kletskoppen en zwarte inkt

2012-07-06T11:41:00.004+02:00

"WERK IN UITVOERING"

WE WERKEN AAN EEN NIEUWE SERIE ...

NOG EVEN GEDULD AUB.

Bitterkoekjespudding

2012-04-24T14:53:00.001+02:00

In de receptenschriften treffen we vooral recepten voor de fijne keuken aan. Ook in deze fijnen keuken werd veelvuldig aan "restverwerking"gedaan. Dat het hier niet om recepten gaat die bij "het gewone volk" op het menu stonden, wordt duidelijk als we naar de te gebruiken ingrediënten kijken. Wit brood, rozijnen, bitterkoekjes en rum werden niet vaak in de voorraadkast van de gemiddelde Brabander aangetroffen.

Mijn schoonmoeder leerde de recepten om de pastoor en kapelaan een genoeglijke maaltijd te bezorgen en ons (aangetrouwde) kinderen bevielen ze later ook zeer. Op hoogtijdagen kwam de hele familie in schoonmoeders krappe woning bijeen om de feestmaaltijd te nuttigen. Kermis, Kerstmis, Pasen: we kwamen steevast met de buiken rond gegeten en met zeker nog voor een dag lekkernijen die "over" waren, haar huis uit rollen! De uitsmijter was altijd het toetje.. zeg maar gerust het Grand Dessert! Citroenbavarois, chipolatapudding en bitterkoekjespudding was toch wel het minste dat op tafel kwam (en dan was het diner al voorafgegaan door de overheerlijke en machtige Mon Chou-taart een uitvinding van de jaren '70, schat ik).

Astrid heeft al eerder de Rumpudding in de schijnwerpers gezet. Vandaag is het de beurt aan de overheerlijke Bitterkoekjespudding.

Bitter Koekjes Pudding
Een oud witbrood tot sneetjes gesneden
met boter gesmeerd een laag brood en
een laag bitterkoekjes tot de vorm vol
is dan neemt men 4 eijers een kopje
rum en Zuiker er over gegoten een
uur laten koken

Elementen en planeten

2012-02-13T23:27:00.000+01:00

Het is maanden stil geweest op deze pagina's. De fut was er kennelijk een beetje uit. Daarom hebben we de koppen maar eens bij elkaar gestoken en gesproken hoe we nu verder gaan. Het uitgangspunt blijft gehandhaafd: verweesde archiefstukken, toevallige vondsten, het dagelijks leven van vroeger een podium geven.

Terwijl de redactie van deze blog bezig is aan een restyling ("under construction"), vandaag op de valreep nog een pagina uit een van de receptenboekjes. Naast de vele variaties op (zwarte) inkt staan er ook veel apothekersrecepten in die voor ons, eenvoudige leken, moeilijk te volgen zijn. Wat mij vooral intrigeert zijn de vele huishoudelijke recepten: schoonmaaktips en eenvoudige huismiddeltjes, zalfjes en geneeskrachtige drankjes.

Hoewel in 1869 een Russische scheikundige het periodiek systeem al ontwikkelde, was dit nog niet doorgedrongen tot de eenvoudige apothekers en anderen die bekend waren met het potjeslatijn.

Natuurlijk bestonden er allerlei afkortingen en codes. In eerdere posts zijn we ze al eens tegen gekomen.
De gebruikte codes ontbreken dan ook niet in dit boekje. Drie pagina's zijn er nodig voor de opsomming van de tekens die gebruikt worden voor de destijds bekende (chemische) elementen. De eerste zijn gekoppeld aan de planeten of sterrenbeelden: zon en goud, maan en zilver, ijzer hoort natuurlijk bij Mars en Venus dan bij koper? Op de derde pagina licht de schrijver nog enkele handelingen toe die in het vak gangbaar zijn: Exprimiren en maceriren... wie gebruikt deze termen nog?

