KURUKSHETRA : THE BATTLE FIELD OF ETHICS

bhakti sandesh 30 janmotsav

2020-07-15T04:53:00.000-07:00

ભક્તિ સંદેશ.

ગુણવંત પરીખ

જન્મોત્સવ

આર્યાવર્તના મિથિલા પ્રદેશ ના રાજવી મહારાજા જનક એક અલિપ્ત અને નિ:સ્પૃહી વ્યક્તિ તરીકે ખુબ જાણીતા હતા મહારાજ જનક તે જનક વિદેહી તરીકે પ્રખ્યાત હતા - – તેમની પત્ની મહારાણી સુનયનાદેવી પણ એક શ્રેષ્ટ ગૃહિણી અને જાજરમાન મહારાણી હતા અને તેટલાં જ પતિપરાયણ અને ધર્મપરાયણ પણ હતાં. પણ નસીબ બે ડગ આગળ હતુ: તેઓ મહાન રાજ્યના રાજવી હતા : પણ નિ:સંતાન હતા. મિથિલા રાજ્યની એક વણતુટી પરંપરા હતી કે દર વર્ષે અખાત્રિજના દિવસે ખેડુતો ખેતર ખેડવાની શરુઆત કરે પણ તે દિવસે સૌથી પહેલુ હળ ચલાવે રાજવી – અને આમ દર વર્ષે મહારાજા જનક આ પરંપરાનુ પાલન કરતા હતા અને દરેક અખાત્રીજે હળ જોતરવાની પરંપરા જાળવતા હતા. આ વર્ષે પણ અખાત્રીજે તેઓ પરંપરા મુજબ ખેતરે પહોચી ગયા અને તેમના માટે તૈયાર જોતરેલા હળથી ખેતર ખેડવાની કામગીરીનો શુભારંભ કર્યો પણ આ વખતે અજાયબ ઘટના ઘટી -પહેલા જ ફેરામા હળની સાથે કોઇ નક્કરવસ્તુ અથડાઇ અને કુતુહલવશ રાજા જનકે તપાસ કરવા કહ્યુ કે હળની સાથે શુ અથડાયુ ? તપાસ કરતાં જમીનમાંથી એક લાકડાની પેટી મળી -અને આ આશ્ચર્ય શમે તે પહેલાં જ બીજુ આશ્ચર્ય સર્જાયુ – જનક મહારાજે પેટી ખોલવાનો આદેશ આપ્યો -અને સૌના આશ્ચર્ય વચ્ચે પેટીમાં એક રૂપ રૂપના અંબારસમી નાની બાળિકા હસતી હતી અને પગ હલાવતી હલાવતી અંગુઠો ચુસતી હતી . મહાદેવી સુનયના પણ હાજર હતાં અને તેઓ પણ સ્તબ્ધ બની ગયા -ભગવાનનો પાડ માનો મહારાજ - આજે આપણુ વાંઝિયા મહેણુ ટળે છે – આજથી આ મારી પુત્રી - આપણી પુત્રી –એક રાજકુમારી તરીકે તેનો ઉછેર થશે .અને કુદરત પણ રાજા પર મહેરબાન થયી – ભૂમીમાતાએ આપેલી આ પુત્રિ :જેનુ નામ તેમણે ભુમિજા રાખેલ : બીજુ નામ સીતા રાખેલ: તેના આગમન પાછળ ને પાછળ જ બીજીત્રણ પુત્રિઓ જન્મી અને તેનો યશ સીતાને મળ્યો સુનયનાજી કહે મારી સીતા ભાગ્યશાળી છે –શુકનીયાળ પગલાંની છે –તેના આવ્યા પછી જ મને બીજી ત્રણ ત્રણ દીકરીઓ મળી છે આથી સીતાના લાડકોડ અનેક ગણાંવધી ગયાં – ખુબ તોફાની છોકરી પણ સૌ તેને આદર આપે -તે ભલે તોફાની હતી પણ એટલી જ વિવેકી અને માતૃભક્ત અને પિતૃભક્ત પણ હતી - ધર્મપરાયણ પણ તેટલી જ હતી - માતા પાર્વતીજી તેનાં ઇષ્ટ દેવી હતાં – વડીલોની સેવા આમન્યા રાખતી - સેવા પણ કરતી-દયાભાવ તેના સંસ્કારમાં હતો

આર્યાવર્તનો બીજો જાણીતો પ્રદેશ એટલે અયોધ્યા- સરયુ નદીના કાંઠે આવેલો આ વિસ્તાર -તેના રાજવી તે રઘુવંશના વંશજ રાજા દશરથ હતા . ખુબ ઉંચુ અને મોટુ નામ પણ ખાટલે એક ખોડ – તે પણ નિ:સંતાન હતા .તેમને ત્રણ ત્રણ રાણીઓ હતી પણ કોઇને સંતાન નહી -સૌથી નાની રાણી કૈકઈ- તે માનીતી રાણી ગણાતી પણ પટરાણી તો કૌશલ્યા હતી અને ત્રીજી રાણી ખુબ જ શાંત અને સહિષ્ણુ હતી તે સુમિત્રા –પણ ત્રણેય નિ:સંતાન –દશરથ રાજાએ જ્યારે મોહવશ કૈકઈ સાથે લગ્ન કરેલુ ત્યારે તેમણે કૈકઈના પિતાને વચન આપેલુ કે કૈકઈના પુત્રને જ યુવરાજ પદ આપશે –પણ ત્યાં સુધી તો કોઇને સંતાન જ નહોતુ.

સમય વહેતો ગયો -રાજા મનથી દુ:ખી તો હતા પણ મહારાણી કૌશલ્યા તેમને સાંત્વન આપતી હતી – સુમિત્રા શાંત હતી અને કૈકઇ કામણગારી હતી દશરથની સૌથી માનીતી રાણી – પણ સંતાન ઓછુ રસ્તામાં પડ્યુ છે ? અને તે સમયે રાજગૂરૂ વશિષ્ટની સુચના મુજબ પુત્ર કામેષ્ઠી યજ્ઞ કરાવાયો અને યજ્ઞદેવતાએ પ્રસાદ પણ આપ્યો અને આ પ્રસાદ ત્રણેય રાણીઓ વચ્ચે વહેચવામાં પણ આવ્યો અને પ્રસાદે પોતાનુ ફળ આપવાની શરૂઆત પણ કરી દીધી. મહારાજ દશરથ દરબારમાં બેઠા છે અને તે સમયે એક દાસી દોડતી આવી અને ખુશ ખુશાલ બનીને ઝુમી ઉઠી - માહારાજ મહારાજ મ્હાદેવી કૌશલ્યાએ પુત્રને જન્મ આપ્યો છે - મેઘશ્યામ રંગી બાળક એકદમ તેજસ્વી છે -ચકોર અને ચબરાક -અને મહારાજ ઉછળી પડ્યા - રાજમહેલમા આનંદનુ મોજુ ફરી વળ્યુ – સૌ પ્રથમ વધાઇ કૈકઈએ જ કૌશલ્યાને આપી અને ખુશ થતી થતી દશરથ પાસે દોડી ગઈ – વધાઇ હો મહારાજ યુવરાજ પધાર્યા છે -તે સમયે તે ભુલી ગઈ કે મહારાજ દશરથે તેના પિતાને વચન આપ્યુ છે કે યુવરાજ તો કૈકૈઇનો પુત્ર જ બનશે અને થોડા જ સમયમા સમાચાર આવ્યાકે મહારાણી કૈકઈએ પણ બે પુત્રોને જન્મ આપ્યો છે –મહારા દશરથ માટે સારા સમાચારનો જાણે કે મારો જ ચાલ્યો અને સમાચાર આવ્યા કે સુમિત્રાએપણ એક રૂપ રૂપના અંબાર સમા તેજસ્વી બાલકને જન્મ આપ્યો છે : એક સમયના નિ:સંતાન મહારાજા દશરથ આજે ચાર ચાર પુત્રોના પિતા છે અને રાજમહેલમાં જ નહી સમગ્ર અયોધ્યા નગરી આ બાળકોના જન્મોત્સવ ઉજવવામાં ગાંડી -ઘેલી બની ગઈ ..

ગુણવંત પરીખ

1-7-20

ક્રમશ:

વાનર સેંના

bhakti sandesh 29 shap ke varadan

2020-07-15T04:52:00.000-07:00

ભક્તિ સંદેશ

શાપ કે વરદાન

હવે સાંભળો મારા જન્મની પુર્વભુમિકા :

અયોધ્યા નરેશ દશરથ એક સમર્થ રઘુકુળ રાજવી છે પણ અપુત્ર છે . એક સમયે તેઓ શિકાર કરવા માટે ગયા હતા પણ શિકાર નહી મળ્યો અને સાંજના સમય હતો . અચાનક જ તેમને બુડ બુડ જેવો પાણીનો અવાજ સાંભળ્યો અને તેમને લાગ્યુ કે જરૂર કોઇ પ્રાણી નદીએ પાણી પીવા આવ્યુ લાગે છે –તેઓ શબ્દવેધિ બાણાવળી હતા અને અવાજની દિશામા તેમણે એક તીર છોડ્યુ અને બરાબર અવાજના સ્થળે જ એ તીરે તેનુ નિશાન પાર પાડ્યુ - પણ એ કોઇ પ્રાણીની ચીસ નહોતી પણ કોઇ માનવની મરણચીસ હતી – રાજા ગભરાયા અને દોડીનેનદી કિનારે પહોચ્યા અને ત્યાંનુ દ્રષ્ય જોઇને હેબતાઇ ગયા –તેમણે એક યુવકને હાથમાં પાણીના ઘડા સાથે જોયો જે તેમના તીરથી ઘવાઇ ચુક્યો હતો અને અંતિમ શ્વાસ લઈ રહ્યો હતો – દશરથે તેની માફી માગી પણ બનવાકાળ બની ગયુ -ઘાયલ યુવક –શ્રવણ -બોલ્યો કે હુ મારા અંધ માતા પિતાને યાત્રા કરાવવા માટે તેમને કાવડમાં લઈને નિકળ્યો હતો- આ નદી કીનારે મારા પિતાએ મને જળ લાવવા કહ્યુ અને હુ ઘડો લઈને પાણી ભરવા આવ્યો હતો – જેવો મેં ઘડાને પાણીમા ડુબાડ્યો કે તરત જ એક બાણ મારી છાતીમાં આવીને ઘુસી ગયુ અને હુ મૃતપ્રાય બની ગયો - આપ મારા માતા પિતાને જળ પહોચાડજો - આટલુ કહેતામાં તો તે ઢળી પડ્યો -દશરથ રાજા ઘડો લઈને શ્રવણના માતા પિતા પાસે જાય છે પણ માત્ર જળ જ ધરે છે - બોલી શકતા નથી - આથી તેની માતાએ કહ્યુ કે બેટા કેમ બોલતો નથી ? અમારાથી રીસાયો છે ? અને દશરથની આંખો અને હ્રદય ભરાઇ આવે છે અને તમામ વિગતો તેના માતા પિતાને જણાવે છે .આથી બેબાકળા બની ગયેલા શ્રવણના પિતાએ દશરથને ખુબ સંભળાવ્યુ – અને અંતે શાપ આપ્યો કે હે રાજન આજે જે રીતે હુ છતે પુત્રે પુત્ર વિયોગે આમ તડપી તડપીને મરુ છુ તે જ રીતે તારા મૃત્યુ સમયે પણ તારો કોઇ પુત્ર તારી સમક્ષ નહી હોય . અને શ્રવણના પિતા પણ ઢળી પડે છે અને જોત જોતામાં તો શ્રવણની માતા પણ ઢળી પડે છે આમ દશરથના માથે ત્રણ ત્રણ હત્યાનુ પાપ ચોટે છે. લથડતા પગે તે રાજમહેલમાં આવે છે અને સૌ પ્રથમ રાજગૂરૂ વશિષ્ઠજીને મળીને તમામ હકીકતથી વાકેફ કરે છે - વશિષ્ઠ સ્થિતપ્રજ્ઞ હતા અને તેમણે દશરથની વાત સાંભળીને કહ્યુકે હે રાજન બનવાકાળ બની ગયુ - તમારો કોઇ બદઈરાદો નહોતો જ અને માટે વિધાતાએ પણ આપને શાપના બદલે એક છુપો આશિર્વાદ પણ આપ્યો છે – જરા વિચારો - આપના મૃત્યુ સમયે આપનો કોઇ પુત્ર હાજર નહી હોય –એનો અર્થ એ થયો કે આપના નસીબમા પુત્ર છે . અને તે પણ એક જ નહી એક કરતા વધારે – શાપિત કથન એમ કહે છે કે તારા મૃત્યુ સમયે તારો “કોઇ “ પુત્ર હાજર ન્લહી હોય - આપણે હવે જેમ બને તેમ જલદી પુત્ર કામેષ્ઠી યજ્ઞનુ આયોજન કરો .અને મહારાજ દશરથે પુત્રકામેષ્ઠી યજ્ઞ શરૂ કર્યો અને યજ્ઞની પુર્ણાહુતી સમયે યજ્ઞમહારાજ હાથમાં પ્રસાદના પડીયા સાથે ઉપસ્થિત થયા અને પ્રસાદ મહારાણીને આપવા જણાવ્યુ.પણ દશરથને તો ત્રણ ત્રણ પત્નીઓ હતી – પ્રસાદની હક્કદાર કોણ બને ? કૈકેયિ માનીતી રાણી –તે કહે મારો હક્ક પહેલો પણ - કૌશલ્યા પટરાણી હતી પણ તેણે હક્ક જતાવ્યો નથી અને સુમિત્રા તો ચુપ જ છે – જેવી ભગવાનની મરજી- પણ રાજા દશરથે યોગ્ય ન્યાય આપ્યો- પ્રસાદના બે ભાગ કર્યા- એક ભાગ પટરાણી કૌશલ્યાને આપ્યો અને બીજા ભાગમાંથી બીજા બે ભાગ કર્યા - એક ભાગ સુમિત્રાને આપ્યો અને બીજો ભાગ કૈકૈઈને – પણ માનીતી રાણી કૈકઈનો ગુસ્સો સાતમા આસમાને પહોચી ગયો –હુ માનીતી રાણી અને મારા ભાગે આમ ચોથીયુ જ આવે ? એ કેમ ચલાવી લઉ ? તેણે પડીયાનો ઘા કરીને બહાર ફેકી દીધો –તે સમયે એક સમડી ઉડતી ઉડતી આવી અને આ પડીઓ ઉપાડી ગઈ –અને તે પડીઓ લઈને ઉડતી ઉડતી જ્યાં કપિરાજ કેસરીની પત્ની અંજનીદેવી શિવજીની પુજા કરતી હતી ત્યાંપહોચી ગઈ અને અંજનીદેવીના ખોળામા પડીઓ મુકીને સમડી ઉડી ગઈ .- અંજની માતાએ વિચાર્યુ કે શિવજીએ પ્રસાદી મોકલી અને તેણે પ્રસાદ ગ્રહણ કર્યો – રાજમહેલમા હાહાકાર મચી ગયો હતો – કૈકઈએ પડીઓ ફેકી દીધો જાણીને સૌ દુખી થયા પણ મહારાણી કૌશલ્યાએ પોતાના ભાગમાથી અડધો ભાગ કૈકેઈને આપ્યો અને તે જ રીતે સુમિત્રાએ પણ પોતાના પડીઆનો અડધો ભાગ કૈકઈને આપી દીધો –આમ રિસાયેલી કૈકઈને ભાગે બે ભાગ આવ્યા - એક ભાગ પટરાણી કૌશલ્યાને , બીજો ભાગ સુમિત્રાને અને ત્રિજો ભાગ- ભાગ કૈકઈને મળ્યા અને ચોથો ભાગ અંજનીદેવીને મળ્યો

અને આમ ચાર ચાર બાળકોએ પોત પોતાની માતાના ગર્ભમાસ્થાન મેળવી લીધુ

ગુણવંત પરીખ

11-7-20

ક્રમશ :

જન્મોત્સવ

bhakti sandesh 28 virah vedana

2020-07-15T04:51:00.001-07:00

ભક્તિ સંદેશ

વિરહ વેદના

સાંભળો મહાદેવી : આપણે માનવલોકમાં જવાનુ છે – પૃથ્વીલોક : માનવલોક : તેના આગવા કેટકેટલા ગુણો અને અવગુણો પણ છે : પણ સૌથી અગત્યનો ગુણ તેની સંવેદના છે . માનવી એક સંવેદનશીલ જીવાત્મા છે . દેવો માટે કહેવાય છે કે તેઓ સાત્વિક કક્ષામાં આવે : મુક્ત સ્વાતંત્ર્યમા જીવનારા - ઉદાર મતવાદી –પરોપજીવી પણ ખરા - હા થોડે ઘણે અંશે ઇર્ષાળુ ખરા -અમારી સત્તા જતી રહેશે તેવો ભય પણ ખરો -જ્યારે બીજીબાજુ દાનવો તદ્દન વિપતિત મનોવૃત્તિ વાળા – સંવેદનાહીન - ક્રૂર , નિર્દય , દયાહીન , ઘાતકી પણ કહી શકાય – ધર્મની ભાષામાં તામસી પ્રકૃતિ ધરાવનારા છે - જ્યારે માનવો વચગાળાના જીવો છે - ધાર્મિક પણ છે , સંવેદનશીલ પણ છે – ઇર્ષાળુ પણ ખરા, , લોભ લાલચ જેવા ષડરીપુ ધરાવના માનવ સંવેદનાની બાબત આગળ છે – તેની પાસે લાગણીશીલતા છે દયા પણ છે દાનેશ્વરી સ્વભાવ પણ ખરો . આપણે તે દરેકના ગુણધર્મો જાણીને ત્યાં જવાનુ છે અને આપણી ભુમિકા નિભાવવાની છે .શક કે વહેમ એ પણ કેવુ પરીણામ લાવે છે જોવુ છે ?

માતા પાર્વતીજી એકવાર શિવજી સાથે વિહાર માટે નીકળેલાં ત્યારે તે સમયે પૃથ્વી લોક પર મારો અવતાર થયેલો છે - હુ આપના વિરહમાં ઠેર ઠેર ઘુમતો ફરતો હતો અને પોકાર કરતો હતો : હે સીતે ,સીતે , તુ ક્યાં છે ? વનમાં આવેલા વૃક્ષોને વેલોને અને પુષ્પોને દયાર્દ્ર ચહેરે પુછતો હતો કે મારી સીતાના કોઇ વાવડ આપો - આ જોઇને શિવજીએ પોતાનુ મસ્તક મારી સામે નમાવ્યુ –પણ પાર્વતિજીને આ ના ગમ્યુ - અરે દેવાધિદેવ – આપ કોણ ? દેવાધિદેવ મહાદેવ –અને આપ પૃથ્વીલોકના એક પામર જીવ સામે આપનુ મસ્તક નમાવીને તેને પ્રણામ કરો છો ? આમાં આપની શોભા કેટલી ? શિવજી કહે છે કે દેવી એ પામર માનવી નથી – બ્રહ્મ છે - સાક્ષાત નારાયણ –પણ મનુષ્યરૂપે છે – શંકાશીલ પાર્વતીજીએ જણાવ્યુ હુ ના માનુ : બ્રહ્મ આ રીતે એક પાગલ આદમીની માફક આવાં રોદણાં રડે ખરા ? અને તેમને ખબર ના હોય કે તેમની સીતા ક્યાં છે તેવુ બને જ નહી - શિવજીએ સમજાવવા પ્રયાસ કર્યો કે દેવી આ એક લીલા છે અને તેમાં ભગવાન વિષ્ણુએ આ એક ભુમિકા ભજવવાની છે અને માતા સીતાએ પણ પોતાની ભુમિકા ભજવવાની છે - પણ પાર્વતીજી ના માન્યાં -કહે - હુ પારખુ કરવા ઇચ્છુ છુ – શિવજીએ ટકોર કરી - દેવી ઝેરના પારખાં કરવા રહેવા દો -પણ સ્ત્રી હઠ પાસે લાચાર બની ગયા અને અને પાર્વતીજીને મનગમતી રીતે ચકાસણી કરવા જણાવ્યુ – પાર્વતીજી પૃથ્વી લોક પહોચી ગયા અને સીતાનૂ રૂપ લઈને રામની પાસે આવે છે : પણ પરબ્રહ્મ ભગવાન તો તેમને ઓળખે જ ને ? તેમણે સિતા સ્વરૂપ પાર્વતીજીને પ્રણામ કર્યા અને પુછ્યુ માતા આપ એકલાં કેમ ? પ્રભુ પિતા મહારાજ ક્યાં છે ? પાર્વતીજી થોથવાઇ ગયા અને અને ભાગવા લાગ્યાં – પણ તે જે દિશામાં જાય ત્યા રામ રામ અને રામ જ સામે આવે – હવે ? પાર્વતિજી ગભરાયાં – જો શિવજી આ જાણીજશે તો? આવા ગભરાટ સાથે તેઓ પરત ફર્યા અને શિવજીએ ભોળાભાવે પુછ્યુ – દેવી ખાત્રી કરી આવ્યા ? શુ ચકાસણી કરી ? પણ પાર્વતીજી ફરી એકવાર થોથવાઇ ગયાં – અને જવાબ આપવામાં ગલ્લાં તલ્લાં કરવા ગયાં પણ શિવજીએ જાણી લીધુ કે પાર્વતીજીએ શુ પરાક્રમ કર્યુ હતુ? અને તેઓ એકદમ ગંભીર બની ગયા. તેમણે પાર્વતીજીને કહ્યુ કે આપે આ શુ કર્યુ? પારખુ કરવા માટે આવુ સ્વરૂપ લીધુ ? માતાનુ સ્વરૂપ જ આપે લીધુ ? પાર્વતીજી ગભરાઇ ગયાં અને ક્ષમા માગી અને શિવજીની સાથે તેમનુ આસન ગ્રહણ કરવા માટે આગળ વધ્યાં પણ શિવજીએ તેમને રોકી લીધાં - બસ દેવી – આજથી આપણો આ સંબંધ પુર્ણ થાય છે - આપ મારા માતાતુલ્ય છો આપનુ આસન મારી સાથે ના હોઇ શકે – આજથી હુ તપ કરવા માટે કૈલાશના શિખરે હવે પહોચી જઈશ –આપ હવે મારી સાથે નહી રહી શકો –પાર્વતીજીને તો આ પરીક્ષા ભારે પડી –તે ખુબ કરગર્યાં પણ શિવજી મક્કમ હતા –અને પાર્વતીજી એકલાં પડી ગયાં-આથી વ્યથિત બનીને મહાદેવી લક્ષ્મીએ ભગવાન વિષ્ણુને કહ્યુ કે આપે કેમ કોઇ રસ્તો ના કાઢ્યો ? દેવી મારે રસ્તો કાઢવાનો જ નહોતો - આ પણ વિધિના વિધાન સ્વરૂપ જ એક પગલુ હતુ .વિરહનો અનુભવ પાર્વતીજીને પણ થવો જ જોઇએ. સામાન્ય રીતે દેવલોકમાં પ્રેમની પરીભાષા આવી નથી –તેમને કોઇ વિરહ વેદના નથી -એક નહી તો બીજે મન લગાવી લે છે જ્યારે આ તો પૃથ્વી લોક છે તેના તો કેટલાક પક્ષીઓ પણ એવા છે કે એ વિરહ વેદનામા પ્રાણ આપી દે છે - પૃથ્વી પર સારસ નામે પક્ષી છે - તેની જોડી અમર જોડી ગણાય છે - સારસ બેલડી - બેમાંથી એક જાય એટલે બીજો જીવ આપમેળે તરફડીને વિદાય લે છે –આ છે પૃથ્વી પરની પ્રેમ અને વિરહની પરીભાષા. અને આપણે પણ એ જ પરીભાષાની ભુમિકા ભજવવાની છે .

ગુણવંત પરીખ

11-7-20

ક્રમશ :

માનવ અવતાર /

bhakti sandesh 27 any avatarano

2020-07-15T04:49:00.000-07:00

ભક્તિ સંદેશ

અન્ય અવતરણો

હે મહાદેવી :મેં પુર્વભુમિકા નક્કી કરી લીધેલ છે - મારે નારદના શાપને અનુમોદન આપવાનુ છે :મારે વિરહ વેદના ભોગવવાની છે : મારી મદદે વાનરો જ આવશે ; વિ.વિ. અને તે સાથે જ મારે મારા પાર્ષદોને પણ મુક્ત કરવાના છે : મારે મારા ભક્ત્જનોનુ રક્ષણ પણ કરવાનુ છે : મારા તપમાં લીન એવા ઋષીમુનીઓને સહારો પણ આપવાનો છે .: એક પંથમાં કેટલાં કામ કરવાનાં છે . આપની ભુમિકા તો આપને ભુમિજા તરીકે સોપાઇ ગઈ : મારા પાર્ષદોની ભુમિકા તરીકે તેઓ દાનવકુળનાં સંતાનોછે : તો મારા મદદનીશ તરીકે શિવજીએ પણ તૈયારી દર્શાવી છે અને તેઓ વાનર સ્વરૂપે મારા સહયોગી બનવાના છે : તેમની સાથે એક સમગ્ર વાનર ઝુંડ પણ પૃથ્વી પર અવતરવાનુ છે : જેમ કે વાલી ,સુગ્રિવ ,નલ નીલ અને એક વિશેષ સહયોગી તે જામવાન છે : આ સૌ સજ્જ છે .આપની માફક જ આપણા છત્રધારી શેષનાગજીએ પણ મને પ્રાર્થના કરી છે કે પ્રભુ હુ પણ આવુ આપની સાથે જ- મને પણ આપના વગર ચેન નહી જ પડે અને અમારો સતત સંપર્ક જળવાઇ રહે તે માટે તેમને પણ મારા અનુજ તરીકે સાથે રાખવાના છે ..મારૂ આ અવતરણ નાનુસૂનુ નથી : હુ માત્ર એક માનવ તરીકે અવતાર ધારણ કરવાનો છુ અને મારે માનવ સહજ વૃત્તિથી પ્રવૃત્તિ કરવાની છે : ના કોઇ લીલા ના કોઇ હમત્કાર - બસ કામ , નિષ્ઠા , નિયમોનુ પાલન , આદર્શોનુ પાલન વિ.વિ. જેવા માનવોના દૈવી ગુણો જ રજુ કરવાના છે અને આ સૌની મદદથી તેમા સફળતા પ્રાપ્ત કરવાની છે .મારા અત્યાર સુધી થઈ ગયેલા છ અવતારોમાં આ અવતાર અનેરૂ સ્થાન ધરાવતો હશે : સમગ્ર સૃષ્ટી પર માનવજાત દ્વારા મારે સમાજના સફળ સંચાલન માટે જે આદર્શો ઘડાયા છે તે પ્રદર્શિત કરવાના છે : આપની પતિવ્રતાપાલનની કામના , અનુજ લક્ષ્મણનો ભ્રાતૃપ્રેમ , ભરતનો ત્યાગ , હનુમાનની સેવક તરીકેની ફરજો : એક આદર્શ સેવક : પિતાના આદેશ જ નહી પિતાની ઇચ્છા નુ પણ કોઇ દલીલ વગર પાલન , : આદર્શ પુત્ર : સાવકી માતાપ્રત્યે કોઇ જ પુર્વગ્રહ નહી :કૈકઈ :, એક આદર્શ રાજા તરીકે કર્તવ્યનુ પાલન : પોતાની જ પત્ની જે પવિત્ર છે તેની ખાત્રી હોવા છતાંય અને પવિત્રતાનુ પ્રમાણ આપી ચુકેલ હોવા છતાંય તેનો ત્યાગ કરવો : માત્ર અને માત્ર : લોકાપવાદને કારણે : સમગ્ય વિષ્વમા સમગ્ર પૃથ્વી પર એક મિશાલ ઉભી કરવાનીછે . ઋષી મુનીઓનુ સન્માન અને સહારો બનવાનુ કાર્ય પણ કરવાનુ છે - મારા ભાગે પણ એક અને માત્ર એક એવુ કાર્યકરવાનુ આવે છે જે પ્રથમ નજરે અધર્મયુક્ત કાર્ય છે : મારા ઉપર આક્ષેપ છે કે મેં વાલીને છુપાઇને માર્યો : વાત તો સાચી છે : હુ તેનો અસ્વીકાર કરી શકુ તેમ નથી કે માત્ર વાલીના અધર્મનો દાખલો આપીને મારા કાર્યને ધર્મયુક્ત પણ ઠરાવી શકુ જ નહી - પણ મેં તે અધર્મનો સ્વીકાર કરીને વાલીને મારા કર્મનો બદલો વાળી આપવાનુ નક્કી કર્ર્લ છે .અને આ જ અવતારમાં જ આના પછીના અવતારની ભુમિકા પણ બાંધી દીધી છે – તે અવતારમાં મારૂ મૃત્યુ વાલીના પુનર્જન્મના દેહ સ્વરૂપ જરા પારધી મારફતે થશે – બરાબર તે જ રીતે- એક બાણથી મારે ઘાયલ થવાનુ છ અને તે સમયે પણ અમે બન્ને સાથે મોક્ષ ગતિ પામીશુ .મહર્ષી વિશ્રવાના સંતાનો : પ્રથમ પત્નીનો પુત્ર કુબેર : જો કે તે તો ધર્મપરાયણ હતો પણ તેમની અસુરકન્યા સાથેના લગ્ન સંબંધી કૈકસીના સંતાનો વિદ્રોહીઓ હતા : જો કે તેમના ત્રણ સંતાનો રાવણ :કુંભકર્ણ અને વિભીષણ :પૈકી વિભીષણ ધર્મપરાયણ હતો જ્યારે બીજા બે માતાના ગુણોથી પ્રભાવિત હતા ;માતા કૈકસીએ ત્રણેયને બ્રહ્માજીનુ તપ કરીને તેમને રીઝવીને અણમોલ વરદાનો પ્રાપ્ત કરવા જણાવેલુ :મેં આપને જણાવેલ છે જ કે દેવી અમારા બ્રહ્માજી અને શિવજી ખુબ ઉદાર પ્રકૃતિવાળા દેવો છે - તેઓ આશિર્વાદ આપવામાં અને વરદાન આપવામાં પણ ભોળા અને ઉદાર: બ્રહ્માજીએ આ ત્રણેયના તપથી ખુશ થ્હઈને તેમને વરદાન માગવાકહ્યુ અને વિભીષણે માત્ર ભક્તિ માગી : વચેટ કુમારે ઇંદ્રાસન માગવાનુ હતુ અને મારી વિનતિ માન્ય રાખીને દેવી સરસ્વતીએ તેમની જીભને એક ઝટકો આપી દીધો અને ઇંદ્રાસન ને બદલે નિદ્રાસન માગી લીધુ પણ મોટો ચબરાક હતો ‌: તેણે અમરત્વ માગ્યુ: જે ના મળી શકે પણ તેના બદલે અન્ય કોઇ માગણી કરવા જણાવતાં તેણે કહ્યુ કે હુ માનવ અને વાનર સિવાય હુ કોઇથી પણ મરૂ નહી : માનવ અને વાનર તો તુચ્છ જીવો છે હુ તેમને ચપટીમાં ચોળી નાખીશ - અહો અહંકારમ :બસ : તેનો જ ઉપયોગ કરવાનો છે અને આ જન્મ માનવ સ્વરૂપે તેના માટે જ લેવાનોછે

માનવ સહજ સ્વભાવનુ એક વિલક્ષણ વ્યથાપુર્ણ દર્શન પણ આપને કરાવુ :

ગુણવંત પરીખ

11-7-20

ક્રમશ :

વિરહ વેદના

bhakti sandesh 26 - navo adhyay

2020-07-15T04:40:00.004-07:00

પ્રેષક :-

Gunvant R.Parikh.
B.E.civil, LL.B.
Executive Engineer R & B ( Retd) &
Hon.Adm.officer Vidyarthi Kalyan Kendra
Consumer Affairs ,Legal cell etc .
4 , Mangal park , Geeta mandir road
Ahmedabad 22 ( 380022 )
T.Nos 079 25324676 ,9408294609.9429028952

ભક્તિ સંદેશ

ગુણવંત પરીખ

નવો અધ્યાય

નારદજીનો શાપ સાંભળીને મહાદેવી લક્ષ્મીજી બેબાકળાં બની ગયાં અને પ્રભુને કહેવા લાગ્યાં કે આ તે કેવો આપનો ભક્ત કે જે આપને જ શાપ આપે ? ભગવાન વિષ્ણુ મંદ મંદ હાસ્ય સાથે બોલ્યા દેવી આ તો એક લીલા છે – આપ જોયે રાખો – આગળ શુ થાય છે - મહાદેવીએ કહ્યુ પણ પ્રભુ મંને તો કહો કે શુ થવાનુ છે કે તમારી લીલા ક્યાં જઈને અટકવાની છે - કઈક બોલો તો સમજ પડે - ઠીક છે -ચાલો દેવી -આપને આ નવા અધ્યાયની વાત જણાવી દઉ – નારદે મને શાપ તો આપી જ દીધો - હવે મારે તમારો વિરહ વેઠવાનો વારો તો આવવાનો જ –તે માટે મારે પુર્વ તૈયારીઓ કરવી જ પડશે ને – હુ તમારાથી દુર કેવીરીતે રહી શકુ ? આપને ખ્યાલ છે જ ને કે મારા બે પાર્ષદો સનતકુમારોના શાપથી પદચ્યુત થયેલા છે અને મારે તેમનો પણ ઉધ્ધાર કરવાનો છે - તેમને વચન આપ્યુ છે કે ત્રણ જન્મ પછી મારે તેમને મુક્ત કરવાના અને આ દરેક જન્મે તે મારા દુશ્મન સ્વરૂપે હશે . એક અવતાર તો તેમનો પુર્ણ થયો - તેમને મેં વરાહ સ્વરૂપે અને નરસિંહ સ્વરૂપે અવતરીને મુક્તિ આપી .આ વખતે બહુ ખુન ખરાબા કે ખાના ખરાબી પણ નહોતી થઈ - પણ આપ જાણો છો ને ક બ્રહ્માજીની ઉત્પન્ન કરેલ સૃષ્ટી ઝડપભેર વિસ્તરી રહી છે અને સૃષ્ટી ઉપર અનેક પ્રકારના જીવો છે - કોઇ સારા કોઇ નરસા – કોઇ મારા ભક્ત તો કોઇ મારા દુશ્મન -આપ જાણો છો જ કે હુ મારા ભક્તને આધિન છુ અને તેનુ હર પળે રક્ષણ કરૂ જ છે . હવે અત્યારે આપ આટલુ જાણી લો કે ખાસ તો મારા પાર્ષદોને તેમના બીજા જન્મથી મુક્ત કરવાના છે અને તે માટે આ વખતે મનુષ્ય અવતાર લેવાનો છે . લક્ષ્મીજી તો મુઝાઇ ગયાં અરે પ્રભુ આપ મનુષ્ય અવતારે જશો તો પછી મારૂ શુ ? અરે દેવી આપ ચિંતા ના કરો – મેં બધુ જ આયોજન આગોતરૂ કરી લીધુ છે અને તેના ભાગ રૂપે જ નારદે મને શાપ આપ્યો છે - ભક્તનો શાપ મિથ્યા થાય નહી - તેનુ વચન ખોટુ પડે નહી અને મારા પાર્ષદોનો ઉધ્ધાર થાય તે પણ જોવાનુ છે અને તે માટે આ વખતે મારે લાંબી લીલાઓ કરવાની છે . સાંભળો મહાદેવી : આપણે આ વખતે એક અવનવુ કાર્ય કરવાનુ છે અને તેમાં મદદગાર તમામ વર્ગનો આપણે સહકાર પણ મેળવવાનો છે .વિશ્વનો આદિ દેવ હુ છુ :બ્રહ્માજી અને દેવાધિદેવ મહાદેવ: શિવજી તે મારા ડાબા અને જમણા હાથ છે ‌અમો ત્રણ જ સૃષ્ટીના કર્તા હર્તા છિએ અને પરસ્પર એકબીજાના સહકારથી તમામ પાસા સમતોલ રાખિએ છિએ. સતયુગ પુર્ણ થયો છે અને તેની સાથે જ ધર્મનુ એક ચરણ કપાઇ ગયુ છે પણ તેમ છતાંય નવા આવેલ ત્રેતાયુગમા હજુ ધર્મ અકબંધ ઉભો તો છે જ :ઋષીમુનીઓ તપ અને યજ્ઞયાગમા મશગુલ રહે છે પણ તેમને રાક્ષસો હેરાન કરે છે તેઓ રાક્ષસોનો સામનો કરવા એટલા બધા સક્ષમ નથી અને તેમને આપણે મદદ કરવાની છે .દેવો આમ તો નિરુપદ્રવી છે -સૌમ્ય છે -સાલસ પણ ખરા પણ ઇર્ષાળુ છે પણ પ્રમાણમાં તેમના અવગુણો ઓછા છે . પૃથ્વી લોક પર માનવોનુ સામ્રાજ્ય છે અને માનવો પણ સમજુ સાલસ પ્રકૃતિના છે તેઓ દેવોને પુજે પણ છે પણ માનવ સહજ લોભ લાલચ અને અન્ય અવગુણો તેમનામા પણ છે પણ તેઓ દાનવો જેવા ઘાતકી અને નિર્દય નથી .પણ આપણે તો જરૂરીઆતમંદોને મદદ કરવાનીજ છે. મારા બે સાથીદારો બ્રહ્માજી અને શિવજી ખુબ જ ઉદાર છે - જો કોઇ તેમની ભક્તિ કરે તો ઝડપથી રીઝી જાય છે અને તે માગે તે આપી પણ દે છે અને પછી મારી જવાબદારી વધી જાય છે હુ તેમને અયોગ્ય ઇચ્છિત વરદાન નહી આપવાનુ કહી નથી શકતો અને તેમના વરદાનને મિથ્યા પણ જવા દેવાય નહી અને તે સંજોગોમાં મારે જ વચલો રસ્તો કાઢવાનો રહે છે .આપણા માટે આ વખતે આપણા બે પાર્ષદોને મુક્તિ અપાવવાનુ કાર્ય સૌથી અગ્રીમ સ્થાને છે : તેમનો એક અવતાર પુર્ણ થઈ ગયો છે અને આ બીજા જન્મે તેઓ મારા દુશ્મન સ્વરૂપે મારી સામે આવી ગયા છે .: બીજા અવતારના જય અને વિજય એટલે રાવણ અને કુંભકર્ણ – વિચારો દેવી - આ બન્ને બાળકો આમ તો મહર્ષી વિશ્રવાના પુત્રો – પણ આ મહાન સંતની માતા એક રાક્ષસ કુળની નારી હતી : કૈકસી : તેને એમ હતુ કે જો મારા પિતાના જેવી શક્તિ અને ક્ષમતા અને મહર્ષી વિશ્રવા જેવા તપોનિષ્ઠ મારા સંતાનો થાય તો વિશ્વમાં અમારૂ જ સામ્રાજ્ય થાય . અને તેની એ ઇચ્છા પુર્ણ કરવા માટે તે વિશ્રવા સાથે લગ્ન કરે છે અને તેનાથી થયેલ સંતાનો એટલે સૌથી મોટો રાવણ : બીજો કુંભકર્ણ ત્રીજો પુત્ર તે વિભીષણ અને એક પુત્રી તે શુર્પણખા : આ બધા પૃથ્વી પર પહોચી ગયા છે અને હવે આપણે આપણુ રક્ષક દળ ઉતારવાનુ છે . મેં આપને કહ્યુ જ છે કે દેવી મને પણ આપના સિવાય ગમે જ નહી અને માટે આપના માટે પણ મેં જોગવાઇ કરી જ રાખી છે : આપ ભુમિની પુત્રી તરીકે જન્મ લેશો: ભુમીજા - ‌ભુમીની પુત્રી : અને મારી વિવાહિતા સીતા :બનશો .બીજા અન્ય અવતરણો પણ જોઇએ .

ગુણવંત પરીખ

11-7-20

ક્રમશ :

અન્ય અવતરણો

2019-05-05T21:42:00.000-07:00

: પ્રા સં ગિ ક - રા મા ય ણ :-

- :વ ચ ને ષુ કિં દ રિ દ્ર તા:

( ગુણવંત પરીખ )

રઘુકુળ તેના વચન પાલન માટે પ્રખ્યાત છે :

“રઘુકુળ નીતી સદા ચલી આઇ , પ્રાણ જાયે બરૂ વચન ના જાઇ “

એકવાર કોઇ વચન અપાઇ જાય પછી તેનુ પાલન પ્રાણના ભોગે પણ કરવાનુ જ હોય . રામે એવુ કોઇ વચન આપ્યુ જ નહોતુ કે ભરતને ગાદી આપવામાં આવશે - અને રામને ચૌદ વર્ષ વનવાસ આપવો - આ વચન તો મહારાજ દશરથે કૈકેયીને આપેલુ પણ પુત્રમોહને વશ તેઓ આ વચનના પાલન માટે હિચકીચાતા હતા પણ રામને જેવી ખબર પડી કે પિતા મહારાજે આ વચન માતા કૈકેયીને આપેલુ છે અને હવે તેઓ તેનો અમલ કરવા માટે અચકાય છે પણ રામ રઘુકુળની પ્રતિષ્ઠા જાળવવા માટે આ વચનની પુર્તતા કરે છે અને કુળની પ્રતિષ્ઠા જાળવે છે . વચનની પુર્તતા અવશ્ય થાય છે. પુરાણ કાળ આ પ્રમાણે વચન આપવામાં , પ્રતિજ્ઞાઓ લેવામાં અને વરદાનો આપવા માટે પંકાયેલો છે .જેમ કે અર્જુને કૂરૂક્ષેત્રના યુધ્ધ વખતે એક પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી કે જો સુર્યાસ્ત પહેલાં જયદ્રથનો વધ નહી કરી શકુ તો અગ્નિસ્નાન કરીશ , આવી જ બીજી એક પ્રતિજ્ઞા પણ દ્વારકાધીશની હાજરીમાં જ લે છે કે તે ફરીયાદી બ્રાહ્મણની ફરીયાદ દુર કરશે અંરે જો નહી કરી શકે તો અગ્નિસ્નાન કરશે - બન્ને કિસ્સામા અર્જુન સમયસર આ કામ કરી શકતો નથી પણ તેની વહારે તો યોગેશ્વર શ્રી કૃષ્ણ ભગવાન પોતે હાજર હતા અને અર્જુનને ટોણો પણ મારે છે કે તમે પ્રતિજ્ઞાઓ લેવામાં બહુ શુરા છો –પણ પ્રતિજ્ઞાનુ પાલન તો કરી – કરાવી આપે છે અન્ય કોઇ - . વરદાન આપવામાં પણ પુરાણા દેવો : ખાસ કરીને મહાદેવ અને બ્રહ્માજી : તેમની આરાધના કરનારને જે માગે તે આપી દેતા અને પછી પાલન કરવામાં વિષ્ણુ ભગવાનની મદદ માગવી પડતી હતી -જેમકે શિવજીએ ભસ્માસુરને વરદાન આપ્યુ હતુ કે તે જેના માથે હાથ મુકે તે ભસ્મ થયી જાય અને ભોળા નાથ ફસાઇ ગયા - ભસ્માસુરે કહ્યુ કે આ વરદાનની ચકાસણી હુ તમારા પર જ કરવા માગુ છુ અને ભોળાનાથને દોડાવ્યા - ભગવાન વિષ્ણુ વહારે આવ્યા અને રસ્તો નીકળ્યો હતો.આમ એક જમાનો આવા વરદાનો , વચનો અને પ્રતિજ્ઞાઓનો હતો . તો આજે પણ વચનોઆપનારનો તોટો નથી .વચન આપવામાં શુ જાય છે ? વચન આપવામાં કંજુસાઇ શા માટે કરવી – વચન આપ્યુ – પછી જોયુ જશે –

તાજેતરમાં લડાતા યુધ્ધો શસ્ત્રોથી નથી લડાતાં પણ શબ્દોથી લડાય છે . લોકશાહીમાં ચુટણીઓ એ એક પ્રકારનુ ધર્મયુધ્ધ છે અને આ જંગ જીતવા ઉમેદવારો કે તેમના પક્ષો આડેધડ વચનોની લહાણી કરે છે – અને પછી તેનુ પાલન કરવાનુ આવશે ત્યારે જોયુ જશે -તેમંના ઉપર કોઇની લગામ નથી કે ના તો તેમના વતી તેમનુ વચન પુર્ણ કરી શકે તેવી ક્ષમતા વાળી કોઇ હસ્તી કે વ્યક્તિ. કે કોઇ દૈવી તાકાત –

ચુંટણી જંગ જીતવા માટે ઉમેદવાર અને તેમના પક્ષે એકવાર વચન આપ્યુ કે જો તેઓ જીતશે તો ખેડુતોનાં દેવાં માફ કરી દેવામાં આવશે . ખેડુતોએ જે લોન લીધી હશે તે માફ કરી દેવામાં આવશે- અને જીતી ગયા - હવે ? હવે શુ ? દેવાં માફ કરવાનો હુકમ પણ થયી ગયો - દેવાં માફ પણ થયાં - પણ આ દેવાં માફ કર્યાં તેનો ખર્ચ કોણ ઉપાડશે ? આ દેવાની રકમની જવાબદારી જે તે ઉમેદવારે ઉપાડી છે ? ના - તો જે તે પક્ષે ઉપાડી છે ? તે પણ ના - તો કોણે ઉપાડી ? સરકારની તિજોરીને આ જવાબદારી ઉપાડવાની ફરજ પડી –અને સરકારની તિજોરી પાસે આ નાણાં આવ્યાં ક્યાંથી ? પ્રજાએ ચુકવેલ નાણાથી સરકારની તિજોરીમાં નાણા તો આવ્યા હતા - તો પછી પ્રજાના નાણાં એક હાથે લયીને બીજા હાથે પેલા ખેડુતોને માત્ર તેમનો મત પોતાને મળે અને પોતે સરકાર રચી શકે તે માટે જ આપવાણુ વચન કોણે પાર પાડ્યુ ? સરકારે , ઉમેદવારે , પક્ષે કે પ્રજાએ ? આ વચન યથાર્થ નથી - કોઇ પણ ઉમેદવાર આવુ કોઇ વચન આપી શકે જ નહી -અને માનો કે આવુ વચન આપે તો તે વચન આપતા પહેલા તે ઉમેદવારે કે પક્ષે ચોખવટ કરવી પડશે કે તે આ માટેના નાણાં ક્યાંથી ઉભા કરવા માગે છે અને નાણાંનો સ્ત્રોત દર્શાવવો પડશે . આ કામ કદાચ સરકાર નહી કરી શકે - પણ ચુંટણી પંચ અને વડી અદાલત તો કરી જ શકે આવા જ પ્રકારના એક વચનની લહાણી આ વખતના લોકસભાનીચુંટણીમા કરવામાં આવી છે –મહિને છ હજાર રૂપિયા એટલે કે વર્ષે 72000 /- - બોત્તેર હજાર રુપીયા – એવા એક વર્ગ માટે આપવાનુ વચન આપવામાં આવ્યુ છે - આ નાણાં ક્યાંથી આવવાનાં છે ? શુ આ પ્રકારનો ઢંઢેરો બહાર પાડનાર પક્ષ તેમના ચુંટણી ભંડોળમાંથી આ નાણાં આપશે ? શુ જે તે ઉમેદવાર પોતાના વિસ્તારના લાભાર્થીઓને પોતાના અંગત સ્ત્રોતમાંથી આપશે ? કોઇ મહાન દાતા તેમની નજરમાં છે કે જે આ નાણાંનો બોજ ઉપાડે ? એવો કોઇ વિદેશી કે દેશવાસી દાતા છે કે જે તેમની સ્વીસબેંકમાંથી રકમ ઉપાડીને આ દાન કરશે? આ ચોખવટ તો ચુંટણી પંચ માગી જ શકે અને અદાલતો – કોઇ પણ સક્ષમતા ધરાવતી અદાલત પણ તે અંગે નિર્ણય લયી શકે છે .વચન આપનાર પક્ષ કે ઉમેદવાર એમ જ માને છે કે જો અમે જીતી જયીશુ તો સરકાર અમારી, સરકારી તંત્ર પણ અમારુ , અને તેથી સરકારની તિજોરી પણ અમારી : પછી - ભલે તે તિજોરીમાં નાણાં આમ આદમીનાં હોય – વહીવટ અમારે કરવાનો અને અમે મનફાવે તેમ તેનો ઉપયોગ કરીએ - કોણ પુછનાર છે અમોને? તેમનુ ધ્યાન દોરવુ જોઇએ કે વચનો ઉપર દેખરેખ રાખનાર ચુંટણી પંચ છે જ અને અદાલતો પણ છે અને તે પછી વહીવટી ખર્ચ પર દેખરેખ રાખવા માટે સી.એ.જી છે - ચુંટણી પંચ , અદાલતો અને સી.એ.જી આ ત્રણેય સંસ્થાઓ તે સરકારના હસ્તક્ષેપની બહારની સત્તાઓ છે - તેમણે કોઇ પણ પ્રકારે સરકારનો ડર રાખવાની જરૂર નથી.

આ જાગૃતિ તો પ્રજાએ જ દર્શાવવી પડે .

લોકશાહીમાં પ્રજા સર્વોપરી છે - પ્રજાનો અવાજ રજુ કરનાર પત્રકારો સર્વોપરી છે – સરકારમા હસ્તક્ષેપની મર્યદાઅથી બહાર એવાં તંત્રો : ન્યાયતંત્ર , ચુંટણી પંચ અંને સી.એ. જી પણ સર્વોપરી છે .દરેક પોતાનીસતા અને ક્ષમતા સમજેતો લોકશાહી સંપુર્ણ સફળ થાય .

આપમેળે રામરાજ્ય આવે.

