De Europese droom van waterstof blijkt net zo vluchtig als het goedje zelf. Veel van de met veel fanfare aangekondigde projecten worden afgeblazen als het aankomt op de investeringsbeslissing, ook de vele pilots met waterstoftreinen, bussen en vrachtauto’s worden een voor een opgedoekt. Batterij-elektrische alternatieven blijken bedrijfseconomisch beter te renderen en dat geldt breder voor investeringen in wat Ember Energy als electrotech bestemd. Wat resteert is een forse overinvestering in waterstofleidingen en een continent breed tekort aan investeringen in het elektriciteitsnetwerk, wat in veel lidstaten leidt tot netcongestie.

Petrostate vs electrostate

Voor de EU ligt de electrostate meer voor de hand dan petrostate. Europa is afhankelijk van import van olie, gas en uranium. Een afhankelijkheid die pijnlijk duidelijk werd bij de Russische inval in Oekraïne, waarmee de toegang tot goedkoop Russisch aardgas werd afgesneden. De afhankelijkheid van Russisch gas werd in hoog tempo omgebogen in afhankelijkheid van de import van duurdere LNG uit vooral de VS en het Midden-Oosten. In sneltreinvaart werden importterminals voor LNG gerealiseerd, de afhankelijkheid van Russisch uranium bleef. Nu blijkt de nieuwe afhankelijkheid van de VS en Qatar ons niet ongevoelig te maken voor prijsschokken, al valt de impact vooralsnog mee vergeleken met het prijseffect van de Russische invasie in Oekraïne.

Ondertussen hangt een groot deel van de Europese energie-intensieve industrie in de touwen. Het lukt niet of moeilijk om te concurreren tegen landen die zelf goedkope brandstoffen hebben of die inzetten op electrotech, zoals China en inmiddels ook India. Netcongestie en strikte regels voor plaatsing van zonnevelden en windturbines maken het ingewikkeld voor de Europese industrie om dezelfde stappen te nemen.

Ook is het de vraag welke producten we nog waar willen en kunnen maken in de EU. In China werken ze hard aan het verplaatsen van de aluminiumsmelters van kolenrijke delen naar gebieden met meer hernieuwbare elektriciteit. Voor de EU vergt een soortgelijke herschikking een terugkeer naar de wortels van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal. Alleen dit keer met de bredere vraag waar binnen de EU welke energie-intensieve basisindustrie het best gevestigd kan worden. Wat tot pijnlijke keuzes voor de grote Nederlandse basisindustrie kan leiden. Gelukkig functioneert de interne arbeidsmarkt van de EU inmiddels een stuk beter dan in de jaren 50 van de vorige eeuw. Wat de keuze tussen mee verhuizen of omscholen naar een ander vak niet minder pijnlijk maakt voor de betrokkenen.

Waterstof als energiedrager = dood, waterstof als grondstof leeft

Waterstof werd lang gezien als de ideale vervanger voor aardgas en diesel. Toen ik 20 jaar geleden bij het ministerie van Economische  Zaken werkte reikte de waterstofdroom van verwarming van huizen tot zwaar transport. Die belofte is zacht gezegd niet waargemaakt. Het verwarmen van huizen gaat gebeuren met warmtepompen of warmtenetten. Een dikke 50 onafhankelijke onderzoeken laten inmiddels zien dat verwarmen met waterstof te duur is en blijft.

Personenauto’s worden elektrisch, Europese en Amerikaanse autobouwers stribbelen tegen. Wat ze in hun eigen markt misschien wat marktaandeel oplevert, maar wat ze forse klappen oplevert op de exportmarkt in China, Afrika, Zuid-Amerika en Azië. En wat grote kansen biedt voor Chinese autobouwers, zoals BYD en GEELY. Ook bij bestelbussen, bussen en vrachtverkeer is inmiddels duidelijk dat het elektrisch gaat worden i.p.v. waterstof. Een markt die wederom gedomineerd wordt door Chinese bedrijven, zoals BYD en Yutong. En niet te vergeten door Chinese batterijproducenten, zoals CATL. Duurt laden te lang? Dan verwisselen we toch de batterij binnen 5 minuten…

In China steeg het aandeel elektrische vrachtwagens in  2025 naar ruim 20% van de nieuwe verkopen. De verkoop van LNG vrachtwagens begint er al onder te leiden. De huidige oorlogen in het Midden-Oosten en de prijsstijgingen die daar het gevolg van zijn zal de omslag naar elektrische vrachtwagens eerder versnellen dan vertragen. De kosten van een elektrische vrachtwagen lagen namelijk al lager voor de huidige prijsstijgingen.

Kernenergie als redder in nood?

Het Nederlandse kabinet zet in op vier nieuwe kerncentrales. De oorspronkelijke verwachting was dat de eerste twee daarvan in 2035 zouden draaien. Gelet op de ervaringen in Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, de VS en Finland was dat altijd al lichtelijk optimistisch. Wie in eigen land beter zou kijken had ook beter kunnen weten. De oorspronkelijke planning voor de nieuwe onderzoeksreactor in Petten (Pallas) was dat deze rond 2015 operationeel zou zijn. Vorig jaar februari constateerde NRC dat er niet veel meer was dan een bouwput in de duinen. Dat is dik 10 jaar vertraging. Gaan we daarvan uit dan kunnen de nieuwe kerncentrales vanaf 2045 helpen de energieprijs te verlagen, tenzij we de route van Ontario, Canada, volgen. Daar is het elektriciteitstarief met 29% gestegen om de bouw van een nieuwe SMR en de levensduurverlenging van bestaande kerncentrales te bekostigen.

Hoe dan ook, voor de korte termijn hoef je op kernenergie niet te rekenen.

Afschaffen milieuregels en afzwakken klimaatbeleid als oplossing?

Uit berichtgeving van DeSmogBlog en ExxonKnew is duidelijk dat Amerikaanse olie- en gasbedrijven al een tijd volop inzetten op het verder afzwakken van Europese methaan regelgeving en de Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD). Deze laatste richtlijn bevat regels voor verslaglegging over milieu-impact en arbeidsomstandigheden in de keten. Er ligt een voorstel dat al fors is afgezwakt door een coalitie van extreem- en centrumrechtse Europarlementariërs, die achter de schermen behoorlijk onder druk zijn gezet door met name Amerikaanse fossiele energiebedrijven. Want geeft nou toe: hoe kan een olie- en gasbedrijf als Exxon z’n keten nou in de gaten houden, als het bedrijven als Nestle en Mars wel lukt met de  tienduizenden boeren in hun toeleveringsketen?

Het verwaterde compromis is voor Exxon en Chevron nog steeds te veel. Ze zetten, samen met de American Petroleum Institute, hun lobby onverminderd door. Gesteund door pr-bedrijf Teneo.