Kermispaling

2011-09-16T16:39:00.000+02:00

Bij 'ons thuis' is het traditie dat we met de kermis gerookte paling eten. Eerst gaan we 'met z'n allen' naar de kermis en op de terugweg kopen we bij de visboer een bos gerookte palingen (van die lekkere dikke malse). Thuis gekomen wordt het tafelkleed van de tafel gehaald, mijn vader haalt de gelezen zaterdagkrant uit de papierbak en spreidt deze drie lagen dik - paling drukt door- uit over de tafel. Daarna deelt mijn moeder de palingen uit en trekt - voor degenen die dat zelf niet durven- eerst de kop van de paling eraf.

Heerlijk!

In het receptenboekje geen gerecht met gerookte paling, wel om in te maken:

Om paling in te maken

men braad hem op den rooster als hij

koud is in een potje leggen met lagen

lourier bladeren citroen schijven foelie

kruitnagels peper bollen tot dat de

pot vol is, wijnazijn er kokend op

=gitten.

Om het originele recept te bekijken: klik hier

Donderdag 29 augustus: Terug naar huis

2011-08-29T08:57:00.001+02:00

Hoofdstuk 18

Gruss vom Rhein. Burg Rheinstein



29 augustus donderdag

Hier kwamen we beide keeren langs in den trein. Ik ging donderdag morgen om 1 uur weg en was 's avonds om 9 uur precies in Rotterdam.

Ik lag s'avonds om 10 uur in mijn bed en droomde heerlijk van de gezellige

Gruss aus Frankfurt am Main

en prettige dagen die ik gehad had. Nu, wat het weer betreft hebben we niets te klagen gehad. 

Het kon niet beter!!! Ziehier nog de Panorama van Frankfort a. M.

Woensdag 28 augustus 1901: Café Orient en koffers pakken

2011-08-28T08:11:00.005+02:00

Hoofdstuk 17

Wiesbaden. Café Orient

28 augustus woensdag

Vanmorgen bleven we thuis in den tuin spelen en 's middags gingen we met de tram naar Café Orient en hebben we ons eerst in de Taunusstrasse in Wiesbaden photgrafeeren op heele kleine plaatjes. 29 Aug(ustus) dus morgen ging papa en ik weg dat wil zeggen

Wiesbaden. Taunusstrasse

naar Rotterdam. De anderen kwamen zaterdag 31 aug(ustus) dus er moest wat gepakt worden dat ik dan ook 's avonds deed.
Ziehier een van de mooiste straten in Wiesbaden op de Wilhelmstrasse na natuurlijk

Dinsdag 27 augustus 1901: Frankfurt am Main

2011-08-27T07:41:00.001+02:00

Hoofdstuk 16

Frankfurt am Main. Vestibül im Hauptbahnhof

27 augustus dinsdag

Vandaag gingen Jan en ik naar Frankfort. Het was een prachtigen Stad. Ziehier het reuzenstation daar in 1901 in December een ongeluk gebeurt is*. We gingen ook nog naar de prachtige Palmengarten

Frankfurt a. M. Zeil von der Constabler Wache aus

die voor in het boek te zien staat. We hebben 1 uur in den trein gezeten die voorbij vliegt.
Ziehier een enormen drukken straat

*Het reisverslag, of althans een gedeelte daarvan, is pas later gemaakt, aangezien zij hier een gebeurtenis beschrijft die pas in december 1901 heeft plaatsgevonden, 4 maanden na de vakantie. Als je goed kijkt dan zie je dat verschillende ansichten uit het boek eerst beschreven zijn met potlood. Pas later is er met pen overheen geschreven, vaak met andere woorden.

