Uluslararası savaş fotoğrafcısı Coşkun Aral bir konuşmasında savaş ortamında kurulan dostukların ebedi olduğundan bahsetti. “Bunca zor zamanı omuz omuza yaşadığınız bir kişiyle bağınız yoğundur. Araya yıllar da girse, bir gün kapısını çaldığınızda bıraktığınız yerden başlarsınız. Ya şimdi şehir dostlukları öyle midir?” diyor.

Şehir hayatımızda, profesyonel ve çok önemli iş ortamlarımızda takım ruhu oluşturmaya, birlik içerisinde birşeyleri gerçekleştirmeye çalışıyoruz. Eğitimler üzerine eğitimler alıyor, kurum kültürüne uygun insanlar olarak gelişiyoruz. Eğitim odalarından çıkınca her birimiz rekabetin kol gezdiği gerçek iş ortamlarına dönüyoruz. Şöyle bir gerçekle karşılaşıyoruz:

Bir adet açık pozisyon ve pozisyona talip 20 adet çalışan. Takım oyuncuları birden lobi faaliyetleri için kolları sıvamaya başlıyor, ne de olsa, her kazanç bir kaybı beraberinde getirmek durumunda. Her gün “bireysel gelişim” adına rakiplerimizden bir adım öne çıkacak şekilde kendimizi kuvvetlendiriyoruz. Elbette bunu “kendimiz” için yapıyoruz. Bizler sadece ve sadece “kendimizle yarışıyoruz.” Birimiz takım lideri oluyor, pozisyon atlıyor takım oyunculuğundan terfi ediyoruz. Ama elbette, her liderin iyi bir takım oyuncusu olması gerektiğini de çok iyi biliyoruz. Bu yüzden takım oyuncusu arkadaşlarımızla kucaklaşıyor, bir sonraki fırsatı kapmak ve elbette grubun başarısı için “kendimize odaklanmaya” ve pozisyonumuzu kuvvetlendirmeye devam ediyoruz.

Sinem Orscek’in Cumhurbaşkanı Abdullah Gül ile olan medyaya yansımış sohbeti böyle bir yazıyı kaleme almama neden oldu. Orscek’in Gül’e tepkisi “`Bu ülkede neler oluyor bilmek istiyorum. Bu insanlar sizi neden alkışlıyor anlamıyorum.” diyerek iş bulamıyor olmasının verdiği öfkeyi dile getiriyordu. Gül’ün evden çıkışta Orscek’e yardım sözü vermesiyle birden kuzu kesilen tepkili kadın, Gül’e yardımları için minnettar bir ifadeyle “çok teşekkür” etti. CV’sini başbakanlığa yollayarak kendi yolunun açılmasının mutluluğunu yaşamaya başladı.

Bu ülkede neler olduğunu soran Orscek, kendi sorusunun cevabını kendisi birkaç dakikalık tutumuyla çok net gösterdi sanıyorum.

Kendisine iş hayatında başarılar diliyoruz…

Fortune Temmuz sayısı, Fortune 500 şirketini açıklamış. Çalıştığım şirket, BSH, Türkiye’nin ilk 35. şirketi olarak yer almış. ISO verilerine göre de BSH, Türkiye’nin 7. büyük yabancı şirketi. Gurur duydum, hem şirketin liderlik koltuğunda oturanlardan, hem de böylesi güçlü bir şirketin yönetiminin bir parçası olmaktan.

Listede birinci sırayı Tüpraş alıyor. Onu sırasıyla TEDAŞ, Petrol Ofisi, Türk Telekom ve Shell takip ediyor.

Şu aralar iş arayışında olanlar, birer Fortune alsınlar. Dergi, listeye giren şirketlerin bir kısmıyla röpörtaj yapmış. Listelerini eleman sayılarına, karlılıklarına, cirolarına ve satışlarına göre de sıralamış. Alın size nefis bir “çalışılabilecek” şirketler listesi. Buradaki firmaları inceleyin. Örneğin beni şaşırtan ve listenin ilk 50’sinde yer alan “Goldaş” oldu. Goldaş’ın bu listeye girmesi, 2008 yılında birşeyleri rakiplerinden daha farklı, daha iyi yaptıklarını gösteriyor. Bu şirketler gücü olan, etkin çalışmayı başarabilen şirketler. Krizlerden ciddi oranda etkilenmeden döngüyü sürdürebilen şirketler.

Listede 243 şirket Istanbuldan. 48 şirket Ankara’dan. 40 şirket Izmir’den. 28 şirket Bursa’dan. Bursa organize sanayi bölgesini gezeniniz var mı bilemiyorum, ama Istanbul’daki organize sanayiler yanında “bataklık” gibi kalıyor. Kayseri’den 15, Gaziantep’den de 13 şirket listede.

“Nerede olursa olsun yeterki iş olsun” anlayışından sıyrılmak isteyenlere, harika bir rehber bu sayı. Okuyun, araştırın, öğrenin. Iş görüşmelerinizde faydası olacaktır. 

