Endüstriyel Teknolojiler

Bir Kavşağa Ait Trafik Lambası Sinyalizasyonu Uygulaması

2011-04-21T10:45:00.000-07:00

Tasarımı yapılacak sinyalizasyon sisteminde iki adet yolun birleşmiş olduğu bir
kavşak bulunmaktadır. Bu yollardan bir tanesinin trafik akışı diğerine göre biraz daha
yoğundur. Bu nedenle trafik yoğunluğu fazla olan yoldaki yeşil ışığın süresi diğerinden biraz
daha uzundur.

Şekil 2.1’de ok işareti ile gösterilen A yolunda trafik yoğunluğu fazla, B yolu olarak
ifade etmiş olduğumuz yolda trafik yoğunluğu azdır. Buna göre süreler aşağıdaki gibi
olacaktır.
Yol Kırmızı Sarı Yeşil
A 30 saniye 3 saniye 45 saniye
B 45 saniye 3 saniye 30 saniye
A yolu yaya 48 saniye -------- 30 saniye
B yolu yaya 33 saniye -------- 45 saniye

Bu sürelere ek olarak, herhangi bir bakım işlemi yapılacağı zaman, yukarıdaki süreler
iptal olarak, sarı ışığın 0,5 saniye aralıklarla yanıp sönmesi gerekmektedir.

Program Adımlarını Belirlemek İçin Sistemin Akış Şemasını Çıkarmak
Sistemin akış şeması aşağıda çıkarılmıştır. Akış şemasında gösterilen adımlar PLC
çalışma mantığının gereği olarak sürekli olarak tekrarlanmaktadır. PLC içersine yüklenen
programdaki komutlar tek tek işlenir. Bu şekilde bir çevrim yerine getirilmiş olur. Çevrim
PLC çalıştığı sürece sürekli olarak tekrarlanır.

Güvenli Çalışma İçin Güvenlik Önlemlerini Tespit Etmek

Kavşak kontrolü işleminde güvenlik tedbirlerinden biri sarı ışıkla sağlanmıştır. Sarı
ışık sayesinde kavşakların birinin yolunun kesilip diğerinin yolu açıldığı sırada 3 saniyelik
boşluk sağlanmıştır. Bu şekilde yeşil ışık kırmızı ışığa geçerken hızla geçmekte ve güvenli
bir şekilde duramayacak araçlar için gerekli zaman sağlanmış olmaktadır. Aynı durum
yayalar için de geçerlidir.
Ek güvenlik tedbiri olarak, sisteme yapılacak bir bakım sırasında, sarı ışığın aralıklarla
yanıp sönmesi sağlanmıştır. Bu şekilde bakım sırasında sürücülerin ışıktan bağımsız ve
dikkatli bir şekilde geçmeleri için işaret verilmiştir. Bu uygulamada acil stop işlemi yerine
sarı ışığın yanıp sönmesi tercih edilmiştir.

Çalışma İçin Gerekli Malzemeleri Seçmek

Çalışma için gerekli malzemeleri aşağıdaki gibi sıralayabiliriz.
Ø Başlatma butonu
Ø Durdurma butonu
Ø Sarı ışığın yanıp sönmesi için anahtar
Ø Trafik lambalarının çekeceği akıma uygun röle veya kontaktör
Ø Trafik lambaları
Ø PLC programlama yazılımı
Ø Bilgisayar
Ø Programlama kablosu
Ø Giriş ve çıkış sayısı yeterli bir PLC cihazı
Giriş ve çıkış sayısının tespiti için aşağıdaki tablo kullanılabilir. Burada dikkat edilirse
iki kavşak içinde sarı, kırmızı ve yeşil ışıklar olmasına rağmen bunlar için birer çıkış
kullanılmıştır. Bunun nedeni bir kavşakta kırmızı yanarken aynı anda diğer tarafta yeşil
yanmaktadır. Dolayısıyla Q0.0 çıkışına bir yolun kırmızı ışığı bağlanırken, diğer yolun yeşil
ışığı bağlanacaktır. Yaya geçişleri içinde aynı yöntem kullanılacaktır. Bu şekilde PLC’ nin
çıkış sayısından tasarruf sağlanacaktır. Unutulmamalıdır ki PLC’nin giriş veya çıkış
sayısının artması PLC maliyetini etkileyen faktörlerden biridir.
Tüm bu anlatılanların ışığında aşağıdaki tabloyu düzenleyebiliriz. Buna göre 3 girişli
3 çıkışlı bir PLC bizim için yeterli olacaktır. Ancak tam bizim kullanacağımız giriş ve çıkış
sayısında PLC bulunmayacağı için buna yakın özellikte bir PLC seçmeliyiz. Giriş çıkış
sayısı belirttiğimiz rakamın üstünde olabilir. Ancak altında olamaz.

