Kredi Bilgi Merkezi

Kredi Dünyası Issue 1 Volume 1

2019-02-02T14:03:00.000-05:00

www.kredimagazin.com

Kredi Raporları

2018-06-03T16:11:00.001-04:00

EKONOMİK DENGELER

2016-03-18T09:42:00.003-04:00

Dünya, sırt sırta dayanmış taşlar gibi bir durumda. Her ülke, birbirine bir şekilde bağlı, ve dünyanın bir ucunda bir ülkede olan ekonomik hareketlenme, dünyanın öbür ucundaki başka bir ülkeyi, hiç ummadığı şekilde etkileyebiliyor. Globalleşen dünyada, sınırlar artık sadece göstermelik ve her ülke sanki küçük bir köy gibi…

Dünya ekonomisi, binyıllardır dünyanın coğrafi yapısını şekillendiren bir güç. Tarihte yapılan bütün savaşların temelinde hep ekonomik verileri görürsünüz. Sadece savaşlar değil, büyük ülkelerin attığı adımlar, yapmış olduğu anlaşmaların altında yatan dinamızım hep ekonomik sebeplerdir. Mesela, Osmanlı’nın en güçlü olduğu dönemde, Kanuni Sultan Süleyman Fransızlara kapitülasyon imkanı sağlamış. Osmanlı zayıfladığı dönemde, bu kapitülasyonlardan çok çekmişti, ama güçlüyken bu durum Osmanlı’yı etkilememiş, aksine elini güçlendirmişti.

Başka bir örnek, birinci ve ikinci dünya savaşları olarak gösterilebilir. Birinci Dünya Savaşı, sanayileşmenin ihtiyacı olan doğal kaynaklar üzerine yapılan planlamanın sonucunda, Osmanlı topraklarının paylaşımına gidilmesi sonucu olmuştu. İkinci Dünya Savaşı da, birincisinde kendisine yeterli ganimeti sağlayamayan ülkelerin, sömürge imparatorluğu kuran diğer ülkelere baş kaldırması sonucu ortaya çıkmış bir savaştır.

Yakın tarihe gelindiğinde, aynı hareketi Afganistan, Irak ve Çeçenistan ve Ukrayna’da görüyoruz. ABD ve Rusya’nın ekonomik verilere göre atmış olduğu bu adımlar, bahsetmiş olduğum bölgelerde coğrafi yapı ve sınırları etkilemiş durumda.

Son aşamada ise, karşımıza Suriye problemi çıkıyor. Suriye problemi, ABD ve Rusya’yı karşı karşıya getirdiğinden, doğru dürüst bir sonuca gidilemiyor. Bu durum, bizi de çok yakından etkiliyor, çünkü bütün bu olaylar hemen burnumuzun dibinde gelişiyor. Yukarıda verdiğim örneklere bakınca, Suriye sorunu ileride coğrafi sınırların değişeceği manasına geliyor ki, manası, Türkiye’nin de sınırlarında değişiklikler olacak. Sadece Türkiye değil, muhtemelen İran ve Irak’ın da sınırlarında değişiklikler olacak. Bu saydığımız dört ülke, dünyanın en hassas bölgesinde bulunuyor. Ve, muhtemelen, bu coğrafi sınır değişiklikleri sadece dört ülkeyle de kalmayabilir. Ortaya beşinci bir ülke de çıkabilir. Bunun sonucunda da, o bölge için kartlar tekrar dağıtılmaya başlayabilir.

Kartlar dağıtılmaya başlanırsa, bu defa sadece ABD ve Rusya değil, aynı zamanda Çin de devreye girmek isteyecektir. Her ne kadar Çin, ülke olarak kendi içine kapanık bir yapıymış gibi görünse de, dünya ekonomisinin çok önemli bir tuğlası Çin. Dünya üzerinde rollerin tekrar dağıtılacağı bir ortamda, Çin kendisini güçsüz duruma düşürmek istemeyecektir. Bu yüzden de, atılan her adımda ve verilen her kararda kendisinin olurunun olmasını isteyecektir.

Çok ince bir çizgide cereyan eden bu hadiseler, atılacak herhangi bir yanlış adımda, felaket tellalı gibi olmak istemesem de, Üçüncü Dünya Savaşı’nın kıvılcımı olabilir. Ve, Türkiye de kendisini bir anda bu curcunanın ortasında bulabilir.

Türkler, dünya tarihi boyunca hep karar verici noktada olmayı başarmış bir millettir diyebiliriz. Belli dönemlerde tökezlemiş, belli dönemlerde eli kolu bağlı kalmış bir şekilde olup biteni seyretmek zorunda kalmış olsa da, ağırlıklı olarak sözünü dinleten devletler kurmuş bir millettir Türkler. En son, sözünü dinletenden daha ziyade, Osmanlı döneminde dünyanın süper gücü olarak tarih sahnesinde yerini almış.

Fakat, Osmanlı’nın duraklama, gerileme ve çöküş döneminin ardından kurulan Türkiye, dünya çapında olması gereken yere daha gelememiş, muhtemelen de geebilmesi için en az iki veya üç nesil geçmesi gerekebilir. Bugün elimizde olan verilere baktığımızda, Türkiye günü kurtarmak ve yarına sağ çikmak planlarını yapabiliyor. Bundan öte başka bir plan yapma gibi bir lüksü bulunmamakta. Bir örnek verecek olursak, Türkiye hasta yatağında ve hayatta kalabilmesi için çeşitli yerlerinden serum takılmış durumda. Ayağa kalkacak gücü olmadığı gibi, serumların başında duran kişiler, istedikleri zaman serumlardan gelen gücü kesebilirler. Bugüne kadar kesilmediyse, bunun sebebi, serumların başındaki kişilerin kendilerine göre yataktaki kişi için yapmış oldukları planları olduğu içindir. Örnek vermek gerekirse, Türkiye’nin yumuşak karnı cari açığı örnek verebiliriz.

Bir adım geriye gidip, resme biraz daha geniş açıdan baktığımızda, ekonomik gelişmelerin, ülkeleri ister istemez bir savaş ortamına ittiğini de görebiliriz. Ekonomisi giderek kötüye giden ülkeler, bu kötü gidişatı durdurmak için bir ek gelire ihtiyacı vardır ve bunu da eğer kendi içlerinde halledemezlerse, yani üretimi ve tarımı arttıramazlarsa, problemin çözümünü farklı yerlerde aramaya başlayabilirler. Yukarıda ABD ve Rusya örneğini vermiştim hatırlarsanız.

Cari açık problem sadece Türkiye’nin yumuşak karnı değil, aynı zamanda ABD’nin de yumuşak karnı. ABD, dünyanın her anlamda amiral gemisi konumunda. Ekonomik olarak da, dünyanın en büyük ekonomisi. ABD’de küçük birşey olsa, bunun etkileri dünyanın her yerinde görülüyor. ABD’nin 2008’den beri kendi içinde yaşadığı sıkıntıları bilmeyen yok. Çünkü, bilmemek gibi bir lüksümüz yok. ABD, yaşadığı ekonomik problemlerden kendini kurtarmak için bir dizi önlemler aldı. Karşılıksız para basma, faiz oranlarını neredeyse sıfırlamadan tutun, batmış büyük şirketleri kurtarmaya kadar. Yapmış oldukları bütün tedbirler, aslında problemi zamana yayma ve biraz daha zaman kazanma üzeirne kuruluydu.

Bu tedbirler, biraz etkilerini göstermeye başlayınca, FED faiz oranlarını .25 artırdı ve piyasada ne gibi etkileri olacak gözlemlemeye başladı. Bu gözlemlemenin sonucuna göre bir sonraki adımını belirleyecekti FED. Ve belirledi de. Ocak 2016’da olan faiz artırımı, piyasalarda hiç hoş karşılanmadı. S&P 500 %8, Nasdaq %9 ve DowJones %10 değer kaybedince, piyasaların ve ülkenin faiz artırımı için hazır olmadığı görüldü. O yüzden de, Mart 2016’da yeni bir faiz artırımına gidilmeyeceği açıklandı. 2016 senesi için düşünülen dört faiz artırımı, muhtemelen ikide kalacak gibi.

FED’in görevi, her merkez bankasının olduğu gibi, ülkede işsizliği düşürmek ve enflasyonu kontrol altında tutmak. Son zamanlarda ABD’de işsizlik yüzdesinin düşüş göstermesi, FED’in faiz artırımına gitmesini cesaretlendiren bir gösterge oldu. Ama, ekonomi çok kırılgan ve birçok bileşeni olan bir sanattır ve herşey istenildiği gibi gitmeyebilir.

Faiz artırımını takiben gelişen olayları şöyle sıralayabiliriz:

FED (veya herhangi bir merkez bankası) faiz arttırır.
Bankalar, bu artistan dolayı, kısa ve uzun dönem kredi faiz oranlarını arttırır.
Dolar güçlenir, insanlar parasını devlet tahvil ve bonolarında kullanmaya başlar, ve buna bağlı olarak da borsa düşüşe geçer.
Faiz oranları artınca, insanlar az kredi kullanmaya başlar, veya hiç kullanmaz.
Kredi kullanımı düşünce, alış verişler de düşer.
Satış yapamayan esnaf ve mağazalar, tedbir olarak fiyat düşürür.
Az satıştan dolayı maliyetleri azaltmak isteyen esnaf ve mağazalar, işçi çıkarmaya başlar.
Az alış veriş olduğundan ve fiyatlar düştüğünden dolayı, enflasyon düşer.

Yukarıdaki listeyi incelediğimizde, doların güçlendiğini, borsanın düştüğünü ve işsizliğin arttığını görüyoruz. FED, Ocak’ta yapmış olduğu faiz artırımının sonucu olarak, borsanın bu kadar büyük düşüş göstereceğini tahmin etmemişti. Bu derecede bir düşüş yaşayınca borsa, FED Mart’ta yaptığı açıklamayla faizleri artırmayacağını belirtti. Yani, ABD ekonomisinin hala kırılgan olduğunu ve yeni bir hamle için çok erken olduğunu açıklamış oldu.

Tam seçim döneminde, ABD’nin böyle hareketlilik yaşaması ve tabir caizse kuyruğunu dik tutmaya çalışması, dünya üzerinde de etkilerini gösteriyor. Türkiye’de, dolar düştü ve altın fiyatları yükselmeye başladı. Enerji bakımından dışa bağımlı bir ülke olan Türkiye için bu güzel bir haber. Ama, öbür taraftan ülke olarak, bir sonraki faiz artışına hazırlıklı olmalıyız.

YOLA ÇIKTIKLARINI YOLDA BIRAKMAMAK

2016-02-26T07:41:00.001-05:00

Her ne kadar, dünya literatürüne “tek kişilik ordu” klişesi yer edinmiş olsa da, konu iş dünyasına gelince, bu terimin aslında pek de geçerliliği kalmıyor. İster yeni bir iş kurma aşamasında olsun, ister kurulmuş bir firmayı devam ettirme süreci olsun, her noktada bir paylaşım, iş ayrımı gerekiyor. Öyle olunca da, iş dünyasında kimse “tek kişilik ordu” tanımlaması ile tanımlanmıyor. Çünkü, iş dünyası o kadar geniş ve o kadar detaylı ki, bir kişinin bütün herşeyi yapabilmesi diye birşey kesinlikle yok. Olduğunu iddia eden varsa, yapacağı ise başlamadan başarısızlığını garantilemiş olur.

Günümüz dünyasında başarı, ekip işinden geçmekte. Ekip olmayı başarabilen kurumlar, hedeflerine daha hızlı ve güvenli şekilde ulaşabilmekte. Her şeyiyle mükemmel işleyen bir mekanizma halini almakta. Birbirlerini bilen, gören, tanıyan kişilerden oluşmuş bu ekip, gerekli sistemi oturtmuşsa, o ekipten bir kişinin çıkıp yerine başka bir kişinin girmesi bile bu sistemi değiştirmeyecektir.

Ekiplerin en büyük özelliği, yapılacak olan işleri birbirleriyle paylaşmaları ve bunu profesyonel bir ruhla kabullenip, üzerlerine düşen görevi layıkıyla yapmalarıdır. Bir kişi operasyonla ilgilenecek, diğeri pazarlama, bir başkası finansla… Ama, hepsinin ortak özelliği, bir bütünün parçaları olduğunu bilmeleri ve buna göre hareket etmeleri. Yani, “ben olmazsam bu firma iki gün ayakta duramaz” mantığından ziyade, “biz bir takımız ve bu takımda benim de üzerme düşen görevler var. Bu görevleri ihmal edersem, takıma zararı olur” mantığıyla hareket ederler.

Bu mantıkla hareket etmek, özellikle start-up dediğimiz yeni oluşumlarda çok önemlidir. Çünkü, bu yeni oluşum, aslında dünyaya yeni gelmiş bir bebek gibidir. Her ani, her saniyesi özel ilgi ve alaka gerektirir. Nasıl ki yeni doğmuş bir bebeğin büyümesi için anne ve babanın aşırı derecede ciddi ve hassas olması gerekiyorsa, yeni kurulan firmalarda da yöneticilerin aşırı derecede ciddi ve hassas olmaları gerekiyor. Belli noktalarda aşırı derecede fedakarlıklar gerektiriyor. Anne, gece gündüz demeden bebeğinin her türlü ihtiyacını karşılamak için farklı fedakarlıklar yapıyor gibi, firma yönetimindeki ekip de firmanın belli bir seviyeye gelip , kend kendine yeteceği ana kadar farklı fedakarlıklar içine girmesi gerekecektir. Ve bu fedakarlığı sadece bir kişi yapmaz, takımdaki herkes yapar.

İşte bu noktadan sonra, işin sahibi olan kişinin daha dikkatli hareket etmesi gerekecektir. İşi kurarken, nasıl bir takımla yola çıktıysa, bir takım olarak nasıl fedakarlıklar yaptılarsa, her türlü sıkıntı ve problemi beraber karşıladılarsa, işler bir düzene girip, firma kendi kendini götürecek seviyeye geldiğinde, iş sahibi kişinin ilk dönemde yanında olduğu kişileri hiç unutmadan yoluna devam etmesi gerekir. O noktaya kendi başına gelmediğini bildiği ve bunu takım arkadaşlarına hissettirdiği müddetçe, o firma yoluna devam edecektir. Elbette hedef olarak yüksekleri belirlemek, zamanla kadronun genişlemesi ve yenilenmesini gerektirecektir. Bir noktada işin erbabı olan kişilere takımda yer vermek gerekecektir. Ama, kesinlikle yola çıktığı kişileri unutturmamalı ve gözden çıkartmamalıdır.

Bankalar... Bankalar... Bankalar...

2016-02-01T00:01:00.000-05:00

Bankaların, bizim güvenimiz sayesinde ayakta kaldığını biliyor muydunuz? Biz, bankaya güvenerek, kendi paramızı yatırıyoruz, ve bankalar da bu parayı alıp, başka insanlara kredi olarak veriyor ve para kazanıyorlar. Kanunlar çerçevesinde, bankalar ellerinde bulundurdukları paranın kat ve kat fazlasını kredi olarak, talep eden kişilere veriyor. Ve, buna rağmen, hepimiz bankalara verdiğimiz parayı istediğimiz zaman geri alacağımıza dair güven duyuyoruz.

Peki, sizce bu güveni neden duyuyoruz? Yastığımızın altında saklamak yerine, neden bankaya emanet ediyoruz paramızı? Buna verilebilecek birçok cevap var. Kimimiz faiz getirisinden dolayı bankaları tercih ediyoruz. Kimimiz, eğer para elimizde olursa harcayacağımızı düşündüğümüzden, bankada kalmasının daha uygun olacağını düşünüyoruz. Kimimiz nakit taşımaktansa, çek yazmayı veya banka kartıyla ödeme yapmayı kendimize daha rahat görüyoruz. Kimimiz, elektronik bankacılıktan dolayı, suya sabuna dokunmadan, herşeyi elektronik ortamda yapmanın rahatlığını yaşamak istiyoruz. Bu sebeplerin biri veya hepsi, bizim bankacılık sistemini kullanmamıza sebep olmuş olabilir.