Birkaç sene önce bir konferansta Alpaslan Korkmazı dinlediğimde heyecanını yansıtan konuşması, hareketleri ve tarzı bizlere de “hadi kalkın birşeyler yapın” heyecanını kattı. Yaptığı işten bahsederken gözleri parlıyor ve siz oturduğunuz masadan bu parıltıyı görebiliyorsunuz. Türkiye’de yönetici anlayışına hakim algının “sakin, heyecanını sıkı kontrolde tutan, ağır adımlar atan” olduğu bir ortamda, Alpaslan Korkmaz kalıpların dışında duruabilmiş başarılı kişilerden.

Heyecanınızı ancak belli bir başarıyı kazandıktan sonra gösterebilmeniz mümkün elbette, ama yükselme aşamalarında “olgun’ oturaklı” algısı yaratmak daha etkili malesef. Katılmıyor olabilirsiniz, ama bu söylediklerimi kulak arkası etmek yerine, etrafınızdaki yöneticilerin davranışlarını bir gözlemleyin. Giyim tarzlarından, oturuş, kalkış, konuşma ve ses tonuna kadar bir benzerlik gösterirler. Sizin de uyum sağlamanız beklenir. Oyunun kuralı bu. Seçim her zaman sizin.

Yeditepe Üniversitesi’nde yapılan bir araştırmaya göre, eskiden başarılı yönetici tanımı şöyleymiş:

 “atılgan, konuşkan, kavgacı, baskın, rekabetçi, mantıklı, ayağını yere basan, kolay kolay etkilenmeyen”

Yeni yönetici tipinin özellikleriyse şöyle belirlenmiş:

 “zarif olmak, narin olmak, empati kurmak, dinleme yeteneğine sahip olmak”

Bu tanımlamaların ne kadar yeterli olduğu sorgulanabilir. Ancak her iki tanım içerisinde de heyecan’ın önemli bir özellik olarak görülmemesi üzücü. İşe yeni gelen elemandan “heyecanlı, hevesli” olması beklenir ki üretken olsun. Ancak yükseldikçe bu özelliğin geçerliliğini yitiriyor olması ve yerini durgunluğa bırakması çalışanlarını motive edemeyen yöneticilerden tutun da, statükoyu korumayı tercih eden anlayışların ve müşteriyi çileden çıkartan uygulamaların korunmasının da sebebidir.

Heyecan “mütevaziliği” de beraberinde taşır. Belki de pozisyon bize güç verdiğinden, bu gücü elde tutmak ve belirginleştirmek hoşumuza gidiyordur. En azından power distance index, Türkiye’nin böyle bir toplum olduğunu söylüyor.

Seoul’a bir iş gezisi için gittiğimde, şehri pek de tanımıyordum. Elime, okumaktan pek de anlamadığım haritayı alıp, yollara koyuldum. Zamanım fazla olmadığından, Marriott’a bavullarımı bırakıp, şehre attım kendimi.

Metro’ya geldiğimde hangi yöne gideceğimi bulmak için haritamı açtığımda, etrafımda nereden ve nasıl çıktıklarını anlamadığım bir dolu Koreli vardı.

‘Nereye gideceksiniz?’

Gideceğim yere rahatça ulaşabilmem için yardım etmeye çalışan Koreliler çok hoştu… Bir müddet sadece etrafımdaki insanlara bakarak güldüm. Size iyi bir deneyim yaşatmak isteyen bu insanlar biraz Türklere benziyordu. Hep bir ağızdan bana tarif veriyorlardı. İçlerinden biri gideceğim yere kadar gelmekte ısrarcı oldu.

‘Gerçekten gerek yok. Ben kendim gidebilirim.’

‘Hayır. Hayır. Ben sizi götürebilirim. Sorun değil.’

‘Anlıyorum ama önemli değil. Şehirlerde kaybolmaktan hoşlanırım. Pek zor bir tren sistemine de benzemiyor zaten.’

‘Lütfen, sizi durağınızda indirmek için yardımcı olmam sorun değil.’

15 dakikalık bir tren yolculuğu arkasında trenden indim ve Koreli yoluna devam etti. Metrodan çıktım ve nerede olduğumu anlamak için tekrardan haritayı açtım.

‘Merhaba. Yardım edeyim?’

Dediğimi dinleyeceğini tahmin etmediğimden, yardımcı olmasına izin verdim. Benimle bir müddet yürüdü.

’Akşam ne yapıyorsun?’

‘Emin değilim.’

‘Geleneksel Kore tatlarını denemek ister misin?’

‘Cazip bir teklif.’

‘Saat 7.30 da seni almaya gelirim.’

Yull, ince yapılı, siyah omuzlarına kadar saçları olan genç bir Koreliydi. Evli ve bir çocuklu genç çalışan annelerdendi. Hayatı büyük bir değişim içine girmişti. Çocuk için kariyerinden vazgeçmiş, kocasının onu aldatmasıyla devam eden süreçte hayatını tamamen sorgulamaya başlamıştı. Neyin doğru neyin yanlış olduğunu bilemiyordu.

‘Başka bir kadınla olan ilişkisini bildiğimi öğrendi.’

‘Aman Tanrım!’

‘Beni sevdiğini söylüyor. O kadının geçici bir heves olduğuna ikna ediyor beni.’

‘Sen ne düşünüyorsun?’

