadzie dzwonię do banku w jakiejś sprawie:
— „Skąd Pan wiedział?” — pyta mnie Basia
— „O czym?” — pytam zdziwiony
— „Widział Pan kurs franka?”
— „No oczywiście że nie” — odpowiadam śmiejąc się — „Po to zrobiłem przewalutowanie żeby go nie oglądać”
— „To niech Pan sprawdzi”
Sprawdzam trzy razy. Ekran nie kłamie: 2.75

Szczęka mi opada a w ciele pojawia się echo stresu, który bardziej lub mniej towarzyszył mi przez siedem lat. Okazuje się, że „Szacowni Amerykańscy Bankierzy” oszukiwali na potęgę w temacie jakości kredytów hipotecznych. Hasło klucz sub-prime. Były one tak gówniane, że smród roznosił się na wiele mil. Co powiecie na kredyt hipoteczny na psa? Nic to jednak kiedy chciwość gra pierwsze skrzypce. Pakowali je w trzy papierki w złotym kolorze i sprzedawali dalej jako delicje. Wypracowane wcześniej zaufanie powodowało, że papierka nikt nie odwijał. Rozwijający się w błyskawicznym tempie Internet umożliwił ściślejsze połączenie świata finansów więc chętni na kupno delicji byli w każdym zakątku świata. W końcu ktoś zajrzał do środka a kryzys tym wywołany do dziś odbija się czkawką jak ziemia długa i szeroka. Normalnie oszukani zbierali się żeby sprawić oszustom łomot, ale kto podskoczy super mocarstwu? Polecam film „Big short”.

Przez kolejne lata WIBOR sukcesywnie spadał i już po dwóch latach (o ile dobrze pamiętam) rata złotówkowa była na poziomie poprzedniej raty kredytu denominowanego w walutach. Do dziś nie przyjęliśmy Euro jako swojej waluty a frank nie wrócił nigdy do poziomu z 2008 roku. Z perspektywy 2020 wygląda to jasno i klarownie. Z perspektywy 2006–2007 wyglądało to tak samo jak dzisiaj wygląda prognozowanie co będzie w roku 2033.
A propos, wie ktoś coś na sto procent jak to będzie za 13 lat?

Czas na podsumowanie.

KarmaEquity: Co to jest?

KarmaEquity
Wpis niniejszy dedykuję Basi, bez zaangażowania której miałbym dzisiaj zdecydowanie mniej zadowoloną minę.

2005 jest względnie stabilny i udaje mi się odłożyć trochę rezerwy na tzw. „wszelki wypadek” zwanej poduszką finansową. Kursy walut spadają więc gdzieś z tyłu głowy pojawia się cień nadziei. I wtedy 2006 pokazuje swój pazur. W firmie, z którą współpracuję od dawna, właściciel rękoma nowego dyrektora robi „porządki personalne”. Okazuje się, że nie każdy zna powiedzenie „słowo droższe od pieniądza”. Bum. Rezygnuje najemca, co nie jest jakimś ewenementem ale w najśmielszych marzeniach nie przewiduje, że poszukiwania nowego będą tak długotrwałe, rezerwa zaś  będzie topnieć jak śnieg w maju. Bum, bum. Na koniec dostaje wypowiedzenie na piśmie od małżonki. Bum, bum oraz bum. No wiecie taki efekt domina. Na filmach układaczy robi to wrażenie. Jak się okazuje w życiu również, tyle że emocje inne.
No i 2006 nie ma w moim kalendarzu. Nie ma również części 2007. Przestają mnie interesować kursy walut. Nie na darmo jak przeczytałem kiedyś, rozwód zajmuje miejsce na podium najbardziej obciążających psychicznie zdarzeń. Obok na tym podium stoi śmierć najbliższej osoby i utrata pracy. Detalicznie co w tej konkurencji otrzymało medal złoty a co srebrny i brązowy nie pamiętam.

W połowie 2007 roku zaczynam z powrotem brać lejce życia w swoje ręce. Okazuje się, że jak mnie nie było kurs franka cały czas spadał i aktualnie jest na poziomie 2,35 złotego. Wiedziony przeczuciem zbieram papiery odpalam arkusz kalkulacyjny. Wykorzystując całą nabytą wiedzę o finansach robię wyliczenia. W sumie są one dosyć proste. Sumuje wszystko co w zębach zaniosłem do banku w złotówkach i robię wyliczenia ile bym w tych samych złotówkach zaniósł jeśli wziąłbym kredyt złotówkowy. Na pierwszy rzut oka skoro raty walutowe były niższe to walutowy. Takie rzeczy trzeba policzyć bo jak mawiają „Na oko to chłop w szpitalu umarł”.
No i wychodzi, że przy obecnym kursie franka całościowe spłaty kredytu w złotówkach byłyby trochę większe od tych, które robiłem mając kredyt oparty na walutach. Czyli prawie bez różnicy. Kredyty w złotówkach miały dużo większe oprocentowanie ale kwota raty w złotówkach nie bujala się wraz ze zmiana kursu waluty. Z wartością kapitału nie jest tak różowo. Pamiętacie? Pożyczasz 100 dolarów po kursie 2 złote i dostajesz 200 złotych. Następnego dnia kurs dolara skacze na 2,5 zł i masz do oddania 250 złotych. No więc z wyliczeń wychodzi mi, że nie będzie takiej straty kiedy kurs franka osiągnie o ile pamiętam 2,2 zł. Hmmm tylko 15 groszy różnicy. Spadnie czy nie?