ગુણવંત પરીખ

3-5-19

2019-02-12T20:52:00.000-08:00

-: પ્રા સં ગિ ક રા મા ય ણ :-

:-:અ લૌ કી ક - કુ ટુ બ :-:

રામાયણની કથામાં કોઇ એવી અલપ ઝલપ વાતો કે પ્રસંગો નથી જે જલદી ગળે ના ઉતરે – જો કે આશ્ચર્ય જનક બનાવો અને પ્રસંગો જોવા મળી શકે છે. રામાવતાર અને રામાયણ એ ભગવાન વિષ્ણુનુ પુર્વનિર્ધારિત આયોજન છે. તેનુ આયોજન ભગવાને તે જ દિવસે કરી લીધુ હતુ જ્યારે તેમના બે પ્રિય પાર્ષદોને શાપ મળ્યો = જય અને વિજયના ઉધ્ધારની જવાબદારી પણ પ્રભુની જ હતી અને આ જવાબદારીના એક ભાગ સ્વરૂપે રામાવતાર આવ્યો. ભગવાન વિષ્ણુને પણ તેમના જ ભક્ત નારદજીએ શાપ આપેલો કે તમારી પત્નીનુ અપહરણ થશે - તમોને તેનો વિયોગ તશે - અને તે સમયે તમે આ જે વાનરમુખ મને આપ્યુ છે ત્તે વાનરોની જ મદદ તમારે લેવી પડશે.એક બાજુ પ્રભુ પોતે પૃથ્વી પર માનવ દેહે પધારે છે તો તેમના મદદગાર બનનાર વાનરો માટે પણ જગા કરવી જ પડે- અને આ વાનરો પણ કેવા ? જે ભગવાન વિષ્ણુને મદદ કરે છે માટે તેટલા પ્રમાણમાં તેમનો મોભો પણ હોવો જ જોઇયે. અને તે માટે એક અદ્ભુત વાનર કુટુંબ પણ પૃથ્વી પર અવતાર ધારણ કરે છે

કલ્પનામાં ના ઉતરે તેવી અલૌકીક વાત છે -અતુલિત બળ ધરાવતા આ વાનરોના કુળની અને ઉત્પત્તીની કથા રોચક અને અલૌકીક લાગે તેવી છે. આજનો યુગ બુધ્ધીજીવીઓનો યુગ છે –પણ ધાર્મિક કતાઓ અને ધર્માખ્યાનો એ માત્ર બુધ્ધીજીવીઓની આલોચનાનો જ વિષય નથીપણ ભક્તજનોની ભાવના અને શ્રધ્ધાનો વિષય છે.- જ્યાં બુધ્ધી કામ ના કરે ત્યાં શ્રધ્ધા કામ કરી જાય છે પણ ભરોસો હોવો જોઇયે - શ્રધ્ધાવાન લભતે નર: ---

એકવાર વૃક્ષરાજ નજદીકના સરોવરમાં સ્નાન કરવા ગયા હતા – અને એક અદ્ભુત આશ્ચર્ય સર્જાયુ - તેઓ જેવા સ્નાન કરીને બહાર નીકળ્યા ત્યારે તેમની પુરુષ જાતિ ગુમાવી ચુક્યા હતા અને એક અવર્ણનીય સૌદર્યવાન યુવતી તરીકે પ્રસ્થાપિત થયી ચુક્યા હતા. અને તેના કરતાં ય વધારે આશ્ચયજનક બનાવ બન્યો - હજુ તો વૃક્ષરાજ પોતાના જાતિ પરિવર્તંન પર વિચારે તે પહેલાં તો આકાશમાર્ગે ભ્રમણ કરતા ઇંદ્રદેવ અન તેમના સાથી વાયુદેવની નજર તેમના પર ગયી અને બન્ને આ સૌંદર્યવાન યુવતિ પર મોહિત થયી ગયા અને બન્ને દેવોએ યુવતિને એક એક બાળક આપ્યો- ઇંદ્રદેવે આપેલો બાળક તે વાલી અને વાયુદેવે આપેલો બાળક તે સુગ્રીવ. છે ને અલૌકીક કથા ? આજનો બુધ્ધીજીવી માનવી આવી વાત માનવા તૈયાર થાય નહી પણ વૈજ્ઞાનિક ઢબે જાતિ ;પરિવર્તન થાય છે તે તો તેને સ્વીકારવુ જ પડે છે .આજના જમાનાના ટેસ્ટટ્યુબ બાલકને તે સ્વીકારી શકે છે પણ વ્યાસજીના પુત્રો ધૃતરાષ્ટ્ર- પાંડુ કે વિદુરને માટે મન આડી અવળીઆલોચના કરે છે -વાલી અને સુગ્રીવના જન્મ માટે અવઢવ સેવે છે - અને માટે જ હુ વારંવાર જણાવી ચુક્યો છુ – ધાર્મિક કથાઓ એ ધર્મનો વિષય છે– ધર્મ એ શ્રધ્ધાનો વિષય છે - બુધ્ધીનો કે દલીલોનો નહી – ધર્મ એ વિશ્વાસનૂ પ્રતિક છે –અહોભાવનુ પ્રતિબિંબ છે. ત્રેતાયુગના આ બે અતુલ્યબળધારી વાનર બાળ : વાલી અને સુગ્રિવ :

વાલી બળવાન તો હતો જ-અતુલ્ય બળ ધરાવનાર સાહસીક પણ હતો પણ તે ઉપરાંત તે બ્રહ્માજીનો પરમ ઉપાસક પણ હતો અને તેણે બ્રહ્માજીને પ્રસન્ન કરીને એક અદ્ભુત વરદાન પણ મેળવી લીધેલુ : તે અપરાજેય રહે તે માટે તે જેની પણ સામે યુધ્ધ કરે તેનુ અડધુ સામર્થ્ય વાલીને મળી જાય –જો શિવજી વરદાન આપવામાં ઉદાર હોય તો બ્રહ્માજી વિચારે કે હુ કેમ નહી ? તેમણે આ પ્રકારનુ વરદાન વાલીને આપી દીધુ. હવે વાલી અપરાજેય બની ગયો. જે કોઇ વાલી સાથેયુધ્ધ કરવા જાય તેની અડધી શક્તિ તો વાલી પાસે જતી રહે આમ વાલી દોઢી શક્તિથી યુધ્ધ કરે અને સામાવાળાને મહાત કરે. રાવણ જેવા મહાન યોધ્ધાને પણ તેણે મહાત કરેલો – એકવાર તે નદીમાં ઉભા રહીને પ્રાત:સંધ્યા કરતો હતો ત્યારે રાવણ ત્યાં આવી ચઢ્યો અને તેણે વાલીને અડપલા કરવાનુ શરુ કર્યુ –ગુસ્સે બરાયેલા વાલીએ રાવણને પકડીને તેની બગલમાં દબાવી દીધો- રાવણે છુટવા માટે ઘણી મથામણ કરી પણ સફળ ના થયો અને અંતે સંધ્યા પુજા પુર્ણ થયા પછી વાલીએ રાવણને ઉચકીને સો જોજન દુર ફેકી દીધો. એ તો રાવણ હતો - તે પણ શિવજીનો પરમ ભક્ત હતો અને તેથી કદાચ તેનાં હાડકા નહી ભાગ્યાં હોય પણ સહેમી તો ગયો જ અને તે શિવજીની ઉપાસનામાં લાગી ગયો અને શક્તિશાળી બનવાના વરદાન મેળવી લાવ્યો. તેણે બ્રહ્માજીને પણ ખુશ કર્યા-તેને પણ અજેય બનવુ હતુ - પણ મુળ અહંકારી જીવ - તે માનવ અને વાનરને તો કીડી મકોડા સમજતો હતો - તેથી વરદાન મેળવી લાવ્યો કે માનવ અને વાનર સિવાય કોઇ પણ પૃથ્વીનો જીવ તેની સામે ટકી ના શકે . આ સંજોગોમાં ભગવાન વિષ્ણુએ વિચાર્યુ કે મારા ડાબા જમણી બન્ને સાથીદારો વરદાન આપવામાં તો શુરા છે જ હવે મારે જ કોઇ ઉપાય શોધવો રહ્યો- અને તેમણે પોતે જ માનવ દેહે અવતાર લીધો અને બીજી બાજુ વાનરકુળ ઉભુ કર્યુ. બ્રહ્માજીને પણ તેમણે પ્રાર્થના કરી કે આપ વરદાન આપવામાં તો ઉદાર છો જ પણ મને પણ એક મદદ કરો - આ રાવણનો ભાઇ કુંભકર્ણ તમારો ઉપાસક છે અને આપને મનાવીને વરદાન માગશે “ મને ઇંદ્રાસન આપો “ આપ દેવી સરસ્વતીજીને પળવાર માટે તેની જીભ પર બેસાડીને કહી દેજો –કે તે “ઇંદ્રાસન “ને બદલે “ નિદ્રાસન “ માગે - અને એ જેવી માગણી કરે કે તરત જ આપ “ તથાસ્તુ “ કહીને કુંભકર્ણ કશુ જ સમજે વિચારે તે પહેલાંજ આપ અંતર્ધ્યાન થયી જજો. ત્રણેય દેવોના સ્વભાવ અલગ અલગ હતા પણ તેમની એકતા પરસ્પર સમજ અને સમન્વયતા અદ્ભુત હતી – ત્રણેય એક ના એક જ હતા. –ત્રણેય એકબીજાના પુરક હતા. ત્રેતાયુગ માટેનુ આ એક આગોતરુ આયોજન હતુ . જય અને વિજયને બીજા ફેરામાંથી મુક્ત કરાવવાના હતા. નારદજીને અપાયેલ શાપથી માંડીને રાવણ અને કુમ્ભકર્ણની મુક્તિ સુધીનુ આયોજન થયી ગયુ હતુ.- દરેક પાત્રને તેમને ભજવવાના પાત્રની માહીતી અપાઇ ચુકી હતી . રામની વાનરસેનામાં સુગ્રિવ , હનુમાન , અંગદ , વિ.વિ. જેવા વાનરો હતા પણ વાલી રામની સેનામાં નહોતો.

વાલીની ફરીયાદ પણ સાવ અવગણી શકાય તેવીતો નથી - “ રામ જેવા અવતારીઅને મહાન પૂરૂષે છુપાઇને મને કેમ તીર માર્યુ ? જો રામે મારી મદદ માગી હોત તો હુ રાવણને પળભરમા ભુ પીતો કરી નાખત – સીતાજીને હુ વાયુવેગે રામના ચરણમાં પરત લાવી આપત - રાવણની કોઇ તાકત નહોતી કે તે મારી સામે ટકી શકે - રામે કેમ મારી મદદ માગી નહી ? તે વાત સાચી જ છે કે વાલી રાવણ કરતા અનેક રીતે ચડીયાતો હતો -સુગ્રીવ એટલો શક્તિશાળી નહતો - “ રામે જવાબ આપ્યો હતો કે તે સાચીવાત છે કે તેમણે છુપાઇને તીર મારેલુ પણ વાલીનુ કાર્ય અન્યાયી હતુ - એક અન્યાયી અને અધર્મ આચરનાર વ્યક્તિની મદદ હુ કેવીરીતે માગી શકુ ? તેણે તેના નાના ભાઇની પત્નીનુ અપહરણ કરેલુ- નાના ભાઇની પત્નીનો દરજ્જો નાની બેન અને પુત્રી સમોવડો ગણાય -આ ઘોર અન્યાય અને પાપ હતુ - સુગ્રિવનુ રાજ્ય પણ તેણે છિનવી લીધેલુ -તે ;પણ અન્યાય હતો -અને બીજી બાજુ સુગ્રિવે રામની મદદ માગેલી-અને શરણાગતનુ રક્ષણ કરવુ તે તેમની ફરજ હતી - તેમ છતાંય તેમણે એ સ્વીકાર્યુ જ હતુ કે વાલિની હત્યા મારા હાથે ખોટીરીતે થયેલ છે -અને તે માટે રામે વાલીને જણાવ્યુ હતુ કે આ જન્મે મે તારી હત્યા છ્પાઇને કરી છે – બરાબર તે જ રીતે તને પણ મારી હત્યા કરવાની તક હુ આપીશ -મારા કૃષ્ણાવતારમા મારુ પરલોકગમન તારા નિમીત્તે થશે -તે સમયે તુ જરા નામે શિકારી હોઇશ અને તારા જ તીરથી મારે લૌકીક દેહ છોડવાનો રહેશે. આમ વાલીના મનનુ સમાધાન પણ રામજીએ – બીજા અર્થમાં કહીયે તો ભગવાન વિષ્ણુએ - કરાવી આપ્યુ. સુગ્રીવને જીત અપાવી હતી પણ તેમણે વાલીને કોઇ અન્યાય નહોતો કર્યો- રાજા સુગ્રિવ ભલે બન્યો પણ યુવરાજ તો વાલીનો પુત્ર અંગદ જ બન્યો - આ યુગના બે મહાન યોધ્ધાઓ – રાવણ અને વાલી – બન્ને પરાક્રમી - વીર – કુશળ -પણ બન્ને એ પરસ્ત્રી પર નજર બગાડી –અને એ જ કરણ તેમના વિનાશનુ થયુ - પણ આ બેઉ મહાન યોધ્ધાઓની પત્નીનુ સ્થાન ઓ તેમના કરતાં ય અદકેરુ ઉચુ હતુ. વાલેઐ બળવાન હતો – કોઇનો પડકાર તે અવગણે નહી - સામી છાતીએ સ્વીકારે જ – પણ જ્યારે સુગ્રીવે વાલીને પડકાર ફેક્યો ત્યારે વાલીની પત્ની તારાએ વાલીને ચેતવ્યો હતો કે સુગ્રિવ કોઇ અદ્રષ્ટ અને અગોચર બળ સાથે આવે છે માટે આ પડકાર સ્વીકારવા જેવો નથી .- વાલી અભીમાની કે ઘમંડી તો નહોતો પણ ક્ષત્રિય ધર્મ મુજબ જ્યારે કોઇ પડકાર ફેકે તો તે સ્વીકારી જ લેવો પડે અને માટે તે તારાને કહે છે કે તારી વાત કદાચ સાચી પણ હોય - પણ યુધ્ધ માટેનો પડકાર તો જો એકવાર મને મારા પિતા ઇંદ્ર પણ આપે તો હુ તેમની સામેપણ યુધ્ધ કરૂ જ - પાછી પાની ના ભરૂ –અને તે સુગ્રિવની સામે સામી છાતિએ લડવા જાય છે - રામજીના “ ધનુષ્યકાલીન “ યુગનુકદાચ આ એક જ ઉદાહરણ છે કે જ્યાં રામે કોઇને પીઠ પાછળ તીર માર્યુ હોય –તેઓ પણ હરહંમેશ સામી છાતીએ જ યુધ્ધ લડેલા છે પી ઠ પાછળ ઘા નથી કર્યા.. વાલીના પતન બાદ તારા કલ્પાંત કરે છે પણ રામ તેમને પણ સાંત્વન આપે છે અને તારાને તેની સલાહ બદલ અભિનંદન પણ આપે છે અને તારા અને અંગદ પ્રત્યે કોઇ અન્યાયનહી થાય તેની ખાત્રી પણ આપે છે. તો બીજા મહાન યોધ્ધા રાવણની પત્ની મંદોદરીનો તો હોદ્દો જ અનેરો હતો - એક રાક્ષસ કક્ષાના જીવની પત્નીને સતીનો દરજ્જો મળેલ છે - સીતા અને સાવિત્રીની સમક્ક્ષ તેનુ સ્થાન છે. તેણે પણ રાવણને અનેકવાર વિનવ્યો હતો કે તમે સીતાને પરત મોકલી આપો અને રાક્ષસકુળને વિનાશમાંથી બચાવો- પણ રાવણ એક અતિ ઉચ્ચ કક્ષાનૂ અભિમાની અને ઘમંડી હતો - “હુ કોણ ? લકાપતિ - લંકેશ –રાવણ –મારી સામે ઉભા રહેવાની તો ઠીક મારી સામે જોવાની પણ આ માનવ બાળોઅને વાનરોની કોઇ હેસિયત નથી - માનવ અને વાનરને તો હુ પળમાત્રમાં પુરા કરી દયીશ- પણ બન્યુ તેનાથી વિપરીત અને લંકાનો રાજા- લંકેશ - લંકાપતિ - રાવણ રણમાં રોળાઇ ગયો અને અભિમાનનુ એક પર્યાય બની ગયો. રાવણ પરાજીત થયો તો તે પણ કોના હાથે ? વાનરો અને માનવોના હાથે -જેમનેતે તુચ્છ સમજતો હતો.

મંદોદરીની દિર્ઘદ્રષ્ટી કામ લાગી નહી - રણમાં રાવણ નહી - અભિમાન રોળાઇ ગયુ –ઘમંડ રોળાઇ ગયો.

ગુણવંત પરીખ

ક્રમશ.

2018-10-17T09:13:00.000-07:00

અર્પ ણ :-

-: લ ઘુ ભા ગ વ ત :-

અ ર્પ ણ :-

-:રાગીની પરીખ:-

હી રા બા :- આ જવાબદારી મારે નિભાવવાની છે . ડાબી બાજુ એ મંજુલા છે – જે પરણીને પહેલે દિવસે આ ઘરમાં આવી - અને જમણી બાજુ એ હિરાબા છે જેમણે અંતિમ શ્વાસ આ ઘરમાં લીધો.- એક પરગજુ , કાર્યદક્ષ ,વ્યવહારદક્ષ અને સહનશીલ મહિલા :જેમણે પોતાના ભત્રીજાઓને પોતાની યુવાન વયે પુત્ર સમાન ગણીંને ઉછેર્યા- પણ જ્યારે પોતાના સંતાનોને ઉછેરવાનો વારો આવ્યો ત્યારે વ્રુધ્ધત્વ ડોકિયા કરતુ હતુ - તેવે સમયે વહુ ઘરમાં આવી - ત્યારે ચાર સંતાનો નાની વયનાં 1 -4- 7-અને 10 વર્ષના ચાર સંતાનો—મનના એક ખુણે ડર હતો -છોકરો વહુ જુદા ઘેર જશે તો હુ એકલી કેવીરીતે આ બોજ ઉપાડીશ ? પણ એવુ કશુ ના બન્યુ – વહુ સાથે જ રહી --મારા પિયેરમાં મારે કોઇ ભાઇ બેન નથી - જ્યા સુધી આ મોટા નહી થઇ જાય ત્યા સુધી અમે તમારી સાથેજ છિયે – અને મારા લગ્ન પછી 20 વર્ષ સુધી અમે “ તેમની સાથે “ જ રહ્યાં - ચારે ઠરી ઠામ થયાં – નોકરી ધંધે વળગ્યા - ચારેય ના લગ્ન પણ થયી ગયા - નવી વહુઓ નવા ઘરમાં ગયી - તે પછી અમે ઘર છોડ્યુ –બસ એ છોડ્યુ તે છોડ્યુ – આ 20 વર્ષમાં શુ શુ બન્યુ તે લાંબી વિગતે નથી ઉતરતી –

ના જાણ્યુ જાનકીનાથે સવારે શુ થવાનુ છે - તે પછીનો દશક સારો ગણવો કે નરસો- સમજ ના પડી અમે અમારા ઘેર - બીજા બન્ને પુત્રો તેમના સંસારમાં - તેમના ઘરમાં ખુશ હતા – બન્ને પુત્રીઓ પણ સાસરે ઠરીઠામ હતી - અમારે પણ ચાર સંતાનો હ્તા –અમારુ પહેલુ સંતાન – અને સૌથી નાની નણંદ વચ્ચે માત્ર 3 જ વર્ષનો ગાળો હતો - પણ નીતા મારી પહેલી પુત્રી અમારી સાથે રહી નહોતી – તેની પુરી જવાબદારી મારા માતા પિતાએ ઉપાડી હતી - એક હીરાબા જ સમજતાં હતાં કે આ શુ ચાલે છે - પણ તેમની ધૈર્ય અને સહનશીલતાએ ગાડુ ગબડે જતુ હતુ - સ્થળસંકોચને કારણે લાબી વિગતો આપવી શક્ય નથી - પણ એક કમનસીબ પળે મારા સૌભાગ્ય ઉપર સંકટ આવ્યુ – અને જે હીરાબાની સાથે મે 20 વર્ષ ગાળ્યા તેમનેજ આ સંકટ પોતાના માથે લીધુ અને મારી યુવાનીના 20 વર્ષના બદલામાં મને બીજા 20 વર્ષ ઉપરનૂ સૌભાગ્ય પ્રદાન કર્યુ અને પોતાનુ જીવન તેમના પુત્રને આપીને તેમણે વિદાય લીધી. આજનુ મારૂ સૌભાગ્યતે હીરાબાની દેન છે – તેમણે બદલો ચુકવી દીધો.

પણ પછી જે બનતુ ગયુ - કલ્પનાતીત બનતુ ગયુ - શુ લખુ ?કેવીરીતે લખુ ? મનમાં ભંડારાયેલ તેમના ચારનો આક્રોશ વિદ્રોહ સ્વરુપે દેખાવા લાગેલો – હીરાબાએ તે જોયો પણ હતો - પણ લાચાર હતા - ઉમર – વૃધ્ધત્વ –પરાવલંબી મહિલા કરી પણ શુ શકે ? માત્ર પરાકાષ્ઠાનો જ એક પ્રસંગ બસ છે -અમારા ગભરાટનો પાર નહોતો - યુ.એન. મહેતામાં દાખલ કરવાની સુચના હતી - આ હોસ્પિટલ માટે અમારા બન્ને મોટા પુત્રો સમાન દિયેરોની પાસે લાંબી વગ , વશીલો અને સગવડ પણ હતી - પણ આ સમયે કોઇ સાથે ના રહ્યુ –કોઇ આવ્યુ જ નહી - “ અન્ય કામમાં વ્યસ્ત છે “ , “ પુર્વનિર્ધારીત કાર્યક્રમમાં વ્યસ્ત છે , “ “અમોને ખબર જ આપી નથી “ , અરે તેથી પણ વિશેષ “ આ તો ઢૉંગ છે “ અરે તેથી પણ એક ડગ આગળ આ સમયે જ ઘરની માલીકીના પ્રશ્ન ઉઠાવાયો અમોને દુણવામાં કોઇએ કોઇ કસર છોડી નહી - અને કિસ્મત તો જુવો ?મારો ખુદનો પુત્ર : અમારાથી વિમુખ : વિમુખ તો વિમુખ પણ તેના બે “ મોટા ભાઇઓ “ની છાવણીમાં બેસી ગયો - અને તેણે દરેકંને તક આપી - જો તમારો જ પુત્ર તમારી સાથે નથી તો બીજાની પાસે શુ આશા રાખો ? અરે – જેમણે તેને “ એક નંબરનો જુઠ્ઠો “ “ અને “ ડ્રાયવર “ ની કક્ષામા મુકીને અપમાનીત કરેલો : આજે તે તેમના માં-ફાટ વખાણ કરતા થાકતો નથી અને સોસિયલ મીડીયામા પણ તેમના માંફાટ ગુણગાન ગાય છે -- ચાલો - સારુ છે - કોઇ સરાહનીય કાર્ય કરે તો તેની પ્રસંશા કરવી જ જોઇયે – પણ વિપરીત પાસુ પણ જુવો ‌ જે માબાપે તેને આ કક્ષાએ પહોચાડ્યો – પોતે જાહેર વાહનોમાં ફરીને પણ પુત્રને ગાડી આપી , લાડી આપી , વાડી અને વજેફો આપ્યા માન - મોભો -પ્રતિષ્ઠા અને પ્રસીધ્ધી પણ આપ્યા-, : તે જ માબાપને જાહેરમાં અને સોસિયલ મીડીયામા પણ બેફામ ગાળો આપવી - અપમાનિત કરવા અને ચિતરવા –અને તેના આ કાર્યમાં તેને સાથ સહકાર પણ મળે -

શુ સમજવુ ? અતૃપ્તિ ? અસંતોષ ? લોભ- લાલસા? યોગાનુયોગ ? ઋણાનુબંધ ? કર્મફળ ? કે પછી કોઇનો અભિશાપ ? તર્ક વિહિન કલ્પનાઓ છે . સૌના કાર્યોની યથોચિત નોધ લેવાય :

હુ તો માત્ર એટલી જ દરખાસ્ત સાદર કરુ છુ :

આ પુસ્તક – લઘુ-ગ્રંથ - હીરાબાને અર્પણ થાય

સ્વવિવેક પુસ્તક પ્રસ્તુતકર્તાનો છે.

રાગીની પરીખ : મંજુલા :

વિ ધિ વ ત - અ ર્પ ણ વિ ધિ :

1 હીરાબેન રમણલાલ પરીખ માતા

2 રમણલાલ બાલકૃષ્ણદાસ પરીખ પિતા

3 રાતીલાલ મોહનલાલ શાહ સસરા

4 સવિતગૌરી રતીલાલ શાહ સાસુ

દરેકના ફોટા સાથે

-:મં ગ લા ચ ર ણ : -

નમામિ હ્રદયે શેષે , લીલાક્ષીરાબ્ધિશાયિનમ

લક્ષ્મીસહસ્ત્ર્લીલાભિ: , સેવ્યમાનમ કલાનિધિમ

ચતુર્ભિશ્ચ ચતુર્ભિશ્ચ, ચતુર્ભિશ્ચ ત્રિભિસ્તથા

ષડ્ભિર્વિરાજતે યોસૌ , પંચધા હ્રદયે મમ

પ્રભુર્નંદકુમારો મે ,સ્વામીની વૃષભાનુજા

કૃતાર્થોહમ , કૃતાર્થોહમ ,કૃતાર્થોહમ ન સંશય

તસ્ય સેવાં પ્રકુર્વીત યાવત જીવં સ્વધર્મત:

ન ફલાર્થ ન ભોગાર્થ ,ન પ્રતિષ્ઠા ન પ્રસિધયે

શુધ્ધભાવ: પ્રભો સ્થાપ્યો , ન ચાતુર્યમ પ્રયોજકમ

અંતર્યામિ સમસ્તાનાં , ભાવં જાનાતિ માનસમ

Laghu Bhagavat - Rupak Kathao - Sartatv

2018-10-08T09:17:00.000-07:00

48 Rupak kathao

ભાગવતના સાર તત્વને અનુરુપ કેટલીક રૂપક કથાઓ

- -: સમર્થ વિજેતા :-

હસ્તિનાપુરના ચક્રવર્તી સમ્રાટ મહારાજ યુધિષ્ઠીરની સભામા એક ગરીબ બ્રાહ્મણ આવ્યો – અને મહારાજ સમક્ષ યાચના કરી કે મારીપુત્રીનુ લગ્ન છે મને મદદ કરો. સમ્રાટ દિવસભરના કામોમો વ્યસ્ત હતા અને થાકી ગયા હતા માટે તેમણે ભુદેવને જણાવ્યુ કે કાલે સવારે આવજો આપની ઇચ્છા જરૂર પુરી કરીશ. ગરીબ બ્રાહ્મણ કશુ બોલી શક્યો નહી - - પણ તેની આખમા ઝળહળીયા આવી ગયા રાત્રે ક્યા રોકાઇશ ? ઘર વાળા રાહ જોતા હશે – લગ્નનુ ઘર - તૈયારીઓ કરવાની અનેક બોજ માથા ઉપર હતા-પણ શુ થાય -રાજાનો આદેશ હતો સવારે આવો

સભામા ભીમ હાજર હતો – તેણે જોયુ કે બ્રાહ્મણ બહુ નિરાશ થયો લાગે છે અને ચિતામા છે પણ મહારાજને કહેવુ કેવીરીતે? અચાનક તેને એક યુક્તિ કરી - દરબારમા એક નગારૂ હતુ જે ત્યારે જ વગાડવામા આવતુ હતુ જ્યારે કોઇએ કોઇ અલભ્ય વિજય પ્રાપ્ત કર્યો હોય . તેણે તરતજ આ નગારૂ જોર શોરથી વગાડવુ શરુ કર્યુ - યુધિષ્ઠીર દંગ રહી ગયા અને તેમણે ભીમને બોલાવીને પુછ્યુ કે કોણ છે આ અલભ્ય વિજય પ્રાપ્ત કરનાર વિજેતા કે જેના સન્માનમા તારે આ નગારૂ વગાડવુ પડ્યુ ? ભીમે શાંતિથી જણાવ્યુ કે મહારાજ આપ જ એ વિજેતા છો અને આપના સન્માન માટે આ નગારુ વગાડ્યુ- યુધિષ્ઠીરને આશ્ચર્ય થયુ કે મે વળી કયો વિજય મેળવ્યો – હુ તો અહિ સભામા છુ -ભીમંને ચોખવટ કરવા જણાવ્યુ –

ભીમે સરસ ચોખવટ કરી - મહારાજ આપ કદી અસત્ય વચન તો ઉચ્ચારતા નથી તે સાચુ છે ? મહારાજે હા કહી -આપે આ બ્રાહ્મણને આવતી કાલે બોલાવ્યો તે વાત સાચી છે ? મહારાજે ફરી હા કહી – ભીમે કહ્યુ મહારાજ એનો અર્થ એ થયો કે આપ કમસેકમ આવતીકાલ સુધી તો જીવીત છો - કાળ તમારુ કશુ નહી બગાડી શકે -આપ સત્યવક્તા છો - અને આપે આવતીકાલ સુધી કાળને જીતી લીધો છે - આ વિજય અલભ્ય છે અને આપ તે અલભ્ય વિજયના વિજેતા છો

ભીમની વાત સાભળી મહારાજંને તરત જ પોતાની ભુલ સમજાઇ ગયી અને તેમણે બ્રાહ્મણને પાછો બોલાવી પુત્રીના લગ્ન માટે તમામ મદદ આપી – બ્રાહ્મણ ખુશ થતો થતો ગયો અને ભીમને આશિર્વાદ આપતો ગયો.

આયી બાત સમજમે ?

કાળ કોઇનો પણ સગો નથી -તે કોઇની રાહ કે આદેશ લેવા ટેવાયેલ નથી - ગમે ત્યારે ગમે તે પળે ત્રાટકી શકે છે -સમજ્યા ?

કીસકે લિયે રૂકા હૈ , કીસકે લિયે રૂક્રેગા

કરના હૈ જો ભી કરલે , યે વક્ત જા રહા હૈ

યે વક્ત જા રહા હૈ

ગુણવંત પરીખ

27-5-18

સહસા વિદધિત ના ક્રિયામ

કોઇ પણ બિર્ણય લેવામા ઉતાવળ કરવી હિતાવહ નથી ,સંસ્ક્રુતની જેમ ગુજરાતીમા પણ કવેવાય છે

ઉતાવળા સો બાવરા ,ધીરા સો ગંભીર

એક રાજા હતો = ખુબ કાર્યદક્ષ –પ્રજાલક્ષી - દયાળુ – માનો સર્વગુણસપન્ન- પણ એક જ ખામી હતી – ખુબ ક્રોધી અને ઉતાવળીઓ – એક વાર એક સંત તેના મહેલમા પધાર્યા - રાજાએ ખુબ આગતા સ્વાગતા કરી =સંત પણ ખુબ ખુશ થયા અને જતા જતા એક સુભાષિત રાજાને ભેટમા આપ્યુ :

સહસા વિદધિત ના ક્રિયામ -----

રાજાને ખાસ ખબર ના પડી - પણ સંતે તેને સમજ આપી- અને આ સુભાષિત શયન ખંડમા રોજ અને પળે પળે નજર જાય તેમ રાખવા કહ્યુ –રાજાએ સુચનાનુ યોગ્ય પાલન પણ કર્યુ. એક વાર રાજા રાત્રે મોડો ઘેર આવ્યો અને બહુ મોડુ થયેલ હોવાથી સિધો જ શયન ખંડમા ગયો –અને ત્યાનુ દ્રષ્ય જોઇને એકદમ રાતો –પીળો થયી ગયો –તેના શયન ખંડમા તેના પલંગમા તેની રાણી સાથે કોઇ અજાણી લાગતી વ્યક્તિને સુતેલી જોઇને તેણે તલવાર કાઢી કે હમણાજ આ બન્નેને કાપી નાખુ- અને તલવાર ઉગામી –પણ તલવારથી શયનકક્ષમા મુકેલ સુભાષિત ફાટી ગયુ – રાજાની નજર ત્યા ગયી અને તે એકદમ અટકી ગયો – સવાર સુધી રાહ જ્જોવાનુ વિચારીને તે બીજા કક્ષમા જતો રહ્યો.

બીજે દિવસે ભર્યા દરબારમા તેણે રાણીને હાજર થવા આદેશ આપ્યો- રાણી ગભરાતાગભરાતા આવી – તેને સમજ ના પડી કે રાજાએ તેને કેમ બોલાવી અને તે પણ રાજ્યસભા માં ? -રાજાએ આગ ઝરતા સ્વરે રાણીને પુછ્યુ કે રાત્રે તમારા કક્ષમા તમારા જ પલંગમા કોણ સુતુ હતુ ? રાણીએ જવાબ આપ્યો-મહારાજ તમે તમારા પુત્રને ના ઓળખી શક્યા? તેને લાગેલા ઘા ની વેદનાથી તે ખુબ પીડાતો હોવાથી તે મારી સાથે આવીને સુઇ ગયેલો અને આપ મોડા સુધી આવેલા નહી હોવાથી તે મારી સાથે જ સુઇ ગયો હતો -રાજા તો કાપો તો લોહી ના નિકળે તેવો થયી ગયો – એકદમ ફફડી ગયો - જો ઉતાવળમા મે એ બન્નેની હત્યા કરી નાખી હોત તો શુ થાત ? એક સંતનુ શુભાષિત કેટલુ ફળદાઇ નિવડ્યુ ?

સહસા વિદધીત ના ક્રિયામ ..........

-‌: ઋ ણા નુ બં ધ :-

ગુણવંત પરીખ

કર્મનુ બંધન અતુટ છે - બ્રહ્મના બાપને પણ તે છોડતુ નથી. –મહારાજ દશરથ ભગવાન રામચંદ્રજીના પિતા- ભુલથી અજાણતા જ શ્રવણની હત્યા કરી બેસે છે અને શ્રવણના અંધ માતા-પિતા નિરાધાર બની જાય છે – અને આગ ઓકતા અંગારા જેવા નિસાસાથી શાપ નીકળી જાય છે - તારુ મોત પણ ત્યારે થશે જ્યારે તુ પુત્ર વિયોગે તરફડતો હોઇશ – અને આ શાપ ગણો તો શાપ અને કર્મનુ ફળ ગણી લો - ચાર ચાર પુત્રો - છતાય મ્રુત્યુ સમયે કોઇ હાજર નહી. રામચંદ્રજી જાણતા હોવા છતાંય નાઇલાજ હતા.

આવુ જ એક ઉદાહરણ: એક ગરીબ બ્રાહ્મણ હતો –એ જમાનો એવો હતો : બ્રાહ્મણ જ્ઞાની હોય , વિદ્વાન પણ હોય પણ દરીદ્રતા તેના નસીબમા લખાયેલ જ હોય. – આજે તેવુ નથી કળીયુગ છે તેના ધોરણ જુદા છે. બ્રાહ્મણને જાત્રા કરવા જવાનુ મન થયુ અને તેણે તૈયારીઓ કરી લીધી – જતા અગાઉ ઘરમાં જે જોખમ - માલ મિલ્કત પુજી હતા તે સલામત મુકવા માટે તેને થયુ કે નગરશેઠ જ એક એવી વ્યક્તિ છે જ્યા મારી મિલ્કત સુરક્ષિત રહેશે.આમ વિચારીને તે નગરશેઠના દ્વારે પહોચી ગયો. તેણે શેઠને બધી વાત કરી –શેઠે મુનીમને બોલાવ્યા અને બધી વાત કરી અને બ્રાહ્મણનુ પોટલુ મુનીમજીને આપ્યુ - મુનીમે પોટલુ તિજોરીમાં મુક્યુ - અને ભુદેવ જાત્રાએ સિધાવ્યા.. છ - - આઠ મહીને બ્રાહ્મણ જાત્રાએથી પરત આવ્યો અનેસહેજ સાજ આરામ કરીને જાત્રાનો પ્રસાદ લયીને શેઠના દ્વારે પહોચ્યો.પ્રસાદ આપીને તે થોડીક વાર બેઠો પણ શેઠ કશુ બોલ્યા નહી એટલે તેણે જ યાદ દેવડાવવા કહ્યુ કે શેઠ મારી પોટલી આપો –શેઠે જવાબ આપ્યો શાની પોટલી ભાઇ ? બ્રાહ્મણના માથે તો આભ તુટી પડ્યુ. બ્રાહમણ ખુબ કરગર્યો પણ શેઠ તો નામક્કર જ ગયા અને કહે કોઇ સાક્ષી હોય તો બોલાવો -આવી કોઇ પોટલી તમે મને આપી જ નથી - બ્રાહ્મણ પાસે કોઇ સાક્ષી નહોતા - મુનીમજી આ તમાસો જોતા હતા – નજરે જોનાર અને જાણનાર સાક્ષી તો તે જ હતા - પણ શેઠના મુનીમ - શુ બોલે ?

અને આઘાતમાં બ્રાહ્મણનો જીવ જતો રહ્યો.

શેઠના ઘેર બરાબર એ જ દિવસે એક કુવરનો જન્મ થયો અને શેઠ તો ખુશ ખુસાલ આનંદોત્સવ મનાવાયો - એક મુનીમજીને જ પ્રેરણા મળી - આ કુવર નક્કી પેલો બ્રાહ્મણનો જ અવતાર હશે અને તેનો હિસાબ ચુકતે કરવા જ આવ્યો હશે.. આથી મુનીમે કુવર પાછળ થતા ખર્ચનો પાઇ પાઇ નો હિસાબ રાખવાનુ નક્કી કર્યુ અને તે મુજબ શેઠની જાણ બહાર તેણે કુવર પાછળના ખર્ચનો હિસાબ રાખ્યો. શેઠે બ્રાહ્મણના 40000 રૂપીયા ઓળવી લીધા હતા અને કુવર પાછલનો ખર્ચ વધતો જતો હતો. કુવર મોટો થયો - લગ્ન લેવાયા- સૌ ખુશ હતા - માત્ર મુનીમજી જ જાણતા હતા કે કશુક અજુગતુ બનવાની ઘડીઓ ગણાઇ રહી છે -કુવર પાછળનો ખર્ચ 39000 ને પાર જતો રહ્યો છે - અને કુવર વહુને લયીને હવેલીએ આવી પહોચ્યો - બસ માત્ર બે રુપીયા બાકી હતા – મુનીમજીનો જીવ તાળવે ચોટી ગયો - અને શેઠે બુમ પાડી મુનીમ પેલા ભિક્ષુકને બે રુપીયા આપીને વિદાય કરો - અને મુનીમે બે રુપીયા આપ્યા અને બરાબર તે જ ક્ષણે કુવરને ચક્કર આવી ગયા અને કોઇ કશુ સમજે વિચારે તે પહેલા તો કુવરના પ્રાણ જતા રહ્યા. નવવધુ પરણ્યાના પહેલા જ દિવસે વિધવા બની - શેઠના માથે તો આભ તુટી પડ્યુ - રોકકળ મચી ગયી - એક માત્ર મુનીમજી જ જાણતા હતા કે શુ થયુ - શેઠના ચોપડાનો હિસાબ પણ તે રાખતા હતા અને કુદરતે પણ હિસાબ સરભર કરી દીધા- 40000 ની સામે 40000 કુવરની પાછળ તો ખર્ચાઇ જ ગયા અને વ્યાજમાં શેઠના માથે વિધવા પુત્રવધુનો બોજ આવ્યો. મુનીમજી ખરખરો કરવા હવેલીએ પહોચ્યા અને શેઠને કહ્યુ હુ કાલથી આપના ત્યા નહી આવુ.- બસ આટલુ કહીને મુનીમજી શેઠના કોઇ જવાબની રાહ જોયા વગર જ નીકળી ગયા.તેમનો આત્મા પણ ડંખતો હતો- બ્રાહ્મણના સાક્ષી તો તે જ હતા કેમ ચુપ રહ્યા ? હિસાબ સરભર થયી ગયો .

પાપ કરવુ તે પણ પાપ છે : પાપના મુક સાક્ષી બનવુ તે પણ પાપ જ છે.- અજાણતા થયેલ પાપ તે પણ પાપ જ છે : આ દરેક પાપ સજાને પાત્ર છે.

સ મ ડી

( ગુણવંત પરીખ )

એક સમડી હતી. મંદીરનુ કામ કરે –પુજારી તેને પ્રસાદ આપે - ખુબ પ્રસાદ આપે -સમડી પોતે ખાય અને વધારાનો પ્રસાદ નાના ભુલકાઓને પણ વહેચ્રે. સમડીની સાથી સમડીઓને તેની ખુબ અદેખાઇ આવે –મંદીરની બહાર ઉભી રહે પણ શુ થાય ? તે સમડીને કશુ કરી શકતી નહોતી. એક વાર મહા રાજભોગ હતો અને સમડીને પ્રસાદના લાડવા ભરેલો થેલો પુજારીએ સમડીને આપ્યો અને ,કહ્યુ તુ ઘેર લયી જા અને ખાજે. સમડી થેલો લયીને ઉડી - પણ બહાર સમડીઓનુ ટોળુ હતુ – તેમણે જોયુ કે આજે લાગ સારો છે –આપણે ભેગા થયીનેતેનો થેલો પડાવી લયીયે-આમ વિચારીને સમડીઓનુ ટોળુ આપણી સમડીની પાછળ પડ્યુ –આટલા મોટા ટોળા સામે એકલી સમડી શુ કરી શકે ?તેણે પુજારીને બુમ પાડી - મને બચાવો – પુજારીએ કહ્યુ : ગભરાઇશ નહી - તુ પ્રસાદનો થેલો નીચે ફેકી દે - તને બીજો પ્રસાદ આપીશ –સમડીએ પ્રસાદનો થેલો નીચે ફેકી દીધો - એટલે પાછળ પડેલી સમડીઓએ સમડીનો પિછો છોડીને પ્રસાદનો થેલો લેવા દોડી –એક સમડીના હાથમા થેલો આવી ગયો – અને તેને થયુ કે હુ જ એકલી આ પ્રસાદંનો થેલો લયી જાઉ =- અને તે ઉડી તેના ઘર તરફ આથી બીજી સમડીઓએ તેનો પણ પીછો કર્યો- બીજી સમડી પણ ગભરાઇ ગયી અને તેણે પણ થેલો છોડી દીધો- નીચે કાગડાઓનુ એક ટોળુ હતુ - તેમણે જોયુ કે કશુક આવે છે –અને બધા કાગડા તે થેલો લેવા દોડ્યા –એક કાગડાના હાથમા થેલો આવી ગયો અને તે થેલો લયીને ઉડ્યો – અને તેની હાલત પણ સમડી જેવી જ થયી - તે પણ ગભરાઇ ગયો –અને ગભરાટમા ને ગભરાટમા થેલો છુટી ગયો - તેનુ ભાન ના તો તેને રહ્યુ કે ના તેની પાછળ પડેલા કાગડાઓને પણ રહ્યુ – કાગડાઓતો કા કા કરતા જ રહ્યા – અને થેલો -નીચે –હવે -નીચે એક કોયલ બેઠી હતી - કોયલે થેલો લયી લીધો અને સિધી ચુપચાપ તેના માળામા જતી રહી અને તેના બચ્ચાઓ સાથે મોજથી લાડવા ખાવા લાગી - કાગડાઓ કા કા કરીને લડવામા મશગુલ હતા - તો સમડીઓનુ ટોળુ પણ ચિ ચી કરીને ચિસો પાડતુ હતુ - ખરી લાડવાની હક્કદાર હતી આપણી સમડી –તેને ના મળ્યો હક્ક -બીજી સમડીઓ તેના માટે લડી મરી -કાગડા લડી મર્યા અને લાભ ખાટી ગયી કોયલ.

ભાગ્યશાળીને ભુત રળે અને અક્કરમીના પડીયા કાણા

ધન દૌલતકે પીછે ક્યુ હૈ યે દુનિયા દિવાની .........

ગુણવંત પરીખ

લોભ = લાલસા = કે મહત્વાકાક્ષા ?

Gunvant Parikh

એક સમ્રાટ = મહાન સમ્રાટ = તાકતવર =શક્તિશાળી =બાહોશ= કુશળ વહીવટકર્તા =

પણ તેનુ સન્માન જાળવવા એને અતિ લોભી કહુ તો તે ખરાબ શબ્દ છે “ લોભી “

પણ અતિ મહત્વાકાક્ષી +તેની મહત્વાકાક્ષા હતી કે સમગ્ર વિશ્વ મારા કબજામા હોય -તે વિશ્વવિજયી બનવા માગતો હતો અને તે દિશામા જ આગળ વધતો હતો –અને સફળતાપુર્વક તેને અનેક પ્રદેશો જીતી લિધા હતા પણ ખરા –પણ ખાટલે મોટી ખોડ એ હતી તેને વાસ્તવિકતા સમજાવનાર આપણા ચક્રવર્તી સમ્રાટ યુધિષ્ઠીર મહારાજના અનુજ ભીમ જેવો કોઇ સલાહકાર નહોતો –ભીમ અનુજ હોવા છતા પણ મર્યાદા,મા રહીને તેણે સમ્રાટ - ચક્રવર્તી સમ્રાટ –યુધિષ્ઠીરને સમજ આપી દિધી હતી કે કાળને જીતવો શક્ય જ નથી- આપણા આ મહાન સમ્રાટને તે કોઇ સમજાવી શક્યુ નહોતુ - ઘરબાર છોડીને વિશ્વવિજયી બનવા નિકળી પડેલ તે સમ્રાટનુ સૈન્ય ભારતની સરહદે આવી પહોચ્યુ – અને ત્યાથી મંડાણ થયા પાછોતરના પગલાના- ભારતિય સમ્રાટને તે જીતી તો શક્યો પણ જીત હાર બરાબરની સાબિત થયી - સૈન્ય જીતી તો ગયુ પણ થાકી ગયુ હતુ –કોઇ ઉચા અવાજે બોલતુ નહોતુ પણ ચણભણ તો ચાલુ થયી જ ગયી હતી -વર્ષોની રઝળપાટ –થાક - ઘરની યાદ –કુટુબની યાદ – પત્ની અને બાળકોની યાદ – આ જીત કોના માટે ? શુ પામવાના જે ભોગવી નથી શકવાના તે જીત કોના માટે ? આ મુલ્ક કોનો ? કમનસીબે સમ્રાટ માદો પડ્યો – અને પાછા ફરવાની ફરજ પડી –પણ ખુબ મોડુ થયી ગયુ હતુ – સતત રઝળપાટ- દેસ પરદેશનુ બદલાતુ વાતાવરણ- સમ્રાટ ગંભીર બિમારીમા પટકાઇ પડ્યો --અડધા ઉપરના વિશ્વની ધરતી ઉપર કબજો ધરાવનાર સમ્રાટ તે ધરતીને ભોગવવા માટે પણ લાચાર હતો – તેનો વહીવટ કરવો પણ તેના ગજા બહારની વાત હતી - અને અંતે થવાનુ હતુ તે થઇને રહ્યુ : સમ્રાટની અંતિમ ઘડી આવી ગયી -જુઓ કમનસીબી – અડધા ઉપરના વિશ્વ ઉપર કબજો ધરાવનાર સમ્રાટ તેમાનુ કશુ ભોગવી ના શક્યો –અરે તે પોતાના પ્રદેશને જોઇ પણ ના શક્યો –અને અંતે ચીર નિદ્રામા પોઢી ગયો -અને સમગ્રવિશ્વ ઉપર કબજો ધરાવવાની મહત્વાકાક્ષા સેવનાર સમ્રાટને એક 6 / 2 ના ખાડામા પોઢી જવુ પડ્યુ – તેની સાથે કફન સિવાય કૈ જ મળેનહી – ધરતી અહી રહી - સમ્રુધ્ધી અહી રહી – સગા સબંધી અહી રહ્યા –સંપત્તિ અહી રહી – અને અંતે ખાલી હાથે આવેલ એક બાળકની માફક ખાલી હાથે જ ખાડામા પોઢી ગયો - તેને ક્યા કશી ખબર પડવાની હતી કે તેને જીતેલા પ્રદેશનુ શુ થયુ ?

અંતમા + સમ્રાટને લોભી કહેવામા તો તેનુ માન સન્માન ઘવાય – પણ અતિ મહત્વાકાક્ષી સમ્રાટ ‌= કબજે કરેલી કેટલી ભુમી ભોગવી શક્યો ? શુ પામ્યો ? શુ ભોગવ્યુ? શુ વહિવટ કર્યો? જે ભોગવી શકતા નથી -જે પામી શકતા નથી - જે જીરવી શકતા નથી =જેના ઉપર કાબુ નથી -જે સંભાળી શકાતુ નથી -તેના માટે આ ઉધામા શીદને કરો છો ?સમ્રાટ પાસે શુ નહોતુ ? શા માટે અન્યંની સ્વતંત્રતા છીનવી લેવા પ્રયત્ન કર્યો ? કેમ સંતોષથી જીવી ના શકયો ?

ચક્રવર્તી સમ્રાટ બનવાની લાયમા યુવરાજ દુર્યોધન – ધર્મપરાયણ હતો - ધર્મનો જાણકાર પણ હતો ‌ દુર્યોધન હોય કે રાવણ - બન્ને જ્ઞાની હતા – બન્ને બધુ જાણતા જ હતા –

જાનામિ ધર્મમ ન ચ મે પ્રવ્રુત્તિ-

જાનામિ અધર્મમ ન ચ મે નિવ્રુત્તિ

શુ વિસાત સમ્રાટની ? જેના ઉપર કબજો મેળવવા માગતો હતો તેની જ ગોદમા - માટીમા જ ભળી ગયો ને છેવટે ?

ધુમાડાનુ રહસ્ય :-

યુધ્ધના મેદાનમા બન્ને પક્ષની છાવણીઓ હતી - રાત પડે બન્ને પક્ષના યોધ્ધાઓ પોતપોતાની છાવણીમા ભોજન અને આરામ માટે જતા હતા. સામા પક્ષની છાવણીમાથી રાત પડે ધુમાડાના ગોટા નીકળતા જોઇને સરદારે પોતાનપક્ષના એક જાસુસનેકહ્યુ કે જાવ અનેબરાબર તપાસ કરો કે રોજ રાત પડે સામાપક્ષની છાવણીમાથી આ ધુમાડો કેમ આવ્રે છે ? અને બુમાબુમના અવાજો શેના આવે છે ? શુ તેઓ કોઇ રાત્રિ હુમલાની તૈયારીઓ તો કરતા નથી ને - તપાસ કરો. જાસુસે તપાસ કરી અને આવીને સરદારને અહેવાલ આપ્યો : સરદાર આ લોકો કોઇ હુમલાની તૈયારીઓ કરતા નથી પણ તેમની છાવણીના દરેક ટેંટમા રસોઇ માટે ચુલા સળગે છે અને તેથી દરેક ટેંટમાથી જે ધુમાડા નિકળે છે તે જ આપણને દેખાય છે. કોઇ ગભરાવાની જરૂર નથી. અને જે કોલાહલ અને અવાજો સંભળાયા છે તે તો માત્ર તેમની આતરીક બાબતોમા તેઓ અંદર અંદર ઝગડતા હોય ત્યારે ઉચા અવાજે એકબીજાને ભાડતા હોય છે – મે ખાનગીમા તપાસ કરી તો જણાયુ છે કે તેઓ એકબીજાની ખુશીને જીરવી શકતા નથી અને બીજાનુ દુખ જોઇને રાજી થાય છે - સરદારે રાહતનો શ્વાસ લિધો અને સંતોષના સ્મિત સાથે પોતાના સૈનિકોને જણાવ્યુ કે આપણે અવશ્ય જીતી જવાના છિયે – જે લોકો તેમના ઘેર પણ આવી જ હાલત હશે - એક કુટુબના સભ્યો - પણ કદાચ એક રસોડે ખાતા નહી હોય - આપણી માફક બિસમિલ્લાહ કરીને એક થાળીમા તો ખાતા જ નથી પણ એક રસોડે પણ ખાતા નથી - દરેક માટે અલગ રસોડુ - તેમની એકતા કેટલી ? અંદરોદર ઝગડતા માણસોની એકતા કેવી હોય ? કોઇનુ સુખ જે જીરવી શકતા નથી અને કોઇના દુ:ખે સુખી થતા હોય તેમની માનસીકતા કેવી હોય - તે જરૂર હારવાના છે - ભલે તેમનુ લશ્કર સાધન સુસજ્જ અને મોટુ હોય તેમની હાર નિશ્ચિત છે – તે લોકો ગુલામ થવાને જ લાયક છે – તેમને કોઇ બચાવી શકશે નહી.