Maandag 26 augustus 1901: Mainz

2011-08-26T08:30:00.001+02:00

Hoofdstuk 15

Mainz

26 augustus maandag

Vandaag gingen we met de geheele familie uitgez(onderd) Papa, die naar Baden-Baden was met den Heer Schalkwijk, naar Mainz.
We hadden wel bui(i)g weer maar het ging er toch mee heen. Op de boot was het nog al koud

Mainz. Stadt-Halle

Hier aten we heerlijk. Hier in Mainz was weer kermis, en maakten we er druk gebruik van

Mainz. Dom

Ziehier den mooien Dom in Mainz.
We bekeken hem heel goed. Het was er enorm groot

Zondag 25 augustus 1901: de Kochbrunnen en feest in het hotel

2011-08-25T08:22:00.003+02:00

Hoofdstuk 14

Wiesbaden. Der Kochbrunnen

25 augustus zondag

We waren nu juist dezen dag in deze zaal maar toch heb ik er heerlijke glaasjes water gedronken.
Vandaag was er weer een feest te

Kochbrunnen

Bahnholz. Er waren wel 1000 menschen op de been die naar boven kwamen lopen.
Tot slot was er vuurwerk en ging de muziek 's avonds laat naar Wiesbaden.
Dit is de geheele omtrek van den Kochbrunnen

Zaterdag 24 augustus 1901

2011-08-24T08:11:00.002+02:00

Hoofdstuk 13

Wiesbaden. Colonade

24 augustus zaterdag

's morgens gingen we weer naar Wiesbaden boodschappen doen. Hier liepen wij ook.

Wiesbaden. Kursaal

Ziehier den prachtigen Kursaal daar we ook in waren

Wiesbaden. Curhaus

's middags speelden wij den geheelen tijd in den tuin. We hadden tot noch toe prachtig weer gehad

Vrijdag 23 augustus 1901: Schlangenbad

2011-08-23T08:46:00.001+02:00

Hoofdstuk 12

Schlangenbad

23 augustus vrijdag

's morgens bleven we thuis en 's middags gingen we een prachtigen tocht maken in Schlangenbad en omstreken.

Schlangenbad. Oberes Kurhaus*

Na vele mooie wandelingen kwamen we eindelijk om 4 uur in S(chlangenbad) aan.
We luisterden naar den mooien muziek en gingen later soupeeren. We kwamen na eerst in den trein, trem en nog eens in den

Schlangenbad. Nassauer Hof*

trem gezeten te hebben om 9 1/2 uur in Bahnholz aan. Zelden heb ik zoon prachtigen tocht gemaakt als deze dag en we troffen bijzonder mooi weer.

* in 1912 werden het Oberes Kurhaus en het Nassauer Hof afgebroken. Op dezelfde plaats werd een nieuwe Kurhaus gebouwd. ( klik hier voor bron)

Donderdag 22 augustus 1901: Snoek met brood bij de 'Fischzucht'

2011-08-22T08:05:00.003+02:00

Hoofdstuk 11

Wiesbaden. Kaiser Friedrichplatz

22 augustus donderdag

Vandaag gingen Papa, Mama, Cathy en Jan naar (?)ode. Dus bleef ik 's morgens thuis. Juf en Henry brachten hun naar den trein in Wiesbaden.

Wiesbaden. Denkmal Kaiser Wilhelm I.

Ziehier het mooie kaiser Wilhelm I Denkmal.
's middags gingen de overige en ik dus ook naar de

Wiesbaden. Die Fischzucht-Anstalt.

Fischzucht, daar we heerlijk snoek met brood aten. We hadden dezen dag bijzonder mooie weer.

Woensdag 21 augustus 1901

2011-08-21T08:03:00.003+02:00

Hoofdstuk 10

Wiesbaden

21 augustus woensdag

Vanmorgen gingen we in het bosch zitten en 's middags zaten we op den Neroberg te luisteren naar den muziek. Ziehier geheel Wiesbaden.

Drahtseilbahn zum Neroberg

Dit is nu het bewuste baantje van Wiesbaden naar den Neroberg.
Dit gaat om het half uur uitgez(onderd) des zondags

Dinsdag 20 augustus 1901: wandeling naar het Waldhaüs

2011-08-20T08:23:00.002+02:00

Hoofdstuk 9

Wiesbaden. Die Leichtweisshöhle

20 augustus dinsdag

Vandaag was Caty jarig en gingen we 's middags met den heer Schalkwijk en den heer en mevrouw Haens eenen wandeling maken naar het mooie Waldhaüs. Hier kwamen wij langs op den heenweg. 4 van ons reden er heen. Ik ook. We bekeken hem.