Tak czy inaczej idę do banku.
— „Dzień dobry mogę dziś przewalutować kredyt na złotówki?”
— „No dziś to to nie” — uśmiechając się mówi pracownik banku.
— „Przecież jak byk stoi w umowie, że mogę”
— „No jest ale jest też procedura” — kolejny uśmiech.
Procedura. Gdzie ja to już słyszałem?
No wiec przy zamianie na złotówki trzeba pokazać papiery dochodowe. I to dobre jak cholera, bo rata kredytu złotówkowego ze względu na różnice pomiędzy LIBOR i WIBOR jest większa o 25%. Potem zbiera się komitet kredytowy i podejmują decyzję. Ekstra czyli mogą podjąć decyzję że w sumie to nie opłaca im się, a jeśli nawet się zgodzą to najmarniej dwa miesiące od momentu decyzji. W tym czasie kurs może poszybowac w dowolną stronę. Chwilowo nie mam dobrych papierów więc odchodzę z nosem na kwintę, myśląc w co ja się wpakowałem? No dobra,  trzeba będzie to jakoś ogarnąć.

W kwietniu 2008 mam już „dobre papiery”. Zwyczajem człowieka, który zna się tylko trochę w temacie, odwiedzam doradców finansowych. I tu zaczyna się robić ciekawie. Są oczywiście dwie grupy. Jedni twierdzą „złotówka już tak długo się umacnia, że za chwile będzie korekta”. Po ludzku kurs wymiany franka zacznie rosnąć a z nim wartość kapitału który pożyczyłem.
Druga grupa z niebudzącą wątpliwości miną oświadcza: „wszystko wskazuje na to, że waluty będą spadać nadal”. Mam nawet gdzieś wydrukowaną opinię „eksperta”, że frank szwajcarski w 2009 roku będzie na poziomie 1,7 zł. Jeden z bardziej ogarniętych doradców rzuca przy okazji. „Już Pan nieświadomie zagrał na rynku walutowym i gra Pan dalej. Przez siedem lat była strata, ale teraz frank spadnie poniżej 2 zł i będzie Pan miał zysk”. Czytaj do zwrotu w złotówkach będzie dużo mniej niż pożyczyłem.
No a jak z tym WIBOR’em będzie? Teraz jest 7% co powoduje, że od dnia przewalutowania rata wzrośnie i to sporo. Będzie spadać? Rosnąć? Jak szybko? Budżet domowy z gumy nie jest. Po kilku rozmowach i oglądaniu mądrych wykresów dochodzę do wniosku, że równie dobrze mogę rzucać monetą w temacie odpowiedzi na to pytanie.

Hmmm. Gdzieś w zakamarkach myśli pojawia się obrazek worka ze złotymi monetami. No tak tyle czasu pod wozem to teraz czas usadowić się na nim. Robię wyliczenie ile to będzie jak franek będzie po 1,7 zł a buzia mi się uśmiecha. Czasem pojawia się jednak myśl a co jeśli nie spadnie? Wtedy uśmiech gaśnie bo przypominam sobie nieprzespane noce.

Ostatnia czwarta część.

KarmaEquity: Co to jest?

KarmaEquity
Wpis niniejszy dedykuję Basi, bez zaangażowania której miałbym dzisiaj zdecydowanie mniej zadowoloną minę.

W kolejnym roku 2002 szybko okazuje się że wyliczona kwota nijak nie starczy na zakończenie inwestycji. W umowie z bankiem zaś widnieje moje oświadczenie, że wystarczy. Dzisiaj wiem, że remontując po raz pierwszy do budżetu trzeba dorzucić pozycje „nieprzewidziane” w wysokości 30% i modlić się żeby to wystarczyło. Wtedy brakło wiedzy i doświadczenia. Żaden bank nie ma ochoty wejść z hipoteką jako drugi a oferty kredytów refinansowych trącają o lichwę. Załatwiam prywatną pożyczkę. Na środku rzeki nie zmienia się koni w czasie przeprawy. Dolar trochę spadł ale wciąż powyżej 4 złotych. Poranne sprawdzanie kursu wymiany weszło do rozkładu dnia codziennego. Chyba liczę na jakiś cud. Po jakimś czasie przestaje sprawdzać orientując się, że to płonne nadzieje.

Na froncie codzienności sytuacja staje się coraz trudniejsza. Doczytuję, że w umowie bank zawarł klauzulę o corocznej weryfikacji dochodów. W przypadku oceny ryzyka na zbyt wysokim poziomie  (czytaj zbyt małe dochody) ma prawo postawić kredyt do natychmiastowej spłaty. Ale momencik skoro spłacam terminowo raty to przecież okay nie? No właśnie że nie. Witaj w twardych realiach. W polskich bankach nie ma bankierów tylko urzędnicy bankowi. Jaka różnica? Ano taka, że urzędnik kieruje się głównie faktem czy decyzje, które podejmie nie pozbawią go stołka na którym siedzi. Jeśli z wewnętrznych przepisów wynika że trzeba wypowiedzieć kredyt to analityk nie będzie ryzykować żeby potem jego wywalili z roboty.

Udaje mi znaleźć kogoś kto zna meandry mojego banku.
— Co robić? — pytam
— Nie składaj nic — brzmi odpowiedź — mamy za mało ludzi i sprawdzamy to z dużym opóźnieniem. Masz rok, może dwa ale wtedy papiery muszą być okay.
— Niezłożenie w terminie też jest podstawą do rozwiązania — spostrzegam w umowie.
— No jest ale jeszcze nikomu z tego powodu nie wypowiedzieliśmy.
Obym nie był pierwszy. Zaczynam rozumieć, że w tej grze zwanej kredytem hipotecznym graczami są Dawid i Goliat. Przy czym ten drugi to nie ja.

W połowie 2003 roku udaje się ukończyć inwestycję. Bank już zdrowo marudzi o papiery dochodowe ale ja już je widzę na horyzoncie więc prowadzę zabawę w kotka i myszkę dopóki nie będą okay. Z perspektywy nazywam to zabawą jednak wtedy nie było mi do śmiechu, a każdy polecony przyspieszał bicie serca.

