Kuifje in Hongurië

De nationalisatie van de onderwijzers

2013-05-18T05:58:00.000-07:00

“Na de scholen worden nu ook de onderwijzers in Hongarije genationaliseerd,” kopte weekblad HVG. De regering Orbán wil het overgrote deel van het onderwijzend personeel verplichten lid te worden van een nieuwe door de overheid op te richten “Hongaarse Pedagogische Kamer,” een soort “Kulturkammer” voor onderwijzend personeel.

Niet alleen de 130.000 leraren en leraressen in de afgelopen januari genationaliseerde scholen, maar ook al het onderwijzend personeel van gemeentelijke kleuterscholen wordt verplicht lid te worden, aldus het wetsvoorstel dat al in september a.s. met het nieuwe schooljaar werkelijkheid moet zijn. Wie lidmaatschap weigert, mag niet werken bij een openbare (kleuter)school. De Kamer wordt het enige overlegorgaan waarmee de regering nog zal praten over de inhoud van het onderwijs. De bestaande Onderwijsraad, waarin allerlei vakorganisaties, bonden en ook ouders zijn vertegenwoordigd, wordt opgeheven. Zoals de staatssecretaris van onderwijs Rózsa Hoffmann zei is het allemaal veel te ingewikkeld om met allerlei verschillende belangenorganisaties te onderhandelen en tot overeenstemming te komen. De Kamer, waarvan de bestuurders door de overheid zullen worden betaald (en benoemd?) en die dus in feite ambtenaren zijn, zal ook een "ethische gedragscode voor het onderwijs" opstellen die alle leden moeten ondertekenen. Wie zich niet aan die code houdt, kan door de Kamer worden gestraft met waarschuwingen, boetes en uiteindelijk uitsluiting van het beroep voor vijf jaar. Wie dat bepaalt en hoe en of daar ook beroep bij een onafhankelijke instantie tegen mogelijk is, is niet duidelijk. De leden van de Kamer mogen bovendien naar buiten toe geen mededingen doen of meningen uiten over het interne functioneren van de Kamer, ook daarop kunnen sancties volgen.

De op een na grootste vakbond van onderwijzend personeel, de PDSZ, verwerpt het idee categorisch. Volgens haar worden de rechten van onderwijzers, inclusief het recht op vrije meningsuiting, op onaanvaardbare wijze aangetast en is het geheel een onverhulde poging om kritische vakbonden (zoals zij zelf) en onderwijzers buiten spel te zetten. De plannen doen denken aan de corporatistische organisaties van bepaalde regiems uit de jaren dertig en aan de verplichte staatsvakbonden van het communisme. Dit alles is deel van “de centralistische en autoritaire benadering van het onderwijs van deze regering”, aldus László Mendrei, voorzitter van de PDSZ.

Verder de afgelopen week:

* De minister van Onderwijs heeft geweigerd de benoeming te bekrachtigen van de nieuwe rector aan de universiteit van Miskolc, die door de senaat van de universiteit tot tweemaal toe was gekozen, en heeft een nieuwe benoemingsprocedure in gang gezet. Eerder blokkeerde de minister al de benoemingen van rectoren in Debrecen en Kecskemét omdat hij de betrokkenen “niet geschikt” achtte en benoemde anderen op die posten. Tot zover de autonomie van de universiteiten: je mag kiezen wie je wilt zolang het maar iemand is die ik wil.
* De Hongaarse regering wijst het zogenaamde Tavares rapport van het Europese Parlement volledig af. In dat rapport wordt geconstateerd dat Hongarije weliswaar formeel tal van democratische regels overeind houdt, maar in de praktijk de Europese democratische waarden op allerlei terreinen ondergraaft. In een reactie zeiden staatssecretaris van buitenlandse zaken Eniko Györi en voorlichter Ferenc Kumin dat het rapport vol zit met feitelijke fouten, Hongarije onterecht kritiseert en niet meer is dan een geregisseerde links-liberale politieke aanval op een succesvolle rechtse regering in Europa (de Portugese Groene politicus Tavares werd en passant ook nog weggezet als “een voormalige communist” en een politicus met een “extreem links verleden,” aantijgingen die allebei onwaar zijn). De regering is dan ook niet van plan om zich iets aan te trekken van de aanbevelingen van de commissie. Het rapport zal in juni of juli in het Europees Parlement besproken worden.
* Ook de Amerikaanse mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch heeft een zeer kritisch rapport uitgebracht over de toestand in Hongarije. De reactie van Györi en Kumin: tja, die organisatie wordt hier in Hongarije geleid door een links-liberale vrouw, Lydia Gall, die altijd al tegen de conservatieve regering was. Zo kun je elke kritiek afdoen. Gall zelf schrijft terecht in het betreffende rapport: “De Hongaarse regering beschuldigt alle critici van vooringenomenheid, kritiek met politieke motieven of feitelijke onjuistheden, maar de waarheid is simpeler: er is diepe bezorgdheid in heel Europa over de rechtsstaat en de situatie van de mensenrechten in het Hongarije van vandaag. Als zelfs je vrienden bezorgd zijn over wat je doet, is het tijd om op te houden met ontkennen en te beginnen met luisteren.”
* De Hongaarse regering heeft een werkgroep ingesteld die ministeries moet bijstaan om sneller te reageren op perspublicaties die volgens haar onjuist of eenzijdig zijn. De werkgroep heeft ook een drietal advocatenbureaus ingehuurd die de regering daarin gaan bijstaan, maar daar mag je volgens een woordvoerder niet de conclusie uit trekken dat er nu meer juridische procedures tegen media op komst zijn. In eerste instantie zullen media een brief ontvangen waarin ze worden gemaand de fouten te corrigeren, zo heet het.
* Enige tientallen eigenaren van tabakswinkels hebben op 15 mei gedemonstreerd voor het parlement. Een vrouw, die al sinds 1991 een zaak heeft en die nu in rook op ziet gaan, kon haar tranen nauwelijks bedwingen. Ik en mijn man leven er van en we hebben ook een personeelslid die al 17 jaar voor ons werkt en die we nu moeten ontslaan, zei ze. Premier Orbán weersprak de kritiek dat vooral Fidesz aanhangers tabaksvergunningen hadden gekregen met de bewering dat ….er ook enkeling met linkse sympathieën tussen de winnaars zit (hoe weet hij dat eigenlijk? …HH). In zijn eigen dorp, Felcsút, is de concessie gegaan naar iemand uit de familie Flier, nauw bevriend met Orbán en ook al bij de grote winnaars van de verdeling van landbouwland.
* Hongarije brengt een speciale postzegel uit ter ere van de Azerbeidzjaanse dictator Heydar Aliyev die dit jaar 90 wordt. Zoals eerder gemeld zijn de banden tussen Hongarije en Azerbeidzjan aanzienlijk verbeterd sinds Hongarije vorig jaar de zogenaamde bijlmoordenaar vrijliet. De regering Orbán hoopt dat Aliyev dit soort vriendelijkheden beantwoordt met geld en/of olie.
* De voetbalclub Felcsut – de club van de premier – is gepromoveerd naar de hoogste voetbaldivisie. Hoewel het dorp Felcsut nog geen 2000 inwoners telt, krijgt de plaatselijke voetbalclub nu al jaren enorme financiële steun van de overheid (in 2012 bijvoorbeeld vijf keer zo veel als Debrecen, de club van de op een na grootste stad van het land). Het nieuwe supermoderne en peperdure stadion van Felcsut, zo ongeveer naast het buitenhuis van Orbán, moet later dit jaar af zijn.

Hoezo euroskeptisch?

2013-05-11T08:00:00.000-07:00

Onder de titel “Europa?” verscheen op 11 mei 2013 onderstaand opiniestuk van Zsolt Bayer in de regeringsgezinde krant Magyar Hirlap, waarin de Europese Unie wordt weggezet als een “huichelachtig, leugenachtige, hypocriete en tot op het bot corrupte bende” van “kameraden” die er alleen maar op uit zijn de rechtse regering van Hongarije kapot te maken. Bayer geldt als een vriend en vertrouweling van premier Orbán die opschrijft wat er in leidende Fidesz kringen echt wordt gedacht en gezegd, aan de borreltafel.

Bayer leidde ook de grote pro-regeringsdemo's

Het commentaar is een reactie op twee EU rapporten. Het ene van de EU commissie oordeelt dat Hongarije extra bezuinigingen nodig heeft om vooral komend jaar binnen het toegestane begrotingstekort van 3% te blijven. Het andere is van een commissie onder leiding van de Groene EU parlementariër Tavares en zegt dat in Hongarije de democratie wordt uitgehold. Oordeel zelf.

Bayer: “Al sinds lange tijd was het vaak moeilijk om van de Unie te houden. Vanaf nu is dat onmogelijk. Het is een huichelachtig, leugenachtige, hypocriete en tot op het bot corrupte bende, die aan niemand en in niets ooit verantwoording aflegt en door niemand ooit is gelegitimeerd. "Hongarije doet sinds 2010 elk jaar alles om te voldoen aan het voorgeschreven begrotingstekort. Maar de nutteloze idioten en gewetenloze, dwaze en nietsnuttende pennenlikkers van de Unie voorspellen van jaar tot jaar toch dat het niet zal lukken. De algemene ervaring is: als er een linkse regering aan de macht is, vergist de Unie zich altijd een of twee procent in de negatieve richting, zodat ze een veel kleiner tekort voorspelt dan in werkelijkheid het geval is. En omgekeerd: in tijden van een rechtse regering doet ze hetzelfde, alleen andersom. Kunt u zich dit nog herinneren? "Door politieke druk langs verschillende wegen – inclusief de telefoon van Feri , werd geregeld dat Almunia en zijn medewerkers de mogelijkheid gaven om tot 1 September het convergentieprogramma aan te passen. (…) Almunia weersprak niet dat er vanuit Boedapest dergelijke druk was uitgeoefend. Hij gaf een ontwijkend antwoord op de vraag of hij, toen hij de Hongaarse regering een half jaar uitstel toestond om een nieuw convergentieprogramma voor te bereiden, dat had gedaan uit naam van de socialistische solidariteit en om te bevorderen dat de kiezers niet tijdens de verkiezingscampagne op de hoogte zouden raken van de werkelijke economische en financiële situatie van het land. Het is van belang hier te benadrukken dat de socialisten destijds spraken van een tekort van 4,6%, terwijl dat tekort in werkelijkheid na de verkiezingen meer dan 9% bleek te zijn.” En nu chanteren ze ons: we moeten ofwel nieuwe bezuinigingen introduceren of we zullen ondanks al onze inspanningen in de speciale procedure blijven die geldt voor diegenen die een overmatig begrotingstekort hebben. En dit alles op puur politieke gronden. Dezelfde puur politieke gronden waarop ze wegkeken van alles wat hun kameraden deden. Dus moeten wij nu het geld voor de overheidsinstellingen beperken en moeten wij nu de financiering van overheidsinvesteringen opschorten. We moeten grote werkzaamheden (stadions, het Kossuth Plein) stopzetten waardoor er banen verloren gaan. En terwijl ze deze bezuinigingen oplegt, eist dezelfde Unie tegelijk luid dat de economie moeten groeien en herstellen. Al sinds lange tijd was het vaak moeilijk om van de Unie te houden. Vanaf nu is dat onmogelijk. Het is een huichelachtig, leugenachtige, hypocriete en tot op het bot corrupte bende, die aan niemand en in niets ooit verantwoording aflegt en door niemand ooit is gelegitimeerd. In het van de eerste tot de laatste letter gelogen ontwerpverslag van Tavares wordt bijvoorbeeld van de regering gevraagd verantwoording af te leggenvoor het feit dat er geen brede maatschappelijke overeenstemming aan de nieuwe grondwet ten grondslag ligt. Aha ... En wat voor brede maatschappelijke overeenstemming ligt er dan ten grondslag aan de grondwet van de Unie en het Verdrag van Lissabon, kameraad Tavares? Evenveel als achter jullie, kameraden! Geen enkele!"

Verder deze week:

* De tabakswinkel affaire ettert door. De burgemeester van Székzárd, die aanvankelijk ontkende dat er op een Fidesz partijbijeenkomst was gepraat over wie wel en wie niet een vergunning zou krijgen, heeft inmiddels moeten erkennen dat dit wel het geval was. Er kwam dan ook een geluidsopname van de bijeenkomst tevoorschijn. Hij weigert af te treden. De minister die over de kwestie gaat heeft verder aangekondigd dat mogelijke informatie over het vergunningenproces op zijn vroegst openbaar wordt nadat alle contracten zijn getekend. De ene regeringswoordvoerder suggereerde dat Szekzárd een locaal incident was (maar niemand neemt dat serieus) terwijl een andere verklaarde dat het allemaal een complot is met medewerking van tabaksproducent Philip Morris. Hij droeg daarbij, uiteraard, geen concrete bewijzen aan. * Veel reuring rond het Joodse Wereld Congres en de positie van de regering Orbán tegenover antisemitisme en extreem rechts (Jobbik). Ik heb het hier al vaker benadrukt: Fidesz is geen antisemitische en extreemrechtse partij en de regering Orbán heeft inderdaad allerlei maatregelen genomen die antisemitisme moeten bestrijden en die in dit opzicht positief zijn. Maar tegelijk tolereert de regering ook allerlei figuren met dergelijke opvattingen in eigen Fidesz gelederen (tot in de top aan toe) om daarmee extreemrechtse kiezers aan te trekken, tegelijk is ze er niet vies van met Jobbik samen te werken en tegelijk is Orbán in hoge mate medeverantwoordelijk voor het nationalistische, anti-Europese en intolerante politieke klimaat dat in dit land is ontstaan. Het is die dubbelzinnigheid die bekritiseert wordt. Zie verder vanaf 12 mei: www.scribblesfromhungary.com/
* De Fidesz voorzitter van het parlement heeft twee oppositieleden in het parlement de recordboete opgelegd van Ft 235.000 (euro 950). Ze hadden tijdens een debat over de tabaksaffaire een bord opgehouden met de tekst “Jullie stelen, bedriegen en liegen” en daarmee volgens de voorzitter “de waardigheid van het parlement” aangetast.
* Een rechtbank in de stad Miskolc veroordeelde negen zigeuners tot gevangenisstraffen van 2 ½ tot 4 jaar vanwege “misdaden tegen de Hongaarse natie.” Na verschillende demonstraties van Jobbik – waarbij zoals gewoonlijk met geweld was gedreigd, hadden deze mannen een auto met Jobbik aanhangers met knuppels bewerkt en ook een paar mensen verwond. De verdediging kritiseerde het vonnis: de mannen hadden het recht niet in eigen hand mogen nemen, maar werden wel degelijk bedreigd door racistische groepen.
* Ruim 40% van de gemeentes geeft geen enkele openheid over uitgaven die ze via openbare aanbestedingen doen, zo blijkt uit een onderzoek van Transparency International.

Een Fidesz gemeenteraadslid klapt uit de school

2013-05-03T01:56:00.000-07:00

Ákos Hadházy, lid van Fidesz en gemeenteraadslid in het stadje Szekszárd, schreef vorige week een anonieme brief aan weekblad HVG waarin hij onthulde hoe de partij op lokaal niveau directe invloed had uitgeoefend op het verlenen van vergunningen voor tabakswinkels, die vanaf 1 Juli a.s. een staatsmonopolie zijn. Een paar dagen later besloot hij met naam en toenaam in de publiciteit te treden. Hij sprak met HVG over het waarom van zijn “verraad” en hoe hij tegen de ontwikkeling van de partij aankijkt. Het interview werd gepubliceerd op dinsdag 30 april.

1 Mei: Fidel Castro heet de Nationale Tabaksregering welkom

Hadházy is dierenarts van beroep en sinds 2006 raadslid. Hij noemt zichzelf een overtuigd rechts en conservatief mens, alleen is het alleen al vanuit de familietraditie. “Mijn overgrootvader had een ridderorde, mijn grootvader was een presbyteriaanse dominee, ik ben voorzanger in de kerk.” De affaire van de tabakswinkelvergunningen “was een druppel die de emmer deed overlopen,” zegt hij. Volgens Hadházy kwam de tabakswinkellijst niet op een gewone fractievergadering aan de orde, maar tijdens een "politiek overleg" over het verzamelen van handtekeningen [vóór het verlagen van de energietarieven voor kleinverbruikers…HH]. De bijeenkomst werd ook bijgewoond door de burgemeester van Szekszárd, die aan het eind de aanwezigen vroeg om de lijst van de aanvragers in te kijken en "te zeggen wie we kennen en wie geschikt zouden kunnen zijn. Ik was hierdoor verrast. Het was duidelijk dat er sprake was van lobbyen maar het verraste me om te zien dat het zo openlijk gedaan werd." De aanwezigen werd gevraagd te kijken wie wie was op de lijst en wat hun mening over hen was, aldus de dierenarts, die eraan toevoegde hij geen kennis had van wat er later met deze lijst gebeurde. Pas toen hij later via de media vernam hoe het proces was verlopen en wie de winnaars van de concessies waren, begreep hij dat "dit niet een juiste procedure was." Hadházy had vervolgens geworsteld met de vraag of hij in de openbaarheid moest treden met deze kennis, zich terdege beseffend dat velen binnen Fidesz hem als een "verrader" zouden beschouwen. Uiteindelijk was hij tot de conclusie gekomen dat het openbaren van wat er werkelijk gebeurd was "op de lange termijn” het belang van de partij dient. "Op de korte termijn zal het zeker onaangenaam zijn. [Onze] populariteit kan een paar procent dalen, maar ik denk dat dit op de lange termijn de partij zou kunnen helpen."

In het interview zegt Hadházy ook dat de tweederde wetgevende meerderheid van Fidesz niet alleen kansen geeft, maar ook schadelijk kan uitwerken. "Ik ben ervan overtuigd dat een goed functionerende oppositie een basisbehoefte is of zou moeten zijn voor elke regering. Zonder oppositie zullen we vroeg of laat niet in staat zijn om onze eigen beslissingen te beheersen, omdat er geen weerwoord is als wat we doen slecht is. [...] Bij gebrek aan externe oppositie nemen we nu beslissingen die niet goed zijn, en helaas leidde deze [situatie] ook tot beslissingen die individuele belangen dienen." Daarnaast constateert hij dat het een groot probleem is dat "er geen interne oppositie" is binnen Fidesz. Het ontbreken van kritiek binnen de partij is verklaarbaar omdat het aantal parlementsleden zal worden verminderd [bij de verkiezingen van 2014 wordt de omvang van het parlement gereduceerd van bijna 400 tot 200…HH]. “Dat weten de huidige afgevaardigden ook en dus is het duidelijk dat iemand die in de toekomst nog een of andere hoge positie wil bekleden, dus elk besluit zal moeten accepteren. Je kunt niet van hen verwachten dat ze een serieuze negatieve opinie formuleren. Ook dit kan leiden tot slechte overheidsbesluiten. (…) Als er geen debatten zijn binnen een partij – en binnen onze partij zijn er geen, in ieder geval niet op ons niveau – dan kan dat twee dingen betekenen: of we doen iets heel goed of er is iets helemaal mis. Ik geloof dat debat onmisbaar is om tot goede beslissingen te komen. Maar vaak zie je dat in de partij beslissingen worden genomen met 98% of 100% steun. Dat is op een of andere manier niet goed. (…)We hebben veel beslissingen genomen – in ieder geval op plaatselijk niveau – die denk ik niet genoeg zijn doordacht en in veel gevallen (...) kregen individuele belangen de voorkeur boven publieke belangen. De tabakswinkelkwestie was er zo een." Hadházy zei af te zullen wachten of dit interview gevolgen zou hebben voor zijn politieke carrière. Als er een politieke vendetta tegen hem volgt, is hij van plan zijn politieke loopbaan op te geven, wat spijtig zou zijn omdat hij “een aantal goede dingen voor de stad” kon doen. Het uitblijven van politieke vergelding zou bewijzen dat "er nog altijd heel veel democraten in Fidesz zijn, zelfs al is dat niet evident gezien de huidige besluitvormingmechanismen."