Bankalar, dünya ekonomisi için önemli bir yer teşkil etmekte. Bankaların en önemli ve ilk amacı, hesap açarak para yatıran müşterilerinin paralarını ev, araba, iş açma gibi konularda para almak isteyen kişilere ödünç vermektir. Bankada hesap açtığınızda paranız, diğer hesap sahiplerinin parasının da olduğu büyük bir havuzun içine dahil edilir. Çek yazdığınızda, veya banka kartınızı kullandığınızda, kullandığınız miktar bu hesaptan düşülür.

Bankalar, ellerindeki bütün parayı kredi olarak piyasaya veremezler. Bu, merkez bankası rezerv limiti ile engellenir. Şöyle açıklamaya çalışayım bu konuyu: Bankaya 100 tl yatırdığınızda, merkez bankasının rezerv limitinin yüzde 10 öldüğünü farz edersek, o banka 90 tl kredi verebilir demektir. Böylece bu 90 tl, tekrar ekonomiye dahil ediliyor. Genelde, bu 90 tl de, başka bir bankaya yatırılıyor. İkinci banka da, 90 tl’nin yüzde 10’unu rezervinde tutarak, geri kalanını, yani 81 tl’yi tekrar ekonomiye kazandırıyor. Bu şekilde, üçüncü, dördüncü banka diye devam ediyor sistem. Bu sayede, ekonomiye girdisi sağlanan para giderek katlanıyor.

Bankacılık, güven üzerine kurulu bir sistemdir aslında. Paramızı yatırdığımız bankaya, istediğimiz zaman o parayı geri alabileceğimiz konusunda güveniyoruz. Yazdığımız ve karşılığı olan çeklerimizin ödeneceği konusunda güveniyoruz. Tam olarak kavrayamadığımız konuysa, bankalar, ellerinde bulundurdukları paradan çok daha fazlasını kredi olarak veriyorlar. Her ne kadar bu ürkütücü bir durum olsa da, ne zaman bankaya gitsek ve paramızı istesek, paramızı bize veriyor. Ama, bir anda, herkes bankaya gidip, parasını çekmeye kalksa, işte o zaman problem yaşanabilir. Güven üzerine kurulu bir düzen olduğu için, bankaların bu güveni suiistimal ihtimalini engellemek amacıyla, bankalar devlet tarafından çok sıkı bir denetim altında çalışır.

Bankalar da normal bir ticari işletmedir. Sattıkları ürünse para. Kredi olarak verdikleri faiz oranı, parasını yatıranlara verdikleri faiz oranından yüksek olduğu için, aradaki farktan da para kazanmakta bankalar. Kredi verme, bankalar için bir risk taşımakta, çünkü o parayı geri alıp alamayacaklarını tam olarak bilemiyorlar. Bu yüzden, verilen kredi ne kadar riskliyse, faiz oranı da o kadar yüksek oluyor. Faiz geliri haricinde, bankalar sunmuş oldukları hizmetlerin karşılığında da bir ücret alıyorlar. Bu da, gelir kalemlerinden birini oluşturuyor.

Peki, paramız bankada ne kadar güvende? Türkiye’de Merkez bankası ve BDDK (Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurulu) bankaları yakından takip edip, sıkı bir şekilde gözetlemekte. Bu da, bankaların herhangi bir konuyu suiistimal etmesini engelliyor. Türkiye’de 100.000 tl’ye kadar bankada olan para devlet garantisinde. Bunun sebebi de, herhangi bir durumda insanların panikleyip, bir anda bankalara giderek parasını çekmeye çalışmasını engellemek. Böyle bir alternatif çözüm olmasa, insanlar banka ile ilgili bir sorun duysa, hemen bankaya gidip parasını çekmek isteyecek ve bu da bankanın batmasına yol açabilecekti.

Bankaların, vermiş oldukları kredileri geri alamama gibi bir riskleri olduğundan bahsetmiştik yukarıda. Bankalar, bu risklerini en düşük seviyede tutmak için, kredi vermeden önce kendi çalışmalarını yapıp, herhangi bir hata yapmamaya çalışırlar. Tarihte, bankalar bu araştırmalarını kendi çabalarıyla halleder, kredi almak isteyen kişinin durumunu öğrenmek için piyasadan bilgi toplamaya çalışırdı. Daha sonra, kredi raporlama sistemi geliştirildi ve bankalar kişi hakkında on bilgiyi bu raporlardaki bilgilere bakarak öğrenmeye başladılar. Her ne kadar dört dörtlük bir sistem olmasa da, bankaların işini ciddi derecede kolaylaştıran bir sistem haline geldi bu raporlama sistemi. ABD’de Experian, TranUnion ve Equifax olmak üzere üç ana kredi raporu firması varken, Türkiye’de Kredi Kayıt Bürosu var.

BÜYÜMÜŞ DE KÜÇÜLMÜŞ ÇOCUKLAR

2016-01-27T08:20:00.002-05:00

Mal sahibi

Mülk sahibi

Hani bunun ilk sahibi?

Mal da yalan

Mülk de yalan

Var biraz da sen oyalan…

Evet, dünya aslında doğum ve ölümden ibaret. Türkiye’nin en köklü firması olan Koç holdingin en tepedeki sorumlusu Mustafa Koç, geçirdiği kalp krizi sonucunda aramızdan ayrıldı. Allah taksıratını affetsin, mekanını cennet eylesin ve geride kalanlarına sabır nasip etsin. Binlerce kişiye istihdam sağlayan, ve başa geçtiği günden bugüne kadar Koç markasını her yönden daha ileriye taşıyan Mustafa Koç, Türkiye’de izler bırakarak vefat etti. Dedesi gibi prensip sahibi olan Mustafa Koç için dergimiz çok kısa bir zaman diliminde içeriği bol özel bir dosya hazırladı. Bu dosya ile, eminim Mustafa Koç’u daha da yakından tanıma fırsatı bulacağız. Ne yazık ki, değerini ancak öldükten sonra anlıyoruz.

Ölüm, her ne kadar dünyanın bir gerçeği de, olsa, geride kalanlar için hayat devam ediyor ve yaşama dört elle sarılmaya devam etmeliyiz. Hayatımızı sağlkli ve güvenli bir şekilde devam ettirebilmemiz için de, özellikle finansal yönden her zaman kontrol edilebilir bi yapıda olmamız gerekir. Fakat, unutmamamız gereken bir önemli husus da, bugünü düşündüğümüz kadar, yarınlarımızı da düşünerek hareket etmeli ve finansal yapımızın yarın da iyi durumda olması için elimizden geleni yapmamız gerekir.

Yaşımız ilerledikçe, acaba kimseye muhtaç olur muyuz? diye düşünmeliyiz ve eğer böyle bir düşüncemiz yoksa, en kısa zamanda bu soruya cevap bulmaya çalışmalıyız. Yasınız kaç olursa olsun, ilerisini için düşünmek hiç bir zaman geç değildir. Özellikle 55-60 yaş sonrası için ne kadar erken para biriktirmeye başlarsak, o kadar faydasını görürsünüz. Plan programınızı yaptığınızda, zamanı geldiğinde ev sahibi de olursunuz, araba sahibi de, iş sahibi de. Hatta bunlar hallolduktan sonra, emeklilik dönemini de sorunsuz ve huzur içinde geçirirsiniz.

Gelecekle ilgili olan endişelerinizi bertaraf ettikten sonra, asıl geleceğinizi de düşünmeye başlamanız gerekir. Çocuklarınız, sizin en önemli geleceğiniz ve özellikle finansal konularda yeterli eğitimi almalarını sağlamanız gerekir ki, sizden sonra kendi ayakları üstünde durabilsin ve kimseye muhtaç olmasınlar. Bu eğitime de ne kadar erken başlarsanız o kadar uygun olur.

Çocuklarınız, buyurken karakteristik özelliklerini sizden alırlar. Bu özelliklere, ister inanın ister inanmayın, paraya bakış açınız da dahil. Yani, size rol model olarak gören çocuklarınız, paraya karşı olan tavrınızı da hayatlarına kopyalarlar. Siz, ne yapıyorsanız, veya yapmıyorsanız, aynısını yaparlar. Bu yüzden, kendi yaşantımıza dikkat ettiğimiz kadar, çocuklarımıza ne öğrettiğimize, nasıl bir model olduğumuza da dikkat etmeliyiz.

Çocuklar genel manada para konusunda yapmaları ve yapmamaları gereken noktaları öğrenmeye meyıllı olsalar da, çoğunlukla aile içinde para pek fazla konuşulmaz. Oysa, ilkokul dönemlerine gelmiş çocuğunuzla yavaş yavaş maddi konularda, para konusunda küçük küçük konuşmalara başlamanız, ilerisi için çok verimli olacaktır, çünkü çocukların değer yargıları 9-10 yaşlarında başlar.

Çocuklarınıza ilk öğreteceğiniz nokta; her bütçenin bir sınırı olduğudur. Yani, bir şey yapacaksanız ve bu iş için bütçe ayırdıysanız, o bütçeden fazlasını kullanmamak gerektiğini hem anlatarak, hem de yaşayarak göstermelisiniz. Aksi durumda, bütçenizi aşar ve borçlarınırsanız, çocuklarınız için bütçenin bir manası kalmayacak ve kafalarında bütçeyi aşıp, olması gerekenden fazla harcamakta, borçlanmakta bir beis yoktur fikri oluşacaktır. Bu fikrin başka bir tezahürü da, kendi kendini dizginleme ihtiyacı hissetmeme olarak da ileride gösterebilir. Fuzuli masrafa girdiğini farketmemek, cebindeki bütçeye göre hareket etmemek manasına gelir. Oysa, ileride daha rahat ve keyifli bir yaşam sürebilmek için, çocukluk ve gençliğimiz döneminde biraz kısıtlı yaşayarak, ileriye dönük birikim yapmaya başlamalı. Çocuğunuz, bu ayki bütçenizde olmayan birşey isteyebilir, ve siz de bütçeniz için beklenmedik bir istek olduğunu, belki önümüzdeki aya veya bir sonraki aya alabileceğinizi açıklarsanız, çocuğunuzda bütçenin önemi ve değeri anlaşılacaktır.

Çocuklarınıza öğreteceğiniz ikinci nokta; kendi özgüvenlerinin para ile ölçülemeyeceği. Bu noktada biraz dikkatli davranmanız gerekiyor, çünkü sizin takınacağınız tavır, çocuklarınızın özgüvenleriyle birebir alakalı konumda olacak. Çocuklarınıza, ödül niyetine, yaramazlık yapmadıkları için veya kardeşleriyle kavga etmedikleri için para verirseniz, kendi hareketlerini para ile ölçmeye başlayacak ve özgüvenleri bu yönde gelişecektir. Bunun yerine, çocuklarınız bir başarı elde ettilerse, mesela ders notları iyiyse, bunun karşılığında ödül olarak para vermeniz, çocuklarınızın bir çalışma, bir efor karşılığında para kazanmayı öğrenmelerini sağlamış olursunuz ve bu yönde özgüvenleri gelişir.

Çocuklarınıza öğreteceğiniz üçüncü nokta; parayı elde etmek için çalışmak gerektiği. Çocuklarınıza harçlık vermeniz doğaldır, ama aynı zamanda çocuklarınıza harçlıklarından biraz daha fazla para kazanma imkanı sağlarsanız, erken yaşlarda etik bir şekilde para kazanmayı öğrenmeye başlamış olurlar. Armut pis, ağzıma düş gibi bir durumla hayatları boyunca karşılaşmamaları için, bu nokta büyük önem arzetmekte.

Çocuklarınıza öğreteceğiniz dördüncü nokta; planlama. Akıllı bir para yönetimi, ister çok yüksek rakamlarda gelire sahip olunsun, isterse haftalık 100 lira harçlık olsun, devamlı masrafları kontrol altında tutmaktan geçer. Yani, anne baba olarak, çocuklarınıza eğer hafta sonunda harcayabilecekleri bir miktar para kalsın istiyorsanız, planlamanın çok önemli olduğunu öğretmelisiniz.

Dışarıda yemek yemek bu konu için güzel bir örnek olabilir. İşlerinin yoğunluğundan dolayı evde yemek yapamayan ebeveynler, genelde haftada bir kaç akşam ya eve sipariş verirler, veya dışarıya yemek yemeye giderler, çünkü evde yemek yapamayacak kadar yorgundurlar. Bu davranış, çocuklara para biriktirebilmek için gerekli zamanı ayırmamayı öğretir. Bunun yerine, haftalık yemek planı yaparak, ve de uygulayarak, çocuklarınıza ne evde ne yemek istedikleri konusunda söz hakkı vermiş olursunuz. Ayrıca, dışarıda yemek yemek, beklenen birşey olmanın yerine, özel ve süpriz bir gece manasına bürünecektir.

Kredi Raporu ve Skorunun Hayatımızdaki Önemi

2015-12-22T09:26:00.003-05:00

Yolda yürürken, karşıdan gelen bir kişi, size gülümseyerek selam verse, ne yaparsınız? İnsani bir reflex olarak, siz de gülümser ve aynı içtenlikle selam verirsiniz. Muhtemelen, size selam veren kişiyi bir daha görmeyeceksiniz, o da size görmeyecek. Yani, günlük yaşantınızda, üç saniyelik bir selamlaşma ile kısıtlı bir iletişim yaşadınız. Ve, sonra, emin adımlarla yolunuza ve gününüze devam edeceksiniz.

Peki, bu size selam veren kişi, ayak üstü sizinle konuşmak istese? Hani, yeni tanışmış olmanın verdiği bir merakla karşılıklı birkaç soru sorup, birbirinizi daha iyi tanımaya çalışabilirsiniz. Bütün bunlar, sosyal bir varlık olan insan için normal hareketler olarak kabul edebiliriz.

Peki, aynı kişi, o gün, o esnada sizden bir miktar borç isterse?

İşte dönüm noktası… Karşınızdaki kişiyi daha yeni tanıyorsunuz… Ne iş yaptığı konusunda bir fikriniz yok… Kendi işini mi yapıyor? Yoksa, maaşlı olarak bir yerde mi çalışıyor? Geri ödeyecek mi? Ödeyebilecek mi? Bu borcun haricinde başka borçları var mı? Her ay karşılaması gereken yükümlülükleri var mı? Bir anda, birçok soru kafanıza gelir, ve muhtemelen de borç varmezsiniz.

Yukarıda anlattığım senaryoyu, bugün dünyanın her yerinde, biraz farklı da olsa, yaşayanlar var desem, inanır mısınız? İnanabilirsiniz, çünkü hergün, milyonlarca insan, şu veya bu sebepten dolayı, hiç tanımadığı, bilmediği insanlardan gidip borç istiyorlar. Evet, dünyanın her yerinde, bankalara insanlar gidiyorlar ve kredi istiyorlar.

Bankacılık sistemi ilk çıktığında, bankalar kredi vermeden önce ciddi bir bilgi araştırmasına, bugünün deyimiyle istihbarat çalışmasına giriyorlardı. Referanslar araştırılıyor, piyasadan bilgi toplanılmaya çalışılıyordu. Çünkü, banka para satmak isterken, riskini de en aza indirmek istiyordu. Bu yüzden, toplayabildiği kadar bilgiyi toplayıp, ona göre bir karar almaya çalışıyorlardı.

İlk olarak ABD’de ortaya çıkan bir sistem, bankaların işini biraz olsun kolaylaştırmaya yönelik bir adım oldu. Bu sistemde, bütün bankalar, müşterilerinin bilgilerini bir havuzda toplayacak, bütün bu bilgiler talep edildiğinde bir araya getirilecek ve rapor olarak talep eden kuruma verilecekti. Bu sisteme kredi raporu sistemi denildi. Bu sistemi William Fair ve Earl Isaac 1956’da geliştirdi. Kurdukları firmaya Fair, Isaac and Company adını verdiler, kısaca FICO olarak adlandırıldılar. Bundan böyle kredi raporu FICO raporu, kredi skoru da FICO skoru olarak bilinir oldu. Türkiye’ye yansıması 1995 yıllarında oldu ve bankacılık sistemimize KKB, yani Kredi Kayıt Bürosu olarak girdi. Şimdilerde kredi notu olarak da, herkesin bildiği Fındeks skoru kullanılmaya başlandı.