W pod koniec 2004 roku sprawy zaczynają przybierać lepszy obrót. No dobra teraz trzeba jakoś refinansować pożyczkę. Primo bo od długoterminowych zobowiązań są banki. Secundo bo mając nóż na gardle zgodziłem się na odsetki dwa razy wyższe niż bankowe. Przyjaźń to przyjaźń a biznes to biznes jak usłyszałem.

Na początku 2005 roku z dobrymi papierami idę do swojego banku. Trochę kręcą nosem na te słabe papiery przez poprzednie lata ale aktualne są dobre, więc faktycznie nie robią problemu. Mam status VIP i śmiało uderzam o powiększenie gotówkowe. I znów zderzam się z urzędem. Nie ma procedur. Ale jest biznes na którym dobrze zarabiacie — mówię. Wzruszenie ramion. Docieram do dyrektorki oddziału i słyszę to samo „nie ma procedur”. No dobra to czas się rozejrzeć gdzie indziej o czym wprost informuje panią dyrektor. Kiwa głową z uśmiechem który mówi „jesteśmy najwięksi skoro u nas nie dostałeś to życzę szczęścia”. Przy okazji odporniam się na marketingowy bull-shit typu „status VIP”.

No i szczęście się uśmiecha do mnie. Jeden z zagranicznych banków, który dopiero co wszedł na rynek polski buduje portfel kredytowy. Rozmowy idą sprawnie i widać chęć do rozwiązywania problemów, które pojawiają się przy spinaniu umowy. Wbrew pozorom nie jest tak łatwo uruchomić gotówkę na warunkach długoterminowego kredytu hipotecznego. Ale jak się chce to się da.

Po wejściu Polski w 2004 roku złotówka zaczęła się umacniać. Dolar właśnie spadł do poniżej 3,5 zł. To jest okazja żeby się wyplątać myślę. Niestety w bankach wszystko trwa długo. W czasie negocjacji umowy kurs wraca powyżej 3,7 zł. Dodatkowo okazuje się, że jeśli chce większą kwotę to pomimo dobrych papierów znów wchodzi w rachubę tylko kredyt walutowy. W międzyczasie na świecie pojawiła się druga córka. Wydatków więcej zdolności kredytowej mniej. Taki lajf.
No dobra trochę tej ekonomii liznąłem, rozwijamy się cały czas gospodarczo i jest szansa, że jeśli nie przyjdzie znów jakieś tąpnięcie to te cholerne waluty będą spadać tak jak do tej pory. Chwilowo z wyliczenia wychodzi mi, że pomimo spłat przez 4 lata po trzy tysiaki miesięcznie z kredytu nic nie ubyło. Okazuje się też, że jeśli wybiorę jako walutę franka szwajcarskiego to rata zostanie na podobnym poziomie. Trzeba grać dalej.

Tym razem wyposażony w bagaż wiedzy sprawdzam dokładnie wszystko  i negocjuje teoretycznie nienegocjowalną umowę. Wiecie o czym mówię ”Taki mamy wzór”. No i super okazuje się, że pomimo wzoru można wprowadzać zmiany i likwidować idiotyzmy. Do dziś dziś pamiętam, że najdłuższa batalia szła o zapis „W przypadku zmiany sytuacji ekonomicznej w Szwajcarii bank może zmienić walutę kredytu na inną, która wybierze.” Zaraz, zaraz czyli detalicznie kiedy? Przecież to umożliwia bankowi przewalutowanie w dowolnym momencie i ja nic nie mogę zrobić. Kiwali głowami, że rozumieją ale tego akurat zapisu zmienić się nie dało. Zaczynam widzieć relacji z bankami jestem jak gracz w kasynie. Gracz może stracić, kasyno nigdy. Nie za bardzo mam inne wyjście a pożyczkodawca już mocno przebiera nogami. No to podpisuje.

Co ciekawe kiedy proszę w poprzednim  banku o zaświadczenie do całkowitej spłaty to nagle okazuje się że jednak coś się da zrobić. Nagle dociera do nich, że ucieka klient nie tylko kredytem ale i ROR, kartami, ubezpieczeniami. No a plan roczny trzeba zrobić. Uśmiecham się do pani dyrektor mówiąc „niestety procedura już się zaczęła a przecież Pani wie, że ona najważniejsza”. Tak naprawdę to tylko wisienka, która mi słodzi poprzednią gorycz. Ekonomicznie nie mają po prostu dobrej oferty. Jak to państwowe molochy, które żyją w przekonaniu, że zawsze będzie dobrze.

Nowy bank spłaca poprzedni kredyt. W złotych to kilkadziesiąt tysięcy złotych więcej kapitału niż pożyczyłem 4 lata wcześniej. A gdzie się podziały spłaty rat? Nie komentuje w myślach żeby się dołować ale kwota spłaty poprzedniego kredytu na przelewie przelewu boli. Dodatkowo bank wrzuca mi gotówkę którą spłacam pożyczkę.

Frank szwajcarski kosztuje 2,5 zł. Teraz zadłużenie z tytułu kapitału zmienia mi się o kwoty 4 cyfrowe z każdymi paroma groszami. Miesiąc później frank skacze na 2,7 zł. Miało k.…a spadać. Zaczynam wątpić czy podjąłem dobrą decyzję. Znów bezsenne noce. A życie przygotowuje kolejną niespodziankę.

O tym w kolejnej trzeciej części. 

KarmaEquity: Co to jest?

KarmaEquity
Wpis niniejszy dedykuję Basi, bez zaangażowania której miałbym dzisiaj zdecydowanie mniej zadowoloną minę.

Jest rok 2001. Z dozą niepokoju czy wszystkie systemy informatycznie nie padną od pluskwy milenijnej weszliśmy właśnie w XXI wiek. Mnie stuknęła trzydziestka. Jak większość z mojego pokolenia zasuwam więcej niż przewiduje norma. Aktywność dzienna to 16–18 godzin. Firma, budowa, firma, budowa … Dwa lata wcześniej urodziła się moja starsza córka. Każdy kto ma dzieci wie, że małe dziecię to jedna z niewielu w życiu szans na darmową deprywację snu, jest więc również aktywność nocna. No jednym słowem ciągły młyn.