આઇ બાત સમજમે ?

સમજનેવાલે સમજ ગયે હૈ , ના સમજે વો .........

ગુણવંત પરીખ

- : ફડાકીદાસ : -

એક હતા ફડાકીદાસ : આમતો પાપડતોડ પહેલવાન - ફુક મારો તો ઉડી જાય તેવા - ફરકડી જેવા -– પણ દિવાસ્વપ્ન જુવે દારાસિંઘ જેવા – જાણે તેમના જેવો પહેલવાન કોઇ હોય જ નહી.

એક વાર આવુ જ એક દિવાસ્વપ્ન જોતા હતા. - એક ઉંદર કુદાકુદ કરે - દોડાદોડી કરે એટલામા એક બિલાડી આવી અને ઉંદરભાઇ તો જે ભાગ્યા –છુપાઇ જ ગયા- બિલાડી તો ખુશ ખુશ થયી ગયી – અને આમતેમ ટહેલવા લાગી –અને ટહેલતી ટહેલતી ફળીયાની વચ્ચે આવીગયી- અભીમાન તો સમાય નહી - પણ કોણ જાણે ક્યાકથી એક કુતરો આવ્યો અને બિલાડીની પાછળ પડ્યો –બિલાડી જાય ભાગી—ફડાકીદાસ તો જોતા જ રહ્યા -વાહ વાહ કુત્તાભાઇ- અને હવે વારો આવ્યો કુત્તાભાઇનો ફુલાવાનો –અને મહારાજાની જેમ ફરવા લાગ્યા અને ફરતા ફરતા એક જંગલમા પહોચી ગયા - અને જાણે વનનો રાજા હોય તેમ ટહેલવા લાગ્યા - અચાનક જ એક વાઘ દેખાયો - વાઘે જોયુ આ કુત્તુ અહી ક્યાથી ? અને જે ત્રાડ નાખી - જે ત્રાડ નાખી – બિચારો કુતરો તો ત્રાડ સાભળીને જ ડરી ગયો અને પાછો ભાગી આવી ગયો ફળિયામા – વાઘની ત્રાડથી વન આખુ કંપી ગયુ અને વનરાજ વાઘભાઇ ગુસ્તાખીથી મુસ્તાક બનીને ફરવા લાગ્યા- અને રસ્તામા એક હાથી મળ્યો – તેણે વાઘને જોયો ના જોયો કર્યો અને પોતાની મસ્ત ચાલે ઘુમવા લાગ્યો - વાઘ સમસમી ગયો - આ હાથીડો - મને જોઇને ડરતો નથી – તેણે બીજી ત્રાડ નાખી - પણ હાથીએ પોતાની સુઢ ઉછાળીને વાઘને દુર ફેકી દીધો – બિચારો વાઘ - પગ પંપાળતો પંપાળતો ભાગી ગયો -

ફડાકીદાસ વિચારે છ્હે : આ હાથી જ સૌથી વધારે પહેલવાન જણાય છે – પણ એટલામા એક મગતરુ - મચ્છર આવ્યો – અને હાથીના કાન પાસે ગણ ગણ કરવા લાગ્યો- હાથીએ કાન હલાવ્યા-સુઢ ઉલાળી –પગ પછાડ્યા- પણ મચ્છર તો જાય જ નહી – હારીને થાકીને હાથી ઉભી પુછડીએ ભાગી ગયો - ફડાકીદાસ વિચારમા પડ્યા – આ મચ્છર જ પહેલવાન છે - અને તેમણે તક ઝડપી - પેલા ગણ ગણ કરતા મચ્છરને પકડી લીધો –અને ચપટીમા લયીને ચોળી નાખ્યો પળમા – પેલા બધા પહેલવાનો : ઉંદર , બિલાડી , કુતરો, વાઘ અરે હાથી પણ હારીને ભાગી ગયા પણ મે તો મચ્છરને મસળી જ નાખ્યો - આ હા - હુ જ પહેલવાન -

સૌથી પહેલવાન હુ જ – હુ જ અને દિવાસ્વપ્નમા વિહાર કરવા લાગ્યા - પણ કોણ જાણે ક્યાથી એક ઉંદરડીનૂ બચ્ચ્યુ આવ્યુ ફડાકીદાસના પગે ચટકો ભર્યો - અને ફડાકીદાસ - બિચારા ફડાકીદાસ –ચીસ પાડી ઉઠ્યા - “ ઓ બાપ રે “ – અને ચીસ સાથે જ પલંગમાથી નીચે ગબડી પડ્યા- પગ ભાગી ગયો આ આપણા ફડાકીદાસ પહેલવાન –પાપડતોડ ફરકડી

પહેલવાનનો તો પગ જ ભાગી ગયો -- એક ઉંદરડીના ચટકાથી.

આયી બાત સમજમે ?

સપનોકે હિડોલોમે મગન હોકે ના ઝુલો ........

સમરથકો નહી દોષો ગુસાઇ

કૌન અપના કૌન પરાયા

એક હરણ હતુ - પોતાની જાતને અતિ સૌંદર્યવાન સમજતુ હતુ - આખા જંગલમા મારા જેવુ રૂડુ રૂપાળુ કોઇ પ્રાણી જ નથી : મારા આ મારકણા નયન તો જુઓ ? વિશ્વભરના કવિઓ પણ મારી આંખોની તો ઉપમાઓ આપે છે - મારકણી આંખો વાળી મહીલાને પણ મ્રુગ- નયની કહે છે - અરે છોડો આંખો - મારી ચામડી તો જુઓ - કેવી મખમલી ચામડી છે - ઋષી મુનીઓ મારા ચામડાનુ તો આસન બનાવે છે મ્રુગાસન - મારા શિંગડા તો જુઓ - તેનો આકાર જુઓ - વળાકો જુઓ - તમે થાકી જાવ પણ તમારા કેલિડોસ્કોપમા આવી ડિઝાઇન ના શકો - હરણને તેના શિંગડા પ્રત્યે તો ખુબ જ ગર્વ હતો - રોજ બે ત્રણ વાર નદીએ જાય અને પોતાનુ પ્રતિબિંબ જોઇને મલકાય – ફુલાય અને ગર્વથી ટટ્ટાર બનીને ફરે. પણ હરણને એક વાતનુ મોટુ દુ:ખ હતુ - તે રોજ પ્રભુને ફરીયાદ કરતુ હતુ - અરે રે - ભગવાન - મને આવુ મઝાનુ રૂપ આપ્યુ – મઝાની આંખો આપી - મઝાના શિગડા આપ્યા અને મરા પગ કેવા દોરડી જેવા ? આવા પગથી તો શોભા બગડે છે – આ સોટી જેવા ફરકડી જેવા પગથી તો મને શરમ આવે છે - પ્રભુ પેલા હાથીને કેવા મઝાના પગ છે ? અને મારે ? સાવ ફરકડી જેવા પગ - આમ વિચારતુ વિચારતુ તે આજે પણ નદીએ ગયુ હતુ અને પાણીમા પોતાનુ પ્રતિબિંબ જોઇને ફુલાતુ ફુલાતુ ચરવા માટે નીકળ્યુ પણ રે નસીબ – જોયુ તો પાછળ શિકારી કુતરા - અને હરણે તો મોત ભાળ્યુ –અને દુમ દબાવીને દોટ મુકી - પણ પાછળ પેલા શિકારી કુતરાએ પણ છલાગ મારીને તેની પાછળ દોટ મુકી - આગળ હરણ અને પાછળ કુતરુ – પણ કુતરાની ઝડપ વધારે હતી - ઘડી બે ઘડીનો ખેલ હતો - એકાદ બે ઘડીમા તો કુતરો હરણને આબી જાય તેવા ઉજળા સંજોગો હતા કુતરા માટે પણ એટલામા એક ખેતરની વાડ દેખાઇ અને હરણે વિચાર્યુ – બચવા માટે આ ઉજળો ઉપાય છે - જો હુ આ વાડ ઠેકી જાઉ તો કુતરો વાડ નહી ઓળંગી શકે -અને આમ વિચારીને હરણે મોટો કુદકો માર્યો – પણ કમનસીબ – વાડના કાંટામા તેના શિંગડા ભરાઇ ગયા – અને તે જેમ જેમ પ્રયત્ન કરવા લાગ્યુ તેમ તેમ તેના શિગડા મજબુત રીતે ભેરવાતા ગયા - અને બીજી બાજુ - પાછળ આવતુ કુતરુ તેને આબી ગયુ અને - બનવા કાળે નહી બનવાનુ બની ગયુ - હરણ ઝડપાઇ ગયુ – તેના રૂડા રૂપાળા નયનમાંથી આસુ વહેવા લાગ્યા આ રૂડા રૂપાળા શિગડાએ જ મને માર્યો - અને હુ જેને માટે રોજ ફરીયાદ કરતો હતો તે શિંગડાએ તો મને બચાવવા જાનની બાજી લગાવી દિધી. અરે રે હુ કોની પાછળ અંધ બનીની આ વિચારતો હતો – જે દેખાવના જ રહ્યા – કદી મારા થયા નહી - અણીને સમયે જ તેણે મને દગો દિધો –

જ્યારે આ ફરકડી જેવા પગે તો મારો જીવ બચાવવા માટે ભરપુર મહેનત કરી - હુ જ મુરખ – પારખી ના શક્યુ - કોણ મારુ કોણ પરાયુ

અરે રે – વખાણી ખિચડી દાતે વળગી

આયી બાત સમજમે ?

ભવસાગરમા વિશ્વાસે જ્યા તરતી નૈયા ડુબે

કોણ પારકુ કોણ પોતિકુ માનવ ના પરખાયા રે

ગુણવંત પરીખ

- :હરણનો પુનર્જન્મ :-

પોતાના શિંગડાના રૂપ પર મુસ્તાક હરણે એ જ શિંગડાના પાપે પોતાનો જીવ ખોયો –તેણે તેના પગને ખુબ કોષ્યા હતા – અને એ જ પગે તેને જીવન જાળવવા ખુબ મદદ કરેલી પણ શુ થાય ? ધાર્યુ ધણીનુ જ થાય છે - વિધાતાના દરબારમા તો દરેક જીવના દરેક કર્મનો હિસાબ લખાયેલ જ હોય છે. કર્મના ફળના હિસાબના ચોપડા એકદમ પારદર્શક હોય છે - કોઇ ગોલમાલ નહી - કોઇ ફેરફાર નહી - લખાણુ તે વંચાણુ –કોઇ દલીલ નહી - કર્મના સિધ્ધાંત મુજબ જે કર્મ થયેલ હોય તેના પ્રમાણમા જે પરીણામ હોય તે ભોગવવુ જ પડે - કોઇ દલીલ નહી- કોઇ વગ નહી - પક્ષપાત નહી –કોઇની તાકાત નથી કે તેમા ફેરફાર કરી શકે - ખુદ ભગવાન પણ ફેરફાર નથી કરી શકતા - પણ એક અપવાદ જરુર છે – જો ભોક્તાને કોઇના અંતરના આશિર્વાદ મળી ચુક્યા હોય અથવા કકળતી આતરડીનો અભિશાપ મળેલ હોય તો તેનો લાભ અથવા નુકશાન તેને ભાગે આવે છે. હરણના કિસ્સામા કોઇ પાપ નહોતુ સિવાયકે તેનુ મિથ્યાભિમાન – અને તેના મ્રુત્યુ પછી તેની ચામડીમાથી એક સરસ મઝાનુ આસન એક શિકારીએ બનાવેલ અને તે આસન તેણે એક ઋષીને ભેટ આપેલ જે મેળવીને ઋષીએ અંતરથી આશિર્વાદ આપ્યા કે હુ જેના શરીરના આસન પર બેસુ છુ તેને ભાગે મોભાદાર આસન મળે -તો બીજી બાજુ મિથ્યાભિમાનમા તેણે તેના પગને ખુબ કોષ્યા હતા – તેના પરીપાક રુપે તે શરુઆતમા મહામુર્ખ પણ બની રહેશે - હરણના ભાગે આ બન્ને લાભ અને ગેરલાભ આવવાના હતા – અને વિધાતાએ નોધ મુકીકે હરણને બીજા અવતારમા એક મહામુર્ખ તરીકે જન્મ આપવો પણ પછી તેનો સમયગાળો પુરો થયા બાદ તેને તેના નસીબમા ઋષીએ આપેલ આશિર્વાદ મુજબ મોભાદાર આસન આપવુ.

આમ હરણનો જન્મ એક કાળિયા રખડુ તરીકે થયો.- એક નંબરનો મુર્ખ -એકવાર તે જંગલમા ગયેલો - લાકડા કાપવા –ઝાડ ઉપર ચઢ્યો- એક ડાળી ઉપર બેસીને તે પોતે બેઠો હતો તે જ ડાળી કાપવા લાગ્યો – યોગાનુયોગ તે સમયે રાજાના અદેખા દરબારીઓ ત્યા આવી ચઢ્યા - તેઓ કોઇ મહામુર્ખ માણસને શોધતા હતા – તેઓ રાજકુવરી માટે કોઇ મહામુર્ખ માણસ શોધતા હતા - વાત તો ખુબ લાબી છે પણ ટુકમા પતાવુ – રાજકુમારી વિદુષી હતી – તેની વિદ્વત્તાનો કોઇ જોટો નહોતો – દરબારીઓ અને રાજ્યના અધીકારિઓ તેનાથી ખુબ ડરતા પણ હતા , ગભરાતા પણ હતા અને મનથી સળગતા પણ હતા –તેમને એમ હતુ કે રાજકુમારીને આ મહામુર્ખ વળગાડી દેવો – અને આ દરબારીઓએ રાજકુમારીનો વિવાહ આ મહામુર્ખ સાથે કરાવી દીધો - રાજકુમારીને ખબર પડી કે તેની સાથે દગો થયો છે પણ તે સહેજ પણ ગભરાઇ નહી - તેના ચાલાક સ્વભાવે અને પ્રયત્નોથી તેણે ધીમે ધીમે મહામુર્ખને મહા પંડીત બનાવી દીધો –અને તે બન્યા “ મહા કવિ કાળીદાસ-“ ઉજ્જૈનના રાજદરબારમા તેમના માટે વિશેષ દરજ્જાનુ આસન રહેતુ હતુ

આયી બાત સમઝમે ?

એ તો ઋષીના આશિર્વાદ હતા તો મોભાદાર આસન મળ્યુ - બાકી મિથ્યાભિમાનમા રાચતા રહીને જો જે ડાળ ઉપર બેઠા હો તે જ ડાળ કાપવાથી શુ થાય ? કર્મનુ ફલ તો કાળિયા રખડુ જ બનવાનુ હતુ પણ આશિર્વાદ ફળ્યા અને મહાકવિ બન્યો કાળિયો રખડુ અને બની ગયો “ મહા કવિ કાળીદાસ “

ગુણવંત પરીખ

- :ચારા ચોરીનો ન્યાય :1

એક વાર જંગલના રાજા સિહને વિચાર આવ્યો કે આપણે પણ જંગલમા લોકશાહી ઢબની સરકાર ચલાવિએ.અને તેણે તેનો વિચાર અમલમામુકવા માટે અંનેતેની ચર્ચા વિચારણા માટે સભા બોલાવી. સભામા દરેક પશુ પક્ષીઓ હાજર રહ્યા - અને સિહે પોતાનો પ્રસ્તાવ રજુ કર્યો કે આપણે પણ જંગલમા લોકશાહી ઢબે રાજ્ય કરીયે –શો વિચાર છે તમારો ? તમારો અભિપ્રાય જણાવો. રાજાનીસામે કોણ બોલે ?સૌએ રાજાનીહા મા હા મિલાવી અને વનરાજ સિહનો પ્રસ્તાવ મંજુર થયી ગયો. હવે વારો આવ્યો પ્રધાન મંડળ રચવાનો- બસ અહિથી જ ડખા ચાલુ થયા. બધાને પ્રધાન બનવુ હતુ. પણ બોલે તો કયી ઉપજે તેમ નહોતુ – એટલે જુથ પડી ગયા – અને આ બધા જુથો જ અંદરોદર ઝગડવા લાગ્યા - પહેલા વાદ થયો - પછી વિવાદ થયો –

પછી વિખવાદ થયો અને છેલ્લે બને છે તેમ વિસ્ફોટક હાલત આવી. સિહતો ગુસ્સે થયો પણ શુ કરે ? આ તો ઓડનુ ચોડ ગયુ – હવે આ બલાને ઠેકાણે કેમ લાવવી ? એકલા સસલા પાસે કોઇ મોટુ જુથ ના મળે –પણ હોશિયારી તો બધી જ સસા રાણા પાસે હતી. પણ એકલા હાથે તે બધાને ફેરવી શકે તેટલી તેનીક્ષમતા તો હતી જ. તેણે ધીમે રહીને વનરાજને કહ્યુ : મહારાજ આપણે પહેલા બંધારણ નક્કી કરીયે =પછી જરુર પડે તો ચુટણીઓ અને તે પછી પ્રધાનો નિમવાનો પ્રશ્ન આવે. સસાના સુઝાવથી સિહ રાજી થયો –આ કકળાટ તો પહેલી તબક્કે ટ્ળ્યો – એમ માનીને તેણે સસાને જ બંધારણ નક્કીકરવા કહી દીધુ. સસા રાણાપાસે બાજી આવી ગયી.પહેલા તો તેણે વિચાર્યુ કે અમારા જેવા નિર્બળ પ્રાણીઓ માટે સલામતીની કોઇ જોગવાઇ જોઇયે.આથી તેણે નક્કી કર્યુ કે અમારાજેવાનિર્બળપ્રાણીઓ જ્યાચરવા જતા હોય વારે ઘડીએ ઘેટા , બકરા ,ગાય , ભેસ જેવા મોટી કદના પ્રાણીઓ ઘુસી જાય છે અને અમારુ ઘાસ પણ ખાઇ જાય છે માટે અમારા માટે ચરવાનો વિસ્તાર અનામત કરી આપવો. અમારા વિસ્તારમા મોટા કદના પ્રાણીઓએ દાખલ થવાનુ નહી. અમારો ચારો તે લોકા ચરી જાય નહી તેની સામે અમોને રાજકીય રક્ષણ પુરુ પાડવુ. અને પોતાની હોશિયારીથી મલકાતુ સસલુ પહોચી ગયુ વનરાજ પાસે અને પોતાની દરખાસ્ત રજુ કરી.વનરાજેવિચાર્યુ: સસાની વાત તો સાચી છે તેણે જંગલનોએક ભાગ નાના અને નિર્બળ પ્રાણીઓ માટે અનામત કરી આપ્યો અને હુકમ કરી દિધો કે મોટા કદના પ્રાણિઓએ આ વિસ્તારમા જવુ નહી. સસા રાણાને તો મઝા પડી ગયીપણ આ નિર્ણય અને વનરાજનાઆ હુકમથી ઘેટા બકરા એકદમ નારાજ થયા અને ધુધવાવા લાગ્યા – આ કેવી વાત - આપણુ જ જંગલ અને આપણે જ નાત બહાર ? પેલા નિર્બળ ગણાતા પ્રાણીઓ માટે અનામત અને અમારા માટે કશુ નહી એ કેમ ચાલે ? અમે ચરવા જયિએ છિયે ત્યારે આ ગાય અને મોટા અને વાકા શિગડા વાળી ભેસો અમોને શિગડે ચડાવે છે અને તગેડી મુકે છે –અમારે ક્યા જવુ ?ઘેટા બકરાનુ જુથ બહુ મોટુ હતુ –બધા ભેગા થયા અને પહોચ્યા વનરાજ પાસે. વનરાજ તો આ ટોળાને જોઇઉને જ સહેમી ગયો - પણ લોકશાહીની દરખાસ્ત જ પોતાની હોવાથી તેમની વાત પણ રાજા તરીકે સાભળવી જ પડે અને તે પણ પાછુ સાભળીને નિરાકરણ પણ લાવવુ જ પડે. ઘેટા બકરાની વાત સાભળીને વનરાજને લાગ્યુ કે તેમની વાત પણ બરાબર છે –આથી વનરાજે જંગલનો એક ભાગ પાછો ઘેટા બકરા માટે અનામત જાહેર કર્યો. હવે નારાજ થવાનો વારો આવ્યો ગાય ભેસ જેવા મોટા માથાનો –અડધા ઉપરનુ જંગલ તો અનામતમા આ સસારાણા અને ઘેટા બકરાએ જ પડાવી લિધુ - આપણાથી ત્યા જવાય નહી - બાકી રહેલ ભાગમા આપણે જયિયે તો ત્યા વાઘ , સિહ ,વરુ, ચિત્તા જેવા હિસક પ્રાણીઓનો ડર રહે - હવે આપણો કોણ બેલી ?અને આ રજુઆતે તો વનરાજને રાડ પડાવી દિધી – આ સસલાએ આઅનામત ઘુસાડીને બધાને અંદરોદર લડતા ઝગડતા કરી દિધા – પણ હવે શુ થાય ? લોકશાહીનુ વાજુ તો આપણે જ વગાડ્યુ છે. સિહે તો તાબડતોડ સસારાણાને બોલાવ્યા અને સાથે સાથે ઘેટા બકરાના પ્રતિનિધિને પણ હાજર થવા હુકમ કર્યો અને આ બાબત આવતી કાલે ચર્ચામા લેવાશે અને પછી નિર્ણય લેવામા આવશે. મોટા માથા વાળા ગાય ભેસ વિ.વિ. ને પણ બીજે દિવસે સભામા આવવા જણાવ્યુ. આમ વાત ટલી બીજા

દિવસ પર .

ગુણવંત પરીખ

ચારા ચોરીનો ન્યાય :2

Contd .

વનરાજ આમ તો ચક્રવર્તી સમ્રાટ સમાન મહાન રાજા હતો - સમગ્ર જંગલમા તેની ધાક હતી. 56 ની નહી 86 ની છાતી વાળો હતો પણ આજે એ ગુચવાઇ ગયો હતો. તેને એમ તો લાગ્યુ કે આ તો પેટ ચોળીને શુળ ઉભુ કર્યુ છે – આપઁણે તો કરવા ગયા કંસાર અને થયી ગયી થુલી જેવો ઘાટ થયો છે પણ હવે શુ કરવુ ? આજે જંગલમા પણ ઉગ્ર આક્રોશનો માહોલ હતો – અમારુ જંગલ અને આ નાનકડુ સસલુ અમોને તેના પ્રદેશમા આવવા ના દે તે કેવુ ? આ પાવલી છાપ ઘેટા બકરા - તે પણ પોતાનો આગવો વિસ્તાર લયીને બેસી ગયા - રહી ગયા ગાય ભેસ - આપણુ કોણ ? આપણને પણ એક ભાગ મળૅવૉ જૉઈયે જ - અને આ મુદ્દો આજની સભામં મુખ્ય મુદ્દો રહેવાનો હતો .- ભેસ તો શિગડા ઉલાળીને- વાળીને જ આવેલી - આ પાર કે પેલે પાર - ગાય બિચારી બહુ બોલતી નહોતી પણ ભેસનો મિજાજ ઉગ્ર હતો. પેલા ખાઉધરા વન્ય જીવો તો સડક જ થયી ગયા હતા – તેમના ઉપર અનામતંને કારણે અનામત ક્ષેત્રવિસ્તારમા જવાનો પ્રર્તિબંધ હતો અને તેમની શિકારા કરવાની રેંજ ઘટી ગયી - તેથી તે પણ ગુસ્સામા હતા – વનરાજ સિહ ભાઇ તો કારણ વગર ફસાઇ ગયા હતા - તેને તો ઘાસ ખાવાનુ નહોતુ - કહેવાય 86 ની છાતી વાળા પણ 16 ની છાતીવાળા સસલાએ પરેશાન કરી મુક્યા હતા – ઘોડા , ગધેડા , ગાય , ભેસ , ઊંટ , બળદ , વાઘ , વરુ , ચિત્તા બધાના મિજાજ આજે ઉગ્ર હતા –મસ્તીમા હતા માત્ર ત્રણ જ : એક તો ડરપોક સસલુ, બીજુ લુચ્ચુ શિયાળ અને ત્રીજા મસ્તરામ હાથીભાઇ - હાથી કોઇની પણ તમા રાખ્યા વગર મસ્ત રીતે ફરતો હતો – તે સસલાના ક્ષેત્રમા પણ જતો અને ઘેટા બકરાનાક્ષેત્રમા પણ જતો પણ કોઇ ચુ કે ચા નહોતા કરતા - કહેવાય છે ને કે બળિયાના બે ભાગ – જો કોઇ બોલવા જાય તો હાથી શુઢ ઉલાળીને એક મોટી ચિઘાડ નાખે એટલે સૌ ચુપ - ગરીબડી ગાય બોલે નહી -બધુ સહન કરે પણ ભેસ સહન કરવા તૈયાર નહોતી – તેણે તો શિંગડા ઉલાળીને ચીસ જ પાડી – અમોને પણ અનામત આપો – જંગલનો એક ભાગ અમારો –આ તબક્કે સસલા અને શિયાળે વિચાર્યુ કે જો આ રીતે બધા લડશે તો આખા જંગલનુ ખેદાન મેદાન નીકળી જશે –એટલે તેમણે ખાનગીમા મસલત અને ચારો ખાઇ આવે અને ઉપાડી પણ લાવે - તેનાથી ડરીને બકરીએ એકવાર વનરાજને ફરીયાદ કરી - વનરાજે સસલાને બોલાવ્યુ – સસલાએ કહ્યુ મહારાજ – બકરીની વાત સાચી છે ભેસ છકી ગયી છે – તેને જ જંગલમાથી કાઢીમુકો કરીને ભેસને બોલાવી અને કહ્યુ કે તુ એકલી સસલાના ક્ષેત્રમા જજે તને કોઇ નહી રોકે - ભેસ રાજી થયી ગયી - સસલા શિયાળ અને ભેસની આ ગતિવિધિની કોઇને પણ ગંધ ના આવી - અને ગાય ગધેડા , ઘોડા ઊટ - આ બધા એકલા પડી ગયા તેમનામા જ એક ગદ્દાર પાક્યો - -તેમનામા કોઇ અસરકારક રજુઆત કરનાર જ નહોતુ - વનરાજના ફાળે તો આજની સભામા માત્ર તમાસો જોવાનો જ વારો આવ્યો. પણ ખાનગી સોદાબાજીથી મામલો થાળે પડી ગયો હોય એમ લાગ્યુ એટલે સિહે પણ ખાસ વાધો ના લિધો.

ભેસને તો થયુ કે વનરાજ મારાથી ડરી ગયા છે –સસલુ તેને ચરવા તો દેતુ હતુ પણ કોઇ ઉપાયની શોધમા જ હતુ – શિયાળ પણ તકની રાહ જોતુ હતુ - અભિમાનથી છકેલ ભેસ ઘેટા બકરાના ક્ષેત્રમા પણ ઘુસી જાય દુર કરો - વનરાજે ત્રાડ પાડી – ભેસને બોલાવી – ભેસ શિંગડા ઉલાળતી ઉલાળતી આવી પણ સિહનુ રૂપ જોઇને ડરી ગયી – સિહે ત્રાડ પાડીને પુછ્યુ કે કેમ આ ઘેટા બકરાના ક્ષેત્રમા ઘુસી જાય છે ? ભેસ ત ત ફ ફ કરવા લાગી અને સિહે હુકમ કર્યો ભેસને જંગલમાથી બહાર કાઢી મુકો – તેને માનવ વિસ્તારમા મોકલી આપો - ભેસ તો ભડકી પણ કંઇ ઉપજે તેમ નહોતુ - ગીરના શહેનશાહ વનરાજ સિહે ભેસને ગીરના જંગલમાથી પણ કાઢી મુકી અને મોકલી દિધી બિહારના જંગલમા - હવે બિહારના જંગલમા રાજા નહોતો - જંગલ રાજ હતુ - મારે તેની તલવાર – ભેસને તો મજા પડી ગયી-કોઇ રણી ધણી નહી - ચારે દિશામા ફરો - ચરો - ચારો ભેગો કરો અને લહેર કરો – ભેસ તો વનવાસમા પણ તાજી માજી થયી ગયી - ભેસના તો બાળકો – બચ્ચા - પાડી પાડા- બધાને લહેર પડી ગયી - મફતનો ચારો –કોઇ મહેનત કરવાની નહી -જ્યા મો નાખે ત્યા ચારો જ ચારો-

પછી શુ થયુ ?

પુરી એક અંધેરી ને ભેસ રાણી ,

ચારે દિશામા ભાળી ચારા ચારી

પણ પછી શુ થયુ ?

ગુણવંત પરીખ

-:જનનીની જોડ :-

માતાનુ સ્થાન હંમેશા સર્વોચ્ચ છે. - તે જ્યા પણ હોય , જેવી પણ હોય , અરે કોઇ ચારિત્ર્ય –હિન મહિલા - પણ જો માતાના મોભામા હોય તો તે પણ સંતાન માટે સદા સર્વદા પુજનીય જ છે. માતા પાર્વતિજી , લક્ષ્મીજી,સરસ્વતીજી, જેવી દેવીઓ હોય કે માતા કુંતાજી, સત્યવતી , ગાધારી, કૌશલ્યા,, સુનયના , અહલ્યા , સાવીત્રી કે માતા રેણૂકા –પરશુરામની માતા- કે જીજાબાઇ હોય -આ બધા માતાના જીવંત ઉદાહરણો છે. આ બધા એવા મહિલા પાત્રો છે જેમણે માતાના પાત્રને અમર કરી દીધુ છે – કુંતા માતાએ પાંચ પાંડવોને ઘડ્યા તો જીજાબાઇએ શિવાજીને ઘડ્યો -તે માત્ર વાત્સલ્યમુર્તી જ નથી સંસ્કાર દાતા પણ છે. આજે પણ ક્યાંક ક્યાંક આવી માતાઓ હયાત છે - જો કે આ એકવીસમી સદી છે – માતા સંતાનને ભણાવે તે જમાના ગયા - સંતાન મા બાપને ભણાવે તેવો યુગ આવ્યો છે -યુગ પરીવર્તનની આ એક હવા છે.

20 મી સદીના પુર્વાર્ધની એક કથા છે - એવી ત્યાગમુર્તી માતાની – સામાન્ય મધ્યમ કુટુંબની મહીલા – પતિની સામાન્ય નોકરી – ટુકા પગારમા પણ તેણે પોતાના ત્રણ ત્રણ ભત્રીજાઓને ઉછેર્યા - મોટા કર્યા , ભણાવ્યા અને ઉચ્ચ સંસ્કાર પણ આપ્યા- અને તે ભત્રીજાઓ પણ એટલાજ સમજદાર – માના સ્થાને કાકીને સદા કાળ રાખી જેટલી લાગણી તેના સગા દિકરાઓએ પણ કદાચ નથી રાખી.- ભગવાને તેને પણ એક પુત્ર આપ્યો - સાથે રમવા એક પુત્રી પણ આપી - પણ કુટુંબ પર એક અભીશાપ હતો - છે – આ કુટુબની પુત્રીઓ સુખી નથી થયી – સુખ દુ:ખ જોયા વગર જ આ મોઘેરી મોઘીને એક દિવસ “ગુગરીયાળો બાઓ “ આવીને ઉપાડી ગયો - સિધાવી હરીદ્વારે – પુત્ર એકલો પડ્યો – માતાનો આ પહેલો પુત્ર - પણ માતા કડક – પુત્રને પણ માતાની બીક લાગે –તેની એક બુમે પુત્ર જ્યા હોય ત્યા ફફડી જાય પણ માતા પ્રત્યે ગજબનુ સન્માન - બાળક દશ વર્ષનો થયો અને ભગવાન રાજી થયા -રમવા માટે એક સરસ મઝાનો ગોળ મટોળ , લાલ ટામેટા જેવો ફુલગુલાબી ભાઇ મળ્યો – પિતાનો એ ખુબ લાડકો- તેના જન્મ દિવસે તેમને બઢતી મળેલી –એકદમ નસીબદાર - અત્યંત લાડકોડમા ઉછર્યો – અને ભગવાનની મહેર આગળ વધી -બીજો ભાઇ મળ્યો - મોઘીની ખોટ પણ વ્યાજ સાથે પુરી થયી - એકદમ હર્યુભર્યુ કુટુબ બની ગયુ - ઇન મીન અને તીન ની જગાએ સાતનુ કુટુબ બની ગયુ -આવક એ જ – ઉમર વધતી જતી હતી -જવાબદારી વધતી જતી હતી પણ આવકના સ્ત્રોત્ર એના એ જ રહ્યા- મા- બાપને છાને ખુણે આ પાચની જવાબદારીની ચિંતા હતી - વીસમી સદી હતી - કળીયુગ હતો - આ મોટો જો પરણીને જતો રહેશે તો આ બીજા ચારનુ શુ થશે ? પણ એવુ ના થયુ - મોટો નાની ઉમરે ભણ્યો વધુ ,નાની ઉમરે કમાતો પણ થયો અને નાની ઉમરે પરણ્યો પણ ખરો – પણ બાપનો બોજ બનીને નહી - બાપનો બોજ તેણે માથે ઉપાડી લીધો- સૌથી વધારે ખુશ હતી તો માતા હતી -તેની કલ્પના બહારની વાત હતી કે આજનો ભણેલ ગણેલ છોકરો કમાતો થતા અલગ નથી થયો - ઝાઝી વાતે ગાડા ભરાય – સમયનુ વહેણ કોઇનુ રોક્યુ રોકાયુ નથી - માતા પિતા વ્રુધ્ધ થયા - બાકીના પાછોતરના ચાર બાળકો પણ યુવાવસ્થાએ આવી ગયા- ઘીના ઠામમા ઘી આવી ગયુ માતાના મનને એક સંતોષ હતો કે તેના ચારેય બાળકો ઠેકાણે લાગી ગયા હતા –પુત્રીઓ પરણીને સાસરે વિદાય થયી - બે પુત્રીઓ ગયી અને બે વહુઓ પણ આવી - શક્ય છે કે તેના નાના બે પુત્રોને કદાચ કોઇ સગવડ ના મળી હોય તેનો તેમને રંજ હોય - પણ મોટાએ પોતેજે નથી પામ્યો તે તેમને આપ્યુ – પણ કદાચ સંતોષ ના આપી શક્યો -અને એકસાથી તરીકે ઉછરેલ પરસ્પર મહેમાન બની ગયા -માને દુ:ખ તો થયુ - પણ લાચાર હતી - એક દિવસ એવો હતો કે જ્યારે તેના એક અવાજે સૌ ધ્રુજતા હતા - આજે તે તેમનાથી ધ્રુજતી હતી - ના કશૂ બોલી શકે ના કહી શકે ના સહી શકે - પરણ્યાના વીસ વર્ષમા મોટો પણ થોડો ભાગી ચુક્યો જ હતો - મા સમજતી હતી - વેદના પણ સમજતી હતી -અને તેમા ય એક બીજો અભિશાપ મોટીવહુને મળ્યો – સાસુએ ચેતવી જ હતી પણ શુ થાય ? વિનાશ કાળે વિપરીત બુધ્ધિ –

ત્રીજો યુગ શરુ થયો – માતા વ્રુધ્ધ થયી ગયી - કામગરી તો હતી જ –પણ શરીર સાથ કેટલો આપે ? દરેકને કામ વહાલુ લાગે- મફતનુ ખાઇને બડબડ કરનાર કોને ગમે ? કોળિયો ગળે ઉતરતો નહોતો - અવાજ પણ ગયો – એક વળગણ મળ્યુ - લાચારીનુ –

પુત્ર છતાય પુત્ર વિહોણી , માનુ મન મુરઝાય

હૈયે વેદના હોઠ સિવેલા , આંસુડા છલકાય

પરાકાષ્ટા તો હવે આવી - અને તેના મોટા પુત્રને ભારે હાર્ટ એટેક આવ્યો અને એક પળ એવી આવી - જ્યારે તેનુ હાર્ટ બંધ જ પડી ગયુ -10 - 15 સેકંડ માટે -મા તો લાચાર હતી - હોસ્પિટાલમા તો જવાયતેમ નહોતુ –પણ એક આર્દ્ર સ્વરે તેણે તેની આરાધ્ય દેવી મહારાણી માતા- યમુનાજીને પ્રાર્થના : હે માતા :મારૂ જીવન આપ લયી લો અને મારા પુત્રને જીવતદાન બક્ષો- અને ચમત્કાર થયો –ધીમે ધીમે પુત્રને હોશ આવવા લાગ્યો -15 દિવસે તેને રજા આપવામા આવી અને સાંજે ઘેર પણ આવી ગયો - સૌથી વધારે ખુશ કોણ હશે ? સૌ ખુશ હતા જ – પણ વચન પુર્ણ કરવા માટે યમરાજાએ દુતો મોકલી જ દીધા હતા – લિસ્ટમા નામ તો પુત્રનુ હતુ પણ બેનને આપેલુ વચન હતુ અને પુત્રને બદલે માતાને લેવાનો હુકમ છેલ્લી ઘડીએ થયો અને પુત્રના ઘેર લાવ્યાના ચાર જ કલાકમા તો માતાને લયીને દુતો જતા રહ્યા -સૌ દેખતા રહી ગયા - અવસાનના સમાચાર જે ને પણ મળ્યા તે એમ જ માનતા હતા કે પુત્ર ગયો - ખરેખર માતા ગયી – બાબર અને હુમાયુની તો ઇતિહાસની વાર્તા છે પણ આ કળીયુગની સત્યકથા છે

માતાએ પોતાના પુત્રને પોતાનુ આયુષ્ય આપ્યુ.

પુત્રએ માતાને શુ આપ્યુ ? વેદના ?

મ્રુત્યુ મારી માને ઉપાડી ગયુ , ઘરવાળીને ઘર ,

સંતાનો સંપત્તિ પાછળ ,

ઝાકઝમાળ ભરી દુનિયામા ,

હમ રહ ગયે અકેલે -

અને તે પણ અભિશાપ ઉપર અભિશાપ સાથે – કુદરતે અભિશાપ આપેલો જ છે - પિતાએ પુત્રવધુને અભિશાપ આપ્યો અને આટલુ અધુરુ હોય તેમ પુત્રનો પણ અભિશાપ પિતાના ફાળે જ આવ્યો - જ્યારે તેને ખબર પડી કે હવે તેને બચાવનાર કોઇ નથી ત્યારે તેણે પણ અભિશાપ આપવાની તક લીધી .

બલીયસી કેવલમ ઇશ્વરેચ્છા

ગુણવંત પરીખ

-: ઐતિહાસીક અભિશાપ :-

कजाको रोक देती है , दुआ रोशन सितारोंकी

मगर

कलेजा चीरकर रख देगी और

जलाकर राख कर देगी

वो बद - दुआ

अगर दिलसे जो नीकलेगी

માનો યા ના માનો : શ્રધ્ધા અને સમજનો આ વિષય છે.

મહાભારતમા પિતામહ ભિષ્મએ દ્રૌપદીને અખંડ સૌભાગ્યવતીના આશિર્વાદ આપેલા - દ્રૌપદીના સૌભાગ્યનુ રક્ષણ આ આશિર્વાદે કર્યુ- અને પુત્ર પ્રેમમા વિહવળ બનેલી માતા –પુત્રને જાણતી હોવા છતા પણ પોતાનુ જ હિત કરનાર અને ઇચ્છનાર વાસુદેવને અભિશાપ આપી બેઠી –કલેજુ ઠારતા દિલમાથી નીકળેલ- આશિષ - તેની શક્તિ છે – વિધાતાના લેખને પણ ફેરવી શકે છે – તો તે જ રીતે આગમા જલતા દિલમાંથી નીકળેલ અભિશાપ - તે પણ એક અમોઘ શક્તિ છે . માતા ગાંધારીનો શાપ વાસુદેવે માથા ઉપર ચઢાવ્યો હતો. આ એક ઐતિહાસિક અભિશાપ હતો - એક પ્રખર સતિ સન્નારીનો અભિશાપ હતો .

અનુભવે એક એવો જ એક કૌટુંબિક અભિશાપ પણ જોવા મળ્યો - આ કુટુંબની દિકરીઓ કદી સદા સર્વદા સુખી નથી થતી -તેમના માથે ના જાણે ક્યાકથી અને ક્યાકથી કોઇ વાદળ આવી જ જાય છે – દાદાની એક માત્ર પુત્રી - તેના બે સંતાનોને અપર માતાને હવાલે છોડીને સ્વર્ગે સિધાવી –પિતાની બે પુત્રીઓ – કલ્પના તીત સંઘર્ષ્ માંથી પસાર થયી અને થાય છે -–પિતાની ચાર ચાર પૌત્રીઓ – અભિશાપથી દુર નથી રહી - તો બે બે પ્રપૌત્રીઓ - હજુ નાજુક કક્ષાએ છે - એક પૌત્રી અને એક પ્રપૌત્રીને તો આ અભિશાપથી બચાવવા માટે તેમને ખુબ નાનપણથી જ બૌધ્ધિક સ્તરે મજબુત ક્વચ આપ્યુ - પણ ના જાણ્યુ જાનકી નાથે - સવારે શુ થવાનુ છે –કૌટુંબીક અભીશાપનુ પલ્લુ નમે છે કે કોઇ અગમ્ય આશિર્વાદનુ પલ્લુ નમે છે –

પિતામહ ભિષ્મ અને માતા ગાંધારી કરતા સહેજ અલગ પણ સમાન કક્ષાનો જ બનાવ :

એક પિતાને તેમના બે નાના પુત્રો પ્રત્યે ખુબ પ્રેમ હતો - નસીબવંતા હતા લાડકવાયા હતા -તેમના પુત્રો માટે કોઇ ઘસાતુ બોલે તે સહન નહોતા કરી શકતા – જો કે માતા જાણતી હતી કે બન્ને પુત્રો વધારે પડતો વિશેષાધિકાર ભોગવે છે પણ ખામોશ હતી - તે તેના પતિની એક ક્ષમતાથી પરીચિત હતી કે જો તે સેવામા બેઠા હોય અને તે વેળા કોઇ કવેણ નીકળી જાય તો તે અફર બની જાય માટે તે કદી પુત્રો માટે ફરીયાદ કરતી નહોતી- પણ તેમની પુત્રવધુએ તેમને ચેતવણી આપવા છતા પણ એક કમનસીબ પળે આ બન્ને પુત્રો માટે ફરીયાદ કરી અને તે પણ સસરા સેવામા બેઠા હતા ત્યારે જ - અને ના બનવાકાળ બની ગયુ - પિતાને પુત્રોનો મોઇ દોષ ના દેખાયો પણ પુત્રવધુ માટે અભિશાપ આપી દીધો –

“ જો તમારા પણ આવા પાકશે તો શુ કરશો ?”

પિતાને એ ખ્યાલ ના રહ્યો કે આ અભિશાપ માત્ર વહુને નહી તેમના જ પુત્રને અપાયો છે – અને તે પુત્રને – જે પુત્રએ આ બન્ને પુત્રોને જે તેને નહોતુ મળ્યુ તે તેમના બન્ને પુત્રોને આપ્યુ છે – જ્યારે પોતાની પાસે ઘર પણ નહોતુ ત્યારે નાના પુત્રને ઘર લેવા મદદ કરી –તો તેણે પોતે જ ખરીદેલ મકાન પણ બીજા નસીબદાર પુત્રને આપી દેવા સમજુત કર્યો અને મોટો પુત્ર માની પણ ગયો - તેને ક્યા ખબર હતી કે અભિશાપનુ પરિણામ બાકી છે ? તેને તો એ પણ ખબર જ નહોતી કે આ જે ઘર તેણે ખરિદ્યુ હતુ તેમા તેનુ નામ જ નથી – અને કોનુ નામ છે ? તેણે તો બન્ને પુત્રોને વડિલોપાર્જિત મિલ્કત પણ પિતાના કહેવા મુજબ આપી દીધી - અને તેના ભાગે તેની જ ખરીદીની – પોતાની અંગત મિલ્કત – જે પોતાના પુત્રને કોઇ અસંતોષ ના રહે માટે પુત્રના જ નામે લીધી – અને પુત્રએ શુ કર્યુ ? કેટલુ દુ:ખદ આશ્ચર્ય : કે આવા સમયે પિતાશ્રીના બન્ને લાડકવાયા પુત્રો પિતાશ્રીના પૌત્રની પડખે રહ્યા અને પુત્ર અટુલો પડી ગયો – પિતાના અભિશાપનો તો ભોગ તે બન્યો જ - પણ તેના મનને એક શાતા અવશ્ય હતી—તેની માતાએ તેને જીવનદાન આપ્યુ હતુ - એકમા પિતામહના આશીર્વાદે જીવન આપ્યુ અને માતાના અભિશાપે કુળનો વિનાશ થયો - અહીયા માતાના આશિર્વાદે જીવન મળ્યુ પણ પિતાના અભિશાપે ધરતિકંપ આપ્યો જે અકલ્પિત હતો – સમગ્ર કુટુબ વેર વિખેર બની ગયુ એક દિવસ એવો હતો જ્યારે આ કુટુબ એક આદર્શ કુટુંબની મિશાલ હતુ - આજે હાસી પાત્ર બની ગયુ - માત્ર આઠ શબ્દોનો અભીશાપ – આ બાળક આવો હશે તેવી કોઇને કલ્પના પણ નહોતી- તે આવો હોઇ જ ના શકે - તે જ નહી તેનો અંગત “ પરીવાર “ -પણ - આ ઉંમર વિદ્રોહ કરવાની નથી -માત્ર વ્યથા જ વ્યક્ત થયી શકે –આ માર્ગદર્શીકા પણ નથી એક કડવી વાસ્તવીકતા છે

પણ હજુ એક ઉચ્ચસ્તરના અભિશાપની વાત તો બાકી છે - સર્વોચ્ચ ઐતિહાસિક ગણી શકાય તેવો અભિશાપ – પુત્ર વિયોગે ઝુરતા શ્રવણના માતા પિતાએ દશરથને અભિશાપ આપેલો અને અહીયા એક અસંતોષી - ઉચ્ચ મહત્વાકાક્ષી પુત્રએ તેના પિતાને અભિશાપ આપ્યો - શુ અભિશાપ આપ્યો તે મહત્વનુ નથી - એક પુત્ર પણ પિતાને અભિશાપ આપી શકે છે – જાહેરમા –માતા પિતાને લોહીના આંસુથી નવડાવી શકે છે -માત્ર પોતાની મહત્વાકાક્ષા પુર્ણ કરવા –આ પણ કોઇ અભિશાપનુ જ ફળ છે કે બીજુ કયી -તેના માટે એટલુ પુરતુ છે કે તેનો અભિશાપ પુર્ણતાને આરે છે – તેની પાસે તો માતા અને પિતાની શુભેચ્છાઓ છે - સદા તે અને તેનો પરીવાર ખુશ રહે

આયી બાત સમજમે ?

એક જમાના થા વો પળભર હમસે રહે ના દુર

એક જમાના યે ભી હુઆ કી મિલનેસે મજબુર

હુએ હમ જીનકે લિયે બરબાદ -------------

- :મમત્વ :-

વૈષ્ણવ સંપ્રદાયમા ઠાકોરજીની માનસી સેવાનુ પણ એક મહત્વ છે.

એક શેઠ - ખાધે પીધે અતિ અમીર પણ મનના અતિ દરિદ્ર – શેર્ઠાણી સેવામા અનેક ભોગ ધરાવે તે તેમને ગમે નહી - આ શુ ? આજે લીલો મેવો લાવજો - અને કાલ માટે સુકો મેવો પણ લાવજો –આજે દુધનો ભોગ અને આજે મિઠાઇ – નિત નવા પકવાન બનાવો - ખોટા ખર્ચા - અને ખર્ચના કારણે તે સેવા જ કરે નહી –શેઠાણીને તે ગમે નહી – પણ શુ કરે ? એક વાર આચાર્યજીને તેમણે આ દુ:ખ કહ્યુ – આચાર્યજીએ બીજે દિવસે શેઠને બોલાવ્યા અને કહ્યુ કે માત્ર ખર્ચને કારણ્રે જ તમે સેવા નથી કરતા ને ? શેઠે તો ચોખ્ખે ચોખ્ખુ કહી દીધુ – મને આ બધા સુકા મેવા - લીલા મ્રેવા વિ.વિ. ખર્ચા નથી ગમતા - આચાર્યજીએ કહ્યુ – ભલે – એક કામ કરો –તમે ભોગ ધરાવો ત્યારે તમારે કોઇ ખર્ચ કરવાનો નથી – પણ શેઠાણી કહે છે કે ભોગ ધરાવ્યા વગર સેવા થાય નહી -આચાર્યજીએ કહ્યુ- તમે એ ચિંતા છોડો - તમે આવતીકાલથી સેવા કરજો – ભોગ પણ ધરાવવાનો પણ માત્ર મનથી - તમારે મનથી માત્ર કલ્પના કરવાનીકે આજે ભોગમા શુ ધરાવવાનુ છે – અને તે મુજબ થાળ તૈયાર કરવાનો—એક પાઇનો પણ ખર્ચ નહી કરવાનો -અને સર્વ શ્રેષ્ઠ થાળ ધરાવી શકો છો - શેઠાણી કરતા ય ઉત્તમ થાળ આપનો થશે – શેઠ તો ખુશ થયા –જો પાઇનો પણ ખર્ચ નથી કરવાનોઅને મારો થાળ ઉત્તમ કહેવાતો હોય તો મને શુ નુકશાન ? હુ સેવા કરીશ –બીજા જ દિવસથી શેઠે તો સેવા શરુ કરી દીધી - આજે મોહન થાળ , તો બીજે દિવસેવળી ગુલાબ જાંબુ ,કોપરાપાક ,બુંદી ,મઠડી ,મગશ અને મૈસુર ,લાડુ અને પુરી , બટાકા વડા અને કચોરી, અને આજે તો બાસુદી – સરસ બાસુદી બનાવવી છે -અને મનમાને મનમા બાસુદીનુ ધ્યાન ધરીને દુધમા મોરસ નાખી -પણ મોરસ એક ચમચો વધારે પડી ગયી- શેઠને

થયુ - અરે રે- એક ચમચી મોરસ વધારે પડી ગયી - પાછી કાઢી લેવાની – કાલે ચાલશે - આમ વિચારીને શેઠે તો એક ચમચી મોરસ પાછી લેવા બાસુદીમા હાથ નાખવા હાથ ઉચો કર્યો – એટલે ઠાકોરજીએ તેનો હાથ પકડી લીધો- અરે ભાઇ - તે વળી મોરસ નાખી જ ક્યા છે તે પાછી લેવા પ્રયત્ન કરે છે – જે તારુ છે તે સંભાળ ને - મારામા કેમ હાથ નાખે છે જો તે મોરસ નાખી જ નથી તો પાછી શાની માગે છે ? બિચારા શેઠ - આ મારો હાથ કોણે પકડ્યો ?