Alleen is het, net als bij Amerikaanse ICT, verstandig om minder olie en aardgas te verbruiken. Zowel olie- als gasprijzen worden bepaald op de wereldmarkt, met aanvoerketens die makkelijk te verstoren zijn en grote impact op de prijs kunnen hebben. Als Azië meer betaalt, gaan de olie- en gastankers die kant op.

De beste manier om de prijs van energie te verlagen, zeker van elektriciteit, is zorgen dat de duurste producent zo min mogelijk draai-uren maakt. De duurste centrales zijn gascentrales. Meer windenergie, zonne-energie en energieopslag om elektriciteit uit uren met veel productie en lage prijzen op te slaan voor gebruik in dure uren is de snelste en makkelijkste manier om de invloed van aardgas op de stroomprijs te verlagen. Opslag in de vorm van warmte vermindert het aardgasverbruik voor verwarming en proceswarmte.

Puzzelen voor ondernemers

In gebieden met netcongestie betekent dit vaker zonnepanelen en windturbines achter de meter van een bedrijf, vaker afschakelen van de zonnepanelen en windturbine, of meer energieopslag voor momenten dat er wel ruimte is om terug te leveren. Of opslag in de vorm van warmte, die bruikbaar is op een later moment. Een voorbeeld uit m’n eigen stad: in de haven wil de gemeente de schepen over laten schakelen op walstroom, de bedrijven in de haven willen hun voertuigen en werkprocessen elektrificeren. Zon op dak is een leuke oplossing van voorjaar tot herfst, maar biedt te weinig elektriciteit van de herfst t/m het voorjaar. Het netwerk zit nog wel een paar jaar op slot, er passen een à twee windturbines. Die leveren geen goedkope stroom, want heel groot kunnen ze niet worden vanwege de beperkingen in het gebied en met netcongestie is het de vraag of ze hun stroom altijd mogen leveren, of dat ze zo nu en dan af moeten schakelen. Maar ja: de keus is duurdere extra stroom of geen extra stroom.

Wat in ieder geval niet gaat helpen is nieuwe LNG-terminals bijbouwen, wachten op kernenergie of blijven dromen van waterstof. De ontwikkelingen in China en India laten zien dat de (voor sommige partijen pijnlijke) waarheid is dat wind, zon, water en energieopslag (in de vorm van warmte of elektriciteit en al dan niet op wielen) de werkpaarden van de energietransitie en energieonafhankelijkheid zijn.

En voordat je begint over het aandeel duurzaam in het primaire energiegebruik raad ik je aan dit stuk te lezen. We hoeven het primaire energiegebruik namelijk niet te vervangen, we hoeven enkel het nuttig energiegebruik te vervangen. Dat deel van het primair energiegebruik dat we gebruiken voor arbeid of warmte. En als we dat doen m.b.v. elektronen i.p.v. moleculen dan hebben we een stuk minder windturbines en zonnepanelen nodig…

Dit bericht is eerder gepubliceerd op Sargasso.

Lees meer op Krispy's blog

De zoektocht naar Europese alternatieven

Daarom zetten ze nu de volgende stap: ze stoppen met Amerikaanse technologie en gaan op zoek naar Europese alternatieven. De verwachting is dat overstappen op andere software geld gaat kosten en frustraties opleveren. Tegelijkertijd vinden ze het een interessant journalistiek proces, want veel meer bedrijven, overheden en individuen zijn bezig met vergelijkbare afwegingen en keuzes. Daarom willen FTM en De Correspondent het transparant doen en mag iedereen meekijken. Waarbij ze hopen dat anderen hun eigen ervaringen met hen willen delen.

FTM geeft op de website een overzicht van de Amerikaanse tech die ze gebruiken in hun werkproces. En de eerlijkheid gebied te zeggen dat ook de redactie van Sargasso verschillende Amerikaanse platforms gebruikt. De website wordt gehost door Leaseweb, op Europese servers. De redactie maakt gebruik van verschillende diensten van Google voor de onderlinge samenwerking, en net als FTM gebruiken we Slack voor onderlinge communicatie. Ook voor ons wordt het dus een interessante ontdekkingsreis om te volgen. Dat kan door je aan te melden op de speciale nieuwsbrief van FTM.

Ze bieden de mogelijkheid om mee te kijken hoe gemakkelijk of moeilijk dat is. Ze gaan dat namelijk transparant doen, waarbij ze ook geleerde lessen willen delen. Wil je ze daarbij helpen? Dat kan, want ze zoeken per direct een projectmanager voor deze klus.

Eigen ontdekkingstocht

Net als Follow The Money en De Correspondent ben ik bezig om mijn afhankelijkheid van Amerikaanse tech bedrijven te verminderen:

• Windows en MS Office zijn een paar jaar geleden al vervangen door Ubuntu Linux en Libre Office.
• Mijn Twitter/X account is opgeheven en verplaatst naar Mastodon. Soms wat eenzamer zo zonder al die algoritmes die content pushen. Tegelijkertijd scheelt dat uren tijd
• Meta’s Facebook, Instagram en WhatsApp gebruik ik nog slechts sporadisch, waarbij WhatsApp vervangen is door Signal (ook Amerikaans).
• Mijn eigen WordPress site is verplaatst van WordPress.com naar een Nederlandse webhost.
• Gmail is vervangen door Proton en Murena. Vooral de interface van Proton lijkt sterk op die van gmail, waardoor het verschil niet groot is.
• Android is vervangen door een Fairphone met e/OS van Murena, waardoor ik een google vrije mobiel heb. e/OS is gebaseerd op Android, waardoor het verschil in de praktijk klein is.
• Google Docs is vervangen door Murena Cloud. Dat is even wennen, tegelijkertijd is het verschil nou ook weer niet zo groot.
• Het verplaatsen van mijn foto’s van Google Photos en Flickr naar een Europees alternatief en lokale opslag loopt nog.
• Als alternatief voor Google Pay gebruik ik Curve Pay om te kunnen betalen met m’n mobiel. Dat werkt prima. Ik merk geen enkel verschil.
• Voor LinkedIn heb ik nog geen Europees alternatief weten te vinden.

Loopt de overstap altijd gesmeerd? Nee, tegelijkertijd levert het tot nu toe ook geen onoverkomelijke hindernissen op.

Dit bericht is eerder gepubliceerd op Sargasso.

Lees meer op Krispy's blog

Wanneer zwijgen medeplichtigheid wordt.

Donald Trump heeft in zijn eerste jaar niet zomaar een andere politieke koers gekozen. Hij heeft systematisch pijlers onder de rechtsstaat, democratische instituties, wetenschap en de internationale orde ondermijnd.
Dat zijn geen frames, maar feiten.