Perspektywy gospodarcze rysują się nieźle. Siedem lat wcześniej Polska złożyła wniosek o przystąpienie do Wspólnej Europy. Akces majaczy gdzieś na horyzoncie kilku lat. W Polsce po dekadzie widać jak na dłoni efekty wytężonej pracy Polaków, którzy w dużej części dobrze odnaleźli się nowej wolnorynkowej rzeczywistości. Do tej wytężonej pracy pcha nas wizja życia na przyzwoitym poziomie. Po pięćdziesięciu latach ciemności w końcu świeci słońce. Gdzieś w najgłębszych pokładach podświadomości żyje przekonanie, że teraz po prostu musi być lepiej. Musi i kropka.… albo wykrzyknik.

Jak się pewnie już domyślacie, jak większość Polaków aby realizować swoje marzenie o przysłowiowych „4 kątach” sięgnąłem po kredyt. Kredyt hipoteczny w świetle nagłówka umowy. Jakkolwiek bym dzisiaj nie starał się poprawić swojego wizerunku w temacie posiadanej wiedzy na jego temat, trzeba się uczciwie przyznać, że wiedza moja i większości rodaków na jego temat była niemal zerowa. Pokolenie naszych rodziców nie miało o nim zielonego pojęcia więc przekaz rodzinny nie wchodził w rachubę. Wykłady na SGH  zawierały co prawda trochę teorii ale prowadzone były przez takich samych laików w temacie praktycznego doświadczenia. No ale przecież nie święci garnki lepią. Zacząłem więc odrabiać pracę domową pt. „Kredyt hipoteczny i Ja”. Dostępnej wiedzy nie było dużo. Rynek produktów finansowych dopiero co wystartował z impetem. Na przykład w 2000 roku powstał pierwszy w raczkującym polskim internecie pośrednik finansowy po nazwą Expander. Po pierwszym zapoznaniu się z tematem zebrałem oferty dwóch czy trzech banków i odbyłem ze dwie rozmowy z tak zwanym doradcą kredytowym. Dzisiaj wiem, że ze sprzedawcą kredytowym ale to inny temat. LIBOR, WIBOR, marża, stała lub zmienna stopa oprocentowania, udział własny, LTV. Słuchałem tego wszystkiego a intuicja szeptała mi, że ta kobitka w żakiecie lub facet w nienagannie skrojonym garniturze deklamuje wyuczone formułki mając niewiele większą wiedzę niż moja.

W trakcie poszukiwań wiedzy okazało się, że członek dalekiej rodziny pracuje w banku. No dobra to tu przynajmniej nie będzie ciśnienia sprzedażowego, które było wszechobecne. Kredyty sprzedawały się świetnie i zapewniały bajońskie jak na tamte czasy prowizje. Zarówno bankom jak i pośrednikom. Siadamy i kminimy. Mniej więcej wiadomo ile potrzeba żeby zrealizować marzenie. Okazuje się, że ze względu na różnice w poziomach wskaźników LIBOR i WIBOR które stanowią składową oprocentowania, rata kredytowa dla kredytu ‚denominowanego walutą’ (cokolwiek by to nie było) to około 3.000–3.500 zł. W złotówkach o ile dobrze pamiętam 4.500–5.000 zł. To trzy-piećset zdecydowanie lepiej wypada w domowym budżecie. No dobra ale przecież kurs walut się zmienia — myślę. I tu odpowiedź wszystkich, których pytam jest jak chór dziewic: „Ryzyko jest ale nie jest duże”. Rodzinna wtyczka wiedzowa też nie widzi gigant ryzyka. Dostaje wyliczenia jak bardzo musiałby wzrosnąć kurs walut żeby raty kredytu były identyczne z tymi w złotówkach. O wzroście wartości kapitału nikt nie wspomnia. Nie wspomina też o różnicy kursu w momencie wypłaty i spłaty. Ja te fakty też przeoczam o co dziś nie mam do siebie dużej pretensji. Jak na kogoś kto miał minimalną wiedzę i tak sporo rozkminiłem. No dobra czas na decyzje bo po drugiej stronie życie pisze swój scenariusz, mając za nic sytuację  makroekonomiczną. Zapada decyzja i uruchamiam kredyt denominowany doradzonym USD po kursie 3,64 zł za jednego dolara.

Informacja, której mi brakowało w momencie decyzji brzmiała: „Jesteśmy na dzień przed tąpnięciem związanym z tzw. „Pęknięciem bańki internetowej i widać już pierwsze symptomy”. W sierpniu tego samego roku kurs dolara osiąga poziomy 4,5 zł. Nagle okazuje się, że pomimo spłat moje zadłużenie jest o 80.000 zł większe. Ten sam chór dziewic krzyczy „zamienić szybko na złotówki bo dolar będzie po 5 zł”. W moim postrzeganiu jawi się już jednak jako chór kobiet lekkich obyczajów, więc rozżalony olewam wszystkich ”doradców”. Stres zbiera swoje żniwo. Nie śpię. Chce mi się ryczeć. Mam pretensje do siebie „Tyle czasu analiz i pominięty kluczowy element. Jak mogłeś tego nie zauważyć Robert? Ojciec, świetny biznesmen, którego już dawno ma na tym świecie na pewno by to wychwycił”.

Życie płynie jednak dalej. Dwulatka nie rozumie makroekonomii za to potrzebuje pieluchy, milupy, opieki lekarskiej i paru innych rzeczy. Budowa w połowie a przychody zmalały. Jednakże w tamtych czasach działał sprawnie mechanizm spadku wskaźnika LIBOR przy wzroście kursu waluty więc rata kredytowa pozostaje na niewiele wyższym poziomie. Nie mogę spłacić wzrastającego zadłużenia pożyczonego kapitału ale póki co stać mnie na spłaty rat. Przestaje to analizować skoro większość z opcji poza bieżącą spłatą rat pozostaje poza moim zasięgiem. Nie mniej jednak stres pod skórą pozostaje i będzie mi towarzyszyć dłużej niż przypuszczałem.