આયી બાત સમજમે ?

જે તમારુ છે તે જ સંભાળો ને - જે તમારુ નથી તે પામવા શા માટે હવાતિયા મારો છો ?

ગુણવંત પરીખ

15-4-18

-: અદાનો ગગો :-

એક ખેડુત હતો - સાધન સંપન્ન – ખાધે પીધે સુખી - 50 વિઘા જમીન –ઢોર ઢોખર - મેડીબંધ મકાન - બે પુત્રો – મોટો ગગો અને નાનોબકો ગગો ઉડાઉ , ઉધ્ધત , કામચોર , અવિવેકી અને રખડેલ - ઘરનુ કે ખેતરનુ કામ કરેજ નહી - જ્યારે બકો શાંત , ઠરેલ ,વિવેકી ,ઘર અને ખેતરનુ તમામ કામ કરે પણ - બાપને તો બન્ને દિકરા સમાન –

એક દિવસ ગગાએ બાપાને કહ્યુ બાપા મને મારો ભાગ આપી દો- મારે શહેરમા જાવુ છે – મારા ભાગની 25 વિઘા જમીન આપી દો - હુ વેચીને જે મળશે તેમાથી શહેરમા જયીને ધંધો કરીશ. બાપે જમીન તો ના આપી પણ 25 વિઘા જમીનના પૈસા આપ્યા અને ગગાજી શહેર સિધાવ્યા. કુછંદે ચઢ્યા- જે ઘરમા ચા કે બીડી પણ વર્જ્ય હતા તે ઘરનો ગગો મફતના પૈસા મળ્યા હોવાથી – જીરવાયા નહી - આડેધડ ઉડાવ્યા- વર્જ્ય ભોજન - પીણા –જુગાર –મહેફીલો - ગગો ખાલી થયી ગયો - તાલી મિત્રો દુર થયા – હવે ? કોઇકે ચઢાવ્યો – ગામડે જા- બાપની પાસે જમીનનો ભાગ માગ –પૈસા આપ્યા છે તેવુ કહે તો કહેજે - તે તો તમે મને ઘરની બહાર કાઢી મુકવાના આપ્યા હતા –બાપથી કોર્ટ કચેરીના ધક્કા ખવાશે નહી અને તને ભાગ મળી જશે .

ગગો ગામડે પાછો આવ્યો - બાપ ખુશ ખુશાલ થયી ગયો - ઘરવાળીને બુમ પાડી - સાભળો છો ? ગગો આવ્યો છે - કંસારના આધણ મુકો - બકો અવાક થયી ગયો - હુ આટલા વર્ષથી તેમની સાથે રહુ છુ મારા માટે કદી માં મીઠુ કરાવ્યુ નથી અને આ ગગો –બધુ ઉડાડીને આવ્યો તેના માટે કંસારના આધણ - ? તેણે બાપને કહ્યુ - પણ બાપે જવાબ આપ્યો –બકા તુ તો મારો કામગરો દિકરો છે જ - આ ગગો બે વર્ષે ઘેર પાછો આવ્યો –જેવો છે તેવો પણ મારો જ દિકરો ને ? મે જ એને આગળી પકડી ચાલતા શિખવ્યુ ,ખોળે બેસાડી લાડ લડાવ્યા, ખભે બેસાડી જગ દેખાડ્યુ – એ જ આ ગગો - પણ ગામના માસ્તર સમજુ હતા - તેમણે કહ્યુ અદા –તમારી વાત સાચી –પણ ગગો કેમ આવ્યો છે તે તમને ખબર છે ? તેને તો તમારી મિલ્કત અને ઘરમા ભાગ જોઇયે છે - એ મળી જશે પછી પાછો ભાગી જશે - જરી સમજો – બાપે કહ્યુ - માસ્તર – આ ઘર અને મિલ્કત તેમની જ છે ને -મારે ક્યા સાથે લયી જવાની છે ? માસ્તર ગગાને સારીરીતે ઓળખતા હતા - તે શહેરમા પણ તેને કોઇ કોઇ વાર મળતા હતા - શહેરમા ગગો મા- બાપને ના સંભળાય તેવી ગાળો ભાડે - વગોવે – મારો બાપ તો ગમાર છે , લુચ્ચો છે ,મને ઘરમાથી પહેરેલે કપડે કાઢી મુક્યો છે –બકો બધુ પડાવી લેવા આગે છે અને મને હડશેલી દીધો છે -પણ માસ્તરની વાત અદાએ કાને ના ધરી - અને ગગાએ પોત પ્રકાશ્યુ – બાપા – ઘરના બે ભાગ કરો - અડધી જમીન મને આપો -બકો બધૂ વાપરે તે ના ચાલે –અદાએ કહ્યુ તમને બન્નેને આપુ પછી અમે ક્યા જયીશુ ? ગગાએ નફટાઇથી કહ્યુ તમે બકાની સાથે રહેજો – ફરીથી માસ્તર વચ્ચે પડ્યા -અદા સમજો જરી -પેલો સાધૂ યાદ કરો - કમંડળમા પાણી સાથે આવતો હતો - કમંડળમા વિછિ હતો – સાધુએ તેને બહાર કાઢવા પ્રયત્ન કર્યો - તો વિછીએ સાધુને જ ડંખ માર્યો – સાધુથી ચીસ પડાઇ ગયી -અને વિછી પાછો પાણીમાપડી ગયો -સાધુએ ફરી તેનેબહાર કાઢવા પ્રયાસકર્યો અને વિછિએ ફરી સાધુને ડંખ માર્યો - આમ એક બે વાર નહી 25 - 25 વાર બન્યુ –અને સાધુએ વિછિને બચાવવા જ પ્રયાસ કર્યો – સાધૂની પાછળ આવતા વટેમાર્ગુએ સાધુને કહ્યુ – મહારાજ આ શુ કરો છો ? સસાધુએ કહ્યુ –વત્સ - ડંખ મારવો તે વીછીની આદત છે અને કોઇને મદદ કરવી તે મારી આદત છે - અમે બન્ને આદતથી મજબુર છિયે – શુ થાય ? પણ અદા ના માન્યા- વાત વણસી – વાતનુ વતેસર થયુ મામલો કોર્ટે ચઢ્યો- જગને તમાસો મળ્યો - બન્ને તરફના મળતિયાઓને મફતના ભાવે તમાસો મળતો હોય તો શુ કામ બન્નેના કાનમા વિષ ના ભરે ?

બે બિલાડીઓ મફતના ભાવે મળેલ રોટલા માટે લડે તો લાભ કોણ ખાટે ?

કપીરાજ ........

આઇ બાત સમજમે ?

ક્યારે સમજશે આ કડવી વાત ?

ગુણવંત પરીખ.

Laghu bhagavat 89 Kalpanatit Kalikathaa

2018-09-30T05:33:00.001-07:00

-: લ ઘુ ભા ગ વ ત :-

-:ગુણવંત પરીખ:-

-: ક લ્પ ના તી ત - ક લી ક થા : -

અર્વાચીન નાભાગની એક કલ્પનાતીત કથા .

જલીલ આસાન નહી , આબાદ કરના યે ઘર કીસીકા ,

યે ઉસીકા કામ હૈ , જો ખુદ બરબાદ હોતે હૈ

નાભાગના પ્રસંગના વર્ણન અંગેની આલોચનામાં જણાવાયુ છે જ કે નાભાગ તો નાનો ભાઇ છે - પણ કળીયુગમાં તો નાના ભાઇઓ પણ મોટાને રઝળતો કરવા સુધી જયી શકે છે – અરે સગો પુત્ર પણ માબાપને ઘરની બહાર પણ હડસેલી શકે છે - નાભાગ માટે તો તેના પિતા તેની સાથે હતા અને તેમના આશિર્વાદ પણ તેની સાથે હતા પણ કળીયુગમાં તો પિતા પણ સાથે તો નહી વિરોધી ભુમીકા પણ ભજવી શકે છે - અને તેનુ જ નામ કળીયુગ .

આવી જ એક કલ્પનાતીત કહાની સામે આવેલ છે. અહીયાં નાભાગના પાત્રમા મોટોભાઇ છે. તે પિતાનો સૌથી મોટો પુત્ર છે. તેના કમનસીબે તેના જન્મ પછી અવતરેલી પુત્રી નાની ઉમરે અવસાન પામી અને તે પછી લાંબા સમય સુધી કોઇ સંતાન નહોતુ. આશરે દશેક વર્ષ બાદ સારા દિવસ જોવા મળ્યા અને એક રૂપકડો કુવર મળ્યો - અને તેના જન્મના દિવસે જ પિતાને પ્રમોશન મળે છે - પિતા ખુશ ખુશાલ છે – નવો બાળક “ નસીબદાર “ છે -અને પછી તો તેના પછી બીજા ત્રણ સતાનો કુદરતે ભેટમાં આપ્યા - બીજો એક પુત્ર અને બે પુત્રીઓ પુત્રીઓ પણ મળી.નાનુ સરખુ કુટુબ હર્યુ ભર્યુ બની ગયુ -અને તે બધાનો યશ પિતાના લાડકા પુત્રને મળ્યો - તેના આગમન પછી જ ઘર ભયુ ભાદરુ બન્યુ – પણ સમય ક્યાં કોઇની રાહ જુવે છે ? માતાપિતાની પાછલી ઉમરે નાના સંતાનો –ઉછેરની પણ એક જવાબદારી છે - પિતાની નાની નોકરી - ટુકો પગાર – પણ મોટો પુત્ર પુખ્તતાને આરે હતો - અને તેને પણ આ નાના રમકડા જેવા બાળકો ખુબ ગમતા હતા - તેનુ નાનપણનુ મનગમતુ રમકડુ છિનવાઇ ગયુ હતુ – પછી લાંબા ગાળે એક નહી ચાર ચાર રમકડાં મળ્યા- તેને મન નસીબ – કમનસીબ જેવુ કશૂ નહોતુ.- પણ આખરેતો કળીયુગ છે – માતા પિતાને કેમ સંતોષ થાય કે મોટો તેમના બીજા ચારને સંભાળશે ? કળીયુગ છે -પરણીને જતો રહેશે તો ? કળીયુગ છે ને ? પિતાની નિવૃત્તિ વયે મોટો કમાતો થયો અને તેણે તેનો પહેલો પગાર તેની માતાને આપ્યો – તેને પૈસા જોઇયે તો પણ અગાઉની માફકજ માતા પાસે જ માગતો હતો – આ ક્રમ તો જીદગીની સાંજ સુધી પણ ચાલુ જ રહ્યો – પહેલા માતા - પછી પત્ની- અને તે પછી સંતાન -પિતાની નિવૃત્તી સમયે નાનેરાઓ 10—7—4—અને 1 વર્ષના હતા અને બરાબર તે જ સમયે મોટાની વહુ ઘરમાં આવે છે – એક ડર છે – દરેકના મનમાં - નવી વહુ આ છોકરાંને સાચવશે કે પછી જુદુ ઘર માંડશે ? પિતાની આવક ઘટી ગયી છે -પણ તેવુ કશુ ના બન્યુ - વહુએ ઘર સંભાળી લીધુ – કોઇ ઉહાપોહ નહી - કોઇ ફરીયાદ નહી -અને સમયનાં વહેણ વહેવા લાગ્યા – લાડકવાયા પુત્રો - લાડકોડમાં ઉછરતા ગયા –તેમના ભાગે માતા કે પિતાની ટપલી ખાવાનો પણ વારી આવી નથી - મોટાએ તો માનો માર પણ ખાધો છે અને બાપની થપ્પડ પણ ખાધી છે - અને ઘરમાં નાનેરા વધતા ગયા – એક પુત્રી - બીજી પુત્રી - ત્રીજી પુત્રી - લોકોના મતે જાણે કે કમનસીબીઓ આવતી ગયી .પણ મોટાનુ મન તેવુ માનતુ જ નહોતુ –તેણે તો આવી વાયકાઓ સામે ત્રીજીને તો ઉચ્ચ આધ્યાત્મિક જ્ઞાન પણ આપ્યુ અને તેથીય વિશેષ તેની નાનકડી પૌત્રીને પણ એવુ જ બલ્કે તેથી વિશેષ આધ્યાત્મિક જ્ઞાન આપ્યુ હતુ - અને તે જ અરસામાં પિતા ઉપર એક ક્રીમીનલ કેસ આવી પડ્યો - સૌ હેબતાઇ ગયા - પણ મોટાએ સાથ નહોતો છોડ્યો- ઘર બહાર તેની નોકરી અને ક્રીમીનલ કેસ બધુ સંભાળી લીધુ – ભગવાનની દયા - બધુ સમુ સુતરૂ ઉતરી ગયુ - પણ મનથી ઘણા ભાગી ગયા – બાકી હતુ તેમ ચોથો જીવ પણ અવતરી ગયો - તે પણ લાડકવાયો – અતિ લાડકો - ત્રણ પુત્રીઓ પછીનો પુત્ર - પિતાશ્રીનો પહેલો પૌત્ર - લાડકોડ પ્રમાણમા ખુબ લીધા –પહેલા ચાર પણ ધીમે ધીમે બાળકમાંથી કિશોરાવસ્થાએ આવી ગયા - અને એક કમનસીબી આવી - મોટાના માથે પણ ક્રીમીનલ કેસ આવ્યા - કસોટીનો સમય હતો – એક સમય એવો આવી ગયો - જ્યારે મોટો વહેલી સવારે ચાર વાગે નીકળે અને રાત્રે દશ વાગે ઘેર આવે - ઘેર બે લાડકા કુવરોને ભાભી સાથે બનતુ નહોતુ - ફરીયાદ થાય – ના થાય - વહુની ફરીયાદ કોઇ સાંભળતુ નહોતુ તેનો પતિ પણ નહી –મોટાની હાલત સેંડવીચ જેવી હતી -પણ સહન કરતો હતો - બન્ને પક્ષમાંથી કોઇને કશુ કહેતો નહોતો – મનમાં જ મુરઝાતો રહેતો- એક બીજી કમનસીબ પળ પણ આવી -અને - વહુએ સસરાને ફરીયાદ કરી દિયેર માટે : અને કમનસીબની પરાકાષ્ઠા આવી - પિતાજીએ બે લાડકા પુત્રોને તો કશુ ના કહ્યુ પણ વહુને અભીશાપ આપ્યો - “ જો તમારા છોકરા પણ આવા પાકશે તો શુ કરશો? “ પિતાએ એટલો પણ વિચાર ના કર્યો કે આ શાપ તેમણે તેમના જ પુત્રને આપ્યો છે પણ પુત્ર મોહવશ પિતા લાડકા પુત્રોને કશુ કહેવા રાજી નહોતા-મોટાને તો આ કશુ ગંભીર લાગ્યુ જ નહોતુ – અને સમય વીતતો ગયો

ભવસાગરમાં વિશ્વાસે જ્યાં તરતી નૈયા ડુબે

કોણ પારકા , કોણ પોતિકા , માનવ ના પરખાયા

પિતાની જવાબદારી સચવાઇ ગયી હતી - તેમના ચારેય સંતાનો મોટા થયી ગયા - થાળે પણ પડી ગયા - પરણી પણ ગયા - અને સૌ સૌ અલગ અલગ ઘર વસાવીને રહેવા પણ લાગ્યા. પરણ્યા પછી 20- 20 વર્ષ બાદ મોટો પણ પહેલી વાર ઘરની બહાર નીકળ્યો –તે નીકળ્યો તે નીકળ્યો- આજસુધી તે ઘર તેનુ જ ખરીદેલ હોવા છતાય તે એ ઘરમાં પાછો ફરી શક્યો નથી -અરે તેના પિતાએ તો એકબાજુ અભીશાપ પણ આપ્યો અને બીજી બાજુ આ બન્ને લાડકવાયા પુત્રો માટે અધીકાર પણ માગી લીધા – વતનના મકાનો –નાના પુત્રને આપી દેજે - તેર્ને બે પુત્રો છે તારી પાસે તો વિશાલ મકાન છે અને એક જ પુત્ર છે - - અને સૌથી વધુ લાડકા પુત્ર માટે કહ્યુ – આપણે રહીયે છિયે તે મકાન તેની બીજી સગવડ નાથાય ત્યા સુધી તેને ત્યાં રહેવા દેજે – આ માગણી પણ સ્વીકારાયી ગયી -તારી પાસે તો ઘર છે જ – એક જ પુત્ર છે .કાલ કોણે દીઠી છે ?કોને ખબર શુ થવાનુ છે ? માથા ઉપરનો અભીશાપ પાકવાનો સમય આવ્યો - અને પેટનો જણ્યો પુત્ર વાંકો થયો - મકાન ધમાવી લીધુ - કબજો તો જમાવી લીધો- અધીકાર માટે જંગે ચડ્યો - અને આટલી વિપદા ઓછી હોય તેમ પેલા બન્ને અનુજો અને તેમના કુટુબીજનો પણ તેની તરફેણમાં ઉભા રહી ગયા .આ ત્રણેયે ભેગા મળીને મોટાને એવો કસ્યો કે તેના હોશ હવાશ ઉડી ગયા - અરે એટલી હદે - મોટો -75 + -પર જ્યારે ગંભીર માદો પડ્યો ત્યારે કેટલાકે તે ઢૉંગ ગણાવ્યો તો ક્ષમતા ધરાવતા અનુજો મોં ફેરવી ગયા - અરે એટલુ ઓછુ હોય તેમ તેવા સમયમા ખબર પુછવાની તો બાજુ પર રહી -તેને દુણવાની કોઇ તક જતી ના કરી - અને આ બનાવે - મોટાના ચાર સંતાનોને કહેવાની તક આપી –જેના માટે આટલુ કર્યુ તે આજે ક્યાં છે ? તમારાથી વિમુખ ? અને તે પણ અમારાથી વિમુખ -જો કે પુત્રીઓ સાથે રહી -પણ તેમને પણ તેમનુ ઘર હોય -પતિ , સંતાનો જવાબદારીઓ હોય –અને ખુદનો જ પુત્ર જો વિમુખ હોય તો બીજાંબે શુ કહેવાનુ ? અને આમ સમાન હેતુવાળા સૌ એ ભેગા મળીને જે ભીંસ વધારી તેનો સામનો કરવામાં જ મોટો સાવ ભાગી પડ્યો

અ રે રે રે - જેના માટે મોટાએ જીવતરના 20 20 અમુલ્ય વર્ષો વેડફ્યા તે ચાર તો ગયા પણ પોતાના ચારને પણ ખોઇ બેઠો – સૌથી લાડકો ગણાય તેવા પુત્રએ- જેને ઘર આપ્યુ –ગાડી આપી, લાડી આપી , વાડી આપી , વજીફા આપ્યા – તેણે જ જ બંડ પોકાર્યુ અને તેના સાથીદારો તરીકે મોટાના જ અનુજો અને તેના કુટુબીજનો – આનાથી વિપરીત બીજુ શુ હોઇ શકે ?

આ કોઇ સાહિત્યિક કે રાજનૈતિક પ્રસંગની તુલના કે આલોચના નથી પણ એક ધર્મગ્રંથના પ્રસંગની તુલના છે : હોઇ શકે કે આ જ વિધિનુ વિધાન હોય - અનુજો કે પુત્ર એતો માત્ર નિમિત્ત સ્વરૂપ પાત્રો પણ હોઇ શકે –તેમની સામેનો આક્રોશ વ્યાજબી ના પણ ગણાય- યાદ કરો : માતા ગાંધારીને : વાસુદેવ કૃષ્ણ મહાભારતના યુધ્ધ પછી તેમને ઔપચારિક રીતે મળવા તેમજ આશ્વાસન આપવા જ ગયેલા- પણ પુત્રપ્રેમ અને મોહવશ ભાન ભુલીને ગાંધારીએ પોતાના સો પુત્રોના મોતની જવાબદારી કૃષ્ણ ઉપર નાખી અને તે પુરતુ ના હોય તેમ તેમ તેમણે કૃષ્ણને શાપ પણ આપી દિધો : “ તમારા કુળનો પણ આવી જ રીતે આંતરવિગ્રહમાં સર્વનાશ થશે “. સૌ જાણે છે કે વાસુદેવનો કોઇ દોષ નહોતો પણ તે સ્વસ્થ રહ્યા અને શાપ પણ માથે ચઢાવ્યો – માત્ર અને માત્ર આટલુ જ કહીને કે તે પણ વિધિનુ જ વિધાન છ્રે –જો ભગવાન કૃષ્ણએ શાપ માથે ચઢાવ્યો તો આપણે કોણ વિધિના વિધાનની સામે પડનારા?

આ છે અર્વાચીન નાભાગની કલ્પનાતીત કથા

પરીક્ષીતના મુગટમાં રહીને , ફુલ્યો ફાલ્યો અને આજે વિકરાળ રૂપ ધારણ કરેલ આ છે કલીની - કલીકાળની કથા .

પાપાજી

ક્રમશ

Laghu Bhagavat 87 -- Vidhatani har

2018-09-15T04:42:00.000-07:00

-: લ ઘુ ભા ગ વ ત :-

-:ગુણવંત પરીખ:-

-: વિ ધા તા ની હા ર : -

વિધાતાના લેખ કદી મિથ્યા થાય જ નહી. પણ કહેવાય છે ને કે કોઇ નિયમ અપવાદ વગર પુર્ણ થાય જ નહી. ભગવાન પણ આમ તો વિધિના લેખ સામે લાચારી જ દર્શાવે છે. જો તમારા ભાગ્યમાં જે નથી તે પ્રાપ્ત કરવાનો પ્રયાસ ના કરશો અને કદાચ દબાણ વશ પણ મળે તો તે ભોગવી નહી શકો. પણ આનાથી પણ ઉપર છે કોઇના અંત:કરણની દુઆ : જેની સામે વિધાતાપણ ઝુકે છે.

એક શેઠ હતા – તે અને “તેમના” શેઠાણી - આ બે જ - તેમનુ કુટુબ – શેઠ એકદમ ધર્મપરાયણ હતા - એમ પણ કહેવાતુ કે શેઠને તો ભગવાન હાજરાહજુર હોય છે અને તે ઇચ્છે ત્યારે ભગવાનની સાથે સંવાદ પણ કરી શકે છે. એકવાર શેઠાણીએ શેઠને કહ્યુ કે ભગવાન તો તમારા માટે હાજરાહજુર છે તમે એકવાર તેમની પાસે માગણી કરો કે આપણને એક પુત્ર આપે -આ ઘર સુનુ સુનુ લાગે છે તેને ભર્યુભાદરુ કરી આપો. શેઠ તો જાણતા જ હતા કે તેમના નસીબમાં પુત્રસુખ નથી અને તેનાથી ઉપરવટ તે ભગવાનને કહીને તેમને દ્વીધામાં મુકવા માગતા નહોતા. પણ નારી વિવશ નર - શેઠ શેઠાણી પાસે લાચાર બની ગયા અને તેમણે ભગવાનને પ્રાર્થના કરી કે અમોને એક પુત્ર આપો - શેઠાણીની માગણી સામે હુ લાચાર છુ. ભગવાને કહ્યુ કે મે તને કહેલુ જ છે કે તારા ભાગ્યમાં પુત્ર સુખ નથી - પણ શેઠે અતિ આગ્રહ કર્યો અને કહ્યુ કે પ્રભુ આપના માટે શુ અશક્ય છે ? ભગવાને શેઠને કહ્યુ કે હજુ માની જાવ - ભાગ્યમાં જે ના હોય તે મળે તો પણ ભોગવી શકશો નહી - પણ શેઠ ના માન્યા – આખરે ભગવાને કહ્યુ ભલે તારી સતત માગણીને અનુલક્ષીને તને એક પુત્ર મળશે પણ તે લાંબુ જીવશે નહી -તેના લગ્નને દિવસે જ જ્યારે પત્નીની સાથે ગૃહપ્રવેશ કરવામાં આવશે તે જ દિવસે સર્પ દંશથી તેનુ મ્રુત્યુ થશે - તમે આ જીરવી શકશો ? શેઠે કહ્યુ હુ તો જીરવી શકીશ પણ હુ આ વાત શેઠાણીને જણાવીશ જ નહી. શેઠ વરદાન સાથે આવ્યા છે પણ વરદાનનો બોજ તેમણે એકલાએ જ ઉપાડવાનો હતો.વિધીના આ લેખની વાત તેમણે શેઠાણીને કહી નહી તેમને એમ હતુ કે ભલે શેઠાણી થોડો સમય ખુશ રહે .અને તે રોજ આ ભયાનક દિવસને યાદ કરીને છાને ખુણે આંસુ પણ સારે.

પુરા દિવસે શેઠાણીએ રૂડા રુપાળા બાળકને જન્મ આપ્યો –શેઠ અને શેઠાણીએ નગરમાં ઉત્સવ મનાવ્યો -કોઇ ઘર ભુખ્યુ ના રહે તેવી જોગવાઇ કરી - આગળ પાછળ જે હોય - જે મળે તેમનાં માંઢા મીઠા કરાવ્યા. સૌથી વધારે ખુશ શેઠાણી હતા અને સૌથી વધારે ઉદ્વીગ્ન શેઠ હતા. સમય વિતતો ગયો - પુત્રને કારણે હવે તો ઘર ભર્યુ ભાદર્યુ લાગવા માંડ્યુ હતુ – શેઠાણીના આનંદનો પાર નહોતો- લાલા વગર તેમને ચેન પડે નહી - ધીમે ધીમે કુવર મોટો થતો ગયો. ભણી ગણીને તૈયાર પણ થયી ગયો - અને યોગ્ય ઉમરનો થતા તેને માટે માગાં પણ આવવા લાગ્યાં. પણ દરેક માગા વખતે શેઠ તે માગુ નકારી કાઢતા હતા. હવે શેઠાણીથી રહેવાયુ નહી - મારે તો ઘરમાં હવે વહુ લાવવીજ છે- તમે પસંદ કરો પણ તેના હાથ પીળા કરો. વિધિના લેખ મિથ્યા થવાના જ નથી તે શેઠ એકલા જાણતા હતા અને છતાંય શેઠાણીની ઇચ્છા પાસે ઝુકી ગયા અને પુત્રનુ લગ્ન ગોઠવાઇ ગયુ.ખુબ ધામધુમથી લગ્નની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે - શેઠાણીનો ઉમંગ અને શેઠની વ્યથાનો પાર નથી- શેઠ કોઇને કહી શકતા નથી- સહી પણ શકતા નથી.

લગ્નનો દિવસ પણ આવી ગયો. રંગે ચંગે લગ્ન પણ પતી ગયા . લગ્નની ખુશાલીમાં શેઠે આખા નગરને જમાડવાનુ નોતરૂ આપેલુ છે. શેઠે યોજેલા જમણવારમા આખુ નગર ઉમટી પડ્યુ છે - જમણવારમાં ભાગ લેવા નવવધુ પણ આવી હતી અને શેઠની હવેલીના ત્રીજા મજલે બેઠી બેઠી જમણવારનો ઉત્સવ માણતી હતી. તે સમયે તેને હવેલીની પાછળની બાજુએથી કોઇના કણસવાનો અવાજ સંભળાયો. તેણે ઉભા થયીને જોયુ તો એક પ્રસુતા પિડાથી કણસતી હતી અને ભુખથી વ્યાકુળ હોય તેમ પણ લાગતુ હતુ. નવવધુએતે જોયુ અને તેનુ મન કરુણાથી ભરાઇ ગયુ - તેણે હવેલીમાં તેની પાસે પડેલ મિઠાઇના પડીકા જોયાં અને તેણે આ મિઠાઇના પડીકાં આ પ્રસુતાને પહોચાડ્યા. પછી આભારવશ પ્રસુતાએ બુમ પાડી બેનબા પાણી પણ આપો - પાણી તો હતુ પણ પહોચાડવુ કેવીરીતે ? તેણે પોતાની બે સાડીઓને ભેગી કરીને દોરડા જેવુ બનાવ્યુ અને પાણીનો લોટો ભરીને નીચે પ્રસુતાને પહોચાડ્યો. પ્રસુતા તૃપ્ત થયી અને તેના મુખેથી આશિર્વચન નીકળી ગયુ – બેનબા – તમે પણ પુત્રવતી થાવ અને અખંડ સૌભાગ્યવતી રહો . નવવધુના કાને તો આ આશિર્વચન પડ્યા નહી પણ ભગવાનના કાને પડ્યા અને હવે તેના આશીર્વાદને સાચો ઠેરવવાની જવાબદારિ ભગવાનની હતી.

વિક્ષુબ્ધ શેઠ પુજાના ઓરડામાં જતા રહ્યા અને કહેતા ગયા કે ગૃહપ્રવેશની વિધિ પુર્ણ થાય તે પછી જ મને બુમ પાડજો – ત્યાંસુધી મને બોલાવશો નહી. આમે ય ગૃહપ્રવેશ માટે શેઠાણીએ જ આરતી સાથે ઉભા રહીને નવવધુને આવકારવાની હોય –અને તેથી શેઠની તો જરૂર ના જપડે. અને શેઠાણીને તો ખબર જ નથી કે શુ થવાનુ છે. ગૃહપ્રવેશ માટે વરઘોડીયા આવી ગયા અને બારના ટકોરે જેવો પ્રવેશ કરવા જાય છે કે એક મોભ તુટે છે અને તેની નીચે એક સાપ કચડાઇને મરી જાય છે. લોકોના મુખેથી ચીસ નીકળી ગયી - અને એટલો જ હર્ષોલ્લાસ પણ વ્યાપી ગયો બુમાબુમ થયી ગયી - ભાઇ બચી ગયા , ભાઇ બચી ગયા અને આનંદાનંદ છવાઇ ગયો.શેઠને થયુ કે ચીસ તો પડી પણ લોકો કેમ આટલા ખુશ છે ? હે ભગવાન મને શક્તિ આપો હુ આ દુ:ખ સહન કરુ - અને દરવાજે દસ્તક વાગ્યા અને દરવાજો ખોલતા જ વરઘોડીયાં પગે પડ્યા –શેઠને તો સમજ ના પડી કે શુ થયુ ? તે તરત જ પાછા પુજાના ઓરડામાં ગયા અને પ્રભુને બોલાવ્યા-અરે પ્રભુ આ શુ છે ? તમે તો મને શુ કહેલુ અને આ હુ શુ જોવુ છુ ? જો આમ જ થવાનુ હતુ તો મંને કેમ આટલા સમય સુધી ટટળાયો ? પ્રભુએ કહ્યુ જો સાંભળ એકબાજુ તારી ભક્તિનુ જોર તો હતુ જ પણ તે પુરતુ નહોતુ પણ આ જ સમયે એક ગરીબ પ્રસુતાના આશિર્વાદ તમારી વહુને મળ્યા અને તે પુર્ણ કરવાની જવાબદારી પણ મારી જ હતી. તે પ્રસુતાના આશિર્વચનમાં એટલુ બળ હતુ કે વિધાતાને ઝુકવુ પડ્યુ. ભગવાને આ યશ પણ પ્રસુતાના આશિર્વચનને જ આપ્યો. આને પણ ભગવાનની લીલા કહેવાય ને ?

પાપાજી

ક્રમશ

Laghu Bhagavat 85 and 86

2018-09-11T09:51:00.000-07:00

-: લ ઘુ ભા ગ વ ત :-

-:ગુણવંત પરીખ:-

-: અં તિ મ - પ્ર યા ણ : -

શુકદેવજી કહે છે : હે રાજન : જ્યારે ભગવાન કૃષ્ણએ માતા ગાંધારીનો શાપ સાંભળ્યો ત્યારે તે સહેજ પણ વિચલીત થયા નહોતા. તેમણે સ્વસ્થતાપુર્વક આ શાપિત કથન સ્વીકારી લીધુ. અને શાપ માથા પર લીધો. ધીમે ધીમે માતા ગાંધારીને તેમની ભુલ સમજાઇ અને ગુસ્સાના આવેગ અને પુત્ર પ્રેમમાં વિહ્વળ બનીને જે શાપ આપી બેઠાં તેનો પસ્તાવો પણ થયો. તેમણે વાસુદેવની માફી પણ માગી અને કોઇ નિરાકરણ માટે પણ પ્રાર્થના કરી. પણ ભગવાન કૃષ્ણએ કોઇ વિપરીત પ્રતિભાવ ના આપ્યો. અને માતા ગાંધારીને સાંત્વન આપીને દ્વારકા જવા વિદાય થયા. તેમને લાગ્યુ કે તેમનાં મોટા ભાગનાં કાર્યો સમાપ્ત થયી ગયેલ છે . મે માનવ અવતાર લીધો છે અને માનવ અવતાર માટે પ્રકૃતિએ જે નિયમ કર્યો છે તેનુ મારે પણ પાલન કરવાનુ છે : પ્રકૃતિનો નિયમછે કે જન્મે તે જાય : જન્મનારનુ વહેલુ યા મોડુ પણ મ્રુત્યુ નિશ્ચિત છે – મ્રુત્યુ માટેનુ નિમિત્ત ગમે તે બને : પણ જન્મનારે મ્રુત્યુને તો સ્વીકારવુ જ પડે :

તેમણે સૌ પ્રથમ ઉધ્ધવજીને બોલાવ્યા અને મનની વાત કરી. પલટાયેલ વાતાવરણની વાત કરી : પર્યાવરણના તફાવતો દર્શાવ્યા અને કહ્યુ કે ચાલો આપણે સૌ પ્રભાસ તિર્થની યાત્રાએ જયીએ. સમુદ્રમાં આવતા આ તોફાનો સુચવે છે કે તે કદાચ પાગલ બનીને આપણી દ્વારકા નગરીને જ ગળી જશે,.આપણે સૌ પ્રભાસના કિનારે પહોચી જયીએ. ઉધ્ધવજીએ યાદવ પરીવારના સભ્યોને આ વાત જણાવી અને સૌ પ્રભાસ તિર્થની યાત્રાએ જવા રવાના થયા. પ્રભાસ પહોચીને ભાલકા તિર્થ પાસે સૌ વિશ્રામ કરવા બેઠા હતા. પાસે જ સમુદ્ર હતો. સૌ યાદવ કુમારો અને યાદવ વડીલો વિ. ને વાસુદેવે કહ્યુ કે આપ સૌ સ્નાનાદિ કર્મથી પરવારીને પુજા અર્ચન વિ. વિ. જેવી વિધિ પુર્ણ કરીને દાન ધર્મ પણ કરો અને હુ અહી આરામ કરૂ છુ. વાસુદેવની આજ્ઞા મુજબ સૌ સમુદ્ર કિનારે પહોચ્યા. સ્નાનાદિ કર્મથી નિવૃત્ત થયીને સૌ તાજા માજા પણ થયા. પણ વિનાશકાળે વિપરીત બુધ્ધી. આમેય આ યાદવશ્રેષ્ઠો મદીરાપાનના ખુબ શોખીન હતા. અને સૌએ છાંટો પાણી લેવાની શરુઆત કરી. અને ધીમે ધીમે મદિરાની માત્રા વધારી અને સૌ ક્યારે એકદમ છાકટા બની ગયા તેનુ કોઇને ભાન પણ ના પડ્યુ. નશામાં સૌ એકબીજાની મજાક મસ્તી કરવા લાગ્યા અને ધીમે ધીમે આ નાની મજાક ઉગ્ર કક્ષાએ પહોચી અને પરસ્પર એકબીજાની નિંદા પણ કરવા લાગ્યા અને નિંદામાંથી ક્યારે અપશબ્દો ઉપર ઉતરી આવ્યા તેનુ તેમને ભાન પણ ના રહ્યુ.

હવે ઋષીમુનીઓના શાપનો પ્રભાવ શરૂ થાય છે. દરીયા કિનારે પેલા મુશળના ટુકડાનો જે ભુકો દરીયામાં ફેકી દીધેલો તે ઘસડાઇને પ્રભાસના કિનારે આવી ગયેલો અને તેમાંથી ઘાસ ઉગી નીકળેલુ - આમ તો આ ઘાસ જ કહેવાય પણ તે જોરદાર અને તિક્ષ્ણ :ભાલા અને તલવારથી પણ વધારે ધારદાર અને ઘાતક હતુ. મદિરાની અસરમાં યાદવો ભાન ભુલી ગયા હતા , એકદમ છાકટા બની ગયા અને તેમની પાસે જે હથિયારો હતા તેનાથી એકબીજા પર વાર કરવા લાગ્યા અને ટપોટપ મરવા લાગ્યા. સમગ્ર દરિયા કિનારો લોહિયાળ બની ગયો હતો. –સમુદ્રનુ પાણી પણ યાદવોના લોહીથી લાલ રંગનુ બની ગયુ હતુ. જ્યારે આ દુર્બુધ્ધી યાદવોના હથીયાર પણ સાફ થયી ગયા ત્યારે તેમણે દરીયા કિનારે ઉગેલુ પેલુ ઘાસ ઉખાડવા માંડ્યુ જેના ઉપર યાદવોના મોતની માતા બેઠેલી હતી. યાદવો આ ઘાસને પોતાનુ હથિયાર બનાવીને એકબીજા પર પ્રહાર કરવા લાગ્યા અને રડ્યાખડ્યા બાકી રહેલા યાદવો પણ પરસ્પરના આંતર-વિગ્રહમાં ખતમ થયી ગયા. બલરામજી જોતા રહ્યા અને જ્યારે તેમણે જાણ્યુ કે હવે કોઇ યાદવ નથી બચ્યો ત્યારે તેમણે પણ દરીયા કિનારે સમાધિ લગાવી અને સ્વપ્રયત્ને અને સ્વેચ્છાએ સ્વધામ ગયા.

બસ , બાકી રહી ગયા એક: માત્ર એક :દ્વારકાધીશ: વાસુદેવ : કૃષ્ણ : તેઓ આ સમયે એક વૃક્ષની છાયામાં પગ ઉપર પગ ચઢાવીને બેઠા હતા. તેમણે જાણ્યુ કે બધા યાદવો ખતમ થયી ગયા છે અને દાઉજી પણ સ્વધામ પોતાની જગાએ પહોચી ગયા છે ત્યારે તેમણે દારુકને બોલાવ્યો દારુક રથ સાથે આવ્યો અને પ્રણામ કરીને ઉભો રહ્યો :યે જ ક્ષણે રથ પણ અદ્રષ્ય થયી ગયો. વાસુદેવ પાસે જે આયુધો હતા તે પણ અદ્રષ્ય થયી ગયાં હવે રહ્યામાત્ર વાસુદેવ - માત્ર એક જીવાત્મા – શરીર ધરાવતો આત્મા- માતા ગાંધારીનો શાપ પણ પુર્ણતાને આરે આવી ગયો હતો =રૂષ્ઠ ઋષીઓનો શાપ પણ પુર્ણતાને આરે હતો - સમસ્ત યાદવ કુળનો વિનાશ થયી ગયો હતો એક માત્ર યાદવ કુળ શિરોમણી કૃષ્ણ જ હવે બાકી હતા. ત્તેમણ્રે દારુકને જણાવ્યુ કે હવે તમે દ્વારકા જાવ અને નગર ખાલી કરાવો- સૌને હસ્તિનાપુર મોકલી આપો - અર્જુનને જણાવજો કે તે તેમને સુરક્ષિત તેમની સાથે લેતો જાય. આપ સૌ દ્વારકા ખાલીકરશો તે પછી સમુદ્ર દ્વારકા નગરીને ગળી જશે. હવે અમારા બન્ને ભાઇઅઓની ગેરહાજરીમાં ત્યાં શુન્યાવકાશ સર્જાશે. આટલી શિખ અને સુચન આપીને વાસુદેવે દારુકને વિદાય કર્યો. દારુકના ગયા પછી તે ફરી પાછા વૃક્ષના થડ નીચે પગ ઉપર પગ ચઢાવીને બેસી ગયા. આ સમયે જરા નામનો એક પારધી પસાર થતો હતો તેણે દુરથી જોયુ તો તેને એમ લાગ્યુ કે કોઇ હરણ ,લપાઇને વૃક્ષની નીચે બેસી ગયુ છે- તેણે ત્વરાથી એક તીર કાઢ્યુ અને તે કાલ્પનીક હરણ તરફ છોડ્યુ - આ તીરના ફણામાં તે જ ટુકડો હતો જે તેને માછલીના પેટમાંથી મળેલો - અને માછલીના પેટમાંજે ટુકડો હતો તે તે જ બચેલો ટુકડો હતો - જે યાદવકુમારોએ દરીયામાં ફેકી દીધેલો શાપિત મુશળનો ટુકડો હતો – બસ આ જ મુશળના પ્રતાપે યાદવકુલના અંતિમ યાદવનુ પણ મ્રુત્યુ નિર્ધાર્યુ છે. માનવ સહજ પીડાથી પિડાઇને કૃષ્ણએ પણ ચીસ પાડી અને પારધી ગભરાયો -ક્યાક ખોટુ થયુ લાગે છે અને તે દોડતો દોડતો આવ્યો અને ત્યાં જે દ્રષ્ય જોયુ તેનાથી તેના તો હોશ જ ઉડી ગયા – અરે બાપ રે –આ મારાથી શુ થયી ગયુ ? ભગવાન વાસુદેવને જ મે તીર માર્યુ? હવે હુ ક્યાં જયીશ ? વાસુદેવે તેને કહ્યુ કે ચિંતા ના કરીશ-તને લેવા માટે તો સ્વર્ગમાંથી વિમાન આવશે અને તે નીકળી પણ ચુક્યુ છે -આપણે બન્ને એ હવે આલોક છોડી દેવાનો છે. - હે પારધી - તે મારો કોઇ અપરાધ નથી કર્યો પણ વિધિના વિધાનને પરીપુર્ણ કરેલ છે માટે શોક ના કરીશ અને સ્વર્ગે સિધાવા માટે સજ્જ થયી જા. અને એટલામાં તો ઘરઘરાટી બોલાવતુ સ્વર્ગનુ વિમાન આવી ગયુ – આકાશ દેવ મંડલથી ભરાઇ ગયુ - ચારે બાજુ શરણાઇઓના સુર રેલાવા લાગ્યા ચારે બાજુથી ફુલોનો વરસાદ વરસવા લાગ્યો અને પળ બે પળમાં તો વાસુદેવ વૈકુઠધામ પહોચી ગયા જ્યા લક્ષ્મીજી તેમના સ્વાગત માટે ઉભાં જ હતા.

ધરતી એકવાર ફરી નિરાધાર થયી ગયી અને પાપાત્માઓએ વિજય ઉત્સવ ઉજવ્યો.

કલીનો પ્રભાવ ચાલુ થયી ગયો - હવે સામ્રાજ્ય મારુ છે.- પાપાત્માઓએ તેનો કબજો જમાવવાની શરુઆત કરી દીધી.

પાપાજી

ક્રમશ:

-: લ ઘુ ભા ગ વ ત :-

-:ગુણવંત પરીખ:-

-: પ રી ક્ષિ ત નો - મો ક્ષ : -

શુકદેવજીની કથાનો આજે છેલ્લો દિવસ છે. પરીક્ષીતની જીદગીનો પણ આજે છેલ્લો દિવસ છે. આ મહાજ્ઞાની વિરક્ત રાજા એટલા નસીબદાર હતા કે તે તેમનુ મ્રૃત્યુ ક્યારે છે તે અગાઉથી જાણતા હતા. ઋષીપુત્રના શાપની અવધિ આજે પુરી થાય છે. પણ રાજાના દિલમાં કે મનમાં પણ ક્યાંય કોઇ ઉચાટ દેખાતો નથી. તે સર્વ પ્રકારે મ્રૃત્યુને વધાવવા માટે સજ્જ છે. શુકદેવજીએ પોતાના અંતિમ સંભાષણમાં જણાવ્યુ કે હે રાજન : મે આપને આ સાત દિવસ દરમિયાન ઇશ્વરની માયા અને લીલાઓનુ વર્ણન કર્યુ છે. સામાન્ય રીતે દરેકને પોતાનો જીવ ખુબ જ વહાલો હોય છે અને તે બચાવવા માટે તે તનતોડ મહેનત કરે છે પણ મ્રૃત્યુને એક પળ પણ ઠેલી શકાતુ નથી. આપ તો ખરેખર નિ:સ્પ્રૃહી છો. આપે વિરક્ત પદ પ્રાપ્ત કરી લીધુ છે. હવે આપ મને રજા આપો. પરીક્ષિત કહે છે : હે મહારાજ શુકદેવજી : આપે તો મને જીવનનુ શ્રેષ્ઠ જ્ઞાન પ્રદાન કર્યુ છે જે પ્રાપ્ત કરવુ સૌને માટે દુર્લભ છે તે જ્ઞાન મને આપે સામે ચાલીને આવીને પ્રદાન કર્યુ છે. હુ તે માટે આપનો સદાનો ઋણી રહીશ. અને પછી તેમણે ભાવપુર્વક શુકદેવજીની પુજા અર્ચના કરી : સાથે સાથે કથા- સભામાં ઉપસ્થિત તમામ ઋષી મુનીઓની પણ પુજા કરી અને સૌના આશિર્વાદ મેળવ્યા.શુકદેવજીની સભામાં ઉપસ્થિત તમામ બ્રાહ્મણોની પણ તેમણે પુજા અર્ચના કરી અને તે સૌને યથાયોગ્ય દક્ષિણાથી તૃપ્ત કર્યા. કથા શ્રવણ દરમિયાન તેમનો પુત્ર જનમેજય ચોવીસ કલાક તેમની તહેનાતમાં રહ્યો હતો. તેણે કથાના સ્થળને જડબેસલાક ચારે બાજુથી સુરક્ષિત કરી રાખેલુ હતુ કે જેથી કોઇ અજાણ્યુ અંદર ઘુસી જાય નહી. ચારે દિશામાં ગારુડીઓ ગોઠવી દીધા હતા કે જેથી કોઇ નાનો સરખો સાપ પણ પ્રવેશ ના પામી શકે.છેલ્લા દિવસે તો તેણે પહેરો એકદમ મજબુત બનાવી દિધો હતો.. પરીક્ષિતની આજુબાજુ લોખંડી સુરક્ષા ક્વચ ગોઠવાયેલ હતુ અને તે પોતે જ આજે તો ચકાસણી કરતો હતો.નિર્ધારીત સમયે તક્ષક આવી તો ગયો. તે પણ માયાવી તો હતો જ તમામ પ્રકારના વેષ પરિવર્તન અને પરીધાનથી તે માહીતગાર હતો પણ પળ બે પળ માટે તો તે પણ ગુચવાયો પણ ઋષીવર શ્રુંગી તેની વહારે આવ્યા. એક ચોકિદાર ફળોની ટોપલી સાથે મંડપમાં જવા રાહ જોતો ઉભો હતો. તક્ષક એક નાના કીડાના સ્વરુપે તે ટોપલીના ફળમાં ઘુસી ગયો. અને સિફતથી પરીક્ષિતની સમીપ પહોચી ગયો અને કોઇ સમજે , વિચારે તે પહેલા તો તેણે મહારાજ પરીક્ષિતને ડંખ મારી જ દિધો – અને તક્ષકના દશવાથી મહારાજ પરીક્ષીતનો જીવ બ્રહ્મમાં વિલીન થયી ગયો અને મહારાજનુ નિર્જીવ શરીર જ મંડપમાં રહ્યુ અને કોઇને પણ અણસાર આવે તે પહેલાં તો તે સડસડાટ ભાગી ગયો. જનમેજય ગુસ્સાથી લાલ પીળો થયી ગયો કે અરે આટલી જડબેસલાક વ્યવસ્થા છતાં આ તક્ષક કેવીરીતે ઘુસી ગયો ? પણ તક્ષક ઘુસ્યો તે હકીકત છે , રાજાને ડંખ્યો તે પણ હકીકત છે અને તે ભાગી ગયો તે પણ હકીકત છે - કોઇ તેનુ કશુના બગાડી શક્યા. જનમેજય અવાચક બની ગયો. કથામાં હાજર એવા વિદ્વાનબ્રાહ્મણો અને ઋષીમુનીઓએ તેને ખુબ શાતા આપી પણ જનમેજયનો ક્રોધ શાંતથતો નહોતો. તેણે વિદ્વાન અને પ્રતિભાવંત બ્રાહ્મણો અને ઋષીમુનીઓની સલાહથી એક સર્પ યજ્ઞનુ આયોજન કર્યુ. તેના આયજ્ઞમાં ચારે દિશામાંથી અનેક સર્પો ઉડીને આવવા લાગ્યા અને અગ્નીમા સમાઇ જવા લાગ્યા પણ હજુ સુધી મુખ્ય દુશ્મન તેવો તક્ષક આવ્યો નહોતો.તક્ષક આ યજ્ઞથી ગભરાઇ ગયો હતો અને તે ઇંદ્રના શરણે જતો રહ્યો. ઇંદ્રએ પણ તેને રક્ષણ આપ્યુ. આથી જનમેજય અધિક ગુસ્સે થયો : ગુરુજનૂની સલાહ લીધી અને તેઓએ ઇંદ્ર્દેવ સહીત તક્ષકનૂ આવાહન કર્યુ – હવે ગભરાવાનો વારો ઇંદ્રનો હતો. આ તો બ્રાહ્મણોના તપનો પ્રભાવ હતો. આ આહ્વાહન કદી નિરર્થક થાય જ નહી અને ઇન્દ્રને તક્ષક સમેત યજ્ઞની વેદી સમક્ષ આવવુ જ પડે.આમાંથી કોણ બચાવે ? તેણે પણ તેના ગુરુદેવ બૃહસ્પતીજીનુ શરણ લીધુ. મુનીવર બૃહસ્પતિજી મધ્યસ્થી થયા અને તે પોતે તેમના શિષ્ય તેવા શરણાગતી દેવરાજ ઇંદ્ર અને તક્ષક સમેત જનમેજયના સર્પ યજ્ઞની વેદી પાસે આવી ગયા. દેવગુરૂને જોઇનેતમામ ઋષી મુનીઓ અને રાજા જનમેજય પણ ઉભા થયી ગયા અને તેમનુ અભિવાદન અને પુજન અર્ચન સાથે સ્વાગત ક્ર્યુ.. સામાન્ય પ્રારંભિક આવકાર વિધિ પતી ગયા બાદ દેવગુરૂએ જનમેજયને જણાવ્યુ કે હે રાજન : આપ હવે શાંત થાવ.આપ અત્યંત ગુસ્સામાં છો -પિતૃપ્રેમથી આપ વ્યથિત બની ગયા છો તે સત્ય હુ સ્વીકારૂ છુ. પણ હવે મનમાંથી આ ઉદ્વેગ દુર કરો. વિધિના વિધાનને દુર કરી શકાતુ નથી. તક્ષક પણ અમૃતપાનનો અધીકારી તેવો અવધ્ય છે માટે કૃપા કરીને આપ આ યજ્ઞ હવે અહી જ અટકાવી દો અને તક્ષકને જીવતદાન આપો . દેવરાજ ઇંદ્રએ તો માત્ર શરણાગત ધર્મ નિભાવ્યો છે તેઓ કોઇ પણ પ્રકારના દોષિત નથી કે કોઇ સજાને પાત્ર પણ નથી કે આપના ગુસ્સાને પાત્ર પણ તે નથી માટે હવે આ યજ્ઞની પુર્ણાહુતી કરીને સૌને તૃપ્ત કરો. મહારાજ જનમેજયે દેવગુરૂ બૃહસ્પતિજીની વાત સ્વીકારી અને યજ્ઞના યજમાન તરીકે સૌ બ્રાહ્મણો અને ઋષીમુનિઓને આ સર્પયજ્ઞ બંધ કરવા પ્રાર્થના કરી. લોકહિતને નજરમાં રાખીને સૌ બ્રાહ્મણો અને ઋષીમુનીઓએ રાજાની પ્રાર્થના સ્વીકારી અને મહા વિનાશકારી તેવો સર્પ યજ્ઞ બંધ કર્યો. તક્ષક્ને પણ મુક્તિ મળી . ત્યારબાદ દેવગુરૂ બૃહસ્પતિજીએ રાજા જનમેજયને પણ બે વેણ શિખામણ સ્વરુપ કહ્યાં : હે રાજા આ જે પણ કયી બની ગયુ તે માત્ર વિધિનુ જ વિધાન હતુ : તેમાં ના તો તક્ષકનો કોઇ ફાળો છે કે ના તો તેનો કોઇ દોષ . પરીક્ષિતને મળેલો શાપ તે તેમના કર્મ સ્વરુપ તેના પરીણામ સ્વરુપ જ હતોઅને તેમાં ય વિધિનુ વિધાન જ અગત્યનોભાગ ભજવે છે. હવે તેમના ગયા પછી કલીનુ સામ્રાજ્ય આપૃથ્વી ઉપર કબજો ધરાવતુ જશે. આપના પિતાજીએ જ તેને રહેવાની જગા ફાળવી આપેલ છે અને તેવી અનર્થકારી જગાઓનો નાશ તે કરી શક્યા નથી જેથી કલીને છુટ્ટો દોર મળતો જાય છે. આપ પણ તેને કાબુમાંતો રાખી શકશો જ નહી અને તે પણ વિધિનુ જ વિધાન છે માટે આપ પણ આપના પિતાજીની માફકજ વિરક્ત રહીનેપ્રજાની સેવા કરો.આટલો બોધ આપીનેદેવગુરૂ બૃહસ્પતિજી અને ઇંદ્ર દેવલોકમાં જવા રવાના તયા અને તક્ષક પણ તેના યથા સ્થાને જતો રહ્યો.