Kredi raporu ve notu, insanların her ne kadar finansal hayatlarındaki bilgileri içerse de, normal hayatı da etkileyen önemli bir gösterge. Bir nevi karakter göstergesi. Bir insanın verdiği sözleri yerine getirip getirmediğini gösteren, aldığı borcu ödeyip ödeyemeyeceğini gösteren önemli bir belge aslında kredi raporu. Eğer bir insane, kredi raporunu bilir ve onu titiz bir şekilde lekesiz tutmaya çalışırsa, zaten güvenilir ve borcunu ödeyebilir bir insan olmaya çalışıyor demektir. Bu da, çoğu zaman boyunu aşmayacak borçlanmalara girmesini sağlar. Boyundan büyük işlere kalkmaz, çünkü altından kalkamayacağı bir yük, ileride hem kendisini hem de kredi raporunu negatif yönde etkileyecektir. Bu noktada imaj işin içine giriyor. İmajını zedelemek istemeyen kişi, özellikle finansal konularda çok daha titiz olacaktır.

Öbür taraftan, imajını önemsemeyen bir kişi, çok fazla düşünmeden hareket edebilir ve altından kalkamayacağı yükümlülüklerin altına girebilir. Aldığı borçları ödeme zamanı geldiğinde ödeyemezse, kredi raporunda lekeli bilgi olarak işlenir ve bundan sonra, ne zaman bir bankadan krediye başvursa, bu rapora bakılır ve ona göre kredisine onay verilmez.

Dizili bir domino taşı gibi düşünürseniz, bu küçük rapor ve not, aslında genel olarak ele alındığında bir ülkenin de profilini ortaya koyar. O ülke için de bir kredi raporu ve notu oluşur. Bunu da düşündüğünüzde her ne kadar küçük gibi görünse de, kredi raporu ve notu aslında ekonominin temel taşı gibidir.

EkoTürk Programı - Rusya İle İlişkiler

2015-12-10T10:19:00.001-05:00

EkoTürk Programı 1. Bölüm

EkoTürk Programı 2. Bölüm

ABD 2016

2015-11-25T05:08:00.000-05:00

Her demokratik ülkede olduğu gibi, ABD'de de başkanlık seçimleri yaklaşıyor. 8 Kasım 2016'da, Amerikan vatandaşları, 2020'ye kadar Amerika'yı yönetecek olan başkanlarını seçecek. ABD'de başkan olabilmek için üç şart var; son 14 senedir ABD'de yaşıyor olmak, 35 yaş üstü olmak ve ABD'de doğmuş olmak. Bu üç şartı yerine getirebilen her ABD vatandaşı, başkan olmak için adaylığını koyabiliyor. Demokrat ve Cumhuriyetçi olmak üzere iki ana parti var ABD'de. Vatandaşlar, önce partiyi başkanlık yarışında temsil edecek kişiyi seçmeleri için delegeleri seçiyorlar. Bu delegeler, daha sonra, parti başkanını seçiyor. Bu parti başkanı daha sonra seçim kampanyasına başlıyor. Her eyalette, kendisini destekleyip seçecek olan delegeyi destekliyor. İşte 8 Kasım'da bu delegeler seçiliyor. Bu delegeler, Ocak 2017'de başkente gidip, 4yıl boyunca ABD'yi yönetecek başkanı seçiyor.

Yani, ABD'de vatandaşlar başkanı değil, başkana oy verecek olan delegeleri seçiyorlar. Buna, dünyada temsili demokrasi deniyor. Vatandaşlar, başkanlık seçiminde kendilerini temsil etmesi için, delegelere kendileri adına oy verme hakkı veriyor. Bu delegelere "electoral college" deniliyor ve toplamda 538 tane Electoral College var. Başkanlık yarışında kim daha fazla electoral college toplarsa, o başkan seçiliyor. Her eyaletin kendi nüfusuna göre electoral college sayısı var. California'da bu sayı 55, Pennsylvania'da 20, Florida'da 29 tane. Son seçimde Obama, toplam 538 electoral College'den 332'sinin oyunu kazanarak Mitt Rommey'e karşı 4 sene daha başkan olmaya hak kazanmıştı. Anayasanın 22. maddesine göre, iki dönem üst üste başkanlık yapmış kişi, üçüncü dönem için adaylığını koyamıyor. Bu maddeden dolayı Barack Obama artık ABD başkanı olamayacak.

ABD'de her iki senede bir seçim olur. Milletvekilleri iki senede bir, Başkan dört senede bir ve Senatörler de altı senede bir seçilirler. Milletvekili sayısı, bulundukları eyaletin nüfusuna göre değişiklik gösterirken, her eyaleti 2 senatör temsil eder, ki bu rakam 100'e denk gelir. Son seçimde 438 milletvekili seçilerek başkente gitmişti. 2010 seçimlerinde demokratlar ciddi bir darbe almıştı. Cumhuriyetçiler, demokratlardan 63 milletvekili ve 6 senatör koltuğunu kazanmıştı. Böylece, 16 yıl sonra, Cumhuriyetçiler ilk defa senatoyu temsil etme hakkı kazanmıştı.

2016 seçimleri için demokratlardan adaylığını ilk Hillary Clinton açıkladı. Daha sonra sırasıyla Bernie Sanders, Martin O'Malley, Lincoln Chafee, Jim Webb, Lawrance Lessig adaylıklarını açıkladılar. Webb ve Chafee daha sonra adaylıktan çekildiler. Demokrat seçiminde Clinton ve Sanders çekişecek gibi görünüyorlar.

Cumhuriyetçilerin aday adayları da sırasıyla: Ted Cruz, Rand Paul, Marco Rubio, Ben Carson, Carly Fiorina, Mike Huckabee, Rick Santorum, George Pataki, Lindsey Graham, Rick Perry, Jeb Bush, Donald Trump, Bobby Jindal, Chris Christie, Scott Walker, John Kasich ve Jim Gilmore. Perry ve Walker daha sonra adaylıktan çekildiler. Başkan aday adaylarının toplayabildikleri bağışlar, seçimlerin sonucunu da etkiliyor. Kim, ne kadar çok para toplayabilirse, seçimi kazanma ihtimali de o kadar artıyor. Şu anda, demokratlardan en fazla para toplayabilen Clinton'ken, cumhuriyetçilerden de Bush. İşte rakamlar:

Adaylar (milyon dollar)
Tüm adaylar 269.5
Cumhuriyetçiler 147.3
Demokratlar 122.2
Clinton (D) 76.1
Sanders (D) 41.2
Carson (R) 31.3
Cruz (R) 26.4
Bush (R) 24.8
Rubio (R) 13.6
Paul (R) 9.3
Fiorina (R) 8.4
Walker (R) 7.4
Trump (R) 5.7
Graham (R) 4.7
Kasich (R) 4.4
Christie (R) 4.2
Huckabee (R) 3.2
O'Malley (D) 3.2
Perry (R) 1.3
Jindal (R) 1.2
Lessig (D) 1.0
Santorum (R) 1.0
Webb (D) 0.7
Pataki (R) 0.4

Daha yarışın başında sayılırız. Fakat, gün geçtikçe yarışın kızışacağı da kesin. Şimdilik partilerin adaylarının belirlenmesini bekliyoruz. Adaylar netleşiniz yarışın alacağı şekil biraz daha ortaya çıkacaktır. Bakalım iki dönem demokrat, iki dönem cumhuriyetçi kuralı bu seçimde de işleyecek mi?

Serpin Alparslan ile Söyleşi

2015-10-01T12:58:00.001-04:00

Borçsuz Hayat - 7

2015-10-01T07:55:00.001-04:00

Gelirlerimizi artırmaya ne dersiniz?

Paramızı, yani finansal hayatımızı şekillendiren iki veri vardır; gelirler ve giderler. Giderlerimizi kontrol etmeye çalışır, isteklerimizi erteleyip, önce ihtiyaçlarımızı karşılamaya gayret ederiz ve gider bölümüne ciddi emek harcariz. Ama, gelir konusuna gelince, aynı hassasiyeti göstermeyiz. Oysa, finansal hayatımızı ikisi de aynı derecede etkiliyor.

Finansal olarak problem yaşayan bir kişiyle karşılaştığımızda, ilk olarak giderlerine odaklanır ve paralarını en uygun hangi şekilde tasarruf etmeleri üzerine eğiliriz, ki gerçekten önemli bir nokta ve kesinlikle göz ardı edilmemeli. Ama, nedense gelir bölümüne çok fazla dikkat etmeyiz. Bunun karşılığında da, belki de o kişinin ekstra gelir elde edebileceği bir nokta varken, üzerinde hiç düşünülmediğinden dolayı, büyük bir fırsatı da kaçırmış oluruz.

Çoğu zaman, bütçenizi ne kadar kısarsanız kışın, yeterli miktarda geliriniz yoksa, durumunuzda pek bir değişiklik olmayacaktır. Hedeflediğiniz noktaya ulaşmak için, ekstra bir gelire ihtiyacınız olabilir ve bu ekstra gelir olmadan, gerekli adımları atamayabilirsiniz. Bu adımlar borçlarınızı azaltmak olabilir, ileriye dönük yatırımlarınız için para biriktirmek olabilir, ev veya araba krediniz varsa, onları ödemek olabilir. Ama, bunları sadece ekstra bir geliriniz varsa yapabilirsiniz. Ekstra gelir olmadığında, öldüğünüz yerde sayıp durursunuz. Öyleyse, gelirlerinizi artırmanın yollarını araştırıp, bulalım.

Başlamadan önce sorayım; şu anda rahat bir işte çalışıyor musunuz? Devamlı bir geliriniz var mı? Rahat bir işte, devamlı geliriniz olduğu halda çalışıyorsunuz, ama içiniz rahat değil ve yapmak istediğiniz bazı şeyleri yapamıyor gibi hissediyor musunuz?İçinizde yapmak istediğiniz ama yapamadığınız bir hevesiniz, hobiniz, bir yeteneğiniz var, ama işinizden dolayı bu heves, hobi veya yeteneğinize eğilemiyor musunuz?

Eğer, yukarıda sıraladığım sorularda kendinizi görüyorsanız, biraz daha detaya girelim ve bakalım nelerle karşılaşacağız?

Çalıştığınız işin size gerçek maliyetini hiç merak ettiniz mi?

Hiç hesapladınız mı? Eğer işinizi seviyorsanız ve sadıksanız, günde minimum 8 saatinizi ısınize ayırıyorsunuzdur. Ve, çalıştığınız yerde, yeteri kadar insan yoksa, bu 8 saat belki de 10-12 saate kadar da üzüyordur. Yani, saate vurduğunuzda, yapmış olduğunuz işin karşılığında düşük bir ücret alıyorsunuz. Bunu hesapladığnızda, belki de ikinci bir iş sizin için daha faydalı olacaktır. Kimse bilemez gerçi, ama belki de ileride yanda yapmış olduğunuz ikinci iş, zamanla sizin ilk işiniz haline de dönüşebilir.

Hobiniz var mı?

Hepimizin küçüklükten kalma veya sonradan edinme, severek yaptığımız, yaptığımızda da iç huzuru sağlayan, ama zaman yetersizliğinden bir türlü vakit ayıramadığımız bir hobimiz vardır. Eğer zaman yetersizliği, hobinizle ilgilenmenize ve ekstra gelir elde etmenize engelse, hobiniz için nasıl zaman ayırabileceğinizi anlatayım. İlk olarak, iş yerinde geçirdiğiniz zamanı inceleyin ve daha kısa zamanda daha üretken nasıl olabilirsiniz, inceleyin. İş arkadaşlarınızla gereksiz muhabbet ederek zamanınızı harcadığınız oluyor mu? Ekstra çalışma saatleri için kendinize bir sınır çiziyor musunuz? İşinize 1 veya 1,5 saat erken gidebilir misiniz? Dünyadaki herkesin olduğu gibi, sizin de gün içinde sadece 24 saatiniz var ve bu 24 saati nasıl dilimlere ayıracağınıza sadece siz karar verebilirsiniz. İşinizin haricindeki saatleri de organize edebilirseniz, hobinize ayırabileceğiniz bir zaman bulabilir ve yavaş yavaş hobiniz üzerinde çalışıp, ekstra bir gelir elde etmeye başlayabilirsiniz.

Ücret almadan yaptığınız işler var mı?

Muhtemelen birçok kişinin ihtiyacı olabilecek bir yeteneğimiz vardır ve biz bu yeteneğimizi ailemize, arkadaşlarımıza ve ailemizin ve arkadaşlarımızın arkadaşlarına için ücretsiz bir şekilde hizmet olarak sunarız. Kötü birşey değil bu, gönlü bol olmak, cömert olmak güzel birşeydir. Ama, bu yeteneğiniz karşılığında bazen bir ücret almak kimseyi rencide etmez. Çok yakın arkadaşlarınızdan ve ailenizden almayabilirsiniz, ama yakınlık derecesi azaldıkça, vermiş olduğunuz hizmet ve o iş için ayırdığınız zamanın karşılığını almanız, size ekstra bir gelir kapısı olacaktır. Küçük bir kartvizit hazırlayıp, daha önceden ücretsiz olarak hizmet vermiş olduğunuz kişileri de referans olarak gösterdiğinizde, az da olsa damlamaya başlayan bir ek geliriniz olacaktır.

Kontrat usülü çalışmayı düşündünüz mü?

Çalışmış olduğunuz işi çok seviyor ve keyif alıyor olabilirsiniz. Bu, çalışan kişiler için bulunmaz bir rahatlıktır. Sevmeden ve keyif almadan çalışmak da eziyet gibidir. Sevdiğiniz işte kazanmış olduğunuz tecrübe ve birikimi, sizin bu özelliğinizden faydalanmak isteyen kişilerle paylaşabilir ve bu sayede ek gelir elde edebilirsiniz. Bu tecrübe ve birikimi, aynı sektöre yeni girmiş kişilere eğitim olarak aktarabilir ve buradan kazandığınız parayı ihtiyacınıza göre kullanabilirsiniz.

Bir konuda uzman olun.

Çevrenize bakın ve insanların neye ihtiyacı olduğunu gözlemlemeye çalışın. Ve bu ihtiyaç üzerine kendinizi geliştirin ve o konunun uzmanı olun. Kendinizi geliştirdiğiniz bu konu üzerine yavaş yavaş etrafınıza kendinizi tanıtmaya başlayın ve o konuda sorusu olan kişilerin gittiği uzman kişi ölün. Yeterli sayıda kişi, sizi uzman olarak görmeye başladığında, artık ekstra bir gelir imkanınız daha var demektir ve rahatça vermiş olduğunuz uzmanlık bilgisi için ücret talep etmeye başlayabilirsiniz.

Gördüğünüz gibi, biraz düşününce, kısıtlı gelirinizi biraz daha arttırabilmek için yeteri kadar imkan var. Bütçeniz gerçekten ekstra bir desteğe ihtiyacı varsa, yukarıda bahsettiğim konuları düşünün ve hayatınızda yer edinmesini sağlayın. Daha önce de dediğim gibi, belki bugün bir ek gelir olsun diye başladığınız hobiniz, yeteneğiniz yarın sizin birinci gelir kapınız olabilir.

Sosyal Medya ve Sosyal Sorumluluk

2015-08-25T10:45:00.000-04:00

Bu ay "Borçsuz Hayat" yazı dizime ara verip, farklı bir konuda hem fikirlerimi, hem de son bir ayda Yaşadığım tecrübeyi sizlerle paylaşmak istiyorum. Konunun bir bölümü, aslında tüm Dünya'da son bir kaç senedir güncel olan sosyal medya ile ilgili. Diğer bölümü de, insanlığın var oluşundan beri hayatın bir parçası olan sosyal sorumlulukla ilgili.

Sosyal medyanın Gücünü tam olarak bilemiyoruz. Güçlü olduğu konusunda herkes hemfikir, ama Gücü'nün Sınırı nereye dayanıyor, net bir bilgimiz yok. Özellikle Twitter ve Facebook bu konuda dünyada Öncü durumda. Maddi olarak baktığımızda, hem Twitter hem de Facebook bu sosyal medya gücü sayesinde çok ciddi paralar kazanıyor. Büyüklü Küçüklü bütün firmalar, bir şekilde bu platformlarda aktif bulunmak istiyorlar. Hatta, bu mevzuda kendi bünyelerinde ekip kurup, sadece sosyal medya aracılığıyla dünyaya isimlerini duyurmaya çalışıyorlar. Demek ki, sosyal medyanın hem reklam, hem pazarlama, hem de halkla ilişkiler yönü var. Ve büyük küçük her firma bunu kullanmak istiyor.