O czym w części 2

KarmaEquity: Co to jest?

KarmaEquity
Wpis niniejszy dedykuję Basi, bez zaangażowania której miałbym dzisiaj zdecydowanie mniej zadowoloną minę.

Na całe szczęście ta urocza para zdecydowała się na posiadanie potomstwa. Opatrzność obdarzyła ich pięcioraczkami. Nie można rodzicom odmówić fantazji bowiem imię każdego z nich zaczyna się od tej samej litery. Może zdarzyło się Wam ich poznać? Na złość rodzicom upodobali sobie małe sprawnie działające organizacje. Oto oni: What, Who, Where, When oraz ostatni ale najważniejszy Why. Jak to z dziećmi bywa, mają tę z pozoru upierdliwą cechę powtarzania pytania po raz kolejny, aż zirytowani udzielimy odpowiedzi. Nie zadowala ich również byle jaka odpowiedź na odczepnego. W genach przejeli magiczne umiejętności. Kiedy pracują razem, cuda się dzieją się i są naszym udziałem. Czasem dołącza do nich cioteczna siostra o wdzięcznym imieniu How, ale to już inna bajka. Od czasu kiedy się z nimi zakumplowałem moje sprawy “magicznie” przestały się rozmywać we mgle.

KarmaEquity: Co to jest?

KarmaEquity
Wpis niniejszy dedykuję Kseni Biber, która wiele lat temu nie przedłużyła mojego okresu próbnego w dużej korporacji. Będąc zaś uważnym obserwatorem zasugerowała powrót do samodzielnej działalności.

Umowa plemienna

Zebrało mi się dziś o świcie na szeroką perspektywę. Pewnie dlatego, że mieszkam wysoko i zamierzam mieszkać jeszcze wyżej. Pewnie też dlatego, że temat powolnej erozji umowy plemiennej (zwanej współcześnie społeczną) dotyka mnie w coraz bardziej namacalny sposób. Każdego dnia. Cóż to takiego ta umowa? Ano mechanizm wypracowany przez pokolenia, który można przedstawić w najprostszy sposób. Ja dziś pomagam Tobie a Ty mnie jutro. Sprowadzenie do prostej formy wysoce zagmatwanej papki słownej, którymi karmią nas media, pozwala mi postawić temat na golasa w świetle jupiterów.

Opis rzeczywistości

Zejdźmy więc na poziom małego plemienia w puszczy dajmy na to amazońskiej. Jestem zdrowy i silny więc co rano brykam w chaszcze złapać coś na obiad. Robota niewdzięczna i niebezpieczna ale nie narzekam. Jak już przytargam zdobycz to nie wpierniczam sam, tylko dzielę się z innymi. Primo dzielę się z dzieciakami. Zupełnie pragmatycznie. Za jakiś czas to one będą chodzić po żarcie. Secundo ze starszymi. Oni łazili w tę puszczę, kiedy mnie była potrzebna drabina do zbierania jagód a czas spędzałem na beztroskiej zabawie. Tertio kobietom, które w trakcie dnia przygotowały obiad i ogarnęły chatę żeby się wejść dało do niej. Aha! Odpalam jeszcze kawałek mięcha kumplowi któremu w zeszłym miesiącu złośliwa papuga wydziobała oko. Twardy jest i będzie z nami polował dalej z opaską na oku, ale szaman mówi że potrzeba miesiąca żeby czary zaczęły działać i oczodół się zagoił.

Proste? Jak dla mnie bardzo. Co więcej nie mamy żadnych zapisów odnośnie tej umowy. Po prostu brzmi ona tak rozsądnie, że nikt jej nie kwestionuje nawet w głowie. Podobną zasadę przyjęło się stosować w europejskich plemionach których liczebność jest milion razy większa. Żeby ogarnąć taką masę ludzi jednak, spisaliśmy te zasady (prawo) i wybraliśmy parę osób spośród siebie, które mają pilnować żeby były przestrzegane. Nie mniej jednak liczę, że u każdego współplemieńca występuje zdrowy rozsądek i zrozumienie tych prostych zasad. Z każdym kolejnym dniem nabieram jednak przekonania, że moje liczenie jest coraz bardziej samotne.

Sytuacja #1

Wstaję rano robię dwa kroki i siadam bo mi się we łbie kręci tak, że dzida mi z ręki wypada. Wlokę się noga za nogą do szamana a tam kolejka staruszków z naszego plemienia. W nocy się nie da polować więc głośno mówię: „Kochani puście mnie przodem. Niech mi da jakie zioła bo nie będzie co żryć na obiad”. W odpowiedzi słyszę litanię opowieści jak to drzewiej bywało, ile się polowało oraz, że do szamana obowiązuje kolejka. Dziarska starowinka pierwsza przed wejściem do chaty sugeruje żebym przyszedł następnego dnia, zaś dziadek zaraz za nią mówi, że w sąsiednim plemieniu, dwadzieścia kilometrów piechotą w dół rzeki, szaman jest mniej obciążony robotą. Co prawda zażąda ode mnie za zioła dwa krokodyle, ale przecież ja mogę polować, więc to nie problem. Przychodzi mi do głowy żeby upolować tych staruszków. Kanibalizm co prawda odrzuciliśmy w czasach pradziadka ale jeść coś trzeba. Niestety jestem na tyle słaby, że nie dorzucę dzidą na początek kolejki.