‘İkinci kadınlar her zaman geçici bir heves erkekler için. Bu kadının da öyle olduğuna eminim. Ama bu çektiğim acıyı dindirmeye yetmiyor. Kocamı seviyorum.’

‘Peki ya kariyerin?’

‘Çocuğum var. Onun da bir babaya ihtiyacı… Ailemi ayakta tutmak daha öncelikli.’

‘Ya kocanın aileyi ayakta tutmakta ki rolü? Ailesini ayakta tutmak için kariyerinden ödün vermek zorunda kalmamış. Üstelik başka bir kadınla seni aldatmayı da göze almış.’

Yull dinine bağlı, toplum baskısını da üzerinde fazlasıyla hisseden Koreli genç bir kadın. Eşinden ayrılmak toplumda değerini yitirmek gibiydi. Ailesi öncelikliydi ve tekrardan bir araya getirebileceğine inanıyordu.

‘Nasıl yapacaksın bunu?’

Aradan birkaç yıl geçti. Yull ve ailesi, eşinin işi dolayısıyla Silicon Valley’e taşındı. Yull düzenli olarak kiliseye gidiyor ve çocuğuna iyi bir aile hayatı sağlamak için her sabah kalktığında ona güç vermesi için Tanrıya yalvarıyordu.

‘Mutluyum burada.’

‘Mutluluk veren ne?’

‘Dua ediyorum her gün. Bu bana huzur veriyor. Çocuğumla istediğim gibi hayat yaşayabiliyorum. Üstelik kocamla ilişkimde düzeldi. Bizlerle vakit geçiriyor, bizi önemsiyor. Sevgime sevgiyle cevap veriyor. Benim için önemli olan da buydu.’

Hata yapmaktan korkmadan hayatta adım atabilmek, cesaret istiyor. Toplumla birlikte yaşamayı başarmak ama toplumun zincirlerine takılı kalmayacak kadar özgür olabilmek…

Hayatta karşımıza çıkan engelleri aşmak inanç ve güç gerektiriyor. Hata yapanları içimizden atmaktansa, istediğimiz gelecek uğruna fedakârlık yapmak büyük yürek istiyor.

Hayat, yaptığımız seçimlerden ibaret. Önceliklerimizin ne olduğunu biliyorsak, seçimlerimiz bazen daha da kolaylaşıyor. Artık herkes her şeyi aynı zamanda istiyor. Oysa hayat bazen istediklerimizi sırayla veriyor.

‘The Last Kiss’ isimli filmin bir sahnesindeyse şöyle bir diyalog geçiyordu: Evli bir adam, yeni çocuğu doğacak karısını aldatır. Kız babasının evine döner, kocası eşini geri alabilmek için dört döner. Adam, eşinin psikolog olan babasına sorar:

‘Karımı geri istiyorum. Hata yaptım, evet. Ama sen 30 yıllık evliliğinde hiçbir hata yapmadın mı? İstemeden bir kazaya kurban gitmedin mi?

Baba soğuk ve sert ifadeyle adama sessiz bir bakış atar. Babanın karısına hayatı boyunca sadık olan bir eş olduğunu fark ettiğinde, ne diyeceğini bilemez.

‘Ama ben kızınızı çok seviyorum.’

‘Bak evlat. Dünyada birbirini sevdiğini söyleyen bir dolu insan var. Yıllar içinde beni sevdiğim insandan ayırmaya çalışan, baştan çıkartmak için uğraşan bir dolu kadın tanıdım. Karımı sevdiğimi ben biliyorum. Ama evlendiğim kadının da hayatımın tek kadını olduğunu hissetmesi, benim nasıl davrandığımla ilgilidir.’

Nerede hata yapmamamız gerektiğini ve nerede hata yapma cesaretini göstermemiz gerektiğini ayırt edebilmek, hatalarımızın bize ögrettiklerinin daha güçlü gelecekler yaratmasına izin verebilmemiz dileğiyle…

İster yeni mezun olun, isterse deneyimli bir profesyonel, ister evli olun isterse çoluk çocuklu… Keşfetmek hepimizin içinde var. Kimimiz sürekli keşfediyor, kimimizse o ihtiyacı içinde uyutup yok ediyor. Diyorum ki, içinde bulunduğumuz dünyadan arada bir kafamızı kaldırmayı deneyelim; kendimizi yepyeni bir dünyanın içine atma cesaretini gösterip, hayatımıza yeni heyecanlar, görüşlerimize yeni perspektifler katalım. İnanıyorum ki, farklı hayatları tatmak, daha duyarlı nesillerin yetişmesine de neden olur.   