Na een jaar Trump blijkt appeasement niet te werken. Na Venezuela heeft Trump z’n zinnen op Groenland gezet. Vanuit de EU klinken ondertussen stevigere tegengeluiden dan vorig jaar bij het onderhandelen over nieuwe handelstarieven. Er zijn een aantal gebieden waarop de EU de VS relatief snel en hard kan raken in sectoren, waar Trump aanhangers de overhand lijken te hebben: ICT, olie&gas en de financiële sector. Tegelijkertijd heeft de EU zwakheden door strategische afhankelijkheid van de VS als het gaat om betaalsystemen (alle betaalkaarten zijn van Amerikaanse bedrijven, ook digitaal maken Amerikaanse bedrijven, zoals Apple & Google Pay de dienst uit), cloud computing en office software. Een completer beeld van vitale diensten die afhankelijk zijn van de VS vind je bij Bert Hubert.

Overnameverbod Solvinity

Een logische eerste stap voor Nederland is om de overname van Solvinity aan het Amerikaanse techbedrijf Kyndryl te verbieden. Het Bureau Toetsing Investering (BTI) van het ministerie van Economische Zaken onderzoekt of de overname door mag gaan. Solvinity is verantwoordelijk voor DigiD (onderdeel van de vitale infrastructuur) en een groot deel van de software van de justitiële keten (staatsgeheim).

Inmiddels heeft een aantal prominenten The Firewall opgericht. Een van de eerste doelen die The Firewall zich stelt is om inzage te krijgen in de toetsing door BTI en om erkend te worden als belanghebbende. Gelet op de rijkwijdte van DigiD lijkt elke Nederlander mij belanghebbende bij deze overname…

Streng handhaven van Europese digitale richtlijnen

Een aantal weken geleden kwam X, ‘the deepfake porn site formerly known as Twitter‘, in opspraak door het gemak waarmee de AI assistent fake porno en naaktbeelden kon creëren. Musk toonde in eerste instantie weinig aanstalten om het gebruikers moeilijker te maken om dergelijke fakebeelden te verspreiden. Inmiddels heeft hij door alle commotie de mogelijkheden beperkt. Verschillende overheden, waaronder Frankrijk en de Europese Commissie, hebben onderzoek naar overtreding van digitale regels aangekondigd. Gelet op de heftigheid waarmee Musk op een eerdere boete reageerde doen boetes in een van de de grootste, kapitaalkrachtige consumentenmarkten ter wereld pijn.

Niet instemmen met handelsverdrag

Het handelsverdrag dat de VS en EU vorig jaar sloten, onder nogal slechte voorwaarden voor de EU (wel heffingen op EU producten, maar geen heffingen op Amerikaanse producten en diensten), is nog niet geratificeerd door het Europees Parlement. Het goede nieuws is dat de grote middenpartijen klaar zijn met de fluwelen aanpak van Trump. De liberalen, christen-democraten en socialisten dreigen gezamenlijk om het handelsverdrag niet vast te stellen en hebben de behandeling voorlopig stopgezet.

Herinzetten van de tegenmaatregelen uit 2025

In 2025 lag er al een pakket met handelstarieven klaar als reactie op het instellen van tarieven door Trump. Het heractiveren van dit pakket is relatief eenvoudig. Het gaat om 93 miljard euro aan handelstarieven, die onder meer vliegtuigmaker Boeing, Amerikaanse automakers en makers van sterke drank zouden raken.

Inzet van de ‘Handelsbazooka’

Ook wel het anti-dwanginstrument genoemd, ontwikkeld als middel tegen dwang van China tegen een van de lidstaten. Het is een pakket aan zware maatregelen die de EU kan nemen als het economisch onder druk wordt gezet door een ander land om bepaald beleid uit te voeren. Het instrument wordt gezien als een bazooka, omdat de EU er alle maatregelen in kan stoppen die ze zelf wil. Zo kunnen er hogere belastingen voor techbedrijven bij zitten, nog hogere handelstarieven, uitsluiting van openbare aanbestedingen voor Europese projecten, beperken van de bescherming van intellectueel eigendom van Amerikaanse bedrijven, of zelfs het volledig ontzeggen van de toegang tot de Europese markt – wat Amerikaanse bedrijven hard kan raken.

De Franse president Macron gaat de EU vragen om het instrument in te zetten. De Duitse regering steunt die aanvraag.

Intrekken van de Omnibus

De EU werkt in het kader van de Green Deal al een aantal jaar een vergaande verplichtingen voor bedrijven om hun keten te verduurzamen en om daar over te rapporteren. Vorige maand werd uit onderzoek van SOMO duidelijk dat een elftal bedrijven, vooral fossiele energiebedrijven uit de VS, afgelopen jaar druk is geweest om deze wetgeving te torpederen en af te zwakken. Het resultaat de ‘Omnibus‘ gaat binnenkort de onderhandelingen tussen Europees Parlement, Europese Commissie en Raad van Europa in. Onder de bedrijven die gelobbied hebben voor afzwakking zitten ExxonMobil, Chevron en Koch. Bedrijven die heel wat te verliezen hebben als de regels weer aangescherpt worden, zeker omdat in het oorspronkelijke pakket ook ketenaansprakelijkheid en aansprakelijkheden voor klimaatverandering geregeld waren.

Versnelde afbouw van (Amerikaans) LNG

De EU is na de inval van Rusland in Oekraïne zeer vlot overgestapt op de invoer van LNG. In recordtijd werden LNG terminals aangelegd. Als met een zelfde spoed duurzame energie en HVDC-kabels aangelegd worden kan de afhankelijkheid van Amerikaans aardgas teruggebracht worden. Dat doet de VS pijn, want Amerikaanse bedrijven breiden hun exportcapaciteit nog steeds uit. Terwijl in landen als Pakistan de vraag naar LNG aan het dalen is. En dat is niet de enige markt die zorgen baart voor LNG producenten en exporteurs.

ICT spoedplannen

Gelet op de enorme afhankelijkheid van onze overheid van Amerikaanse bedrijven lijkt een spoedplan voor overheids ICT op z’n plaats. We kunnen natuurlijk wachten tot ambtenaren, net als het International Court of Justice, niet meer bij de mail en systemen kunnen. We kunnen ook nu capaciteit vrijmaken om een plan te maken voor migratie en dat ook uit te gaan voeren. En dan niet naar een ‘soevereine cloud’ van een Amerikaans bedrijf, maar naar een EU aanbieder. Te starten met overheidsdiensten, maar ook alle vitale sectoren dienen een soortgelijk plan te maken.

Voor elke ambtenaar en politicus die nog twijfelt organiseren we een dagje zonder Microsoft, Apple, Google en Amazon AWS: welk deel van je organisatie werkt er zonder MAGA? Hoe herstel je de communicatie binnen je organisatie zonder MAGA? Hoe kom je bij bestanden en noodplannen? En wat is er vervolgens nodig om het systeem weer robuust te maken?

De kans bestaat dat de VS eerder terugslaan, aan de andere kant is de kans groot dat veel Amerikaanse ICT en sociale mediabedrijven de lucratieve Europese markt niet kwijt willen. Anders waren ze na het invoeren van de Europese digitaledienstenverordening (DSA) wel vertrokken.