Ama, dünyada Herşeyin para olmadığını da biliyoruz. Para, ihtiyaçlarımızı karşılamak için bir araç olmaktan öteye gitmemesi gerekiyor. Sokaktan herhangi bir Kişiyi çevirip, bu dediğimi söylesem, tamamen katılırlar. Ama, bugünün kapitalist sisteminde, insanlar hep harcama ve tüketmeye yönlendirildikleri için, ayaklarını yorganına göre uzatamayıp, altından kalkamayacağı borçların altına gireninden, 10 yaşındaki çocuğuna milyon Dolarlık tekne alıp, hediye edenine kadar çok geniş bir yelpazede Örnekler bulabiliyoruz.

Sadece Türkiye'de değil, dünyanın her yerinde yeme, içme, harcama ve tüketme kültürüne boyun eğmiş çok geniş bir kitle var, ve bu Kültüre boyun eğdiklerinden haberdar değiller. Böyle bir hastalığa tutulduklarını da bilmiyorlar. Yani, Hastalığı Teşhis dahi edemiyorlar. Tabi bu Bahsettiğim olay herkes için geçerli değil. Böyle bir Hastalığın farkında olan ve kendi Çapında buna Kültür'e karşı parayı amaç olarak değil de, araç olarak gören, görmeye çalışan ve çevresine de göstermeye çalışan insanlar da var. Dil, din, Irk ayırımı yapmadan, bu çeşit insanların dünyanın her ülkesinde olduğunu çok rahat belirtebilirim. Ve, kendi ülkelerinde sivil toplum kuruluşları olarak organize olmuş ve bu yönde ellerinden geleni yaptıklarına da eminim.

Bu girişi yaptıktan sonra, son bir kaç aydır gözlemleyip, yakından takip ettiğim bir olayı hem kaleme almak, hem de paylaşmak istiyorum. Sosyal medyanın, isimsiz sosyal sorumluluk kahramanları diye adlandıracağım bu kişiler, ellerinden geldikçe, amatör ruhla bir araya gelip, Çevrelerine faydalı olmaya çalışıyorlar. Farklı dünyaların insanları, kendi düşünce yapıları çerçevesinde nasıl Yaparım da, insanlığa faydalı olurum düşüncesinin derdine düşmüş, parayı araç olarak kendisine Köle etmiş bu kişilerin hepsini Tanıma Fırsatım olmadı, ama bir tanesinin çekirdekten büyümesine Şahit oldum.

Sosyal medyanın "Hayırda Yarışanlar" grubu, benim yakından takip edip, ilgiyle takdir ettiğim bir Oluşum. Tamamen sosyal medya aracılığıyla oluşmuş ve sosyal medya menşe'li olarak gelişmiş bir grup.

Hikayesi aslında trajik olduğu kadar, bir Ölür bin diriliriz'in canlı Örneği. Bir ilkokul öğretmeni olan Yunus Öğretmenin, Muş'un bir köyünde geçirdiği süre boyunca öğrencileriyle beraber başından geçen hem güzel hem kötü olayları, kendi samimi ortamında paylaşımlarıyla Başlıyor herşey. Öyle ki, Yunus öğretmeni takip eden herkes, o okulda okuyan her öğrenciyi tanıyor ve biliyor hale geliyor. Sonra, Yunus Öğretmenin çocukları hikayeler yazmaya Başlıyor. Ve peşinden, bu hikayelerin kitaplaştırılması Gündeme geliyor ve üzerinde çalışmalar Başlıyor. Yunus Öğretmenin facebook'taki takipçileri de, her paylaşımı ilgiyle takip ediyor, beğeniyor, yorumlar yapıyor.

Sonra, Birgün Yunus Öğretmenin bir Mesajı, bütün takipçilerini üzüyor. Öğrencilerinden biri, adı Şehadet, gölete Düşen Kardeşini kurtarmak için arkasından atlıyor, ama ne yazık ki, iki KARDEŞ de kurtulamıyor ve boğularak ölüyorlar. Yunus öğretmen ve takipçileri çok üzülüyor. Yunus öğretmen, Öğrencisi Şehadet için, Afrika'da bir su kuyusu açmak istiyor ve takipçilerine bu fikrini açıyor. Bir hafta gibi bir sürede bir su kuyusu için gerekli miktar (11.000 TL) toplanıyor. Hem de, kişi başı sadece 5 veya 10 TL gibi bağışlarla. Ama, bu noktada kalmıyorlar ve "Hayırda Yarışanlar" diye toplanıp, aynı HIZLA Afrika'da su kuyuları açmayı hedefliyorlar. Şimdilerde hedef olarak Afrika'da yetimhane inşa etmeyi düşünüyorlar.

İşte sosyal medya, işte sosyal sorumluluk...

(Yunus Öğretmene Facebook aracılığıyla ulaşmak isterseniz Yunus Irklı diye arayabilirsiniz.)

Borçsuz Hayat – 6

2015-08-07T05:13:00.001-04:00

İnsanın karakteri, cebinin durumunu birinci dereceden etkiler. İnsan karakterindeki güçlü ve zayıf yanlar, finansal anlamda alınan kararlar konusunda ciddi bir etkiye sahiptir. Garip, ama gerçek. Ve, insanlar, karakterlerinin yapısıyla finansal yapılarını bağdaştırmadıklarından, bu konu üzerine fazla düşünmezler. Ne zaman maddi sıkıntıya girsek, hemen finansal olarak güvendiğimiz ve maddi sıkıntılarını aşmış bir kişiye gider, ondan yol göstermesini, bilgi vermesini isteriz. Çünkü, bizim gözümüzde, o kişinin uyguladığı metodu biz de uygularsak, biz de onun gibi başarılı oluruz. Ama, o kişinin karakter yapısıyla, bizim karakter yapımızın da uyuşması gerekir. Farklı karakter yapısında olanların, aynı metodu uygulayarak aynı sonuca ulaşmaları biraz zor. Mesela, iyimser, kendine güveni yüksek olup ve devamlı alış veriş yapan birisi değilseniz, aldığınız borcu geri ödeme ihtimaliniz çok yüksek. Bunun gibi karakter yapılarını göz önüne alırsak, kendi karakter yapımızı öğrenmemiz, borçlarımızı kapatmamızda faydalı olacaktır.

Yani, borç ödeme stratejisi, sadece faiz oranı ve borç miktarından ibaret değil. Sadece bu iki bilgiyi baz alırsak, önümüze iki tane yol çıkıyor; borç ödemeye ya faiz oranı en yüksek olandan ödemeye başlanacak… veya, en yüksek borçtan başlanacak.

Eğer duygusal bir karakteriniz varsa, çok sabırlı değilseniz ve cesaretiniz çabuk kırılıyorsa, düşük miktarlı borçlarınızdan başlamanız daha uygun olur. Böylece, hem bir borcunuzu kapatmanın keyfini yaşarsınız, hem de sabrınızı fazla zorlamadan, cesaretinizi kırmamış olursunuz. Böyle küçük başarılı borç kapatmalarınız, uzun vadede yüksek limitli borçlarınızı kapatmada yardımcı olacaktır. Borç kapatma, uzun soluklu bir maraton olduğundan, aralarda bu küçük başarılar, motivasyonunuzun artmasına sebep olacaktır.

Fazla duygusal değilseniz, sabırlıysanız ve cesaretiniz de kolay kolay kırılmıyorsa, o zaman yüksek faizli borçlarınızdan başlayabilirsiniz. Sizin için önemli olan, adım adım da olsa hedefe ulaşmanız. Kısa dönem başarıları motivasyon olarak sizi pek etkilemeyeceğinden, yüksek faizli borçlarınızın hedefinizde olmasında bir mahsur yok.

Eğer ay sonunda iki yakanızı bir araya getirmekte zorlanıyorsanız, gelirleriniz kısıtlıysa, ve borçlanarak bu durumu çözmeye çalışıyorsanız, ilk olarak küçük limitli borçlarınıza odaklanmanız daha faydalı olacaktır. Küçük limitli borcunuzu kapattıktan sonra, bundan sonraki aylarda bu ödediğiniz miktarı bir sonraki küçük limitli borcunuza aktarabilirsiniz. Veya, yarısını aylık gelir çizelgenizde tutarak, ay sonunda biraz daha rahat hareket edebilirsiniz. Borçtan kurtulmak için, borçlanmayı bırakmalısınız. Eğer en küçük limitli borcunuzu kapatmanız, ay sonunda size 50-100 lira gibi bir rakam bırakacaksa cebinizde, hiç düşünmeyin ve hemen o borcunuzu kapatın. Eğer aylık gelirlerinizde bir problem yoksa, o zaman yüksek faizli borçlarınıza odaklanabilirsiniz.

Borçlardan kurtulmanın en iyi yolu, yazılı bor bütçe planınızın olması ve bu plana uymanız. Bu planda, her bir kuruşunuzun gideceği yer belli olmalı ve bu konuda çok ısrarcı olmalısınız. Israrcı olup olmamanız, borçlarınızdan kurtulup kurtulmayacağınızı belirleyecek.

İster ilk önce küçük limitli borçlarınızdan başlayın, isterseniz yüksek faizli borçlarınızdan, ödemelerinizi arttırarak borçtan kurtulma metodunu kullanabilirsiniz. Bu sistem, uygulayabileceğiniz en mantıklı ve hızlı bir sistem. Bir borcunuzu kapattığınızda, o borca yapmış olduğunuz ödemeleri diğer borçlarınızda kullanırsanız, hiç ummadığınızdan daha hızlı bir şekilde borçtan kurtulmuş olursunuz.

Kısaca özetleyecek olursak, borçtan kurtulma stratejinizi geliştirirken, bir adım geri gidin ve karakter yapınızı inceleyin. Güçlü ve zayıf olduğunuz yanları belirleyin ve daha sonra borçlarınıza saldırın.

Borçsuz Hayat - 5

2015-06-26T11:21:00.001-04:00

Çoğumuzun bütçe yapmadığı bir gerçek. Hatta, “bütçe” kelimesini duyduğumuzda, tüylerimiz diken diken bile oluyordur. Bir anket yapılsa, üç kişiden ikisinin yazılı bir bütçe planlaması olmadığına eminim. Öyle veya böyle, bütçenin ne olduğuyla ilgili, nasıl hazırlandığı, nasıl işlediğiyle ilgili önyargılarımız var. Ve, peşinden de hemen sonuca atlıyoruz; “bu bütçe işi, bana göre değil…”

Aslında, kafamızdaki bu önyargılardan kurtulmak kendi elimizde. Bütçe hazırlamak, öyle günlerce süren bir şey değil. Doğru yapılırsa, kısıtlayıcı bir önlemden ziyade, insanın önünü açan ve bağımsız olmasını sağlayan çok kullanışlı bir mekanizma.

“Bütçe yapmak bana göre değil” diyebilirsiniz. Gerçek manasıyla bütçe, aylık gelirinizi nasıl harcayacağınızı planlayan bir belge. İki seçenek var; ya paranın nereye gideceğini siz belirleyeceksiniz, veya para, kendi kafasına göre başka bir yere gidecek ve ay sonunda paranın nereye gittiğini sorgulayacaksınız.

Mesela; ailenize yeni bir birey bekleyen bir çiftseniz, ve bugüne kadar hiç bütçe yapmadıysanız, artık oturup bir bütçe yapma zamanı gelmiş demektir. Çünkü, üçüncü bir kişi aranıza katılıyor ve bu kişi kendisiyle beraber bazı harcamaları da getirecek. Çocuk bezi, bakıcı, mama gibi ekstra masrafları artık göz önüne almak gerekecek. Güzel bir bütçe planlamasıyla önünüzü görebilir, çocuğunuz için yapacağınız ekstra masraflar için, hangi masraflardan kısabileceğinizi görebileceksiniz. Ama, bu bütçe planlamayı yapmazsanız, çok kısa bir sürede ciddi bir borç yumağıyla karşılaşabilirsiniz. 45 dakika – 1 saat gibi bir süreyi ayırdığınızda, başarılı bir bütçe çalışması yapabilir ve sağlıklı bir harcama planı oluşturabilirsiniz.

“Bütçe hazorlamak çok zaman alıyor…” diyebilirsiniz. Basit bir harcama planı yapmanız, ne günlerinizi ne de saatlerinizi alır. Sonuçta, sınırlı bir geliriniz ve sınırlı harcama kategorileriniz var. Tek yapmanız gereken, oturup bunları teker teker yazmak.

Teknoloji bu kadar gelişmemişken, bütçe hazırlayanlar bir kalem, bir kağıt ve bir de hesap makinesiyle işlerini hallediyordu, ki bu gerçekten zaman alan bir çalışmadır. Ama, bugün bilgisayar ortamında hazırlayacağınız bir bütçe planı, dakikalar içinde oluşturulabilir. Teknolojinin bir güzel yanı da, girdiğin bir bilgiyi tekrar takrer girmene gerek kalmıyor, ayrıca yani bilgi girişi yaptığında da, otomatik olarak bütçe kendini yeniliyor. Yani, bütçe sizin finansal hayatınızı kolaylaştıran bir araç olmaktan çıkıp, sizin finansal ortağınız oluyor.

Basit bir bütçe hazırladıktan sonra, harcama alışkanlığınızı inceleme fırsatınız oluyor. 30-60 gün içinde, yaptığınız bazı harcamaların aslında boşa giden harcamalar olduğunu görüyorsunuz.

“Bütçe, hayatımı kısıtlıyor…” diyebilirsiniz. Ve, bu bahaneyi birçok kişi kullanıyor. Eğer kendi kazandığınız para için bir plan yapmak kötü bir fikirse, bir daha düşünün. Milyonerlere bir bakın, bütçeleri olduğu gibi, harcadıkları her kuruşun hesabını hem sorarlar, hem de hesaplarlar. Çünkü, bilgi güçtür. Paranın nereye gittiğini bildiklerinden, finansal olarak mantıklı kararlar alabiliyorlar.

Bu bilgiden mahrum kaldığınızda, karanlıkta nereye gittiğinizi bilmeden yol alıyorsunuz demektir. Plansızlık ve paranızın nereye gittiğini bilmemeniz aslında hayatınızı kısıtlar.

Üniversiteye gidip, kafanıza göre dersler aldığınızda mezun olabilir misiniz? Kesinlikle hayır. Bu yüzden, üniversiteye başlanıldığında, her öğrenci, ileride ne olacaksa, ona göre planını çizer ve o doğrultuda ders alırlar. Sonucunda da, 4 yıl içinde mezun olurlar. Bu plan sayesinde, belki fazla ders alıp, üniversiteyi daha erken de bitirebilirler. Veya, bir dönem tecrübe edinmek için çalışıp, okulu biraz daha geç bitirebilirler. Bu kararları, sadece planları oldukları için verebilirler.

Cebinizdeki para da çok farklı değil. Bütçeniz, sizin rehberiniz olur ve başarmak istediğiniz noktaya bu rehber sayesinde en kısa zamanda ulaşabilirsiniz.

“Bütçe, muhasebeciler için ve çok sıkıcı…” diyebilirsiniz… Banka hesabındaki paranın her gün arttığını görmek veya kredi kardı borcunun giderek azaldığını görmek her insanı mutlu eder. Bir arabayı nakit almak veya bir tatile gidildiğinde, kredi kartını hiç kullanmadan eğlenebilmek müthiş bir duygudur. Maddi konularda sıkıntı yaşayan eşlerin bir araya gelip, finansal olarak ne durumda olduklarını bilmeleri ve bu konuda bilinçli bir şekilde aynı adımları atmaları da hem eğlenceli, hem de tahmin edilemez bir başarı duygusu.

İyi bir planınız olduğunda, kısa ve uzun vadeli planlarınızı da listelediğinizde, ve bu planları teker teker gerçekleştirdiğinizde, neden bunu daha önce yapmamışız diye kendinize eminim soracaksınız.

Şu konuda garanti verebilirim; kesinlikle ve kesinlikle bütçe planlaması yaptığınız için pişman olmayacaksınız. Şunun da garantisini verebilirim; birgün bütçe planlaması yapmadığınız için pişman olacaksınız. Ertelediğiniz her gün, finansal olarak amaçsız yaşadığınız bir gün olacak.