Gruss aus der Leichtweisshöhle bei Wiesbaden

Het was er binnen erg koud en een andere man vertelde ons
veel waarvan we niet veel verstonden, doch toch allemaal heel waar en mooi is om te weeten. We kochten er deze briefkaarten.
Om 4 uur kwamen we in

Waldpartie mit Waldhaüschen

het Waldhaüschen aan. Na een uur liepen eenige, waaronder ik ook, terug en de andere reden, die er natuurlijk eerder waren. Het was een heelen mooie tocht.

Maandag 19 augustus 1901: naar Wiesbaden en de Sonnenberg

2011-08-19T08:55:00.001+02:00

Hoofdstuk 8

Gruss aus Wiesbaden. Rathaus

19 augustus maandag

Van dezen morgen gingen Jan en ik en de verdere familie naar Wiesbaden want 20 Aug(ustus) a.s. was Caty jarig. We kwamen 1/2 uur over tijd aan diner. Na het diner pas laat 's middags gingen we weer, maar nu met de allen naar de Sonnenberg.

Wiesbaden-Sonnenberg

Vanmorgen gingen we de nodige boodschappen doen.
Ziehier het totaal van den Sonnenberg. Heel aardig is het er! Het was er den tweede maal dat ik er was. Puzt (?) kermis dus erge drukte.
We kwamen om 7 uur thuis en gingen weldra soupeeren, en verlangden weer naar morgen

Zondag 18 augustus 1901: circus en feest in hotel Bahnholz

2011-08-18T08:39:00.005+02:00

Hoofdstuk 7

Wiesbaden. Kursaal und Kaiser-Friedrich-Denkmal

18 augustus zondag

Vandaag werden Juf, Caty, Henry en ik uitgenoodigd om ’s middags mee te gaan naar het circus Lepat.
’s morgens zaten we met papa in het Bode(?). We gingen om 2 uur

Bismarck -Denkmal

het huis uit want om 3 uur begon het cricus
Het was heel aardig.
De 4 plaaten van dit hoofd

Wiesbaden - Der Kranzplatz

Zijn 4 beelden en gezichten uit Wiesbaden.
Dit is het hotel, daar den heer Schalkwijk woont.
Er was vandaag in Bahnholz tuin groot feest dat 3x daar

Rheinstrasse mit Ringkirche

’s zomers in ’t jaar is.
Toen we om 7 uur ’s avonds daar aan kwamen was het vreeselijke drukte
Honderden waren er en er werden vele spelen
gedaan. Ten slotte was er ’s avonds
verlichting, en ging het overschot van de
menschen met muziek naar Wiesbaden
daar de bende uiteen ging. Dit is een mooie
Straat in Wiesbaden

Zaterdag 17 augustus 1901: een heerlijken dag!

2011-08-17T08:12:00.015+02:00

Hoofdstuk 6

Gruss aus Rüdesheim

Zaterdag 17 augustus

Een heerlijken dag. Vandaag gingen we met de familie Maens…en den familie Oldenburg uit 3 personen bestaande naar Rudesheim en omstreken. Maens bestond uit 5 personen +3=8 en wij met de 7=15 personen. We gingen met de boot van Bibrich

Niederwald-Denkmal

Om half 12 waren we in Rudesheim en gingen met den Bahnradbaan van 12 uur naar boven en bekeken het wonderschoone denkmal. Bekijk dit goed. Toen gingen we een pas van ¾ uur maken naar het Jagdschlosse. Zie hiernaast, daar we om 1 uur met den geheelen familie