Verder de afgelopen week:

* Naar aanleiding van de tabakswinkelaffaire hebben diverse NGOs gevraagd om openheid over het aanbestedingsproces. De reactie van Fidesz: nog dezelfde (!) dag kwamen de Fidesz fractie met een wetsontwerp dat het overheidsinstellingen mogelijk maakt zo’n verzoek om openheid van informatie naast zich neer te leggen als de instelling vindt dat het om een “oneigenlijk” verzoek gaat. De dag erna (!) werd het wetsontwerp door het parlement aangenomen.

* Betalingen van de EU ter waarde van 100en miljoen euro’s voor wegenbouw, spoorbouw en bouwprojecten (energiebesparing en isolatie) zijn in gevaar. Brussel betaalt vooralsnog niet uit omdat er problemen zijn met een aantal voorwaarden die bij de toekenning van de projecten zijn gesteld. Zo eisten de Hongaren dat alle betrokken ingenieurs over Hongaarse diploma’s beschikten waarmee je de facto buitenlandse ondernemingen uitsluit. Maar er zou ook een verband kunnen zijn met een onderzoek door OLAF (de antifraude eenheid van Brussel) die vorig jaar huiszoeking deed bij Fidesz gelieerde bedrijven en onder meer computergegevens in beslag nam.

* Het parlement nam niet alleen een wet aan die betrokken bedrijven verplicht om de energie- en waterprijzen met 10% te verlagen, maar ook om op de rekeningen aan klanten elke maand te vermelden hoeveel financieel voordeel die daarvan hebben. Wettelijk verplichte regeringspropaganda dus. Een verplichte vermelding van de hoeveelheid belastingen inclusief de verhoogde btw die de klanten over hun gas, elektriciteit en water betalen, staat niet in de wet.

* Het hoofd van de Raoul Wallenberg Vereniging Ferenc Orosz is na een voetbalwedstrijd in het Puskas stadion uitgescholden en aangevallen, waarbij onder meer zijn neus is gebroken. en verwond. Orosz vroeg een groep supporters die pro Mussolini liederen aan het zingen waren en “Sieg Heil” riepen daarmee op te houden. Hij werd daarop uitgescholden voor “Joodse communist” en na de wedstrijd door twee mannen opgewacht. <![endif]-->
Ferenc Orosz

Eén gezamenlijke oppositie

2013-04-28T03:09:00.000-07:00

De kogel is eindelijk door de kerk. Samen 2014 en de socialistische partij MSZP hebben definitief afgesproken dat ze vanaf nu één gezamenlijke oppositie vormen tegen het Orbán regiem. De leiders van de twee partijen, Gordon Bajnai en Attila Meszterházy, maakten die afspraak gisteren bekend.

Gordon Bajnai en Attila Mesterházy

Bij de verkiezingen van 2014 komt er in ieder district slechts één gezamenlijke kandidaat en er komt een gezamenlijke landelijke lijsttrekker. Bij alle tussentijdse verkiezingen zullen vanaf nu ook gezamenlijke kandidaten naar voren geschoven worden die gezamenlijk campagne voeren. De partijen houden op elkaar aan te vallen of te verzwakken en Mesterházy en Bajnai gaan vanaf nu hun werkzaamheden coördineren. Op lokaal niveau gaat er ook nauw samengewerkt worden tussen de partijactivisten (de MSZP heeft er zo’n 40.000 in het hele land, Samen 2014 maximaal 10.000 met het accent op Boedapest).

Samen 2014 – dat ook het buitenparlementaire Milla, de vakbond Solidarnosc en Dialoog voor Hongarije (de voormalige centrumlinkse vleugel van de Groenen) bevat – heeft zich daarmee eerder dan aanvankelijk de bedoeling was aan de MSZP gelieerd. Samen 2014 wilde aanvankelijk zoveel mogelijk tijd om meer centrumrechtse politici en andere publieke figuren die grote kritiek hebben op het beleid van de socialisten in het verleden, bij haar organisatie te betrekken. Maar het staat inmiddels wel vast dat zulks een schier hopeloze taak is. Hoeveel kritiek er ook in centrumrechtse kring is op Orbán c.s., de meesten van die critici weigeren ook categorisch zich openlijk met de oppositie te associëren.

De MSZP geeft met de verbintenis definitief het streven op om te zien in hoeverre ze op eigen kracht in staat is een vuist tegen Fidesz te maken. Diverse tussentijdse verkiezingen in gemeentes en deelgemeentes hebben de afgelopen maanden duidelijk gemaakt dat socialistische kandidaten in hun eentje kansloos zijn. Het ligt nu ook in de lijn der verwachting dat de landelijke lijsttrekker ofwel Bajnai ofwel een nog onbekende derde gaat worden, maar niet de socialist Mesterházy.

Verder afgelopen week:

* Het staatsmonopolie op tabaksverkoop draait, zoals te verwachten was, uit op een goede deal voor weer heel wat aan Fidesz gelieerde figuren. Er zijn in een niet-openbare en volstrekt ondoorzichtige vergunningenprocedure 3.500 vergunningen uitgegeven om tabak te verkopen en een groot deel daarvan aan mensen met de juiste politieke connecties. Volgens weekblad HVG ging het zo ver dat in veel gemeentes de locale Fidesz baas besliste wie een vergunning kreeg en dat in sommige gemeentes de Fidesz fractie er over heeft gestemd. Geen toeval dus dat er opvallend veel vergunningen uitgegeven zijn aan mensen rond de CBA winkelketen (een grote sponsor van Fidesz). Ook diverse mensen met connecties met de Fidesz politicus die de wet heeft opgesteld vallen in de prijzen, net als bijvoorbeeld de 19-jarige zoon van de Fidesz burgemeester van het dorpje Fonyód aan het Balaton (hij kreeg drie vergunningen) en drie leden van één familie in het stadje Esztergom die de hand wisten te leggen op tien van de 16 vergunningen daar. Van de meer dan 15.000 winkeliers die tot nu toe tabak verkochten, heeft het overgrote deel geen vergunning gekregen. Onder hen een man in Budakalász wiens familie al meer dan 70 jaar in de tabaksverkoop zit. Zijn grootvader raakte de familiezaak kwijt toen de communisten zijn winkel nationaliseerden in de jaren ’50, deze man raakt zijn inkomen kwijt nu Fidesz hem in feite hetzelfde trucje flikt. Gisteren dienden twee Fidesz politici ook nog eens een wet in die de winnaars van deze tabaksvergunningen van staatswege een winst van minimaal 10 procent garandeert. Al eerder was vastgelegd dat de betreffende winkeliers naast tabak ook alcohol, frisdranken, tijdschriften en loterijtickets mogen verkopen. Zodat ook de uitbaters van die stalletjes nu oneerlijke gesubsidieerde concurrentie krijgen.

* Hetzelfde laken een pak in de tenders voor landbouwland. Fidesz dissident Jozsef Angyán (ex-staatssecretaris van landbouw) slaat nu al twee jaar de trom over de wijze waarop Fidesz vriendjes lucratieve pachtcontracten krijgen toegespeeld. In twee provincies (Fejér en Borsod) is 80% van de contracten naar Fidesz relaties gegaan, voor zeker de helft ook nog eens naar mensen die geen locale boeren zijn maar behoren tot een kleine groep van families en individuen van buiten. De krant Népszabadság legde de hand op een intern rapport van de organisatie die de betreffende landbouwgrond in eigendom heeft, de NFA, waarin wordt gezegd dat de criteria voor de toewijzing van de pachtcontracten niet objectief zijn. Het bestaan van dat rapport werd tot nu toe van officiële zijde ontkend. Het politieke effect van deze machinaties is overigens vooral een verschuiving van de steun van Fidesz naar het extreemrechtse Jobbik in veel plattelandsgebieden.

* De minister van economische ontwikkeling heeft de directie van olie- en gasbedrijf MOL gevraagd op te houden met het subsidiëren van een wetenschappelijke stichting die de activiteiten van oppositieleider Gordon Bajnai met onderzoek ondersteunt. De Hongaarse overheid heeft aandelen in MOL en het geeft geen pas dat zo’n bedrijf de activiteiten steunt van iemand die de huidige regering ten val wil brengen, aldus de minister.

Weg van Europa

2013-04-17T23:40:00.000-07:00

In de conservatieve kranten Die Welt, FAZ en Kurir zette Orbán deze week uitgebreid uiteen dat hij het maatschappelijke, economische en democratische model van “het oude Europa” overleefd vindt en dat hij een andere kant op wil. Hij uitte deze gedachten de afgelopen jaren al eens tegenover zijn eigen aanhang, maar dit is voor het eerst dat hij het zo duidelijk en omstandig deed tegenover West-Europese journalisten. Zoals hij zelf zegt: dit, en niet de eindeloze discussies over allerlei wetjes, regels en andere detailpunten, is “de kern van de zaak.”

In de interviews met de genoemde conservatieve kranten benadrukt Orbán dat hij met Hongarije een heel andere kant op wil dan wat in Europa als normaal en gebruikelijk wordt beschouwd. “Wij doen niet hetzelfde als in het oude West-Europa. De grondwet, onze economische politiek en andere regels die we hebben geïntroduceerd, dat alles wijkt af van wat in veel westerse landen gebruikelijk is. (…) We werken aan de opbouw van een maatschappelijk en economisch model. Dat is gebaseerd op een zeer duidelijke visie die van de regering vastberaden stappen en politieke doortastendheid vereist. Op het moment zit Europa in een crisis van het sociale en economische systeem. (…) Er zijn verschillende nationale antwoorden op die crisis. Ons antwoord is dat het Europese economische en sociale model in ieder geval hier in Hongarije niet overeind te houden is. Dat model kwam hier eerlijk gezegd ook nooit werkelijk van de grond."

In het 'nieuwe' model van Orbán is een veel grotere rol weggelegd voor de staat in de economie en het maatschappelijke en culturele leven. "Markt en overheid zijn beiden onontbeerlijk. De vraag is hoe ze zich tot elkaar moeten verhouden. In onze veranderde wereld is het Europese model niet langer in staat de concurrentie aan te gaan omdat het de verhouding tussen overheid en markt verkeerd verdeelt en het niet over de kracht beschikt om de bevoegdheden van beiden opnieuw in te richten.”

Het is ook interessant om te zien hoe Orbán, hoewel hij altijd ontkent dat wat Hongarije allemaal doet afwijkt van wetgeving in andere EU landen, tegelijk zegt dat hij een andere benadering heeft van het begrip democratie dan in Europa gebruikelijk (en in EU-verdragen vastgelegd). In zijn model is het zo dat "de door het volk gekozen vertegenwoordigers beslissingen nemen en dat men dat democratie noemt." Het is juist ondemocratisch, zegt hij, dat de macht van de partij die de meerderheid vertegenwoordigt wordt ingeperkt door allerlei instituties en 'checks and balances.' "Want de zekerheid van de democratie ligt niet bij een Grondwettelijk Hof of het parlement, ze berust bij het volk zelf. (…) Ik ben niet van mening dat men de democratie met instituties tegen het volk moet beschermen.” Het verwijt dat Fidesz met de nieuwe grondwet, allerlei “kardinale” wetten en veel personele benoemingen het regeringsbeleid voor hele lange tijd in beton giet en het dus eventuele andere regeringen in de toekomst onmogelijk maakt eigen beleid te voeren, ontkent hij eigenlijk ook niet. Zijn antwoord is slechts: “Alle partijen hebben de kans om een twee derde meerderheid te bereiken, precies zoals wij dat gedaan hebben.”

In de interviews schermde Orbán zoals gebruikelijk met het mandaat dat hij in 2010 van “het volk” gekregen zou hebben. Maar in kan het niet vaak genoeg herhalen: hij kreeg 53% van de stemmen resulterend in 67% van de zetels, wat dus betekent dat 47% van de Hongaren het niet met hem eens was. Bovendien heeft hij deze prachtige nieuwe ideeën destijds nooit aan de kiezers voorgelegd. In de verkiezingscampagne van 2010 – waarin Fidesz consequent weigerde aan welk debat dan ook mee te doen en er geen enkel verkiezingsdebat op TV was – was er geen enkele sprake van nieuwe maatschappelijke of economische systemen, een nieuw model van democratie of een andere weg dan de rest van Europa. Zoals Orbán vóór die verkiezingen ook nooit heeft gezegd dat hij de grondwet zou gaan wijzigen als hij een 2/3 meerderheid zou krijgen en hij daar toen hij dat toch deed ook geen referendum over wilde houden.

3. Natuurlijk staat het een ieder EU lid te allen tijde vrij het debat over allerlei uitgangspunten, basiswaarden en spelregels van de economie en de democratie in de EU aan te gaan. Maar intussen in eigen land de Europese spelregels al vast laten voor wat ze zijn, dat is heel wat anders. Daarmee schendt Fidesz het EU toetredingsverdrag uit 2004 en het Lissabon akkoord uit 2007, beiden door Hongarije ondertekend.

Verder de afgelopen dagen:

* Na de boze brief van Barroso op vrijdag de 12e reageerde Orbán direct met een brief dat alles in orde zou komen en op maandag de 15e diende minister van justitie een wetsontwerp in met een tweetal wetswijzigingen die, zo heet het, aan de bezwaren van Europa tegemoet komen. Maar is dat ook zo? Een eerste bezwaar was dat er met het zogenaamde vierde superamendement nu in de grondwet staat dat partijen tijdens verkiezingscampagnes geen advertenties mogen plaatsen in commerciële media. De concessie is nu dat die regel niet geldt voor de Europese verkiezingen (maar dus wel voor de Hongaarse parlementsverkiezingen). Het tweede bezwaar was dat volgens de grondwetswijziging het hoofd van het Nationale Gerechtelijke Bureau (u weet wel, die huisvriendin van de Orbáns) het recht heeft om naar eigen discretie rechtszaken aan andere rechtbanken toe te wijzen. De concessie is dat dit niet geldt voor zaken die met het Europese recht van doen hebben (maar dus wel met alle andere rechtszaken, zoals vermeende corruptie e.d.). Tot slot: beide ‘concessies’ hebben de status van een gewone wet, maar in de grondwet wordt niets gewijzigd.

* In Györ demonstreerden op 13 april 70 Hongaarse en Duitse neonazi’s in de binnenstad “tegen de misdaden van de geallieerden.”

Ruzie met de Europese Christendemocraten

2013-04-13T01:39:00.002-07:00

Volgens de Hongaarse krant in Roemenië Magyar Szó (Het Hongaarse Woord) heeft het bestuur van de christendemocratische EPP fractie in het Europees Parlement in een vergadering in Dubrovnik gisterenavond besloten dat de Hongaarse regeringspartij Fidesz een ultimatum krijgt: ofwel ze conformeert zich binnen een week aan de Europese verzoeken betreffende het Vierde Superamendement op de grondwet ofwel Fidesz wordt uit de EPP geschorst.

De grondwetsstraat is nu de Fidesz-heeft-altijd-gelijk-straat

Natuurlijk zal premier Orbán, die dinsdag aanwezig zal zijn bij de zitting van de voltallige EPP fractie in Straatsburg, reageren met de nodige verzekeringen dat alles goed zal komen, dat er niets aan de hand is en dat hij bepaalde passages in de (grond)wet wel wil wijzigen: rekken traineren, marchanderen. Maar het begint er steeds meer op te lijken dat hij er niet langer van uit kan gaan dat de Europese christendemocraten hem niet (openlijk) zullen laten vallen en daarmee komt hij in Europa heel zwak te staan.

Intussen blijft het Europese conflict escaleren. Commissie voorzitter Manuel Barroso (EPP) heeft vrijdag een nieuwe kritische brief aan premier Orbán geschreven en het Europees Parlement vergadert woensdagochtend over “de kwestie Hongarije,” waarbij mogelijk ook voorstellen op tafel komen om hardere actie tegen de regering Orbán, te beginnen met een soort parlementair onderzoek (een artikel 7 procedure) om vast te stellen of het land zich aan de democratische normen van de EU houdt.

Tegelijk lanceren Orbán en zijn ministers de ene na de andere (persoonlijke) aanval op die Europese politici en instellingen die zich niet door hen laten overtuigen dat er niets aan de hand is. Daarbij beschuldigen ze bijvoorbeeld commissaris Viviane Reding (EPP), commissaris Neelie Kroes (liberalen) maar ook de deskundigen van de Venetië Commissie en het Europees Parlement zelf ervan bevooroordeeld te zijn en zich te laten meeslepen in een links-liberaal complot tegen Hongarije. Ook heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken haar ambassades opdracht gegeven actief te reageren als er in media in hun landen artikelen verschijnen met “feitelijke onjuistheden.” Met name bij krantenredacties en directies in Duitsland en Oostenrijk zijn de laatste maanden de nodige klachten neergelegd over het werk van hun redacties en hun Hongarije correspondenten. En tenslotte heeft de regering een speciale “taskforce” van juristen opgezet die haar moet bijstaan in het pareren van de Europese aanvallen.

Verder de afgelopen week:

- Judit Király is afgetreden als laatste onafhankelijke lid van de Monetaire Raad van de Hongaarse Nationale Bank (MNB). Ze wilde daarmee onderstrepen dat de bank niet langer onafhankelijk werkt, maar een verlengstuk van de regering is geworden.

- Volgens regeringswoordvoerder Ferenc Kumin treedt de Hongaarse regering altijd ferm op tegen het antisemitisme en is dat nog eens bewezen toen premier Orbán begin deze week hoogstpersoonlijk de motordemonstratie “Geef Gas” verbood die een extreemrechtse motorclub wil houden op 21 april a.s., de dag van de Holocaust herdenking. Het behoeft hier geen betoog dat “Geef Gas, Handen af van ons Vaderland en onze Huizen” antisemitisch, provocerend en uitermate onsmakelijk is. De “Hongaarse Motorrijders Beweging” wil tijdens een motortocht op de 21e ook de Joodse wijk van Boedapest aandoen terwijl daar de “Mars der Levenden” wordt gehouden ter herdenking van de Holocaust.

De politie had “Geef Gas” niet verboden omdat ze dat volgens de bestaande wetgeving niet kan. Joodse organisaties waren uiteraard zeer verontwaardigd en premier Orbán droeg vervolgens in het parlement hoogstpersoonlijk de minister van binnenlandse zaken op alsnog een politieverbod uit te vaardigen. Dat nu door de motorclub voor de rechter wordt aangevochten, want de Hongaarse wet staat zo’n verbod nu eenmaal niet toe.