Öyle bir dünyada yaşıyoruz ki neredeyse yaptığımız şeylerin çoğu kariyerimizde daha da ileriye gitmek için sanki. Aldığımız dersler, okuduğumuz kitaplar, katıldığımız ortamlar… İnsan ruhuna iyi gelen her şey güzel tabii. Peki, sadece istediğiniz için, ucunda ki tek ödülün keşfetmek olması için hareket etmeyi denediniz mi hiç? Çoğumuz için zor değil mi? Ya ‘para nerde?’ soruları, ya ‘çoluk çocuk’ işleri, ya ‘çalışıyorum, kariyerimi bölemem’ naraları… Hep ama hep bir engel bulmayı beceririz! Korkularımız bedenimizden öyle bir yükseliyor ki bazen, hareket alanımızı daralttığımızı fark bile edemiyoruz.  Yeni insanlar, yeni ortamlar, yeni yaşamlar keşfetmek insana mutluluk veriyor.  Aklınızda kariyer olmadan hareket etmekse sanki kontrolden çıkıyormuş hissi yaratıyor. İş ortamından ayrılırsak iş bulamamaktan korkmak, iyi bir pozisyondayız diye yerimizi kaptırmaktan endişe etmek, daha iyisini bulamamaktan ürkmek, ekonomik kriz var diye gelecekten korkmak bizleri ne kadar hareketsiz hale getirebiliyor.  Hiç düşündünüz mü? 

Oysa, bildiğimiz işleri, tanıdık işyerlerini, rahat ettiğimiz dostları kısa bir süreliğine oldukları yerde bıraksak, kendimizi yepyeni bir hayata açsak kim bilir önümüze ne kadar çok beklenmedik fırsat çıkacak… Gittiğimiz yepyeni yerlerin havasını koklasak, yaşamlarına dahil olsak,  belki sadece dinlemek, gözlemlemek, keyif almak ve günü yaşamak için kendimize küçük bir kaçamak yapsak, kim bilir hangi tahmini mümkün olmayan imkanlar karşımızda baş gösterecek? Belki bugün ne istediğimizi bilmeden giriştiğimiz bu yolculuk bize hayattan ne istediğimizi bulmamıza yarayacak… Ama bunları yapmak için, konfor alanımızı terk etmek, bilinmeyene yolculuğa olumlu bakmak gerek. 

Pembe Candaner, Sabah gazetesindeki yazısında diyor ki, artık belirsizliklerle yaşamayı öğrenmeliyiz. Ben de diyorum ki, belirsizlik hayatın her anında, her köşesinde, her zaman saklı. Ekonomiler olmasın sizi belirsizliklerle yaşamaya alıştıran, kendi yaşam tarzınız, seçimleriniz, cesaretiniz olsun belirsizlikleri kucaklamanıza yardımcı olan.  

Aslında hepimiz hayatımızı nasıl şekillendirmek istediğimiz hakkında her gün bazı seçimler yapıyoruz. Seçim yapmakta değil, arada bir seçimlerimizi değiştirebilmekteyse zorlanıyoruz. Kaybetmekten öyle çok korkuyoruz ki, kaybetmemek için sürekli güvenli olanı tercih etmeyi benimsiyoruz. Ve sonra, çok sonra bir zaman geliyor, güvenli tercihler artık bizlerle öyle bütünleşmiş oluyor ki, ya ‘keşke’ diyoruz, ya artık başka bir hayat düşünemiyoruz ya da, ekonomiler alt üst olduğunda, bir panikle, sanki hayatımıza ilk defa belirsizlik girmişçesine korku dolu yaşantımıza biraz daha korku ekleyerek hayatımıza devam ediyoruz. 

Oysa, bir kez de olsa, zor olanı seçebilmek de gerek hayatta. 

3 Haziran Çarşamba günü saat 18.00-21.00 arası Boğaziçi Üniversitesi Mezunlar Derneği BÜMED’de İletişimin Değişen Yüzü: Sosyal Medya konulu panel European Association of Communication Directors derneği tarafından düzenleniyor. Panele katılım ücretsiz. 

Pazarlama, İletişim, halkla ilişkiler, gazetecilik alanlarında çalışıyor ya da bu konularla ilgileniyorsanız, bu panele katılmalısınız. Neden mi?   Çünkü geleceğin liderleri bu yeni iletişim trendlerini sadece takip edebilenler değil aynı zamanda bu araçları aktif kullanabilenler. Panel, size en yeni iletişim trendlerinden, bu araçları nasıl kullanabileceğinize ve hatta basın bültenlerini sosyal medya formatına nasıl çevrilebileceğinize kadar kapsamlı bilgiler veriyor. Bunun yanı sıra iletişimin değişen yüzüyle birlikte ‘halkla ilişkiler’ yok oluyor mu sorgulanıyor. 

Panele konuşmacı olarak, Türkiye Halkla İlişkiler Derneği Başkanı ve İnternet Medya Derneği Başkan Yardımcısı Fügen Toksü, kurumsal iletişim ve itibar yönetimi alanında çalışmalar yapan Salim Kadıbeşegil, Türkiye’nin ilk PR 2.0 ajans sahibi Murat Buyurgan ve Trend Danışmanı Özgür Alaz katılacak. Katılmak için turkey@eacd-online.eu adresine email atabilirsiniz.  Panel hakkında bilgi için: http://www.eacd-online.eu/_files/events/file_4a09504a7f5f6.pdf  Panel, Adler International Learning evsahipliğinde organize edilecek.

Kriz dönemlerine girdiğimizde hayatın aslında ne kadar da belirsiz olduğunu fark ediyoruz.  