પાપાજી

ક્રમશ :

Laghu Bhagavat 81 to 84 Four Chapters

2018-09-11T09:28:00.000-07:00

-: લ ઘુ ભા ગ વ ત :-

-:ગુણવંત પરીખ:-

-: મા ર ક ણ્ડે ય જી : -

શુકદેવજી કહે છે : સાંભળો રાજન : ભગવાનની માયા કહો તો માયા અને લીલા કહો તો લીલા ; તે દ્ર્ષ્ટીગોચર કરતુ એક વધુ ઉદાહરણ : મે આપને સુદામાએ જોયેલી લીલાની વાત કહેલી : ન્દીમાં દુબકી મારીને બહાર નીકળેલા સુદામાજીએ વઋષો સુધી રાજા બનીને આજ્ય અર્યુ , રાજ વહિવટ સંભાળ્યો , રાણિઓ, રાજકુમારો , મંત્રીઓ અને રાજ્યનાસલાહકારોની વચ્ચે દશ દ્દશ વર્ષ વ્યસ્ત રહ્યા ; અને નદીમાંથીડુબકી મારીને બહાર નીકળે છે ત્યારે તો હતા ગોમતીને કિનારે - એ જ કૃષ્ણની સાથે -હસતાં હસતાં કાનાએ કહ્યુ જોઇ લીધીને મારી માયા સુદામા ??બિચારો સુદામો અવાચક્ક બની ગયો . આજે બીજો એવો પ્રસંગ સાંભળો :

મૃકણ્ડ ઋષીના પુત્ર તે મારકણ્ડેયજી : ભૃગુ વંશ શિરોમણી : કહેવાયા છે કે મારકણ્ડેયજીએ ઘણુ લાંબુ આયુષ્ય ભોગવેલુ. તેઓ બાળપનથી જ ધર્મપરાયણ હતા- જપ તપ , સ્નાન- સંધ્યા , પુજા- પાઠ વિ.વિ. દૈનિક ક્રમ તે યોગ્યરીતે પાળતા હતા. તેઓ નિરાભિમાની , નિરહંકારી , નિર્વિકારી, અપરિગ્રહી , સત્યવક્તા , અને ભગવાનના ભક્ત હતા.તેઓ ભિક્ષાલાવતા હતા તે ગૂરૂજીને સમર્પિત કરી દેતા અને ગૂરૂજી જો અને જેવુ અને જેતલુ આપે તેટલુ જ ગ્રહણ કરતા હતા અન્યથા ભુખ્યા પણ રહેતા હતા પણ કદી ના તો કોઇ કચવાટ કે ના ફરીયાદનો એક શબ્દ :નિજાનંદે મસ્ત જ હોય. તેમનુ તપ પણ ઉગ્ર રહેતુ. તેમના તપથી ઇંદ્રને ડર લાગવા માંડ્યો હતો અને તેણે તેમનાતપનો ભંગ કરાવવા માટે અપ્સરાઓ , કામદેવ , ગંધર્વો , યક્ષો , મલયાનિલ પવન વિ.વિ. ને મોકલીને તમામ પ્રયાસો કરેલા. જ્યાં ઋષી તપ કરતા હતા ત્યાં અપ્સરાઓએ નૃત્ય કરવા માંડ્યા , કામદેવે પુષ્પધંવા પણ છોડ્યુ , નાચ ગાનને તેના મધુર અવાજો ચારે દિશામાંથી આવવા લાગ્યા, પણ જેવી મારકણ્ડેયજીની આંખ ખુલે કે સૌ તિવ્ર દાહ અનુભવતા હતા અને બળ્યા , બળ્યા ની બુમો પાડતા ભાગી જતા હતા. આમ ઇંદ્રનો હાથ હેઠો પડ્યો. ક્યાં અગ્નીસમાન દાહક અને તિવ્ર કાંતિ ધરાવતુ ઋષીનુ મુખારવિંદ અને ક્યાં આ પામર ખલનાયકો ? આખરે ઇંદ્ર થાક્યો. મારકણ્ડેયજીની તપસ્યા , સ્વાધ્યાય , ધ્યાન અને સમાધિથી તૃપ્ત થયેલા ભગવાન તેમની સમક્ષ નર અને નારાયણ ઋષી સ્વરુપે પધારે છે. તેમને પધારેલાજોઇને મારકણ્ડેયજી પુલકીત બની જાય છે. અરે શાન ભાન પન ભુલી જાય છે કે મારે કેવીરીતે સ્વાગત કરવુ – તેઓ અત્યંત ભાવવિભોર બની જાય છે અને જમીનપર લેટી જયીને નર અને નારાયણને સાષ્ટાંગ દંડવત પ્રણામ કરે છે ત્યારબાદ વિધિવત પુજન અને અર્ચન કરે છે અને તેમની સામે માથુ નમાવિન ઉભા રહે છે અને જણાવે છે કે પ્રભુ હુ આએ કૃતાર્થ થયો. આપના દર્શનથી મારો રહ્યો સહ્યો તમામ મોહ પણ આપમેળે નષ્ટ પામ્યો છે- આપના પરમાનંદ સ્વરૂપની પ્પ્રાપ્તિએ મને અનેરો આનંદઆપ્યો છે હુ આપનો ખુબ ખુબ ઋણી છુ. આથી નર અને નારાયણે તેમનેકહ્યુ કે હે મુનીરાજ આપ અમારી પાસે કોઇ પન માગણી કરો : આપ જે માગશો તે આપને મળશે : મારકણ્ડેયજીએ કહ્યુ કે હે પ્રભુ : મને તો આપના દર્શન થયા તે જ સૌથી મોટી સિધ્ધી છે - મારે બીજુ કશુ નથી જોઇતુ, પણ નર અને નારાયણે તેમની નિ;સ્પૃહતા જોઇને વધારે આગ્રહ કર્યો કે એવુ નહી :અમે પણ ખ્હુબ પ્રસન્ન છિયે : આપ જે ઇચ્છામાં આવે તે માગો. ;પ્રભુની ઇચ્છાને આગ્રહ પાસે વિવશ બનીને તેમણે કહ્યુ કે પ્રભુ જો આપ ખરેખર ખુશ હો તો મને આપની માયાના દર્શન કરવા છે - તે એકવાર કરાવો : બન્ને દેવો એકબીજાની સામે જોઇને મંદ મંદ હસ્યા અને “ તથાસ્તુ “ કહીને વિદાય થયા .

દેવોના અંતર્ધ્યાન થયા પછી મુની રોજ વિચારે કે આ શુ હશે માયા , કેવી હશેપ્રભુની માયા – આમ વિચારતા વિચારતા રોજ આશ્રમે તેઓ સવાર સાંજ પ્રભુની આરાધના કરે છે. એક દિવસ તેઓ સવારે સ્નાનાદિ કર્મ માટે નદી કિનારે ગયા અને હજુ તો સ્નાનાદિ કર્મથી પરવારે તે પહેલાં તો એક જોરદાર આંધી આવી - આકાશ કાળાડિબાંગ વાદળોથી ઘેરાઇ ગયુ અને મુની સમજે વિચારે તે પહેલાં તો એકદમમુશલધાર વરસાદ પન શરુ થયી ગયો – મિનીને ભાન ના પડ્યુ કે આ કમોસમે આવો અને આતલો જોરદાર આંધી સાથે વરસાદ કેવીરીતે આવ્યો? પન હજુ પન કયી વિચારે તે પહેલા6 તો નદીમાં ભયાનક પુર આવ્યુઅને મિની તણાવા લાગ્યા- એમ લાગ્યુ જાણે કે જલપ્રલય આવ્યો. – પળ બે પળમા6 તો ચારે બાજુ પાણી જ પાણી – સમગ્ર વિસ્તાર જળબંબાકાર - જળચર સ્થળચર - તમામ જીવ સૃષ્ટી પાણીમાંતણાવા લાગીઅને જીવ બચાવવા માટે તરફડીયા મારવા લાગી -મોટા મગરમચ્છ જેવા જલચર જીવોનેમાટે મોટો ખોરાક આવી ગયો અને મુની પન તેમનો જ કોળિઓ બની જાય તેવુ લાગ્યુ પણ મુની બચી તો ગયા અને મોટો મગર મચ્છ કોઇઉ મોટા શિકાર માટે ભાગી ગયો અને મુનીને છોડી દિધા. ભયાનક જળ પ્રવાહમાં મુની આમતેમ અફળાવા લાગ્યા - કોઇ દિશા સુઝતી નથી –ક્યા6 જવુ - કેવીરીતે જવુ - શુ કરવુ ? કેવીરીતે બચવુ ? મુની તો બધુ ભુલી ગયા - તપ – ધ્યાન સંધ્યા અને પુજા અર્ચના તો યાદ જ કેવીરીતે આવે ? ભગવાન ભુલાઇ ગયા - જીવ કેમ કરીને બચાવવો તે જ એક કર્મ યાદ હતુ – પન જ્યારે કોઇ કારી હાથ ના લાગી ત્યારે અચાનક જ પુર્વના સંસ્કાર જાગી ઉઠ્યા - અને મુનીએ પ્રાર્થના કરી -હે દેવ - હુ આ શુ જોઇ રહ્યો છુ ?હુ શરણાગત છુ - આપ મારી રક્ષા કરો - હે દીનાનાથ- આપ જ એક મારા છો અને આપ જ મને આ વિપત્તિમાંથી બચાવીશકશો- હુ આપનો છુ અને આપને શરણે છુ - મને બચાવો – મુનીની સાચા દિલની પ્રાર્થના જેવી પતી કે તરત જ બધુ તોફાન અદ્રશ્ય થયી ગયુ - અને મુની તો નદીના જલમાં સ્નાન સંધ્યા કરવા ઉભા હતા તેવા જ ઉભેલા દેખાયા - ના કોઇ વરસાદ , ના તોફાન , ના જળપ્રલય , ના કોઇ જળચર પ્રાણીનો ભય - બધુ જ સૌમ્ય અને દૈનિક ક્રમ જેવુ જ દેખાયુ – પાસે જ પોતાનો આશ્રમ પન જેમનો તેમ હતો વરસાદની કોઇ અસર નહોતી - તો પછી આ બધુ મે શુ જોયુ ? ભગવાન નર અને નારાયણે સ્વપ્નમાં આવીને કહ્યુ કે મુનીરાજ આપે મારી પાસે વરદાન માગ્યુ હતુ યાદ છે ને ? માયા બતાવો - આ છે મારી માયા જેનાં તમે દર્શન કર્યાં

પાપાજી

ક્રમશ

-: લ ઘુ ભા ગ વ ત :-

-:ગુણવંત પરીખ:-

-: આ ગ મ ના એ ધા ણ : -

શુકદેવજી કહે છે : હે રાજન :આવી પડનાર વિપત્તિઓ તેના આગમન પહેલાં જ તેના આગમનનો અહેસાસ કરાવે છે. દ્વાપર યુગનો આ છેલ્લો તબક્કો છે અને કલીએ પ્રવેશ તો મેળવી જ લીધો છે અને તેના જાણે અજાણે પણ આપ જ તેના પ્રથમ આશ્રયદાતા છો. તેના પ્રભાવનુ આ સૌથી પહેલુ પ્રભાવક પરીણામ આવશે જ્યારે આપ આ પૃથ્વી પર નહી રહ્યા હો. ધીમે ધિમે તેનો પ્રભાવ હવે વધતો જવાનો છે. અને હવે પછીની પ્રજાને તેનો ખ્યાલ આવે તે માટે તેના લક્ષણો પણ વિસ્તારથી નહી તો ટુકાણમાં પણ જણાવુ છુ.

આજ સુધી પૃથ્વીએ ત્રણ યુગ જોયા છે : સત-યુગ , ત્રેતા યુગ અને આ ચાલુ દ્વાપર –યુગ. સત-યુગ માં જીવન લાંબા હતાં. લોભ લાલસાનુ પ્રમાણ ઓછુ હતુ. સંતોષનુ પ્રમાણ મોટુ હતુ. સિધ્ધિ માટે મંત્રોચ્ચાર અને યજ્ઞ યાગ કરવામાં આવતા હતા.. આમ આ યુગમાં “મંત્ર “નુ મહત્વ હતુ. ત્યાર પછીના ત્રેતા યુગમા એક ચરણ કપાઇ ગયુ અનિષ્ઠોનુ જોર વધવા લાગ્યુ . પણ ધર્મ સંપુર્ણપણે વિસરાયો નહોતો. રાજા મહારાજાઓનુ વજન વધારે હતુ અને તેમના “તંત્ર “ દ્વારા વહીવટ અને પ્રજાના જાન માલની રક્ષા થતી હતી. હજુ પણ ધીમે ધીમે લોભ લાલસા અને તેના જેવાં જ અનિષ્ઠોની સંખ્યા દિવસે દિવસે વધતી જતી હતી અને પોતાની ઇચ્છાઓની પ્રાપ્તી અને પુર્ણતા માટે અનેક પ્રકારની ગોઠવણો થવા લાગી. અસ્ત્ર શસ્ત્ર તો અગાઉના યુગમાં પણ હતાં જ પણ આ યુગમાં તો યુધ્ધ એ એક વિજ્ઞાન બની ગયુ હતુ અને આમ દ્વાપર યુગમાં તો જાણે “યંત્ર “યુગ ચાલુ થયો હોય તેમ ક્ષત્રિયોએ બીજારોપણ કરેલ યુધ્ધની પ્રક્રિયાઓએ પણ વૈજ્ઞાનીક રૂપ ધારણ કર્યુ અને આ યુગના મહાન કહી શકાય તેવા કુરૂક્ષેત્રના યુધ્ધમાં તે તમામ વૈજ્ઞાનિક સાધનો અને યંત્રોનો ઉપયોગ થયો હતો. પણ હવે આવનારો અને પ્રવેશ પણ જેણે મેળવી લીધેલ છે તે કળીયુગમાં તો એક નવુ હથિયાર જોરમાં આવવાનુ છે – જીવાત્માઓ પોતાની રીધ્ધી સિધ્ધી માટે કોઇપણ પ્રકારનાંષડ -યંત્રો રચશે. આવા ષડ- યંત્ર અને કાવત્રાં અને કાવા દાવા તે તેમની જીદગીનો એક અહમ ભાગ બની જશે. ધીમે ધીમે ધર્મનુ મહત્વ ઘટતુ જતુ હતુ તે સાચુ પણ આ યુગમાં તો ધર્મ એ એક માત્ર દંભ હશે. નવી નવાઇની વાત તો એ હશે કે આ યુગમાં યાત્રાઓ માટે ગંગા સ્નાન કે યમુના સ્નાન ને બદલે ખાબોચિયા સ્નાનને લોકો પસંદ કરતા હશે. માતા- પિતાને પણ દેવ જેવા ગણવાને બદલે કોઇ ભારરૂપ “ નકામો સામાન “ ઘરમાં પડ્યો હોય તેવા ગણવામાં આવશે – તેમની સેવા તો બાજુ પર રહી તેમને કદાચ તેમના જ ઘરમાંથી પણ કાઢી મુકવામાં ના આવે તો નવાઇ નહી – સત-યુગની શરૂઆતમાં જીવાત્માનુ જે આયુષ્ય હતુ તેની સરખામણીમાં વિધાતાએ જ્યારે દરેક યુગ આયુષ્ય રેખા નક્કી કરી ત્યારે આ યુગ માટે આ રેખા દરેક જીવાત્મા માટે માત્ર 40 જ વર્ષ નક્કી કરેલી પણ ગાય ,ઘોડા , અને ગધેડા જેવા ચોપગા પ્રાણીઓએ પોતાની આયુષ્ય રેખા ઘટાડવા માટે પ્રાર્થના કરી અને વિધાતાએ તેમની માગણી સ્વીકારી પણ આ યુગના માનવીએ પણ વિપરીત માગણી કરી કે તેમના દરેકના ભાગનુ આયુષ્ય મને આપો અને તેની એ માગણીપણ વિધાતાએ માન્ય રાખી પણ અકાળે અવસાન નહી થાય તેવો જે નિયમ અગાઉના યુગમાં હતો તેનો લાભ નહી મળે અને તે રીતે તેને અન્યના 20—20 વર્ષ ઉમેરીને તેને 100 વર્ષનુ આયુષ્ય આપ્યુ. આ યુગમા વર્ણાશ્રમનુ ધોરણ બદલાઇ જશે. શુદ્રો રાજ્ય કરશે અને બ્રાહ્મણો ભિક્ષુક અને તે પણ માન વિનાના ભિખારી જેવા ભિક્ષુકની હાલાતમાં આવી જશે. વૈશ્યો પણ રાજવહીવટ કબજે કરવા માટે હોડ બકશે - ક્ષત્રિયો વૈશ્યો અને શુદ્રોના કબજામાંરહેશે. ખાન -પાન અને ખોરાકની મર્યાદા જળવાશે નહી – અખાદ્ય ખોરાકની બોલબાલા હશે – અને ખાનગીમાં તો આવા અખાદ્ય અને વર્જ્ય ગણાતા ખોરાકની હાટડીઓ ચાલતી હશે - અને જ્યાં આવો ખોરાક હોય ત્યાં અપેય પીણાંપણ મળવા જ લાગે અને મહારાજ આપે જ આ પ્રકારનાં સ્થાનોમાં કલીને રહેવાની જગા આપેલી છે -કલી આવા સ્થાનોનો વિકાસ કરે જ અને કરશે –એટલુ હજુ ઠીક વર્તાય છે કે આ કાળમાં પણ ધર્મ –ભલે દંભ તો દંભ –પણ મંદીર અને દેવસ્થાન તરીકે ઉભો તો રહેશે જ. જો કે આ સ્થાનો પણ વ્યવસાઇક સ્થાનો તો બની જ જશે - દેવ દર્શન એ જાહેર અધીકારનહી પણ ખરીદવો પડે તેવો બજારૂ માલ થયી જશે. અગાઉના યુગોમાં જેને ષડરીપુ કહેલા તે આ યુગમાં મોભાવાલાને મળશે અને તે તેમનુ એક આભુષણ મનાશે. લોભ , લાલચ ,મોહ , માયા,મદ મત્સર આ તો માનવીના આવશયક અને અબિન્ન અંગો હશે જે માનવીનો મોભો વધારશે. રોગ વધતા જશે અને ઉપચારને નામે વિવિધ “ બજારો “ખુલી ગયા હશે –સેવા કે શુશ્રુસાના નામે પણ મોટા વેપારથતા હશે.દરેક પ્રકારની સેવા એ એક વ્યવસાય હશે - અરે રાજન - આવનાર આ યુગમા શિક્ષણ પણ એક ધીકતો ધંધો હશે - શિક્ષક તરીકે કોઇ બ્રાહ્મણ નહી પણ કપટી વેપારી બેઠો હશે. જેણે તેના શૈક્ષણિક “ આશ્રમ “ માટે તગડી રકમ ની માગણી કરેલી હશે. આ અને આવા બીજા અનેક નબલા પાસાં કલીયુગમાં છે પણ એક બહુજ અગત્યનુ પાસુ આપને જણાવુ છુ આપના સિવાય મારા અન્ય શ્રોતાઓ પણ તે જાણશે અને તેનો યોગ્ય પ્રચાર કરશે તેવી મારી ઇચ્છા છે અને તે એ છે કે આટલા બધા નબળા પાસા વચ્ચે ભગવાનના સાચા ભક્ત માટે એક બહુ જ ઉપયોગી માહિતી છે અને તે એ છે કે કળીયુગમાં ઇશ્વર પ્રાપ્તી માટે કઠીન તપશ્ચર્યા , યજ્ઞ યાગ કે મોટા તપ તપસ્યા કરવાના નથી - માત્ર નામ સ્મરણ - એ જ એક જરૂરીયાત છે – માત્ર શરત એટલી જ કે તમારે સમર્પિત ભાવે , દીનતાપુર્વક તમારી જાતને ઇશ્વરને સમર્પિત કરી દેવાની છે અરે અંતકાળે પણ જો તમારામુખે એક યા બીજી રીતે ભગવાનનુ નામ આવી જશે તો પણ તમારો ઉધ્ધાર નક્કી અને નિશ્ચિત છે.- જે ભક્ત અથવા કોઇ પણ વ્યક્તિ જો સમર્પિત ભાવથી પ્રાર્થના કરે :

“ હે ઇશ્વર , હે અંતર્યામી,હે સર્વજ્ઞ, સર્વશક્તિમાન ,હુ આપનો છુ અને આપ મારા છો અને હુ આપને શરણે છુ. મારા કર્મ અનુસાર કાયિક ,વાચિક કે માનસીક જે પણ કોઇ કર્મ કરુ છુ , કર્યુ છે અથવા કરીશ તે આપને સમર્પિત કરુ છુ. આપ મારી બુધ્ધીને શુધ્ધ કરો અને જન્મ મરણના ફેરામાંથી મુક્ત કરો “

આપની આ પ્રાર્થના ઇશ્વર અવશ્ય સ્વીકારશે – નિરપેક્ષભાવ અને ખરા શુધ્ધ અંત:કરણથી કરાયેલ પ્રાર્થના ભગવાન જરૂર સ્વીકારશે - શંકા ના રાખો - સંશય ના કરો – એકની એક વાત હુ દોહરાવુ છુ - એકાગ્ર ચિત્ત , સમર્પિત ભાવ અને નિરપેક્ષિત મન : અને આપે ઇશ્વર પાસે નહી જવુ પડે ઇશ્વર આપની પાસે આવશે – કળીયુગ ની આ એક અપુર્વ સિધ્ધી હશે.

પાપાજી

ક્રમશ :

-: લ ઘુ ભા ગ વ ત :-

-:ગુણવંત પરીખ:-

-: ત્રિ દે વ ની - પ રી ક્ષા : -

શુકદેવજી કહે છે : હે રાજન : એક વાર અનેક ઋષી મુનીઓનો સમુહ સરસ્વતીનદીના કિનારે યજ્ઞ માટે ભેગા મળ્યા હતા અને ઔપરાચીક ચર્ચા દરમિયાન વાતમાંથી વાત નીકલતાં એ પ્રશ્ન આવ્યો કે આપણા ત્રિદેવ : બ્રહ્માજી , ભગવાન વિષ્ણુ , અને દેવાધિદેવ મહાદેવ ગણાતા શિવજી : આ ત્રણેય દેવોમાં સૌથી મહાન કોણ ? શ્રેષ્ઠતાના ક્રમમાં કયા દેવ પ્રથમ આવે ? સૌ એકમતે સહમત થયા કે આ બાબતની ચકાસણી થાય તો ખબર પડે કે કોણ સૌથી શ્રેષ્ઠ છે. આ માટે સૌ ઋષીમુનીઓએ ભેગા મળીને નક્કી કર્યુ કે આ પરીક્ષા લેવા માટે આપણે ભ્રુગુ ઋષીને નિયુક્ત કરીયે અને તેઓ તેમને યોગ્ય લાગે તે રીતે ત્રણેયની પરીક્ષા લે અને નક્કી કરે કે સૌથી શ્રેષ્ઠ કોણ છે.

દેવોની અને તે પણ ત્રણ મહાન દેવો : બ્રહ્મા , વિષ્ણુ અને મહેશ : આમની પરીક્ષા લેવાની - આ કામ નાનુ - સુનુ પણ નથી, સામાન્ય પણ નથી : જો ક્યાંક કાચુ કપાઇ જાય તો માથે ભયાનક શાપનો પણ ભય રહે - આથી તેમણે આ ત્રણેય દેવોના પુર્વ ઇતિહાસ ચકાસવા માંડ્યા. સૌ પ્રથમ તેમણે બ્રહ્માજીનો તાગ મેળવ્યો : આ દેવ જો તેમની પુજા અને અર્ચન યોગ્ય થાય તો રીઝે છે તો જલદી અને વરદાન અણ ઝડપથી આપી દે છે . પણ તે નથી વિચારતા કે વરદાન માગનાર કોણ છે અને તેની પાછળનો હેતુ કેવો છે. તેમણે એક વાર એક રાક્ષસ હિરણ્યકશ્યપ : તેના તપથી પ્રભાવિત થયીને તેને જે માગે તે આપવા જણાવ્યુ ; આસુરી વ્રુત્તિવાળા અસુરે તેનુ મ્રુત્યુ જ ના થાય તેવા પ્રકારનુ વરદાન માગ્યુ અને બ્રહ્માજીએ તે લગભગ તે મતલબનુ - વરદાન આપી પણ દીધુ અને પછી તો તેણે હાહાકાર વરતાવા માંડ્યો અને તેનો ઇલાજ કરવા માટે ભગવાન વિષ્ણુએ એક અભુતપુર્વ અવતાર લેવો પડ્યો કે જેનાથી બ્રહ્માજીના વરદાનને પણ પુષ્ટી મળે અને અસુરનો પણ નાશ થાય. પછી ચકાસણી કરી ભગવાન વિષ્ણુના વ્યવહારની :અનેક પ્રયાસો કરવા છતાંય એક પણ એવો કિસ્સો નજરે ના આવ્યો કે ભગવાન વિષ્ણુએ કોઇ આડુ અવળુ કે ઉત્પાત મચાવે તેવુ વરદાન કોઇને આપ્યુ હોય. ઉપરથી એવા કિસ્સા નજરમા આવ્યા કે જ્યાં તેમના ભક્તો ભુખે મરતા હોય, ટળવળતા હોય , ગરીબ હોય અરે દુ:ખના ડુગર નીચે હોય : પણ તેમણે તેમના ભકતને ઉત્પાત કરે તેવુ કોઇ વરદાન કે આશિર્વાદ પણ નથી આપ્યા. : જેમકે પ્રહલાદ :તેમનો ચુસ્ત ભક્ત : બિચારાને બાળપણથી જ તેના કૃર બાપના અત્યાચારોનો સામનો કરવો પડતો હતો - પણ ના તો પ્રહલાદે કશુ માગ્યુ ના ભગવાને કશુ આપ્યુ – પણ એક વાત ચોક્કસ : વગર માગ્યે પણ તે સદા તેની સાથે રહ્યા.તેમની ઉપાસનાના ફળથી કદી કોઇને કોઇ ઉપદ્રવ થયો નથી કે કોઇ ઉત્પાત પણ મચ્યો નથી. ત્રીજો ઇતિહાસ તપાસ્યો શિવજીનો : આ દેવ : ભોળાનાથ : જે ખુબ ભોળા: ઝટપટ રીઝી જાય : ખુશ પણ થાય : અરે માત્ર જળના અભિષેકથી પણ તે તૃપ્ત થાય અને વરદાન તો એવાં આપે કે જે લેનારથી પ્રજા તો ઠીક્ તે પોતે પણ મુશ્કેલીમાં મુકાઇ જાય : ભૃગુ ઋષીને યાદ આવ્યુ - એકવાર એક રાક્ષસ : ભસ્માસુર : બીજુનામ વૃકાસુર ; તેને એવુ વરદાન આપ્યુકે તે જેના માથા પર હાથ મુકેતે બળીને ભસ્મ થયી જાય. અને આ રાક્ષસે તેમના આપેલા વરદાનની ચકાસણી કરવા માટેના માધ્યમ તરીકે સૌ પ્રથમ શિવજીને જ પસંદ કર્યા, - રીતસર શિવજીને ભાગવુ પડ્યુ - આગળ શિવજી અને પાછળ આ રાક્ષસ- પણ અહીયા પણ ભગવાન વિષ્ણુ વહારે આવ્યા અને કુનેહથી રસ્તો શોધેલો અને રાક્ષસને જ સાફ કરી દીધેલો : આ દેવ : મહાદેવ : જેટલા જલદી રીઝે છે તેટલા જ જલદી રૂઠે પણ છે - તેમનો ગુસ્સો પણ ભયાનક હોય છે અને દેવોનુ જ કામ કરવા ગયેલા કામદેવને પળમાત્રમાં તો ભસ્મ કરી દીધેલો . આમ ભૃગુ ઋષીએ ત્રણેય દેવોના સ્વભાવ, તેમના પ્રતિભાવ ચકાસી લીધા. હવે તેમણે વિચાર્યુ કે હવે મારે ત્રણેય દેવોની પરીક્ષા લેવાની છે.

આમ વિચાર કરીને તે સૌ પ્રથમ બ્રહ્મલોક પહોચ્યા અને પ્રજાપિતા બ્રહ્માજી પાસે પહોચીને તેમણે બ્રહ્માજીને પ્રણામ પણ કર્યા નહી. બ્રહ્માજી વિચારવા લાગ્યા કે કેમ આ ભૃગુ આજે આવો વિવેકહીન થયી ગયો છે ? તે ખુબ ગુસ્સે થયા અને ગુસામાં ગમે તેમ બોલવા લાગ્યા અને તેમણે તો તરત જ ભૃગુને મારવા હથીયાર ઉપાડ્યુ પણ ગમે તેવો તો ય તે પોતાનો પુત્ર છે એમ માનીને મહામહેનતે પોતાના ગુસાને શાંત કર્યો. ત્યારબાદ તેઓ કૈલાશ આવ્યા. ત્યાં શિવજી અને પાર્વતીજી બન્ને હતા અને ભૃગુ ઋષીને જોતાંજ શિવજી ઉભા થયા અને તેમને આલિંગન આપવા આગળ વધ્યા. પણ ભૃગુ બે ડગ પાછા જતા રહ્યા અને આમ તેમણે શિવજીનુ અપમાન કર્યુ. આથી ઝડપથી ગુસ્સે થતા મહાદેવજી એકદમ આગ જેવા થયી ગયા અને ત્રિશુળ ઉઠાવ્યુ અને કહ્યુ કે હુ આજે આ ભૃગુને મારી જ નાખીશ પણ સદભાગ્યે પાર્વતીજી સાથે જ હતાં અને તેમણે શિવજીના પગ પકડીને મનાવી લીધા કે ઋષીની હત્યા ના થાય અને ભૃગુ ઋષી કૈલાશથી નીકળીને વૈકુઠ પધાર્યા. ત્યાં તેઅમણે જોયુ કે ભગવાન વિષ્ણુ શેષનાગની શય્યામાં લક્ષ્મીજી સાથે આરામા ફરમાવતા હતા. ભૃગુ ઋષીએ તો ત્યાં પહોચતા વહેત જ ભગવાન વિષ્ણુની છાતીમા એક લાત ઝીકી દીધી. ભગવાન વિષ્ણુ સહેજ પણ વિચલિત થયા નહી અને કહ્યુ કે ઋષીવર : આપ ગુસામાં લાગો છો –આપ અત્રે બિરાજો : હુ આપના પગ દબાવી આપુ - મારી છાતીતો વજૃની બનેલી છે તેને કશુ જ થાય નહી પણ આપના પાદકમળ તો કોમળ છે - તેને ઇજા ના પહોચે તે જોવાની મારી ફરજ છે. આપ બિરાજો : અને તેમણે ભૃગુઋષીને બેસાડી ભાવપુર્વક તેમની પુજા અર્ચના કરી અને ઋષીને વિદાય કર્યા.

ભૃગુ ઋષી પોતાનુ કાર્ય સંપન્ન કરીને નદી કિનારે આવી ગયા અને પોતાની લીધેલી પરીક્ષાનુ તમામ વિવરણ અન્ય ઋષી મુનીઓ સમક્ષ કર્યુ અને છેવટે જણાવ્યુ કે સૌથી મહાન તો ભગવાન વિષ્ણુ જ છે. જે ભલે ઐશ્વર્ય નથી આપતા પણ હકીકત તો એ છે કે જે તેમનો શરણાગત છે તેના શરણાગત તે પોતે બને છે અને તેની તેમના ભક્તને કોઇ જાણ સરખી થતી નથી. ભક્તનુ તમામ કામ તેઓ કરે છે. અરે બન્ને દેવોએ આપેલા અવિચારી તો ના કહેવાય પણ અયોગ્ય વરદાનનો ઉપચાર પણ તેઓ જ કરે છે અને પોતાની કુનેહનો પરચો બતાવે છે

આમ સર્વશ્રેષ્ઠ દેવ તો ભગવાન જ વિષ્ણુ છે .

અને તે જ આ કૃષ્ણ છે. હે રાજન આપ પણ તેમના શરણે જાવ - તે શરણાગતનુ અવશ્ય રક્ષણ કરશે તમારે માગવુ નહી પડે – માગ્યા વગર બધુ જ મળી જશે - અરે તમારે આપવાનુ પણ કશુ નથી - માત્ર અભિમાન ત્યજીને તેમનુ શરણ સ્વીકારો.

પાપાજી

ક્રમશ :

-: લ ઘુ ભા ગ વ ત :-

-:ગુણવંત પરીખ:-

-: અ વ ળી મ તિ : -

શુકદેવજી કહે છે : હે રાજન : આપણી કથા પણ હવે ધીમે ધીમે અંત તરફ આગળ વધી રહી છે. ભગવાન શ્રી કૃષ્ણનુ મોટાભાગનુ કામ પણ હવે પુર્ણતાને આરે હતુ. તેમનો અવતાર જ પાપાત્માઓના નાશ માટે હતો..અને તે કામ તેમણે જન્મતાની સાથે જ શરુ કરી દીધુ હતુ. પુતનાથી શરુ કરેલી આ સાફસુફીની કામગીરી ધીમે ધીમે આગળ વધારીને બાળપણમાં જ અનેક આસુરી તત્વોનો વિનાશ કરી દિધો હતો. ગોકુળ છોડ્યુ અને મથુરા આવ્યા અને મથુરા આવીને કંસ અને તેના સાગરીતોને મુક્તિ અપાવી. જરાસંધને લલકારી લલકારીને બીજા અનેક પાપાત્માઓનો પણ વિનાશ કર્યો અને પછી આવ્યા દ્વારકા. અહી આવીને સુશાસન કર્યુ અને પ્રજાને સુખી કરી અને ત્રીજા તબકામાં દુર્યોધન અને તેની મંડળી અને તે સમયના બીજા અનેક પાપાત્માઓને પણ શિફતથી કુરુક્ષેત્રમાં ઘસડીને પુરા કર્યા અને પૃથ્વીનો મોટાભાગનો ભાર ઓછો કરી નાખ્યો હતો. આપણે તેમની લીલાઓના અનેક પ્રસંગો જોયા અને જાણ્યા. હવે અંતભાગમાં તેમના જ કુટુંબની વાત જોઇયે. સર્વસત્તાધીશ યાદવશિરોમણી એવા દ્વારકાધીશના રાજ્યમાં સૌ સુખી હતા.યાદવો તો એકદમ છકી ગયેલા. માત્ર સમગ્ર યાદવ કુળ જ કેમ - કૃષ્ણના અને તેમના કુટુંબના સંતાનો પણ અવિવેકી અને છાકટા બની ગયેલા. મદીરાપાન એ તેમનુ વ્યસન થયી ગયુ હતુ.અને આપ જાણો છી કે મદિરાપાન વ્યક્તિને ભાન ભુલાવે છે , વિવેકહીન બનાવે છે, ઝગડા અને કાળો કકળાટકરાવે છે - નહી જોયીતા ઝગડા ઉભા કરાવે છે અને નહી જોયેલી જાણેલી આફતોને આમંત્રિત કરે છે. આવુ જ બની ગયુ

કહેવાય છે કે જેને કોઇ ના પહોચે તેને તેનુ પેટ પહોચે. મહારાજ ધ્રુતરાષ્ટ્ર જુવો : મહાનરાજા : તેમના બલને કોઇ ના પહોચે - ભીમ જેવાને પણ કચડી નાખવાની શક્તિ ધરાવતો બળવાન , રાજા : તેનો સર્વનાશ થયો તો કોનાથી ? અહી પણ આપણા મહા નાયક : ભગવાન શ્રી કૃષ્ણ : સમર્થ; સિધ્ધ પુરૂષ , દરેક વાતે કાબબેલ : તેમના કુળની હાલત જુવો : એટલે જ કહેવાય છે કે બલીયસી કેવલમ ઇશ્વરેચ્છા :. એકવાર આ યાદવકુમારો નદી કિનારે પોતાની મસ્તીમાં મસ્ત હતા. તે સમયે નદીકિનારે કેટલાક સિધ્ધ ઋષીઓ ત્યાં ઉપસ્થિત હતા. તેમને જોઇને યાદવકુમારોને ટીખળ કરવાનુ મન થયુ. તેમણે પોતાની સાથે આવેલા શામ્બ કુવરને સ્ત્રીનો વેષ પહેરાવ્યો અને પેટ ઉપર કપડાનો જાડો થર કરીને ઉપર સાડી પહેરાવી અને જાણે ભક્ત હોય તેમ ઋષીઓ પાસે જયીને દંભી અને વિવેકી બનવાનો ડોળ કરીને ઋષીઓને સૌએ પ્રણામ કર્યા અને પછી યાચનાના સ્વરમાં પ્રાર્થના કરી કે હે ઋષીવરો આ અમારી સખી છે અને તે ગર્ભવતી છે અને તેને પુરા દિવસો જાય છે. તેની ઇચ્છા છે કે તેને પુત્ર અવતરે. આપ કૃપા કરીને અમોને જણાવો કે તેને પુત્ર અવતરશે કે પુત્રી. આપના માટે આ ભવિષ્ય-કથન દુર્લભ નથી. આપ સિધ્ધ પુરૂષો છો અને આપના માટેઆ ભવિષ્યકથન જણાવવુ કઠીન નથી. ઋષીઓએ એક તિક્ષ્ણ નજરેઆ કુમારોની ચેષ્ટા નિહાળી અને પછી ગુસ્સાથી ભરપુર વાણિમાં કહ્યુ: અરે મુર્ખ રાજકુમારો તમે આ શુ કરી બેઠા? કૃષ્ણના વંશમાં આવા અવિવેકી સંતાનો ? અમારી કલ્પનામાં નથી ઉતરતુ કે યાદવકુળશિરોમણી ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના વારસદારો આવી હલકી મનોવૃત્તિ ધરાવનાર હશે અને ઋષી મુનીઓનો આવો ઉપહાસ કરીને વિનાશ મોતરશે. અરે મુર્ખ કુમારો તમે જ્યારે આ બનાવટી સ્ત્રીના ગર્ભમાં પુત્ર છે કે પુત્રી તેમ પુછ્યુ છે ને ? તો સાંભળો : તેના ગર્ભમાંથી એક મુશળ નીકળશે અને તે મુસળ સમસ્ત યાદવ કુળનો નાશ કરશે. હવે ગભરાવાનો વારો આ કુમારોનો આવ્યો. આ વાત કેમ કરીને વડીલોને કહેવી ? જો કૃષ્ણ આ વાત જાણશેતો શુ થશે ? અને વાત જ એવી હતી કે છુપાવાય પણ નહી આથી મહેલમાં આવીને કુમારોએ દાદાજી વસુદેવજીને અને ઉગ્રસેનને આ વાત કરી. તે બન્નેની હાજરીમાંજ નાના કુમારના પેટ ઉપરનુ આવરણ છોડવામાં આવતા જ તેમાંથી એક લોખંડનો : મુશળનો ટુકડો નીકળ્યો. હવે આનુ શુ કરવુ ?ઋષી મુનીઓંના વચન કદી મિથ્યા થાય જ નહી,વસુદેવ વિચારે છે કે આટલો નાનો ટુકડો કેવીરીતે સમગ્ર પરીવારનો નાશ કરશે? લાંબી વિચારણાને અંતે સૌએ એમ નક્કી કર્યુ કે આ મુશલના ટુકડાને ઘસી ઘસીને તેના નાના કણ બનાવી અને સમુદ્રમાં નાખી આવો.આમ નક્કી થતા આ મુશળના ટુકડાને ઘસી ઘસીને તેનો ભુકો તૈયાર કર્યો અને તે પછી એક એકદમ નાનો ટુકડોવધ્યો તે બધુ આ યાદવ કુમારો દરીયામાં નાખી આવ્યા. આપ તો જાણોજ છો કે બ્રાહ્મણ અને ઋષીના બોલ કદાપિ નિષ્ફળ જતા નથી . આ મુશળનોભુકો સમુદ્રામા વહેતો વહેતો પ્રભાસના દરીયા કિનારે સમુદ્ર તટ પર પહોચી ગયો.અને પેલો નાનો સરખો જે ટુકડો વધેલો તે એક માછલી ગળી ગયી. એક દિવસ એક માછીમારની જાળમા આ માછલી આવી અને તેણે માછલીને ચીરતા તેમાથી એક સરસ મઝાનો મુશળનો ટુકડો નીકળ્યો અને તેણે વિચાર્યુ કે આ ટુકડો તો એકદમ સરસ છે જો આને તીર પર લગાવીને તેનુ ફણુ બનાવીએ તો તે તીર બહુ સરસ વેગથી છુટે.તેથી તેણે તેની કલ્પના મુજબ તીરનુ ફણુ બનાવીને તે તીર તેના ભાથામાં મુકી દીધુ. રાજન આપનો સંદેહ હુ સમજી શકુ છુ. આટલી મોટી ગંભીર બાબત કેમ કૃષ્ણને જણાવવામાં ના આવી ? આપ જાણી લો : પુત્ર મોહ કરતાંય પૌત્ર તરફ દાદા દાદીઓને વધારે વહાલ હોય અને તેઓ જાણી બુઝીને તેમના દોષ છુપાવતા હોય છે. વસુદેવને તો એમ જ હતુ કે વાત પુરી થયી ગયી -મુશળનો તો ભુકો બનીને દરીયામાં વહેવડાવી દિધો છે અને એક નાનો સરખો વધેલો ટુકડો પણ દરીયામાં ફેકી દીધો છે હવે ક્યાં આવશે આ મુશળ અમારો નાશ કરવા માટે ? અને આમ સમજીને તેમણે વાત પર પડદો પાડી દીધો. રાજન , આને કહેવાય : વિનાશકાળે વિપરીત બુધ્ધી : વસુદેવ એટલુ પણ ના વિચારી શક્યા કે આ નાની સરખી વાત શુ કૃષ્ણના ધ્યાનમાં નથી આવવાની ? જગતનો નાથ છે સામે -તેની ઇચ્છા વિરુધ્ધ એક પાંદડુ પણ હાલી શકે નહી તે શુ આ વાતથી અજાણ હોઇ શકે ?.

તેમને જ્યારે આ બાબતની જાણ થયી ત્યારે તેમને માતા ગાંધારીનો શાપ યાદ આવી ગયો. અભિશાપ અને આશિર્વાદનો યુગ તો કદી નાશ પામતો નથી ને નાશ પામશે પણ નહી. માતા ગાંધારી અત્યંત દુ:ખી હતા પોતાના સો એ સો પુત્રો યુધ્ધમાં હણાતાં તે વિહ્વળ બની ગયાં હતા અને તે માટે આશ્વાસન આપવા ગયેલ પાંડવોની સાથે ભગવાન વાસુદેવ કૃષ્ણ પણ હતા, માતા ગાંધારી ખુબ ક્રોધીત હતા અને તેમની આગ જેવી એક તિરછી દ્રષ્ટી યુધિષ્ઠીરના પગના અંગુઠા ઉપર પડી ગયી અને મહારાજ યુધિષ્ઠીરના પગનો અંગુઠો બળીને કાળો પડી ગયો હતો.

જલાકર રાખ કર દેગી વો બદદુઆ

અગર જો દિલસે નીકલેગી :

માતા ગાંધારીના દિલની આગ ઓલવાઇ નહોતી

અને પછી તેમણે કૃષ્ણને લપેટમાં લીધા. અને કૃષ્ણને પણ શાપ આપી બેઠાં. અરે કૃષ્ણ મારા કુલની જેમ જ તમારા કુળનો પણ સર્વનાશ થશે અને તે પણ આવા અંદરોઅંદર લડીને મરી જશે .

પાપાજી

ક્રમશ :

Laghu bhagavat 76 to 80 Five chpters

2018-09-07T09:34:00.000-07:00

-: લ ઘુ ભા ગ વ ત :-

-:ગુણવંત પરીખ:-

-: વા રા ફ ર તી વા રો : -

કંસનો વધ થયો , તેની ચંડાળ ચોકડીના અન્ય સભ્યો “ જરાસંધ , શિશુપાલ , કાળયવન , શાલ્વ : વિ.વિ. વિ. તો ગયા . ભગવાન તો ભક્ત વત્સલ છે- પરીક્ષીત : તેમના હાથે આ બધા પાપાત્માઓનો એક યા બીજી રીતે વધ થયો પણ તે વધથી પણ તે પાપાત્માઓનો તો ઉધ્ધાર થયો. હવે જે સામે પડે તેનો વારો : અને તે માટે કતારમાં ઉભો હતો દંતવક્ત્ર . રાજન મે આપંને જણાવેલ છે જ: એકની એક વાત ફરી એક વાર ઉચ્ચારૂ છુ : પાપાત્માનો વિનાશ તે પાપાત્માઓની મુક્તિ છે : જય અને વિજય તો તેમના જ પાર્ર્ષદો હતા પણ કર્મયોગે તેમને પણ અસુર યોનીમાં જન્મ લેવો પડ્યો હતો અને તે અસુર યોનીમાંથી પણ ભગવાને તેમને મુક્તિ અપાવી હતી - તેમના અસુર યોનીના બે જન્મ તો પુરા થયી જ ગયા હતા અને આ તેમનો છેલ્લો જન્મ હતો : એક શિશુપાલ રૂપે અને બીજો દંતવક્ત્ર સ્વરૂપે દ્વાપરમાં અવતર્યા : એક ને તો પાછો બોલાવી લીધો અને હવે બીજાનો વારો છે : દંતવક્ત્ર ખુબ ગુસ્સામાં હતો. તેને લાઅગ્યુ કે આ કૃષ્ણએ જ પોતાના બધા મિત્રો અને સહયોગીઊને મારી નાખ્યા છે. અને તે પણ દગા ફટકાથી આ શાલ્વને પણ હણી નાખ્યો આજે તો હુ આ દરેક મારા મિત્રો અને સહયોગીઓનુ યોગ્ય તર્પણ આ ગોવાળિયાને હણીને જ કરીશ. અને મારા મિત્રોનાઅ મોતનો બદલો જરૂર લયીશ.આમ વિચારીને તે એકલો મેવ્દાનમા6 કુદી [પડ્યો અને કૃષ્ણને લલકાર્યા. , વાણિ વિલાસમા તે શિશુપોઆલ જેવો જ ઉધ્ધત અને અવળચંડો હતો. તે પણ કૃષ્ણના ફોઇનો જ દીકરો હતો. અને કૃષ્ણને ત7એના માટે કોઇ પુર્વગ્રહ નહોતો –તેમની દરેક ફોઇઓ પ્રત્યે વાસુદેવને માન હતુ અને તેમનુ હિત કરવા તે તત્પર જ રહેવ્તા હતા. શિશુપાલ માટે પન તેમણે ફોઇને વચન આપેલુ કે તે શિશુપાલ સો ગુના કરશે ત્યા સુધી હુ લ્ખામોશ રહીશ અને વગર વિરોધે સહન કરતો રહીશ પણ વિધાતાએ જે લખ્યુ છે તેમાં તો મારો કોઇ ઇલાજ નથી હુ વિધાતાની ઉપર સામાન્યરીતે જયી શકુ – દંતવ્ક્ત્રને પણ કૃષ્ણએ સામા જવાબ આપવાનુ તો ટાળ્યુ પણ દંતવ્ક્ત્ર અટક્યો નહી અને ગદાથી તેણે કૃષ્ણા ઉપર હુમલો કર્યો.. ફોઇનો દિકરો હોવાના નાતે પોતાનો ભાઇ ગણીને તેને સમજાવવામાં અને જતો કરવામાં કૃષ્ણને કોઇ વાંધો નહોતો પણ માને તો દંતવક્ત્ર શાનો ? થોડીક રલઝક અને થોડા નાના સરખા દંતવક્ત્રના હુમલાઓ પછી કૃષ્ણએ તેને પણ ચેતવ્યો પણ તે નામક્કર જ ગયો અને ડંફાસો જ મારવા લાગ્યો – અરે ઓ કાયર ગોવાળિઆ તારી કોઇ હેસિયત જ નથી કે તુ મારી સામે ટકી જ શકે જ નહી ભાગ અહીથી અને દ્વારકા ભેગો થયી જા – એક વાર તો જરાસંધે તને મથુરાથી ભગાડી મુક્યો હતો આજે હુ તને ભગાડીશ - આવા અનેક વ્યર્થ બકવાસ સાંભળી લીધા બાદ કૃષ્ણએ નક્કી કર્યુ કે હવે આનો અંત સમય આવી ગયો છે તેને આ છેલ્લા ફીવ્રામાંથી મારે મુક્ત કરવાનો છે અને આમ વિચારીને વાસુદેવે પોતાની કૌમુદી ગદા વડે તેની છાતી પર એવો જોરદાર પ્રહાર કર્યો કે પળ બેપળમાંતો દંતવક્ત્ર લોહી ઓકતો જમીન પર ફસડાઇ ગયો અને તે મ્રુત્યુ પામ્યો. આ સમયે પણ દંતવક્ત્રના શરીરમાંથી એક જ્યોતી નીકળી અને તે કૃષ્ણના શરીરમાં સમાઇ ગયી. હવે મેદાનમાં કોઇ ખાસ રહ્યુ નહોતુ.આ વિરોધીઓનુ લશ્કર વેર વિખેર થયી ગયુ હતુ. પણ વિદુરથ એક યોધ્ધો હતો અને પાછો આ પાપાત્મઓનો ભાઇ : મારા ભાઇના મોતનો બદલો મારે જ લેવો પડે. આમ વિચારીને તે કૃષ્ણની સામે પડ્યો. અને તે પણ પળ બેપલમાં તો હણાયો. એક પછી એક જતા ગયા.