De gang van zaken is tekenend voor de machtsverhoudingen zoals die inmiddels zijn ontstaan, aldus mensenrechtenorganisaties TASZ. Naarmate de premier iets bevalt of niet bevalt, geeft hij opdrachten, zelfs al zijn die in strijd met de wet en het recht. Terwijl echt goede wetgeving die dit soort problemen voorkomt en waarmee rechtbanken iets kunnen doen, nog altijd ontbreekt. Misschien zou het verstandiger zijn om wetgeving te ontwerpen die deze motorrijders wel toestaat hun mening te uiten, hoe verwerpelijk hun mening ook is, maar niet op het tijdstip en de plek die zij willen omdat dat de openbare orde in gevaar brengt en het recht van anderen op een vreedzame demonstratie in het gedrang brengt?

Bovendien is één zo’n groots gebaar mooi voor de Bühne, maar verhult het niet dat premier Orbán en Fidesz als partij zich nooit consequent bij het antisemitische kamp scharen. Want in hun cynische pogingen om iedereen die zich tot rechts rekent – ook de antisemieten – te vriend te houden, tolereren en steunen ze met grote regelmaat allerlei extreemrechtse figuren en werken ze bij tal van gelegenheden ook met hen samen. Een greep uit de afgelopen maand:

* in de deelgemeente Ujpest vond een 15 maart herdenking plaats waarbij naast de Fidesz burgemeester prominent twee mannen stonden in het uniform van de nieuwe Magyar Gárda, een verboden paramilitaire organisatie van extreemrechts. De Fidesz burgemeester van een andere deelgemeente in Boedapest nam diezelfde nationale feestdag deel aan een bijeenkomst van Jobbik. Jobbik is de partij die op 4 mei als het Joodse Wereld Congres in Budapest vergadert een manifestatie zal houden tegen “de Judeo-Bolshevistische , anti-Christelijke en anti-Hongaarse terreur en zijn Joodse leiders tussen 1919 en 1945.”

* de door Fidesz gecontroleerde publieke zender Duna TV bestelde voor 300.000 euro aan programma’s bij TV productiefirma Dextramedia. Dextramedia heeft nauwe banden met extreemrechtse politici, produceert ook materiaal voor radicaal rechtse private TV zenders zoals Hir TV en Echo TV en maakte voor het aan Jobbik gelieerde N1TV ondermeer een lovende film over de staatsman Adolf Hitler, ‘tegen wiens nagedachtenis “een heksenjacht” wordt gevoerd.’ Ook bleek dat Beatrix Siklósi, die bekend staat om haar extreemrechtse opvattingen en daar op sociale media ook geen geheim van maakt, een hoge adviesfunctie heeft bij het publieke mediabedrijf MTVA. Maar ze is bepaald niet de enige uit die hoek met een functie bij de ‘publieke’ omroep.

* in maart benoemde de Fidesz regering de jurist Imre Juhász als ‘rechter’ in het Grondwettelijk Hof. Júhász geldt als een openlijke sympathisant van Jobbik en het is dan ook geen wonder dat Jobbik in het parlement deze benoeming steunde.

* ik meldde al eerder dat minister Balog Zoltán een paar weken terug hoge staatsonderscheidingen gaf aan diverse bekende rechtsextreme figuren, waaronder een journalist en een popmusicus. Toen er veel ophef over ontstond, vroeg en kreeg hij van de journalist de onderscheiding terug, maar de onderscheiding van de betreffende gitarist staat nog steeds. Naar aanleiding van die affaire kwam een krant met het bericht dat minister Navracsics van justitie vorig jaar ook al een hoge onderscheiding had verleend aan Imre Szabó, een van de voornaamste medewerkers van kuruc.info, een neonazistische Hongaarse website die vanuit de VS opereert.

Hongaarse riksja’s in Amsterdam

2013-04-07T01:38:00.000-07:00

Na het vrijgeven van de markt voor fiets- of riksja taxi’s in Amsterdam in 2009, liep hun aantal snel op tot zo’n 200. Ze zijn populair, vooral onder toeristen, maar er kwamen ook steeds meer klachten over kwaliteit, verkeershinder e.d., zodat Amsterdam nu bezig is het aantal in te perken tot maximaal 100. Een sof voor veel riksja chauffeurs natuurlijk, waarvan een groot aantal (sommigen zeggen bijna de helft) bestaat uit Hongaarse jongeren.

Een Hongaarse fietstaxi in A'dam

Op de Hongaarse nieuwssite Index was onlangs een mooie reportage te zien over het leven van deze jongeren in Amsterdam (in het Hongaars uiteraard, maar te zien op
http://www.youtube.com/watch?v=kPcbrGlu2Lg. De meesten zijn de laatste paar jaar gekomen en de redenen waarom ze in Amsterdam werken zijn heel divers. Ze zijn aangetrokken door het avontuur, door de vrijheid van het leven in Nederland, door de fantastische verscheidenheid aan mensen die je in Amsterdam tegenkomt. Maar ze klagen bijna zonder uitzondering ook over de situatie in Hongarije, waar geen werk is, geen perspectief, geen toekomst. Het verschil tussen Amsterdam en Hongarije? “Hier (in Amsterdam) glimlachen mensen tegen mekaar. Als je thuis (in Hongarije) iemand wat langer aankijkt, krijg je te horen: wat moet je van me? Hier (in Amsterdam) zeggen de meeste mensen: hallo, hoe gaat het? Mensen zijn positiever, creatiever, vrijer.”

Natuurlijk speelt geld ook een hele belangrijke rol in hun keuze. Van 100.000 forint (350 euro) per maand kun je niet leven, zegt er een. Maar dat is wel het soort salaris (iets meer dan het minimumloon) waar heel veel Hongaren thuis het van moeten doen. Als riksja chauffeur verdien je 100 tot 150 euro per dag/avond, rekent een ander voor. Het is hard werken, maar dat loont dan ook. Een interessante observatie van een Engelsman die al jaren als riksja chauffeur in Amsterdam woont: er werken niet alleen veel Hongaren maar ook Roemenen op de fietstaxi’s. In eerste instantie lijken ze op elkaar, maar gaandeweg ga je het verschil in één oogopslag zien. De Roemenen zijn meestal luidruchtig en snel maar de Hongaren kijken doorgaans sip en zijn pessimistisch.

Verder de afgelopen week:

* Klubradio is met ingang van gisteren ook haar frequentie in de stad Kecskemét kwijt. Daarmee zijn de zender de afgelopen drie jaar onder Fidesz 11 van haar 12 frequenties ontnomen, en wel alle frequenties in grotere provinciesteden. Alleen de frequentie in Boedapest mag, voor zover nu te overzien, blijven. Maar daarvoor heeft Klubradio maar liefst zeven rechtszaken moeten voeren, die de radio allemaal won maar die de Fidesz Mediaraad zesmaal negeerde! En nu? Nu klopt de regering Orbán zich opeens op de borst over het feit dat Klubradio in Boedapest mag blijven uitzenden. Zie je wel dat er niets aan de hand is, schrijft regeringspropagandist Ferenc Kumin? “Al diegenen die zeiden dat wij ze het zwijgen op wilden leggen, blijken ongelijk te hebben. Er moesten alleen een aantal juridische details worden afgehandeld.” De cynische leugenachtigheid is meer dan stuitend.

* Volgens Julia Király, één van de nog twee onafhankelijke leden van de monetaire raad van de Nationale Bank, is het recente plan ter stimulering van de economie dat door de bank is gelanceerd nooit serieus binnen de bank bediscussieerd. Ze kreeg het 40 pagina’s tellende plan 35 minuten voor de zitting waarin het werd ‘besproken’ te lezen en vervolgens werd er ‘gestemd.’ Bij haar weten had het plan ook voor die zitting nooit de ronde gedaan. Het is, kortom, een regeringsplan dat door ‘onafhankelijk’ gouverneur Matolcsy is gedropt en doorgejast. De zuivering van de bank is inmiddels vrijwel compleet. Matolcsy heeft drie van de meest gerespecteerde topeconomen van de bank ontslagen en bondgenoten (deels functionarissen die voorheen onder hem op het ministerie werkten) op alle sleutelposities benoemd.

* Het Joodse Wereld Congres houdt in mei haar jaarlijkse algemene plenaire zitting in Boedapest. De regering Orbán zal ongetwijfeld gaan proberen dat aan te grijpen om te betogen dat het wel meevalt met het antisemitisme in Hongarije en vooral haar rol daarin, want anders zou dit congres toch niet in Boedapest plaats vinden? Maar het omgekeerde is het geval, aldus de bekende Joodse multimiljonair en filantroop Ronald Lauder. In een ingezonden stuk in de Süddeutsche Zeitung klaagt hij juist de verantwoordelijkheid van de regering Orbán voor het toenemende antisemitisme en racisme scherp aan en betoogt hij dat precies dat de reden is om het congres in Boedapest te houden. “We willen een sterk signaal uitsturen dat Hongarije – een thuis voor de op twee na grootste Joodse gemeenschap in Europa – zich op een gevaarlijke weg bevindt.”

* Het extreemrechtse Jobbik heeft in totaal 16 maal een klacht ingediend bij de Fidesz Mediaraad omdat de partij vond dat ze “onrechtvaardig” werd behandeld en in maar liefst 13 gevallen heeft ze van die mediaraad ook gelijk gekregen. De enige onafhankelijke TV zender die er nog is, ATV, mag bijvoorbeeld Jobbik geen neonazi partij meer noemen en dient zodra Jobbik aan de orde komt ook altijd iemand van deze neonazi partij aan het woord te laten. Daarentegen zijn alle (!) klachten van andere organisaties over met name de toenemende hetze tegen zigeuners, daaronder ook zes klachten tegen de ‘publieke’ media, door diezelfde Mediaraad ongegrond verklaard.

Populistische onzin

2013-03-31T04:10:00.000-07:00

De regering Orbán probeert het vertrouwen van kiezers terug te winnen via een campagne ter verlaging van de energieprijzen. Onder het motto dat de energiebedrijven superwinsten maken over de ruggen van de arme Hongaren, dwong de regering hen begin van dit jaar al de tarieven met 10% te verlagen en er zitten nog één a twee van dat soort verlagingen aan te komen.

Orbán satire op het Duitse Kika

Zoals Gordon Bajnai van Samen 2014 al constateerde is het cynische maatregel. Het leven is de laatste drie jaar voor vooral de armeren veel duurder geworden dankzij het beleid van de regering (de BTW verhoging naar 27%, de invoering van de vlaktaks, de verhoging van allerlei andere accijns enz.). Via deze gedwongen tariefsverlagingen krijgen de Hongaren daar een heel klein beetje, maar bij lang na niet alles van terug. Bovendien hebben de allerarmsten er al weinig meer aan. Veel mensen op het platteland hebben dankzij de bezuinigingen op uitkeringen en pensioenen nog maar zo weinig geld dat ze nauwelijks gas en elektriciteit meer gebruiken. Die proberen de winter door te komen door in één kamertje sprokkelhout te stoken en één peertje te laten branden.

Maar de regering verdraait ook de feiten. Hoewel het me altijd redelijk lijkt om met de energiebedrijven te overleggen of er iets te doen valt, is het niet waar dat die bedrijven in Hongarije superwinsten maken. De prijs van energie is in Hongarije ook niet de hoogste van Europa, “zelfs hoger dan in Duitsland of Denemarken,” zoals premier Orbán in het parlement zei. Elektriciteit kostte in Hongarije in 2011 15 cent per kW. Dat is onder het EU gemiddelde en (ruim) onder landen als Denemarken (30ct), Duitsland (20ct) en Nederland (18ct). Gas kostte in 2011 in Hongarije 5,5 ct per eenheid, opnieuw onder het Europese gemiddelde en onder Denemarken (10,5ct), Duitsland (6ct) en Nederland (7,5ct). Bovendien wordt de prijs van energie voor een deel bepaald door belastingen (in Hongarije 20% van de prijs, ondermeer door de hoge BTW). Natuurlijk hebben veel Hongaren moeite hun energierekening te voldoen omdat hun inkomens achteruit gehold zijn. Maar wiens schuld is dat?

Een grootschalig plan voor de isolatie van huizen, het stimuleren van energiebesparing, hulp voor de allerarmsten en het beëindigen van die zogenaamde “economische vrijheidsstrijd” die de economie alleen maar tot stilstand heeft gebracht, zou mensen aanzienlijk meer opleveren dan dit soort populistische kretologie. Maar dat zal allemaal wel te links en liberaal zijn en ik geef toe, met populisme kun je verkiezingen winnen.

Verder deze week:

- E.ON heeft er in ieder geval genoeg van en heeft haar gasbedrijf in Hongarije aan de regering verkocht voor 870 miljoen euro. Alsof er geen betere bestedingen zijn van ons belastinggeld dan het opnieuw instellen van staatsmonopolies.

- De Hongaarse Nationale Bank, nu stevig onder Fidesz controle, is opeens heel optimistisch over de vooruitzichten voor het begrotingstekort. Inderdaad, zoals ik vorige week al meldde, dienen de prognoses van de bank voortaan in overeenstemming te zijn met de regeringscijfers.

- Onder de kop “Constitutional mob rule” (zoiets als “De grondwettelijke macht van het gepeupel”) schreef de conservatieve econoom György Kopits een vernietigend artikel in de Wall Street Journal over het gebrek aan onafhankelijke controle instanties en het autoritaire beleid van de regering Orbán. “Het Hongarije van vandaag lijkt angstwekkend op het communistische regiem van János Kádár, toen alle publieke instellingen “Potemkin” instellingen waren die het niet waagden de hegemonie van het Politbureau uit te dagen.”

- De Stichting Eten en Leven van de Hare Krishna deelde zaterdagochtend in het centrum van Boedapest een gratis Paasmaal uit voor de armen: een paar boterhammen en wat soep. Het was een trieste demonstratie van de toegenomen armoede. Er moeten een paar duizend mensen hebben gestaan, de rij wachtenden was zeker 500 meter.

- Diezelfde zaterdag demonstreerden ’s middags 1000 mensen in de kou voor het hoofdkwartier van Fidesz, die precies dit weekeinde 25 jaar bestaat. Opgericht als een partij van liberale jongeren die tegen de communistische autoriteiten waren, is de partij nu volgens velen verworden tot een groep regenten die even conservatief en autoritair zijn als de mensen waar ze toen tegen vochten. De Fidesz BoBo’s hadden de dag ervoor hun 25-jarig bestaan gevierd, maar stiekem en in beslotenheid.

- De Duitse kinderzender Kika kreeg scherpe kritiek van Orbán persoonlijk vanwege het jeugdjournaalfilmpje dat ze had gemaakt over de ondergraving van de democratie in Hongarije. In Hongarije zou een dergelijke vergiftiging van de kinderziel niet worden toegestaan, aldus Orbán. Volgens Kika onderstreept zulk commentaar de essentie van de kritiek. Ze hebben in antwoord een nieuw filmpje gemaakt waarin met Orbán de spot wordt gedreven. (zie foto en www.youtube.com/watch?v=uEkykrRZpGY).

Rode kaart?

2013-03-23T09:41:00.001-07:00

In Europa gaan langzaam meer stemmen op voor sancties tegen de Hongaarse regering omdat die de normen en waarden van een democratisch bestel blijft ondermijnen. Twee opties die worden genoemd zijn het stopzetten van EU subsidies en het ontnemen van Orbán’s stemrecht in de Europese Raad (het overleg van EU regeringsleiders). Ook de Hongaarse oppositie heeft zich echter al tegen beide opties uitgesproken. De vraag is: wat dan?

Rode kaart van de EU voor regering Orbán?

De voorzitter van de Europese Commissie Barroso zal vanaf nu persoonlijk toezicht houden op alle klachtenprocedures rond Hongarije. Dat is een duidelijke opwaardering van dit dossier en weerspiegelt het belang dat er aan gehecht wordt. Een fors deel van de Europese politici (in ieder geval socialisten, Groenen en liberalen) hebben er genoeg van dat ze door de regering Orbán aan het lijntje worden gehouden. Op alle kritiek van wie dan ook – ook van onafhankelijke deskundigen of conservatieve kringen – is het standaardantwoord nu al bijna drie jaar dat er niets aan de hand is en dat critici niet weten waarover ze praten. Er zijn het afgelopen jaar wel wat kleine concessies gedaan, maar die zijn deels weer ongedaan gemaakt door de aanname van het vierde amendement op de grondwet op 11 maart. “Genoeg is genoeg,” aldus de leider van de liberalen Guy Verhofstadt.

Barroso komt naar verwachting eind april met een rapport over de grondwet en Verhofstadt vindt dat het Europees Parlement ook in april een “artikel 7 procedure” tegen Hongarije moet starten. Dat betekent een parlementair onderzoek waarin vastgesteld wordt of er in Hongarije sprake is van “een duidelijk risico van een serieuze en voortdurende schending van het EU verdrag.” Mocht het parlement tot die conclusie komen, dan kunnen er sancties worden ingesteld zoals het opschorten van bepaalde rechten, waaronder het stemrecht in de Europese Raad.

In Hongarije is al geen sprake meer van een risico van een schending, maar is die schending een gegeven, meent Verhofstadt. Ook diverse EU commissarissen lijken die mening te delen. Commissaris Neelie Kroes (digitale ontwikkeling, liberaal) zei in een rede in Dublin vrijdag dat de zorgen over de persvrijheid nog dezelfde zijn aangezien de Hongaarse regering “slechts een fractie” van de aanbevelingen van de Raad van Europa had overgenomen. Commissaris Viviane Reding (justitie en mensenrechten, christen democraat) plaatste in een interview in de Duitse krant Frankfurter Allgemeine vraagtekens bij de onafhankelijkheid van de Hongaarse justitie en de toestand van de rechtsstaat (de regering Orbán reageerde des duivels en eist dat ze haar woorden openlijk intrekt). Onduidelijk is hoe de fractie van de Europese Christen Democraten, de EPP, zal reageren. De procedure kan alleen starten als er een 2/3 meerderheid voor is en dus is de steun van (een deel van) de EPP noodzakelijk.

Opvallend is wel dat twee leiders van de Hongaarse oppositie, Attila Mestherhazy van de socialisten en Gordon Bajnai van Samen 2014, beiden al hebben gezegd dat ze tegen zulke zware sancties zijn als het ontnemen van het stemrecht of het stopzetten van subsidies. Zulke sancties treffen de hele Hongaarse bevolking en dat kan niet de bedoeling zijn, zeggen zij. Wat ongetwijfeld meespeelt is de vrees dat zulke zware sancties het nationalistisch sentiment in Hongarije zelf zullen aanwakkeren (wij arme Hongaren tegen die bureaucraten uit Brussel) en dat uiteindelijk Fidesz en ook het extreemrechtse Jobbik er electoraal van kunnen profiteren. Dat is bepaald niet ondenkbaar, dus als het al tot sancties komt, zullen dat slimme sancties moeten zijn die zich specifiek richten op de autoriteiten die het probleem zijn. Gele kaarten, tijdstraffen, een schorsing voor bepaalde wedstrijden, allemaal prima, maar die rode kaart moet Brussel nog maar even op zak houden. In ieder geval tot de verkiezingen van mei 2014, zodat het Hongaarse volk dan nog de gelegenheid krijgt om zelf dit regiem naar huis te sturen. Een uitgebreide Europese missie die de verkiezingen (aanloop, wetgeving, het stemmen en het tellen) zorgvuldig onder de loep neemt, lijkt me in ieder geval een must. En als die oordelen dat de verkiezingen niet fair waren, kan een rode kaart altijd nog.