Her şeyin yolunda gittiği dönemlerde sanki yarınımız daha belirgin durur. Böyle hissettiğimizden dolayı da akşam eve gittiğimizde uyumak daha bir rahattır. Ta ki hayatımızda bir şeyler bizi dürtmeye başlayana, kariyerimizde, yaşantımızda, akışımızda bir değişime ihtiyaç hissetmemize kadar. İşte o zaman içimiz kıpırdanmaya başlar.  Ne yapacağımızı, ne yöne gideceğimizi düşünmeye ve aramaya başlarız. Ne yapsak da bu anı daha iyi yaşasak? İstediğimiz geleceği yaratmak için ne yapmalıyız? Peki istediğimiz gelecek ne? Nasıl şekillendirebilirim bu geleceği? 

Gelecekte nelerin olabileceğini, dünyayı nasıl bir değişimin beklediğini öğrenmek için bu konuda uzman görüşlerini dinleyerek arayışımıza ışık tutabiliriz. Kariyerine yön vermek isteyenlerin ‘Geleceğin Meslekleri ve İş Modelleri’ hakkında bir fikir sahibi olması, kuşkusuz hem ufuk açıcı hem de motive edici olacaktır.   Öyleyse, Futuristler Derneği ile henüz tanışmadıysanız, tanışmanızın zamanı gelmiş!  

27 Mayıs 2009 Çarşamba günü saat 18.00-20.00 arası Futuristler Derneği ve Bahçeşehir Üniversitesi Futuristler Kulubü ortaklaşa bir seminer düzenliyorlar. Future Talks adı verilen bu sohbet Bahçeşehir Üniversitesi, Bahçeşehir kampüsü Büyük Konferans salonunda gerçekleşecek. Brightwell Holding Yönetim Kurulu Başkanı ve Futuristler Derneği Başkanı Alphan Manas ve Ünilever Müşteri Geliştirmeden Sorumlu Başkan Yardımcısı Cem Tarık Yüksel şu sorularınıza ışık tutacak: ‘Hangi meslekler daha cazip olacak?’ ‘Bugünün işleri, sektörler, meslekler gelecekte nasıl dönüşecek?’ ‘Hangi alanlar daha çok kazandıracak?’ ‘Başarı şansı hangi alanlarda daha fazla?’ 

Katılım ücretsiz.  Ben de oradayım. Görüşmek, öğrenmek ve paylaşmak üzere.

Ayşe Arman’ın ünlü Fransız tasarımcı Phillipe Starcke ile yaptığı söyleşiyi okuyunca, yeteneğin nasıl başarıya döndüğü konusunda verebileceğim bir örnek daha bulduğuma sevindim. Lütfen sizlerde bu söyleşiyi okuyun.

Yaratıcılığı ortaya çıkartan faktörlerin başında, yaratıcı yeteneği inatçı bir süreklilikle kullanma geliyor. Sürekli çalışmak. Yeteneği pekiştirmek gibi birşey bu. İşleyen demir ışıldar sözü buradan geliyor olsa gerek. Bizler süslü püslü sözlerle yeteneği açıklamaya çalışırken, basit düşünmeyi becerebilenler, bunu çok daha kolay olarak anlatmışlar zamanında.

Yetenekli olduğunuzu düşünüyorsanız, yetenekli olduğunuz alanla ilgili çalışmayı sürekli tutun. Yani sabırla çalışmaya devam edin. Sabırlı olmak günümüzde çok zor. Yolladığımız bir emaile hemen cevap gelmediğinde telefonlara sarılıyoruz ve bir şekilde karşımızdaki insana ulaşmaya çalışıyoruz.  Böyle bir dünyadayız.  Nadir de olsa, bazı başarılar, bazı insanlara hızlı ve kolay geliyor olabilir. Benim okuduğum, gördüğüm, tanıştığım kişiler ise hep bir çaba ve çalışma soucu başarıya ulaşmış oluyorlar.  Bugün bizlere “kolay elde edilmiş” gibi gelen başarıların arkasında ise hep cesaret gerektiren çabalarla dolu geçmiş uzun yıllar yatıyor.

Starcke’a bakın bir. Gençliği, boş bir evin içerisinde yıllarca düşünerek geçiyor. Yoksulluk içinde yetişmiş ve kendi ifadesiyle hafif depresif geçen yılların hiç de kolay olmadığını anlatıyor. “Boş evin duvarları arasında hayatım düşünerek geçti. Gençliğim boyunca depresiftim…”. Bu günlerce, aylarca hatta yıllarca düşünmeyle geçen yıllar, ilerleyen dönemlerde başarılı tasarım çizgileri olarak karşımıza geliyor. 

Ayşe Arman’ın “hayatınızdaki dönüm noktası ne oldu?” sorusuna bakın Starcke nasıl cevap veriyor:

“Palavra bu dönüm noktaları filan. Yok öyle bir şey. Hep çalışmak lazım. Sonsuza kadar. “Bir şey oldu ve ben değiştim” gibi bir şey yok. Ben hep bu adamdım.”

Yeteneğinizi keşfetmeniz ve onu sürekli kullanmak için gereken çabayı, zor da olsa, gösterecek istikrara sahip olmanız dileğiyle…

Yazar: Yasemin Sungur

Kişisel marka günümüze ait bir kavramdır ve bizi geleceğe taşıyacaktır. Görünürlük, ulaşılabilirlik hızla artarken, kişiselleşirken ve kolaylaşırken önemi daha da artmaktadır. 