Nationaldenkmal au dem Niederwald

gingen dineeren. Zie het hier in het klein
het mooie Denkmal, dat volstrekt niet gekiekt mag worden. Na het diner dat gauw geschiedde gingen we naar Assmanshausen daar we
liepen van de baan naar beneden en per boot weer naar Rüdesheim gingen

Jagdschloss-Hotel auf dem Niederwald

Ziehier het Jagdschloss. Aardig gebouw en nogal groot met speeltuin. Vanhier nogmaa gingen we met den Bahnradbaan naar beneden van plaats naar boven en de rest is verteld. Alleen nog te melden dat we in Rudesheim dar we een anderen boot hebben 1 uur moest wachten. Allernaarst geval

Assmanshausen, Zahnradbahn zum Niederwald

In vreeselijke hitte.
Ziehier onderstaand plaatje. Hier kochten we briefkaarten bij dien man x kijkt naar zijn huisje. Eindelijk ging de boot dan weg en waren we in Bibrich om 8 uur aan en vandaar
met den tram naar het Kurhuis in Wiesbaden en

Vrijdag 16 augustus: Sonnenberg en Schloss Biebrich

2011-08-16T09:08:00.003+02:00

Hoofdstuk 5

Wiesbaden. Wilhelmstrasse und Museum

16 augustus vrijdag

Daar het ’s morgens regende

Gingen we pas ½ 11 uur uit

Jan en ik gingen naar Wiesbaden boodschappen doen en ontmoette daar den heer Schalkwijk die ons op een glaasje bronnenwater trakteerde en den weg

Wiesbaden. Der Kochbrunnen

Hier dronken we bronnenwater met den
Heer Schalkwijk. Jan en ik

Ruine Sonnenberg bei Wiesbaden

S’ middags hadden wij
plan naar den Sonnenberg
te gaan om 4 uur.
Ziehier den Sonnenberg
~~het was een vergissing dat men hem~~
~~later zou zien.~~ Die toren is een
Ruïnen. Aardig uitzicht
Later toen we er waren was er kermis

Biebrich. Schloss

Rambach 10 km van Sonnenberg
Dit is een Schloss bij Bibrich.
Veel zien staan. Achteraf
bleek dat de anderen kort aan ….
Juf*, Henry en Caty daar ook
Geweest waren. 3/4 van Bahnholz
Aardig dorpje in Rambach

Stickelmühle - Sonnenberg

Ziehier den
Stickel Mühle dicht
Bij den Sonnenberg. Hier
Zaten we een paar dagen later
iets te gebruiken. Vervolgens naar huis.

*Met 'Juf' wordt waarschijnlijk de kinderjuffrouw bedoeld, misschien een gouvernante. het was aan het begin van de twintigste eeuw gewoon dat de kinderjuffrouw of gouvernante mee op vakantie ging met de familie om voor de kinderen te zorgen en ze bezig te houden.

Donderdag 15 augustus: naar Biebrich

2011-08-15T09:32:00.001+02:00

Hoofdstuk 4

Griechische Kapelle

Donderdag 15 augustus

Dit stond vlak bij den tempel op de Neroberg.

Vandaag vertrokken er drie van de familie Ruys naar Scheveningen in Holland. Ik bracht ze weg met nog 2 anderen per rijtuig naar den boot, daar het regende ging de wandeling

van s’middags niet door

Gruss aus Biebrich. Landungsbrücke

Hier was het station

daar den heer en mevrouw Ruyss uit Sche-

Veningen op den boot gingen. Dat keulen

Bibrich* heet het hier (dorpje)
’s middags toen Jan en ik
In het Bosch hadden zitten schrijven maakten we een
Plan, en gingen
Naar den Sonnenberg wandelen
Later zal men dit dorpje