Yüksek Kredi Notu Formülü

2015-06-15T04:36:00.004-04:00

Yüksek kredi limiti ve düşük borç = Yüksek Kredi Skoru

Yüksek kredi limiti ve yüksek borç = Düşük Kredi Skoru

Düşük kredi limiti ve düşük borç = Yüksek Kredi Skoru

Düşük kredi limiti ve yüksek borç = Düşük Kredi Skoru

Devamlı Ödenen Uzun Vadeli Borç = Yüksek Kredi Skoru

Borçsuz Hayat - 4

2015-06-06T07:53:00.002-04:00

Türkiye’de insan ne yazık ki artık kredisiz yaşayamıyor. İyi huylu kredi için diyecek birşeyim yok, ama kötü huylu kredi, insanın birikimlerini, kazançlarını farkettirmeden yavaş yavaş yiyiyor. Tenceredeki kurbağa deneyini bilmeyenimiz yoktur. Bir kurbağayı, içinde kaynayan şu olan bir tencereye bıraktığınızda, kurbağa kendisini kurtarmak için herşeyi yapıyor ve bir şekilde o tencerenin dışına atlıyor. Başka bir kurbağayı, yine içi şu dolu bir tencerenin içine koyuyorlar, ama bu defa şu soğuk ve tencere de bir ateşin üstünde. Ateş, tencereyi ve suyu yavaş yavaş ısıtıyor. Soğuk su içindeki kurbağa, suyun işindiğini farkedemiyor ve şu kaynar dereceye geldiğinde, kurbağa için artık çok geç olmuş oluyor. İşte, bu örnekteki soğuk su içindeki kurbağa gibi, insan da kötü huylu kredinin içinde, sanki hiçbirşey olmuyormuş gibi duruyor, ama alttan suyu kaynatan ateş gibi, kazanç ve birikimleri bitiren faiz, yavaş yavaş finansal sonu yaklaştırıyor.

Bugünlerde yaygın bir şekilde krediler yapılandırılıyor. Bu yapılandırmalar yapılırken, daha yüksek faizle, daha uzun vadeye imza atılıyor. Bu da, kısa dönemde bitecek olan krediyi, daha uzun bir süreye yayıyor ve bir nevi rahatlama sağlıyor. Öbür taraftan, daha uzun kredi ve daha yüksek faiz, borcun biteceği dönem itibariyle, daha yüklü bir toplam ödemenin yapılmasına sebep oluyor.

Şu konuda herkesi anlarım; sonuçta bir şekilde yaşamın idame edilmesi lazım. Hayat şartlarına karşı kendimize göre planlar yapıp, bugünü yarına, yarını da önümüzdeki senelere ulaştırmaya çalışıyoruz. Ama, aklımdaki soru şu; zaten hali hazırda ödediğimiz kredileri, faizlerini yükselterek daha uzun süreye yapılandırmaya zorunluluğumuz var mı?

Bir örnek verelim hemen. 150.000 tl kredi aldınız, aylık faizi % 1.00, ve 36 ay ödeyeceksiniz. Aylık ödemeniz 4982 tl’ye, toplam ödemeniz 184.334 tl’ye geliyor bu şartlarda. Bu 36 ayı 48 aya uzatırsanız, aylık ödemeleriniz 3950 tl, toplam ödemeniz 193.550 tl olacak. Arada 9216 tl fark var. Bu aradaki farkı bankaya ödüyorsunuz.

Eminim hiçbirimiz borçlu olmayı sevmiyordur. Hayatımızda bir yere borçlu olarak yaşamayı istemediğimiz halde, yine kendi özgür irademizle hayatımızı bir nevi köleleştirecek finansal kararlar alıyoruz. Konu para olunca, mantıklı adımlar atmak hem zaman, hem sabır, hem de disiplinli bir kontrol gerektiriyor. Beş yaşındaki bir çocuğun elinden parlak, ışıldak bir oyuncağı almak nasıl zorsa, yetişkinler için de finansal olarak kontrollü bir yaşam tarzına geçmek de zor.

Bir dahaki sefere, satın alma rakamı büyük bir şey alacağınızda, ve disiplinden taviz vereceğinizi anladığınızda, hemen basit matematik işlemleri yapın. Ortaya çıkan rakamlar, fikrinizi değiştirmenizde yardımcı olacaktır. Rakamları önünüze koyun, bir adım geri atın ve bu alacağınız karar, size beş sene sonra nasıl etkileyecek, onu düşünün.

Ev veya araba alacaksanız, şu faktörleri göz önünde bulundurarak karar vermeye çalışın:

Bütün ödemeleri yaptığımda, toplamda ne kadar ödeme yapmış olduğunuza bakın. Aylık ödemenizin miktarı sizi aldatmasın.
Bu ödemeler, aylık nakit akışınızı nasıl etkileyecek?
Yarın, gelirimin belli bir miktarını veya hepsini kaybedersem, ödemelere devam edebilecek misiniz?
Uzun vadede bu karar size nasıl etkileycek?

Eğer hali hazırda zaten borçluysanız, belki sizi daha fazla borca sokacak kararlardan uzak durmalısınız. Aylık bütçenizden borçlarınızı yavaş yavaş silmeye çalışmalısınız, yeni borçlar eklememelisiniz. Ve, zamanla değeri düşecek ürünlere harcayacağınız parayı, şu anki borçlarınızı düşürmek için kullanmalısınız.

Geçen hafta bir telefon aldım. Telefonun öbür ucundaki kişi, yazılarımı takip ettiğini ve yavaş yavaş bazı konuları eşiyle beraber hayatlarına uyguladıklarını söyledi. Evlendikten sonra kredi kartı borçlarının oluştuğunu ve bunları bir türlü halledemediklerini ve her ay sonu geldiğinde, ceplerindeki paranın nereye gittiğini bir türlü çözemediklerinden bahsetti.

Devamlı bir gelirleri var, ama bu onlara bir türlü yetmiyormuş. Daha sonra, hem internetten hem de dergiden yazılarımı takip etmeye başladıklarını ve okuduklarını hayatlarına tatbik etmeye başladığını belirtti.

Önce, gelir ve giderlerinin neler olduğunu ortaya çıkartmışlar. Nereye, ne kadar harcama yaptıklarını belirlemişler. Bu adım, aslında diğer adımların temelini oluşturuyor. Harcamalar belirlendiğinde çok şaşırmışlar. “Bazı harcamalar var ki, niye bu kadar harcamışız, bir türlü anlam veremedik” dedi telefondaki kişi. İlk iş olarak, bu fuzuli harcamaları kısmaya ve bu parayı daha uygun şekilde kullanmaya başlamışlar. Sonra, eşiyle beraber oturup, kendilerine bir bütçe belirlemişler. Ve bu bütçeyi de disiplinli bir şekilde uygulamaya koymuşlar.

Sonuç; kredi kartlarına olan borçların çoğu bitmiş durumda. Borcu biten her kredi kartını alıp, çekmeceye koymuşlar. Daha ayın başından, ay sonunda nereye ne harcayacaklarını ve bankada ne kadar paraları var, biliyorlar.

Bu başarı hikayeleri hayal değil. Biraz disiplin, biraz eğitim, biraz da sabırla herkes borçlarından kurtulup, rahat bir hayat yaşayabilir.

Borçsuz Hayat - 3

2015-04-27T04:54:00.003-04:00

Bugün yaşadığımız toplumda, kazandığımızdan fazla harcamak, artık toplumun bir parçası haline geldi. Hayatın her noktasında, hayat standartlarımızı kolayca ulaşabildiğimiz kredi ile finanse etmemiz, etrafımız tarafından sıradan ve doğal bir beklenti halini aldı. Ve, ihtiyaçlarını nakitle karşılayan kişi sayısı oldukça düşük olmakla beraber, neredeyse şaşkınlıkla karşılanır bir olgu oldu. Bütün bunların en büyük sebeplerinden biri de, sosyal çevremizin bize uyguladığı baskı ne yazık ki. Bu baskıdan dolayı, durgun ve düzeyli bir aile bütçemiz oluşmuyor.

Hayatınızı, olması gereken seviyenin daha üstünde yaşayıp yaşamadığınızı anlayabilmeniz için, aşağıdaki altı noktayı kendinizde uygulayın. Bakalım, siz de kazandığınızdan çok mu harcıyorsunuz? Yoksa, kazancınıza göre mi yaşıyorsunuz?

Hali hazırda elinizdekiler sizin için yeterli mi? Yoksa, içinizden hep biraz daha fazlasını mı istiyorsunuz? Başkalarının arabalarını daha iyisiyle değiştirmeleri, büyük bir eve taşınmaları, daha güzel mobilya almaları, çocuklarını özel okula göndermeleri size göre normal mi? İçinizden “keşke” diyerek iç geçiriyorsanız, bir ihtimal hayatınızı kendinize göre değil de, çevrenize göre yaşıyor olabilirsiniz. Bu da, alış verişlerde ve finansal kararlarınızda ani karar vermenize sebep oluyor olabilir. Eğer böyle bir hayat yaşıyorsanız, alış verişlerinizi kontrol edin; aldıklarınız gerçekten ihtiyaç mı? Yoksa, içinizden gelen bir duyguyla, çevre baskısı sonucu yapmış olduğunuz bir hareket mi? İhtiyaç olmayan şeyler alıyorsanız, bugünden itibaren kendi kendinize çevrenizi etkilemek için, olmayan paranızla alış veriş yapmayacağınıza söz verin.
Yarın, siz veya eşiniz veya ikiniz birden gelirlerinizi kaybederseniz, önümüzdeki altı ay boyunca, kenara koyduklarınızla yaşayabilir misiniz? Eğer cevap kesin bir “HAYIR” işe, yarının ihtiyaçlarını, bugünün isteklerine feda ediyorsunuz demektir. Bu durumda, harcamalarınızı ciddi bir şekilde gözden geçirip, kontrol altına almanız gerekir. Her ay kontrol ettiğiniz aylık harcama planınız ve bütçeniz var mı? Yoksa, hemen yapın. Kazandığınız her bir liranın nereye harcandığınız biliyor musunuz? Bu konunun üzerinde durun ve her bir liranın nereye gideceğini belirleyin. Önümüzdeki 30 gün boyunca, harcamalarınızı takip edin ve israf ve boşuna diye niteleyeceğiniz harcamaları belirleyin. Buradaki amaç, her hangi bir durumda, gelirlerinizde bir kayıp veya düşüş yasama ihtimaline karşı, en az altı aylık birikimi kenara koyacak duruma gelmeniz.
Liseyi bitirir bitirmez, üniversite hayatından başlayarak, çok kolay ulaşabileceğimiz “KREDİ”, hayatımızın bir parçası oldu artık. Hem de, kredi alabilmek için düzenli bir gelir göstermeye bile gerek yok. Buraya kadarı normal. Peki, kredi kartlarınızda borç var mı? Ve siz bu borcu hep asgari ödeme miktarını ödeyerek aydan aya mı atıyorsunuz? Veya, bir kredi kartının borcunu, başka bir kredi kartıyla mı kapatıyorsunuz? Kredi kartınızdaki borcunuz, aydan aya artıyor mu? Bu sorulara verdiğiniz cevap eğer evetse, yaşam standartlarınızın olması gereken seviyesinden fazla harcama yapıyorsunuz demektir. Kredi kartlarınızın ekstrelerini önünüze alın ve yapmış olduğunuz harcamaları gözden geçirin. Giyiminiz pahalı mı? Eğer öyleyse, belki daha ucuz giysiler bakmaya başlamalısınız. Taksitli ödemeler sarmalına mı girmişsiniz? Ekstre zamanı geldiğinde, ödemelerde zorluk yaşıyor musunuz? Bu sarmaldan kurtulmak için, ilk olarak, kredi kartlarınızı her ne için kullanıyorsanız, bu alışkanlığınızı bırakıp, alış verişlerinizi nakitle yapmaya başlayın. Uygulanabilir ve mantıklı bir borç ödeme planı hazırlayın, ve bütün borçlarınızı bitirene kadar, bir daha hiçbir kredi kartınıza dokunmayın.
Sağlıklı bir finansal yapı için, birikim çok önemli. O kadar önemli olduğu halde, çok az insan kenara para biriktirir. Birikimin olmamasının en birinci mazereti, zaten aşırı borçlu olmak. Ama, insanların tam olarak kavrayamadıkları basit bir gerçek var; birikim olmadan, borcdan kurtulmak neredeyse imkansız. Hedef, yıllık gelirin en az % 10’unu biriktirmek olmalı. Bu birikimin belli bir bölümü de, emeklilik için ayrılmalı, geri kalan kısım bankada bir hesapta durmalı. Birikim için hedefler belirlerken kısa dönem ve uzun dönem hedefler belirlemeli. Kısa dönem hedefler; altı aylık acil nakit birikimi, tatil için yapılan birikim gibi hedefler olabilir. Uzun dönem hedefler de; emeklilik, yeni bir araba alma, çocukların eğitimi için birikim gibi hedefler olabilir.
Son zamanlarda insanlar, ev alırken, karşılayabileceklerinin üzerinde ev alıyorlar. Bunun için de küçük bir matematik yapmak yeterli. Aylık gelirinizin % 35’ini aşıyorsa eğer almayı düşündüğünüz evin aylık ödemesi, sizin için lüks bir ev demektir o . Aylık ödemeleriniz, aylık gelirinizin % 35’inden fazla olmamalı. Ayrıca, herhangi bir gelir düşüklüğünde problem yaşayıp yaşamayacağınıza da bakmalısınız.
Kredi notunuzu biliyor musunuz? Eğer notunuz 1200’un altındaysa, artık krediniz üzerinde çalışma zamanı gelmiş demektir. Kredi notunuzu düşüren borçok faktör var. En çok bilinen sebepler; kredi kartlarına, ev ve araba kredilerine yapılan geç ödemeler, kredi limitlerinizi sonuna kadar kullanmak gibi. Kredi notunuzu yükseltmek için, ilk olarak, notunuzu negatif yönde etkileyen alışkanlıklarınızdan vaz geçmelisiniz.

Sahtekarlığın Sonu Yok

2015-04-12T10:30:00.002-04:00

Daniel Bonventre… 17.3 milyar dolarlık sahtekarlıktan dolayı, 10 yıl hapisle cezalandırıldı.

Daniel, aslında varlıklı bir insandı. Hayat standartları yüksek ve lüks yaşayan biriydi. Büyük bir yatırım firmasında, milyon doların üstünde bir maaşla çalışıyordu. Çok da başarılı bir yatırımcıydı. 8000 Apple hissesiyle, neredeyse yarım milyon dolar kazanmıştı. 157.000 Lucent Technologies hisseleriyle 400.000 dolar kazanmıştı. Big Lots hisseleriyle milyon dolar kazanmıştı.

Ve, ileriyi görebilen birisi olarak, 2006 yılında Bernie L. Madoff’un firmasındaki hesabını kapatmıştı. İki buçuk yıl sonra Madoff’un firması sahtekarlık ve yolsuzluk suçlamasıyla kapatılacaktı. Madoof’un firmasıyla ilgili olarak, içinde bir his oluştuğu, ve kazançların aşırı iyi olduğu için hesabını bu firmada kapatmıştı.

Mantıklı bir adımdı, çünkü Madoff bir çeşit Ponzi düzeni ile çalışıyordu. Wikipedia’ya göre Ponzi düzeni söyle açıklanıyor:

Ponzi Oyunu, ''Ponzi Düzeni, Ponzi Scheme, yatırımcılara kendi paralarından geri dönenle veya sonraki yatırımcılardan gelen paralarla ödemenin yapıldığı bir dolandırıcılık yöntemidir.

İktisadi olarak iyi konumda olan bir ülkede faiz oranları oldukça düşüktür. Bu bir nedenle fona ihtiyacı olan kişiler için ucuz borçlanma demek olduğu kadar birikimlerini değerlendirmek için faiz geliri talep edenler için de düşük kazanç demektir. İşte bu noktada kişi, finansal kurumların vaadettiğinden daha fazla faiz getirisi önererek yatırımcı kazanmaya çalışır. Örneğin ülkedeki faiz oranı %3 işe Ponzi Oyunu oynayan kişi yatırımcılara %10 faiz önerir. Ardından %10 faiz getirisi vaadettiği kişilerin parasını ödemek için yeni yatırımcılara %11 faiz önerir. Aynı şekilde %11 faiz önerdiği kişilerin parasını ödemek için yatırımcılara daha yüksek faiz önerir. Bu döngü sayesinde -ülkede finansal istikrar sürdüğü sürece- hem oyunu oynayan kişi hem de yatırımcılar kazanmış olur.