Sytuacja #2

Jedno z dzieciaków zachorowało. Leży cały dzień zamiast biegać i z każdym dniem wygląda coraz gorzej. Dzieci w naszym plemieniu jak na lekarstwo. Kobity ostatnio coś się zbiesiły w temacie rodzenia. Mówią myśliwym, że jak chcą więcej dzieci to se mamy sami urodzić i wykarmić. One aktualnie zajmują się malowaniem garnków co je duchowo wzbogaca. Niektóre zaś z nich, domagają się swojej dzidy w ramach przemian wewnątrz-plemiennych. Tak czy inaczej biorę dziecko pod pachę i śmigam do szamana. Powtarza się sytuacja #1. Tym razem jednak jestem w pełni sił. Wyciągam dzidę i mówię, że kto mi podskoczy zostanie dzisiejszym obiadem. Wchodzę pierwszy do szamana zostawiając za sobą złowrogą ciszę przeplataną dźwiękiem zgrzytania dwóch ostatnich zębów.

Sytuacja #3

Wracamy z dżungli tachając worek ryb i napotykamy dwóch kumpli bujających się w hamaku. Pytamy „o co kaman”? Okazuje się, że nie mają zamiaru chodzić już na polowanie. Polowania są męczące i niebezpieczne. Przykładem kolega z wydziobanym okiem. Poszli do wodza i on się zgodził żeby już nie polowali. Po krótkiej naradzie ustalamy, że spuścimy im łomot. Przejdą im problemy egzystencjalne. Niestety pojawia się wódz i mówi że się tak się nie godzi. Pyta też czy złowiliśmy wystarczająco ryb bo kumple wołali w południe z hamaka, że im w brzuchu burczy.

Sytuacja #4

Wódz zebrał wszystkich myśliwych i zakomunikował nam, że ze względu duży apetyt współplemieńców nie chadzających na polowania, rozdał żelazną rezerwę. Według jego wiedzy w spiżarni aktualnie są dwie ryby i jedno mango.

Narada

Usiedliśmy z kumplami myśliwymi wieczorem nad brzegiem rzeki pogadać co dalej. Wbrew temu co krzyczą u nas we wiosce, mamy parę opcji.

1. Głupota człowieka którego sami wybraliśmy na wodza doprowadzi nas do śmierci głodowej. Zabijemy go. Po dobroci nie odda korony bo ma wsparcie staruszków i kolegów z hamaka. Potem zastanowimy się kto ma zająć jego miejsce.
2. Cały czas tli się jednak w nas płomyk szacunku dla przodków. Najedziemy sąsiednie plemię. Wszystkich którzy są zdatni do roboty weźmiemy w niewolę.
3. Weźmiemy dzidy, kobiety oraz dzieciaki i pójdziemy w górę rzeki przyłączyć się do sąsiedniego plemienia w którym wódz ma więcej oleju w głowie. Będziemy się wymykać pojedynczo, więc zauważą dopiero jak rano nikt nie wyjdzie na polowanie. Szacunek dla przodków wciąż się tli, więc wrócimy po roku do wioski pogrzebać ich szczątki.

O decyzjach nie będziemy informować z wyprzedzeniem. Co najwyżej post-factum opiszę je na tym blogu.

Rzucanie palenia — wersja artystyczna

Jeśli jeszcze nie palisz koniecznie przeczytaj jak zacząć, a jeśli palisz i sprawia Ci to przyjemność ten wpis nie jest dla Ciebie.
W poprzedniej części było o tym co mnie rzuciło w szpony nałogu. Tym razem o tym jak nałogowi powiedzieć: „Dziękuję ale z Panem już mi nie po drodze.”

31 pierwszego grudnia kupuje się paczkę ulubionych Malboro. Otwiera się ją i wraz z lampką szampana wypala z przyjemnością jednego papierosa. Pozostałe dziewiętnaście odkłada się na lodówkę i począwszy od pierwszego stycznia przestaje palić. To nie jest tak, że nie mogę palić. Mogę tylko nie chcę.

Po tygodniu przychodzi pierwszy kryzys. Chodzi się koło paczki papierosów jak pies koło suki w rui. Rozum mówi NIE, wszystko wewnątrz TAK, TAK, TAK. Wpiernicza się więc jakieś miętowe cukierki. Wąchanie papierosa wygląda na masochizm, ale odczuwalne w gardle ssanie jest tak ogromne, że wszystkie myśli szybują w kierunku tej paczki na lodówce.
W drugim tygodniu objawy na szczęście słabną. Na szczęście bo na miętowe cukierki patrzeć już nie można.

Po miesiącu przychodzi kolejny test, przy okazji imprezy. W jednym ręku papieros w drugim zapalniczka. Wypite już parę kieliszków, a obok rozbawieni znajomi zapalają kolejnego papierosa. “No zapal. Fakt, że rzuciłeś palenie nie oznacza, że nie możesz sobie jednego zapalić na imprezie”. Wychyla się kolejny kieliszek i bierze się pierwszą z brzegu partnerkę do tańca. Po kolejnym kieliszku nie ma się już chęci ani możliwości na papierosa. Metoda kontrowersyjna ale w tej wojnie jeńców nie bierzemy.

Do drugiego miesiąca człowiek jest jak droga międzymiastowa w Afganistanie. Wygląda w miarę normalnie ale nigdy nie wiesz kiedy wybuchnie. Wszystko jest irytujące. Rodzina jest irytująca, Szef jest irytujący. Pies też wkurza. Gapi się żeby wyjść i że niby co? Ma się chodzić po dworzu dla samego chodzenia z nim? Bez sensu.

Pod koniec trzeciego miesiąca nawałnica symptomów odstawienia powoli zamiera, od czasu do czasu tylko pomrukując złowrogo z oddali. Po sześciu miesiącach nie myśli się już o papierosach w kategorii muszę. I wszystko.
Happy End. I żyli długo i szczęśliwie.

Do czasu jak się wpadnie po półtora roku na genialny pomysł, że skoro się odwykło to można sobie jednego zapalić. Następnego dnia kolejny. Pod koniec tygodnia paczka. Ale jak to możliwe? Przecież za pierwszym razem trzy miesiące minęły zanim się człowiek zaciągnął.