Wiesbaden. Infanterie-Kaserne an der Schiersteiner Strasse

Hier kwamen we langs, toen wij de familie
Ruys naar Bibrich brachten

Wiesbaden. Lawn-Tennisplatz

Ziehier de Tennisplatz onder den
Bahnradbaan

*hiermee wordt Biebrich bedoeld

Woensdag 14 augustus 1901: Neroberg

2011-08-14T08:59:00.000+02:00

Hoofdstuk 3

Woensdag 14 augustus

Hier zaten we om 5 uur te drinken en klinken op den verjaardag van mijn mama met heren A. Schalk. ook hier waren we aan den tafel gezeten

Tempel op de Neroberg

Ziehier den tempel in..4 groot. Prachtig uitzicht naar Wiesbaden. Hier wandelden we veel natuurlijk. ½ uur van Bahnholz

Wiesbaden. Beau site mit Nerobergbahn

Dit is den Bahnradbaan die naar Wiesbaden ging. We gingen er dikwijls met mee

Dinsdag 13 augustus 1901: Neroberg en Kürgarten

2011-08-13T09:00:00.003+02:00

Hoofdstuk 2

Gruss aus Wiesbaden. Neroberg Restauration. Tempel.

13 augustus dinsdag

’s Morgens zogten we hier met de geheele familie
Ook de familie Ruys J. ook. ½ uur van Bahnholz

Gruss aus Wiesbaden. Kürgarten

s’ Middags wandelde ik hier met Jan mijnen broer*
Ieder wandelde dezen middag op zijnen eigen houtje. Wij hadden prachtig weer. 2x in
den week was hier in den tuin vuurwerk
en muziek, iederen dag

Wiesbaden. Kurhaus mit Fontaine

Prachtig weer hadden we.
Deze fontein zagen wij ook dienzelfden dag.

* Agnes had een jongere broer en zus. Met 'Jan mijnen broer' bedoelt ze haar broertje Adriaan (Johannes) de Bruijn, geboren in 1892.

Maandag 12 augustus 1901: van Scheveningen naar Wiesbaden

2011-08-12T09:00:00.178+02:00

Hoofdstuk 1

Gruss vom Rhein. Die Loreley

Maandag 12 augustus

In het jaar 1901 gingen wij 2 ½ week naar Wiesbaden en omstreken. ’s Morgens om 8 uur 12 augustus uit Scheveningen.

Prachtig! Prachtig! Prachtig!

Maüseturm und Ehrenfels

We gingen uit Schev(eningen) omdat we daar eerst 10 dagen gelogeerd hadden biyin het huis van mijn tante*. We kwamen langs mooie kasteelen en bergen. Eng
Om 7 uur ’s avonds kwamen we in Wiesbaden aan. Afgehaald door de vrienden A. Schalkwijk en J. Ruys. Toen gingen we per rijtuigen naar het mooie Bahnholz Hotel. Gingen soupeeren en later naar bed. Ziehier de mooie muuzentoren daar we per trein en later per boot langs kwamen

Königswinter. Ruïne Drachenfels

Hier kwamen wij 2x
langs. Een prachtig gezicht.
Wij dineerden in den trein.
We schokten erg en den trein
vloog voorbij. We kwamen
vlak hierbij door 2 tunnels

Wiesbaden. Die Bahnhofstrasse

In deze straat reden we
wij den eersten dag door
Nog te zeggen dat deze reisbeschrijving
uit 18 hoofdstukken alles
in het kort beschreven. De 3 eerste
dagen waren de heer en mevrouw Ruys uit
Scheveningen en den heer J. Ruys ook in
het hotel

*De tante uit Scheveningen was waarschijnlijk Adriana Maria de Bruijn. Zij was de één jaar jongere zuster van Agnes' vader, Godefridus de Bruijn. Op 11-8-1880 trouwde zij te Geertruidenberg met Henri Barbé. Het echtpaar kreeg vier kinderen, waarvan er een stierf op jonge leeftijd. De echtscheiding werd op 21-10-1895 uitgesproken. Vervolgens verhuisde Adriana naar Den Haag.