Verder deze week:

- Het ARD jeugdjournaal besteedde ook aandacht aan een eventuele rode kaart van de EU aan Hongarije, zie hier. De Hongaarse regering was opnieuw woedend.

- De socialistische afgevaardigde Tibor Szanyi heeft van de voorzitter van het parlement, een fervente Fidesz man, een boete opgelegd gekregen van 131.400 forint (een kwart van zijn maandsalaris) omdat hij toen hij na een toespraak ging zitten, kort een middelvinger had opgestoken naar leden van de fractie van de extreemrechtse Jobbik. Szanyi ontkent het gebaar niet, maar zegt dat hij was uitgedaagd omdat er tijdens zijn toespraak vanuit die fractie permanent dingen werden geschreeuwd als: “vuile jood,” “zigeunerhuurling,” “rat”en “dronkeman.” Dat geschreeuw is niet bestraft. Trouwens, is er verder enig parlement in Europa waar de Kamervoorzitter financiële boetes uitdeelt voor vermeende misdragingen?

- De antisemitische journalist Szaniszló heeft de staatsprijs voor goede journalistiek die hij onlangs kreeg van de minister van cultuur Balog, op het verzoek van de minister teruggegeven. De minister blijft volhouden dat Szaniszló was aanbevolen door de commissie die de lijst van prijswinnaars moest voorbereiden. Dat blijkt echter niet het geval te zijn, aldus het conservatieve weekblad Heti Válasz. Die commissie had hele andere namen voorgedragen, maar die waren terzijde geschoven door de nieuwe staatssecretaris die Balog net een paar weken eerder had aangesteld.

- Het Duitse energiebedrijf RWE halveert haar investeringen in Hongarije, volgens directeur Martin Herrmann vanwege de zware extra lasten die de regering Orbán de energiebedrijven oplegt. “Wat in Hongarije gebeurt, is zonder precedent en is volkomen onacceptabel.” Ik hoop dat Brussel “een eind maakt aan de schending van EU regelgeving.” Hij denkt dat andere energiemaatschappij in Hongarije hun investeringen misschien wel met 80% zullen verminderen. “Je kunt geen investeringen doen in een omgeving waar je in feite op de rand van nationalisatie staat.”

- Redacteuren van de conservatieve website Mos Maiorum hebben hun bezwaren tegen het vierde amendement op de grondwet op een rij gezet. Ze vinden de wijze waarop dit alles gebeurt onacceptabel: geen debat en zoeken naar consensus maar het eenzijdig opleggen van de wil van één partij. Ze vinden dat allerlei controversiële opvattingen over alledaagse problemen niet in de grondwet thuishoren, bijvoorbeeld over dakloosheid of waar je wel of niet verkiezingsadvertenties mag plaatsen. Maar hun belangrijkste bezwaar is dat het Grondwettelijk Hof op onbehoorlijke wijze aan de kant is geschoven. Tegelijk benadrukken de redacteuren die ze niet van plan zijn samen te werken met al diegenen die al tijden “wolf, wolf” roepen en praten over het einde van de democratie in Hongarije. Ze verwachten dat de parlementaire meerderheid (Fidesz) in de toekomst "meer wijsheid, bescheidenheid en zelfcontrole" toont. Ik hoop het natuurlijk altijd ook, maar ben daar na drie jaar rauwdouwerij "lichtelijk pessimistisch" over.

- De Mediaraad heeft eindelijk ingestemd met een permanente vergunning voor Klubradio. Het station heeft daarvoor zeven keer een rechtszaak moeten aanspannen, die ze zeven keer won, maar steeds weigerde de Mediaraad dat oordeel uit te voeren. Nu dus wel, voorlopig.

- Volgens nieuwssite Origo is er binnen de Hongaarse Nationale Bank, die recent onder leiding kwam van Orbán vertrouweling Matolcsy, een oekaze uitgegaan aan alle experts dat analyses natuurlijk wel in overeenstemming dienen te zijn met de prognoses en cijfers van de regering. De leiding van de bank ontkent het bestaan van zo’n document.

Propaganda in de sneeuwstorm

2013-03-18T01:18:00.000-07:00

Toevallig rijdt premier Viktor Orbán op zaterdag 16 maart samen met minister van Binnenlandse Zaken Pintér in zijn eigen auto op de autosnelweg tussen Boedapest en Wenen. Terwijl de laatste resten van de sneeuwstorm nog worden opgeruimd, zien ze toevallig een jong stel dat langs de kant van de snelweg loopt, gestrand als gevolg van de sneeuw. Natuurlijk besluiten ze, vriendelijk en behulpzaam als ze zijn, de twee een lift te geven. En laat er nou toevallig een camera in de auto zitten die alles opneemt?

Dat is onderdeel van een filmpje dat door de regering is verspreid via YouTube, een tamelijk ongelofelijk staaltje van succespropaganda waarin de premier met de verantwoordelijke minister (alle hulpdiensten vallen onder Pinter) een dagje gaan kijken hoe het ervoor staat op de weg na de sneeuwstorm? Van de talloze chauffeurs, bewakers, lijfwachten of ander gevolg die Orbán altijd omringen geen spoor, maar wel een draaiende camera? En dat terwijl Orbán net terug is uit Brussel en Pintér zijn handen nog vol heeft of zou moeten hebben met de sneeuwstormcatastrofe?

Maar dat is dus het punt van dit toneelstukje: de verontwaardiging over de aanpak van de sneeuwstorm van de 14e-15e maart loopt inmiddels behoorlijk op. Hoewel de storm dagen van tevoren was aangekondigd door de weersdiensten en er aan Frankrijk, Duitsland en Oostenrijk heel goed te zien was wat er op ons afkwam, sneeuwden tal van (snel) wegen in Hongarije de 14e maart volledig dicht en moesten tienduizenden mensen de nacht in hun auto doorbrengen. Gelukkig waren er heel veel vrijwilligers die gestrande passagiers opvingen, eten en drinken bezorgden enz. Hulde. Maar waarom kwamen de hulpdiensten die de wegen sneeuwvrij zouden moeten maken eigenlijk pas de 15e in actie, toen alles al volledig vastzat? Waarom ging een waarschuwing om de weg niet op te gaan pas de 15e maart uit? Waarom werd vrachtverkeer, dat ook massaal vastliep, niet al de 14e stilgelegd aan de grenzen? Geconfronteerd met deze vragen, wisten de autoriteiten niet veel meer te zeggen dan dat de sneeuwstorm de grootste in mensenheugenis was (onzin), dat de weersvoorspellers het fout hadden gehad (grote onzin) en dat ze alles te allen tijde onder controle hadden gehad (een botte leugen).

De werkelijkheid is, op zijn best, dat het hele hulpverleningsapparaat last had van de gebruikelijke Hongaarse bureaucratische laksheid: iedereen zat gewoon lekker thuis het lange weekeinde te vieren (vrijdag de 15e maart is een nationale feestdag) en niemand had verder gekeken dan zijn neus lang was. Maar waarschijnlijk is dit alles aanzienlijk verergerd door de manier waarop ook de rampen- en hulpdiensten de laatste jaren zijn ‘hervormd’ door de regering Orbán: alle diensten zijn tot het uiterste gecentraliseerd (echte beslissingen kunnen alleen nog maar aan een bureau in een ministerie in Boedapest genomen worden), vele honderden deskundige personeelsleden zijn eruit gegooid en op topposities zijn vaak ondeskundige mensen benoemd die politiek beloond moesten worden. De nieuwe topman van de recent ingestelde Nationale Catastrofe Dienst bijvoorbeeld is een wat dubieuze advocaat zonder enige ervaring in rampenbestrijding of hulpverlening, maar wel met goede Fidesz connecties. Een incompetente bureaucratie in het kwadraat dus die, opnieuw, herinneringen oproept aan bepaalde andere tijden.

De auto van Orbán (omringd door zijn bewakers van de TEK) vlak vóór de opname.

p.s. 19 maart. Het jonge stel is door het Hongaarse blad HVG opgespoord en het zijn geen acteurs, zoals velen aanvankelijk dachten. Ze waren wel verbaasd dat er opeens een camera was en dat de premier achter het stuur zat, "maar we konden moeilijk zeggen, nee dank u, bij u stap ik niet in." Dat maakt het filmpje minder "sappig" maar het geheel blijft een in scene gezet stuk: de premier als "de man van het volk" die controleert of alles wel goed gaat.

Verder de afgelopen dagen:

- Na de storm van kritiek die Orbán de afgelopen week kreeg, was ook zijn ontvangst op de Eurotop afgelopen week ijskoud, aldus Europarlement voorzitter Schulz. Diverse premiers (waaronder ook Rutte) hebben Orbán gezegd dat het zo niet verder kan. De EU beraad zich op verdere stappen.

- Shell heeft aangekondigd dat ze nog meer benzinestations in Hongarije gaat sluiten en mensen gaat ontslaan. Officieel om puur economische redenen (toenemende concurrentie, dalende opbrengsten) maar je proeft in de uitleg dat ook dit bedrijf zich in het land niet meer lekker voelt. Volgens CEO Erényi overweegt Shell niet om zich volledig uit de Hongaarse markt terug te trekken maar is het wel constant de vraag hoe lang het de bestaande situatie nog kan volhouden.

- De regering heeft hoge staatsprijzen (zoiets als bij ons een lintje) gegeven aan een aantal mensen, daaronder ook extreemrechtse types zoals Ferenc Szaniszló, (verslaggever bij Echo TV bekend om zijn openlijk antisemitische en racistische bijdrages), Kornél Bakay (een archeoloog die theorieën aanhangt dat het oude Israël nooit heeft bestaan en dat de Joden verantwoordelijk waren voor het feit dat de Hongaren in het jaar 1526 de slag bij Mohacs verloren tegen de Turken), Ajándok Eöry (ook een zogenaamde wetenschapper volgens wie de Chinezen de acupunctuur hebben geleerd van de Hongaren) en János Petrás (gitarist van de groep Karpatia, een populaire band op neo-Nazi bijeenkomsten). De Fidesz minister die de prijzen uitreikte, Zoltán Balog, claimt nu dat hij niet op de hoogte was van de achtergrond van deze prijswinnaars. Een leugen of een bewijs van onvermogen?

Hongarije is geen constitutionele democratie meer.

2013-03-13T05:03:00.003-07:00

Hongarije is geen constitutionele democratie meer, tot die spijkerharde conclusie kwam de conservatieve ex-president en voormalig lid van het Grondwettelijk Hof László Solyóm na de aanname van het vierde amendement op de grondwet afgelopen maandag.

De wijziging van de grondwet ontlokte een stortvloed aan negatieve reacties uit heel Europa. Veel commentaren in zowel Duitsland, Frankrijk als Engeland - van het conservatieve Die Welt tot en met de progressieve Independant - constateerden dat de EU dit echt niet langer over zijn kant kan laten gaan. Omdat een aantal EU-landen bijna een jaar geleden niet bovenop de Euro-crisis nog een Hongarije crisis wilden, nam Brussel toen genoegen met halfzachte toezeggingen van premier Orbán dat hij de kritiek serieus zou nemen. Maar dat doet hij dus niet. “Orbán heeft niets geleerd, hij lacht ons gewoon uit,” zei de liberale voorman Guy Verhofstad in het Europese parlement.

Tegelijk vraagt iedereen zich af wat Europa dan moet en kan doen. Aanmaningen helpen niet, maar het ontnemen van stemrecht en stopzetten van subsidies – de nucleaire optie – gaat wel heel ver en is ook zo makkelijk nog niet (want alle andere leden moeten daarmee instemmen). Misschien dat het voorbeeld van Barbara Stamm, voorzitster van het Beierse parlement en vooraanstaand lid van de CSU en tot nu toe een trouwe bondgenoot van Orbán, een indicatie is waar het heen gaat. Zij zegde uit protest een ontmoeting met de Hongaarse parlementsvoorzitter László Kövér af. Ook president János Áder kreeg bij zijn staatsbezoek aan Duitsland van de afgelopen dagen ook van iedereen een wagonlading kritiek over zich heen. Benieuwd hoe Orbán morgen en overmorgen ontvangen wordt op de EU-bijeenkomst van regeringsleiders?

Ook in Hongarije uiteraard veel kritiek, ditmaal eveneens hele harde van gematigde conservatieven zoals de jonge journalist Bálint Ablonczy van Heti Válasz (de Orbán regering is haar zin voor realiteit kwijt), de bekende publicist Gábor Török en Dávid Lakner, een lid van de jonge conservatieve groep Mandiner. Ex-president László Solyóm constateerde dat Fidesz zich nu formeel boven de grondwet heeft geplaatst. “Onbeperkte parlementaire macht is in Hongarije noch elders in Centraal Europa ooit democratisch geweest en dat roept zeer onaangename herinneringen op,” aldus Solyóm.

In Boedapest demonstreerden de afgelopen dagen duizenden mensen, waaronder ook opvallend veel jongeren. Studenten die uit protest de parkeerplaats van het Parlement blokkeerden werden gearresteerd en kregen per persoon een boete van 50.000 forint (180 euro). Er is een actie gestart om dat geld voor hen in te zamelen. Demonstranten eisten onder meer dat president Áder de wet niet ondertekent. Een demonstratie op het plein voor het paleis van de president moest echter verderop gehouden worden omdat de antiterreur eenheid TEK dat plein afsloot. Dat TEK is een eenheid van 1200 man, die twee jaar geleden door deze regering werd opgericht. Ze wordt geleid door een voormalige lijfwacht van Orbán en staat onder direct bevel van de premier.

Verder de afgelopen dagen:

- Er komt vrijdag toch een grote demonstratie van de oppositie. 15 Maart is de nationale feestdag waarop de opstand van 1848 tegen de Habsburgers wordt herdacht. Diverse oppositiepartijen houden eerst eigen bijeenkomsten en trekken daarna naar de grote bijeenkomst van Milla op het Kalvin plein. Het motto is een regel uit een gedicht waarin Petöfi, een van de leiders van 1848, het opstandige volk vergelijkt met een onstuitbare watervloed : "Äzért a víz az úr" (letterlijk: Daarom is het water de meester).

- “Dialoog voor Hongarije,” de linkervleugel van de Groene LMP die onlangs van die partij afsplitste, heeft nu met “Samen 2014” van Gordon Bajnai officieel de “Verkiezingsalliantie Samen 2014” opgericht die volgend jaar het Orbán regiem moet verslaan. Naar verwachting zullen in de herfst ook de socialisten en de Democratische Coalitie van oud premier Gyurcsány zich onder die Alliantie scharen.

- CEO Enrico Cuchicani van de Bank Intesa Sanpaolo SpA, eigenaar van de CIB Bank, kondigde aan dat hij weg wil uit Hongarije. Het is een nachtmerriescenario geworden, verklaarde hij. De Hongaarse regering heeft de laatste jaren de banken zonder enig overleg zulke excessief hoge belastingen opgelegd dat vrijwel alle banken in Hongarije verliesgevend zijn geworden en de markt voor leningen volstrekt stil is komen te liggen. Premier Orbán zei dezelfde dag op een conferentie dat hij wil dat minimaal 50% van de banken in Hongaarse handen komt. Er gaan al langer geruchten dat de regering banken wil opkopen en/of nationaliseren in de hoop zo directe invloed uit te kunnen oefenen op de financiële sector. De MKB, eigendom van de Bayerische Bank, geldt als een van de kandidaten en de CIB nu dus ook. Dit soort nationalisme kan makkelijk tot nieuwe wrijving met de EU leiden.

- De financiële markten maken zich duidelijk zorgen. De forint is de afgelopen dagen door alle commotie scherp gedaald naar 307 voor de Euro en 249 voor de Zwitserse Frank. Slecht nieuws voor alle Hongaren met leningen in die valuta en voor de Hongaarse regering, die haar budget voor dit jaar had afgestemd op een koers van 285 voor de Euro en dus, als dit zo blijft, extra zal moeten bezuinigen.

Viktor duldt geen tegenspraak

2013-03-11T12:26:00.000-07:00

De Fidesz 2/3 meerderheid in het parlement heeft vanmiddag de omstreden wijzigingen op de grondwet aangenomen, ondanks tal van verzoeken vanuit Europa om een stemming uit te stellen. Premier Orbán verklaarde kort voor de stemming dat Europa zich niet dient in te mengen in interne Hongaarse aangelegenheden. Europese leiders reageerden teleurgesteld. Voorzitter Barroso van de Europese Commissie en secretaris generaal Jagland van de Raad van Europa willen de wijzigingen alsnog ter beoordeling voorleggen aan de Venetië Commissie en zeggen erop te vertrouwen dat de regering Orbán zich zal schikken naar eventuele wijzigingsvoorstellen. Ik zou er niet op rekenen. Viktor houdt niet van tegenspraak, dat was tenslotte de reden voor de doorvoering van deze grondwetswijzigingen. Dus zal Europa zich opnieuw moeten buigen over de vraag: laten we ons piepelen of gaan we er wat aan doen (maar wat dan)?

Ruzie met EU laait weer op

2013-03-10T03:33:00.000-07:00

De ruzie tussen de regering Orbán en Europa over de gezondheidstoestand van de Hongaarse democratie lijkt opeens weer op te laaien. Aanleiding zijn de constitutionele wijzigingsvoorstellen die maandag dreigen te worden aangenomen en die een toch al beschamend slechte grondwet nog slechter maakt. Een van de sterkste signalen is een brief van Duitsland, Nederland (!), Finland en Denemarken aan de Europese Commissie waarin wordt aangedrongen op maatregelen.

9 maart: spontane demonstratie

Eerst de ironie. Afgelopen donderdag bezette een groep van enige tientallen activisten uit protest tegen het gerommel met de grondwet korte tijd de binnenplaats van het hoofdkantoor van Fidesz in Boedapest. Ze klommen over het hek en probeerden wel het kantoor zelf binnen te komen, maar werden daar tegengehouden door bewakingspersoneel. Fidesz haalde niet de politie erbij maar mobiliseerde aanhangers. Toen de activisten op een balkon klommen en 12 eisen begonnen voor te lezen, werden ze door die Fidesz aanhang overlaadden met scheldwoorden (smerige flikkers, vuile rotjoden, gore communisten ga toch naar Moskou). Maar die Fidesz aanhang had niet door dat wat werd voorgelezen …. het 12-punten programma van Fidesz uit 1989 was! Voor democratie en een rechtsstaat, voor gelijkheid, vrijheid en broederschap. Dat oude programma hadden de demonstranten gevonden in de prullenbak op het binnenhof.

Terug naar de serieuze realiteit. In de genoemde brief spreken de ministers van buitenlandse zaken van de vier landen (voor Nederland Frans Timmermans) hun diepe bezorgdheid uit over de richting waarin premier Orbán Hongarije voert. Wat vooral steekt is dat de Hongaarse regering de onafhankelijke “checks and balances” die bij een democratie horen niet serieus neemt, zie de manier waarop ze met de grondwet omgaat (en het de-facto eind van de onafhankelijkheid van de Nationale Bank sinds 3 maart). De briefschrijvers dringen erop aan dat Europa een pakket van maatregelen gaat ontwerpen om af te dwingen dat lidstaten zich aan de fundamentele democratische waarden van de gemeenschap houden. Daartoe behoren in het uiterste geval zelfs het ontnemen van stemrecht en het opschorten van subsidies. De voorzitter van de Europese Commissie José Manuel Barroso belde vrijdag hoogstpersoonlijk met Orbán om zijn bezorgdheid te uiten en stuurde vervolgens ook een brief. Secretaris generaal Thorbjorn Jagland van de Raad van Europa had de dag daarvoor al bij Hongarije aangedrongen op uitstel van de stemming van maandag, zodat de Venetië Commissie zich eerst over de wijzigingsvoorstellen kan buigen. Ook het State Department van de VS bracht een verklaring uit waarin het bezorgdheid uitsprak.