Financiële spoedplannen

Voor financiële transacties maken bijna alle Europeanen gebruik van betaalkaarten van MasterCard en Visa. De omschakeling van Ideal naar Wero biedt de kans daar wat aan te doen. Europese banken kunnen Wero prima uitbouwen tot betalingsmethode, die betalingen los van Amerikaanse aanbieders afhandelt. Met een fysieke kaart, of contactloos betalen via de mobiel.

Pensioenfondsen laten een groot deel van hun portefeuille beheren door Amerikaanse vermogensbeheerders. Logisch in rustige tijden, bij de huidige spanningen is het de vraag of dat zo fijn is. Of dat het terughalen van het beheer naar Europese of Engelse vermogensbeheerders op z’n plaats is.

Europese Centrale banken en pensioenfondsen bezitten ook enorme hoeveelheden Amerikaanse obligaties. Afbouw van die positie lijkt met de huidige onrust en spanning tussen de VS en EU op z’n plaats. China is er al negen maanden op rij mee bezig.

Zelf aan de slag?

Je hoeft niet alleen te wijzen naar de overheid, je kan ook zelf aan de slag. Er zijn prima Europese alternatieven, zelfs voor de besturingssystemen van mobiele telefoon. Systemen waar ik zelf ervaring mee heb:

• Fairphone met e/OS van Murena als alternatief voor Google Android. Dat biedt meteen toegang tot een op Nextcloud gebaseerde cloud omgeving voor opslag van foto’s, mail, contacten en bestanden.
• Mastodon als alternatief voor tien/twitter
• Curve als alternatief voor Google en Apple pay bij contactloos betalen
• Linux met Libre Office voor de laptop

Andere opties, die in Canada succes hebben zijn consumentenboycots van Amerikaanse producten, diensten en reizen. Zelf heb ik al eerder mijn Twitter en Facebook account opgeheven of op non-actief gezet. Mijn google account is verworden tot een sterfhuisconstructie: Drive is omgezet naar Murena, Photos ben ik stapsgewijs aan het leeghalen, gmail is gemigreerd naar Proton. Mijn WordPress.com account is opgezegd en ik ben bezig met de migratie van mijn persoonlijke blog naar een Nederlandse webhost. De reis met het gezin naar de VS is uitgesteld. Over de abonnementen op Netflix, HBO en Disney ga ik niet alleen. Gelet op de voorkeur van mijn kinderen voor Videoland denk ik dat minstens 2 van de 3 ingeruild gaan worden voor Europese of Nederlandse alternatieven. En verder is het net als met duurzaamheid: ben ik met deze stappen volledig buiten Amerikaans bereik? Nee, maar ik verminder de impact van acties vanuit de VS richting mij (en de EU) wel.

Dit bericht is eerder gepubliceerd op Sargasso.

Lees meer op Krispy's blog

Aangezien ik besloten heb me dit jaar niet kandidaat te stellen voor de gecombineerde lijst van PvdA, GroenLinks en Progressief Schiedam komt er een einde aan mijn actie. Een groot deel van de winddelen is in 2024 beëindigd, omdat de overeenkomst met de grondeigenaren afliep. De resterende winddelen heb ik verkocht.

In totaal hebben de winddelen de afgelopen 4 jaar 56.768 kilowattuur geproduceerd. Dat heeft € 16.302 opgeleverd. Daarvan heeft € 15.875 inmiddels een besteding gekregen. Dit zijn de Schiedamse organisaties die we de afgelopen jaren gesteund hebben vanuit de opbrengst van de winddelen:

• Energiebank Schiedam
• Stichting Altijd Dichtbij, die onder andere het het ontmoetingscentrum van de Beethovenflat nieuw leven hebben ingeblazen onder de naam Wijkcentrum Schiedam Groenoord.
• Voedselbank Schiedam: Voedsel en een financiële bijdrage
• Voedselbank Tuinieren Schiedam
• Scouting de Walvisch in Schiedam
• Stichting Net Niet Genoeg in Schiedam

De kandidaten van GroenLinks, PvdA en Progressief Schiedam krijgen wat mij betreft de gezamenlijke keuze om te bepalen waar het resterende bedrag aan besteed wordt. Aangezien Schiedam dit jaar 751 jaar bestaat vul ik het bedrag aan tot € 751.

Rest mij om Greenchoice en De Windcentrale te bedanken voor hun belangeloze medewerking de afgelopen jaren aan deze actie. En alle kandidaat-raadsleden veel succes met de campagne.

Lees meer op Krispy's blog

De installatie is inmiddels gerealiseerd, tijd om een kijkje te gaan nemen in een speciale aflevering van zijn podcast Cleaning Up. In dit geval is kijken, beter dan luisteren.

Bijdragen aan Project Bo kan hier.

Meer afleveringen van Cleaning Up vind je hier.

Lees meer op Krispy's blog

Hoewel klimaatverandering de branden niet heeft aangestoken, heeft door mensen veroorzaakte klimaatverandering wel de omstandigheden geschapen waarin de branden tot de huidige catastrofe kunnen uitgroeien. De belangrijkste oorzaak van door mensen veroorzaakte klimaatverandering is verbranden van fossiele brandstoffen. De belangrijkste oplossing is dan ook om zo snel mogelijk over te schakelen op CO2-vrije of -arme energiebronnen.

Klimaatverandering en de natuurbranden in LA

De onderzoekers van ClimaMeter, een van de samenwerkingsverbanden dat attributie onderzoek doet naar de samenhang tussen extreem weer en klimaatverandering, komen tot de conclusie dat de natuurbranden in Los Angeles versterkt zijn door klimaatverandering. De meteorologische omstandigheden zijn tot 5°C warmer, tot 15% droger (3 mm/dag) en 20% winderiger (tot 5 km/u sterkere wind) in vergelijking tot vergelijkbare omstandigheden in het verleden. Natuurlijke variabiliteit in het weer speelt volgens de onderzoekers van ClimaMeter een kleine rol.

De onderzoekers van World Weather Attribution komen tot de conclusie dat de kans op de natuurbranden in Los Angeles (LA) met meer dan een derde (35 procent) is toegenomen sinds het begin van de menselijk klimaatverandering. Aan het eind van deze eeuw wordt een opwarming van 2,6 graden verwacht als de uitstoot niet beperkt wordt. Bij zo’n temperatuurstijging schatten de WWA-onderzoekers het risico op dit soort rampen 70 procent hoger in.

De schade van de branden wordt momenteel door sommigen geschat op $150 miljard. Ter vergelijking de totale schade van alle weer- en klimaatrampen in de VS van $1 miljard of meer bedroeg $182 miljard in 2024. Grote bedragen gaan vaak het voorstellingsvermogen te boven. De impact van klimaatverandering wordt echter steeds groter voor gewone mensen. In Florida hebben huizenbezitters toenemende moeite om een (betaalbare) verzekering te vinden tegen overstromingen, in Californië hebben huizenbezitters de laatste jaren een soortgelijk probleem met het vinden van een verzekering tegen natuurbranden. Een groeiend aantal verzekeraars biedt geen verzekering meer aan in Californië of verhoogt de premies zo sterk dat de verzekering onbetaalbaar wordt.