W kolejnej części więc będzie o tym, w jaki sposób się kończy palenie. Tytuł wpisu zostanie wzbogacony jednak o przysłówek „Skutecznie”

Przed burzą

Cisza w meteorologii bywa zwiastunem dosyć gwałtownych zjawisk. Nieodmiennie zastanowiła mnie ostatnio cisza w moim pisaniu. Czytuje czasem Krzyśka Lis’a który edukuje jak na blogu zarabiać. Rzekłby on z prawdopodobieństwem bliskim jedności, że taka cisza to gwóźdź do trumny bloga. Jednakże świadoma odpowiedź na pytanie „Dlaczego?” wyjmuje młotek z ręki. Akurat tę odpowiedź dostałem od czytelnika.

„Ten blog jest głównie dla Ciebie”.

W pierwszej chwili żachnięcie czyli znana mi już reakcja kiedy ktoś trafia w punkt. W drugiej refleksja. Kurcze! Lubię czytać samego siebie sprzed lat widząc jak postępują zmiany. Zmiany we mnie, zainicjowane przez ludzi którzy mnie inspirują wliczając to siebie samego.

Moje życie poprzeplatane jest okresami stagnacji i aktywności.  Użyłem słowa stagnacja bo tak to wygląda wizerunkowo, bardziej jednak pasuje określenie kumulacja energii. Introwertyczne inklinacje wtedy grają pierwsze skrzypce. Za każdym razem wychodzę „z cienia do słońca” bogatszy o nowe przemyślenia i wartości oraz decyzje, które przekładają się na działanie. Oba okresy się uzupełniają i chociaż zdecydowanie wolę słoneczny to właśnie pozostając w cieniu zbieram energię i wiedzę do kolejnego skoku na drodze osobistego rozwoju. Ot i cała tajemnica odkryta.
Pozostaje zaakceptować i wpisać na stałe do opisu „kim jesteś”.

Mógłbym na tym poprzestać ale na przestrzeni ostatnich 5 lat okazało się, że spostrzeżenia jakie czynię, czy to z obiektywem czy też z kubkiem dobrej kawy w ręku: inspirują, pokazują inny punkt widzenia, rozśmieszają, dają powód do przemyśleń i co ważniejsze do działania.

Na pewnym etapie pisania w Internecie problemem dla mnie był brak komentarzy. To trochę tak jak u artystów estradowych, żywiołowo reagująca publika dodaje skrzydeł. Przez zaprzeczenie smutne gęby na widowni wciskają artyście do głowy pytanie: „czy to co robię ma wartość?”. Są jednak miejsca, w którym można energię zaczerpnąć pełną garścią. Primo od czasu do czasu po występie wpadnie ktoś do garderoby i powie „Dziękuję”.  Secundo siedząc w kawiarence usłyszymy „Widziałaś występ XYZ? Niesamowity.”

Bezpośredni i werbalny odzew to szybki skok poziomu endorfin, który niestety dość szybko spada. Ponieważ lubimy maksymalizować swoje przyjemności jest też duże ryzyko nałogu. Drugie zaś miejsce doenergetyzowania podnosi endorfinki niezauważalnie za to efekt jest trwały. Warto się zatrzymać na chwilę i wybrać świadomie.

Zamiast obietnic trochę spostrzeżeń

• lubię inspirować siebie i czasem innych własnym przykładem
• tematy technologiczne interesują mnie tylko jeśli wnoszą pozytywną wartość w nasze życie.
• mam już wystarczająco materiału żeby ruszyć z WARP4, który zakończył się lekkim falstartem. I dobrze bo nic gorszego jak pisać o teorii
• fotografia zajęła stałe i ważne miejsce w moim życiu i daje mi napęd do pozostałych działań.
• w tym blogu nie chodzi o zarabianie więc dobre praktyki odnoszące się do takowych nie muszą się sprawdzać.

Czy to jest cisza przed burzą? Jeszcze nie wiem ale wiele na to wygląda.

KarmaEquity: Co to jest?

KarmaEquity
Wpis niniejszy dedykuję Piotrkowi Cyganowi, który właśnie popełnił pierwszy wpis na swoim blogu uchylając drzwi samorealizacji jak to zgrabnie ujął.

Dawała mi zawsze dużo pozytywnej energii. Powody do śmiechu i refleksji. Wiedzę o tym jak osiągać sukcesy i w sukces przekuwać porażki. Aula to kobieta lubiana i towarzyska. Będąc z nią poznałem więc nieprawdopodobną ilość ciekawych ludzi, którzy uczynili moje życie ciekawszym i bardziej wartościowym.

Aula to kobieta dojrzała i wyrozumiała. Przymykała oko na moje drobne flirty tu i ówdzie lub brak obecności kiedy na to liczyła, czy też spóźnienia.  Stając na rzęsach żeby spiąć kruchy budżet, nigdy nie zapominała o tym żebyśmy coś zjedli. Na specjalne zaś okazje, wyczarowywała prawdziwe cuda. W temacie imprez prawdziwa mistrzyni w organizacji relaksu i przyjemnie spędzonego czasu.  Potrafiła być prawdziwie przejęta kiedy poruszaliśmy tematy poważne, niepoprawnie wesoła i niepoważna kiedy był czas na śmiech. Lubiła kolory w odróżnieniu od powszechnej szarości. Konkretna i pragmatyczna w temacie czasu i pieniędzy. Odważna gdy chodziło o nieprawdopodobnie śmiałe wizje. Przez cały ten czas wspierała, szepcząc do ucha:  „Uda Ci się. Nawet jeśli nie osiągniesz celu tak szybko jak zakładasz, to doświadczysz rzeczy, które zrozumiesz z czasem i potraktujesz jako sukces. Po prostu działaj.”