\Tarihte bilinen ilk ponzi oyunu, bu sisteme adını veren Charles Ponzi tarafından 1920 yılında gerçekleştirilmiştir. Ponzi, bu oyun sayesinde kısa sürece 10.000 yatırımcıyı posta pullarını kullanarak bir arbitraj karı elde ettiğine inandırmış; ancak aslında ortada olmayan bu karlar nedeniyle oyun daha fazla sürdürülememiş ve sistem kısa sürede çökmüştür.

Türkiye'de saadet ve titan zinciri adıyla bilinen yöntemler ponzi oyununa örnek olarak verilebilir.

Herşey buraya kadar normal gibi görünüyor. Tek problem, Dan Madoff’un firmasında 30 yıldır üst düzey yönetici olarak çalışıyordu.

Daniel Bonventre belki daha fazla ceza almalıydı. Ama, hakim, Bonventre’nin Madoff firmasında olan biteni tam olarak anlayamayacak kadar saf ve aptal olduğuna karar verdi. Aynı zamanda, patron Bernie Madoff kadar da kalpsiz değildi, hakime göre.

Bonventre, kendi açısından da, Madoff tarafından kandırıldığını belirtiyor. Ama, o kadar sahte hesap hareketerinden kendisinin habersiz olması biraz imkansız. Ve, bunun üstüne, 2006 yılında hesabını kapatmasının da mantıklı bir açıklaması olması gerekir. Tam da, herşeyin zirve yaptığı bir dönemde hem de…

Aslında, Madoff probleminden elde edebileceğimiz dört nokta var. Ve bu dört nokta, bugün yaşadığımız finansal problemlere de ışık tutabilir.

Bir: Eğer birşey mantığın dışında çok iyi görünüyorsa, mantığın dışındadır.

Madoff’un kazanç dağılımları kağıt üzerinde çok iyi duruyordu. Bir kişi eğer Madoff’a müşteri olduysa, bir daha ayrılmıyordu. 2008’de yaşanan krizde bile, S&P 500 % 38 düştüğü halde, Madoff Fonu %5.6 yükseklik gösteriyordu. Birçok kişi, Madoff’un illegal yollara başvurmadan veya içeriden bilgi almadan bu derecede kazançların gerçek olamayacağını biliyordu. Ama, buna rağmen Madoff’la çalışmaya devam ettiler.

İki: Devlete veya kurumlarına güvenmeyin.

Madoff, son 8 senede 16 defa incelemeye alındı. Ama hiçbirşey çıkmadı. Çünkü Madoff hem çok büyüktü, hem de çok iyi bağlantıları vardı.

Üç: Ponzi Düzeninden ilk çıkanlar, tam çıkarlar.

Madoff’un başarılı olmasının sebebi, hesabını kapatıp parasını almak isteyenlere hemen ödemeyi yapmasıydı. Ama, zamanla ödeme yapmak isteyenlerin sayısı arttıkça, gelen para yeterli olmamaya başladı ve ödemeler gecikmeye başladı. Bu yüzden, hesabını kapatıp parasını isteyen ilk grup kişiler, paralarını aldılar. Diğerleri, ne kadar geciktilerse, o kadar sıkıntı yaşadılar.

Dört: Sahtekarlıklar genelde piyasaların tersine dönmesiyle ortaya çıkar.

Bear Sterns ve Lehmann Brothers çöktüğünde, domino etkisiyle Madoff da etkilendi ve sonunda düzeni bozuldu. İnsanlar paralarını almak istediler, ama alamadılar. Böylece yaptığı sahtekarlık ortaya çıktı.

Madoff olayını, bugünkü ekonomi ve bankacılık sistemine uygulayabilir miyiz?

Bir: Merkez bankaları, ellerinde olmayan parayla trilyonlarca dolar karşılığında borç senedi alabilirler mi? Faiz oranlarını manipüle etmek için, karşılığı olmadan aralıksız para basabilirler mi?

2007-2010 arası, FED, birçok banka özel kuruluşa 16 trilyon dolar sağladı. Bu para, ABD’nin ödeme kabiliyetine. Doların diğer paralar karşısındaki değerine bakılmaksızın, gayri safi yurt içi hasılanın üstünde olacak şekilde verildi.

Karşılıksız trilyonlarca dolar basma???

İki: Devlet, FED’i denetlemek istemiyor. Modoff’da da, içeriden sahtekarlık bilgileri aktarıldığı halde, devlet 16 incelemeye karşı, hiçbir şey bulamamıştı.

Üç: Şu sıralar, küçük merkez bankaları tarafından, kendilerine ait olan altınlar, FED’den, Bank of England’dan ve Banque de France’den geri alınıyor. Almanya’nın altınını istemesi üzerine, önce uzun bir prosedür ve kağıt işlemleri başladı. Daha sonra ertelemeler bas gösterdi. Şimdi de, karışıklıklar var.

Aynen Daniel Bonvente’nin Madoff’taki hesabını erkenden kapatması gibi, erken davranan merkez bankaları altınlarını geri alabilecekler. Almanya Merkez Bankası, 122 bin kilo altınını FED’den Kasım ayında geri istemişti. Belçika merkez bankası ve Avustralya merkez bankası da altınlarını istmeeye hazırlanıyor. Eğer, FED basmış olduğu dolarları bu altınlara güvenerek bastıysa, Almanya gibi erken davranan ülkeler altınlarını geri alabilecekler.

Dört: Madoff olayında edinilen tecrübeye göre, piyasalarda tersine dönme başladıysa, üçü bir şekilde sahtekarlıklara da dokunacaktır. Petrol fiyatlarının 108 dolardan 55 dolara düşmesi buna örnek gösterilebilir. Bunun etkileri yavaş yavaş Rusya’da görünmeye başladı. Ve doğal olarak, Rusya ile iş yapan ülkeler de de görünmeye başlayacaktır.

Yarının ne getireceğini tam olarak bilemeyiz. Petrol fiyatlarındaki düşüş, neleri etkileyecek, zamanla göreceğiz.

Borçsuz Hayat - 2

2015-03-23T15:21:00.001-04:00

Geçen ay başlamış olduğumuz yazı dizimize bu ay da devam edelim. İlk olarak, geçen ayki yazımızdan başlıkları hatırlayalım. Yapmamız gereken en öncelikli adım, bundan sonra gelir ve giderlerimizi bilecek ve ayağımızı yorganımıza göre uzatacaktık. Bunu yaparken de, eşimizle beraber oturup yorgan uzunluğunu karşılıklı konuşacak ve böylece gerçekte finansal olarak neredeyiz, beraber öğrenecektik. Bunu tek başınıza yapmaya kalkarsanız, yani kendi kendinize durumunuzu ölçerseniz ve eşinizi bu sürece ortak etmezseniz, eşinizden durumunuzu bilmesini bekleyemezsiniz. Bu, eşinize haksızlık olur. Eşiniz durumu ve bu duruma göre atılacak adımları bilmeden ihtiyaç ve isteklerini Önem sirasına koyamaz ve herşey normalmiş gibi hayatına devam eder. Öbür taraftan, siz de ay sonunu getirmek için tek başınıza uğraşmak zorunda kalırsınız. Böyle bir stresi yaşamamak için, finansal konularda eşinizi bilgilendirin ve ortak hareket edin. Zarar görmeyeceğinizi garanti edebilirim. Hatta eminim faydasını bile göreceksiniz.

Ayağı yorgana göre uzatmak için, neye ne kadar harcama yaptığınızı bilmeniz açısından, harcamalarınızı kategorilere ayıracağız ve bu kategoriler için aylık harcama limitleri belirleyeceğiz. Böylece, kategoriler arasında yapılan fazla veya az harcamalar kafamızda şekillenecek. Bu kategoriler kağıt üzerinde de olduğundan, sadece kafamızda değil, aynı zamanda gözümüzün de önünde olacak.

Bir sonraki Adımda da, bu kategorilerin bazılarında yüzde beş civarında tasarruf uygulamaya başlayacaktık. Bu tasarruf çalışması, harcamaları biraz da olsa disiplin altına almanızda faydalı olacak.

Gelir gider konusunda, resmi biraz netleştirdikten sonra, el atacağımız konu, borçlarımızdı. Artık, her ay kabus gibi karşımıza çıkan borçlar mevzusuna el atma zamanı geldi. Bunun için de, yine temiz bir kağıda borçlarımızı detaylı bir şekilde yazıp, bu borçları ortadan kaldırmak için bir plan yapacaktık. Plansız bir başarının söz konusu bile olmayacağını zaten biliyoruz. En yüksek borçtan başlayarak, teker teker borçları eritmeye başlıyorduk.

Geçen ay, kısaca yukarıda bahsettiğimiz konulara değindik. Şimdi, hafızalarımızı tazelediğimize göre, bu ayki konumuza başlayabiliriz.

2 çözüm

Borçsuz yaşamanın aslında çok basit kuralları var, ve bu kurallar öyle pek de karmaşık ve anlaşılmayacak gibi değiller.

İlk kural; cebinde olmayan parayı, harcamayacaksın.

Bu kadar basit bir kuralı, ne yazık ki uygulayan kişi sayısı çok az. Ne karmaşık bir kimya problemi, ne de uzay bilimi. Cepte beş lira varsa, onu harcayacaksın. Fazlasını düşünmeyeceksin bile. Peki, bu kadar basit bir kural, neden pratiğe geldiğinde uygulanmıyor? Birçok sebebi olabilir bunun. Ama, en önemli sebebi, günümüzün bir çeşit hastalığı olan; "onu istiyorum... Hem de bugün istiyorum!" duygusu.

Bir önceki nesil, yani anne-babalarımızın neslinde böyle bir duygu yoktu. İstedikleri bir şey varsa, ama ellerinde alacakları para yoksa, o parayı kazanmak için çok ciddi çalışır, o parayı biriktirir ve sonunda o istediklerini alırlardı. Hayat felsefeleri, herşeye sahip olamayacakları ve eğer gercekten bir şey istiyorlarsa, onu elde etmek için çok çalışmaları gerektiği üzerine kuruluydu. Bugünün neslinde bu anlayış hakim değil. Eğer nakitle alamıyorsam, krediyle alırım felsefesi üzerine kurulu bir düzenin parçası olarak yaşıyoruz. Bugün alayım, yarın ödeyeyim mantığı, yavaş yavaş biriken borçlarla, sadece minimum ödemeyi yapabilecek noktaya getiriyor bizi. Ve kendimizi yalancı bir hayatın içinde buluyoruz. Sanki, bu yalancı rüyadan hiç uyanmayacakmışız gibi, hayatimıza devam ediyoruz. Ama, farkına varmasak da, o gün mutlaka kapımızı çalıyor.

İşin bize bakan güzel yanı, o yalancı rüyadan uyanmak için bir şeyin olmasını beklemek zorunda değiliz. Bu fasit daireden çıkmak için

borç problemimizi kabul edip yüzleşmeli
Mali konularda sizi yanlış adımlar atmaktan engelleyecek, güvenilir bir arkadaş bulmalı
Ve artık kredi kartını kullanmayı bırakıp, nakit alış verişe kendinizi alıştırmalısınız.

İkinci çözüm; çabuk çözüm diye bir şey yok.

Email kutum, borçlu olup, borçtan hemen kurtulmak isteyen kişilerin, acil çözüm arayışlarıyla dolu. Konu para olunca, acil ve çabuk çözüm diye bir şey yok. Disiplinli, iradeli ve dirayetli finansal hayat, hadi denilince olmuyor. Ciddi bir disiplin, çalışma ve bu günün harcama kültürüne karşı gerçek bir irade göstermek gerekiyor. Yalancı bir rüyada yaşamak yerine, disiplinli ve iradeli bir yaşamı kabul ediyorsanız, atabileceğiniz bir kaç adım var:

mutlaka bir plan yapmalısınız. Aylık harcamalarınızı kategorilere ayırıp, harcamalarınızı nasıl yaptığınızı görmelisiniz. Takip edebileceğiniz bir finansal planınız olmalı. Bir sene sonra, üç sene sonra, beş sene sonra, hatta yirmi sene sonra ne durumda olmayı amaçlıyorsunuz, bu planda belirtmeniz gerekiyor.
Aylık bütçenizi takip etmelisiniz. Bunun için, teknolojiyi kullanabilir ve uygulamaya alabileceğiniz bütçe programları bulabilirsiniz.
Her gün, yarım saatinizi, günlük bütçe durumunuzu incelemeye almalısınız. Böylece, hem küçük ölçekte nerede olduğunuzu bilirsiniz, hem de büyük ölçekte planlarınıza ulaşmak için ne gibi çalışmalarda bulunmanız gerekir görmüş olursunuz.

Kısaca özetlersek, harcamalarımızı cebimizdeki paraya göre yapıp, planlarımızı da buna göre şekillendirirsek, hem ayaklarımız yere basar, hem de kabus görmek zorunda kalmayız.

Borçsuz Hayat - 1

2015-02-23T05:36:00.001-05:00

Dünya'daki insanların yarısından çoğunun kazandıklarından daha çok harcadığını, ama bunun farkında olmadıklarını biliyor muydunuz? Ortalama kazanılan her 1 lira karşılığında, harcanan para 1.33 lira. Kazandığımızın iki katından fazla harcıyoruz ve bunun farkında değiliz. Bu kazanma ve harcama kültürü, bizi borçlu bir hayatın normal bir hayat olduğuna inandırıyor ve alıştırıyor. O kadar inanıyoruz ki, borçsuz bir hayatın olabileceğine inanmamaya başlıyoruz. "Borçsuz olmak ister miydiniz?" sorusuna hemen hemen herkesin cevabı evet olur, ama buna rağmen hala borçlarımıza borç katmaya devam ederiz. Buna verilecek çok cevap vardır, ama borçlu hayatımıza borç katmaya devam etmemizin iki temel sebebi var. Birincisi; başkalarını etkileme isteği ve ikincisi; hayatımızdaki diğer problemlerle yüzleşmemek için alış verişe duygusal bir bağlanma yaşamamız. Bir nevi terapi kaynağı diyebiliriz.

Yapılan araştırmalara göre, fazla harcama bir bağımlılık haline geliyor ve bu bağımlılıktan dolayı, stresli ve karışık, düzensiz hayatımızdan uzaklaşmayı amaçlıyoruz. Belki de hayatımızda hiç kullanamayacağımız eşyaları, kredi ile alıp, bu eşyalar için faiz ödüyoruz. Böylece, kendimizde bir doyum hissini tadıyoruz.

Alış veriş, para harcama bu günün kültürü olduğu için, hemen hemen herkes bu bahsettiğim iki sebebin kurbanı olmuştur. Bazılarımız buna karşı koyabiliyorken, bazılarımız hiçbir şekilde karşı koyamıyoruz. Bu duyguya karşı koyamayanlara şunu bildireyim; bu işin çözümü var. Kolay bir yol değil, ama disiplinli ve dirayetli bir çalışmayla bu duygunun önüne geçebilir ve borçsuz bir hayat yaşayabilirsiniz. Bu ay başladığım bu borçsuz hayat yazı dizisinde, finansal olarak bulunduğunuz konuma göre, adım adım bugünkü borçlarınızdan kurtulup, borçsuz bir hayata geçiş yapacağız.

Babam bana hep şöyle derdi; "kazanmadan önce, harcamayı öğren."

Eğer, harcamalarınız kazancınızdan fazlaysa, ilk olarak harcamalarınızı gelirlerinize göre ayarlamaya başlamalıyız, yani ayağımızı yorganımıza göre uzatacağız. Bunun için, ilk iş yapmış olduğumuz harcamaları kategorilere ayırıp, her kategori için aylık limit belirleyelim ve ay içinde bu belirlediğimiz limitin üstüne çıkmayalım. Bu sistemi üç ay devam ettirirseniz, en azından gelir gider dengesini tutturmuş olursunuz. Bu sayede, kazanmadan önce harcamayı da öğrenmiş oluyorsunuz.