Het zal zeker niet geholpen hebben dat premier Orbán op een bijeenkomst in Warschau begin van de week, in aanwezigheid van kanselier Merkel van Duitsland en president Hollande van Frankrijk, hard uithaalde naar de EU. “De landen van Centraal en Oost Europa moeten hun eigen beleid maken zonder daarbij op de EU te letten. We hoeven niet te luisteren naar alles wat de bureaucraten in Brussel zeggen,” aldus Orbán. Zulke uitspraken vallen misschien goed bij de Berlusconi’s, LePen’s en Wildersen van Europa, maar leveren je verder weinig vrienden op. Opvallend was ook dat Péter Szijartó, Orbáns persoonlijke minister van buitenlandse zaken, begin maart een bezoek bracht aan Duitsland en bij terugkomst verklaarde dat alle “misverstanden” met Duitsland waren opgelost en de relatie prima was. Prompt verscheen op 5 maart een zeer kritisch artikel over de Hongaarse regering in Die Welt geschreven door Michael Link, ondersecretaris in het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken, en enige dagen later barstte bovengenoemde bom. Het kan niet zijn dat Szijartó daarvan niets heeft meegekregen bij zijn bezoek aan Berlijn, maar hij neemt het wel vaker niet al te nauw met de waarheid.

Tot nu toe, zondagmiddag 10 maart, wijst de regering Orbán alle kritiek van de hand en herhaalt ze haar gebruikelijke verdediging: het berust allemaal op misverstanden, de critici hebben de wetswijzigingen waar het om gaat niet goed gelezen, er is geen sprake van dat de democratie in gevaar is. De stemming maandag gaat dan ook gewoon door. Maar het is niet uitgesloten dat Orbán op het allerlaatste moment toch weer een beetje toegeeft, bijvoorbeeld door de stemming alsnog uit te stellen of ondertekening door President Áder te verschuiven. De gebruikelijke “twee stappen voorwaarts, één stap terug” salami tactiek dus.

Geheugenopfrisser 1: het gaat allemaal om een superamendement op de grondwet, waarmee de regering Orbán tal van wetten en ideeën die de afgelopen maanden door een meerderheid van het Grondwettelijk Hof waren verworpen (deels om inhoudelijke redenen, deels om technische redenen) en die ook in Europa zeer omstreden zijn, alsnog in te voeren. Dit betreft o.a. het ontnemen van wettelijke erkenning aan een reeks kerken, de beperking van het begrip gezin tot een relatie tussen man en vrouw, een verbod aan politieke partijen om tijdens verkiezingscampagnes advertenties te plaatsen op commerciële media, kranten of het Internet (dat mag alleen via de gelijkgeschakelde staatsomroep), het strafbaar stellen van dakloosheid, de beperking van de autonomie van rechtbanken en universiteiten en de verplichting voor Hongaarse studenten om een aantal jaren in Hongarije te werken. Dat wordt allemaal deel van de grondwet zodat het voor toekomstige regeringen heel moeilijk wordt dergelijk beleid te wijzigen en zodat het Grondwettelijk Hof niet meer kan zeggen dat het ongrondwettelijke regelingen zijn (ze staan immers in de grondwet). Ook worden de bevoegdheden van datzelfde Hof verder ingeperkt: ze mag wijzigingen op de grondwet niet meer beoordelen op hun inhoudelijke merites maar slechts op de procedurele gang van zaken en ze mag zich niet meer beroepen op de uitspraken van het Hof tussen 1990 en 2012, toen de nieuwe Fidesz grondwet werd aangenomen. Daarmee wordt 22 jaar constitutionele jurisprudentie in de prullenbak gegooid en tegelijk de poort opengezet naar mogelijke nieuwe wetswijzigingen omdat een aantal dingen juist dankzij die jurisprudentie vastliggen (maar straks dus niet meer): het verbod op de doodstraf, het recht op abortus, dataprotectie van het individu (voor een uitgebreide analyse in het Engels van het superamendement door de Amerikaanse juriste Kim Lane Scheppele, zie http://krugman.blogs.nytimes.com/2013/03/01/guest-post-constitutional-revenge/).

Geheugenopfrisser 2: over de bestaande op 1 januari 2012 ingevoerde Fidesz grondwet ligt er nog steeds het oordeel van de Venetië commissie die het in 2011 “een bedreiging voor de democratie” noemde en met name de ruim 40 wetten met grondwettelijke status hekelde die het wijzigen van Fidesz beleid door toekomstige regeringen schier onmogelijk maken en daarmee “de betekenis van verkiezingen verzwakken.”

Verder deze week:

- Naar aanleiding van de genoemde bezetting van een partijkantoor heeft partijdirecteur Kubatov van Fidesz nu een landelijk netwerk opgezet van aanhangers die worden opgeroepen om te komen helpen andere kantoren van Fidesz te verdedigen zodra daar acties of demonstraties zijn. Deel van dat netwerk vormen ook mensen die bekend staan als de harde kern van de hooligans van voetbalclub Fradi (waarvan Kubatov president van de bestuursraad is). In een brief aan de Fidesz leden worden de (vreedzame) activisten er niet alleen van beticht geweld te gebruiken en vernielingen aan te richten, maar ook dat ze een soort knokploeg zijn van de leider van Samen 2014, Gordon Bajnai (de “Bajnai-Garde”). Dat alles uiteraard zonder dat daarvoor enig bewijs wordt aangevoerd.

- Diezelfde activisten organiseerden zaterdagmiddag, dus binnen twee dagen, een demonstratie bij het Parlement tegen het gerommel met de grondwet. Er kwamen 4.000 mensen die vreedzaam hun ongenoegen uitten en ondermeer met vlaggen van de EU zwaaiden.

En dat is negen…

2013-03-03T01:38:00.000-08:00

Ze zullen de financiële markten vast nog een tijdje voor de mal houden, maar in feite heeft de Hongaarse Nationale Bank zojuist zijn onafhankelijkheid verloren, aldus het commentaar van een financiële specialist op de benoeming van György Matolcsy tot nieuwe gouverneur van de Hongaarse Nationale Bank (MNB) per 4 maart 2013. Intussen blijft premier Orbán in weerwil van de simpele feiten keihard beweren dat het onorthodoxe economische beleid van de afgelopen drie jaar, waarvan Matolcsy als superminister van economische zaken de bedenker was, een enorm succes is.

De benoeming van Matolcsy als opvolger van de onafhankelijke András Simor, wiens termijn van zeven jaar is afgelopen – werd een paar maanden geleden door de meeste financiële deskundigen nog gekarakteriseerd als een “rampscenario.” Maar het was inmiddels al weken niet echt een verrassing meer en dus was de schok er al vanaf. De gevolgen zullen echter ernstig zijn, denkt financieel analist Peter Attard Montalto. Op portfolio.hu concludeerde hij dat we moeten rekenen op “een groter en meer dramatisch verlies aan geloofwaardigheid (…), minder transparantie en het verdwijnen van onafhankelijk en onbevooroordeeld onderzoek en analyse over de financiële sector en belastingkwesties.” Vanaf nu is de Nationale Bank een uitvoerend orgaan van de regering en van premier Orbán. Dat is dus onafhankelijk controle instituut nummer negen dat eraan moet geloven. Er zijn al eerste berichten dat de staf van de bank nu gescreend wordt op haar politieke betrouwbaarheid. Attard Montalto verwacht dat de twee vicedirecteuren van de bank op korte termijn ontslagen zullen worden, snel gevolgd door een ontslaggolf onder de gehele staf.

Premier Orbán blijft intussen uitdragen hoe enorm succesvol het onorthodoxe economische en financiële beleid van de afgelopen drie jaar, dat is uitgedacht door Matolcsy, zou zijn. De werkelijkheid is bepaald anders, meent László Békesi, econoom en zelf minister van financiën in 1989/1990 en 1994/1995, in een artikel in de Budapester Zeitung.

Ja, het begrotingstekort is op papier teruggedrongen tot rond de 3%. Maar dat is gebeurd door de private pensioenfondsen te nationaliseren (niet alleen diefstal, maar ook nog dom want toekomstige generaties zullen daarvoor extra moeten dokken), door (buitenlandse) banken en multinationals buitensporig hoge extra belastingen op te leggen (waardoor de investeringen volledig stil zijn komen te vallen en de economie in een recessie is geraakt) en door een reeks antisociale maatregelen (belastingverlaging voor de rijken, belastingverhoging voor de armen en inkomens tot en met modaal).

Ja, de staatsschuld is afgenomen van 81% naar 79%. Maar omdat de economie dusdanig in het slop is geraakt dat er de komende jaren geen serieuze groei te verwachten is, zal de schuldenlast onvermijdelijk binnenkort weer gaan groeien.

Ja, de werkloosheid is op papier iets gedaald. Maar dat komt alleen maar omdat meer dan 100.000 werklozen in tijdelijke werkverschaffings-baantjes zijn gedwongen waar ze voor een fors verlaagd minimumloon moeten werken, want een uitkering krijgen ze anders niet. Zowel bij de overheid als in de private sector nemen de reguliere banen nog altijd gestaag af en er waren nog nooit zoveel faillissementen van bedrijven als afgelopen jaar. En stel je voor hoe hoog de werkloosheid zou zijn als er de afgelopen drie jaar niet een paar honderdduizend Hongaren waren geëmigreerd?

Verder de afgelopen week:

- De recent benoemde onderstaatssecretaris voor Hoger Onderwijs István Klinghammer suggereerde onlangs dat er een soort buitenlands complot is om de kwaliteit van het onderwijs in Hongarije te ondermijnen. “Het is niet in het belang van buitenlanders dat er onderwijs van hoge kwaliteit is in Hongarije,” aldus de 72-jarige Klinghammer, een echte man van de oude garde. Dat lijkt me helemaal de juiste houding om een modernen Europees universitair systeem op te bouwen.

- Op diverse universiteiten zijn de eerste massaontslagen van professoren en docenten begonnen. Onder degenen wiens namen op de lijst staan behoren zeer vooraanstaande wetenschappers. Studenten hebben acties gehouden om tegen deze ontslaggolf te protesteren. Daarbij werden onder meer menselijke ketens gevormd rond een aantal faculteiten.

- De regering heeft, ondanks een paar vage toezeggingen aan actievoerende studenten, ook haar plannen om de autonomie van de universiteiten in te perken, niet ingetrokken. Ideeën om rectoren voortaan door de regering aan te laten stellen en om op alle universiteiten een financiële regeringscommissaris neer te zetten die over de financiën gaat, gaan nu mogelijk in de Fidesz grondwet worden verankerd.

- Ook het strafbaar stellen van dakloosheid, onlangs nog door een meerderheid in het Grondwettelijke Gerechtshof als onconstitutioneel bestempeld, komt nu wellicht gewoon in de grondwet (en is dan dus niet meer ongrondwettelijk).

- Ook overweegt Fidesz om een deel van de (toch al zeer halfbakken) concessies die ze had gedaan aan de Raad van Europa omtrent de mediawetgeving weer ongedaan te maken. Er was ondermeer toegezegd dat het hoofd van de mediaraad na een zittingsperiode van negen jaar niet voor nog eens negen jaar herkozen kon worden. Maar dat wordt nu wellicht toch mogelijk.

Zwarte lijst

2013-02-24T04:18:00.000-08:00

“Lelijke Joodse kop,” “Atheïst,” “liberale homo,” “stom Evangelisch meisje,” dat zijn een paar van de kwalificaties op een lijst van eerstejaarsstudenten aan de sociale faculteit van de ELTE Universiteit in Boedapest. Het door extreem rechtse activisten gedomineerde bestuur van de HÖK, de officiële studentenorganisatie op de faculteit, blijkt al vele jaren dit soort lijsten van eerstejaars bij te houden.

Op die lijsten wordt ook in codes van sommigen aangegeven wat hun politieke voorkeur is (A = MSZP; B = LMP, C = Fidesz, D = Jobbik ), of hij of zij van Joodse afkomst is (I voor Igen=Ja, N voor Nem=Nee) en bij meisjes soms hoe seksueel aantrekkelijk ze al dan niet zijn. Leiders van HÖK op de ELTE-Universiteit ontkenden weliswaar niet dat er lijsten waren, maar wel dat zij er dat soort denigrerende en politieke kwalificaties op hadden aangebracht; dat zijn volgens hen vervalsingen. Maar weinigen geloven dat. Het bestuur van de HÖK is inmiddels door de rector geschorst, politici van vele gezindten – ook Fidesz – veroordeelden het aanleggen ervan en er komt mogelijk een politieonderzoek. Hoe serieus die veroordelingen door Fidesz en de rector zijn, wordt door sommigen betwijfeld, want zij gaven diezelfde studentenorganisaties vele jaren lang vrij spel, heel goed wetende wat voor vlees ze in de kuip hadden.

Al sinds het begin van de jaren 2000 zijn de officiële studentenorganisaties op de meeste universiteiten in vergaande mate in handen van (radicaal)rechtse activisten. Aanvankelijk waren die vooral Fidesz gezind, later vormde een deel van hen de extreemrechtse politieke partij Jobbik. De studentenorganisaties hebben weinig actieve aanhang onder de studenten, maar wel aanzienlijke invloed: ze krijgen forse subsidies, gelden als de officiële onderhandelingspartners en hebben bijvoorbeeld ook invloed op de toewijzing van kamers in studentenflats. De HÖK aan de ELTE-Universiteit die deze lijsten aanlegde, wordt al jaren geleid door mensen die vervolgens topposities in Jobbik bekleden.

Juist die rechtse en extreemrechtse oriëntatie van wat oorspronkelijk onafhankelijke studentenvertegenwoordigingen waren, was een paar jaar geleden reden voor de oprichting van HaHa, een landelijk Studentennetwerk dat onvermijdelijk meer links georiënteerd werd. HaHa is de motor van het verzet tegen het hoger onderwijsbeleid van de regering Orbán. Het landelijk verband van de officiële studentenorganisaties, HOÖK, deed wel mee (ze hadden geen keus gezien de enorme impopulariteit van dat beleid onder studenten), maar liep niet voorop. Het is ook geen toeval dat de regering Orbán nu wel onderhandelt met HOÖK, maar dat HaHa niet welkom is aan tafel. Dezelfde HÖK op de ELTE-universiteit heeft bijvoorbeeld de afgelopen weken ook klachten ingediend bij de rector tegen studentenactivisten van HaHa en tegen professoren die hen actief zouden ondersteunen en heeft in één geval geprobeerd met een groep van 50 in het zwart geklede jongeren (slechts deels studenten) een actiebijeenkomst op de faculteit te verstoren.

Ook de Hongaarse recherche mengt zich in de studentenacties. In burger geklede politieagenten begonnen tijdens een sit-in in het universiteitsgebouw mensen te ondervragen over actieleiders en actieplannen. Een HaHa activiste werd zonder enige grond aangehouden, in een auto geduwd en vijf uur lang op een politiebureau verhoord. De motivatie van de recherche: we hadden vernomen dat er plannen waren om een brug in Boedapest te bezetten. Dat willen we hoe dan ook voorkomen dus vandaar.

Verder afgelopen week

- Zowel de kritische TV zender ATV als de kleine linkse Népszava zijn door de Media Autoriteit gewaarschuwd dat ze moeten ophouden Jobbik, dat klachten had ingediend, oneerlijk te behandelen. Ze mogen Jobbik (bekend om zijn anti-zigeuner beleid, anti-semitische uitspraken en nationalistische Groot-Hongarije retoriek) bijvoorbeeld geen “extreemrechtse” partij meer noemen. En als een geïnterviewde iets negatiefs zegt over Jobbik, dient die partij direct het recht te krijgen op weerwoord (een wel zeer merkwaardige interpretatie van het hoor-wederhoor principe). Bij herhaling volgt boete, aldus de Media Autoriteit die zoals bekend toeziet of de media wel “objectief en onbevooroordeeld” zijn. Diezelfde raad heeft, ondanks vele tientallen goedgedocumenteerde klachten over leugens, verdraaiingen en verfraaiingen door persbureau MTI, nog nooit ook maar één klacht tegen deze zwaar gecensureerde regeringsspreekbuis gegrond verklaard.

- Sinds 2009 is in Hongarije 97% van alles wat is gebouwd en gerenoveerd in de openbare ruimte gefinancierd door de EU: wegen en spoorwegen, zwembaden en opgeknapte natuurparken, dorpspleinen, scholen, ziekenhuizen. Brussel is er in Hongarije geen procentje populairder van geworden, integendeel, dankzij de anti-Brussel retoriek van Orbán c.s. is de EU minder populair geworden. We willen tenslotte geen kolonie zijn. Maar het is al eerder geconstateerd, Orbán is een meester in het spreken met dubbele tong. Dus startte donderdag een door Brussel geïnitieerde maar door de regering gesteunde campagne die … de voordelen van Europa onder de aandacht moet brengen.

Godgeklaagd

2013-02-16T03:05:00.004-08:00

Een openbare school (lagere en middelbaar onderwijs) in Balatonfüred, waarvan het beheer vorig jaar door de gemeente is overgedragen aan de Gereformeerde Kerk, heeft twee leraren ontslag aangezegd omdat….ze niet met voldoende overtuiging meezongen tijdens het ochtendgebed. “Mijn kind kwam op een dag huilend thuis omdat haar klassenleraar ontslagen wordt,” aldus een ouder tegenover TV-zender ATV. Boze ouders zijn een petitie gestart omdat hen was beloofd dat beheer door de kerk geen consequenties zou hebben voor anders- of niet-gelovige kinderen op de school, die nog steeds uit algemene middelen wordt gefinancierd.

De nieuwe schoolleiding bevestigt tegenover ATV dat de twee leraren eruit gezet worden omdat ze onvoldoende hun best deden om de kinderen op te voeden tot toegewijde leden van de kerk en het land, zoals de Gereformeerde Kerk dat voorschrijft. Maar meer willen de directeur en de plaatselijke dominee, die ook bij het besluit betrokken was, niet zeggen omdat de klachten van anonieme ouders komen. Maar ja, die ouders hebben kinderen op school en durven om begrijpelijke redenen niet met naam en toenaam naar buiten te treden.

Ook boze studenten zetten hun acties nog altijd voort.

Natuurlijk, dit komt niet elke dag op elke school voor, er zijn ook plaatselijke kerkbesturen die anders met de door hen overgenomen scholen omgaan en het is dus niet maatgevend. Maar het is ook geen geïsoleerd incident en het feit dat dit soort dingen je als ouder en leraar in Hongarije kunnen overkomen, in Europa in de 21^e eeuw, is…..godgeklaagd?