Odwdzięczałem się uwieczniając ją na fotografiach. Pokazując z jak najlepszej strony, dyskretnie maskując drobne niedociągnięcia. Tylko te drobne bo przecież nie znosi fałszu i ściemy. Towarzyszyłem jej kiedy w dzień powszedni chodziła w dżinsach i wtedy kiedy ubierała elegancką kreację na jubel w ekskluzywnym hotelu. Wspierałem drobnymi gestami płynącymi z potrzeby serca. Były momenty kiedy zdarzało mi się odłożyć aparat i tylko chłonąć kolejne minuty z Nią spędzone. W chwilach kiedy nie było jej blisko sięgałem po pióro żeby opisać czego z Aulą doświadczyłem. Czasem skomentowałem to czy owo w formie historii z obrazów tworzonych. Zawsze gotów bronić kobiecej czci i honoru. Otrzymując otwartość w relacji nigdy mi nie przeszkadzało, że dawała się fotografować innym. Chociaż nie byłbym szczery gdybym nie przyznał, że czasem zadźwięczała nutka zazdrości.

Dzisiaj jesteśmy trochę dalej od siebie. Ludzie pojawiają się w naszym życiu w jakimś celu. Nigdy nie wiadomo ile czasu spędzą. Wiadomo jednak, że zawsze możemy ten czas wykorzystać najlepiej jak umiemy.

Moja Aula. Hola, hola! Zaimek dzierżawczy? Przecież nie możemy nikogo posiadać na własność.
Otrzymałem jej cząstkę na wyłączność i nikt ani nic nie będzie mi już w stanie tego zabrać.

Relacja z Aulą to prawdziwie wzbogacające doświadczenie życiowe.
Wiedza, emocje, smaki i barwy w pełnym spektrum.
Takich właśnie relacji w życiu serdecznie życzę wszystkim i każdemu z osobna.

Aula nauczyła mnie, że na poparcie swoich słów zawsze warto mieć twarde dowody. Oto i one.

… powody do śmiechu

.. i refleksji

… jak osiągać sukcesy

… jak w sukces przekuwać porażki

… nieprawdopobną ilość ludzi

drobne flirty tu i ówdzie

… pamiętała żebyśmy coś zjedli

… wyczarowywała prawdziwe cuda

mistrzyni relaksu

.. poważna

… niepoprawnie wesoła

… lubiła kolory

… pragmatyczna w temacie czasu

… i pieniędzy

… odważna na śmiałe wizje

… nie znosiła ściemy

… uwieczniając na fotografiach (fot. Jan Rychter — photo.rychter.com)

… na codzień w dżinsach

… i w eleganckiej kreacji

… wspierałem drobnym gestami (fot. Jan Rychter — photo.rychter.com)

… skomentować w formie historii z obrazów tworzonych

… zawsze gotów bronić kobiecej czci i honoru

… pozwalała się fotografować innym

Więcej „twardych dowodów” w znajdziecie na stronie projektu foto lub moich wpisach na blogu.

Podpisano:
Robert. Aulowy partner i wielbiciel.

Co na setnej Auli

• Artur K. — który zajmuje się tyloma rzeczami, że nasz blog jest za mały żeby je wszystkie pomieścić
• Jerzy C. — który zajmuje się pijarowaniem a wolnym czasie sztuką przez duże S.
• Jim B. — Aulowy partner i wiebiciel

Pierwszy na scenie pojawił się Artur K. Pomimo tylu lat znajomości do dziś mamy wątpliwości czy Artur jest matką czy ojcem chrzestnym Auli.  Nie mamy zaś żadnych wątpliwości, że Aulę zna od dziecka. Nie było więc lepszej osoby która mogłaby opowiedzieć o tym jak to z Aulą było. Oraz jak to z Aulą będzie.

Jerzy C. opowiedział bez ściemy jak się buduje biznes. Mamy nieodparte wrażenie, że przekazana wiedza znajduje się w opozycji do wiedzy akademickiej. Na korzyść tej pierwszej wersji. Szczególnie w pamięć zapadła nam w pamięć opowieść o nieadekwatnych wymaganiach napuszonych instytucji finansowych wyrażających się stwierdzeniem „pokaż kaszfloł” w czasach kiedy rozliczenia polegały na fakturowaniu z półrocznym terminem płatności i modlitwie żeby nie został przekroczony. W ramach realizacji marzeń Jerzy prowadzi galerię, chociaż rokowania biznesowe są niepewne. Rynek nieduży a artyści dziwni. Potwierdzamy mamy nieustające poczucie dziwności.

Na zakończenie wystąpiliśmy osobiście. Rzecz raczej niespotykana bowiem bardziej gustujemy w obserwacji i opowieści obrazami niż słowami. Wrażenie pełnej sali było pełne, wiec usiedliśmy żeby nie upaść z wrażenia. Przygotowując zdjęcia do pokazania mieliśmy dylemat bowiem ujęć kilka tysięcy a czasu 10 minut. Skupiliśmy się więc na ludziach, emocjach i momentach z przymrużeniem oka. Na sali rozległ się czasem śmiech, więc momenty wybraliśmy właściwe.

W kuluarach otrzymaliśmy kawałek urodzinowego tortu i z braku jasnego obiektywu rzuciliśmy się w wir rozmów. Na całe szczęście Aula była w dobrych fotograficznych rękach Agnieszki L.

Jeżeli czegoś nam brakowało to obecności rodziny Auli. Żeby wymienić tylko kilku Krzysztofa K., Igora D., Jana R., Macieja B. Michała M czy też Macieja Z.  Trochę szkoda bo przecież jak mawiają „z rodziną najlepiej się wychodzi się na zdjęciu”.

A propos zdjęć oto i foto relacja

Fotorelacja

Zobacz rów­nież zdjęcia z innych Auli.

Fotorelacja

Zobacz rów­nież zdjęcia z innych Auli.