Kişisel marka bilinci özellikle içinde bulunduğumuz dönemi de dikkate aldığımızda profesyonel yaşamda çeşitli görev ve amaçlarla yer alan kişinin yarattığı etki ile iz bırakma ve değer yaratma gücünü artırıyor. Markaların bile kişiye özel davranmasının söz konusu olduğu günümüzde kişisel marka çok önemlidir. Kişisel farklılıklar öne çıktıkça, kişinin başarı isteği ve azmi oldukça “kişisel marka” çalışmaları önemini artıracaktır. 

Gelecek için çalışmaktır, kişisel marka. 

Son yıllara kadar marka kavramı yalnız iş dünyasında konuşulur, tartışılırdı. Günümüzde toplumsal hayatın her alanında bir marka olma çabası başladı. 

Marka olmak statü sağlıyor, yüksek ve istikrarlı kazanç anlamına geliyor. Seçilmek ve tercih edilmek anlamına geliyor. Kişisel marka olmak siyasette ve sivil toplum örgütlerinde de değerinizi artırıyor. Günümüzde her şey, ülkeler bile marka oluyor. Turizmde, dış ticarette başarılı ve dünya politikasında etkili olmanın yolunun ülkenin marka haline gelmesinden geçiyor. Sadece sanat, eğlence, politika ve iş dünyasında ki kişiler değil marka olmak isteyenler, birçok kişi kendi dünyalarında ve alanlarında “kişisel marka” olmak için çalışıyorlar.

Kişisel marka bugüne ait bir kavramdır ve bizi geleceğe taşır.

Kişisel Marka Nedir? 

Kişisel marka olmak; istediğiniz kendiniz olmayı başarmak ve profesyonel yaşamınıza bunu aktarmayı başarmak diyebiliriz kısaca. Kişisel Marka, kişinin yaşamda sahip olduğu her şeyle; özü, sözü, imajı ile hedef kitlesine/müşterisine verdiği mesaj, yarattığı fark, kendine, işine ve ilişkilerine kattığı değerlere dayalı bir kimlik tanımlamasıdır. Öncelikle kendinizi ve özel farklılıklarınızı belirlemenize, sonra başarınızı bunlar üzerinden gerçekleştirmenizi sağlar. 

Markanız; yeteneklerinizin, değerlerinizin ve tutkularınızın ifadesi olur. Kişisel marka, kendinize biçtiğiniz değerdir ve başkalarının, yani hedef kitlenizin kendinize biçtiğiniz değeri anlamasıdır.

Nasıl kişisel marka olunur?

Prensipleriniz marka değerlerini, karakteriniz marka kimliğini, görünüm ve imajınız logoyu, isminiz ise markanızı belirleyecek.

Yani her şey “SİZ” in sorumluluğunuzda. “SİZ”i, yani markanızı ortaya koymak için kullanacağınız, algılanmasını istediğiniz kişilik, marka kişiliğinizdir. İletişimin temel ilkesi olan 5N 1K’yı kişisel markanızı yaratırken bir pusula gibi kullanmalısınız. Markanızın öz değerleri, mesajı, kişiliği ve imajı sizin tanımını çok iyi bildiğiniz ve inandığınız “SİZ” olmalıdır.

“Kendimize odaklanmalı, sahip olduğumuz kaynaklarımız, içimizden çıkardığımız, geliştirdiğimiz özelliklerimiz ile güçlendirdiğimiz bir konumlandırma ile marka olmalıyız.”

Kariyer için çok çalışmak ve doğru işler yapmak yeterli değil sadece. Başarının yolu kendinizi bir çalışan olarak değil, bir marka olarak görüp, kendinizle ilgili algıları yönetmekten geçiyor.

Odaklanın.

Sadeleşin.

Görünür, anlaşılabilir ve ulaşılabilir olun.

Kendinizi bir kurumsal şirket markası olarak düşünün. Şirketin adı, sizin adınız “Ben A.Ş.”

Kendinizi nerede görüyorsunuz?

Kendinizi nerede ve nasıl görmek istiyorsunuz?

Markanızı güçlendirmek için neler yapmanız gerekiyor?

Beş yıllık bir dönem için kendinize bir kariyer/pazarlama stratejisi hazırlayın ve olası bir yol haritası çizin. Kişisel SWOT analizinizi çıkartın. Benzersiz yanlarınızı ortaya çıkartın. Uzmanlık konunuzu seçin. Kendinize yatırım yapacağınız alanları belirleyin ve planlayın. Gelişmesi gereken bilgi, beceri ve yetenekleriniz için harekete geçin. Kişisel isteklerinizi (motivasyonunuzu) besleyen kaynağı keşfedin. Kişisel ürününüz nedir? Ve ürününüzü geliştirecek yaratıcı çözüm önerileriniz nedir? Toplumsal sorumluluk alanınız nedir?

Markalaşın. Satılan değil, alınan şey markanız olsun. Yaşamda başarılı olmak istiyorsanız, kendinizi bir marka olarak kabul edin ve buna göre davranın.