Hoe vervelend het ook is voor filmsterren en multimiljonairs om een van hun huizen af te zien branden, het vervelends blijft het voor degene die zich geen verzekering kunnen veroorloven en die ook aan het geld ontbreekt om uit eigen middelen hun huis op te bouwen.

De branden hebben niet alleen effect op Californië, maar ook op Australië. Dat huurt van oudsher een deel van de Californische blusvliegtuigen in tijdens hun bosbrandseizoen. Nu het bosbrandseizoen steeds meer begint te overlappen zal Australië zelf meer blusvliegtuigen en personeel moeten regelen en minder kunnen delen met Californië. Een ontwikkeling waar brandweer en wetenschappers al een aantal jaar voor waarschuwen.

De onderzoekers van het World Weather Attribution onderzoek bevestigen dit en stellen dat natuurbrandseizoenen inmiddels gemiddeld 23 dagen langer duren, en daarmee gevaarlijker worden.

Het nieuwe normaal?

De huidige bosbranden in Californië zijn nog niet het nieuwe normaal, daarvoor is het nodig om de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer te stabiliseren. Of liever nog te verlagen. Er zijn veel hoopvolle tekenen die er op wijzen dat de wereldwijde CO2-uitstoot z’n maximum (bijna) bereikt heeft. Bv. de wereldwijde groei van hernieuwbare elektriciteit, de wereldwijde stijging van de verkoop van elektrische voertuigen (die de olie-industrie zal gaan raken) en vooral de inzet van China op elektrificatie van de industrie. Om de CO2-concentratie te stabiliseren is echter een forse afname van de CO2-uitstoot nodig.

Zelf wat doen?

Als je zelf actie wil ondernemen om klimaatverandering tegen te gaan heb je vele opties. Veel van de websites met tips zetten in op het verkleinen van je eigen uitstoot, belangrijker is echter het vergroten van je klimaatschaduw. Welke acties onderneem je om anderen tot actie aan te zetten? Spreek je (lokale) politici aan? Ga je op je werk het gesprek aan over vervuilende activiteiten? Zet je je in je vrije tijd in voor een klimaatactiegroep of lokale energiecoöperatie? Herken je desinformatie en spreek je die tegen?

De onderzoekers van het World Weather Attribution onderzoek zijn namelijk helder over de belangrijkste oplossing: een snelle daling van de CO2-uitstoot ten gevolge van het verbranden van fossiele brandstoffen (olie, gas en kolen).

Dit bericht is een bewerking van een eerder bericht op Sargasso.

Lees meer op Krispy's blog

Energiekosten

Tijd om te kijken met welk type energiecontract we het voordeligst uit waren geweest. Let wel: we hebben een vast contract (1 jaar) en wekken een groot deel van ons elektriciteitsgebruik op jaarbasis zelf op via onze winddelen en zonnepanelen.

Ondanks dat de productie van onze winddelen en zonnepanelen in december tegenviel laat bovenstaande grafiek zien dat we goedkoper uit waren met een vast contract in combinatie met onze winddelen en zonnepanelen dan met een dynamisch tarief. Zonder zonnepanelen en winddelen was de situatie anders geweest, dan was een dynamisch contract gunstiger geweest.

Op jaarbasis zou een dynamisch contract 10% goedkoper zijn geweest dan onze huidige strategie met een vast contract i.c.m. zonnepanelen en winddelen. Onze energiekosten bedroegen in 2024 Euro 1.696. Langzaam naderen we zo weer het niveau van onze energiekosten in 2021, toen we in totaal Euro 1.927 aan energiekosten hadden. Daarvan was ongeveer Euro 1.780 variabele kosten voor gas en elektriciteit en Euro 150 vaste kosten voor energie (inclusief de vaste teruggave energiebelasting). In 2024 waren onze variabele kosten aan elektriciteit Euro 1.250 en onze vaste energiekosten Euro 440.

Onze winddelen hebben ons op jaarbasis Euro 290 bespaard, onze zonnepanelen Euro 375.

Ten opzicht van 2023 is onze energierekening gestegen. Dit komt met name door de stijging van de vaste kosten. De netwerkkosten en de vaste aansluitkosten van het energiebedrijf zijn samen met Euro 110 gestegen naar Euro 550. Ook de vaste kosten voor onze winddelen zijn gestegen van Euro 280 naar Euro 520. Terwijl de opbrengsten van onze winddelen gedaald zijn van Euro 1.500 naar Euro 810.

Energiegebruik

Ons energiegebruik is in december net boven de 1.500 kWh uitgekomen. Daarmee is het energiegebruik in de maand december sinds 2019 gestaag gestegen. Deels doordat we dit jaar door griep minder weg zijn geweest met de kerstdagen.

In december lag ons energiegebruik hoger dan in eerdere jaren. Vooral voor apparaten en verwarming hebben we meer energie gebruikt. Voor warm water lag het energiegebruik juist lager.

Op jaarbasis lag onze energievraag in 2024 op 9.937 kWh. Dat is 3% minder dan in 2023. Waarvan 29% voor warm water, 39% voor apparaten en 32% voor verwarming. Gemiddeld genomen ligt onze energiegebruik sinds de overstap van aardgas naar infraroodverwarming 19% lager.

Warm water

Voor warm water zijn we nu bijna 3 jaar volledig van het gas af. We hebben vanaf 2011 een zonneboiler. Drie jaar geleden hebben we ook een HeatCyle van DeWarmte laten installeren en vanaf de eerste dag van de Russische invasie in Oekraïne hebben we het gas dichtgedraaid en de cv-ketel uitgezet. Inmiddels is de gasaansluiting ook al weer een tijdje verwijderd.

De HeatCycle heeft ons in december voor het eerst in lange tijd weer kopzorgen bezorgd. De week voor kerst hadden we een aardlekprobleem, dat uiteindelijk terug bleek te leiden op de aansluiting van de HeatCycle op het elektrisch element dat de legionella-run verzorgd. Met hulp van DeWarmte heb ik het probleem zelf kunnen verhelpen en het element weer veilig aan weten te sluiten. Daarna werkte het systeem weer en bleek ook het elektrische element nog te werken.

De COP van het systeem is inmiddels wel behoorlijk teruggezakt tot 1,1 in december. Wat betekent dat het systeem veel elektriciteit verbruikt om warmte terug te winnen.

In heel 2024 valt op dat de COP vanaf maart aanzienlijk gedaald is en na een korte opleving in mei eigenlijk het hele jaar maar net boven de 1,0 heeft gelegen. Op jaarbasis bedraag onze COP 1,6. Oftewel: met iedere kWh elektriciteit weten we 1,6 kWh warmte terug te winnen. Niet echt een hele goede prestatie.