Reisverslag uit 1901 van Agnes Theodora de Bruijn

2011-08-11T09:32:00.079+02:00

voorkant van het album

Op maandag 12 augustus 1901 vertrok de toen dertienjarige Agnes Theodora de Bruijn vanuit Scheveningen - waar ze eerst 10 dagen gelogeerd had bij haar tante- naar Wiesbaden en Frankfurt am Main. Samen met haar familie verbleef ze 2 1/2 week in Luftkurort & Hotel-Restaurant Bahnholz vlakbij Wiesbaden.

Van deze vakantie is een reisverslag in ansichtkaarten overgeleverd. Agnes kocht - of kreeg- ansichten van de plaatsen en bezienswaardigheden die ze bezocht. Op deze kaarten schreef ze elke dag wat ze die dag had gedaan of gezien. De ansichten stak ze in een speciaal daarvoor bestemd 'Postkarten-Album'.
Dat album is bewaard gebleven en vele decennia later terecht gekomen bij Regionaal Archief Tilburg als onderdeel van de -overigens zeer interessante- collectie De Bruijn te Geertruidenberg

Luftkurort & Hotel-Restaurant Bahnholz

Agnes werd op14 mei 1888 te Rotterdam geboren als eerste kind uit het huwelijk van Godefridus Adriaan Marius de Bruijn(1857-1935) en Sophia Johanna Haslinghuis. In 1890 volgde er nog een zusje, Theodora Jeannette Frieda, en op 26 februari 1892 werd Adriaan Johannes - Jan- geboren. Hiermee was het gezin compleet. Godefridus de Bruijn, Agnes' vader, werd op 7 juli 1857 geboren te Geertruidenberg. De familie De Bruijn bezat al generaties lang een goedlopende wijnhandel in Geertruidenberg. Godefridus zette deze handel voort en opende een filiaal in Rotterdam. Daar trouwde hij op 2 juni 1887 met Sophia Haslinghuis.

Keulen. Dom

Vakantie en een reis naar het buitenland was aan het begin van de twintigste eeuw nog alleen weggelegd voor het rijke deel van de bevolking. De familie De Bruijn behoorde tot deze bevoorrechte minderheid. Deze reisbeschrijving geeft dan ook een prachtig beeld van een familie op vakantie, gezien door de ogen van een dertienjarig meisje. Om iedereen er van mee te laten genieten zal de komende 2 1/2 week - van 12 tot 30 augustus - dezelfde dag, maar dan 110 jaar eerder, beschreven worden in dit blog.

Aqua regis en de kunst van kitsch

2011-07-04T20:21:00.002+02:00

Een tijd geleden was ik een van de honderden aanwezigen in het Textielmuseum om mijn erfstukken te laten taxeren door de deskundigen van Kunst en Kitsch. Een paar monsterlijke pendulesets uit het huis van mijn opa en het ouderlijk huis van mijn oma. Niet alleen monsterlijk van uiterlijk, maar ook nogal groot en zwaar. Een hele middag zeulen dus. Ik had ook nog wat 'oud goud' bij elkaar gesprokkeld, een een ouderwetse tandenstoker van staal. Zoals bij de meesten viel het resultaat tegen: de klokken: wat de gek er voor geeft (binnenkort op marktplaats dan maar) de tandenstoker werd slechts minzaam bekeken.... En ten slotte het oude horlogekettinkje van mijn opa: het goudgewicht, meer zat er niet in. Het goud was in tegenstelling tot de klokken nauwelijks "gewichtig" en ik verliet het zonovergoten plein voor het museum dan ook -zoals zo velen- verdrietig en teleurgesteld. Een lieve collega ving me op en wist me op te monteren in haar prachtige tuin.

U begrijpt dat mijn vreugde groot was, toen ik afgelopen weekend het recept las waarmee ik ordinair en waardeloos metaal kan vergulden! Niet dat het mijn kitsch tot kunst zal kunnen verheffen. Het is een mogelijkheid om het beetje goud dat ik heb uit te smeren. Een medicijn voor al die teleurgestelde bezoekers van dat leuke programma van de AVRO?