Profesyonellerin Kariyer Yolculuğu bölümünde bu ay Yasemin Sungur sizlerle olacak ve kişisel marka olmanın yollarını bizlerle paylaşacak.

Günümüzün önde gelen kariyer koçlarından Yasemin Sungur’u kendi ifadesiyle tanıtacak olursak:

“O bir hayalperest, sohbetçi, keşifçi, işine duygularını karıştırır. Proje üretir. İştigal konusu insan. Kelimelerin peşinde koşar. Bilgi, İletişim, Pazarlama, Marka, Yetenek, Eğitim, Değişim, Kariyer, Deneyim ve Paylaşım kelimelerine hayran; görünce dayanamaz. Yemek reçetelerini okumaya bayılır, yapmayı ve yemeyi de sever. İstanbul hayranı. Doğadan alır enerjisini ve örneklerini. Okur, yazar, fotoğraf çeker. Paylaşmak ister ve paylaşır. Hep öğrenci, öğrenmenin hiç bitmeyeceğini biliyor…Kendisi diyor ki; “Ömrüm hayallerimin peşinde koşmakla nihayet bulacak. En çok yapmak istediğim, en çok sevdiğim işle uğraşıyorum; öğreniyorum ve paylaşıyorum.”

Kaliforniya’da tanıştığım Amerikalı üniversite mezunu 24 yaşında bir arkadaşıma yurt dışından bir iş teklifi gelmişti. Teklifi duyduğumda “wow, muhteşem! Ne zaman gidiyorsun?” diye sordum. “Hmm…Sanırım gitmeyi düşünmüyorum” dedi.

“Ama neden?” diye şaşkınlıkla sordum.

“Arkadaşlarım burada. Üstelik işimi de çok seviyorum.”

Bunu diyen arkadaşım, sommelier olarak çalışıyordu. Yani, lüks restoranlarda şarap servisi yapan garsonlardandı.

“Ayda $5000-6000 arası para alıyorum. Bu yaşta çok keyifli. Yurt dışı beni çekmiyor”

“Garsonluk yaparak bu maaşları nasıl kazanıyorsun?”

“Lüks restoranlarda çalışmanın en güzel yanı bu. Şaraptan anlamak işe yarıyor. Onlara harika bir servis veriyorum, ayrıca şarap bilgimle onları büyülüyorum! Bahşişler genellikle çok yüklü oluyor bu tür ortamlarda. Harika, değil mi?”

Evet. Harika değil mi?

Türkiye’de de sommelier’lik gittikçe cazip bir alan haline geliyor. Türkiye’nin ünlü şarapcılık şirketlerinden Doluca, ABD’de düzenlenen Sommelierlik kurslarını Türkiye’ye uyarlamış. Üstelik programlar ücretsiz olarak gerçekleştiriliyor ve Turizm Otelcilik mezunlarına yönelik olarak hazırlanıyor.

Yeni bir kariyere ne dersiniz? Ilgilenenler, Doluca programlarını buradan takip edebilir.

Tonlarca CV arasından sıyrılmak zor. İş başvurusunda bulunup da cevap alamıyorsanız, bunun çeşitli sebebi olabilir. CV’niz bu sebeplerden biri olabilir mi?

Başarılı bir CV hazırlamak için önemli olan şu 3 noktaya dikkat edelim:

Yeteneklerimizi Anlatmak: CV’niz ilk 10 saniye içerisinde hangi alanda yetenekli olduğunuzu anlatırsa, yöneticinin ilgisini ve merakını kabartır. Hangi konuda yetenekli olduğunuzu bilmiyorsanız, bu zamana kadar çalıştığınız iş yerlerinde ne gibi konularda başarı kazandığınıza bakabilir ya da iş arkadaşlarınızdan sizi hangi konuda yetenekli bulduklarını sorabilirsiniz. İş aradığınız pozisyon için aranan özelliklerin hangilerinin sizde olduğuna da bakabilirsiniz. Güçlü alanlarınızı belirlediğinizde, CV’nizin en başına, maddeler halinde girin.

İş tecrübemizi ifade etmek: Çalıştığınız iş yerlerinde yaptığınız işlerde elde ettiğiniz başarılar sizi diğer rakiplerinizden ayırır. Çoğu iş arayan bu kısma sadece iş yerini ve ünvanını yazdığı gibi diğer bir çoğunluksa iş tanımını giriyor. Yöneticiler zaten pozisyonun gerektirdiği iş tanımını biliyorlar. Seçim yapmaları için sizin yaptığınız işlerde neyi farklı yaptığınız ve nasıl başarı elde ettiğiniz önemlidir. Anlatım tarzınız ‚dergilerin içeriğini hazırlıyordum’ şeklinde olduğunda hakkınızda amatör bir kişi izlenimi bırakırken, ‚dergi başlıklarının etkinliğinin sağlanması’ tarzında bir cümle hem aktif hem de hedefi tanımlayan tarzda olduğundan, size puan kazandırır. Bu bölümde önemli olan yaptığınız tüm projeleri sıralamaktansa, yöneticinin dikkatini çekebilecek ve sizin yetenek ve yetkinliklerinizi öne çıkartan projelerin belirlenmesi olsun.