Bir sonraki adımda, belirlemiş olduğunuz kategorilerin üzerinde durarak, aylık en azından yüzde beş azaltmaya gitmeye çalışın. Kira veya araba kredisi gibi kategorilerde herhangi bir indirim yapamayabilirsiniz, ama diğer masraflarınızı inceleme altına alırsanız, bu yüzde beşlik indirimi sağlayabilirsiniz. Mesela, mutfak harcamalarımızdan başlayabilirsiniz. Her kategori üzerinde biraz zaman ayırır, düşünürseniz eğer, alternatifler üretebilir ve harcamalarınızı hayat standartlarınızı değiştirmeden kısabilirsiniz.

Plansız başarıya ulaşmak hemen hemen imkansız...

Aylık gelir ve giderlerinizi yukarıda bahsettiğim şekilde ele alırsanız eğer, halihazırdaki gelirinizle başladınız demektir. Ama, yolculuğumuz daha yeni başlıyor. Artık, borçsuz bir hayat için, borçlarınızdan kurtulmak için, bir yol haritası çıkartmanız gerekiyor, bir plan yapmanız gerekiyor. Bu haritayı ve planı da disiplinli bir şekilde takip etmeniz lazım ki, hedeflediğiniz sonuca istenilen sürede ulaşabilin.

Şimdiki adımda, bir beyaz kağıda, sırayla bütün borçlarınızın ne kadar olduğunu ve son ödemenin ne zamana denk geldiğini teker teker yazın. Bu listeyi de her zaman görebileceğiniz bir yere koyun. Ve her bitirdiğiniz borcun üstünü kırmızı kalemle çizin ve en kısa zamanda bu başarınızı kutlayın.

Bir borcunuz bittiğinde, diğer borcunuza geçin ve bir önceki borca yapmış olduğunuz aylık ödemeleri, sıradaki borcunuza ekleyin. Bu sistemi, bütün borçlarınız bitene kadar devam edin. Ay içinde elinize ekstra bir gelir geçtiyse, bu ekstra geliri de borcunuzu ödemeye kullanın. Bu planı disiplinli bir şekilde uygularsanız, borçlarınız kısa zamanda bitecektir.

Bu günkü ekonomik koşullarda, kendiniz ve aileniz için yapmanız gereken en önemli şey, borçsuz bir hayata adım atmak olacaktır.

George Washington "Paranız elinize geçmeden harcamayın!" demiş. Çok doğru bir söz. Sadece bu söz üzerine hayatınızı yaşarsanız, ömrünüz boyunca borçsuz yaşarsınız! İstediğiniz garantiyi de verebilirim.

Eğer alışveriş konusunda içgüdülerimizi biraz dizginler ve gelir gider çizelgemizi disiplinli bir şekilde gözden geçirir ve ona göre hayatımızı organize edersek, finansal problemlerimizi yarı yarıya çözmüş oluruz. Yeter ki, isteyelim.

Zengin Olmanın Dayanılmaz Hafifliği

2015-01-27T11:15:00.002-05:00

Zenginlik başa dert… Paran var, derdin var… Büyük dağın, büyük dumanı olur…

İnsan düşünmeden edemiyor, madem para bu kadar sorunlu birşey, niye zenginler şikayet etmiyorlar? Veya, şikayet ediyorlarsa, versinler paralarını bir hayır kurumuna, rahat rahat yaşasınlar, ne gerek var onca derdi tasayı çekmeye?

İşin asli, öyle değil. Madalyonun görünen yüzü var, görünmeyen yüzü var. Gelin, ben size görünmeyen yüzünden biraz bahsedeyim ve başka bir açıdan, bakın bakalım zenginlik başa dert mi, değil mi? Parası olanın derdi var mı, yök mü?

Varlıklı insanların en önemli ortak özelliği, hayatlarında her zaman takip ettikleri prensiplerinin olması. Biraz araştırdığınızda da, birçok prensiplerinin de ortaklık gösterdiğini göreceksiniz. Bir prensibin, gerçekten sprensip olması için, alışkanlık haline gelmesi gerekir. Bugün bir adım atılmışsa, ve bu adım devamlı atılıyorsa, artık bu adım alışkanlık haline geliyor ve buna da prensip deniliyor. “Ne kadar prensipli bir insan” denildiğinde, aslında denilen şey; “ne kadar çok alışkanlığı var ve devamlı bu alışkanlığı yapıyor”dur. İşte böyle bir hayat yaşıyor varlıklı insanlar.

Ama, bir dakika, her prensip haline gelmiş alışkanlık, varlıklı insanların alışkanlıklarından biri olabilir mi? Mesela, sigara içmeyi alışkanlık haline getirmiş birisi için ne kadar da prensipli diyebilir miyiz? Diyemeyiz. Demek ki, varlıklı insanların da takip ettiği bazı prensipler var. Özellikle de konu paraysa, olmazsa olmaz prensipleri sayesinde parayı kontrol eder ve hayatlarını da rahatlık içinde geçirirler. Biraz disiplin ve ısrarla, aynı prensiplere biz de sahip olabiliriz.

Varlıklı insanlar, küçüklükten beri mutlaka kenara biraz para koyar ve birikim yaparlar. Genel kural, gelirin % 10’unu birikim hesabına koymak ve unutmaktır.
Varlıklı insanlar, pahalı bir şey alacakları zaman, almadan önce 24 saat üzerinde düşünür, güvendiği kişilerin fikirlerini alır, ve daha sonra da alıp almamaya karar verirler.
Varlıklı insanlar, bankaları ve kredi kartlarını arayıp, daha uygun şartlar istediklerini belirtirler. Daha düşük faiz oranı, yıllık aidatın iade edilmesi, limitin arttırılması vs. gibi isteklerini bildirir ve çoğunlukla da istediklerini alırlar.
Varlıklı insanlar, belgelerini düzenli bir şekilde saklar ve dosyalarlar. Herhangi bir belgeye ulaşmak istediklerinde, elleriyle koymuş gibi bulurlar, çünkü zaten elleriyle koymuşlardır.
Varlıklı insanlar, ellerinde sahip oldukları ürünlerde herhangi bir arıza durumunda, değiştirmek yerine, arızalı bölümü tamir ettirirler. Ahmet’in Mehmet’in sahip olduğu şeye bakıp, kendisinin de aynısına veya daha iyisine sahip olması gerekir diye düşünmezler.
Varlıklı insanlar, ceplerine istedikleri yerde, istedikleri gibi harcayabilecekleri bir miktar para koyarlar. Bu miktar çok olmaz, ama harcamalarında da hesap vermezler. Bir nevi örtülü ödenek gibidir. Bu örtülü ödenek hiç bir zaman bütçelerini sarsmaz.
Varlıklı insanlar, paralarını tek bir hesapta tutmazlar, farklı bankalarda farklı hesaplarda tutarlar. Her hesabı kontrol ettiklerinde, o hesapta duran para çok olmadığından, pahalı bir ürünü almak konusunda daha sakin hareket ederler.
Varlıklı insanların kendilerine ait kumbaraları vardır. Ceplerinde duran bozuklukları bu kumbarada değerlendirirler. Bozuk paralar, ay sonunda ciddi rakamlar olabilir.
Varlıklı insanlar, bütün masraflarını takip eder ve kontrol altında tutarlar. Nereye, ne kadar paraları gitmiş bilirler.
Varlıklı insanlar, belli zaman aralıklarıyla evlerinin altını üstüne getirirler. Köşede bucakta unuttukları şeyleri ortaya çıkarırlar ve kullanırlar.

Evet, şimdi tekrar hatırlayalım: Zenginlik başa dert… Paran var, derdin var… Büyük dağın, büyük dumanı olur…

Ve sorayım: Sizce, zenginlik başa dert mi? Paran varsa, derdin var mı? Büyük dağın, büyük dumanı olur mu?

Cevabı sizde saklı...

Amerika da Çöker Mi?

2015-01-26T06:25:00.001-05:00

Kış mevsiminin ortasındayız, ama havada bahar kokusu var. Sıcaklık, mevsim normallerinin üstünde, ve özellikle hafta sonlarında insanlar bu güzel havanın keyfini çıkartıyor. Ama, ilk cümlemdeki "kış" kelimesi, bu bahar havasının aslında geçici olduğunun bir göstergesi. Yani, çok değil, muhtemelen bir hafta veya on gün içinde, tekrar kış soğuklarını yaşamaya başlarız.

Ekonomide de sanırım böyle yalancı bir bahar yaşıyoruz. ABD, büyük resesyon ve borç krizi dönemlerinde, doğal olmayan yolları uygulamaya koydu; Karşılıksız para bastı, bu parayla tahvil satın aldı, bu satın almalar tahvil fiyatlarını yükseltti ve aynı zamanda da faiz oranlarını düşük tuttu. Aynı senaryoyu İngiltere, Avrupa Merkez Bankası ve Japonya da uyguladı. Sonuç; kış ortasında yalancı bir bahar yaşıyoruz.

Eğer faiz oranları çok düşük seviyede tutulmasaydı, büyük resesyona büyük depresyon, borç krizine de borç paniği derdik. ABD'de gayri menkul piyasası biraz da olsa toparlanamaz, birçok büyük firma ya batar ya da batma eşiğine gelir ve milyonlarca kişi işsiz kalırdı.

Fakat, bu politikanın sonucunda, elimizde kocaman bir tahvil balonu var, ve günün birinde bu balon da patlayacak! Bu balonun patlaması için de, faiz oranlarının yükselmeye başlaması yeterli olacak.

ABD eskisi gibi krizlere karşı kendini koruma konusunda maharetli değil artık. İnsanlar, 10 sene öncesine göre daha az para kazanıyorlar. New York Times'a göre, 2003 yılında bir ev halkı 87,992 $ kazanıyorken, bugün 56,335 $ kazanıyor. %36'lık bir düşüş var.

46.7 milyon kişi, devletten yiyecek desteği alıyor. 12.8 milyon fakirlik seviyesi altında olduğundan welfare (bir çeşit fakfukfon) yardımı alıyor. 5.6 milyon kişi de işsizlik desteği alıyor. Son beş yılda, bu çeşit devlet desteği için, 3.7 trilyon dolar kullanıldı. Bu, çok büyük bir fatura.

Bütün bunların üstüne, artan enflasyonu da eklemek lazım. Beş sene önceki fiyatlarla, bugünkü fiyatları karşılaştırdığımızda, fiyatların hep arttığını (en az %10) görüyoruz.

ABD'nin yapacağı pek birşey kalmadı diyebiliriz. Borç, 2008'den bugüne neredeyse iki katına çıktı ve hazinede de para yok. Her defasında olduğu gibi, bu defa da Demokrat ve Cumhuriyetçiler son güne kadar birbirleriyle boğuşacak ve çözüm üretmeye çalışacaklar. Çözüm bulamazlarsa, tahvil fiyatları çökecek, faiz fırlayacak ve ekonomi çok büyük hasar görecek.

Devletler, ne zaman serbest ekonomiye müdahele etmişlerse, sonucunda büyük faturalar ödemek zorunda kalmıştır. Tarih, bu örneklerle dolu. ABD de 2008'den beri bunu yapıyor. Ve her geçen gün fatura kabarıyor.

Kredi Kartının Avantaj ve Dezavantajları

2014-11-08T09:51:00.003-05:00

Avantajlar:

1. Yanınızda yüklü miktarlarda nakit taşımak zorunda olmadığınız gibi, almak istediğiniz bir ürünü, cebinizden nakit çıkmadan alabilme özgürlüğü sağlar.
2. Acil durumlar için kullanım kolaylığı sağlar. Mesela; bir seyahat anında araba bozulursa, kredi kartının sunduğu imkanları kullanabilirsiniz.
3. Doğru kullanılırsa, iyi bir kredi raporu ve yüksek bir kredi notu sahibi olmanızı sağlar. Yüksek kredi notu ve iyi kredi raporu sahibi olmak, artık hayatın vazgeçilmezlerinden biri.

Dezavantajlar:

1. Yüklü borç altına girme potansiyeli
2. Asgari ödeme miktarının ödenmesi durumunda, kredinin geri ödenmesinin yıllar sürmesi. (Not: Her ay, ödeyebileceğiniz miktarda kredi kartı kullanın ve ödeme zamanı geldiğinde bütün borcunuzu ödeyin)

Kurumsal Kredi Raporu (Firma Kredisi)

2014-09-29T03:41:00.001-04:00

Firmanızın kurumsal kredi dosyası, diğer firmaların ve bankaların, sizin firmanızla çalışıp çalışmayacakları ve çalışacaklarsa hangi şartlar altında çalışacaklarını belirlemede başvuracakları önemli bir referans kaynağıdır. Bu referans kaynağına bakarak önemli ve kritik kararlar alırlar. Size birşey satmak isteyebilirler, kredi olarak para verebilirler, ortaklık yapmak isteyebilirler, firmanızı geliştirmeniz amacıyla kullanmanız için makine verebilirler, kredi limitlerimizi arttırmak isteyebilirler, deponuzda daha fazla mal stoku yapmanıza yardımcı olabilirler, verecekleri kredinin şartlarını netleştirmek isteyebilirler ve bütün bunları firmanızın kurumsal kredi raporuna bakarak karar verirler.

Bu raporda, sizin rakibiniz sayılacak firmalara karşı sizi ön plana çıkaracak bilgilerin olması, doğal olarak sizin avantajınıza çalışacaktır. Raporunuzda sektörünüzde ilgili bilgiler, firmanın kuruluş tarihi, yönetim kadrosu ve bu kadronun sahip olduğu özellikler, çalışan sayısı ve yıllık satış bilgileri bulunur.

Ayrıca, gelecekte firmanızın nasıl bir konumda olacağını tahmin edebilmek için, bu saydığım bilgilerin haricinde, firmanızın geçmişine bakarak belirlenen skor ve derece de raporunuzda bulunur. Mesela, geçmişte yapmış olduğunuz ödemeler, gelecekte ödemelerinizi zamanında yapıp yapmayacağınız konusunda bir fikir verir.

Kurumsal kredi, kurumunuz için neden önemli?

Iyi bir kredi raporu, firmanız için hayati önem taşıyan bir kan damarı gibidir. Gelişmek için, işinize yatırım yapabilmeniz için, araştırma ve geliştirmeye eğilebilmeniz ve istihdam sağlayabilmeniz için gereken nakite yatırımcılar veya banka kredisi aracılığıyla ulaşmanızı sağlar.

Firmanızın gelişmesi için gerekli Okan en önemli faktörlerden birisidir. Hatta, bazı zamanlarda firmanızın hayatını kurtaran bir can simidi de olabilir. Ayrıca, iyi bir kredi raporu, elinizdeki nakti acil durumlarda kullanabilmeniz için size imkan sağlar.

Firma kredi raporu, ihtiyaç anında gerekli krediye ulaşmanın yanısıra, alınan kredilerin şartlarının belirlenmesinde, sigorta aidatlarının ne kadar olacağının netleşmesinde, hatta leasing ödemelerinin ne kadar olacağı konusunda da bir referans kaynağıdır. İyi bir kredi raporu sayesinde, daha düşük faiz oranıyla kredi alabilir ve bu sayede aylık nakit akışını pozitif yönde geliştirebilirsiniz.

Firmalarda olması gereken 4C

Firmaların kredibilitelerinin oluşması için 4C diye adlandırdığımız kriterlerin olumlu yönde gelişmesi gerekiyor. (C)haracter/Karakter, (C)apacity/Kapasite, (C)apital/Kapital-Özkaynak ve (C)onditions/Pozisyon. Firma kredi raporu bu dört temel kriteri, olumlu veya olumsuz, net bir şekilde gösterir. Şimdi bu kriterleri teker teker ele alalım.

(C)haracter/Karakter:
Firmanın karakterini oluşturan öğeler vardır. Bu öğeler; firmanın Büyüklüğü, merkez ve şube adresleri, kaç yıldır sektörde faaliyette olduğu, firma yapısı, çalışan sayısı, yöneticilerin kimlikleri ve özgeçmişleri, firmanın kendisi ile ilgili bilgileri paylaşma konusundaki hassasiyeti, medyada çıkan haberleri, hacizler, ipotekler, devam eden davalar, hisse performansı ve referansların yapmış olduğu yorumlardan. Bütün bu öğelerin birleşmesi sonucunda, raporunuzu inceleyen kisi veya kurum, firmanizin karakteri hakkinda belli bir fikre sahip olacaktir.