બીજી બાજુ મોટાભાઇ =-બલરામજી જાત્રા પર હતા અને જ્તાં પણ જાય ત્યાં તેમનુ સન્માન ગ્થતુ હતુ. તમામ ઋષી મુનીઓ સાધુ સંતો તે જ્યાં પન ગયા ત્યાં તેમનુ આદર્પુર્વક સન્માન કરતા હતા. ફરતા ફરતા તે સરસ્વતીના કિનારે એક તિર્થસ્થાને આવી ચડ્યા જ્યાં કથા ચાલતી હતી અને વ્યાસપિઠ પર વ્યાસજીના શિષ્ય રોમહર્ષણજી -સુતજી બેઠા હતા. જેવા બલરામજી આવ્યા કે તરત જ સૌ બ્રાહમણો ઋષી મુનીઓ ઉભા થયી ગયા અને આદર પુર્વક બળરામજીનેપ્રણામ કર્યા પણ સુતજી ઉભા નાથયા - વય મર્યાદાને કારણે તેઓ અશક્ત પણ હતા પણ ઉગ્ર સ્વભાવ વાળા બલરામજીને તે ગમ્યુ નહી અને એકદમ ગુસ્સામાં તેઓ બોલ્યા : અરે આ સુત જાતિ અને તે પણ પાછો બ્રાહ્મણોને યોગ્ય તેવા આસને વ્યાસપીઠ પર બેસી ગયો છે અને સૌ ઉભા થયીને મારુ સન્માન કરે છે પન તે ઉભા થતા નથી આમ વિચારી એક અવિચારી અને ઉતાવળિયુ પગલુ તેમનાથી ભરાઇ ગયુ અને તેમણે ગુસ્સામા ને ગુસ્સામાં સુતજીની હત્યા કરી નાખી. હાજર સૌ ઋષીમુનીઓને બલરામજીનુ આ પગલુ ગમ્યુ નહી અને તે સૌએ ભેગા મલીને તેમનો પ્રતિકાર કર્યો કે જે વ્યક્તિ વ્યાસપીઠ પર હોય તે ગુરુ સમાન ગણાય-અને ગ્તેમની હત્યા તે બ્રહ્મહત્યા ગણાય અને બલરામજીએ તેનુ પ્રાયશ્ચિત કરવુ પડે.અમે જ સુતજીને વ્યાસપીઠ પર બેસાદ્યા હતા અને વય મર્યાદા અને અશક્તિને કારણે તે ઉભા ના થયી શક્યા તે તેમની અપમાન કરવાની વૃત્તિ નહોતી પણ એક માત્ર શારીરીક દુર્બળતા હતી માટે બલરામજીએ તેનુ પ્રાયશ્ચિત કરવુ પડે . જો કે બલરામજી દિલના ઉદાર સમજુ અને સિધ્ધ પુરૂષ હતા તેમણે પન પોતાનો દોષ સ્વીકાર્યો અને ગુસ્સાના આવેગમાં કરાયેલ કૃત્ય નિંદનીય છે તે પન સ્વીકાર્યુ અને પોતે પ્રાયશ્ચિત કરવાનુ નક્કી કર્યુ અને ઋષીમુનીઓને તે માટે ઉપાય સુચવવા જણાવ્યુ. હાજર બ્રાહ્મણો અને અન્ય ઋષી મુનીઓના સલાહ સુચન મુજબ તેમણે રોમહર્ષણજીના પુત્રને વ્યાસપીઠ પોઅર બેસાડીને પોતાના બ્રહ્મહત્યાના પાપનુ નિવારન કર્યુ અને તેથી પણ વિશેષમા તેમણે આ સમસ્ત ગનને કહ્યુ કે મારી ભુલનુ આ જ એક માત્ર પ્રાયશ્ચિત નથી હજુ પણ આપ મારી પાસે કયીક માગો જે આપની માગણ્બી હશે તે અવશ્ય પુર્ન કરીશ અને મારા પાપમાંથી મુક્ત થયીશ. સૌએ જણાવ્યુ કે એક રાક્ષસ બલ્વલ અમારા યજ્ઞોનો ધ્વંસ કરે છે આપ તેને સજા આપો અને તેના ત્રાસમા6થી અમોને છોડાવો અને બલરામજીએ તેમની એ માગણી પન સ્વીકારી. અને પોતાના પાપનુ પ્રાયશ્ચિત કર્યુ.

પાપાજી

ક્ર,મશ ;

-: લ ઘુ ભા ગ વ ત :-

-:ગુણવંત પરીખ:-

-: પ્ર દ્યુ મ્ન : -

શુકદેવજી કહે છે : હે રાજન : સાંભળો : એક કહેવત છે : “ બાપ એવા બેટા ...... “ અને બીજી પણ વાયકા છે : “ પુત્ર લક્ષણ પારણામાંથી ......... “ લીલાધરના સંતાનની પણ લીલાઓ જાણવા જેવી છે.

એક રાક્ષસના વધ માટે જરૂરી વરદાન હતુ કે માત્ર શિવજીનો પુત્રજ તેનો વધ કરી શકે : શિવજીનો પુત્ર ત્યારે જ મળે કે જ્યારે આ મહાયોગી લગ્ન કરે : આ મહાયોગી લગ્ન ત્યારે જ કરે કે જો તે તેની સમાધીમાંથી જાગૃત થાય : અને તેમની સમાધી તોડાવવા માટે કામદેવને સુચન કરવામાં આવ્યુ . લોકહિતાર્થે કામદેવજીએ તે સુચન સ્વીકાર્યુ કે તેઓ શિવજીની સમાધિ તોડાવશે – અને તે શિવજીની સમાધિ તોડાવવા માટે કૈલાશ ગયા અને ત્યાં પોતાની વિદ્યા અને કળાના જોરે તેમણે શિવજીની સમાધિ તોડાવી પણ ખરી પણ તેનુ પરીણામ અણધાર્યુ આવ્યુ : શિવજી અત્યંત ક્રોધીત થયા અને પળનો પણ વિલંબ કર્યા સિવાય તેમણે પોતાના ત્રીજા નેત્રના પ્રભાવથી કામદેવને પળમાં તો ભસ્મ કરી દિધો. કોઇએ આવા પરીણામની ધારણા નહોતી રાખી. કામદેવના અવસાનથી તેની પત્ની રતિ અત્યંત દુ:ખી અને વિહ્વળ બની ગયી અને સીધી કૈલાશ ગયી અને શિવજીને રીઝવ્યા - હે રાજન - શિવજી એક એવા દેવ છે જે રુઠે છે પણ જલદી જલદી અને રીઝે છે પણ એટલી જ ઝડપે –તેમણે રતીની ઇચ્છા હોય તે જણાવવા કહ્યુ. રતિએ અતિ વિનમ્ર સ્વરમાં કહ્યુ કે હે દેવાધિદેવ મારા પતિએ તો લોકહિતાર્થે જ આપની સમાધિ તોડાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો હતો પણ આપે અતિ ઉગ્ર આવેશમાં તેનો હેતુ પણ જાણ્યા વગર જ તેમને ભસ્મ કરી દીધા - દેવોએ પણ શિવજીને પ્રાર્થના કરી કે રતિની વાત સાચી છે તેમા કામદેવનો કોઇ દોષ નથી. આથી શિવજીએ કહ્યુ કે જે થયી ગયુ તે વિધિનુ જ વિધાન છે પણ કૃષ્ણાવતારમા કામદેવ વાદુદેવ કૃષ્ણના પુત્ર સ્વરુપે પ્રગટ થશે અને તે સમયે રતિ સાથે તેમનો મેળાપ તેમની પત્ની તરીકે થશે. અને તે બન્ન્રે :આ દંપતિ લાંબુ સુખસમૃધ્ધીભર્યુ આયુષ્ય ભોગવશે.

અને કૃષ્ણના ઘેર પારણુ બંધાવાનો દિવસ આવ્યો. લક્ષ્મીજીના અવતાર સમાન રુકમીનીજીએ એક પુત્રને જન્મ આપ્યો. દ્વારકામાં આનંદોત્સવ મનાવાયો – યાદવ કુલનો સૌથી મોટો વારસદાર આવ્યો – રાજમહેલ આનંદમાં તરબોળ થયી ગયો. સૌ ખુશ હતા પણ એક સંબરાસુર જેના માથે ઘાત હતી કે કૃષ્ણનો પુત્ર તેની હત્યા કરશે : તેના પેટમાં તેલ રેડાયુ અને તે વિચારવા લાગ્યો કે કેવીરીતે આ બાલકનો નાશ કરવો –અને તેણે સુતિકાગૃહમાંથી જ સીધા બાળક પ્રદ્યુમ્ન ની ઉઠાંતરી કરી અને પોતાની માયાના જોરે તે બાળક પ્રદ્યુમ્નને ઉપાડીને સીધો જ પહોચી ગયો સમુદ્ર કિનારે અને બાળકને દરિયામાં ફેકી દીધો. અને તેને નિરાંત થયી કે હવે કૃષ્ણ્નો પુત્ર જ રહ્યો નહી હુ હવે સલામત - પણ ભાવિના ગર્ભને કોણ જાણી શક્યુ છે ? દરિયામાં ફેકાયેલ બાળકને એક મોટો મગરમચ્છ ગળી ગયો અને તે જ સમયે ત્યાં આવેલા એક માછીમારની જાળમા આ જ મગરમચ્છ પકડાયો આટલો મોટો મગરમચ્છ પકડાતાં માછીમાર રાજી થયો અને તે તેને સંબરાસુરને ભેટ આપી આવ્યો- રાજાએ તેને રસોડામાં મોકલી દીધો અને રસોડામાં રસોઇયાએ તેને ચીરતાં તેમાંથી એક બાલક નીકળ્યુ – તે વખતે સંબરાસુરની દાસી માયાવતી ત્યાં ઉભી હતી તેણે આ બાળકને પોતાની પાસે રાખી લીધુ. બાળક અતિ દેદીપ્યમાન હતુ - તે ખુશ થયી - અને એટલામાં જ નારદજી પધાર્યા અને દાસી માયાવતીને તેના પુર્વ જન્મની વાત કહી સંભળાવી. આથી તો માયાવતી ખુબ જ હર્ષિત બની ગયી અને તેણે બાળકનુ જતન કાળજીપુર્વક કરવા માંડ્યુ = બીજી બાજુ દ્વારકાના મહેલમાં તો હાહાકાર મચી ગયો - કૃષ્ણાના મહેલમાંથી બાળક ગુમ અને કોઇને કશી ખબર પણ ના પડી ? રાજન આપને પણ એમ થશે જ કે વિષ્ણુના અવતાર સમા કૃષ્ણ અને તેમને પણ ખબર ના પડી ? પણ એવુ નથી - એવુ શુ છે કે જેની પરમાત્માને ખબર નથી ? તે તો જાણતા જ હતા પણ વિધીના વિધાન મુજબ તેમની ખામોશી જરૂરી હતી. દેવી રૂકમિનીજીએ કરગરીને કહ્યુ કે આપના જેવા સમર્થ મહારથીનુ સંતાન ગુમ થાય અને આપ આમ નચિંત કેમ છો -? પ્રભુ આપે તો માતા દેવકીજીના છ બાળકો સાથે તેમનો મેળાપ કરાવી આપ્યો છે - ગુરુપત્નીના ગુમ થયેલ પુત્રને પણ પાછો ગુરુપત્નીને લાવી આપ્યો છે અને મને કેમ તડપાવો છો ? પણ કૃષ્ણએ માર્મીક હાસ્ય સાથે કહ્યુકે દેવી સમયની રાહ જુવો - સૌ સારા વાના થશે.

સંબરાસુરના મહેલમાં જ બાળક પ્રદ્યુમ્ન ઉછરી રહ્યો છે - માયાવતી તેના પતિનુ કાળજીપુર્વક જતન અને સેવા કરે છે - દિવસે દિવસે પ્રદ્યુમ્નનુ રૂપ નીખરતુ જાય છે અને સમજ પણ વધતી જાય છે – તેને લાગે છે કે મારી માતા મારા પર માતા જેવા વાત્સલ્યને બદલે પત્નીજેવો પ્રેમ કેમ કરે છે - ત્યારે માયાવતીએ પ્રદ્યુમ્નને તમામ હકીકત જણાવી અને કહ્યુ કે આપને આ માયાવી રાક્ષસનો વધ કરવાનો છે – હુ આપને એક મહામાયા જેવી અણમોલ વિદ્યા આપુ છુ જે સંબરાસુરની તમામ માયાને નષ્ટ કરી દેશે અને હવે આપ જરૂરી મનોબળ ભેગુ કરીને સંબરાસુરનો વધ કરો. તમામ હકીકતો સાંભળીને પ્રદ્યુમ્ન માનસીક રીતે સજ્જ થયી ગયો અને તેણે સંબરાસુરને યુધ્ધ માટે લલકાર્યો - સંબરાસુર ક્રોધિત થયો અને તેણે એક મોટી ગદાનો પ્રહાર પ્ત્રદ્યુમ્ન ઉપર કર્યો પણ પોતાની પાસેની મહામાયાના પ્રતાપે તેણે સંબરાસુરની ગદાનો ઘા ચુકવ્યો અને પછી તે જ મહામાયાના પ્રતાપે તેણે સંબરાસુરનો વધ કરી દીધો અને પોતાની પાલક તેવી પોતાની પુર્વ જન્મની પત્ની પાસે આવીને તેને સંબરાસુરના મોતના સમાચાર આપ્યા. બરાબર તે જ સમયે નારદજી પ્રગટ થયા અને આ સારા સમાચાર સાથે તેમને દ્વારકા જવા જણાવ્યુ. આમ આ નવદંપતી સ્વરૂપે પ્રદ્યુમ્ન અને રતી દ્વારકાના રાજમહેલમાં પહોચ્યા – નારદજી ત્યાં પણ ઉપસ્થિત હતા અને તેમણે સૌ પ્રથમ આ સમાચાર દેવી રુકમીનીને આપ્યા અને દેવીરુકમીનીજી તો આભા જ બની ગયા – આ અતિ સૌદર્યવાન યુગલ કોણ હશે તે વિચારવા લાગ્યાં - નારદજીએ સૌને તમામ હકીકત જણાવી -પુર્વજન્મ થી માંડીને સુતિકાગૃહમાંથી ઉઠાંતરી થયેલ બાળક અને તે પછીની પણ તમામ હકીકતથી વાકેફ કર્યા – આ વાર્તાલાપ ચાલતો હતો અને તે જ સમયે વાસુદેવ પોતાની માતા દેવકી અને પિતા વસુદેવ સાથે મહેલમાં પ્રવેશ્યા. પ્રદ્યુમ્ન અને રતીએ સૌ પ્રથમ દાદા - દાદીના આશિર્વાદ લીધા અને પછી પોતાના માતાપિતાના આશિર્વાદ લીધા અને તે પછી મહેલના તમામ નિવાસીઓ અન્ય પટરાણીઓ અને તમામના આશિર્વાદ લીધા. પહેલા પરાક્રમ સાથે પહેલો વારસદાર પહેલી વાર મહેલમાં આવ્યો અને આનંદમંગળ વર્તાયુ.

પાપાજી

ક્રમશ

-: લ ઘુ ભા ગ વ ત :-

-:ગુણવંત પરીખ:-

-: ત્રીજી પેઢી : -

શુકદેવજી કહે છે : સાંભળો રાજન : હવે આપણી પાસે સમય ઓછો છે : શ્રી કૃષ્ણા અને તેમના સંતાનોની પણ લીલાઓ અપાર છે - તે દરેક લીલાનુ વર્ણન કરવુ તો શક્ય નથી પણ છતાંય હજુ એક પેઢીની લીલા સાંભળો : ભગવાન કૃષ્ણનો પુત્ર પ્રદ્યુમ્ન અને પૌત્ર અનિરુધ્ધ. સ્વાભાવિક છે કે દાદાને મુડી કરતા વ્યાજ વધારે વહાલુ હોય – અને આમ અનિરુધ્ધ વાસુદેવનો લાડકો હતો અને જ્યારે વાસુદેવ તેને વધારેવજન આપતાઅ હોય ત્યારે અન્ય કુટુંબીજનો પણ તેટલો જ પ્રેમ કરતા હોય તે પણ એટલુ જ સ્વાભાવિક છે. અને આમેય હે રાજન : મોરનાં ઇંડાં ચિતરવાં પડે ?

એક બાજુ યાદવ કુળનો પૌત્ર છે તો સામે છેડે અસુરકુળનો વારસપણ ઉભો છે : ભક્તપ્રહલાદ ના કુટુંબમાં થયા મહાન દાનેશ્વરી બલી રાજા અને બલીનો સૌથી મોટો પુત્ર તે બાણાસુર : અતુટ સામર્થ્ય ધરાવતો શક્તિશાળી અને એટલો જ ઘમંડી - અને પાછો શિવજીનો પરમ ભક્ત. તેણે શિવજીને પ્રસન્ન કરેલા અને શિવજી આપેથી વરદાન માગી લીધેલુ કે મને હજાર હાથ મળે અને હુ કોઇથી પણ જીતી શકાઉ નહી - આપ એ પણ જાણો છો કે રાજન , શિવજી વરદાન આપવામાં ખુબ ઉદાર છે અને તેમને વરદાન આપી દીધુ હજાર હાથ મળતાં તો બાણાસુર જમીનથી દશ ફુટ અધ્ધર હવામાં ઉડવા લાગ્યો અને ગમે તેને યુધ્ધા માટે લલકારવા લાગ્યો - પણ તેની સામે કોઇ ઉભુ જ રહે નહી – આથી થાકીને કંટાળીને તે કૈલાશ ગયો અને અભિમાનથી શિવજીને જ કહ્યુ કે ભગવાન આપે મને વરદાન તો આપ્યુ પણ સામે લડનાર તો કોઇ જ આપ્યો નહી ? માટે અને મારો સામનો કરે તેવો યોધ્ધૂ આપો અથવા તમે જ મારી સાથે યુધ્ધ કરો. શિવજી તેની વાત સાંભળીને અત્યંત ગુસ્સે તયા અને કહ્યુ કે મુર્ખ બાણાસુર : તુ આ શુ બકે છે ? તારુઅભિમાન જ તને ખાઇ જશે - જા જ્યારે તારા રથની ધજા તુટી પડે ત્યારે માનજે કે તારો હરીફ અવતરી ચુક્યો છે. બાણાસુર તો ખુશ થયો - ચાલો મારી ધજા ક્યારે તુટી પડે -અને તેનો હરીફ તે તેનો જ જમાઇ ભગવાનનો લાડકો પૌત્ર અનિરુધ્ધ.

બાણાસુરને એક પુત્રી હતી - ઉષા – અને તેની એક બહેનપણી હતી - બાણાસુરના એક મંત્રીની પુત્રી ચિત્રલેખા. બન્ને ગાઢ મિત્રો સમાન - એકબીજાને ખુબ પ્રેમ કરે. એક રાત્રે ઉષાએ સ્વપ્નમાં કોઇ રાજકુમાર જોયો અને તે સ્વપ્નના રાજકુમારથી એટલી મોહીત બની ગયી કે તેની ઉંઘ હરામ થયી ગઇ. તેણે ચિત્રલેખાને વાત કરી અને તે એક સર્વશ્રેષ્ઠ ચિત્રકાર પણ હતી તેણે અનેક ચિત્રો બનાવીને ઉષા સમક્ષ રજુ કર્યા અને અનિરુધ્ધનુ ચિત્ર રજુ થતાંજ તે પોક્કારી ઉઠી - હા સખી - આ જ મારા સ્વપ્નાનો રાજકુમાર છે – ચિત્રલેખા યોગબળ પણ ધરાવતી હતી અને તેણે જાણી લીધુ કે આ તો દ્વારકાધીશનો પૌત્ર અનિરુધ્ધ છે. તેણે ઉષાને સાંત્વન આપ્યુ અને કહ્યુ કે તુ ચિંતા નાકરીશ હુ અનિરુધ્ધને લાવી આપીશ .અને તે એક રાત્રે દ્વારકા પહોચી – અને આરામથી સુતેલા અનિરુધ્ધને પલંગ સમેત ઉપાડીને ઉષાના મહેલમાં લાવી દીધો. ઉષા તો એકદમ હર્ષોલ્લાસમાં પાગલ બની ગયી અને ચિત્રલેખાને ભેટી પડી અને અનિરુધ્ધ સાથે આનંદથી વિહાર કરવા લાગી.

હવે જુવો દ્વારકાના હાલ હવાલ : મહેલમાંથી રાજકુમાર અનિરુધ્ધ તેના પલંગ સાથે જ ઉપડી ગયો અને કોઇને ખબર પણ ના પડી - આ કેવુ કૌતુક ? સૌથી પહેલો શક રુકમીનીજીને થયો કે આ બધુ શુ છે ? કાનુડાની કોઇ બીજી લીલા જ લાગે છે - પ્રદ્યુમ્ન ગુમ થયો ત્યારે પણ તે ચુપ હતો અને આજે પણ તેના પેટનુ પાણી પણ હાલતુ નથી - પણ તે કૃષ્ણની શક્તિથી પરિચિત હતાં - આથી તેમણે પણ જ્યાંસુધી કૃષ્ણ ના બોલે ત્યાં સુધી મૌન જ રહેવાનુ મુનાસિબ માન્યુ. ચારે દિશામાં અનિરુધ્ધની શોધ ચાલુ થયી ગયી. પણ તેનો અતોપતો ના મળ્યો. જ્યારે અનિરુધ્ધ લહેરથી બાણાસુરના મહેલમાં ઉષા સાથે રંગરેલીયા મનાવે છે અને બાણાસુરને પણ તેની ખબર પણ ના પડી - જોયુ ને આ લોકો કેવી રમત – ના ના - રમત નહી લીલાઓ રમે છે ? પણ આ છુપા છુપીના ખેલ કેટલુ ચાલે ?રાજસેવકોએ રાજાને ફરીયાદ કરી કે કોઇ ક તો છે જે રાજકુમારીને મળે છે અને રાજકુમારી કૌમાર્ય ભંગ પણ કરી ચુકી છે - આથી ગુસાની આગથી બબડતો ફફડતો બાણાસુર ઉષાનામહેલ પર્ર આવે છે અને તે જેવો અનિરુધ્ધને દેખે છે કે તરત જ સૈનિકોને હુકમ આપ્યો કે પકડી લો આ દુષ્ટ ને અને મારી સામે બંદી બનાવી હાજર કરો - પણ માત્ર સૈનિકો જ નહી સમગ્ર લશ્કર જ હારી ગયુ - અને નવાઇની વાત તો એ બની કે બાણાસુરના રથની ધજા તુટી પડી -આથી દુ:ખી થવાને બદલે બાણાસુર ખુશ થયો - ચાલો કોઇ ક તો યિધ્ધો મને મળ્યો જે મારી સામે લડવા આવશેઅને તેને હુ પુરો કરીશ - પણ તેને ખબર અંહોતી કે તે તો તેનો જ જમાઇ છે. મ્યારે લશ્કર પાછુ પડ્યુ ત્યારે તે પોતે અનિરુધ્ધનો સામનો કરવા ગયો અને પોતાની માયાવી જાળથી અનિરુધ્ધને નાગપાશમાં બાંધી લીધો . પાછા નારદજી આવ્યા દ્વારકા અને શોણિતપુરના સમાચાર આપ્યા કે અનિરુધ્ધને તો બાણાસુરે પકડીને બાંધી રાખ્યો છે આથી યાદવ સેના કૃષ્ણની આગેવાની નીચે શોણિતપુરપહોચી. આ યુધ્ધ મહા યુધ્ધ હતુ - એકબાજુ યાદવ શ્રેષ્ઠ કૃષ્ણભગવાન હતા તો બીજી બાજુ બાણાસુર સાથે શિવજી હતા - આવો સંગ્રામ દેવો કે દાનવોએ ના તો જોયો હતો કે નાતો કલ્પ્યો હતો . આ અદભુત અને અભુતપુર્વ યુધ્ધ હતુ : એક બાજુ હરી અને બીજી બાજુ હરે : શિવજીએ ટક્કર તો સારી લીધી – તેમનુ ભુત મંડળ અને કારતિકેયનુ લશ્કર પણ સાથે હતુ પણ કોઇની કારી ફાવી નહી - છેવટે શિવજીએ કહ્યુ કે પ્રભુ : આ બાણાસુર મારો ભક્ત છે અને મારે તેની રક્ષા કરવી જ પડે હવે આપ કોઇ ઉપાય સુચવો જે સૌને માન્ય હોય - વાસુદેવે બાણાસુરના હજાર હાથ આપી નાખ્યા અને શિવજીને કહ્યુ કે આપ બાણાસુરને કહો કે તે રંગે ચંગે ઉષાને અનિરુધ્ધ સાથે વળાવે. મે પણ પ્રહલાદને વચન આપેલુ જ છેકેહુ તેના કોઇ વંશ વારસને મારિશ નહી - માટે મારે બાણાસુરને મારવાનો તો નથી જ – આમ બાણાસુરને જીવતદાન મળી ગયુ અને તે વાસુદેવની વાત માની ગયો. અને તેણે ખુબ ખુબ દહેજ આપીને ઉષાને અનિરુધ્ધ સાથે વળાવી. બધા ખુશ : કેવો અદભુત વળાંક

જોયુ ને રાજન: કેવી અદભુત લીલા છે આપણા કાનકુવરની : સૌ પ્રથમ તે રુકમીનીજીને ઉપાડી લાવ્યા – તો તેમનો પુત્ર પ્રદ્યુમ્ન રતિ સાથે પહેલી વાર મહેલમાં આવ્યો અને આજે અનિરુધ્ધ ઉષા સાથે દ્વારકા આવ્યો.

આજની ઘડી રળીયામણી ........

કેટલો રળીયામણો આ રાજમહેલ : એક દિવસ તેણે રુકમીનીજીને વધાવ્યાં હતા - પછી રતિને પુત્રવધુ તરીકે વધાવી અને આજે ઉષાને પૌત્રવધૂ તરીકે વધાવે છે.

લાલાની લીલાઓ અપાર છે.

પાપાજી

ક્રમશ :

-: લ ઘુ ભા ગ વ ત :-

-:ગુણવંત પરીખ:-

-: રા જ ધ ર્મ : -

શુકદેવજી કહે છે : હે રાજન : એક ઉક્તિ છે : યથા રાજા તથા પ્રજા ------ રાજાના ગુણદોષની અસર પ્રજા પર અને રાજ્ય પર વર્તાય છે. એવુ કહેવાય છે કે જે દેશનો રાજા ધર્મ પરાયણ , નિતીવાન , સંતોષી, નિરંકારી. પ્રજાવત્સલ ,નિરુપદ્રવી , નિ:ષ્કામ , ચારિત્ર્યવાન , અને નિર્મોહી હધે તેના રાજ્યમાં કદી અકાળે મ્રુત્યુ નહી થાય ,અકાળ કે દુકાળ નહી પડે , વર્ષા નિયમિત જ હશે , ધરતી ધન ધાન્યથી ભરપુર હશે, ચોરી , લુટ કે અન્ય ઉપદ્રવો નહી હોય , તેની પ્રજા પણ તેના જેવી જ ધર્મપરાયણ હશે . આ ઉક્તિને સાર્થક કરેઅતુ એક માર્મિક ઉદાહરણ દર્શાવવામાં આવેલ છે.

દ્વારકાધીશજીની સભામાં એકવાર એક બ્રાહ્મણ આવ્યો અને રાવ ખાધી કે હે દ્વારકાધીશ : મારે ઘેર પુત્રરત્નની પ્રાપ્તિ થયેલ પણ તે બાળક જન્મતાની સાથે જ મ્રુત્યુ પામેલ છે. તેને માટે રાજધર્મની આપની કોઇ કમી વર્તાય છે. એવુ કદી બને જ નહી કે એક બાળક અકાળે મ્રુત્યુ પામે. તેનો અર્થ એમ થાય કે રાજ્ય ક્યાંક રાજધર્મ ચુકેલ છે. ભગવાન કૃષ્ણએ તેને શાંત્વન આપીને પરત મોકલી આપ્યો. પણ તેના જ ઘેર બીજા આ જ પ્રકારના અવસરે પણ આવુ જ બન્યુ. અને એક વાર નહી બે વાર નહી પણ આઠ આઠ વાર આવુ બન્યુ. નવમી વખતે પણ જ્યારે આવુ જ બન્યુ અને જ્યારે તે એ જ પ્રકારની ફરીયાદ કરવા દ્વારકાધીશ્જી પાસેઆવ્યો ત્યારે અર્જુન ત્યાંબેઠેલો હતો. તેણે વિગતે વાત સાંભળી અને વિપ્રદેવને કહ્યુ કે હવેના સમયે હુ ચોકીદાર તરીકે હાજર હહીશ અને આપના નવજાત શિશુનુ રક્ષણ કરીશ. બ્રાહ્મણે કહ્યુ કે અમરા રાજ્યના કૃષ્ણ અને બલરામ જેવા સમર્થ વીરો જે નથી કરી શકતાઅ તે કામ તમે કેવી રીતે કરશો ? હુ તમારા પર કેવીરીતે વિશ્વાસ રાખુ ? ત્યારે અર્જુન અહંકારથી બોલ્યો કે આપને મારા ગાંડીવ ધનુષના પરાક્રમનો ખ્યાલ નથી માટે જ આપ આવુ બોલો છો પણ હુ આપને વચન આપુ છુ કે આપના નવજાત શિશુનુ રક્ષણ હુ કરિશ અને જો ના કરી શકુ તો હુ અગ્નિસ્નાન કરીશ તેવી મારી પ્રતિજ્ઞા છે. વિપ્રદેવ અર્જુનની પ્રતિજ્ઞા સાંભળીને ખુશ થયા અને તેમને લાગ્યુ કે આ વખતે તો મારુ સંતાન જરૂર બચી જશે – એક નરવીરની ભિષ્મ પ્રતિજ્ઞા છે – જો બાળક નહી બચે તો તે પોતે અગ્નીસ્નાન કરવાનો છે. સમય પસાર થયો અને દશમા પ્રસવનો દિવસ આવી ગયો. અર્જુન તામામ રીતે સજ્જથયીને બ્રાહ્મણના ઘર પાસે ગોઠવાઇ ગયો. દક્ષ ,યક્ષ , દેવ . દાનવ , માનવ અરે કોઇ જીવ જંતુ પશુ પ્રાણી પન ફરકી નાશકે તેવી જડબેસલાક કિલ્લેબંધી કરી દીધી કે યમરાજ માટે પણ પ્રવેશવુ મુશ્કેલ બની જાય. અને તે ઘડી આવી ગયી- બાળકનો જન્મ પણ થયો પણ બે ચાર ક્ષણમાં જ તેનુ પ્રાણ પંખેરુ ઉડી ગયુ - કેવીરીતે કોઇની પણ સમજમાં ના ઉતર્યુ. અને બ્રાહ્મણે ચીસ પાડે ઓ અર્જુન :તુ મુર્ખ અને મિથ્યાભાષી છે - તુ મારા સંતાનને બચાવી શક્યો નથી. - તરા જેવો કાયર અને વ્યર્થ બકવાસ મરનાર આજસુધી મે જોયો નથી – દ્વારકાધીશજીની સભામાં તો મોટી મોટી વાતોકરતો હતો અને આ મારા સંતાનને તો બચાવી શક્યો પણ નહી - અરે હુ જ મુર્ખ છુ કે મે તારા જેવા નામર્દ પર વિશ્વાસ રાખ્યો. અર્જુન બ્રાહ્મણના વાક્બાણોથી ખુબ દુ:ખી થયો – પણ તે પણ સાચુ જ હતુ કે તેનુ સંતાન જન્મ્યા પછી નિર્જીવ થયી ગયુ હતુ – તો તેનો જીવ કોણે લીધો ? તે પોતાના યોગબળે યમપુરી પહોચ્યો અને યમરાજા પાસે આ બ્રાહ્મણના સંતાનને પાછૂ માગ્યુ પણ યમરાજાએ નિખાલસપણે જણાવ્યુ કે અમે તેના સંતાનને લાવ્યા નથી.અર્જુન વિચારમાં પડ્યો કે જો યમરાજ તેનેનથી લાવ્યા તો આ બાળક ક્યાં ગયુ ? પોતાના યોગબળે અર્જુન ત્રણેય લોકમાં ફરી વળ્યો પણ તેને આ બ્રાહ્મણના બાલકનો કોઇ પત્તો નાલાગ્યો. હવે પ્રશ્ન આવ્યો પ્રતિષ્ઠાનો - તેણે તો પ્રતિજ્ઞા કરી હતી કે જો હુ આ બાળકને સાચવી નહી શકુ તો અગ્નીસ્નાન કરીશ. અને તે પોતાની પ્રતિજ્ઞા પરીપુર્ણ કરવા માટે અગ્નીસ્નાન કરવા તૈયાર થયો. આ તમામ લીલાના પ્રેરક એવા ભગવાન કૃષ્ણ આ બધુ જોતા હતા – તેમણે કહ્યુ અર્જુન તુ ભલે તે બાળકને શોધી ના શક્યો પણ મારી સાથે ચાલ - આપણે બન્ને તે બાલકની તપાસ કરવા જયીયે. અને કૃષ્ણએ પોતાનો રથ તૈયાર કરાવ્યોઅને તે અને અર્જુન બન્ન્ને સાથે શોધ માટે નીકળી પડ્યા. હે રાજન : ખરેખર તો આ બ્વ્હગવાનની માયા: એક પ્રકારની લીલા જ હતી : આડા અવળા , ટિચાતા , કુટાતા, અહી તહી ભટકતા , ફરતા આ બન્ને ઘણુ ફર્યા પણ બાળકનો પત્તો તો ના જ લગ્યો. હવે કૃષ્ણને લાગ્યુ કે અર્જુન થાક્યો છે ત્યારે તેઓ એક વિશેષ જગા પર આવ્યા જ્યાં ભગવાન પોતે બિરાજમાન હતા. તેમણે આ બન્નેને સાથે આવેલા જોઇને તેમનુ અભિવાદન કર્યુ અને કહ્યુ કે મને આ નર અને નારાયણને સાથે જોવાની ઇચ્છા હતી - આજે તે પુરી થયી છે -આ રીતે તમે બન્ન્ને સાથે જ મારી સાથે આવ્વો તે માટે જ મે આ બધી વ્યવસ્થા ગોઠવી હતી. નર સ્વરુપ અર્જુન : તુ નિ:શંક વેઐર છે -યુધ્ધો જીતવા તે તારામાટે ડાબા હાથનો ખેલ છે પણ તુ ભુલી ગયો કે દરેક યુધ્ધ નારાયણની સહાયથી જ જીત્યો છે - પ્રતિજ્ઞા લેવામાં તો તમે બધા બહુ શુરા છો -પણ આ પ્રતિજ્ઞા લેતી વખતેકૃષ્ણને તે પુછ્યુ હતુ પણ ખરુ ?અરે સલાહ પણ લીધી હતી ખરી અરે તને કેમ ભાન ના પડ્યુ કે આ તો દ્વારકાધીશજીનુ જ નગર છે અને ત્યાં આવુ બંને ખરુ ? અને તેમની જ હાજરીમાં અને મોટાભાઇ બલરામજી પણ સાથે છે ત્યારે તુ કયી હેસિયતથી તે બ્રાહ્મણને સહાયભુત થવા પ્રતિજ્ઞા લે છે ? તને મારામાં અને કૃષ્ણમા કોઇ ફેર લાગે છે ? આવુ મિથ્યાભિમાન અને ગર્વ કોના ઉપર ? આ ગાડીવ પર ? આ ગાંડીવ તુચ્છ છે જો તારી સાથે કૃષ્ણ નથી. તે બ્રાહમણના બધા જ સંતાનો મારી પાસે છે જા લેતો જા અને તે બ્રાહ્મણને સુપ્રત કરીદેઅને તેને સંતોષ આપ. અર્જુન તો ડઘાઇ જ ગયો કે હુ આ શુ જોવુ છુ ?આ સત્ય છે કે સ્વપ્ન ? તેણે દ્વારકા આવીને તે બ્રાહ્મણને તેના નવે નવ સંતાનો યથા યોગ્ય ઉમર સાથે અર્પણ કર્યા -રાજધર્મ – પણ અભિમાન રહિત હોવો જોઇએ – હુ કરૂ હુ કરૂ ની અજ્ઞાનતા ત્યજવી પડે. કર્તા હર્તા તો માત્ર ભગવાન જ છે તમે તો માત્ર નિમિત્ત જ છો.

પાપાજી

ક્રમશ :

-: લ ઘુ ભા ગ વ ત :-

-:ગુણવંત પરીખ:-

-: પુ ણ્ય ફ ળ : -

શુકદેવજી કહે છે : હે રાજા પરિક્ષીત : ભગવાન શ્રી કૃષ્ણને ઉધ્ધવજી પ્રત્યે ખુબ પ્રેમ હતો. ઉધ્ધવજી પણ વાસુદેવની સાથે અત્યંત સન્માનપુર્વક વાત ક્રરતા હતા. તે જાણતા જ હતા કે વાસુદેવ તો સાક્ષાત ભગવાન વિષ્ણુનો અવતાર છે અને તેમણે તો યાદવકુળનો ઉધ્ધાર કરી દિધો છે. તેઓ તો કૃષ્ણને યાદવ-કુળ – શિરોમણી માનતા હતા અને જ્યારે પણ પ્રસંગ મળે તક મળે તેમની સાથે જ્ઞાન ગોષ્ઠી કરતા હતા. વાતમાંથી વાત નીકળતા એકવારતેમણે વાસુદેવને પુછ્યુ કે માનવનુ મન અતિ ચંચળ હોય છે અને તે કદી તેનુ અપમાન , અવહેલના કે ઉપેક્ષા સહન કરી શકતો નથી - ખાસ કરીને કોઇ દુર્જન આવી ચેષ્ટા કરે તે તો તે કદી સહન કરે જ નહી - ભાગ્યેજ કોઇ સ્થિત પ્રજ્ઞ જેવો નિર્વિકાર માણસ જ તે સહન કરે છે અને તેનો પ્રતિકાર કરે છે. અને તેમાંય માણસ શસ્ત્રોના ઘા ઝીલી શકે છે - કારણકે તે સમય જતાં રૂઝાઇ જાય છે પણ શબ્દોના ઘા ભુલતો નથી કારણકે તે કદી રૂઝાતા નથી. પણ જે શબ્દોના ઘા પણ જીરવી જાણે તે નિરહંકારી કહેવાય. તેમણે એક અતિ ઉત્તમ કક્ષાનુ દ્રષ્ટાંત પણ આપ્યુ.

એક બ્રાહ્મણ હતો – ખુબ સુખી - સમૃધ્ધ - પૈસે ટકે આગલી હરોળનો સન્માનનીય કહેવાય તેવો નાગરીક - ખુબ મોટા પ્રમાણમાં ધન , દૌલત , વાડી વજેફા નોકર ચાકર અને તમામ આવશ્યક ચીજ વસ્તુઓથી ભરપુર નિવાસસ્થાન હતુ. પણ ખાટલે એક ખોડ હતી - વિપ્રદેવ ખુબ જ કૃપણ - કંજુસ -એક પાઇ પણ કોઇના માટે તો ના ખર્ચે પણ પોતાની જાત માટે પણ ના ખર્ચે.- નાત જાતમાં કોઇની સાથે મેળ નહી - સ્વભાવે તો એટલા ઉગ્ર કે જાણે બીજા દુર્વાસાનો અવતાર - કોઇ તેની સાથે વાત કરવા તૈયાર જ નહી- નાત જાત કે અન્ય તો ઠીક પણ તેના કુટુબીજનો - અરે ખુદ તેની પત્ની , પુત્ર પુત્રાદિ પરીવારનો કોઇ સભ્ય પણ તેનાથી રાજી નહોતો. સૌ તેને જોઇને મુખ મચકોડી લેતા હતા.. દાન ધર્મ પુણ્ય કાર્ય તો તે ભાઇ કદી કરતા જ નહી - માત્ર અને માત્ર તે તિજોરી સંભાળે દિવસ રાત નાણાં ગણે - કેટલા વધ્યા અને કેટલો ઉમેરો થયો. તેમનુ પુર્વજન્મનુ પુણ્ય ફળ હતુ ત્યાં સુધી તો બધુ બરાબર ચાલ્યુ પણ જેવુ પુણ્યફળ સમાપ્ત થયુ કે કે તેની સંપત્તિ નાશ પામી. અને જેવી સંપત્તિ જતી રહી કે સૌ - જે- આમેય તેનાથી વિમુખ હતા- તે હવે ખુલ્લેઆમ વિમુખ થયી ગયા અને તેની ઠેકડી ઉડાવવા લાગ્યા. ઉમર થયી - શારીરીક ક્ષમતા પણ ઘટી ગયી - કોઇ સહારો નહી - માત્ર અન્ય કુટુબીજનો જ નહી આત્મિય કહી શકાય તેવા સ્વજનોએ પણ સાથ છોડ્યો -અને લુટાય તેટલુ બાકી રહેલુ ધન પણ લુટી લીધુ- બચ્ય કચ્યુ ધન સરકારે - રાજ્યએ રાજ્યના કર તરીકે વસુલી લિધુ. હવે વિપ્રદેવ સાચા અર્થમાં ભિખારી બની ગયા. પણ આ એક વખતના ધનિક કૃપણને ભીખ પણ કોણ આપે ? સૌ કોઇ તેની યા તો દયા ખાતા અથવા ઠેકડી ઉડાવતા - અને તેને હેરાન પરેશાન કરવામાં કયી બાકી રાખતા નહોતા. નાના છોકરાં પણ તેને પજવતાં હતાં - તેનુ ભીક્ષાપાત્ર ઉપાડી જાય , તેને પત્થર મારે , તેનાં વસ્ત્રો ઉપાડી જાય અરે જેને જેમ ફવે તેમ હેરાન કરે. બ્રાહ્મણ આ સહન કરી શકતો નહોતો પણ ઇલાજ નહોતો. ભીખ માગીને ગુજારો કરે અને કોઇના ઓટલે કે મંદીરના ઓટલે કે ગામના ચબુતરે પડી રહેતો હતો.

પણ પુર્વજન્મનુ કોઇ પુણ્યાબળ હજુ બાકી રહી ગયુ હશે - તેણે પોતાની જાતનો જ વિચાર પોતાની રીતે કર્યો અને તેને લાગ્યુ કે આ તો મારા કર્મનુ જ ફળ હુ ભોગવુ છુ - મારે શામાટે દુખી થવુ જોઇયે ? મારી પાસે અઢળક સંપત્તિ હતી ત્યારે મે ના વાપરી , ના દાન કર્યુ , ના ખાધુ , ના કોઇને ખાવા દિધુ કે ના તો કદી કોઇને ખવડાવવાની પણ પરવા કરી – હવે તે સમય તો જતો રહ્યો- અને મારા ઉગ્ર સ્વભાવથી મે દરેકનુ અપમાન જ કર્યુ છે - હુ કોઇની સાથે મિઠાશથી બોલ્યો નથી –વિવેકથી મે કદી કોઇની સાથે વ્યવહાર કરેલ નથી - તો જેમની સાથે મે આવો વ્યવહાર કર્યો તેમને કેવુ લાગ્યુ હશે ? આપોઆપ તેણે તેની જાતને જ તે જગાએ મુકી અને આજે તેને લાગ્યુ કે આજે મને જેમ આ નથી ગમતુ તેમ તે લોકોને પણ નહી જ ગમ્યુ હોય -આમ વિચારીને તે સ્થિતપ્રજ્ઞ –વિરક્ત - બની ગયો. બસ – આટલી જ વાર - અને તેનુ મન નિર્મળ બની ગયુ - તે પોતે માન અપમાનથી પર બની ગયો –કોઇ શુ કહે છે તેનો વિચાર સુધ્ધાં કરતો નથી – જે મળે તે ખાઇ લે છે -જ્યાં સ્થાન મળે ત્યાં આરામ કરે છે - કોઇ ગમે તેવુ અપમાન કરે તો પણ તે ગળી જાય છે કદી કોઇનો પ્રતિકાર કરતો નથી. મનમાં કોઇના પણ પ્રત્યે કોઇ દ્વેષ નથી - નથી કોઇ મોહમાયા - બસ નિર્માણાધીન જીવન જીવે છે. જે પળે તે વિરક્ત બની ગયો

તે જ ક્ષણે તેને આત્મજ્ઞાન લાધ્યુ - આ બધી માયા મનની છે - મન જ માણસને નિમીત્ત બનાવીને આંટી ઘુટીઓમાં ફસાવે છે. જો તમે મનને જીતી લેશો તો માનો કે તમે સ્વર્ગ કરતાય ઉચી સરકાર કબજે કરી છે. તમે મનના ગુલામ ના બનશો - મનને તમારો ગુલામ બનાવો. હવે આ ભુદેવને એમ કદી નથી લાગતુ કે હુ એક દિવસ ધનવાન હતો અને આજે કંગાળ છુ - આજ ગયીકાલ અને આવતીકાલ બધુ જ સરખુ છે. તેને એમ પણ નથી લાગતુ કે આ મારા જ સંતાનો – જેને મે મોટાં કર્યા - તેમની બધી જરૂરીયાતો પુરી કરી આજે મારી સામે પણ જોતા નથી – હુ કોણ , તુ કોણ , કોણ સંતાન , કોણ માતા , કોણ પિતા, સંપુર્ણ નિ:સ્પૃહ અને વિરક્ત . એવા ભુદેવ હવે પોતાની જાતને સૌથી સુખી માને છે. જે પણ સુખ કે દુખ છે તેનો અનુભવ તો માત્ર આ નાશવંત શરીર જ કરે છે – આત્મા – જીવ- જીવાત્મા તો આ સૌથી પર છે તેને કોઇ સુખ , દુ:ખ , માન અપમાન , ઉપેક્ષા કે અવહેલનાનો કોઇ અનુભવ થતો જ નથી. ભગવાન શ્રી કૃષ્ણએ ઉધ્ધવજીને કહ્યુ કે જુવો ઉધ્ધવજી આ વિપ્રની મનોદશાનુ વર્ણન એ જ ભિક્ષુ ગીત છે. હુ મારા ભક્તને વારંવાર કહુ છુ – વિરક્ત બનીને તમારૂ યોગક્ષેમ મને આપી દો – હુ તમારૂ કલ્યાણ જ કરીશ – તેમા કોઇ શક કે ભ્રમ રાખશો નહી. દીનતાભાવે મને સમર્પિત થયી જાવ અને મને એમ લાગશે કે મારો ભક્ત મને સમર્પિત છે ત્યારે હુ તેને સમર્પીત થયી જયીશ.

આ યુગમાં – કળીયુગમાં - મીરા અને નરસૈયો - તેના જીવતા જાગતા ઉદાહરણ છે. સમર્પિત મીરાના ઝેરનો કટોરો કોણે બદલી નાખ્યો ? નરસૈયાના કુટુબના પ્રસંગો કોણે ઉજવ્યા? કુવરબાઇનુ મોમેરુ કોણે ભર્યુ ? શામળશાનો વિવાહ પ્રસંગ કોણે દિપાવ્યો ? તેના પિતાનુ શ્રાધ્ધ કર્મ પ્રસંગ કોણે દિપાવ્યો ? ગળે ઉતરે તેવી વાત નથી પણ વાસ્તવિકતા છે – હુ તારો છુ તુ મારો છે - બસ પતી ગયુ –વધુ કશાની જરૂર નથી.

પાપાજી

ક્રમશ

Laghu Bhagavat 71 to 75

2018-09-06T04:41:00.000-07:00

-: લ ઘુ ભા ગ વ ત :-

-:ગુણવંત પરીખ:-

-: જ રા સં ધ : -

શુકદેવજી કહે છે : હે રાજા પરિક્ષીત : આપ તો જાણો જ છો કે ભગવાન વિષ્ણુના અવતારો ધરા ઉપરથી પાપાત્માઓનો નાશ કરવા માટે જ થાય છે. આ યુગમાં પણ : દ્વાપર યુગમાં : પૃથ્વી ઉપર પાપાત્માઓનો ભાર વધી ગયો હતો. તે સૌમાં જરાસંધ પ્રથમ હરોળના પાપાત્માઓમાં આવે તેમ હતો : જો વાસુદેવે ઇચ્છ્યુ હોત તો કંસની હત્યા પછી જ્યારે જરાસંધે મથુરા પર હુમલો કર્યો તે જ સમયે તેને પુરો કરી શક્યા હોત - પણ તેમ નહી કરવા માટેનુ કારણ તેમણે બલરામજીને દર્શાવેલુ કે આને હાલ જીવીત રાખો : તે જીવતો રહેશે ત્યાં સુધી અનેક નાના પાપાત્માઓને ભેગા કરતો રહેશે અને આ[પણા પર હુમલા કરતો રહેશે અને કૃષ્ણની આ વાત સાચી સાબિત થયી - તેણે એક બે નહી પુરા સત્તર હુમલા મથુરા પર કર્યા અને દરેક વખતે તેના સિવાય દરેક રણમાં હણાયા હતા. સમયનાં વહેણ યમુનાના નીરની માફક અવિરત વહેવા લાગ્યાં - હવે સમય ધીમે ધીમે નજીક આવતો ગયો કે જ્યારે નિશાન પર જરાસંધ હોય.