Verder de afgelopen week:

- Zoals eerder gemeld zijn er ook zo’n 1100 scholen in het hele land opnieuw genationaliseerd en onder beheer geplaatst van een nieuw centraal bureau van het ministerie van onderwijs, kortweg KLIK genaamd. Dat KLIK heeft diverse regionale kantoren opgezet die natuurlijk moesten worden ingericht. Stel je de verbijstering voor van leraren en schooldirecteuren die meemaakten hoe op een ochtend KLIK-medewerkers hun school binnen kwamen en de spullen die ze nodig hadden gewoon meenamen: beeldschermen, computers, bureaus, kasten, gemakkelijke stoelen voor gasten. Die hebben wij meer nodig dan jullie, kregen ze volgens weekblad HVG te horen. Heet dat in de meeste landen niet gewoon diefstal? Maar ja, wat doe als schoolhoofd dat volledig van datzelfde KLIK afhankelijk is?

- Eén op de vijf Hongaren overweegt naar het buitenland te gaan op zoek naar werk, een beter inkomen, beter onderwijs enz. Onder jongeren onder de 30 jaar is dat cijfer zelfs 48%! Maar ja, onder jongeren is de werkloosheid inmiddels ook toegenomen tot 27,4%.

- De Hongaarse economie is het afgelopen kwartaal gekrompen met maar liefst 2,7%, waarmee het gemiddelde uitkomt op 1,7% over heel 2012. Daarmee doet Hongarije het aanzienlijk slechter dan de andere landen in de regio. Maar Premier Orbán blijft doodleuk herhalen dat het regeringsbeleid een groot succes is onder het motto dat als je een leugen vaak genoeg herhaalt, een deel van het publiek het gewoon gelooft. De krimp is slechts het gevolg van de tegenvallende resultaten van de Europese economie als geheel, maar in de tweede helft van dit jaar komt de grote wederopleving, aldus Orbán. Precies wat hij ook zei in 2010, 2011 en 2012.

- Regeringspartij Fidesz is bezig haar eigen grondwet opnieuw op een aantal punten aan te passen met het doel de bevoegdheden van het Grondwettelijke Hof verder in te perken. De kleine meerderheid van niet door Fidesz benoemde rechters in dat Hof keurden onlangs een aantal controversiële wetten af (waaronder een aparte kiezersregistratie) omdat ze niet in overeenstemming waren met de grondwet en de grondwettelijke praktijk. Maar vanaf nu mag dat Hof zijn oordelen niet meer baseren op de jurisprudentie van vóór 1 januari 2012 (toen de nieuwe grondwet werd ingevoerd) en mag ze amendementen op die grondwet niet meer inhoudelijk beoordelen maar alleen nog op juridisch-technische gronden. Daarmee worden twee decennia van gerechtelijke uitspraken simpelweg geschrapt en kan de regering Orbán allerlei controversiële maatregelen die ze wil nemen in haar grondwet verankeren.

- Fidesz heeft ook een nieuwe Civiele Code aangenomen die op 1 januari 2014 ingaat. Daarbij zijn op het allerallerlaatste moment weer een aantal wijzigingen doorgevoerd waarover niet meer gedebatteerd kon worden, alleen nog maar gestemd. Er is ondermeer vastgelegd dat ook bedrijven die grote openbare aanbestedingen winnen, niet alle feiten en cijfers over zo’n project en hun bod openbaar hoeven te maken maar een beroep kunnen doen op het bedrijfsgeheim. Politici en andere autoriteiten krijgen in deze code het “onvervreemdbare recht op persoonlijke waardigheid,” een formulering die de mogelijkheid biedt om scherpe publieke kritiek of god-beter-het sarcasme en satire aan te pakken. Tenslotte is opnieuw vastgelegd dat een huwelijk alleen mogelijk is tussen man en vrouw.

- Veel debat over de hoeveelheid subsidie die Hongarije tussen 2014 en 2020 kan krijgen van Brussel. Volgens premier Orbán heeft hij een geweldig resultaat uit de onderhandelingen gesleept en krijgt Hongarije meer dan ooit, namelijk 712.000 forint per hoofd van de bevolking, tegenover 660.000 forint per hoofd van de bevolking voorheen. Hij vergeet echter te vermelden dat het absolute steunbedrag fors naar beneden is gegaan van €25,7 miljard naar €20,4 miljard, een korting van ruim 20% (terwijl het totale steunbedrag van de hele EU met 3% is gekort en Polen bijvoorbeeld zelfs in absolute termen meer heeft gekregen). Orbán komt aan zijn “gunstige” cijfers omdat hij de verzwakte koers van de forint en het feit dat de bevolking aanzienlijk is afgenomen, niet meerekent. Er zijn zoals bekend leugens, grove leugens en statistieken.

Chaos in het onderwijs

2013-02-06T02:32:00.000-08:00

De verwarring, vertwijfeling en boosheid in het hoger- en middelbaar onderwijs in Hongarije lijken met de dag toe te nemen. De chaos die is ontstaan door de renationalisering van ruim 1100 scholen per 1 januari jl. duurt voort. Leraren van die scholen die afgelopen maandag hun loonstrookje ontvingen, bleken weer minder over te houden (en ze kregen al zo weinig). En er is sprake van massale ontslaggolven van professoren bij grote universiteiten.

Geef ons onze toekomst terug!

Ouderavond op het gymnasium van mijn zoon, een van de top drie scholen in het land en verbonden aan een grote universiteit in de hoofdstad. Maar niets is meer zeker, zegt de klassenleraar: niet meer de banen van het onderwijzend personeel (waarvan een groot deel inmiddels al een paar uur per week onbetaald werkt om de zaak draaiende te houden), niet meer de banen van conciërges en schoonmaaksters, zelfs niet meer het voortbestaan van de school, “al zal die er over anderhalf jaar als jullie kinderen eindexamen doen nog wel zijn,” voegt hij daar – schertsend? – aan toe.

Kleine correctie: het staat nu al vast dat de school haar twee conciërges en alle schoonmaaksters moet ontslaan. Wie er dan aan de ingang zit? Niemand. Wie de school dan schoonmaakt? Niemand. Nou ja, dat kunnen de leerlingen misschien doen? De universiteit, een van de top drie universiteiten van het land, krijgt van de regering Orbán zware bezuinigingen opgelegd en schuift die ten dele door. De meeste ouders schudden hun hoofd en reageren gelaten; niemand snapt meer hoe het precies zit, niemand weet meer wat er precies gaat gebeuren, maar dat het bergafwaarts gaat, staat wel vast. Volgende gespreksonderwerp: wat te doen om je zoon of dochter op een universiteit of hogeschool in het buitenland te krijgen?

De stemming is typerend. Terwijl de regering nu opeens is begonnen met het opzetten van een Ronde Tafel van Nationale Eenheid waar Alle Betrokkenen in het Onderwijs Meepraten over de Toekomst, wordt in praktijk de botte bijl allang volop gehanteerd. Met name de grote en gerenommeerde universiteiten worden van de ene op de andere dag opgezadeld met enorme kortingen op hun overheidssteun en bovendien heeft de regering Orbán nu bedacht dat iedereen bij de overheid of semi-overheid die een pensioen heeft, daarnaast niet ook mag werken. Het gevolg: universiteiten en scholen zullen op grote schaal professoren, leraren en ander personeel moeten ontslaan. Op sommige universiteiten bestaat 20-30% van de staf uit mensen die eigenlijk allang met pensioen zijn en sommige vakken zullen simpelweg van het lesrooster geschrapt moeten worden omdat daar geen betaalbare en/of capabele professoren meer voor te krijgen zijn.

En dan de salarissen. Al vele jaren klagen leraren en professoren steen en been over hun schandalig lage vergoedingen, tussen de 90.000 en 150.000 forint per maand (350-550 euro). Twee jaar geleden zadelde de regering Orbán het onderwijzend personeel al op met een aanzienlijk verhoging van hun werkuren zonder extra vergoeding. De belofte dat die loonsverhoging nog zou komen, is nog steeds niet waargemaakt. En begin deze week ontvingen de onderwijzers van de gerenationaliseerde scholen hun eerste loonstrookje van de staat. Wat blijkt? Ze ontvangen gemiddeld 10-20 duizend forint per maand minder dan voorheen. “Ik werk nu al tien jaar in het onderwijs en houdt 87.000 forint (300 euro) per maand over, een grap..,” aldus een briefschrijver aan internetkrant Index. Een ander schrijft dat hij zelf 20.000 minder krijgt en zijn vrouw, ook lerares, 12.000 minder. Overuren worden niet meer betaald, een OV abonnement niet meer vergoed, bonussen die het salaris nog enigszins op peil brachten ingetrokken.

Verder de afgelopen week:

- Ook de socialistische partij heeft zich nu, mede onder druk van Samen 2014, uitgesproken voor het openen van alle archieven van de communistische geheime diensten. Dat betekent dat de enige tegenstander van een dergelijke maatregel nu nog is….Fidesz. Waarom zou dat toch zijn?

- De regering Orbán heeft aan de Raad van Europa een aantal wijzigingen toegezegd in de wetgeving over de media en de rechtbanken, waardoor een aantal kritiekpunten op die wetten wordt opgeheven. Volgens de regering is dat een bewijs dat er echt nooit wat mis was met die wetgeving en alle kritiek niet meer was dan een hetzecampagne (merkwaardige logica: als je iets wijzigt, was het daarvoor toch fout?). Diverse organisatie op het vlak van mensenrechten wijzen er op dat, hoewel elke concessie meegenomen is, de kernpunten van de kritiek echter nog altijd overeind staan. De verklaring van Thorbjørn Jagland van de Raad van Europa dat er “grote vooruitgang” is geboekt en dat het met Hongarije de goede kant op gaat, getuigt dan ook niet van een diepgaande kennis.

- Volgens de statistieken werken er inmiddels een half miljoen Hongaren in het buitenland: 300.000 in Groot Brittannië (merendeels Londen), 100.000 in Duitsland, 50.000 in Oostenrijk en 50.000 in andere EU-landen. De enige positieve kant: die emigranten hebben volgens de Wereldbank afgelopen jaar een recordbedrag naar huis gestuurd opdat de familie het hoofd boven water houdt, namelijk $2,5 miljard. Dat is evenveel als de hele Hongaarse nationale productie van een week.

Op het vinkentouw

2013-01-27T07:48:00.000-08:00

De ‘Groenen’ vallen uiteen, Gordon Bajnai’s Samen 2014 zakt terug in de peilingen en de socialistische MSZP boekt nauwelijks vooruitgang. De oppositie zit in de problemen, concluderen veel Hongaarse commentatoren, vooral die ter rechterzijde. Maar het is wel wat erg vroeg voor die conclusie. Want driekwart van de Hongaren vindt dat het land de verkeerde kant op gaat en 53% wil een andere regering.

Natuurlijk kan de brede samenwerking van links tot en met centrum rechts die nodig is om in mei 2014 Fidesz te verslaan, makkelijk mislukken. Sterker nog, de Fidesz regering zal, naast alle manipulaties met kiesregels, met allerlei beloftes en cadeautjes proberen het electoraat opnieuw om te kopen (geforceerde verlagingen van de energieprijzen, een eenmalige verhoging van pensioenen vlak voor de verkiezingen e.d.). Bovendien hebben Hongaren een eeuwenlange traditie van gebrek aan samenwerking en onderlinge vetes, ruzies en gekissebis, dus de kans dat een democratische samenwerking mislukt, is niet ondenkbaar.

Maar dat de ‘Groene’ LMP (Politiek Kan Anders) vandaag definitief uit elkaar is gevallen, kan ook positief uitpakken. Op het partijcongres dit weekeinde haalde de rechtervleugel opnieuw een kleine meerderheid. Die vleugel wil geen samenwerking met de socialisten en Samen 2014, maar is ervan overtuigd dat de LMP op haar eentje Fidesz kan verslaan. Let wel, de LMP heeft al jaren 3-5% van de stemmen dus dat zou een waar mirakel moeten worden. Andere commentatoren suggereren dat deze rechtervleugel helemaal niet zo happig is om Orbán ten val te brengen, maar hoopt na mei 2014 de “kingmaker” te kunnen worden; de kleine partij die Fidesz net aan een nieuwe meerderheid kan helpen.

Hoe dan ook, nu de splitsing een feit is, heeft de linkervleugel – die ruim 40% van de partijaanhang vertegenwoordigt en de meerderheid van de parlementsfractie – de vrijheid om wel met Samen 2014 te gaan praten en zo de verenigde oppositie meer draagkracht te geven.

Dat de socialisten met 16% aanhang nog altijd veruit de grootste oppositiepartij zijn, maar nauwelijks of geen winst boekt op Fidesz (19%), is ook geen wonder. De grote meerderheid van de kiezers vertrouwt inmiddels Fidesz voor geen cent meer, maar dat wil niet zeggen dat ze de socialisten nu opeens wel vertrouwen. Meer dan 50% van de mensen zit op het vinkentouw en de vraag is wie die stemmen kan winnen. Ook Bajnai heeft steeds gezegd dat de kracht van de socialistische partij een realiteit is, maar tegelijk ook dat ze er nooit en te nimmer in haar eentje in zal slagen de zwevende kiezer naar zich toe te halen, dat kan alleen een brede coalitie.

En dat Samen 2014 in de opiniepeilingen maar rond de 6% haalt, terwijl dat in november nog 14% was, zegt ook weinig. Die peilingen meten Samen 2014 alsof dat een aparte partij is die zelfstandig aan de verkiezingen deelneemt, maar dat was ze tot nu toe in ieder geval niet. De bedoeling was een beweging die partijen en groepen van links tot en met centrumrechts verenigt. Dan moet je dus peilen wat de uitkomst zou zijn van een verkiezing als dat lukt (wat pas in de loop van de zomer, na nog hele moeilijke onderhandelingen, duidelijk zal zijn). En hoe een peiling met Fidesz en Jobbik ter rechterzijde tegenover Samen 2014 (gesteund door socialisten, groenen, democraten, Milla, Solidarnosc enz.) zou uitpakken, dat blijft vooralsnog helemaal ongewis.

Verder de afgelopen week:

- Vorige keer meldde ik al dat de hoofden van meer dan 1000 scholen die sinds 1 januari weer genationaliseerd zijn, de instructie hebben gekregen dat ze niet in het openbaar kritiek mogen uiten op het Nationale Onderwijscentrum dat hen bestuurt. Ook de hoofden van ziekenhuizen blijken een paar weken terug zo’n instructie te hebben gehad, in hun geval over de regeringsinstelling die toezicht houdt op de gezondheidszorg. Al sinds mei 2010 weten ambtenaren van alle overheidsinstellingen, mede dankzij de wet die ontslag zonder opgaaf van redenen mogelijk maakte, dat ze geacht worden hun mond te houden en ja te knikken. “Op een of ander moment en op een of andere manier is er in dit land een begin mee gemaakt aan mensen te vertellen hoe ze moeten denken en inmiddels wordt centraal gedefinieerd wat ik kan zeggen,” aldus een blogger. “Wat ben ik blij dat ik nergens bestuurder ben, zodat ik nog tot op zekere hoogte de baas blijf van mijn eigen woorden (wie weet hoe lang nog...).”

- De regering heeft weer twaalf grote pleinen, straten en bruggen in het centrum van Boedapest gereserveerd voor officiële vieringen op en rond 15 maart, een nationale feestdag ter herding van de opstand van 1848. Dus zal de oppositie, die op die dag altijd een grote demonstratie houdt bij de Elisabeth Brug, opnieuw de strijd aan moeten gaan of dat mag of niet. Vorig jaar gebeurde iets soortgelijks, maar zwichtte de regering uiteindelijk.

- De Fidesz parlementariër József Ángyán die als enige van de fractie tegen een bepaalde aanpassing van de wet op de landbouwgrond stemde uit protest tegen de oneerlijke toewijzing van land aan, heeft voor zijn dissidente stemgedrag van de Fidesz fractie een financiële boete opgelegd gekregen van 250.000 forint (1000 euro, een ruim modaal maandsalaris). Hoewel hij het best kan betalen, heeft een groep boeren aangeboden uit solidariteit het geld voor hem op tafel te leggen

“Opruimen, Jood!”

2013-01-18T04:20:00.002-08:00

“Er was wekelijks inspectie in mijn cel…ze maakten (negatieve) opmerkingen over mijn boeken, ze gooiden afval en spullen die van mij persoonlijk waren samen op een hoop midden in mijn cel en zeiden dan: opruimen Jood!” Het is slechts één van voorbeelden van de schandalige wijze waarop Eva H., die gisteren voor de rechtbank opnieuw haar onschuld verklaarde, volgens haar getuigenis in voorarrest werd behandeld. In de vier maanden dat ze in de cel zat, verloor ze 26 kg aan gewicht.

Eva H. is een van de beklaagden in het corruptieproces rond de BKV, de Openbaar Vervoer Maatschappij van Boedapest (zie het bericht Nokia-doos van 26-09-2012). Zij is de zoveelste in deze zaak die haar eerder afgelegde verklaringen voor de rechtbank introk omdat die, zo zei ze, waren afgelegd onder zware psychologische en fysieke druk.

Naast het bovenstaande, getuigde ze dat bewakers tegen haar hadden gezegd dat als haar rabbi wekelijks op bezoek zou blijven komen, wat wettelijk is toegestaan, dat zij dan niet zouden kunnen voorkomen “dat ze op een dag uit haar bed zou vallen en zich bezeren.” Als ze naar verhoren werd gebracht, kreeg ze zware ijzeren boeien aan polsen en enkels waardoor ze moeilijk kon lopen en pijnlijke verwondingen opliep. Toen ze op een dag bij zo’n transport als gevolg van die kettingen met haar hoofd tegen de stoeprand viel, voegde de bewaker haar toe dat ze niet moest klagen anders zou hij zeggen dat ze hem aanviel en dan had hij zelfs het recht haar neer te schieten. Ook beschuldigde ze de gevangenisartsen ervan dat die haar zonder haar medeweten en instemming verdovende medicijnen hadden geprobeerd toe te dienen (Ritrovil, een epilepsie middel). De temperatuur in de cel van 6x6 die ze deelde met drie vrouwen liep soms op tot 59°C en toch werden het enige luchttrooster gesloten gehouden.

Eva H. wordt er ondermeer van beschuldigd als PR medewerkster van de BKV sommen geld te hebben ontvangen van het bedrijf zonder daarvoor werk te hebben verricht. Ze verklaarde het intrekken van haar oorspronkelijke verklaring uit het feit dat ze na maanden van deze behandeling wanhopig was, alleen maar naar haar familie terug wilde en dus gewoon tekende. Hoewel ze bij de verhoren huilend haar onschuld betoogde, was ze onder druk gezet om ook de hoofdverdachte in de zaak – een socialistische politicus – te belasteren. Zo niet, dan zou ze nog een half jaar vastzitten. Aan het eind van haar getuigenis gisteren, las ze de laatste brief voor die haar ernstig zieke vader haar stuurde. Hij overleed terwijl zij vastzat.

De aanwijzingen stapelen zich op dat ook dit corruptieproces een schijnproces is, vanaf het begin georkestreerd door Fidesz met de bedoeling hun linkse politieke tegenstanders in diskrediet te brengen. Rationeel weet ik dat, ondanks alles wat er de afgelopen jaren door de regering Orbán is gedaan, Hongarije nog altijd een soort van democratie en een soort van rechtsstaat is. Maar dit is toch echt niet meer van Europees niveau.

Verder afgelopen week:

- De FIFA heeft de Hongaarse voetbalbond veroordeeld tot een geldboete en het spelen van een wedstrijd zonder publiek vanwege heftige antisemitische spreekkoren van Hongaarse fans tijdens een wedstrijd tegen Israel afgelopen zomer. In rechtse kringen in Hongarije wordt er schande gesproken…van deze uitspraak en de voetbalbond noemt de straf overdreven omdat zij toch niet verantwoordelijk is voor het gedrag van deze fans.