Ik wil het u niet onthouden.

httIk wil het u niet onthouden.

Om Koud te vergulden op alle

metaalen.

Neemt Goud, ofwel bladgoud (te

weeten echt fijn goud,) zoo veel

gij wilt

Solveerd, ontbind, of smelt het in

aqua Regis, zoo veel genoeg is,

dat is omtrent viermaal

zoo veel Goud als aqua regis.

behandel dit solveeren of ontbinden volgens de konst,

dat is: doet eerst het goud in

het Sterk water, koud in een

glas,

Doed daar dan graans-wijze of

kleine stukjes als speldekoppen

sal ammoniac.

Is er dan nog ongesmolten goud of onge

solveerd goud op den grond te zien, giet

dan, na het eerste sterkwater in een

ander glas afgegooten te hebben, weder

aqua regis op het goud, doed er weder

graans-wijze sal ammoniac bij

als te vooren: en herhaal dit tel

kens tot er geen ongesmolten goud

meer gezien word

Doed dan alles in een hoogruim

groot glas.

Het afgetrokken aqua regis krijgt

dan eene geel en groenagtige urin

coleur,

Laat het in het groote glas staan

dat het zakt of bezinkt, want het

geen zich dan op den bodem zet is

geen goud maar vreemd bijge=

zet metaal.

Neem dan een stuk zuiver lijnwaad

aan een stokje één punt of

hoek (te weten van ’t Lijnwaad) vast

gemaakt. Sop dat lijnwaad in

het aqua regis dat nu met goud

door en door vol is (aura gravida)

laat het afdruipen en droogen, en

herhaal dit inzoppen tot dat al het

vogt opgesopt is, zoo laat het

lijnwaad droogen. –gedroogd zijnde

brand het lijnwaad tot een tintel bo=

ven een zeer zuiver plankje. zoo

is het poeder van de tintel koomen

de gereed.

Het metaal dat men vergulden wil,

moet, eer men het verguld met een

zeepzop van of met jenever gemaakt Fragment uit: Algemeen huishoudelijk-,

Schoon gemaakt worden: vervolgens natuur-, zedekundig-, en konst- woordenboek

met een krijtborsteltje schoongepo- door Noel Chomel 1778

lijst worden. En dan moet het poe=

der met den vinger op het Metaal ge

wreeven worden tot dat het overal raakt.

kopen op de pof

2011-06-15T09:11:00.000+02:00

rekening van firma W. van Gelderen aan mevrouw De Bruin

In particuliere archieven bevinden zich soms hele leuke dingen die ons een interessante blik geven in het dagelijks leven van pakweg een eeuw geleden. Zo ook bijvoorbeeld in archief 2635, collectie De Bruijn. Dit archief van de familie en firma (wijnhandel) De Bruijn uit Geertruidenberg loopt van 1724 tot net na 1900. Inventarisnummer 87 is niet veel meer dan een afgescheurd stukje papier. Het is een rekening uit 1907 van W(illem) van Gelderen -een firma te Geertruidenberg in huishoudelijke artikelen (aan de Brandestraat 30?)- aan mevrouw De Bruijn wegens geleverde huishoudelijke spullen gedurende 1907.

Op 11 mei 1907 heeft zij daar een 'zeemlap voor sgool' gekocht, op 23 mei een 'steen sgaal', een bal en 2 'vischstokken' op 17 augustus. Op 17 augustus heeft de knecht 1 borstel en 2 'doospoets' gehaald. Op 17 september is er nog een pak 'luusevers' gehaald en op 12 december 1 bezem. De totale rekening bedroeg fl 2, 34 en werd keurig betaald op 12 januari 1908.

Toentertijd was het niet meer dan normaal dat men (vooral bij de wat rijkeren) alles op liet schrijven en slechts een keer per kwartaal of half jaar of, zoals in dit geval, per jaar betaalde. (bron: Ileen Montijn, 'Leven op stand, 1890-1940'.)