કૃષ્ણને ખબર હતી કે આ માણસ સીધી રીતે કે સહેલાઇથી મરાવાનો નથી – જરા નામની રાક્ષસીએ તેના શરીરના બે ભાગ જોડીને તેમાંથી એક જરાસંધ બનાવ્યો છે અને તેનુ મ્રુત્યુ સીધે સીધુ થવાનુ નથી. રાજસુય યજ્ઞની તૈયારીઓ ચાલતી હતી ત્યારે જ વાસુદેવે આયોજન કરી લીધુ કે આ વખતે જરાસંધને નિશાને લેવાનો છે અને કોઇ પણ લશ્કર કે સેના લીધા વગર જ તેને જ સીધો ખતમ કરવાનો છે. તે માટે તેમણે અર્જુન અને ભીમને બ્રાહ્મણના વેષ લેવા કહ્યુ અને પોતે પણ બ્રાહ્મણ વેષ ધારણ કર્યો. અને ત્રણેય વ્યક્તિઓ જરાસંધના દ્વારે જયીને ઉભા રહ્યા અને ટહેલ નાખી : ભિક્ષાંમ દેહિ :દ્વારપાલે જણાવ્યુ કે મહારાજ ભિક્ષામાં શુ લેશો ? ત્યારે તેમણે કહ્યુ કે આપ આપના મહારાજને બોલાવો: અમે તેમની સમક્ષ જ અમારી માગણી રજુ કરીશુ : દ્વારપાલે જરાસંસધને ખબર પહોચાડી એટલે તે દ્વાર પર આવ્યો અને જોયુ કે કોઇ ત્રણ દેદીપ્યમાન બ્રાહ્મણો સામે ઉભા છે –અને મુખ પર ક્ષાત્રતેજ જણાઇ આવે છે. બ્રાહ્મણ આવા તેજસ્વી અને કસાયેલ શરીર વાળા હોઇ ના શકે –પણ તે જે હોય તે - મારે આંગણે ભિક્ષુક બનીને આવ્યા છે - મારી ફરજ એ છે કે મારે તે માગે તે આપવુ જોઇએ.તેણે નમ્રતાપુર્વક પુછ્યુ કે હે વિપ્રદેવો આપ કોણ છો અને આપની શુ ઇચ્છા છે તે જણાવો હુ તે અવશ્ય પુરી કરીશ.. રાજન , જરાસંધ ગમે તેવો હતો પણ વચનનો પાક્કો હતો-તે કૃષ્ણ જાણતા હતા. તેમણે કહ્યુ કે મહારાજ જરાસંધ મારી સાથેના આ બે –પાંડવ છે - એક અર્જુન અને બીજો ભીમ અને હુ દેવકીપુત્ર કૃષ્ણ છુ. અમે આપની પાસે દ્વંદ્વ યુધ્ધની માગણી કરીએ છિયે : આપ અમારામાંથી કોઇની પણ સાથે દ્વંદ્વ કરો : જો આપ જીતો તો અમે આપના ગૂલામ બનીશુ અને જો આપ હારો તો આપના કેદખાનામાં રાખેલ તમામ ને મુક્તકરવાના રહેશે. જરાસંધ બહાદુર અને વચનનો પાક્કો યોધ્ધો હતો : તેણે પડકાર સ્વીકારી લીધ્રો અને કહ્યુ કે જો કૃષ્ણ તને તો મે મથુરાના યુધ્ધમાં સત્ત્રર સત્તર વાર ભગાડ્યો છે – તુ મારી સામે ઉભો રહેવા સક્ષમ નથી -આ અર્જુન મારા કરતા ઘણો નાનો છે તે પણ મારી સામે દ્વદ્વ માટે લાયક નથી - હા આ ભીમ બરાબર છે -અમે બન્ને સમોવડીયા લાગીશુ- આવતીકાલે મગધના મેદાનમાં અમારી વચ્ચે દ્વંદ્વ યુધ્ધ શરુ થશે અને ચપટીવારમાં તો હુ તમો ત્રણેયને મારા કેદખાનામાં નાખીશ.

બીજે દિવસે સવારે તો મગધનુ મેદાન ભરચક થયી ગયુ .આજે ભીમ અને જરાસંધ વચ્ચે દ્વંદ્વ યોજાવાનુ છે- જોઇએ કોણ જીતે છે. પહેલો દિવસ પુરો થવા આવ્યો પણ કોઇ પરીણામ આવ્યુ નહી. બન્ને બળવાન હતા , સ્ફુર્તીવાળા હતા , પેતરાબાજ પણ હતા પણ કોઇની કારી ફાવીનહી. આમ કરતા કરતા દિવસો વિતવા લાગ્યા હવે એમ લાગવા માંડ્યુ કે ભીમ થાકવા લાગ્યો છે. કૃષ્ણએ તેને હિંમત આપી અને આગલા દિવસની રાત્રે જરાસંધનો પુર્વ ઇતિહાસ કહ્યો અને તેને મારવાની યુક્તિ બતાવી.: તેને પકડી , પછાડી અને તેની એક જાંઘ પર પગ રાખીને તેના બે ફાડીયા કરી નાખજે – ભીમ આજે ખુશ હતો - તેણે વાસુદેવના કહ્યા મુજબ જરાસંધના બે ફાડીયા કરી નાખ્યા અને ફેકી દીધા પણ આ શુ ? બન્ને ફાડીયા તો જોડાઇ ગયા ? હવે ? ભીમે બે પાંચ વાર આ પ્રયોગ કર્યો પણ દરેક વખતે બન્ને ફાડીયા જોડાઇ જતા હતા અને નવા જોમથી પ્રતિકાર થતો હતો . હવે તો ભીમ ગભરાયો અને તેણે કૃષ્ણની સામે જોયુ - કૃષ્ણએ ઇશારાથી સમજાવ્યુ: એક દાતણ લીધુ - તેની બે ચીર કરી અને બન્નેને એકબીજાથી વિરુધ્ધ દિશામાં ફેકી દિધી. હવે ભીમ જોરમાં દેખાતો હતો તેણે નવા જોમ અને જુસ્સાથી જરાસંધ ઉપર પ્રહાર કરવા માંડ્યા અને એક તબક્કે તો ફસડાઇ પડવાની તૈયારીમાં જ હતો પણ તેણે બાજી સંભાળી લીધી અને જેવો હુમલો જરાસંધે કર્યો કે તરતજ સ્ફુર્તિથી ખસી ગયો અને જરાસંધ અડબડીયુ ખાઇને પડી ગયો. અને ભીમે પળનો પણ વિલંબ કર્યા વગર તેના શરીરપર ઉભો રહી ગયો અને તેનો એક હાથ પકડી અને તેના શરીરના બે ફાડચા કરી નાખ્યા પણ આ વખતે વાસુદેવની સલાહ કામે લીધી અને એક ફાડચુ ઉત્તરમાં નાખ્યુ અને બીજુ ફાદચુ તેનાથી વિરુધ્ધ દિશામાં નાખ્યુ અને પ્રચંડ જયઘોષ કર્યો. આ વખતે જરાસંધના શરીરના બે ફાડચા જોડાયા નહી.અને આમ ભીમને વિજેતા ઘોષિત કરવામાં આવ્યો. જરાસંધ મરાતાં રાજ્યમાં એક ઉત્સાહનુ વાતાવરણ ઉભુ થયુ અને ઠેર ઠેર કૃષ્ણ્ ના નામનો જયઘોષ ચારે દિશામાં થવા લાગ્યો. વાસુદેવે કહ્યુ કે અમારે મગધનુ સામ્રાજ્ય નથી જોઇતુ- અમે તો એક પાપાત્માના અંત માટે આવેલા છિયે –મગધની ગાદી પર જરાસંધના પુત્રનો અધીકાર છે અને તે ગાદી સંભાળે અને શરત મુજબ જરાસંધે કેદ કરેલા તમામ રાજાઓને મુક્ત કરવામાં આવે. દરેક કેદી રાજાને માનભેર મુક્ત કરવામાં આવ્યા અને દરેકને તેમનુ રાજ્ય પણ પાછુ આપવામાં આવ્યુ અને સૌએ મહારાજ યુધિષ્ઠીરની આણ સ્વીકારી. - સૌ સ્વાયત્ત રાજા : પણ યુધિષ્ઠીર મહારાજ ચક્રવર્તી સમ્રાટ બની ગયા. આમ એક પછી એક પાપાત્માઓની વિદાય થતી ગયી. હવે કોનો વારો ?

પાપાજી

ક્રમશ:

-: લ ઘુ ભા ગ વ ત :-

-:ગુણવંત પરીખ:-

-: પાં ણ્ડૃ ક : -

શુકદેવજી કહે છે હે રજન હુ હવે એક બનાવટી, વેષધારી , મિથ્યાભિમાની અને પોતાની જાતને જ સર્વેશ્વર અને ભગવાન માનનાર એવા પાંણ્ડૃક રાજાનુ વૃત્તાત કહીશ. તે કરુપ દેશનો રાજા હતો. કાશી નરેશ તેના મિત્ર હતા અને બન્ને એકસરખા મિથ્યાભાષી અને મિથ્યાભિમાની હતા. તેમાંય પાંણ્ડૃક તો પોતાને જ ભગવાન વિષ્ણુનો અવતાર સમજતો હતો. હુ જ પૃથ્વી પર માનવ દેહે ભગવાન વિષ્ણુના અવતાર તરીકે આવ્યો છુ અને મારે જ આ જગતનુ રક્ષણ કરવાનુ છે. સૌએ મારી જ પુજા અર્ચના કરવી. દ્વારકામાં રહેતો અને દ્વારકાધીશ બની બેઠેલો કૃષ્ણ તો ગોકુલનો ગોવાળિયો છે – પ્રજાએ નાહક તેને ભગવાન , ભગવાન કહીને કઢાવી માર્યો છે. તે મારી નકલ કરે છે. મારી જેમ તે પણ ખોટે ખોટ&આ ચક્ર , ગદા , પદ્મ વિ.. ધારણ કરે છે . અરે આ મારી પાસે જે ધનુષ્ય છે તે જ સાચુ સારંગ ધનુષ્ય છે પણ એ નકલી કૃષ્ણએ તે બધો દેખાવ કરવા માટે ધારણ કરી લીધા છે. કરુપ દેશની પ્રજા પણ અબુધ હતી અને તે પણ આ પાણ્ડૃકને જ ભગવાન માનતી હતી આથી તે પોરષાતો હતો. અને તેનાઅ રાજ્યમાં તેના ખુશામતખોરીઆઓ પણ ઘણા હતા જે તેને જ ભગવાન છે તેમ માનવા પ્રેરતા હતા અને દ્વારકાવાળો તો બનાવટી છે. એક દિવસ મિથ્યાભિમાનના અતિરેકમાં તેણે એક દુત દ્વારકા મોકલી આપ્યો અને કૃષ્ણને સમાચાર આઠવ્યા કે તુ મારી સમક્ષ હાજર થયી જા અને મારુ શરણ સ્વીકારી લે. તારે જો જીવવુ હૌય તો મારી શરણાગતી સ્વીકારી લે હુ તારા બધા ગુના માફ કરીશ પણ જો તે માનવા ઐયાર ના હોય તો મારી સાથે યુધ્ધ કર. અને મારો તાબેદાર બન અથવા મ્રુત્યુ પસંદ કર અને યમલોકમાં ચાલ્યો જા દ્વારકાધીશની રાજ્યસભા દૂતનો બકવાસ સાંભળીને ખડખડાટ હસવા લાગી. સમગ્ર રાજ્યસભામાં એક હાસ્યનુ મોજુ ફરી વળ્યુ. વાસુદેવ વતી માત્ર એક મંત્રીએ જ જવાબ પાઠવી દીધો : હે દૂત , અમારી રાજ્યસભામાં દુતને સન્માન જ આપવામાં આવે છે પણ આવા અઘટિત ઉચ્ચારણો કરનારને અમે માફ નથી કરતા - પણ સામાન્ય સૌજન્યતા એવુ કહે છે કે દૂત અવધ્ય છે માટેતને અમે જીવતો જવા દઇશુ . પણ તારા મુર્ખ અને ઘમંડી રાજાને કહેજે કે અમે બહુ ઝદપથી કરુપ દેશ પર ચઢાઇ કરીશુ અને તારા રાજાના બધા અલંકારો છિનવી લેવાના છિયે. તેના દંભનો પણ પર્દાફાશ થશે. બલરામજીએ કહ્યુ કે કાના આને તો જેતલો બને તેટલો વહેલો મોક્ષ અપાવ.આથી કૃષ્ણએ દુતની પાછળ ને પાછળ જ પોતાના લશ્કર સાથે કરૂપ દેશ પર ચઢાઇ કરી. આ વખતે કરૂપનરેશ કાશીનરેશ સાથે કાશી હતા. કૃષ્ણની ચઢાઇના સમાચાર મલતાં જ તે પોતાના સૈન્ય સાથે કૃષ્ણનો સામનો કરવા તૈયાર થયી ગયો.તેણે પણ કૃષ્ણના જેવો જ આયુધો ધારણ કર્યા હતા જે જોઇને ભગવાન કૃષ્ણને હસહેજ હસવુ આવ્યુ. અગ્નિની સામે તણખલુ કેટલી ટક્કર લે ? તે ખુદ જ ભસ્મ થયી જાય. આટલુ અધુરૂ હતુ તેમ પાછા કાશીનરેશ પણ પોતાના મિત્રની સહાય કરવા લાવ લશ્કર સાથે કરૂપનરેશની સાથે આવી ગયા. પણ પળ બે પળમાં તો કૃષ્ણએ કરૂપ નર્શને પડકાર્યો- અરે ઓ મુર્ખ પાંણ્ડૃક, જો સાચા દ્વારકાઅધીશ ; દેવકીનંદન વાસુદેવ ભગવાન કૃષ્ણ તારી સામે છે –અને તે જે આયુધો ધારણ કરેલ છે તે જ આયુધ પૈકિમારા સુદર્શન ચક્રથી તારો અંત લાવુ છુ. અને તેમણે ચક્રથી કરૂપ નરેશનુ શીશ ઉતારી લીધુ. પાંણ્ડૃક ગમે તેવો હતો ,પણ તેણે ઉઠ્તા , બેસતા,, બારે અને બાવીસે કલાક વેરભાવે પણ કૃષ્ણનુ જ રટણ કરેલુ અને તે ઓપુણ્ય તેની પાસે આવ્યુ અને તેના જીવનની જ્યોત પણ ભવાન કૃષ્ણમાં સમાઇ ગયી. હવે કાશી નરેશનો વારો આવ્યો- અધરમી અને મિથ્યાભિમાની અને મિથ્યાભાષીને સાથ દેનાર કાશી નરેશનુ શીશ પણ તેના ધડથી અલગ કરીને કાશીનરેશના મહેલના દરવાજે ફેકી દીધુ. મહેલના દરવાજા પાસે કોઇ પ્રભાવશાળી માનવનુ મુગુટ સાથેનુશીશ જોઇને લોકોને આશ્ચર્ય થયુ કે આ કોણ છે પણ ઝડપથી લોકોનેaઅને રાજમહેલમાં પણ સૌને જાણ થયી ગયી કે આતો આપણા જ મહારાજનુ શિશ છે ત્યારે રાજમહેલમાં રોકકળ મચી ગયી.કાશીનરેશનો પુત્ર સુદક્ષિણ પોતાના પિતાની હત્યાથી ઉકળી ઉઠ્યો અને તેણે નિશ્ચય કર્યો કે મારા પિતાની હત્યા કરનારને હુ ખતમ કરીશ અને તે પ્રકારની શક્તિmમેળવવા માટે તેણે શિવજીનુ તપ કર્યુ. શિવજી તો અત્યંત ભોળા દેવ છે- જલદી રીઝે છે અને જેને જે માગે તે જલદિ જલદી આપી પણ દે છે. શિવજીએ તેને એક યજ્ઞ કરવાનો ઉપાયબતાવ્યો પણ તેનીમર્યાદા પણ જણાવી જદીધી -સામા છેડે કોણ છે તેનો તેમને ખ્યાલ હતો જ. યજ્ઞનાપરીપાકરૂપે એક ક્રુત્યા ઉત્પન્ન થયી જે આગસ્વરૂપ હતી અને સુદક્ષિણેક્રુત્યાને દ્વારકા પર છોડી અને સમસ્ત દ્વારકા સહિત દ્વારકાધીશનો પણ સર્વનાશ કરે. ક્રૂત્યાના હુમલાથી દ્વારકાવાસીઓ ગભરાઇ ગયા અને દ્વારકાધીશનીમદદ માગી અને વાસુદેવે તેની સામે પોતાનુ સુદર્શન ચક્ર છોડ્યુ જેણે ક્રૂત્યાનો નાશ કર્યો અને તરત જ તે કાશી પહોચી ગયુ આને કાશીનરેશના પુત્ર સુદક્ષિણનુ માથુ પણ ઉતારીઅને ભગવાન પાસે પરત આવી ગયુ.

હે રાજન , આપે જોયુને -કે મિથ્યાભીમાની અને મિથ્યાભાષી નકલખોરનો કેવોસર્વનાશ થયો - અને છતાં પણ તેનો ઉધ્ધાર જ થયો અને આવા મિથ્યાભિમાનીને સહાય કરનારની પણ દશા તેમના જેવી જ કરી અને તેમનો પણ ઉધ્ધાર જ કર્યો. બગવાનપ્રેમ ભાવે કે વેરભાવે પણ પોતાનામાં આસક્ત હોય તે સર્વનો ઉધ્ધાર જ કરે છે,

પાપાજી

ક્રમશ:

-: લ ઘુ ભા ગ વ ત :-

-:ગુણવંત પરીખ:-

-: શ ત ધ ન્વા : -

શુકદેવજી કહે છે : હે રાજન , કેટલાક ચરિત્રો અને પ્રસંગો એવા પણ છે જે જલદી ગળે ઉતરે નહી. સત્રાજીત દ્વારકાનો સર્વાધુક ધનકુબેર હતો અને તેના પાયામાં સ્યમંતક મણી પાસેથી રોજે રોજ મળતુ સુવર્ણ હતુ. તેણે તેની સ્વરૂપવાન કન્યા સત્યભામા શતધન્વાને આપવાનુ નક્કી કરેલુ પણ સ્યમંતક મણી ગુમ થયી જતા જે ગરબડો ઉભી થયી તેમાં તેણે નાહક કૃષ્ણ સાથે વેર બાંધી લીધુ અને સ્યમંતક મણીના ગુમ થવાનો આરોપ પણ કૃષ્ણ ઉપર મુકી દીધો - જો કે કૃષ્ણે તે આરોપ ખોટો હતોતેમ સાબિત કરી બતાવતા અને મણી પણ પાછો મળી જતા સત્રાજીત છિઓભીલો પડી ગયો અને સમાધાન સ્વરૂપે તેણે મણી અને તેની કન્યા સત્ર્યભામા પણ કૃષ્ણની સાથે વળાવી. પણ આનાથી તેનો મિત્ર શતધંન્વા નારાજ થયો પણ સામે કૃષ્ણ હોવાથી સૌ ચુપ હતા . પણ કૃષ્ણ અને બલરામ હસ્તિનાપુર જવા નીકળ્યા એટલે શતધન્વાના મિત્રો અક્રુર અને કૃતવર્માએ શતધન્વાને ઉશ્કેર્યો કે હાલ કૃષ્ણ અહી નથી માટે જા અને સત્રાજીતને મારી નાખીને મણી પડાવી લે- તેણે આપની સાથે દગો કર્યો છે. કાચા કાનનો સત્રાજીત તેના આબે મિત્રોની વાતમાં આવીગયો અને તરત જ સત્રાજીતના મહેલમાં ગયો . તે સમયે સત્રાજીત નિદ્રક્ધીન હતો પણ કોઇ વિચાર કે વિવેક દાખવ્યા કે વિચાર્યા વગર જ તેણે સત્યાજીતની હત્યા કરી નાખી અને મણી પડાવી લીધિઓ અને ભાગી છુટ્યો. તેણે મણી લાઈને અક્રૂરને અપ્યો અને કહ્યુ કે તુ સાચવજે . આ સમયે કૃષ્ણ અને બલરામ તો હસ્તિનાપુર હતા. પણ અહી દ્વારકામાં તો સત્યભામાએ રોકકળ કરી મુકી : આ મારા પિતાને કોઇ હત્યારાએ મારીનાખ્યા છે તેને પકડો અને સજા કરો. વાત વહેતી વહેતી કાનાને કાને ગયી અને તે અને બલરામ તબડતોડ દ્વારકા આવ્યા અને તેમને ખબર પડી કે આ કુકર્મ કરનાર શતધંન્વા છે માટે તેનો વધ કરવા તૈયાર થયા - શતધન્ન્વાને ખબર પડી ગયી કે કૃષ્ણ અને બલરામ પાછા આવી ગયા છે માટે તે જીવ બચાવવા ભાગી નીકળ્યો પણ આ બન્ને ભાઇઓએ તેનો પીછો પકડ્યો કર્મસંયોગે શતધંવાનો ઘોડો પડી ગયો આથી વધારે ગભારાઇને તેણે દોડવાનુ શરુ કર્યુ અને જીવ બચાવવા ભાગતો હતો પણ કૃષ્ણ તેની પાછળ જ હતા અને તેમણે પોતાના સુદર્શન ચક્રથી શતધનવાનુ માથુ ઉતારી લીધુ. આમ એક ખુની હણાયો પણ બે સાગરીતો હજુ હયાત હતા.

અક્રુર અને કૃતવરમાને પણ ખબર પડી કે તેમનો મિત્ર હણાયો છે માટે તેઓ પણ દ્વારકા છોડીને ભાગી નીકળ્યા. અકૃરજી માટે દ્વારકાને માન હતુ. દ્વારકાવાસીઓ એમ માનતા હતા કે જ્યા અકૃર હોય ત્યાં વરસાદ પાણીની કમી ના રહે હવે જ્યારે અકૃરજી નથી તો દ્વારકા ઉપર આફત આવશે. આ એક લોકવાયકા હતી. જો કે કૃષ્ણને અકૃરજી માટે ખાસ કોઇ ફરીયાદ નહોતી. પણ લોકવાયકા માટે તેમણે મૌન સેવ્યુ. બલરામ અને બીજા જ્ઞાની અને સમજદાર માણસો માનસો તો કહેતા જ હતા કે જ્યાં કૃષ્ણ હોય ત્યાં આફત આવે જ નહી અને આવે તો પણ કૃષ્ણ બધુ સંભાળી લે તેવો મજબુત છે - તે તો આ લોકનો ભગવાન છે. તેમ છતા પણ તેમણે અકૃરજીને પાછા બોલાવવાની વ્યવસ્થા કરી. તેઓ પોતે અકૃરજીને મળવા ગયા અને સન્માનભેર કહ્યુ કે કાકા ,આપ તો અમારા અને દ્વારકાના લાડલા છો. અમારે આપની સાથે કોઇ વેર નથી. અમે તો આપનો આદર જ કરીયે છિયે. પણ આપ જાણો છો કે મારા પર આ મણી માટે ખોટુ આળ છે : દ્વારકાવાસીઓ અને ખુદ દાઊ ભૈયા પણ મારા પર વિશ્વાસકરતા નથી માટે આપ મને સ્યમંતકમણી આપીદો. ઉ તે મણી સૌને બતાવીને ખાત્રી કરાવીશ કે મને તે મણીનો કોઇ મોહ નથી. મેં તો માત્ર આ મણી દ્વારકાના અને દ્વારકાના નગરજનોનાઅવિકાસ માટે જ મગ્યો હતો તેનાથી મળતી સંપત્તિ થી આ વિકાસ ઝડપી બનશે. હુ તે જાણુ જ છુ કે આ મણી શતધંવાએ આપને જ છુપાવવા આપ્યો છે. હુ તે મણી દ્વારકાવાસીઓ,મોટાભાઇ બલરામજી અને રાજદરબારના સભ્યોને બતાવીને તેમનો સંદેહ દુર કરવા માગુ છુ. અકૃરજી માની ગયા અને મણી કૃષ્ણને સુપ્રત કર્યો. પોતે પણ દ્વારકા પાછા આવ્યા અને દ્વારકાવાસીઓની માન્યતાને પણ આદકતરી રીતે પુષ્ટી આપી કએ હવે અકૃરજી દ્વારકા માં જ આવી ગયા છે માટે દ્વારકા ઉપર કોઇ આફત ના એધાણ હવે નહી રહે. કૃષ્ણએ મણી પણ અકૃરજીને પરત આપી દિધો અને કહ્યુ કે કાકા આ મણી મારે નથી જોઇતો – આપ જ આ મણી આપની પાસે રાખો પણ આ મણીથીમલતુ સુવર્ણ આપ રાજ્યની તિજોરીમાં જમા કરાવજો જેથી રાજ્યની તિજોરી સધ્ધર બને અને નગરનો વિકાસ થાય. તેનો ઉપયોગ કોઇ વ્યક્તિના હિતાર્થે નહી કરવામાં આવે અને આપ પણ તેના ઉપર દેખરેખ રાખી શકો છો.

હે રાજન , આ કથાનક એમ દર્શાવે છે કે અજુગતો પરીગ્રહ અને સંગ્રહની વૃત્તી કેવો સર્વનાશ નોતરે છે, સત્રાજીત જો શરુઆતથી જ સમજી ગયો હો’ત તો આ કથા આતલી વિસ્તાર પામત નહી.પણ આપ તે પણ સમજી લો કે જે પણ કયી બને છે તે પુર્વ નિર્ધારિત જ હોય છે,. વિધિના નિર્માણને કોઇ ફેરવી શકે જ્ નહી. આપ તો અપરીગ્રહ વૃત્તિવાળા એક સમર્થ સમદ્રષ્ટ્રા છો પણ જે કોઇ આ કથા સાંભળે તેના માટે તે સારતત્વ આપે છે. અને મારી અને આ પછી પન આ કથાનુ પઠણ કરનાર સૌ અને તેના શ્રોતાઓ માટે પણ માર્ગદર્શન આપે છે. આ પણ ભગવાનની લીલા જ છે - તેઓ મનુષ્ય અવતારમા6 છે અને માનવ સહજ કાર્યો જ તેમણે કરવાનાં છે, કરે છે અને કરશે અને માનવ સહજ અંત પન આવશે. આપ ધીરજથી સાંભળતા જાવ.

પાપાજી

ક્રમશ :

-: લ ઘુ ભા ગ વ ત :-

-:ગુણવંત પરીખ:-

-: લી લા ઓ જ લી લા ઓ : -

ભગવાન વિષ્ણુના આ કૃષ્ણાવતાર અગાઉના અવતારોમાં પણ હેતુ તો એક સરખો જ હતો : પરિત્રાણાય સાધુનાં ...... સાધુ ,સંત . સજ્જનો અને ભકત જનોનુ રક્ષણ કરવુ અને તદુપરાંત “ વિનાશાય ચ દુષ્કૃતામ ... “ એટલેકે દુષ્ટોનો વિનાશ કરવો. પણ અગાઉના અવતારોમાં આ અવતાર જેટલા અનિષ્ઠ તત્વોનો વિનાશ થયો નથી..જેમકે સૌ પ્રથમ અવતાર મત્સ્યાવતાર : આ અવતારમાં કોઇનો વિનાશ કરવામાં નથી આવ્યો - માત્ર પોતાના ભક્તોનો વિનાશ થતો રોક્યો છે - તેમને રક્ષણ આપ્યુ છે. બીજો અવતાર તે કુર્માવતાર : અહી પણ કોઇનો વિનાશ નથી કર્યો : સૌને અનેક ભેટ સોગાદો મળે - સાથે અમૃત પણ પ્રદાન કરવામાં મદદગાર બન્યા : ત્રીજા અવતારમાં વરાહ અવતાર રૂપે પૃથ્વીને બચાવી અને તે માટે હિરણ્યાક્ષ રાક્ષસનો નાશ કર્યો અને તે સાથે જ તેમના એક પાર્ષદને શાપના એક ફેરામાંથી મુક્તિ અપાવી. ચોથો અવતાર પણ કોઇ ખાસ વધારાના પ્રયોજન માટે નહોતો - માત્ર અને માત્ર બાળક પ્રહલાદને રક્ષણ પુરૂ પાડીને સ્થાપિત કરવુ હતુ કે જે એકનિષ્ઠાથી ભગવાનની ભક્તિ કરશે તેનુ રક્ષણ ભગવાન પોતે જ કરશે અને આમ તેના રક્ષણ માટે અનિષ્ઠ એવા રાક્ષસરાજ હિરણ્યકશ્યપને મારવા ભગવાન નરસિહ રૂપે અવતર્યા હતા બ્રહ્માજીના વરદાનથી અજેય જેવો બની ગયેલા હિરણ્યકશ્યપને હણવા આ સિવાય બીજો કોઇ આરો નહોતો.અને આ વખતે પણ તેમના એક પાર્ષદ વિજયને પહેલા ફેરામાંથી મુક્તિ અપાવવાની હતી.. પાચમો અવતાર તે વામન અવતાર : આ અવતાર કોઇ વિનાશ માટે નહોતો- માત્ર અને માત્ર સત્તા અને સંપત્તિ જે એક રાક્ષસરાજા પાસે આવી ગયી હતી અને દેવો રખડી પડ્યા હતા તે દેવોને તેમનો હક્ક અપાવવા માટે જ આ અવતાર લીધો હતો અને આ અવતારમાં ભગવાને માત્ર કુનેહ અને લીલા કરીને દેવોને બચાવી લીધા . કોઇ અનિષ્ઠનો સંહાર નથી થયો – ઉપરથી એમ કહી શકાય કે અનિષ્ઠ ગણાતા - સંપત્તિ અને સતા એકત્ર કરીને બેસી ગયેલ રાજા બલી - જે એક અસુર હતો = પણ ધર્મનિષ્ઠ હતો - એક વચની હતો –અને તેની સામે ભગવાને પણ ઝુકવુ પડ્યુ હતુ અને તેના દ્વારપાળ પણ બન્યા હતા. છઠ્ઠો અવતાર તે પરશુરામ નો અવતાર હતો.આ અવતારમાં પણ અત્યાચાર ગુજારનારા ક્ષત્રિયોનો જ તેમને નાશ કરેલો અને પૃથ્વીને એકવીસ વાર ક્ષત્રિયવિહોણી કરેલી. આ એક જ અવતાર એવો છે કે જ્યાં તેમની હાજરી હોવા છતા પણ સાતમા અવતાર તરીકે રામે પ્રવેશ કરેલો. સાતમા અવતારમાં રામે નિતીમતાના પાઠ ભણાવ્યા – એક પત્નીવૃત , એક વચન , આદર્શ રાજા , આદર્શ ભ્રાતા, આદર્શ પુત્ર , અરે યુધ્ધમાં પણ નિયમબધ્ધ : કહેવાય છે કે રામબાણ કદી ખાલી ના જાય - રામે એકવાર બાણ ચઢાવ્યુ હોય તો તેનો ઉપયોગ થાય જ - તે વ્યર્થ ના જાય - અનેક આદર્શો સ્થાપ્યા અને કેટલાક રાક્ષસોનો નાશ કર્યો.પણ ભલે તે રાક્ષસો હતા પણ ધર્મપરાયણ હતા, રાવણ રાક્ષસ હતો પણ કુળ તો બ્રાહ્મણનુ જ હતુ - અને તે પણ પુર્વાવતારનો તો ભગવાનનો પાર્ષદ જ હતો તેનો પણ ઉધ્ધાર કરવાનો હતો.:: રાવણ પ્રખર શિવભક્ત હતો તો તેનો ભાઇ કુંભકર્ણ પણ બ્રહ્માજીનો ભક્ત હતો . આ અવતારમા ભગવાને સમાજના કેટલાક મુખ્ય આદર્શો વર્ણવ્યા છે પણ મર્યાદાનુ ઉલ્લંઘન નથી કર્યુ. અને માટે જ તે મર્યાદા પુરૂષોત્તમ કહેવાયા . આ અવતારમા પણ ભગવાને પોતાના બે પાર્ષદો : જય અને વિજય : રાવણ અને કુંભકર્ણને તેમના અભિશાપના બીજા જન્મથી મુક્તિ અપાવેલી. એક નોધપાત્ર બાબત એ છે કે આ સાતેય અવતારોમાં અવતરણ છે પણ અંત નથી. પરશુરામજી જનકરાજાના દરબારમાં રામ સાથે સામ સામે આવી જાય છે અને જ્યારે જાણી જાય છે કે રામ એ તો અવતારી પૂરૂષ છે ત્યારે તે સભા છોડીને જતા રહે છે પણ ક્યા તેની કોઇને ખબર નથી. કહેવાય છે કે પરશુરામ અજરાઅમર છે. તેમની અગાઉના અવતારોમાં અવતરણ છે પણ અંત નથી . માત્ર અને માત્ર આ જ એક એવો અવતાર છે કે જ્યાં તમામ માનવ સહજ કાર્યવાહીઓ જ કરવામાં આવી છે અને તે પણ શરુઆતથી તે અંત સુધી- અને અંત પણ માનવ સહજ રીતનો છે. આ એક જ એવો અવતાર છે કે જ્યારે તેમણે અસંખ્ય પાપાત્માઓનો વિનાશ કર્યો છે - જન્મ વખતે દરેક બાળકના રૂદનનો જ અવાજ જ પહેલો આવે પણ આ એક જ વ્યક્તિ છે જે જન્મ સમયે પણ રડી નથી - અરે જીદગીભર તેઓ રડ્યા નથી -અને છતાં ય અસંખ્ય એવા કાર્યો કર્યા છે કે જે ગળે ના ઉતરે અને આપણે તેને લીલા કહીએ છિયે. –જો એક માત્ર છ જ દિવસનુ બાળક એક ભયાનક રાક્ષસીને મારી નાખી શકતુ હોય તો તેને શુ કહેવાય ? પુતના મરી તે તો હકીકત છે - કોણે મારી ? કેવીરીતે મારી ? આ બધી લીલાઓ જ કહેવાય. અને આવા તો કેટકેટલા પ્રસંગો છે – ગણ્યા ગણાય નહી – સામા આવતા ગયા અને પડતા ગયા. બસ લીલાઓ જ લીલાઓ – લીલાઓ જ લીલાઓ ..............

પાપાજી

ક્રમશ :

-: લ ઘુ ભા ગ વ ત :-

-:ગુણવંત પરીખ:-

-: શા લ્વ નો વ ધ : -

કંસ , કાળયવન , જરાસંધ , શિશુપાલ , દંતવક્ત્ર , વિદુરથ , પાંણ્ડૃક , ભૌમાસુર , બાણાસુર નરકાસુર શાલ્વ : વિ.વિ.વિ. આ કૃષ્ણાવતારની સૌથી મોટી ચંડાળ ચોકડી - તેમના યુગના સર્વ વિદિત ઉચ્ચ કક્ષાના પાપાત્માઓ - તેમની આસપાસ પણ નાના મોટા પાપાત્માઓ તો હતા જ અને એક યા બીજા સ્વરૂપે તેમણે દેખાઓ દીધી અને અને પાછા જુવો તો શાલ્વ , બાણાસુર વિ.વિ. જેવાઓ તો શિવજીના પરમ ભક્તો - તેમની પાસેથી વરદાન પણ મેળવી આવેલા અને પાછા તેમની જ સામે થયેલા - પણ તે દરેક એક યા બીજી ર્રીતે ખતમ પણ થયા - પણ આ અવતારમા આ સંખ્યાબળ બહુ મોટુ રહ્યુ.

બાળપણમાં જ પુતના અને શકટાસુર જેવા રાક્ષસકુલના જીવોની સમાપ્તી બોલાવી અને કંસને ખતમ કરીને દિશા બદલી. જરાસંધ અને શિશુપાળ પણ હણાઇ ગયા હતા અને તેમનાં નિમિત્ત જુદાજુદા હતા પણ તેમનો ભાર તો ઓછો થયો. પણ તેમના સહયોગીઓ હજુ હયાત હતા. તેઓ માનતા હતા કે જરાસંધને કૃષ્ણે કપટથી માર્યો અને શિશુપાલની પણ નિર્મમ હત્યા કરવામાં આવી છે અને અમો તેમના મિત્રો જોતા રહી ગયા – પણ અમે કૃષ્ણની સામે તેનો બદલો જરૂર લયીશુ. કૃષ્ણને પણ ખબર હતી જ કે મારે કોને કોને મુક્તિ અપાવવાની છે. તે પૈકી દંતવક્ત્ર મુખ્ય હતો કારણકે તે તો તેમનો એક પાર્ષદ હતો અને આ તેનો છેલ્લો જન્મ હતો અને અહીથી મુક્ત થયીને તેને જલદી જલદી પાછો વૈકુંઠમા પહોચાડવાનો છે. જય અને વિજયના આ છેલ્લા અવતાર છે – શિશુપાલની જ્યોત તો કૃષ્ણમાં સમાઇ ગઇ હવે વારો છે શાલ્વ , દંતવક્ત્ર , વિદુરથ્ .વિ. નો – જે ઘણા કુદી રહ્યા હતા.

શાલ્વ શિશુપાલના લગ્ન સમયે શિશુપાલનાઅંગતમિત્ર તરીકે ઉપસ્તિત હતો.પણ જ્યારે કૃષ્ણ રુકમીનીનુ હરણ કરીને ભાગી રહ્યા હતા ત્યારે શિશુપાલની સાથે તે પણ હતો અને તે પણ લાવ લશ્કર સાથે - અને તે પણ પાછો રુકમી અને શિશુપાલની સાથે કૃષ્ણને પડકારવા ગયેલો પણ ભુંડા હાલે પાછો ફરેલો અને તે ડંખ તે ભુલ્યો નહોતો અને તક જ શોધતો હતો કે ક્યારે આ કૃષ્ણને સ્વાદ ચખાડુ - પણ તેને ખબર જ નહોતી કે તે કોની સામે ભાખડી ભીડી રહ્યો છે. તેને જ્યારે લાગ્યુ કે કૃષ્ણને હરાવવો મુશ્કેલ છે ત્યારે તેણે શિવજીની આરાધના કરી અને આપ જાણો છો ક શિવજી જલદી રીઝી જાય છે - અને માં માગ્યુ વરદાન પણ આપી દે છે.: શિવજી શાલ્વનો ઇરાદો તો જાણી ગયા પણ તે પોતાનો ભક્ત છે માનીંને કહ્યુ કે માગ શુ ઇચ્છ્રે છે ? શાલ્વએ અહ્યુ કે મને એક એવુ વિમાન આપો જે અત્યંત અલૌકીક હોય અને અનેકાનેક ગુણો અને સક્ષમતાઓથી ભરપુર હોય , કોઇ તેને તોડી ના શકે કે તે ક્યાય પાછુ ના પડે : શિવજી સમજી ગયા અને “તથાસ્તુ “ કહ્યુ અને કહ્યુકે હુ દેવોના સ્થપતિને જણાવુ છુ કે તે તને તારી ઇચ્છા મુજબનુ વિમાન બનાવી આપશે અને તેમણે મય દાનવ જે માયાવી પણ હતો તેણે અનેક માયા જાળોથી બરપુર સાંભ નામનુ વિમાન બનાવીને શાલ્વને આપ્યુ. સાંભ તો આ વિમાન મેળવીને એકદમ ખુશ થયી ગયો અને ગમે ત્યાં જયીને હાહાકાર મચાવી આવે. શાલ્વે જોયુ કે કોઇ તેનો પ્રતિકાર કરી શકતુ નથી એટલે તેણે આ વિમાન દ્વારા દ્વારકામાં જ ઉલ્કાપાત મચાવવા માંડ્યો. દ્વારકાવાસીઓ આ ઉલ્કાપાતથી ભયભીત બની ગયા પણ કૃષ્ણએ બધાને શાંત કર્યા અને તે શાલ્વની પાછળ ગયા અને શાલ્વને લલકાર્યો. શાલ્વ પણ કૃષ્ણની જ રાહ જોતો હતો. કૃષ્ણને જોતાંજ તે કૃષ્ણને બેફામ પણે ભાંડવા લાગ્યો. કૃષ્ણ કોઇ વાણિ વિલાસમાં ઉતર્યા નહી અને માત્ર એટલુ જ કહ્યુ કે મુર્ખ : ખોટો બકવાસ છોડીને મારી સાથે યુધ્ધ કરવા આવ્યો છે તો યુધ્ધ કર અને યુધ્ધમાં જ તારુ કૌશલ્ય બતાવ આમ મુર્ખની જેમ બકવાસ કેમ કરે છે ? આ સાંભળીને શાલ્વ તેના વિમાન મારફતે માયાવી લક્ષણો દર્શાવીને અદ્રશ્ય થયી ગયો અને છુપી રીતે કૃષ્ણ ઉપર બાણ વર્ષા કરવા લાગ્યો. કૃષ્ણને પહેલા તો ખબર ના પડી કે આ બાણ વર્ષા ક્યાંથી આવે છે અને શાલ્વ અને તેનુ વિમાનક્યા ગુમ થયી ગયુ – પણ પછી જેવો અંદાજ આવ્યોકે આ તો માયાવી વિમાનની કરામત છે - તરત જ તેમણે શાલ્વની માયા ભેદી નાખી અને શાલ્વને મજબુરીથી તેમનીસામે આવવુ પડ્યુ - અને તે જેવો સામે આવ્યો કે તરત જ તેમણે સૌ પ્રથ્મ તો સાંભ વિમાનના પોતાની કૌમુદી ગદાથી ભુક્કા બોલાવી દીધા. વિમાનનો નાશ થતાંજ શાલ્વની મોટાભાગની શક્તિ અને ક્ષમતા ઓગળી ગયી અંરે તે લગભગ નિરુપાય થયી ગયો . હવે કૃષ્ણએ શાલ્વને લલકાર્યો અને તેના ઉપર સૌ પ્રથમ તેની માફક જ બાણ વર્ષા કરી જેનો તે સામનો કરી શક્યો નહી અને ભાગવા માંડ્યો.કૃષ્ણએ પણ બુમ પાડી : શાલ્વ ભાગ નહી - મારા શરણે આવી જા -જે મારે શરણે આવે છે તેનો હુ અવશ્ય ઉધ્ધાર કરુ છુ પણ અભિમાની શાલ્વ ના માન્યો અને અંતે કૃષ્ણએ પોતાનુ સુદર્શન ચક્ર તેના ઉપર છોડ્યુ અને પળવારમાંતો શાલ્વનુ માથુ તેના ધડથી અલગ થયી ગયુ અને તેના શરીરમાંથી પણ એક તેજ લીસોટો નીકળ્યો અને તે કૃષ્ણના શરીરમાં સમાઇ ગયો - તેનો સાદો સીધો અર્થ એ થાય કે ભગવાને શાલ્વનો પણ ઉધ્ધાર કર્યો છે. તેની સેના તિતર બીતર થયી ગયી અને કૃષ્ણનો જયજયકાર થયો. શાલ્વને એમ હતુ કે મારી પાસે અલૌકીક શક્તિ ધરાવતુ વિમાન છે મને કોઇ મારી તો શુ હરાવી કે ભગાડી પણ ના શકે પણ તેને ક્યાં ખ્યાલ હતો કે ગમે તેવી અલૌકીક શક્તિ ધરાવના આયુધની પણ કોઇ ને કોઇ મર્યાદા હોય જ છે - શેરને માથે સવાશેર - કૃષ્ણનુ સુદર્શન ચક્ર તે સર્વાધિક ક્ષમતા ધરાવતુ અલૌકીક શસ્ત્ર છે જેને પાછુ પાડવાની કોઇ શસ્ત્રમાં ક્ષમતા કે શક્તિ નથી. તે જ એક સર્વોચ્ચ ક્ષમતા ધરાવતી શક્તિ ધરાવતુ શસ્ત્ર છે. તેનો જોટો જડવો જ શક્ય નથી. પણ શાલ્વના હણાવાથી કરુષ નરેશ દંતવક્ત્ર ખુબ રોષે ભરાયો અને તેણે નક્કી કર્યુ કે મારે જ આ ગોવાળિયાને મારવો પડ્શે . દગા ફટકાથી તે જરાસંધ અને શિશુપાલને તો મારી શક્યો પણ મારી સામે તેનુ જોર ચાલશે નહી .જોઇયે દંતવ્ક્ત્રની ડંફાસ કેટલી ચાલે છે.

પાપાજી

ક્રમશ :

LaghuBhagavat 71 to 75 Five chapters

2018-09-01T19:11:00.001-07:00

-: લ ઘુ ભા ગ વ ત :-

-:ગુણવંત પરીખ:-

-: જ રા સં ધ : -

પાપાજી

ક્રમશ:

-: લ ઘુ ભા ગ વ ત :-

-:ગુણવંત પરીખ:-

-: પાં ણ્ડૃ ક : -

પાપાજી

ક્રમશ:

-: લ ઘુ ભા ગ વ ત :-

-:ગુણવંત પરીખ:-

-: શ ત ધ ન્વા : -

પાપાજી

ક્રમશ :

-: લ ઘુ ભા ગ વ ત :-

-:ગુણવંત પરીખ:-

-: લી લા ઓ જ લી લા ઓ : -

પાપાજી

ક્રમશ :

-: લ ઘુ ભા ગ વ ત :-

-:ગુણવંત પરીખ:-

-: શા લ્વ નો વ ધ : -

પાપાજી

ક્રમશ :

Laghu bhagavat 65 to 70

2018-08-29T09:31:00.000-07:00

-: લ ઘુ ભા ગ વ ત :-

-:ગુણવંત પરીખ:-

-: ગ્રૃ હ સ્થા શ્ર મ :-

મોજ – મસ્તી , ખેલ –કુદ. ગાયો અને ગોરસ વચ્ચે , જળક્રીડા અને વનવિહાર , યમુના જ્ળમાં ધુબાકા અને કિનારે રાસ લીલાઓ અને તેથી પણ અનેકગણી કલ્પનામાં પણ ના ઉતરે તેવી અલૌકીક લીલાઓ વચ્ચે વૃજ - ગોકુલમાં કૃષ્ણનુ બાળપણ વિત્યુ - હજુ તો મુછનો દોરો પણ ફુટ્યો નહોતો અને મથુરામાં ખેલ પાડી આવ્યા , નાનાજીને રાજ્ય પાછુ અપાવ્યુ , માતા –પિતાને કારાગારમાંથી મુક્ત કરાવ્યા : ગુરુકુળમાં રહીને વિદ્યાભ્યાસ કર્યો , જ્ઞાન મેળવ્યુ , માન મેળવ્યુ જરાસંઘને હંફાવ્યો - કાળયવનને મરાવ્યો : નવુ નગર અને રાજ્ય સ્થાપ્યુ : દ્વારકા: દ્વારકાધીશ કહેવાયા – ગોકુલની ગોપીઓ અને રાધાના હ્રદયમા સમાઇ ગયા : હવે તો ઘર માંડો કાનકુવર :

આઠમો અવતાર લેતી વખતે જ આયોજન નક્કી થયી ગયુ હતુ : મારે મથુરા- ગોકુલમાં જવાનુ છે અને દેવી લક્ષ્મીને પણ સુચના અપાઇ છે કે આપે પણ મારી સાથે જ પૃથ્વી પર વિદર્ભનરેશ ભિષ્મકની પુત્રી રૂકમીણી નામ ધરીને આવવાનુ છે અને સમયાંતરે દ્વારકાની પટરાણી પણ બનવાનુ છે. મારે મારા પાર્ષદો જય - વિજયને તેમના આ છેલ્લા અવતારઆંથી મુક્તિ અપાવાની છે અને તેમનો વેરભાવ પોષવામાં આપ નિમિત્ત બનવાના છો- આ અવતારમાં પોતે નાના ભાઇ છે અને શેષનાગજી મોટાભાઇ બળરામજીની ભુમિકામાં છે : સમાજના નિયમ અનુસાર મોટાભાઇનુ લગ્ન પહેલા થાય અને તે મુજબ બલરામજીનુ લગ્ન રેવતીજી સાથે થયી ગયુ હતુ . ભાભીએ કહ્યુ દિયેરજી હવે તમારો વારો લગ્નનો. આ પણ અજબ ગજબની લીલા જેવી વાત છે.

વિદર્ભ નરેશ ભિષ્મકને પાચ પુત્રો હતા જે પૈકી સૌથી મોટો રૂકમી હતો જે પોતાનુ ધાર્યુ કરવા અને કરાવવા ટેવાયેલ હતો. તે પોતાની નાની બેન રૂકમીનીના લગ્ન ચેદીનરેશ દમઘોષના પુત્ર શિશુપાલ - જે તેનો મિત્ર હતો અને તેના જેવો જ ઉધ્ધત હતો. રુકમીની તેના લગ્ન દ્વારકાધીશ કૃષ્ણ સાથે થાય તેમ ઇચ્છતી હતી પણ રૂકમી ના માન્યો અને તેને તેના માતા પિતાને પણ દબાવી દયીને રૂકમીનીના લગ્ન શિશુપાલ સાથે નક્કી પણ કરી નાખ્યા. લગ્નનો દિવસ નજીક આવતો હતો. રુકમીની ઉદાસ હતી -પણ તેણે હિંમત હાર્યા અવગર તેના એક વિશ્વાસુ બ્રાહ્મણ દુત વાહકને બોલાવી તેના સંદેશાનો પત્ર લખીને દ્વારકા મોકલી આપ્યો અને કૃષ્ણને જણાવ્યુ કે કોઇ ઉપાય શોધો અને મને અહીથી લયી જાવ. કૃષ્ણએ સંદેશવાહકને જરૂરી સુચનાઓ,માન અકરામ અને અનેક ભેટ સોગાદો અને બક્ષીસો સાથે પાછા મોકલ્યા અને પોતે પણ એકલા એ જ આગવુ આયોજન કરીને ,એકલા જ ,અને કોઇને પણ કશી જાણ કર્યા સિવાય નીકળી પડ્યા. પેલી બાજુ લગ્નની તમામ તૈયારીઓ પુર્ણ થયી ગયી હતી - શિશુપાલ અને તેના મિત્રો લાવ લશ્કર સાથે જાનમાં આવી ગયા હતા – તેને શક તો પડી જ ગયો હતો કે પેલો “ “ગોવાળિઓ “ ગરબડ કરે તો સામનો કરવાની પુરી તૈયારીઓ સાથે તે આવ્યો હતો. રૂકમીએ પણ પુરો જાપ્તો રાખ્યો હતો ચારે બાજુ લશ્કર અને છુપા જાસુસો ગોઠવી દિધા હતા – દ્વીધામાં એક માત્ર રૂકમીની હતી - આટલા જાપતા વચ્ચે કૃષ્ણ કેવી રીતે આવશે ? પણ તેને કૃષ્ણ પર ભરોસો હતો કે તે જરૂર આવશે. લગ્નના દિવસે સવારે રૂકમીની માતાજીના મંદીરે પુજા કરવા માટે નિકળી - તેની સાથે અંગ રક્ષકો અને મોટુલાવ લશ્કર તેની રક્ષા માટે તૈનાત હતુ - સૌ દેવી માતાના મંદીરે પહોચ્યા. ત્યા કૃષ્ણ રાહ જોઇને જ પોતાના રથ સાથે ઉભા હતા. રૂકમીની દર્શન કરીને જેવી બહાર નીકળી કે તરતજ કૃષ્ણએ તેનો હાથ પકડીને ખેચીને પોતાના રથ ઉપર લયી ગયો અને કોઇ કશુ સમજે વિચારે તે પહેલા તો રથ પુરપાટ દ્વારકાની દિશામાં દોડાવી મુક્યો.રૂકમી અને શિશુપાલને ખબર પડતાં જ તેઓ સૌ પોતપોતાના લશ્કર સાથે કૃષ્ણના રથ પાછળ પડ્યા. વિદર્ભનો સિમાડો વટાવ્યા પછી કૃષ્ણ પોતે હથીયાર સજીને તૈયાર થયા અને રથની લગામ રૂકમીનીને આપી અને કહ્યુ કે હુ હવે પાછળ આવતી તમારા ભાઇની સેનાનો સામનો કરીશ : આપ રથ સંભાળો ; અને કૃષ્ણએ પાછળ આવતી રૂકમી અને શિશુપાલની મિત્ર મંડળીના લશ્કરનો ઘાણ કાઢી નાખ્યો. અને રૂકમીને પાછા જવા કહ્યુ પણ તે પાછો જવા તૈયાર નહોતો હુ રૂકમીની ને લીધા વગર પાછો ફરીશ નહી તેથી કૃષ્ણએ તેને પકડી અને બાંધી દિધો પણ તેની બેન રૂકમીનીના કહેવાથી તેને છોડી મુક્યો . બીજી બાજુ દ્વારકામાં મહેલમાં કૃષ્ણ જણાતો નહોતો કે તેના અતા પતાનુ કોઇ ઠેકાણુ પણ નહોતુ પણ બલરામજીને ખબર પડી ગયી કે કાનો તો વિદર્ભ ઉપડી ગયો છે અને તેનુ આયોજન તો કૈક અનેરુ છે તેથી તે દ્વારકાથી પોતાની સેના સાથે વિદર્ભ ભણી ચાલી નીકળ્યા. કાનો રસ્તામા જ ભેટી ગયો અને તેણે તમામ હકીકત દાઉજીને જણાવી- દાઉએ તેને ખખડાવ્યો - કેમ એકલો ગયો ? મને તો કહેવુ હતુ ? પણ દાઉ હુ આપને આવુ કેવી રીતે કહી શકુ કે હુ રૂકમીનીને ઉપાડી લાવવા જાઉ છુ ? બલરામે હસતાં હસતા કહ્યુ તો પછી આ શુ કર્યુ? રૂકમીનીને ક્યાં છુપાવીશ? દ્વારકાના પ્રજાજનો તે જાણશે નહી ? એ તો દાઉ તમે છો જ ને – બધુ સંભાળી લેજો.આમ દ્વારકાને પહેલી મહારાણી મળી . માત્ર રાજમહેલ જ નહી સમગ્ર દ્વારકા હિલોળે ચઢ્યુ હતુ - દ્વારકાધીશ રાણી લાવ્યા – મહારાણી મહેલમાં આવી ગયા - નવા રાણીને જોવા સૌ પ્રજાજનો મહેલ બહાર એકઠા થયી ગયા.