(C)apacity/Kapasite:

Kapasite incelenirseniz, firmanın faturalarını ödeyebilme gücü ve nakit akışına bakılır. Ayrıca, firmanın borçlarının ipotekli veya ipoteksiz olduğuna ve kullanılmayan kredi limitlerini de göz önünde bulundurur. Herhangi bir ödeme sıkıntısı da bu bölümde ele alınır.

(C)apital/Kapital-Özkaynak:

Bu bölüm, kredi analistleri tarafından en yakından incelenen bölümdür. Analistler, burada, firmanın kendi öz kaynaklarıyla borçlarının ne kadarını ödeyebileceklerini görürler. Bu bilgiye finansal tablolardan ulaşılır.

(C)onditions/Pozisyon:

Firmanın dış etkenlere karşı nasıl bir pozisyon aldığı ve alacağı bu bölümde ele alınır. Pazar dalgalanmaları, sektörün büyüme hızı, politik gelişmeler, döviz kurlarındaki dalgalanmalar bu dış etkenlere örnek gösterilebilir.

Herhangi bir banka veya finansal kurum, yukarıda sıraladığımız kriterleri yapılan kredi başvuruları ve sorgulamalarından, müşterilerin sağlamış olduğu bilgilerden, banka bilgilerinden ve ticari ilişkilerden edindiği bilgilerle belirleyenibilir.

Hizmet sektöründe de kullanılıyır bu rapor sistemi, özellikle de sigorta firmaları tarafından. Bankalar ve finans kurumları karar verme mekanizmalarını bir çeşit otomasyona bağlamış durumdalar. Yani, bu 4C kriteri özetleyen skor ve derecelendirme sistemimi kendi finansal modele uyarlayarak, bir firmayla iş yapma konusunda be kadar riske gireceklerini ölçüyorlar.

Firma için kişisel kredi kullanımı

Eğer bir kredi kartınız varsa, bankada hesap açtıysanız, krediye araba aldıysanız, kişisel kredi raporunuz (KKB-Kredi Kayıt Bürosu) var demektir. Kişisel kredi raporunuz, kendi ihtiyaçlarınız için kullanabilirsiniz. Öbür taraftan, birçok firmanın kendi kredi raporu olmadığından, bankalar ve finans kurumları, firmanın sahibinin kendi kişisel kredi raporuna da bakar. Eğer, kişisel olarak yükümlülükleri en aza indirmek istiyorsanız, firmanızın kredi raporunu geliştirmeniz en mantıklı adım olacaktır. Kişisel kredinizi kullanmanız ileride farklı problemlerle karşılaşmanıza sebebiyet verebilir.

Mesela, kredi raporunuzda, yüksek miktarlarda kredi kullandığınız görünür ve bu sizi riskli bir kişi olarak gösterir. Firma, normal bir kişinin kullanacağı krediden çok daha fazla krediye ihtiyaç duyacağından, kişisel kredi raporu, normal bir rapor halinden de uzak görünecektir.

Bankalar, kişilerin alacağı krediyi dengede tutup, ihtiyaçtan fazla kredi sağlamamak için, kredi sorgulamalarını dikkatli incelerler. Ne kadar çok sorgulamanız varsa, skorunuz o kadar düşecektir. Öbür taraftan, firma kredi raporunda başvurular sorgulama olarak firma raporuna işlenmez, çünkü firmaların işlerine devam edebilmeleri için belli periyotlarda kredi başvuruları yapmaları normal karşılanır.

Kısaca, kredi durumunuzu stratejik bir şekilde planlamazsanız, ne kendiniz için, ne de firmanız için kredi alamaz duruma düşebilirsiniz.

Küçük işletmeler, büyük bankalarla veya büyük toptancılarda iş yapmadıklarından, firma kredi raporunu çok önemsemeyebilirler. Ama, küçük bankalarla ve finans kurumlarıyla çalışıyor olsalar bile, bu Kurumların arkasında büyük bankalar veya fonlar olmadığı manasına gelmez. Bir başvuru doldurulduğu andan itibaren, perde arkasında firmanızla ilgili faktörler bir araya getiriliyor ve firmanızın skoru ve derecelendirmesi ortaya çıkıyor.

Başvurulan kredinin büyüklüğü veya küçüklüğüne bakılmadan, finansal kurumlar ve bankalar bilgileri otomatik olarak sistemlerine giriyor ve karar verme mekanizmasını çalıştırıyorlar. Yani, kredinin alınıp alınmayacağı bankadaki temsilcinin çalışıp çabalamasına olacak bir iş değil.

Kişisel ve kurumsal kredi raporunun oluşmasıyla işler bitmiyor. Bu raporları her zaman inceleme altında tutmak gerekiyor. Firmanızla ilgili almış olduğunuz her karar, beraber çalıştığınız bankalar ve firmalar açısından rapora yansıdığında ne mana ifade edeceği önemli bir nokta. Raporunuza işlenen bilgiler çok önemsiz ve küçük bilgiler de olabilir, çok önemli bilgiler de olabilir. Bütün bu hareketlilik, yarın atmak isteyeceğiniz bir adımı etkileyebilir. Bankalardan size sunulacak şartlarda değişikliklere sebebiyet verebilir. Bu da, nakit akışınızı etkileyebilir. Bundan dolayı, hem kişisel hem de kurumsal kredi raporunuzu her zaman incelemeli ve herhangi bir değişikliğe karşı hazırlıklı olmalı.

Çok küçük firma olabilirsiniz. Kredi raporuna ihtiyacınız yok gibi görünebilir. Ama, kredi raporu için büyük veya küçük firma yoktur. Her firma da kendi çerçevesinde değerlendirilir. Ileride, sizinle iş yapmak isteyen uluslararası bir firma veya banka, sizinle ilgili bilgilere kredi raporunuzdan ulaşacaktır.

Firmanızın kuruluş bilgileri çeşitli devlet kurumlarından toplanıyor, firma ismi, adresi telefonu, bulunduğu sektör gibi bilgiler sarı sayfalar ve internetten toplanıyor, bankalardan almış olduğunuz kredi bilgileri toplanıyor, çalışmış olduğunuz firmalardan ne çeşit bir iş ilişkisinde olduğunuz öğreniliyor, elektrik, gaz, su firmalarımdan faturalarınızın ödeme bilgileri alınıyor. Bütün bu bilgiler toplanırken, yanlış bilgilerin girme ihtimaline karşı, raporunuzu her zaman gözlemek ve inceleme altında tutmanız gerekiyor.

Kredi raporu, nakit akışını pek fazla etkilemiyor görünebilir. Ama, kredi raporunuzu her banka görebildiği gibi, her firma da görebilir. Rapordaki bilgilere göre sizinle yapacakları işin Şartları belirlenecektir. Bu şartlar da sizin nakit akışınızı etkileyebilir. Raporunuzun iyi olması, şartların da iyi olması manasına gelir ki, bu da nakit akışınızı olumlu yönde etkileyecektir. Kötü olması durumunda da, olumsuz yönde etkileyecektir.

Kredi Profili
Firma kredi profili, firmaların CV'si hükmündedir. Finansal kurumlar, bankalar ve firmanızla iş yapmayı düşünen firmalar, bu CV'de bulunan bilgileri inceleyerek karar verirler.

Aynen bir kişinin iş başvurusu yaptığında cv'sinde bulunan bilgilerin doğru ve güvenilir olması gibi, firmanın CV'si de doğru bilgilerden müteşekkil olması gerekir.

Bir firma gerçekten kârlı ve büyüme potansiyeline sahip olabilir. Ama, başka firmalarla ticari ilişkiye girildiğinde, firma kredi raporundaki bilgiler daha değerli hale gelir.

Firmalar, ticari ilişkiye girecekleri firmalar hakkında objektif bilgiye ulaşmak, ne tür bir risk aldıklarını bilmek isterler. Firma kredi raporu ve profili, bu ihtiyacı hızlı ve objektif bir şekilde karşılar.

Kredi profili denildiğinde akla şu sorular gelmeli:

Kredi profilinde neler var? Bu bilgiler, diğer firmalara ne söylüyor?

Firma kredi skoru, alınacak kredilerde en uygun şartları sağlayacak seviyede mi?

Ticari ilişkide olduğunuz firmalar, en uygun (30-60-90 gün gibi) ödeme süresini veriyor mu?

Rakip bir firmaya, kredi raporu daha iyi olduğu için beraber talip olduğunuz bir işi kaybetme ihtimali var mı?

Bu soruların herhangi birine cevap vermekte zorlanılıyorsa, firma kredi raporu ve profilini tam randımanlı olarak kullanamıyor demektir.

Peki firma kredi raporundaki bilgiler nasıl bir araya geliyor?

Ödeme bilgileri bankalardan ve çalışmış olduğunuz firmalardan, mahkemeler, hacizler, takipler, firma kuruluş bilgileri, iflas bilgileri devlet kurumları, ticaret odaları ve adalet bakanlığından, firmanın maddi durumu bilanço, gelir-gider belgelerinden, kontrat, hibe, teşvik, ihale gibi bilgiler devlet kuruluşlarından, internetten, medyadan ve sarı sayfalardan elde edilen bilgilerle rapor oluşturuluyor. Bazı durumlarda da, firmanın direk yetkilileriyle yapılan Görüşmelerde elde edilen bilgiler kullanılıyor.

Dunn&Bradstreet firma kredi raporu konusunda Dünya'daki bir numaralı firmadır. Türkiye'de de ofisleri bulunuyor. D&B, kendi içinde geliştirdiği derecelendirme sistemiyle, bütün bu bilgileri bir araya getirir ve objektif bir sunumla firmanın kredibilitesini belirler. D&B raporunda şu Bölümler bulunur:

D&B derecelendirmesi: kredibilite ve güvenilirlik açısından firmanın baştan sona incelenerek netleştirilmesini derece.

PAYDEX skoru: belli zaman diliminde verilen kredilerin geri ödeneceğinin belirlendiği tahmini skor.

Kredi limiti tavsiyesi: D&B'nin kriterlerine göre verilebilecek maksimum kredi limiti

Finansal risk skoru: önümüzdeki 12 ay içinde firmanın Ödemeleri yapmakta ne kadar zorlanabileceğini gösteren skor.

D&B, skor ve derecelendirmeyi, kendi içinde geliştirmiş olduğu istatistiki modelle belirler. Bu modele en fazla etki eden faktör de faturaların ödenme durumudur.

Bu metodda, firmanın zamanında yapmış olduğu ve zamanı geçmiş ödemeleri D&B bir formülle hesaplar ve firmanın skorunu ortaya çıkartır. Ne kadar çok zamanında ödeme yapmışsanız, skorunuz da o kadar yüksek olur.

KORKAK PARA NEREYE KAÇAR?

2014-08-29T10:57:00.002-04:00

Yatırımcılar ve insanlar, ne kadar korkarlarsa, paralarını o kadar hareket ettirirler. Eğer çok korkarlarsa, daha hızlı hareket ettirirler.

İnsanlar ve yatırımcılar, Irak ve Suriye’de olanlardan dolayı şu anda panik ve korku halinde yaşıyorlar. Bu panik ve korku, her geçen gün daha da artıyor. Bir de, Irak ve Suriye’de yaşayanların halini düşünün. Hatta, kendinizi onların yerine koyun. Sabah kalkıyorsunuz, televizyonunuzu açıyorsunuz ve İŞİD terror örgütünün teker teker şehirleri ele geçirdiğini görüyorsunuz. Ne düşünürsünüz? İlk aklınıza gelen, hemen ailenizi bu bölgeden uzaklaştırma, bununla beraber paranızı, akrabalarınızı da bu kargaşanın içinden çıkarmak istersiniz. Hem de en kısa zamanda.

Kuzey Afrika…

Cezayir, içindeki çatışmalardan dolayı hem kendisi için, hem de çevre ülkeler için tehdit unsuru. ABD, kendi halkına turistik amaçlı olarak Cezayir’e gitmemelerini tavsiye ediyor. Cezayir’in durumunun kötü olduğu söylendiğindeyse, hemen doğusunda bulunan Libya geliyor göz önüne. Libya’nın durumu, Cezayir’e göre daha da içler acısı. Her iki ülke de, çevresindeki ülkelere karşı ama az, ama çok bir tehdit unsuru olarak görülüyor.

Mısır…

Daha yeni bir darbe yaşadı Mısır ve darbeyle başa gelen askeri güç, kendisine karşı rakip olarak gördüğü gücü demir yumrukla ezdi. Fakat, etki-tepki kuralına göre, darbe yönetiminin bu şekilde halkı bastırmaya gitmesi, baskı altındaki halkın bir zaman sonra patlayacağı ve ülkeye ister istemez zarar vereceğidir. Şu anda Mısır’da güvenlik hakim, ama bu güvenlik için ödenen bedel çok büyük. Sert askeri yönetim ve adalet terazisi şaşmış mahkemeler, yarın veya öbür gün daha büyük problemleri şimdiden ateşliyor.

Irak… Geçen aylarda, Musul İŞİD terror örgütünün eline geçti. Musul’u kendilerine başkent olarak ilan ettiler. 1800 yıllık bir kiliseyi yaktılar. En az 6 Şii camisini ve bir sünni mabedini yerle bir ettiler. Irak’ın petrol kuyularının çoğu İŞİD’in eline geçti. Bu, İŞİD’e bölgeyi kontrol etme gücü verdi. İŞİD’in Irak’ın birçok yerini işgal etmesi, 140 milyar varil petrol üretiminde söz sahibi olmasının yolunu açtı. Bu rakam, Libya, Nijerya, Kazakistan, Çin, Brezilya ve Meksika’nın toplam hacminden daha fazla.

İŞİD, Irak ve Suriye’de kendilerine göre bir devlet kurduklarını iddia ediyor. Irak ordusunun geri çekilirken bıraktığı bütün ABD merkezli silah da İŞİD’in eline geçmiş durumda. Bu silahları da hemen kullanmaya başladılar. Bütün bunların yanında, bölgenin en büyük hidroelektrik üreten barajını da ele geçirdiler. Daha sonra ABD hava kuvvetleri bombardımanıyla Musul tekrar Irak güçlerinin eline geçti. Yukarıda saydığımız sebeplerden dolayı, ABD’nin müdahelesi aslında biraz gecikti diyebiliriz.

Fakat, Musul’un İŞİD’in elinden tamamen kurtarılması, bazı sebeplerden dolayı, neredeyse imkansıza yakın. Musul’da 2 milyona yakın kişi yaşıyor ve bu kalabalıktaki bir şehire hava saldırısı düzenlemek, bir çok sivilin hayatını kaybedeceği manasına geliyor. Kara harekatı da fizibilite açısından çok geçerli bir metod değil. Ayrıca, Musul kendi başına hem maddi olarak hem de insan kaynağı olarak İŞİD için binlerce yeni katılımın sağlanabileceği bir şehir.

ABD, bu güce karşı nasıl bir taktik geliştirerek savaşması gerektiğini düşünmeye başladı sonunda. Ama, asıl soru, para nereye kaçıyor?

Bahsetmiş olduğum ülkelerdeki insanlar, kendi çaplarında bir miktar parayı kontrol ediyorlar, ve bu rakamlar çok büyük olmayabilir. Ama, aile sayısı arttıkça, bahsettiğimiz paranın da miktarı artıyor. Ve, bu ailelere göreceli olarak zengin aileleri de kattığınızda, çok büyük rakamlara ulaşıyor hareket eden para. Peki bu para nereye gidiyor?

Bu para ordusu güçlü ve mesafe olarak bölgeden uzak, borsaları aktif olan, sağlam firmaları olan, krizlere karşı hazırlıklı olan ülkelere gidiyor.

ABD borsasının güçlü olmasının sebeplerinden bir taneside bu.

ABD dolarının neden yükselişe geçtiğini de açıklıyor.

Altının neden hala güvenli bir liman olduğunun da göstergesi.

ABD tahvil ve bonolarının neden rağbette olduğunun da açıklaması.

Bu ne kadar böyle devam edecek? Bu sorunun cevabı, yukarıda yazdığım makalenin içinde gizli…