- Fidesz en de rechtse pers hebben zich inmiddels vierkant opgesteld achter Zsolt Bayer, de man die eerder een deel van de zigeuners beesten noemde (zie Hate Speech van 13-01-2013). Ook minister van justitie Tibor Navracsics, die eerder nog suggereerde dat Bayer misschien wel uit Fidesz gezet moest worden, bond in en verklaarde dat Bayer’s uitleg dat hij het allemaal alleen maar zo hard had gezegd om discussie los te maken, voor hem voldoende was. De ophef over Bayer’s uitspraak is nu slechts een linkse campagne die tot doel heeft Fidesz te beschadigen.

-De hoofden van de sinds 1 januari weer genationaliseerde scholen mogen niet langer met de pers praten. Zij dienen daarvoor eerst toestemming te vragen van het Klebelsberg Centrum, het ministeriele bureau dat nu 1300 scholen in het land direct bestiert. De oekaze volgt nadat sommige schoolhoofden naar buiten waren getreden met klachten over de problemen die zijn veroorzaakt door de overhaaste en slecht georganiseerde centralisatie in het onderwijs.

- De staatsmedia worden nog steeds gereorganiseerd wat betekent dat er opnieuw een hoop mensen ontslagen worden. Onlangs bereikte de directie overeenstemming met een paar bonden over een vermindering van dat aantal ontslagen, maar nu blijkt dat onder degenen die eruit vliegen, ook meer dan tien vakbondsactivisten zitten die bij die media werken.

Hate speech

2013-01-13T03:25:00.000-08:00

Een artikel van een vooraanstaand lid van regeringspartij Fidesz, waarin zigeuners “beesten” worden genoemd en een nauwelijks verholen oproep wordt gedaan ook fysiek en met bruut geweld met hen af te rekenen, leidde tot grote commotie. Zelfs binnen Fidesz gaan stemmen op om de man uit de partij te zetten.

Zsolt Bayer (l) en premier Orbán: beste vrienden.

In het gewraakte artikel schreef Zsolt Bayer, commentator bij de rechts-nationalistische krant Magyar Hirlap, dat “een aanzienlijk deel van de Zigeuners ongeschikt is om mee samen te leven. Ze zijn ongeschikt om onder de mensen te zijn. Het zijn dieren en ze gedragen zich als dieren…Als zo iemand weerstand ondervindt, moordt hij. Hij vernietigt waar en wanneer het in hem opkomt…Hij wil hebben wat hij ziet. Als hij het niet krijgt, neemt hij het en doodt…Er komen slechts ongearticuleerde geluiden uit zijn dierlijke schedel en het enige wat hij begrijpt is bruut geweld…Dit soort dieren zouden er niet moeten zijn. Absoluut niet. Dit moet worden aangepakt, onmiddellijk en op wat voor manier dan ook.”

Bayer had al een reputatie vanwege zijn talloze virulente stukken tegen alles wat links, progressief, liberaal, te Europees, on-Hongaars en uiteraard joods is. Maar hij is ook één van de drie organisatoren van de grote pro-regerings Vredesmarsen tegen de EU, het IMF en “de kolonialisering” van Hongarije. Hij is ook een van de oprichters van Fidesz (lidmaatschapskaart no.5). En hij is een persoonlijk vriend van premier Viktor Orbán.

Maar zelfs binnen Fidesz begint er nu kritiek op te wellen. Een vooraanstaand partlid noemde Bayer “een clown.” Minister van justitie Tibor Navracsics verklaarde op de vraag of Bayer niet uit de partij gezet zou moeten worden, “dat er voor mensen die andere mensen voor een groep dieren uitmaken, geen plaats is in de gemeenschap.” Sommige commentatoren speculeerden dat Bayer op het punt stond uit Fidesz gegooid te worden. Of dat er van komt, is de vraag.

In het cynische en Machiavellistische denken van premier Orbán is alles toegestaan als het maar politiek gewin oplevert: liegen, bedriegen, haat zaaien, rechtse retoriek, linkse retoriek. En zijn vriend Zsolt speelt zijn rol van extreemrechtse agitator die Jobbik de wind uit de zeilen neemt en potentiële Jobbik stemmers bij Fidesz houdt al heel lang en heel succesvol.

Verder de afgelopen week:

- over linkse retoriek gesproken: volgens nieuwssite Index circuleert binnen regeringskringen nu ook het idee om eind 2013 alle gepensioneerden (drie van de tien miljoen Hongaren!) toch weer een 13e maand te geven. Dat komt dan bovenop de geforceerde energieprijsverlagingen die ik vorige keer al vermeldde (min 20 tot min 30%). Dat heeft uiteraard allemaal helemaal niets te maken met de verkiezingen die er in mei 2014 zijn.

- om een of andere reden besloot de regering tegelijk wel dat de pensioneringsregels vanaf 1 januari strikt moeten worden toegepast en wel per direct. Iedereen die een pensioen heeft en daarnaast ook nog een baan, moet voor 31 januari a.s. ofwel zijn pensioen ofwel zijn inkomen van die baan opgeven. Verzoeken tot een uitzondering hierop moeten voor die tijd worden ingediend bij het bureau van de premier. Deskundigen vrezen een totale chaos. Op de eerste plaats wordt bijvoorbeeld de toch al belazerde gezondheidszorg voor een belangrijk deel overeind gehouden omdat veel gepensioneerden doorwerken. Van de 35.000 artsen is een kwart al gepensioneerd en moet 42% binnen tien jaar met pensioen. Wat moeten die artsen nu doen? Ontslag nemen? Voor niets werken? Hun pensioen opgeven? En bovendien kunnen veel gepensioneerden die wat minder hoog op de maatschappelijke ladder staan (arbeiders, leraren enz.) alleen maar van hun schamele pensioentjes overleven omdat ze ernaast een klein baantje hebben. Ondoordacht dus, op zijn minst.

- Vanaf 1 januari zijn een groot aantal scholen die tot nu toe onder locale overheden vielen gerenationaliseerd. Maar zoals gebruikelijk is de operatie slecht voorbereid en georganiseerd, zodat scholen geen enkele duidelijkheid hebben over budgetten, salarissen, leerprogramma’s e.d. Sommige scholen vrezen dat ze op korte termijn geheel of gedeeltelijk dicht moeten.

- Ook gebruikelijk is dat het nieuwe centrale regeringsbureau waar al deze scholen nu onder vallen, is vernoemd naar een politicus uit de Horthy-tijd. In dit geval gaat het om Kuno von Klebelsberg, ministerie van Cultuur en Onderwijs van 1922-1931. De regering benadrukt dat Von Klebelsberg verantwoordelijk was voor de sterke uitbreiding van openbaar onderwijs in die tijd. Maar daarbij wordt vergeten dat de man ook een van de architecten was van de antisemitische numerus clausus uit die jaren, met name de geniepige variant die in 1928 werd ingevoerd toen de open variant uit 1921 (de eerste in Europa) onder druk van de Volkerenbond moest worden ingetrokken. Op zijn minst een ambivalent man, dus.

- Op de financiële markten begint de onrust over de aantasting van de onafhankelijkheid van de Hongaarse Nationale Bank toe te nemen, met een verzwakking van de forint tot gevolg (sinds een paar dagen staat die weer boven de 290 voor de Euro). Er zijn de nodige geruchten dat minister van economische zaken en financiën Matolcsy, de architect van het “onorthodoxe beleid” van de afgelopen jaren, die positie krijgt. “De slechtst denkbare uitkomst,” aldus het commentaar van een financiële analist.

- De conservatieve econoom István Hamecz schreef in het conservatieve weekblad Heti Válasz dat het hoofdprobleem van de Hongaarse economie op het moment is dat investeringen uitblijven. De reden? Het onberekenbare economische beleid en de rechtsonzekerheid die het gevolg zijn van het regeringsbeleid van de afgelopen 2 ½ jaar.

- Omdat de regering geen overeenkomst met het IMF wenst te sluiten, betaalt Hongarije een ongeveer twee keer zo hoge rente op leningen. Dat kost het land, aldus berekeningen van website Portfolio zo’n 600 miljard forint (iets meer dan 2 miljard Euro) per jaar. Om dat een beetje in perspectief te plaatsen: dat is drie keer zo veel als de staatsinkomsten aan omzetbelasting van ondernemingen of 40% van de staatsinkomsten aan persoonlijke inkomstenbelasting of een kwart van de totale BTW inkomsten of een kwart van de totale uitgaven aan pensioenen.

Kiezersregistratie van de baan!

2013-01-04T07:53:00.001-08:00

De zwaar bekritiseerde extra kiezersregistratie is van de baan. Nadat een meerderheid van rechters van het Grondwettelijk Gerechtshof vrijdag had laten weten dat zo’n registratie in strijd is met de grondwet – ja, ook de nieuwe Fidesz grondwet – liet Fidesz fractievoorzitter Antal Rógan weten dat er dan helemaal geen aparte registratie komt. Het is, aldus de meeste commentatoren, de eerste serieuze politieke nederlaag voor de regering Orbán.

László Solyom: kiezersregistratie ongrondwettelijk

Vanaf het begin was er van allerlei kanten felle kritiek op de plannen voor invoering van een aparte kiezersregistratie. Die was volstrekt onnodig – Hongarije heeft een prima werkend bevolkingsregister – maar werpt wel extra barrières op voor kiezers. Het was ook een publiek geheim dat dat ook precies de bedoeling was van de nieuwe regeling. In de media werden Fidesz politici geciteerd die verklaarden dat het de bedoeling was een drastische vermindering te bereiken van het aantal zwevende kiezers dat op het laatste moment beslist naar de stembus te gaan en dan veelal tegen de zittende regering stem. Ondanks maandenlange kritiek van vele kanten, onder meer van ex-president, ex-voorzitter van het Grondwettelijk Hof en gematigd conservatief László Solyom, zette de regering Orbán het plan door en nam de regeling zelfs op in de nieuwe grondwet.

Dat gaf het Grondwettelijk Hof de gelegenheid een en ander te toetsen. Vorige week keurde het al de wijze af waarop de regeling in de grondwet werd gefrommeld en nu valt dus ook het inhoudelijk oordeel negatief uit. Opvallend is wel dat het blok van door Fidesz benoemde rechters het daar niet mee eens was, dit is het oordeel van de meerderheid van het Hof d.w.z die rechters die nog vóór 2010 zijn benoemd. Die ‘democratische’ meerderheid heeft dus een maximaal effect weten te bereiken met haar laatste gebaar van afkeuring (laatste, want twee van die rechters moeten de komende maanden aftreden en zullen worden vervangen door nieuwe Fidesz benoemingen waarmee het regeringsblok een solide meerderheid in het Hof heeft).

Als de registratie daadwerkelijk volledig van de baan is (je weet het met deze regering nooit, ze kunnen over twee maanden weer heel wat anders zeggen), is dat een behoorlijke opsteker voor de oppositie. Er zijn nog tal van andere wetten en regels die de eerlijkheid van de komende verkiezingen in mei 2014 ondergraven en er komen er wellicht nog nieuwe bij, maar elke tegenslag minder is er één. En bovendien is het een forse morele tegenslag voor de regering die steeds bij hoog en laag beweerde dat ze echt niet begreep waarom mensen zo boos waren en dat registratie juist beter was voor de democratie.

Verder de afgelopen week:

- De regering heeft de gas- en elektriciteitsprijzen met 10% verlaagd en bovendien aangekondigd dat ze dat komend jaar nog minstens eenmaal vaker zal doen. Veel consumenten zijn natuurlijk blij en dat is ook de bedoeling; de regering hoopt met dit soort populistische maatregelen sympathie te herwinnen. Maar de realiteit is helaas dat dit een onverantwoordelijke maatregel is. Ten eerste heeft Hongarije eigenlijk het geld niet voor dit soort cadeautjes en zal dus ofwel elders meer moeten bezuinigen of meer moeten lenen. Op de tweede plaats zullen de energiebedrijven op een of andere manier deze inkomstenderving moeten compenseren en de enige manier is interen op investeringen in het netwerk e.d. Ook dat betaalt (zij het wellicht pas over een paar jaar) de consument. Ten derde is het het volstrekt verkeerde signaal op het vlak van energieverbruik. Hongarije verspilt nog ongekend veel energie door te slechte of geen isolatie, te hoge temperaturen in woningen en gebouwen enz. Het subsidiëren van energieprijzen (want dat is wat er in feite gebeurt) stimuleert inefficiëntie, weten we ook uit decennia reëel bestaand socialisme. Echt iets doen voor de bevolking betekent het economisch beleid veranderen dat de huidige armoedeval veroorzaakt. Maar dat zit er niet in. Tenslotte: de allerarmsten hebben waarschijnlijk heel weinig aan deze prijsverlaging, want zij hebben allang geen geld meer voor gasverwarming. Zij overleven de winter op sprokkelhout om één kamertje te stoken en wat te kokkerellen. En ’s avonds een enkel elektrisch peertje.
- Op 2 januari voerden een aantal oppositiepartijen een eerste discussie over samenwerking met het oog op de verkiezingen van 2014. Aanwezig waren o.a. de socialisten (MSZP), de DK van ex-premier Gyurcsány en natuurlijk Samen 2014 van Gordon Bajnai en de zijnen. De voornaamste afwezige was de Groene LMP. Op een recent congres besliste een nipte meerderheid van aanwezigen niet mee te doen en hun voorman András Schiffer verklaarde ook nu weer dat de partij (die nu op zijn best krap 5% van de kiezers achter zich heeft) in zijn eentje de verkiezingen zal winnen en Fidesz zal verslaan. Droom zacht.

- De onrust onder de studenten en scholieren zijn de afgelopen weken op een zacht pitje doorgegaan. In diverse steden zijn forumbijeenkomsten, discussies en korte protestacties gehouden. Volgende week beginnen de scholen en universiteiten weer echt, dus er volgt waarschijnlijk meer.

De revolutie van de winterroos

2012-12-19T22:56:00.003-08:00

Onder de kop “De studentenrevolutie van de winterroos” zijn er de afgelopen dagen opnieuw allerlei demonstraties en protestacties gehouden op universiteiten en middelbare scholen (waar met name de scholieren van eindexamenklassen in actie kwamen) en voor en rond het Parlement. De jongeren protesteren tegen de invoering van collegegeld, bezuinigingen op het hoger onderwijs, de invoering van een “werken-in-Hongarije” contract voor studenten en de autoritaire wijze waarop ‘hervormingen’ worden doorgevoerd.

De acties beperkten zich niet tot Boedapest, maar vonden ook in een reeks andere steden plaats. Het zijn nog altijd geen hele grote massa’s, maar er is duidelijk reuring. Studenten scandeerden leuzen als “We zijn één,” “Een vrij land, een vrije universiteit,” en “Niets over ons zonder ons.” De titel “winterroos” heeft symbolische betekenis. Het is enerzijds een woordspeling op de naam van de minister van onderwijs (Roos Hoffmann), maar ook een verwijzing naar de Hongaarse democratische omwenteling van 1918, die de annalen inging als de revolutie van de herfstroos.

De regering lijkt woensdagmiddag in ieder geval voor een aanzienlijk deel te hebben gecapituleerd: een noviteit na 2 ½ jaar Fidesz bewind. Een regeringswoordvoerder zei na het kabinetsberaad dat komend jaar 55.000 studenten toch een volledige beurs krijgen. Dat suggereert dat de regering Orbán op het punt van het collegegeld/beurzensysteem de eisen van de studenten volledig inwilligt. Dat gebeurde overigens na een opzichtige PR stunt van premier Orbán op zondag. Die ging in een hoofdstedelijk café met een groep studenten praten en vertelde daarna dat hij hun klachten goed had beluisterd. De suggestie was dat het zomaar een groep studenten was, maar achteraf bleek het te gaan om een groep Fidelitas-leden (Fidesz-jongeren). Maatschappelijke consultatie a la Orbán.

Veel studenten wantrouwen de concessie dan ook. Welk addertje blijkt er straks weer onder het gras te zitten, als er rond Kerst een nieuw wetsvoorstel met de uitgewerkte nieuwe regeling op tafel komt? En wat gebeurt er het jaar erna, wat gebeurt er met het werken-in-Hongarije contract, wat gebeurt er met de beperking van het aantal studenten op tal van faculteiten, de inperking van de autonomie van de universiteiten en de bezuinigingen op het hoger onderwijs?

Aanvulling Donderdag 20 December, 17.00 uur:
En gelijk hebben ze met hun wantrouwen. Het is absurd maar waar, maar slechts een luttele dag na de aankondiging van de regering dat iedereen in 2013 gratis kan studeren, verklaart het ministerie van onderwijs volgens index,hu doodleuk dat dat niet het geval zal zijn voor studies zoals economie, rechten, andragogie, toerisme, communicatiewetenschappen, internationale relaties, management, arbeidsverhoudingen enz. Al die (niet-exacte) studies kunnen alleen gevolgd worden door diegenen die de kosten geheel zelf dragen.

Verder deze week:

- Op een Engelstalige eliteschool in Balatonalmadi werden 14 scholieren uit hogere klassen en vijf leraren een voor een bij de door Fidesz nieuwbenoemde rectrice geroepen en werd hen de vraag gesteld waar ze stonden in het conflict tussen regering en studenten. De rectrice maakte aantekeningen voor een rapport aan het provinciale regeringsbureau (Fidesz) in de stad Vesprém, “dat daarom had gevraagd.” Ouders, leerlingen, oud-leerlingen en leraren luchtten hun woede via de pers en Facebook en dreigen met gerechtelijke stappen.

- Fidesz parlementarier Jozsef Angyán, die al tijden met de fractie overhoop ligt omdat hij zich verzet tegen de uitgifte van landbouwland aan (Fidesz) oligarchen, heeft nu van de Fidesz fractie een financiële boete opgelegd gekregen omdat hij bij de stemming over een landbouwwet onlangs niet volgens de fractiediscipline stemde. Het kost hem 250.000 forint (bijna 1000 euro), een modaal maandsalaris.

- De regering heeft opnieuw uitlatingen gedaan die duidelijk maken dat er een eind komt aan de onafhankelijkheid van de Nationale Bank zodra de huidige gouverneur András Simor in april a.s. afscheid neemt (zijn termijn zit erop). De regering benoemt een opvolger en je kunt op je vingers natellen dat dat een Orbán vertrouweling zal zijn. Gevreesd wordt ondermeer dat de regering de reserves van de bank, nodig voor de financiële stabiliteit, zal gaan inzetten om in de aanloop naar de verkiezingen leuke dingen te gaan doen.

- Een andere ontwikkeling voor de komende weken : de dreiging dat het Grondwettelijke Hof haar laatste restje onafhankelijkheid verliest. Ook bij dat Hof moeten binnenkort twee rechters opstappen en de benoeming van twee nieuwe Orbán-getrouwen zal betekenen dat het Fidesz blok in het rechterlijke college van 15 definitief een meerderheid heeft. De verwachting is dat die Fidesz-rechters (voor een deel Fidesz politici) als blok gaan stemmen om Fidesz wetgeving te beschermen, zelfs waar die ongrondwettelijk is. De komende weken is dus mogelijk de laatste gelegenheid voor de andere rechters van het Hof om onconstitutionele wetten tegen te houden. Het Hof moet zich binnenkort o.a. uitspreken over de nieuwe kieswet (aparte kiezersregistratie, inperking van de verkiezingscampagne enz.). Het is niet ondenkbaar dat een krappe meerderheid van rechters die wet nog eenmaal naar de prullenbak verwijst.