આમ કૃષ્ણની પહેલી પત્ની મહેલમા આવી ગયી. પટરાણીનુ પદ ભરાઇ ગયુ. રાજમહેલ હર્યો ભર્યો થયી ગયો.

પણ આ તો કૃષ્ણ છે : લીલાઓ પર લીલાઓ કરનાર – અવતાર પૂરૂષ – કૃષ્ણએ ક્યાય એવુ નથી કહ્યુ કે તેમણે એકપત્નીવ્રત રાખેલુ છે. હે રાજા પરીક્ષીત આપને ખબર છે જ કે આપના પિતાના મામા - કૃષ્ણની લીલાઓ તો અપરંપાર છે =જેનો પાર કોઇ પામી શક્યુ નથી - મોટા મોટા ઋષીમુનીઓ પણ તે પામી શક્યા નથી - તો આપણે તો તૃણ માત્ર કહેવાઇએ- કૃષ્ણએ આમ ભાગી ભગાડીને લગ્ન કેમ કર્યુ ? છે ને અચરજ જેવી વાત - પણ હજુ નવાઇ પામો તેવી વાત છે – તેમના મહેલમાં તો એક નહી આઠ આઠ તો પટરાણીઓ હતી - અને તે પણ એક એક થી ચડીયાતી -જો કે રૂકમીનીજીનો ગરીમા તો અકબંધ જ હતો - તે મુખ્ય પટરાણી જ હતાં અને રહ્યાં. અરે આ આઠ જ નહી પણ મુક્તિ અપાવેલ અન્ય સોળ હજાર ને પણ રાણીપદ આપ્યુ હતુ - કેમ ? તો મુક્ત થયેલ તેમણે કહ્યુ કે હવે અમોને કોઇ સંઘરતુ નથી અમે ક્યાં જયીયે ? આપ જ અમારા સ્વામી છો અને અમોને પત્ની તરીકે સ્વીકારો – અને આ “ ઉદાર “ અવતારી પૂરુષ કૃષ્ણે તેમને પણ પત્ની તરીકે સ્વીકારી અને તે પણ પાછા દરેકને એક એક અલગ અલગ મહેલ પણ આપ્યો – છે ને આશ્ચર્ય રાજન ?

પાપજી

ક્રમશ :

-: લ ઘુ ભા ગ વ ત :-

-:ગુણવંત પરીખ:-

-: દ્વા ર કા ધી શ નો રા ણી વા સ : -

શુકદેવજીએ પરિક્ષીતને કહ્યુ કે રાજન , એક આડ વાત કરૂ : લીલાઓના શહેનશાહની આ વાત જાણીને આપને પણ આનંદ થશે. : દ્વારકાધીશના રાણીવાસમાં એક વખત દ્રૌપદી આવેલી ત્યારે સત્યભામા જે બોલવામા ખુબ છુટી હતી તેણે મજાકમાં પણ ફરીયાદના સુરમાં દ્રૌપદીને પુછ્યુ કે દ્રૌપદી , તુ એકલી છે અને તારા પાંચ પાંચ પતિ છે પણ પાંચે પાંચ તારા કહ્યાગરા પતિ છે જ્યારે અમારા માટે આ એકનો એક કૃષ્ણ છે અને અમે ઓછામાં ઓછી આઠ તો પટરાણીઓ છિયે છતા ય તે અમારામાંથી કોઇને પણ દાદ દેતો જ નથી - ક્યાં જાય છે , શુ કરે છે , કોને મળે છે , કોની પાસેથી શુ લાવે છે , કોને શુ આપે છે : ;વિ.વિ. વિ. કશુ અમે તો જાણીયે જ નહી અને કદાચ મોટા પટરાણીજી જાણતા હોય - બાકી અમોને તો કશી ખબર જ હોતી નથી .દ્રૌપદીએ મિઠાશથી કહ્યુ ના ભાભીજી , એવુ નથી : મારા ભાઇને તમે ઓળખવામાં ભુલ કરો છો : એક મોટા ભાભીને બાદ કરતા આપ સૌની સાથેના તેમના લગ્ન એ એક ઉપહાર છે. તેમની પોતાની મરજી કે માગણીથી નહી : પણ એક વ્યવહાર જાળવવા અને અન્યના સંતોષ ખાતર આ લગ્ન કરેલા અને કોઇના મનમાં કોઇ અસંતોષ આજની તિથિ સુધી પણ નથી.

આપ વિચારો : આપના લગ્ન કેવીરીતે થયાં ? સ્યમંતક મણી તેના મુળમાં છે : કે કથા હુ આપને આગળ ઉપર ફરી વર્ણવીશ-; પણ આપના પિતાને ખબર પડી કે આ મણીની ચોરીનુ આળ મે ખોટુ કૃષ્ણ ઉપર લગાવી દીધુ – આથી ગભરાઇને તેમણે આ સ્યમંતક મણી તો કૃષ્ણને આપી જ દિધો પણ સાથે સાથે આપનો હાથ પણ કૃષ્ને આપ્યો’

જાંબુવતી ભાભીના લગ્ન પણ તેમના પિતાની માગણીને પુરી કરવા માટે જ કૃષ્ણએ કર્યા હતા અને ત્યાં પણ આ સ્યમંતક મણી જ મુલમાં છે.

ચતુર્થ પટરાણી તરીકે જાણીતા કાલીંદી ભાભી : તેઓ એકવાર ભગવાન વિષ્ણુને પતિ તરીકે પામવા તપ કરી રહ્યાં હતા ત્યારે અર્જુને તેમણે જોયાં અને અર્જુને તમામ વિગતે કૃષ્ણને માહિતી આપી અને તેમના લગ્ન પણ કૃષ્ણ સાથે થયા કારણ તે પોતે જ વિષ્ણુના અવતાર છે.

સત્યાભાભી તેમના સ્વયંવરને યાદ કરે : તેમણે પ્રતિજ્ઞા કરેલી કે જો મે મન વચન અને કર્મથી શ્રી કૃષ્ણનુ જ રટણ કર્યુ હોય તો તે મને પતિ સ્વરૂપે મળે : અને આપની ઇચ્છા પુરી કરવા માટે જ તેઓ સ્વયંવરમાં આવેલા અને સાત સાત સાંઢને નાથવાનુ કાર્ય કર્યુ અને આપની સાથે લગ્ન થયા.

ઉજ્જૈનના રાજા વિંદ અને અનુવિંદના બહેન મિત્રવિંદા :તે પણ તેના ભાઇઓની ઇચ્છાથી વિરુધ્ધ હતા અને કૃષ્ણને જ પતિ માની બેઠાં હતા અને તેમની ઇચ્છા પણ પુરી કરી. તે આપ છો મિત્રવિંદા ભાભી.

શ્રી કૃષ્ણના ફોઇ શ્રુતકિર્તી : કૈકેય દેશના રાજા સાથે પરણેલા તેમની પુત્રી તે ભદ્રાભાભી આપ – અને આપ જાણો છો જ કે આપના ભાઇની ખુબ ઇચ્છા હતી કે આપનુ લગ્ન કૃષ્ણની સાથે થાય અને આપ મારા ભાભી બનીને આવ્યા આપને કોઇ ફરિયાદ છે મારા ભાઇ માટે ? ભદ્રા દેવી શરમાઇ ગયા અને મંદ મંદ હાસ્યથી દ્રૌપદીનુ મન જીતી લીધુ.

લક્ષ્મણાભાભી , આપને તો કોઇ ફરીયાદ આપણા સત્યભામા ભાભી જેવી છે જ નહી :આપ પણ જાણો છો જ કે આપ મદ્રદેશના કુંવરી છો અને આપના સ્વયંવર વખતે મારા ભાઇ આપને લાવ્યા છે અને આપ તેમનાથી પુરેપુરાં સંતુષ્ઠ છો જ.

હવે બાકી રહી બીજી સોળ હજાર રાણીઓ :જે કૃષ્ણે ભૌમાસુરની કેદમાથી છોડાવેલી અને તેમની ફરીયાદ હતી કે હવે અમોને કોઇ રાખવા રાજી નથી અને અમો સૌ આપને મનોમન વરી ચુકેલ છિયે તો અમારો પણ આપ પત્ની સ્વરૂપે સ્વીકાર કરો. અને કૃષ્ણે તેમની માગણી પણ સ્વીકારી લીધી.

હવે આપને એક એવી વાત જણાવુ કે નારદજીએ જણાવેલ : એકવાર નારદ્જીએ આપ પૈકી એક પટરાનીને કહ્યુ કે આ કૃષ્ણ આટલી બધી રાણીઓ રાખે છે તો તમારો વારો ક્યારે આવે ? દરેક પટરાણીએ કહ્યુ કે એ તો મારી જ પાસે હર – હંમેશ હોય છે પછી બીજી પાસે જવાનો પ્રશ્ન ક્યાંથી આવે ? નારદ્જીને કૌતુક લાગ્યુ અને તે એક એક રાણી પાસે ગયા અને દરેકે દરેક રાણીએ એમ જ કહ્યુ કે તે તો અમારી જ પાસે હરહંમેશ હોય છે – નારદજીનેતો ચક્કર આવી ગયા - આ એક કૃષ્ણ અને દરેક જગાએ હોય છે – કેવીરીતે ? આને કહેવાય લીલા :

સત્યભામા ભાભી : આપ મારા ભાઇ ઉપર અવિશ્વાસ ના કરો - તે તો સર્વજ્ઞ છે તેને કાબુમાં રાખવા પ્રયાસ ના કરશો –તમે જો સમર્પિત થશો તો તે તમોને સમર્પિત થયીને રહેશે. મારા પાંચેય પતિ મારાવશમાં છે તેવુ નથી તે સૌ કૃષ્ણને સમર્પિત છે અને અમે સૌ તેમના જ ઋણી છિયે અરે ભાભી, અમે સૌ પણ તેમને જ સમર્પિત છિયે.

પાપાજી

ક્રમશ :

-: લ ઘુ ભા ગ વ ત :-

-:ગુણવંત પરીખ:-

-: નૃ ગ રા જા ની - મુ ક્તિ : -

એક સમયે યાદવ કુમારો એક ઉપવનમાં રમતા હતા અને તરસ લાગતા તે છીપાવવા માટે એક કુવા પાસે ગયા- તેમણે જોયુ કે કુવામાં પાણી જ નથી પણ એક કાચિંડો બહાર આવવા માટે તરફડતો હતો , બધા કુમારોએ દયાવશ તે અબોલ જીવને બહાર લાવવા ખુબ પ્રયત્ન કર્યા પણ તે કોઇ સફળ થયા નહી. તે સમયે કૃષ્ણ ત્યાંથી નીકળતા હતા તેમણે જોયુ કે સૌ કુમારો એકત્ર થયેલા છે અને મુઝાયેલા જણાય છે આથી તેમણે કુમારો પાસે જયીને પુછ્યુ કે કેમ આમ મુઝવણમાં લાગો છો ? કુમારોએ કહ્યુ કે એક અબોલ જીવ કુવામાંથી બહાર આવવા માટે તરફડીયા મારે છે પણ નીકળી શકાતુ નથી અને અમે પણ ખુબ પ્રયત્ન કર્યા પણ અમે પણ અસફળ જ રહ્યા છિયે. આપ મદદા કરો તો કદાચ નીકળી શકે. આ સર્વવ્યાપી યોગેશ્વરજી તો બધુ જાણતા જ હતા – આ જન્મ જ “ પરીત્રાણાય સાધુનાં ------પતિતોનો ઉધ્ધાર કરવા માટે જ છે - તેમણે કહ્યુકે ચાલો મને બતાવો – હુ પ્રયાસ કરૂ - તે કુવા પાસે ગયા અને તેમણે પોતાનો હાથ કુવામા નાખ્યો અને કાચિંડો બહાર આવી ગયો પણ બહાર આવતાની સાથે જ તે અબોલ જીવ જીવીત માનવ દેહમાં આવીગયો- સૌ કુમારો અને કૃષ્ણ પણ જાણે આશ્ચર્ય પામી ગયા –અને સૌએ એકી અવાજે પુછ્યુ –હે મહાત્મન આપ કોણ છો ? માનવદેહધારી આ નવા અવતારી દેહે જવાબ આપ્યો‌ : હે ભગવાન કૃષ્ણ હુ આપનો અત્યંત આભારી છુ - આપના ડાબા હસ્તનો સ્પર્શ થતાંજ મને અબોલ જીવના અવતારમાંથી મુક્તિ મળી ગયી છે –હુ આપના જેટલા ગુણગાન ગાઉ તેટલા ઓછા પડે. આપે મારા પર મોટો અનુગ્રહ કરેલ છે. યાદવ કુમારોએ પુછ્યુ કે આપ છો કોણ તે તો કહો ? કૃષ્ણએ પણ તે જ પ્રશ્ન કર્યો -આથી આ માનવદેહ ધારી પાપમુક્ત થયેલ જીવાત્મા બોલ્યો : હે કુમારો અને ભગવાન શ્રી કૃષ્ણ: આપ તો સર્વવ્યાપી છો અને આપને ખબર હશે જ કે ઇક્ષ્વાકુ વંશનો હુ રાજા નૃગ છુ. હુ એક મહાન અને સમર્થ દાનેશ્વરી ગણાતો હતો અને મારે આંગણે આવેલ કોઇ દાન લીધા સિવાય તો પરત જાય જ નહી અને તેમાં ય બ્રાહ્મણ તો કદાપી નહી -હુ બ્રાહ્મણોને તો એક હજાર પુષ્ટ ગાયો અને તેની સાથે જ એક વર્ષ ચાલે તેટલુ દાણ પણ આપતો હતો.. પણ કર્મના કોઇ બંધને એકવાર મારાથી એક મહાન અપરાધ થયી ગયો. અમારી ગાયોના ટોળામાં એક અકિંચન બ્રાહ્મણની ગાય ભળી ગયી હતી તેનુ મને કે અન્ય કોઇને પણ ભાન નહોતુ.મે નિયમાનુસાર બ્રાહ્મણોને દાન આપવાનુ શરુ કર્યુ અને એક બ્રાહ્મણને હજાર ગાયો આપી તેમા આ ભળી ગયેલી અન્ય કોઇ બ્રાહ્નણની માલીકીની ગાય પણ દાનમા અપાઇ ગયી. હવે સંજોગવશાત આ ભળી ગયેલી ગાયનો અસલ માલીક બ્રાહ્મણ ત્યાં આવી ચઢ્યો અને તેણે જોયુકે મારી ગાય આ દાન સ્વીકારનાર બ્રાહ્મણ પાસે છે માટેતેણે તે બ્રાહ્મણને પોતાની ગાય પાછી આપી દેવા જણાવ્યુ પણ પેલા રાજા પાસેથી દાન લેનાર બ્રાહ્મણે તેની ગાય આપવા માટે ઇંકાર કરી દીધો. : આ ગાય મને દાનમા મળેલી છે માટે હુ તે આપને આપીશ નહી - આ મુદ્દા પર બન્નેને ઉગ્ર બોલાચાલી થયી અને છેવટે વાત રાજા પાસે આવી. રાજા તો એક ક્ષણ માટે હેબતાઇ જ ગયો કે હવે શુ કરવુ ? તેણે ગાયના અસલી માલિકને જણાવ્યુકે મહારાજ , મારી ભુલ થયી ગયી હોય તેમ લાગે છે - આપ આપની તે ગાયના બદલામા આરી પાસેથી બીજી એક હજાર ગાયો સ્વીકારો અને મને માફ કરો. બ્રાહ્મણે કહ્યુ કે રાજન હુ કોઇની પણ પાસેથી દાન સ્વીકારતો નથી મને તો મારી જ ગાય પરત આપો . રાજા મુઝાયા – હે પ્રભુ મારી મતિ કામ નહોતી કરતી - મારે શુ કરવુ ?એક વખત આપાયેલ દાન આ રીતે પરત ના લેવાય અને પરત માગી તો શકાય જ નહી - તે એક ઘોર પાપ છે – પણ અકિંચન બ્રાહ્મણ તેની માગણી માટે મક્કમ હતો કે મારે તો મારી જ ગાય જોઇયે-. અને જો તે નહી મળે તો હુ એમનેમ ચાલી જયીશ અનેતે જતો રહ્યો - રાજા લાચાર બની ગયો અને તેણે દાન સ્વીકારનાર બ્રાહ્મણને કહ્યુકે હુ આપને બીજી હજાર ગાયો આપુ છુ પણ આપ તે ગાય તેના માલિકને પરત કરો. હજાર ગાયો જ નહી લાખ ગાયો આપો તો પણ હુ મારી ગાય પરત નહી આપુ એમ કહીને તે દાન સ્વીકારનાર બ્રાહ્મણ પણ જતો રહ્યો પણ જતો રહ્યો- રાજાના માથે દાન પરત લેવાનુ પાપ ચોટ્યુ. કાળે કરીને રાજાનુ મ્રુત્યુ થયુ અને યમરાજાની પાસે તેમને રજુ કરવામાં આવ્યા - યમરાજાએ પુછ્યુ કે બોલો રાજન તમારે પહેલા પુણ્યફળ ભોગવવુ છે કે પાપ ફળ ? રાજાએ કહ્યુ કે મને પહેલા પાપકર્મની સજા ભોગવી લેવા દો -અને યમરાજાએ તેની માગણી સ્વીકારીને તેને તેના પાપના બદલામાં મળતી સજા કહી સંભળાવીકે જાવ અધમ યોનીમાં પડો અને તે જ ક્ષણથી હુ કાચિંડો બનીને અહિ રહુ છુ અને આપના સ્પર્શમાત્રથી મારો ઉધ્ધાર થયો અને મને મુક્તિ મળી ગયી છે અને હવે મારે મારા પુણ્યનુ ફળ ભોગવવાનુ છે અને તે માટે મારા માટે આવેલ આ વિમાનમાં મને જવાની રજા આપો.

કૃષ્ણએ પોતાના સંતાનોને શિખામણ સ્વરૂપેજણાવ્યુ કે જુવો : આ નૃગની કથા તેના જ મુખે આપે સાંભળી તેનો બોધ એ છે કે રાજાએ કે કોઇએ પણ એકવાર દાન આપ્યુ હોય પછી તે પાછુ માગવુ નહી. દાન પાછુ માગવા જેવુ કોઇ મોટુ પાપ નથી માટે સજાગ રહીને જ દાન કરવુ. નૃગ તો દાનેશ્વરી હતો અને તેના પલ્લામાં બીજુ કોઇ પાપ નહોતુ છતાય તેને ભયાનક સજા ભોગવવી પડી. ખાસ કરીને રાજાઓ , રાજવંશીઓ અને દાનેશ્વરી શ્રેષ્ઠીઓએ આ વાતનો મર્મ સમજવાનો છે અને જાણવાનો છે.

પાપાજી

ક્રમશ :

-: લ ઘુ ભા ગ વ ત :-

-:ગુણવંત પરીખ:-

-: સુ દા મા : -

શુકદેવજી કહે છે : હે રાજા પરિક્ષીત : કૃષ્ણની લીલાઓ જ ન્યારી છે . તેની પાસે મારા તમારા અને તમામનુ ત્રાજવુ સમતોલ છે. તે કદી પોતાનાને વિસારતો નથી અને વિરોધીઓથી ગભરાતો નથી. સુદામા તેમનો બાળપનનો મિત્ર : સાદીપની ઋષીના આશ્રમના સહપાઠીઓ : આ પાત્ર અતિશય અવર્ણનીય પાત્ર છ્રે. તે એક ગરીબ બ્રાહ્મણ : પણ અતિ વિદ્વાન , અતિ જ્ઞાની, અતિ ઉદાર ,અપરિગ્રહી ,નિર્લેપ , નિ:ષ્પાપ , જીતેંદ્રીય , અકિંચન : પણ દરીદ્ર : તેને તેની દરીદ્રતાનુ કારણ ખબર હતુ.તે જાણતો જ હતો અને જાણવા છતાંય ચણા એકલો જ ખાઇ ગયો હતો અને પુરી દરીદ્રતા પોતાના ભાગે લીધી હતી - પણ સામે છેડે પણ જગતનો નાથ હતો - તે પણ જાણતો હતો કે મારા ભાગની દરીદ્રતા કોણે લીધી – કેમ લીધી- અને આભાર ઉતારવાનીમ તક શોધતો હતો.

સુદામાને તેની દરીદ્રતાનુ કોઇ દુ:ખ નહોતુ - તે સદા સંતોષી હતો- તેમની પત્ની પણ સંતોષી હતી પણ નાના બાલકોનુ દુ:ખ તેનાથી જીરવાતુ નહોતુ. એક વાર તો તેણે સુદામાને કહ્યુ પણ ખરુ કે દ્વારકાધીશ તમારા મિત્ર છે તો એક્વાર તો તેમની પાસે જાવ – પણ સુદામા દરેક વખતે નન્નો ભણતા હતા . પણ જ્યારે ભિક્ષા માગવા છતાય બાળકો માટે ભોજન ના બન્યુ ત્યારે તો તેમની પત્નીએ હઠ પકડી કે ભલે તમે તેમની પાસે કશુ માગશો નહી પણ એક મિત્ર તરીકે માત્ર મળવા તો જાવ અને બાળકોનુ દુ:ખ જોઇને સુદામા પીગળ્યા અને જવા રાજી થયા પણ મિત્રના “ઘેર “ જતાં કોઇ ભેટ તો લેતા જવૂ પડે - તેમની પાસે કશુ નહોતુ – પણ તેમની પત્નીએ ઉપાય બતાવ્યો –હુ પડોશી પાસેથી થોડા તાંદુલ લાવી આપુ છુ તે લેતા જજો અને કૃષ્ણને પ્રેમથી આપજો –તે નારાજ નહી જ થાય.. આખરે સુદામા તૈયાર થયા અને નીકળ્યા : ફાટેલા વસ્ત્રો , હાથમાં એક લાકડી , ખભે ઝોળી,ઝોળીમાં તાંદુલ, સાથે એક જોડ કપડાં , અને રસ્તામાં ખાવા માટે ટીમણ . કૃષ્ણ આજે ખુબ ખુશ હતા - આજે તેમને જાણ થયી કે મારો સુદામા આજે તો મને મળવા નીકળ્યો છે -પોરબંદરથી દ્વારકા આવતા આવતાં તો થાકીને લોથ થયી જશે અને માયા રચી -: સુદામા ચાલતા ચાલતા જાય છે – એક વૃક્ષની નીચે આરામ કરવા બેઠા અને ઝોકુ આવી જતા થોડીક ઉંઘ પણ ખેચી લીધી અને જાગ્યા ત્યારે જોયુકે સામે જ કોઇ નગર છે- કોઇ સોહામણુ નગર લાગે છે - વટેમાર્ગુને પુછતા જાણ્યુ કે આ જ દ્વારકાનગરી છે. અને તે તો ખુશ ખુશ થયી ગયા આટ્લી ઝડપથી દ્વારકા આવી જવાયુ ?તેમણે એક રાહદારીને પુછ્યુ કે ભાઇ દ્વારકાધીશનો મહેલ ક્યાં આવ્યો ? પેલાએ આ લઘર વઘર બ્રાહ્મણને જોયો અને હસીને પુછ્યુ મહારાજ ક્યાંથી આવો છો અને કેમ દ્વારકાધીશનો મહેલ શોધો છો ? સુદામાએ ભોળા ભાવે કહી દિધુ કે ભાઇલા , દ્વારકાધીશ કૃષ્ણ તો મારા બાળપણના મિત્ર છે અને હુ તેમને મળવા આવ્યો છુ. પેલો મજાકમાં હસ્યો – કેવા ભિખારીઓ દ્વારકાધીશના મિત્ર બનીને આવે છે ? પણ મહેલનો રસ્તો બતાવ્યો.બહારથી જ મહેલની શોભા જોઇને જ સુદામો તો અવાક થયી ગયો : દ્વાર પર ચોકીદાર હતા - તેમણે ચોકીદારને કહ્યુ કે મારે દ્વારકાધીશને મળવુ છે -ચોકીદારે જવા દિધા નહી અને કહ્યુ કે એ ભિખારી અહી જ ઉભો રહે :શુ કામ છે તે પહેલા કહે અમારા દ્વારકાધીશ આમ ગમે તે આલી મવાલીને મળતા નથી- : સુદામા તો સહમાઇને ઉભા રહી ગયા અને કહે કે ભાઇ આપ જાવ અને દ્વારકાધીશને જણાવો કે હુ સુદામા તેમનો મિત્ર તેમને મલવા માગુ છુ અને તેમનાં દર્શન કરીને હુ તરત જ પાછો વળી જયીશ પણ આપ એકવારતેમને મારા આગમનના સમાચાર મોકલો : દ્વારપાળ તો દ્વારકાધીશને સમાચાર આપવા ગયો અને જેવુ દ્વારકાધીશે સુદામાનુ નામ સાંભળ્યુ કે તેઓ તરત જ ઉભા થયા અને પગમા પાદુકા પણ પહેરી નહી અને ખુલ્લા પગે દ્વાર તરફ દોડ્યા - અરે મારો સુદામો આવ્યો છે - મહેલમાં સૌ પટરાણીઓ , નોકર ચાકર,દાસ દાસીઓ ચોકી ગયા કે દ્વારકાધીશ આમ ઉતાવળા ઉતાવળા કેમ દોડ્યા? અને દ્વાર પર જયીને સિધા જ સુદામાને ભેટી પડ્યા - સુદામા તો સડક થયી ગયો - અરે દ્વારકાધીશ આપ - પણ તેના મુખેથી કોઇ શબ્દ નીકળ્યો નહી - અને દ્વારપાળ અને ચોકીદારો તો ગભરાઇ જ ગયા કે મરી ગયા - આ તો સાચે જ દ્વારકાધીશનો કોઇ અંગત માણસ લાગે છે અને જો ફરીયાદ કરશે તો આપણી શુ હાલત થશે ?

કૃષ્ણએ તો મહેલમાં સૌને સમાચાર આપી દિધા કે આજે મારો મિત્ર આવ્યો છે -સૌ તેની આરતી ઉતારો - તેનુ શાહી સ્વાગત કરો - તેને શાહી ઉતારો આપો –અને મહેલમા તો દોડધામ મચી ગયી. સૌ પ્રથમ તો સુદામાને એક ઉંચા આસન પર બેસાડ્યા -પછી કૃષ્ણએ પોતે જ તેમના ચરણ પખાળ્યા –ચરણોદક પોતાના શિરે ચઢાવ્યુ – અને તે જોઇને તેમની તમામ પટરાણીઓએ પણ તેમના ચરણ પખાળ્યા અને ચરણોદક શિરે ચઢાવ્યુ – તેમની આરતી ઉતારી અને તેમના માટે સ્નાનાદી ક્રિયા માટે વ્યવસ્થા કરી આપી. તેમના માટે નવા વસ્ત્રો અને અલંકારોથી તેમને વિભુષિત કર્યા - સુદામા તો ગદગદીત થયી ગયા. રાજા મહારાજાઓને પણ ના મળે એટલુમાન સન્માન આ કાનો મને આપે છે - મારુ તો જીવતર ધન્ય થયી ગયુ -કમસેકમ મારા બાળકોની તો ચિંતા જરૂર દુર થશે જ એવી સુદામાને આશા પણ બંધાઇ. સુદામા માટે ભોજનશાળામાં આજે છપ્પન ભોગ તૈયાર થયા અને રાજમહેલના તમામ સભ્યો આજે સમુહમા મિત્ર સુદામા સાથે ભોજન લેશે તેવી જાહેરાત પણ કૃષ્ણે કરી દીધી. ભોજન સમયે સૌ આવી ગયા અને સુદામાની સાથે જ કૃષ્ણનો પાટલો મુકાયો. સોના ચાંદીના વાસણોમાં ભોજન પીરસાતુ ગયુ -ભોજનની વાનગીઓ જોઇને જ સુદામાની આંખોમાં તો આંસુ ભરાઇ આવ્યા – ઘેર મારા બાળકો અને પત્ની એક રોટલા માટે તરફડે છે અને મારા ગળે આ કોળિયો કેમ ઉતરે? બાજુમાં જ સર્વજ્ઞ અને જગતનો નાથ બેઠો હતો તેની નજરમાંથી આ કેમ છુપુ રહે ?અરે સુદામા કેમ વિચારમાં પડી ગયો ? ભાભીની યાદ આવી ગયી ? તેમને પણ સાથે લેતા આવવુ હતુ ને ? એકલો કેમ આવ્યો? સુદામા પાસે કોઇ જવાબ નહોતો. કૃષ્ણએ ધીમે રહીને કહ્યુ જો સુદામા ઉપવાસ કરીયે ને તે પછી ઉપવાસના પુણ્ય તરીકે જે પારણામાં પ્રસાદ મળે તેના ઉપર બધાનો અધીકાર છે અને તે દરેકને મળશે જ –માટે ચિંતા છોડીને જમવાનુ શરુ કર - જ્યાં સુધી તુ શરુ નહી કર ત્યાં સુધી આ કોઇ પણ અન્ન ગ્રહણ નહી કરી શકે. કૃષ્ણની આ વાત એક માત્ર લક્ષ્મી સ્વરૂપ દેવી રુકમીની સિવાય કોઇના મગજમા ના ઉતરી અને સૌએ ભોજન સાથે લેવાનુ શરુ કર્યુ. અને સુદામાએ પણ જાણે સ્વપ્ન જોતો હોય તે રીતે ભોજન લેવાનુ શરુ કર્યુ..

પાપાજી

ક્રમશ :

-: લ ઘુ ભા ગ વ ત :-

-:ગુણવંત પરીખ:-

-: ઐ શ્વ ર્ય પ્ર દા ન : -

જીવતરમાં કદી જે વાનગીના નામ પણ જાણ્યા કે સાંભળ્યા નહોતા તેવી વાનગીઓ અને મિઠાઇઓ આગ્રહ કરી કરીને કૃષ્ણની પટરાણીઓ ખવડાવતી હતી અને સુદામા શરમાઇ જતા હતા અને એકવાર તો બોલી ઉઠ્યા કે અરે બસ ભાભી બસ - આ કાનાને ખવડાવો મારા માટે તો આખા જીવતરનુ ભાથુ જ મળી ગયુ છે અને હુ કયા ભવે આપની આ મહેમાનગતીનો જવાબ આપી શકીશ ? તેમણે કૃષ્ણને કહ્યુ કાના તારી લીલાનો કોઇ પાર નથી -કૃષ્ણએ કહ્યુ કે તે તો તેં જોઇ જ ક્યાં છે તે આટલુ બધુ વિચારે છે . ચિંતા છોડ અને ખાઇ લે. ભોજન પછી સૌ કૃષ્ણના શયન ખંડમાં આવ્યા અને વામકુક્ષી માટે સુદામાને પલંગ પર બીરાજવા કહ્યુ - સુદામા તો પલંગ અને તેની ગાદીઓ - પથારીઓ અને ઓશીકા અને પાથરણાં અને ખંડના ગાલીચા જ જોતો રહ્યો. સાથે પટરાણીઓ પણ હતી અને સૌ આ બે જુના મિત્રોની જુની પુરાણી યાદો તાજી કરતા હતા અને ટોળ - ટપ્પા મારી રહ્યા હતા. અચાનક જ કૃષ્ણએ પુછ્યુ અરે સુદામા ભાભીએ મારા માટે શુ મોકલ્યુ છે ? બતાવ તો ખરો - અને સુદામા ગભરાયો - હવે શુ કહુ આ કૃષ્ણને ? કેવીરીતે આ તાંદુલ બતાવુ ? પણ વાતનો તંત છોડે તો કાનો શાનો ? સુદામા ધીમે રહીને તાંદુલની પોટલી સંતાડવા પ્રયાસ કરવા લાગ્યો- પણ ચાલાક કૃષ્ણએ તે ઝુટવી લીધી અને પોટલી છોડી પણ ખરી - સુદામા તો નીચુ જોઇ ગયો - પણ કૃષ્ણએ બાજી સંભાળી લીધી - અરે વાહ - સુદામા - અમોને મહેલમાં તો નિત નવી વાનગીઓ મળે છે પણ કદી કોઇએ આવા મિઠા તાંદુલ તો ખવડાવ્યા જ નથી આજે તો હુ તારા બધા તાંદુલ જ ખાઇ જવાનો છુ. અને કૃષ્ણએ પોટલીમાંથી એક મુઠી તાંદુલ ખાધા પણ ખરા અને જ્યા બીજી મુઠી ભરવા જાય છે ત્યાં તો લક્ષ્મી સ્વરૂપ રૂકમીનીજીએ તેમનો હાથ પકડી લીધો-બસ પ્રભુ –એકલા એકલા જ બધુ ખાઇ જશો ? અમારો ભાગ નહી ? અને તેમણે કૃષ્ણના હાથમાંથી પોટલી ઝુટવી લીધી અને કૃષ્ણ બીજી મુઠી ભરે તે પહેલા તો બધા તાંદુલ બીજી પટરાણીઓએ વહેચી લીધા. રુકમીનીને ખબર હતી કે એક મુઠીમાં તો તેમણે સુદામાનેઅનેક ગણૂ ઐશ્વર્ય આપી દિધુ છે – જો વધારે છુટ તેમને મળશે તો આખુ દ્વારકા આપી દેશે –અને સૌ આરામ માટે વિખરાયા.

બીજે દિવસે બન્ને મિત્રો ગોમતી પર સ્નાન કરવા માટે નીકળ્યા - નદી કિનારે વસ્ત્રો મુકીને બન્નેએ ગોમતીમાં ડૂબકી મારી.. સુદામાએ જેવુ ડોકુ બહાર કાઢ્યુ તો તેના આશ્ચર્ય વચ્ચે તેણે જોયુ કે કિનારા પર રાજ્યનો દિવાન ઉભો છે અને એક શણગારેલી હાથણી પણ એક ફુલમાળા સાથે ઉભી છે. જેવો સુદામા નદી કિનારેથી બહાર આવ્યો કે તરતજ હાથણીએ તેના ગળામાં ફુલમાળા પહેરાવી દિધી. સૌએ નવા રાજાનોજય જય કાર કર્યો, સુદામાને કશુ ખબર ના પડી કે આ બધુ શુ છે. દિવાને વિગતે વાત સમજાવી કે અમારા મહારાજનુ અવસાન થયેલ છે અને અમારી પરંપરા મુજબ હાથણી જેને ફુલમાળા પહેરાવે તે અમારો નવો રાજા થાય તે ન્યાયે આપ અમારા નવા મહારાજા છો અને રાજ્યનો કારોબાર આજથી આપના હસ્તક રહેશે. સુદામાએ તો વહીવટ સંભાળી લીધો –હવે તો રાજમહેલમાં રહેવાનુ – નોકર ચાકર , સ્ર્વક , સેવીકાઓ તો ખરાં જ અને રાજ્યની મહારાણી પણ સુદામાની તહેનાતમાં ખડેપગે રહેતા હતા.સુદામા ખુશ હતા - એક વર્ષ , બે વર્ષ ...... એમ કરતા કરતા દશ વર્ષ નીકળી ગયા – તેમને ત્રણ કુવરો પણ હતા અને મહારાણી પણ તેમની સેવામાં હાજર જ હોય. આમ શાતિથી જીવન ગુજારતા હતા – એક દિવસ અચાનક જ મહારાણી માંદા પડ્યા અને ગુજરી ગયા - મહારાજ સુદામાને ખુબ દુખ થયુ પણ ભગવાનની મરજી આગળ સૌ લાચાર એમ બધાએ કહ્યુ અને ચાર આસુ વહાવી અને સૌ મહારાણીની અંતિમ વિધી માટે તૈયારીઓ કરવા લાગ્યા અને નદી કિનારે સ્મશાને આવી ગયા. મહારાણી માટે ચિતા તૈયાર થયી ગયી - અને રાણીને ચિતા પર ગોઠ્વ્યાં અને એટલામાં દિવાન આવ્યો અને કહે મહારાજ અમારી પરંપરા મુજબ જો રાણી ગુજરી જાય તો રાજાએ તેમની સાથે તેમની ચિતા પર બેસીને સ્વર્ગે જવાનુ હોય છે. હવે સુદામા ગભરાયો –અરે પણ આવી તે પરંપરા હોય ? આમ કહીને તે તો દોડ્યો નદી તરફ અને તેની પાછળ રાજ્યના પ્રધાન અને બીજા લોકો પણ તેની પાછળ પડ્યા –સુદામાએ જોયુ કે ફસાયા -તેમને તો નદીમાં ડુબકી મારી અને જેવુ ડોકુ બહાર કાઢ્યુ તો કૃષ્ણ હસતો હસતો સામે ઉભો હતો - શુ થયુ સુદામા ? શુ બોલે સુદામા ? શુ સાચુ ? મે દશ વર્ષ રાજ્ય કર્યુ તે સાચુ કે હુ અહી છુ તે સાચુકે હુ એક દરીદ્ર બ્રાહમણ છૂ પોરબંદરંનો તે સાચુ ? અરે સુદામા ચાલ ઝટપટ તૈયાર થા તારે આજે પોરબંદર જવા નીકળવાનુ છે -બધા તને વિદાય આપવા રાહ જુવે છે. અને મહેલમા આવીને સૌએ સુદામાને ભાવભીની વિદાય આપી. સુદામાને તો હતુ કે કૃષ્ણ મને બાળકો માટે કશુક આપશે - મુકવા માટે રથ મોકલશે –પણ તેવુ કયી ના બન્યુ – ઉપરથી કૃષ્ણએ કહ્યુ અરે સુદામા આ મારા વસ્ત્રો તો આપતો જા તારા વસ્ત્રો તો અહી રહી ગયા - જા જા બદલી આવ - બિચારો સુદામા- પણ જીવ તો સંતોષી હતો અને જેવી પ્રભુની મરજી આ કાનુડાએ તો મને પહેરાવેલાં તેનાં કપડાં પણ ઉતરાવી લીધાં – ખરો છે આમારો મિત્ર? અને તેને વિદાય લીધી પોરબંદરપહોચ્યો અને અહી એક બીજુ દુ:ખ સામે આવ્યુ –તેના ઘરની જગાએ તો કોઇએ મોટો મહેલ બનાવી દીધો હતો – તોપછી મારી પત્ની અને બાળકો ક્યાં ગયા?અરે ભગવાન – આ હુ શુ જોવુ છુ ? આમ વિચારતા સુદામા તો પોતાની ઝુપડી સામેના એક ચોતરા પાસે બેસી ગયા. પણ તેમના પત્નીની નજર ગયી અને તે દોડતા નીચે આવ્યાં અને સુદામા કશૂ સમજે તે પહેલા તો તેમને તેમના “નવા મહેલ “માં લયી ગયા અને કહ્યુ જુવો ભગવાનની કેવી લીલા છે ? શુ સાચુ? તે એક ગરીબ બ્રાહ્મણ છે તે ,તેણે દશ વર્ષ સુધી એક નગરના રાજા તરીકે જીવન ગુજાર્યુ તે કે પછી આ નવો મહેલ? કૃષ્ણએ કહ્યુ સુદામા શુ સાચુ લાગ્યુ તને ? સુદામો હસ્યો અને કહ્યુકે આ તો તારી લીલાઓ છે – તારી લીલાનો કોઇ પાર નથી .

હે રાજન , જોયુને ભગવાનની લીલાઓ કેવી અપરંપાર છે ?

સુદામાને વિદાય તો અકિંચન સ્વરુપે કર્યો પણ ઐશ્વર્ય આપ્યુ અફાટ ઐશ્વર્ય - વાસ્તવિકમાં અને સ્વ્પનમાં પણ દશ વર્ષ રાજા પણ બનાવ્યો :

પાપાજી

ક્રમશ:

-: લ ઘુ ભા ગ વ ત :-

-:ગુણવંત પરીખ:-

-: સ્ય મં ત ક મ ણી : -

શુકદ્ર્વજી પરિક્ષીતને કહે છે : સાંભળો રાજન : ભગવાન કેવી કેવી લીલાઓ કરે છે. પોતે સર્વજ્ઞ હોવા છતાંય માનવ સહજ આરોપ - માથે રાખીને તે મીટાવવા પણ માનવ સહજ પ્રયત્ન પ્રયત્ન કરે છે .

સત્રાજીત ભગવાન સુર્યદેવનો પરમ ઉપાસક હતો અને સુર્યદેવ પણ તેની ભક્તિથી અત્યંત પ્રભાવિત હતા અને ઉપહાર સ્વરૂપે તેમણે સત્રાજિતને એક મણી ભેટ આપેલ. આ મણી સુર્ય સમાન તેજ ધરાવતો હતો . તે જેના ગળામાં પહેરાયેલ હોય તે સાક્ષાત સુર્યદેવ સમાન તેજસ્વી લાગે અને એમ જ લાગે કે સુર્યદેવ પધારી રહ્યા છે. આ મણીની એક વિશેષતા એ પણ હતી કે દરરોજ દશ ભાર સોનુ આપતો હતો અને તેનાથી સત્રાજીત એક સર્વાધિક ધનિક બની ગયો હતો. એક વાર તે ભગવાન કૃષ્ણને મળવા આવ્યો હતો ત્યારેકૃષ્ણના સાથીદારોને લાગ્યુ કે ભગવાન સુર્યદેવ આપને મળવા પધારીરહ્યા છે. પણ તેમણે કહ્યુ કે તે તો સત્રાજીત છે. ઔપચારીક વાર્તાલાપ પછી કૃષ્ણે સત્રાજીતને કહ્યુ કે આપ આપનો આ મણી રાજ્યની તિજોરીમાટે આપો તેનાથી પ્રજાની મોટી સેવા થશે પણ સત્રાજીતે ના પાડી દિધી.

એકવાર સત્રાજીતનો ભાઇ પ્રસેન આ મણી ગળામાં ધારણ કરીને વન વિહાર કરવા નીકળેલો. તે સમયે તે વનપ્રદેશમાં તેના ઘોડા સાથે ઘણે દૂર દૂર નીક્ળી ગયો અને અચાનક જ એક સિંહે તેના પર હુમલો કર્યો અને તેના ઘોડા સમેત તેને મારી નાખ્યો અને તેના ગળાનો મણી લયીને તે પોતાની ગુફામાં જવા લાગ્યો પણ તે જ સમયે ઋક્ષરાજ જાંબવાને તેને જોયો અને તેની સાથે આ પ્રકાશિત મણી પણ જોયો અને વિચાયુ કે આ રમકડુ મારા સંતાનોને ગમશે તેમ સમજીને તેમણે સિંહને મારી નાખી આ મણી પોતાની સાથે લયીને પોતાની ગુફામાં ગયા અને આ મણી બાળકોને રમવા આપી દીધો. બીજી બાજુ પ્રસેન પાછો નહી આવતા સત્રાજીતે અફવા ફેલાવી અને આક્ષેપ કર્યો કે આ કૃષ્ણએ જ મારા ભાઇને મણી માટે મારી નાખ્યો છે. આ અફવા ફરતી ફરતી રાજમહેલમાં આવી અને મોટાભાઇ બલરામે કાનાને બોલાવ્યો અને પુછ્યુ કે કાના આ તારા પરાક્રમ છે ? કાનાએ ના પાડી પણ બલરામને શક ગયો કે કદાચ આ કામ કાનાનુ હોઇ પણ શકે તેથી તેમની નારાજગી છુપી ના રહી અને કૃષ્ણએ પોતાના માથે આવેલુ આળ દુર કરવા વિચાર કર્યો અને તે વનમાં તપાસ માટે ચાલી નીકળ્યો. ત્યા તેને પ્રસેનના ઘોડાના અને પ્રસેનના અવશેષો જોયા અને તેમને ખાત્રી થયી કે કદાચ સિહે જ આ બન્નેને મારી નાખ્યા છે અને જે દિશામાં સિહના પગલાં જતા હતા તે દિશામાં તેઓ આગળ વધ્યા. એક ગુફા પાસે આ પગલાં અટકેલો જણાયાં અને બહાર જ મૃત સિહનાઅવશેષો પણ જોયા. આથી તપાસ માટે કૃષ્ણ પોતે એકલા ગુફામાં પ્રવેશ્યા અને સાથીદારોને બહાર રોકાવા સુચવ્યુ. આ ગુફા ઋક્ષરાજ જાંબવાનની હતી અને ત્યા કૃષ્ણએ કેટલાક બાળકોને આ મણી સાથે રમતા જોયા કોઇ અજાણ્યા સ્વરૂપને જોઇને બાળકોએ ચીસ પાડી અને તેમની ચીસ સાંભળીને જાંબવાન દોડી આવ્યા અને તેમને કૃષ્ણને જોયા.કૃષ્ણએ તેમનેપ્રણામ કર્યા અને પોતાના આગમનનુ કારણ જણાવ્યુપણ જાંબવાનને સંતોષ ના થયો. અને તેમણે કૃષ્ણને લલકાર્યો. કૃષ્ણએ કહ્યુ કે હે ઋક્ષરાજ મારે આપની સાથે કોઇ વેર ભાવ નથી કે ના તો મારે આપની સાથે યુધ્ધ કરવુ છે પણ મારા માથે ખોટુ આળ આવેલુ છે તે મીટાવવા માટે જ હુ અત્રે આવ્યો છુ પણ જાંબુવન ના માન્યો અને તેણે કૃષ્ણને લલકાર્યો કે તમે નાહક મારા સંતાનોનુ રમકડૂ છિનવી લેવા માગો છો અને તે હુ તમોને હરગીજ નહી આપુ - આમ બન્ને વચ્ચે ઘોર યુધ્ધ શરુ થયુ જે સતાવીસ દિવસ ચાલ્યુ – સત્તાવીસ દિવસ સુધી જ્યારે જાંબવાન જીતી ના શક્યો ત્યારે તેને લાગ્યુ જ કે આ મારા ભગવાન રામજી સિવાય બીજુ કોઇ ના હોઇ શકે - મારી સાથે યુધ્ધમાં ટકી શકવા માત્ર રામજી જ સક્ષમ છે – આથી તેણે હળવાશય્હી કૃષ્ણને પુછ્યુ કે પ્રભુ આપ રામજી તો નથી ને ? કૃષ્ણ માર્મીક હસ્યા એટલે જાંબુવાનને ખાત્રી થયી ગયી કે આજ તો ભગવાન રામનો બીજો અવતાર છે તેથી તેણે રામાવતાર વખતનુ રામે તેને આપેલુ વચન યાદ દેવડાવ્યુ - કૃષ્ણએ કહ્યુ કે મને યાદ છે જ હુ આપની પુત્રીનુ પાણિગ્રહણ અવશ્ય કરીશ રામાવતારમાં હુ એક પત્નીવ્રતથી બંધાયેલ હતો જ્યારે આ અવતારમાં અમારી પરંપરા મુજબ એક પત્નીવ્રત ફરજીયાત નથી બહુપત્નીત્વની છુટ છે આથી હુ આપને આપેલુ વચન વિના અવરોધે પુર્ણ કરીશ. અને આમ જાંબુવાને પોતાની પુત્રી અને સ્યમંતક મણી કૃષ્ણને આપી તેમને વિદાય કર્યા

કૃષ્ણના સાથીદારો જે બહાર રાહ જોઇને ઉભેલા તે થાક્યા અને તેટલામા તો કોઇએ લોહીના રેલા બહાર આવતા જોયા અને તેમને લાગ્યુ કે કદાચ આપણા કૃષ્ણને પેલા ગુફાના જંગલી જાનવરે મારી નાખ્યા લાગે છે આથી તે આ દુ:ખદ સમાચાર સાથે દ્વારકા પહોચી ગયા અને રાજમહેલમા રોકકળ મચી ગયી - જો કે બલરામ આ વાત માનવા તૈતાઅર નહોતા. એટલામાં જ કૃષ્ણ એક નવી રાણી અને સ્યમંતક મણી સાથે આવીગયો છે જાણીને સૌ આનંદવિભોર બની ગયા.. કૃષ્ણએ સત્રાજીતને બોલાવ્યો અને તેને તેનો મણી આપી દીધો. સત્રાજીત તમામ માહીતી સાંભળીને ડઘાઇ ગયો તેને લાગ્યુ કે હવે આ કૃષ્ણ અને બલરામ મને ખોટુ આળ ચઢાવવા બદલ છોડશે નહી આથી તે ગભરાઇ ગયો , શરમિંદો પડી ગયો અને છોભીલો પણ પડી ગયો અને તેણે કૃષ્ણને પ્રાર્થના કરી કે આપ મને માફ કરો અને આ મણી આપ સ્વીકારો અને સાથે સાથે મારી પુત્રી સત્યભામાનુ પાણિગ્રહણ પણ કરો. કૃષ્ણએ મણી તો સત્રાજીતને પાછોજ આપ્યો , સત્યભામાને સ્વીકારી જેથી સત્રાજીતનુ દુ:ખ પણ દૂર થાય

પાપાજી

ક્રમશ :