Over de afgelopen jaren lag de COP van onze HeatCycle gemiddeld op 2,4. In 2022 en 2023 heeft het systeem beduidend beter gepresteerd met een COP van respectievelijk 3,4 en 3,2. Uit reacties via de mail en bij nalezen op Tweakers blijk ik niet de enige die te maken heeft met een dalende prestatie van het systeem. Op de website van DeWarmte wordt de HeatCycle ook niet meer aangeboden.

Verwarming

In december hebben we behoorlijk wat elektriciteit verbruikt voor verwarming. Deels komt dit doordat ik met de instellingen heb lopen spelen om te kijken of een minder grote nachtverlaging tot een lager energiegebruik en een lagere piek in het gebruik zou leiden. Conclusie: experiment niet geslaagd. Het energiegebruik is met 2,3 kWh/gewogen graaddag het hoogste sinds de overstap naar infraroodverwarming. De instellingen heb ik daarom weer teruggedraaid. Ook in de elektriciteitspiek in de ochtend maakt het niet noemenswaardig uit.

Op jaarbasis ligt ons werkelijk energiegebruik voor verwarming door mijn experiment (en doordat we met de feestdagen meer thuis zijn geweest) weer boven de 3.000 kWh per jaar. Ons energiegebruik ligt nog wel 40% lager dan met een cv-ketel. Het energiegebruik lag in 2024 wel 3% hoger dan het langjarig gemiddelde met infraroodverwarming. Terwijl we in november nog 3% minder gebruikt hadden dan het langjarig gemiddelde. Nogmaals: mislukt experiment.

Energieaanbod

In december hebben we een stuk meer elektriciteit in moeten kopen dan vorig jaar. Deels doordat onze warmtepomp het veel minder goed heeft gedaan dan in voorgaande jaren, deze produceerde 80% minder warmte. Hierdoor hebben we meer stroom nodig gehad voor warm water. Een andere reden is dat onze winddelen 20% minder stroom opleverden dan in 2023. Tot slot hebben we ook meer elektriciteit voor verwarming gebruikt.

Op jaarbasis hebben we in 2024 3% minder energie gebruikt dan in 2023. We hebben wel 67% meer elektriciteit ingekocht dan in 2023. De totale hoeveelheid ingekochte elektriciteit komt daarmee op 2.211 kWh. Dat komt doordat onze zonneboiler en warmtepomp 28% minder warmte hebben geproduceerd, door 9% minder elektriciteitsproductie van onze zonnepanelen en door 7% minder opbrengst van onze winddelen.

De hogere inkoop van elektriciteit verklaart ook onze hogere energierekening. De daling van de elektriciteitsprijs kan niet op tegen zo’n grote stijging in onze afname.

CO2-uitstoot

Behalve een betaalbare energierekening, energiebesparen en van het aardgas af is ook CO2-reductie een belangrijk doel. Er zijn verschillende manieren om de CO2-uitstoot van energiegebruik te berekenen. Vooral als het om het elektriciteitsgebruik gaat. Ga je uit van de mix op moment van gebruiken? Ga je uit van de uitstoot van de marginale elektriciteitscentrale (de laatste die nog net aan moet om voldoende stroom op het net te zetten)? Of toch van het stroometiket van je leverancier?

Welke berekeningsmethode je ook wil hanteren, bovenstaande tabel laat duidelijk zien dat onze CO2-uitstoot in de loop van de jaren fors gedaald is. De daling verschilt per methode en sommige methodes laten in 2021 en 2024 een stijging zien ten opzichte van het jaar ervoor, doordat we in 2021 en 2024 meer elektriciteit in hebben gekocht dan de jaren ervoor. De trend is echter duidelijk.

Wat ook duidelijk is is dat alle methoden een daling van de CO2-emissie laten zien na de overstap voor verwarming met aardgas naar verwarming via infraroodverwarming. Wat in bovenstaande tabel ook goed te zien is is het effect van vergroening van de elektriciteitsvoorziening. Voor alle berekeningsmethoden is de CO2-reductie in 2024 groter dan de gemiddelde CO2-reductie t.o.v. aardgas. Dat komt doordat het aandeel hernieuwbare elektriciteit stijgt, waardoor de CO2-emissie per kilowattuur elektriciteit daalt.

Zelf aan de slag?

Mocht je de loterij gewonnen hebben dan kan je je woning in één klap verduurzamen. Voor de velen die de loterij niet winnen, zoals wij, zijn er ruim voldoende mogelijkheden om tips en tricks te vinden om zelf aan de slag te gaan in huis. Een logische eerste stap is daarbij om te beginnen bij kleine en goedkope maatregelen, bijvoorbeeld met de 7 tips om snel afscheid te nemen van de helft van je energierekening van huisfluisteraar Lars Boelen.

Wie het wat traditioneler aan wil pakken kan terecht bij MilieuCentraal, HIER of Vereniging Eigen Huis. Liever advies van een levend mens? Check of de lokale energiecoöperatie bij jou in de buurt of de gemeente vrijwillige energiecoaches heeft.

Lees meer op Krispy's blog

Sinds het ondertekenen van het nationale klimaatakkoord heeft de landelijke overheid zich in Brussel hard gemaakt voor ambitieuzere doelstellingen voor 2030. Deze hogere doelstelling (55% in 2030) is ook vastgelegd in de de landelijk Klimaatwet. Dat komt mooi uit, want het Klimaatakkoord bevatte al een optie om de doelstelling op te hogen van 49% CO2-reductie naar 55% CO2-reductie. In het hoofdstuk over elektriciteit zijn hier ook cijfers voor opgenomen:

De getallen in bovenstaande tabel zijn 7 TWh (Terawattuur) hoger dan in het hoofdstuk uit het klimaatakkoord, omdat ik er voor gekozen heb ook kleine zonnestroominstallaties mee te rekenen in de totale opgave. Het goede nieuws is dat het doel voor kleine zonnestroominstallaties (7 TWh) in beeld is, zodat ook kleine zonnestroominstallaties mee gaan tellen voor het behalen van de RES-biedingen.

Voorgeschiedenis

Bij het klimaatakkoord werd afgesproken dat gemeenten, waterschappen en provincies zich zouden organiseren in regionale energiestrategieën (RES’en). Nederland werd daarmee opgedeeld in 30 RES’en, sommige zo groot als één gemeente, andere bestaande uit 15 tot 20 gemeenten. De logica van de indeling? Da’s voer voor promotieonderzoek. In 2020 bleken de losse RES’en bij elkaar opgeteld ambitieuzer dan het minimum bod van tenminste 35 TWh. Uiteindelijk hebben de RES’en gezamenlijk 55 TWh hernieuwbare elektriciteit op te wekken. Deze biedingen zijn vastgesteld door bijna alle gemeenteraden, provinciale staten en algemene besturen van waterschappen. Al in 2019 en 2020 berichtte Sargasso dat het doel om tenminste 35 TWh hernieuwbare elektriciteit op land op te wekken in beeld was. Da’s geen reden om achterover te leunen, want inmiddels heeft het kabinet de ambitie opgehoogd naar 55% CO2-reductie in 2030, terwijl voormalig minister Jetten de Kamer informeerde dat in 2024 besluitvorming over wind op zee plaats moest vinden om de doelstelling voor 2030 en 2035 te kunnen halen. Het Kabinet heeft dat besluit niet genomen, waarmee de druk om lokale elektriciteitsproductie te realiseren groeit.