Kısa, net ve özgün olmak: Eğitim ve tecrübelerinize bağlı olarak hazırladığınız CV’nin en fazla 2 sayfa olması kendinizi net olarak ifade edebildiğinizi gösterir. Yeni mezun ve az tecrübesi olan öğrencilerin CV’sinin bir sayfayı geçmemesini öneririm. Tecrübeli olanlarınsa CV’lerinin ilk sayfasını çok verimli kullanmaları, ana sayfayı boş bilgilerle harcamaması kritik bir faktördür. Yeni mezunsanız, akademik bilgilerinizi öne çıkartarak hazırlayacağınız bir CV daha avantajlıyken, 10 yıl tecrübeli bir adayın iş deneyimlerini öne çıkartması daha faydalı olacaktır.

CV hazırlamak bir kaç saatte yapılabilecek kadar kolay değil. Eğer CV’nizi hazırlamaya harcayacak vaktiniz yoksa, CV’nizi yolladığınız şirketlerinde size harcayacak vakitleri olmadığını farzedebilirsiniz. Şirketlere ulaşan CV’lerin çoğunun kendini ifade etmekte zorlanan, başarılarını ve çalışmalarını karşı tarafa aktarmayı unutmuş, stili özensiz ve ilgisiz duran kağıtlardan oluştuğunu söylesem, ne yapardınız? Şirketler genelde aradığı özelliklere sahip kişileri bulamamaktan şikayetçi oluyorlar. Bir dolu CV var ama içinde elle tutulan, okumaya değer olanların sayısı bir elin parmaklarını geçmiyor. Belki de yetenekli aday çok ama yeteneği anlatabilmek de farklı bir yetenek gerektiriyor.

Herkesin CV’sini en az bir tanıdığı, bu konuda yardımcı olabileceğine inandığı arkadaşı ile birlikte hazırlamasını, ya da profesyonel destek almasını öneririm. Mükemmel olarak hazırladığınızı düşündüğünüz bir CV’niz bile varsa, en az bir farklı gözün de görmesi ve görüş vermesi sizi sadece daha da başarılı yapar.

Unutmayalım, bir CV sadece iş görüşmesi kaptırmak için yazılır. Daha fazlası için değil. 

Geçenlerde katıldığım bir toplantıda, bir IK müdürü “Içinde insan kelimesi geçen tek birim Insan Kaynaklarıdır. Sorumluluğumuz yüksektir” diyordu. Ilginç olan, insanla ilgilenmekten ziyade, sistem kurmayı insan kaynağı fonksiyonu olarak gören bu ortamda olmak benim için göz açıcı bir deneyimdi. Bir dolu insan kaynakları yöneticisi hep birşeylere çözüm arıyordu, ama birbiriyle ilgilenmiyordu fazla. Hedefleri insan kaynakları biriminin ne iş yaptığını anlamaktı. Hedefe pek odaklıydılar, o sebeple, odadaki diğer insanları gerçekten tanımakla ilgilenecek vakitleri de dolayısıyla yoktu. Şirket çalışanları da belki bu sebeple Insan Kaynakları departmanlarından pek hoşlanmıyor olabilirler mi? 

Türkiye’de şirketler insan kaynakları fonksiyonunun ne olduğunu nasıl işlediğini anlamaya çalışırken, işe alımlarda da bir test modası aldı başını gidiyor. Kişilik testleri çok popüler! Fiyatlarına bakılacak olursa, bir dolu kişilik testi pazarlayan danışmanlık şirketinin ortalıkta dolaşmasına şaşmamak gerek. 

Ne var ki, şirkete yeni girenler bu testlere tabi tutuluyorlar, onca yıl şirkete test yapılmadan girenler ne durumdalar acaba diye düşünüyor insan? Test almadan işe girenlerin kişilikleri uygun mudur dersiniz bulundukları pozisyonlara? Uygunsa, belki şirketler test yapmadan da doğru insan seçmeyi becerebiliyorlardır? Eski çalışanlara test yaptırmak pahalıya geliyor olduğundan, bu girişim pek mantıklı olmuyor elbette. Peki testlerin işe yarar olduğunu nasıl ispatlıyorlar? Yani, test yapmadan işe alma ile test ile işe alma arasında ki farkı nasıl belirliyorlar? Belirlemiyorlar elbette, testler birazcık da hafif suç savma mekanizması olarak kullanılıyor.

Kişilik testleri bana kalırsa zevkli ve adaylar bu testlere tabi tutuluyorsa kendilerini şanslı hissetmeliler. Ancak şirketler bu testlerin sonuçlarını tüm adaylarla paylaşmalı. Test yapan şirketlerin bu şekilde profil datası topluyor olmasının bir bedeli olmalı ve ayrıca bu test yaptırmaya layık gördüğünüz adaya karşı da bir sorumluluktur. Eğer, bu tip testlere tabi tutuluyorsanız, şirketlerden sonuçları sizlerele paylaşacaklarına dair söz alın. Madem sizi tanımak istiyorlar, siz de 3-5 saatinizi verdiğinize göre bu en doğal hakkınız olmalı.