Genoeg geweest?

2012-12-14T03:06:00.001-08:00

“Het is genoeg geweest,” aldus een protestbord van studenten die demonstreerden tegen de invoering van collegegeld, een demonstratie georganiseerd door “linkse” en “rechtse” studentenorganisaties tezamen. “Ik heb er schoon genoeg van,” was ook het thema van een recent spraakmakend interview waarin de gerespecteerde kunstenaar Levente Szőrényi de nationalistische cultuurpolitiek van de regering Orbán frontaal aanviel. Szőrényi was in het verleden uitgesproken pro-Fidesz maar is nu een van de vele prominente kunstenaars van diverse politieke achtergrond die gezamenlijk hun stem verheffen.

Elég volt! (Genoeg geweest!)

De demonstraties van studenten beginnen langzaamaan behoorlijk wijdverbreid te raken. Er waren de afgelopen dagen al acties (demonstraties, sit-in’s, korte bezettingen van regeringsgebouwen) in Boedapest, Szeged, Pécs, Komló en Miskolc. Ook scholieren uit het eindexamenjaar – de eersten die door het nieuwe collegegeldstelsel getroffen zullen worden – doen her en der mee. De beweging is nog niet heel massaal, maar zelfs regeringsgezinde commentatoren waarschuwen dat het dat wel kan worden.

Want het hoofdpunt is al bijna niet meer de invoering van het collegegeld als zodanig. Iedere deskundige en iedere politicus weet dat een of andere vorm van eigen bijdrage onvermijdelijk is en dat het dus gaat om de manier waarop (geleidelijke invoering, een eerlijk leenstelsel voor arme studenten, serieus overleg met alle betrokkenen). Maar de boosheid onder studenten over andere regeringsmaatregelen op onderwijsgebied is net zo groot (het verplichte “werken in Hongarije” contract, het streven om het aantal studenten op universiteiten drastisch in te perken, de verregaande aantasting van de autonomie van universiteiten, de plagiaatschandalen) en bovenal is er woede over de onbeschaamde manier waarop de regering zelfs tegen zijn eigen aanhang liegt.

In 2008 was Fidesz de grote kracht achter een referendum dat elke vorm van betaling voor hoger onderwijs afwees. Dat referendum speelde een cruciale rol in de ondergang van de linkse regering in 2009, de overweldigende verkiezingsoverwinning van Fidesz in 2010 en de massale steun onder studenten voor rechts. Sindsdien heeft Orbán uit en te na herhaald dat hij geen collegegeld in zou voeren, nooit niet en op geen enkele manier. Zelfs afgelopen oktober zei zijn woordvoerder nog dat er absoluut geen plannen in die richting waren. En nu ligt er “opeens” een voorstel dat het woord collegegeld niet gebruikt, maar daar wel volledig op neerkomt. Een voorstel dat “in het belang van de studenten” zou zijn maar een veel drastischer eigen bijdrage invoert dan de linkse regering in 2008 voorstelde.

De studenten voelen zich gewoon verschrikkelijk in de zeik gezet. Het is een morele kwestie aan het worden: een enkel leugentje om bestwil is te begrijpen, maar er zijn grenzen. En het helpt dan niet dat premier Orbán een uitnodiging van studenten om zijn beleid “en plein public” te komen verdedigen, naast zich neerlegt (in 1996 had een linkse minister die collegegeld wilde invoeren wel het lef tot zo’n openbaar debat). En dus gaat HÖOK, de grootste studentenorganisatie die als pro-Fidesz geldt, nu samen met HaHa, een linkse studentenorganisatie, de straat op. Premier Orbán liet vanuit Brussel weten dat het allemaal eind van de week wel over zou zijn. Maar dat is maar de vraag.

Want ook op cultureel terrein zie je een omslag. “Ik heb er schoon genoeg van dat ik alles van de zogenaamde “burgerlijke” zijde maar moet accepteren omdat het “nationaal” is en dat ik me moet verontschuldigen als iets me niet bevalt omdat ik anders te horen krijg dat ik geen goede Hongaar zou zijn,” aldus de gerespecteerde kunstenaar Szőrényi in het eerder genoemde interview. Hij en tientallen andere gerenommeerde Hongaarse kunstenaars, van zowel linkse als conservatieve huize, hebben nu ook hun handtekening gezet onder een petitie die protesteert tegen de snel groeiende invloed van een uiterst conservatieve en nationalistische Academie Voor Hongaarse Beeldende Kunsten (zie mijn vorige blogbericht). De teneur van het protest: we willen terug naar een normaal cultuurbeleid, waarin goede kunstenaars worden gewaardeerd omdat ze goede kunstenaars zijn, en niet opzij worden gezet ten behoeve van tweederangs knutselaars met de “juiste” politieke overtuiging.

Is er sprake van een keerpunt? Het is te vroeg om dat te zeggen. Maar ik denk nog steeds dat Gordon Bajnai, leider van de nieuwe politieke beweging Samen 2014, de groeiende stemming in het land goed samenvat als hij in zijn speeches zegt: we willen terug naar een normaal Hongarije; een Hongarije waarin iedereen telt, waarin verantwoordelijke politici zich houden aan democratische spelregels en minimale normen van politiek fatsoen, waarin competentie belangrijker is dan politieke hielenlikkerei, waarin extremisme klip en klaar wordt veroordeeld en waarin normaal debat mogelijk is.

Verder afgelopen week:

- Het is nog steeds onduidelijk hoeveel eigen bijdrage studenten nu precies moeten gaan betalen. De bedragen en schattingen variëren van 90.000 Forint (350 euro) per jaar voor sociale wetenschappen tot 300.000 Forint (ruim 1.000 euro) per jaar voor meer exacte studies, met uitschieters tot ruim 2 miljoen forint (8.000 euro) per jaar voor wie medicijnen wil studeren en alles zelf zal moeten betalen. Nogmaals ter vergelijking: het minimumloon ligt hier op ongeveer 350 euro per maand.

- Euronews, een mede door de EU gesubsidieerde 24-uur nieuws TV zender, zal vanaf komend voorjaar uitzendingen in het Hongaars gaan maken gericht op Hongarije met nieuws uit en over Hongarije en de wereld. Het is uitdrukkelijk de bedoeling, aldus Euronews, om met eigen nieuwsgaring te gaan werken en onafhankelijk nieuws te gaan maken dat aan de hoogste journalistieke normen voldoet. De zender is bezig een grote staf op te bouwen. Dat is een belangrijk initiatief omdat het huidige medialandschap allerminst objectief is. De publieke media en het nationale persbureau zijn propaganda instrumenten van de regering geworden en de enige nieuws TV zender van Hongarije, Hir TV, wordt gefinancierd en gecontroleerd door een radicaal rechtse oligarch. Nu zien of de kabelmaatschappijen in de diverse Hongaarse steden Euronews in hun pakket op gaan nemen?

Toch collegegeld

2012-12-05T03:02:00.000-08:00

Naar verwachting zullen 65.000 nieuwe studenten zich in willen schrijven voor het volgend studiejaar 2013/2014. Het overgrote deel van hen (80%) zal echter fors collegegeld moeten gaan betalen, zo blijkt uit de jongste plannen van de regering. Een zoveelste belofte (“Wij voeren nooit collegegeld in”) die wordt gebroken.

Studentenprotest in februari dit jaar

In 2010 kregen nog ruim 50.000 studenten een volledige beurs, in dit lopende studiejaar was dat al teruggebracht tot zo’n 30.000 en dat worden er volgend jaar nog maar 10.500. Ruim 46.000 eerstejaarsstudenten krijgen dan alleen nog maar een gedeeltelijke beurs en de rest (een krappe 10.000) zal alles zelf moeten betalen, aldus de plannen.

In praktijk betekent het dat het overgrote deel van de studenten zo’n 80.000-90.000 forint aan collegegeld zal moeten betalen, oftewel zo’n 350 euro (dat is de helft van wat een doorsnee studie hier in Hongarije heet te kosten, 170.000-180.000 forint per jaar). Nu mag een collegegeld van 350 euro in Nederlandse ogen een schijntje lijken, maar in een land waar dat ongeveer het bedrag van het minimummaandloon is, is het fors. Een van de neveneffecten zal ongetwijfeld zijn dat er minder mensen gaan studeren, maar dat is dan ook een van de intenties van de regering Orbán.

Het is ook duidelijk dat de regering het beurzensysteem gebruikt om de toestroom naar bepaalde studies te frustreren. Er zijn geen volledige beurzen meer beschikbaar voor studies als economie of rechten en er zijn er nog maar beperkt voor mensen die sociale en geesteswetenschappen willen studeren. Het merendeel van de volledige beurzen zal beschikbaar zijn voor studenten in de exacte wetenschappen (techniek, informatica, medicijnen e.d.).

Voorwaarde voor enige vorm van studiebeurs blijft dat de ontvanger een contract tekent met de regering dat hij of zij na de studie tweemaal de periode van de studie in Hongarije gaat werken (wat dus op zes tot acht jaar neer zal komen). Brussel onderzoekt op het moment of die voorwaarde geen aantasting is van het recht op vrije vestiging in Europa.

Het moge duidelijk zijn dat dit soort plannen onder studenten niet erg goed vallen. In 2008 organiseerde Fidesz nog een nationaal referendum tegen de invoering van een collegegeld. Ook voor de verkiezingen van mei 2010sprak de partij zich daar onomwonden tegen uit. Maar hoewel de regering nu het woord “collegegeld” angstvallig vermijdt, weten we allemaal waar het op neerkomt, aldus Dávid Nagy, voorzitter van de landelijke studentenorganisaties HOÖK.

Verder de afgelopen weken:

- Terecht veel ophef over de schandalige uitspraken van een kamerlid van het extreemrechtse Jobbik dat het hoog tijd wordt om een lijst aan te leggen van de Joden in overheidsdienst omdat die staatsgevaarlijk zijn. Aan de demonstratie tegen die uitspraken afgelopen zondag werd ook deelgenomen door Antal Rogán, fractievoorzitter van Fidesz. Prima, want hoe meer Fidesz-mensen zich in het openbaar tegen Jobbik keren, des te moeilijker zal het in de toekomst voor Fidesz zijn om een coalitie met extreemrechts aan te gaan.

- Tegelijk wijzen veel critici er op dat Rogán een van de architecten is van de inperking van de democratie in dit land, dat hij de naam heeft een van de meest corrupte politici van dit land te zijn en dat zijn partij Fidesz medeverantwoordelijk is voor het politieke klimaat dat ervoor heeft gezorgd dat antisemitisme in Hongarije de afgelopen jaren weer vrijwel normaal is geworden. Met name premier Orbán is een meester van de dubbele tong. Soms veroordeelt hij antisemitisme (“Wij Hongaren komen op voor onze Joodse landgenoten,” zei hij afgelopen maandag in het parlement nog), vooral in het buitenland. Maar tegelijk gebruikt hij in Hongarije stelselmatig gecodeerde taal en symboliek die door iedere Hongaar worden begrepen als anti-Joods (“mensen wier hart in het buitenland ligt,” “de macht van bankiers en financiers,” de herintroductie in het openbare leven van antisemitische politici en schrijvers uit de jaren dertig zoals Horthy, Nyirő en Wass). Fidesz is geen antisemitische partij, maar Fidesz is wel heel cynisch: voor het winnen van stemmen onder extreemrechtse sympathisanten is heel veel toegestaan.

- De Academie voor Hongaarse Beeldende Kunsten (MMA), een private organisatie die een aantal jaren terug is opgericht door de uiterst conservatieve en nationalistische architect Imre Makovecz, krijgt een grote rol in het Hongaarse culturele leven. De academie krijgt van de regering Orbán vanaf 1 januari het eigendomsrecht van een van de grootste musea van Boedapest (de Kunsthal op het Heldenplein) en van een van de grotere theaters (Pesti Vigadó). De artistiek directeur van de Kunsthal heeft inmiddels uit protest ontslag genomen. Daarnaast krijgt de Academie een beduidende stem in het beleid van twee grote subsidieverleners op cultureel gebied, de Nationale Cultuur Stichting en de Nationale Film Stichting, en in de toekenning van een aantal nationale cultuurprijzen. Tenslotte wordt de subsidie aan de Academie verhoogd van 10-15 miljoen forint naar 2,5 miljard forint.

- Diverse grote Europese banken heroverwegen hun strategie in Hongarije, waarbij terugtrekking uit die markt een van de opties is, aldus Daniel Gyuris, hoofd van de Vereniging van Banken. Het is een reactie op de aankondiging van de regering Orbán dat de (exorbitant hoge) speciale bankbelasting nooit zal worden afgeschaft (ondanks vele malen herhaalde beloftes dat de belasting slechts tijdelijk is) en op de invoering van een speciale belasting op financiële transacties (elke overschrijving en opname gaat belast worden, wat uiteraard de klant uiteindelijk betaalt).

- De Vereniging van Hongaarse Geschiedenisonderwijzers verwerpt het nieuwe geschiedenis curriculum dat volgend schooljaar door de Orbán regering gaat worden ingevoerd. Het materiaal geeft een onkritische, eenzijdige, vooringenomen en vergoelijkende kijk op de Hongaarse nationale geschiedenis, aldus de leraren. De kans dat hun kritiek tot iets leidt, is miniem, want er is nauwelijks tijd voor enig debat ingeruimd, zo constateren ze.

Bedrog is normaal

2012-11-24T04:25:00.001-08:00

Het jongste schandaal rond een Hongaarse politicus (de vicepremier) die zijn universitaire graad heeft verkregen door plagiaat en fraude zal waarschijnlijk geen politieke gevolgen hebben. Maar het werpt een schril licht op het bedenkelijke academische niveau in Hongarije.

Vrees niet mijn zoon: wij kopiëren de bijbel al eeuwen.

Het kwaliteitsblad HVG kwam met de onthulling dat de vice premier en leider van de christen democratische club binnen Fidesz, Zsolt Semjén (zie foto bij de paus), zijn twee academische titels uit begin jaren negentig had behaald met behulp van plagiaat en fraude. Het proefschrift voor zijn theologische titel bij de Pazmány Universiteit bestaat voor 40% uit andermans werk (met wat cosmetische wijzigingen maar zonder afdoende voetnoten e.d.): plagiaat. Het proefschrift voor zijn sociologische titel bij de ELTE universiteit in Boedapest is in feite niet meer dan een verkortte versie van dat eerdere werk: academische fraude.

Het is het tweede politieke plagiaat-schandaal in korte tijd (dit voorjaar moest president Pál Schmitt aftreden omdat zijn dissertatie voor 98% uit plagiaat bleek te bestaan), maar het lijkt er niet op dat dit enige consequenties gaat hebben. Semjén en Fidesz verwerpen uiteraard alle beschuldigingen als “een politieke aanval” en gaan niet concreet op de beschuldigingen in (ze weerleggen de beschuldigingen overigens evenmin). Maar opvallend genoeg lijkt er ook geen enkele animo in leidinggevende academische kringen om deze zaak verder uit te zoeken.

Dat is misschien te ‘begrijpen’ voor de conservatief katholieke Pazmány Universiteit, die zeer nauwe banden heeft met de zittende regering en Semjén. Het is al merkwaardiger in het geval van ELTE, dat als één van de topuniversiteiten van het land bekend staat, maar de zaak geen nader onderzoek waard vindt. Nog merkwaardiger was de reactie van de socialistisch politicus, ex-minister van onderwijs en gerespecteerd academicus István Hiller, die vond dat het allemaal niets voorstelde en dat je geen oude koeien uit de sloot moest halen.

De verklaring voor dit sluiten van de academische rijen is misschien te vinden in de stortvloed van anekdotes die deze nieuwe zaak in diverse media losmaakte, ondermeer van docenten en professoren, en die allemaal in één richting wijzen: gesjoemel met eindscripties, dissertaties en proefschriften is in Hongarije normaal, copypasten van Internet is normaal en zelfs plagiaat is normaal. Het wordt op zeer grote schaal gedaan, docenten en professoren weten het verdomde goed en ze kijken massaal de andere kant op. Degene die zich daar tegen verzet of god-beter-het mensen wil laten zakken, moet stevig in zijn schoenen staan. Want het onderwerp zelfs maar aan de orde stellen, wordt ook door heel veel collega’s (en superieuren) afgekeurd. Slechts anekdotes en dus geen wetenschappelijk bewijs. Maar toch.

Zoals iemand in een commentaar op een blog schreef: dat krijg je in een onderwijssysteem waarin uit het hoofd leren van feiten, regeltjes en axioma’s als hoogste goed staat aangeschreven en waarin creatief, kritisch en origineel nadenken eerder wordt bestraft dan beloond. Het werpt wel de vraag op wat de waarde is van een Hongaarse academische graad of diploma, zeker in de ogen van onafhankelijke buitenstaanders. Ik ben bang heel weinig.

Het is niet voor niets dat Hongaarse universiteiten bedroevend laag scoren op de wereldranglijst: de Technische Universiteit van Boedapest is met een 359e plaats nog de hoogstgeplaatste, maar anderen zoals ELTE, Corvinus of Szeged komen vervolgens pas na plaats 550. Ter vergelijking: in de top tien staan de grote Amerikaanse en Britse universiteiten, Amsterdam is de beste Nederlandse universiteit op een 62e plek en andere bekende Nederlandse universiteiten volgen tussen de 150 en 250.

Verder de afgelopen week:

- Het belangrijkste politieke nieuws was de afwijzing door de LMP van samenwerking met Samen 2014. Een splitsing van de LMP wordt daarmee een steeds waarschijnlijker scenario. Het besluit kreeg slechts een krappe meerderheid op het congres (de actieve leden). Acht van de 15 Kamerleden van de LMP steunen het besluit niet en hebben al een eigen platform opgericht. Als straks in nieuwe peilingen opnieuw blijkt dat de LMP kiezers in Boedapest (en daarbuiten stelt de club niets voor) massaal overlopen naar Samen 2014, gaat dat consequenties hebben.

- De aangekondigde anti-Bajnai campagne door een aan Fidesz gelieerde civiele organisatie is begonnen met (uit overheidsfondsen betaalde) advertenties op bussen in Boedapest. Het laat Bajnai en ex-premier Gyurcsány zien en de tekst: Vergeet het niet. Samen maakten zij het land kapot.

- De eerste kredietbeoordelaar (Standard & Poors) heeft Hongarije opnieuw afgewaardeerd. Sinds december 2011 geldt Hongaars staatspapier al als “junk” (BB+) maar nu is het “nog junky-er” (BB). Andere bureaus volgen mogelijk in December of Januari. De negatieve beoordeling is uitdrukking van het feit dat vrijwel geen enkele buitenlandse economische waarnemer meer gelooft dat de Hongaarse regering haar onbetrouwbare, populistische (en onsuccesvolle) beleid zal bijsturen en dat er nauwelijks meer enig vertrouwen is in het tot stand komen van een overeenkomst met het IMF en de EU. Volgens superminister van financiële en economische zaken György Matoclsy, de architect van het gewraakte beleid, is er sprake van een “samenzwering” van internationale financiële “piraten” tegen Hongarije.