Stand van zaken duurzame elektriciteit

Het goede nieuws is dat de productie van duurzame elektriciteit in Nederland nog steeds in de lift zit, dat blijkt uit de Klimaat en Energieverkenning 2024 van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Het slechte nieuws is dat volgens het PBL de pijplijn aan nieuwe projecten ook in 2024 verder is opgedroogd. Oftewel projecten waar al aan gewerkt wordt worden langzaam maar zeker gerealiseerd, maar het aantal nieuwe projecten is gering. Zo gering dat verschillende internationale projectontwikkelaars zich inmiddels terugtrekken van de Nederlandse markt, op zoek naar meer veelbelovende markten.

Het opdrogen van de pijplijn aan nieuwe projecten betekent ook dat het lastiger gaat worden om de streefcijfers voor 2035 uit het Nationaal Plan Energiesysteem (NPE) te gaan halen. Het gat tussen streefcijfers uit het NPE en de cijfers uit de Klimaat en Energieverkenning en Monitor RES 2024 is voor 2030 al groot, voor 2035 loopt dit alleen maar verder op. Dat is slecht nieuws voor huishoudens, bedrijfsleven en industrie, die zitten te springen om betaalbare elektriciteit. Een kleiner aanbod zal namelijk een hogere prijs betekenen.

Een grote blokkade voor hernieuwbare elektriciteit op land zijn zorgen over de (vermeende) impact op menselijke gezondheid. Aanvankelijk ging dat vooral om geluid en trillingen van windturbines, inmiddels ook om Bisfenol A en pfas emissies. En begrijp me goed, ik ben groot voorstander van het serieus nemen van de gezondheid en hinderbeleving van omwonenden (ik heb bij een van mijn werkgevers succesvol geadviseerd een lokale geluidsnorm voor warmtepompen en airco’s op te nemen, zodat ook bestaande installaties aan de geluidsnormen moesten voldoen). Tegelijkertijd blijkt er uit RIVM meta-analyse van de beschikbare studies niet dat er sprake is van gezondheidsschade. Provincie Flevoland heeft onderzoek gedaan naar fijnstof, microplastics en bisfenol A in het oppervlaktewater en de bodem rond windmolens. Conclusie van dit onderzoek is dat het volgens Gedeputeerde Staten niet aan te tonen is dat windmolens de bron zijn van deze stoffen. De provincie heeft eind 2023 onderzoek laten doen door ingenieursbureau RoyalHaskoningDHV. Daaruit is gebleken dat de hoeveelheden bisfenol A die vrijkomen van windmolens bijna niet te meten zijn. De hoeveelheden zijn zelfs marginaal vergeleken met wat er vrijkomt door het verkeer, de industrie en de landbouw. Ook verspreidt BPA zich over een groot gebied en is er van een concentratie rond windmolens geen sprake. Ik bemoei me zelf al 15 jaar met het bisfenol A dossier, o.a. door bij de geboorte van mijn kinderen te kiezen voor BPA vrije flessen. Gelet op de zorgen bij Forum voor Democratie ben ik benieuwd naar de vervolgvragen over vervuiling van verkeer, industrie en landbouw.

Duurzame elektriciteit projecten hebben ook te maken met van een stapeling van ambities: natuurinclusief, lokaal eigendom, ‘draagvlak’ (hoorde je bij de nieuwe kolencentrales en gascentrales begin deze eeuw geen politicus over…), landschappelijke inpassing etc. Terwijl de subsidie vanuit het Rijk tot en met 2024 vooral gericht was op kilowattknallen: wie het meeste kilowatturen hernieuwbare elektriciteit weet te produceren tegen de laagste prijs krijgt de subsidie toegewezen. Pas vanaf 2025 komt er ruimte in de subsidieregeling om kwaliteitsaspecten mee te wegen en te waarderen in de vorm van een hogere subsidie.

Stand van zaken per RES

Onderstaande tabel laat de ontwikkelingen per RES zien. Waarbij goed te zien is dat er grote verschillen zijn in de resultaten per RES. Dat hangt echter ook samen met hoe ambitieus het RES-bod was ten opzichte van wat er daadwerkelijk gerealiseerd was in 2018. Over het algemeen doen RES’en waar in 2018 al een aanzienlijke hoeveelheid hernieuwbare elektriciteit werd geproduceerd het beter, dan RES’en die in RES 1.0 een hoge ambitie hebben neergelegd zonder dat er al productie plaatsvond. Waarbij Friesland en Groningen de uitzonderingen zijn die de regel bevestigen.

Kernenergie

Wie goed op heeft gelet heeft gezien dat kernenergie in het NPE een behoorlijke rol speelt. De productie moet groeien van 4 TWh nu naar ruim 56 TWh in 2050. De eerste nieuwe kerncentrales zouden rond 2035 online moeten komen, maar lopen tegen vertragingen op, doordat er nog te veel onzekerheden zijn over de mogelijke locaties. Die zullen dus eerder rond 2040 operationeel worden. Als dat niet nog later wordt, wat gezien de ervaringen met kernenergie in de EU, VS en China niet onverwacht zou zijn. Want ook China, vaak aangehaald als voorbeeld van een land met een succesvolle nucleaire strategie, loopt achter bij het halen van zijn doelstellingen voor kernenergie: 58 GW in 2020, 70 GW in 2025 en 120 tot 130 GW in 2030. Met de kerncentrales in voorbereiding komt China uit op 88 GW in 2030. Eind 2024 heeft China volgens de World Nuclear Association 56,9 GW geïnstalleerd vermogen. Wat betekent dat China minstens 5 jaar achterloopt bij het behalen van z’n doelen voor kernenergie.

Voor de voorstanders van kleine modulaire kerncentrales (SMR’s) is er ook minder goed nieuws. Nadat het eerste project van Nuscale werd afgeblazen, omdat de investeringskosten opgelopen waren naar $20.000 per kilowatt, wordt inmiddels ook duidelijk dat de bouwkosten van de BWRX-300 van GE-Hitachi een factor drie hoger ligt dan de oorspronkelijk begroot $2.250 per kilowattuur. Het goede nieuws voor GE-Hitachi is dat Ontario vooralsnog wel doorzet om de de SMR te realiseren. Het slechte nieuws is dat andere potentiële kopers voorlopig de kat uit de boom lijken te kijken om te zien of GE-Hitachi de kostprijs omlaag weet te krijgen.

Dit bericht is eerder gepubliceerd op Sargasso.

Lees meer op Krispy's blog

Aangezien de Energiebank Schiedam definitief gestopt lijkt heb ik vorig jaar besloten de beslissing over de besteding van de opbrengst te leggen waar die hoort in een vereniging: bij de leden van GroenLinks Schiedam (wie wil stemmen op een partij met maar 1 stemgerechtigd lid moet je elders zijn). Welke doelen dat zijn geworden wordt komende maanden stap voor stap duidelijk. Dat is aan bestuur en fractie om bekend te maken.

Opbrengst winddelen

De verwachting bij aanschaf van de winddelen was dat ze zo’n 500 kWh per stuk zouden opleveren. Met 34 winddelen gaat het dan om 17.000 kWh per jaar. De financiële opbrengst hangt af van de stroomprijs. Hoe hoger de elektriciteitsprijs, hoe hoger de opbrengst. In 2022 ontvingen we ongeveer Euro 0,48 per kilowattuur, in 2024 was dit Euro 0,19. Nog steeds een factor drie à vier hoger dan voor de Russische invasie in Oekraïne.

Bij de aanschaf van de winddelen heb ik aangegeven dat de jaarlijkse kosten van de winddelen voor mijn rekening zijn. Zoals je ziet is dat een oplopende rekening

Schenkingen

De eerste uitkeringen van 2024 (nog uit de opbrengsten van 2023) zijn begin vorig jaar naar de Voedselbank Schiedam gegaan. We hebben 330 kg verse, onbespoten sinaasappels uit de Vallei van Geluk in Spanje gedoneerd. Sinaasappels van kleine boeren voor wie de pluk voorheen niet meer loonde en die de oogst verloren lieten gaan. Geheel in de geest van het tegengaan van verspilling en het bieden van een eerlijke prijs aan boeren hebben we de sinaasappels opgekocht en gedoneerd aan de Voedselbank Schiedam. Met dank aan Boer & Voedsel voor het regelen van het transport.

Ook hebben we na een tip van No Waste Army op LinkedIn 500 kg biologische aardappels van een boer uit Zeeuws-Vlaanderen, die niet voldeden aan de kwaliteitseisen van de supermarkten en groothandels, gekocht en gedoneerd aan Voedselbank Schiedam.

De donatie had nog wat voeten in de aarde, want hoe vervoer je die naar Schiedam? Hoe krijg je ze vervolgens uit de bestelbus? Waar laat je ze als de vrijwilligers van de Voedselbank ze niet in ontvangst kunnen nemen op de dag dat de transporteur ze kan brengen? En hoe krijg je ze vervolgens weer in de vrachten van de Voedselbank? Dat leek tot het laatst onhaalbaar. Gelukkig sprongen twee Schiedamse bedrijven bij. BLOOM your message bood onderdak aan de aardappelen, tot de vrijwilligers van de Voedselbank ze aan konden nemen, en Heco Cargo Control zette hun heftruck inzette om de vrachtwagen van de Voedselbank te laden, waarmee de distributie werd gefaciliteerd.

Gelukkig was Raaskal uit Naaldwijk zo flexibel dat ze op het laatste moment hun chauffeur nog hebben gebeld om een extra lading van 500 kg aardappels mee te nemen en af te leveren in Schiedam. Inmiddels zijn alle 8.400 kg die boer Emiel over had gered, waarmee we ook een bijdrage leveren aan het tegengaan van voedselverspilling.

In de eerste helft van 2024 kwam er ook een oproep langs van No Waste Army om uien van de vernietiging te redden. Een oproepje aan de leden van GroenLinks deed de rest. In korte tijd werd meer dan 250 kg uien gedoneerd (waarvan een klein deel uit de opbrengst van de winddelen). Of die in Schiedam zijn gekomen weet ik niet, de distributie wordt verzorgd vanuit de landelijke Voedselbank. Ook buiten Schiedam zijn er helaas voldoende mensen die afhankelijk zijn van de Voedselbank, dus de uiten zijn ongetwijfeld goed terecht gekomen.

Opbrengst 2024

De leden van GroenLinks hebben vorig jaar tijdens de algemene ledenvergadering besloten de opbrengst van de winddelen over 2024 te schenken aan meerdere Schiedamse doelen die zich inzetten voor duurzaamheid en de bestrijding van armoede. In de loop van 2025, het jaar waarin Schiedam 750 jaar stadsrechten viert, zullen we meerdere keren projecten en organisaties die zich inzetten voor armoedebestrijding en voor duurzaamheid in het zonnetje zetten door ze een mooie donatie te geven.

De eerste organisatie die een schenking ontvangen heeft is Stichting Net Niet Genoeg. De stichting die zich al sinds 2013 inzet voor huishoudens in Schiedam e.o. die op of onder de armoedegrens leven. GroenLinks-raadslid Serkan Kilickaya overhandigde de cheque van 750 euro aan Natasja Westmaas van de stichting Net Niet Genoeg.

Net Niet Genoeg zamelt jaarlijks tussen kerst en oud en nieuw lang houdbare voedingsproducten in, om in januari boodschappenpakketten uit te kunnen delen aan mensen die net niet genoeg hebben.

Met deze donatie kunnen we de pakketten aanvullen met een dag extra eten. Deze keer kunnen we pakketten met maar liefst zeven complete maaltijden meegeven.

In de loop van dit jaar zullen meer Schiedamse organisaties een bijdrage ontvangen. Bekendmaking laat ik over aan het bestuur & de fractie van GroenLinks Schiedam.

Lees meer op Krispy's blog

Sinds 2017 investeren we kleine bedragen via Trine, Energise Africa en Land a Hand. Waarbij we een voorkeur hebben voor duurzame energieprojecten, hoewel we ook verschillende leningen hebben meegefinancierd gericht op elektrisch transport (motoren, bussen, vorkheftrucks).

De eerste jaren waren veel leningen gericht op het financieren van partijen die kleine zonnestroominstallaties beschikbaar stellen aan huishoudens. Dat is in bovenstaande grafiek goed zichtbaar door het aantal mensen dat we met onze investeringen aan elektriciteit hebben geholpen. Vanaf 2022 is het aantal leningen aan mkb-bedrijven gestegen. We hebben vanaf 2022 bijvoorbeeld geïnvesteerd in zonnedaken voor fabrieken in Vietnam, elektrische vorkheftrucks in Ghana, elektrische motoren in Kenya en zonnestroom met accu’s voor mobiele telefoonmasten.

In de eerste jaren ging het grootste deel van onze investeringen naar Afrika. Inmiddels zit 53% van onze investeringen in Azië, 44% in Afrika en 3% in Zuid-Amerika.

Rechtstreeks investeren in Afrika, Azië en Zuid-Amerika blijft overigens een risico. Onze investering in Myanmar (toen het daar de goede kant op leek te gaan) is al heel wat jaar geleden afgeboekt, en ook verschillende andere leners hebben het niet gered. Dat heeft ons ongeveer een kwart van ons rendement gekost. Dat verlies weegt echter niet op tegen de winst van bijdragen aan het slopen van de toekomstkansen voor fossiele energie.

Lees meer op Krispy's blog