Kontrol Programını Yapmak
Hazırlayacağımız kontrol programında en önemli eleman zamanlayıcı olacaktır. Ek
olarak karşılaştırma elemanları kullanılacaktır.

Güç ve Kumanda Devresini Çizmek
Daha önce belirtildiği PLC kumanda güç devresi klasik kumanda devresinden biraz
daha farklıdır. Şekil.2.4’te PLC bağlantı ve güç devresi şeması görülmektedir.

Programı PLC Cihazına Yüklemek
Programlama işlemi tamamlandıktan sonra araç çubuğu üzerinde düğmesine
tıklanır. Programın başarılı bir şekilde yüklendiğini gösteren bir mesajın ekranda
görüntülenmesi gerekmektedir.

Asenkron Motor AC Motorun yıldız üçgen yol verme Yöntemi

2011-04-21T10:39:00.000-07:00

Endüstride yaygın olarak kullanılan,endüstriyel uygulamalarda kullanıcıya büyük kolaylık sağlayan asenkron motorlardan ve onlara yol verme metodların biri olan ve hala yaygın olarak kullanılan yıldız/üçgen yol vermeden bahsedeceğiz.

Öncelikle neden bu motora asenkron denmiş biraz ondan bahsedelim. 3 fazlı bir asenkron motora enerji uygulandığında birbirlerine belli açılarla ve aralıklarla motor gövdesinin içine(stator) yerleştirilen sargılarda bir döner manyetik alan oluşur, bu döner manyetik alanın hızı 2 kutuplu asenkron motorlarda 3000 d/dk, 4 kutuplu asenkron motorlarda 1500 d/dk.dır.

Fakat bu sadece döner manyetik alanın meydana getirdiği ve gözle görülmeyen olduğu kabul edilen bir yaklaşımdır.

Asenkron motorun mili(rotor)ise bu manyetik alan içine girdiği anda dışarı doğru itilmekle birlikte döner manyetik alanla birlikte aynı yönde dönmeye başlar, işte bu motor adını da buradan alır, çünkü döner manyetik alanın devri ile rotor devri birbirine asenkron motorlarda hiçbir zaman eşit değildir.

Çeşitli kayıplardan dolayı rotor devri yaklaşık 2800-2950 arası değişir. Böyle olmasının sebebi de çeşitli sürtünme kayıpları,zıt e.m.k. ve hava aralığından kaynaklanır.Şimdi bu motorun neden yıldız/üçgenle yol verilmesi gerektiğini ve yıldız/üçgene ait kumanda ve güç devrelerini inceleyelim;

Yukarıda bahsettiğimiz sebeplerden dolayı asenkron motorlar ilk harekete başlarken şebekeden 4-8 katı daha fazla akım çekerler, çekilen bu akım kısa süreli olduğundan ve rotor hareket kazanmaya başladıktan sonra azalmaya başlar.Bu olay küçük güçlü motorlarda şebekeye üzerinde olumsuz bir etkisi görülmez,ancak 4 KW ve üzeri motorlarda direk yol almaları sırasında şebeke üzerinde olumsuz etkilere sebep olur, şebeke büyük gerilim düşümlerine sebep olur işte bunu önlemek için asenkron motorlara çeşitli yol verme metodları kullanılır bunun en yaygın olanıda yıldız/üçgen yol vermedir.

Motor sargılarını yıldız bağladığımızda sargılara 220V vermiş oluruz, üçgen bağlantıda ise sargılara 380V uygulamış oluruz, bağlantıdan da anlaşılacağı gibi ilk kalkınmada motor sargıları yıldız bağlanarak şebekeden aşırı akım çekmesi engellenmiş olur daha sonra kumanda devresi motor sargılarını üçgen bağlayıp yıldız bağlantıyı devreden cıkardığında sargılara 380 volt vermiş oluruz böylelikle asenkron motora kademeli bir şekilde yol vermiş oluruz.

Servo Motorun PLC ile Kontrolü

2011-04-20T09:57:00.000-07:00

SERVO MOTORLARIN PLC İLE KONTROLÜ

3.1. Servo Motorun PLC ile Kontrolü İçin Programın Yazılması

3.1.1. PLC ile Servo Sürücüsü Arasındaki Bağlantı

Bu faaliyette CX-Programmer Ver.5.0 yazılım programı ile Omron SYSMAC CJ1GCPL44S tipi PLC cihazının bilgisayar (PC) ile bağlantısı, programlanması, programının yazılması, programın okunması, komutları kullanarak çeşitli örnekler yapılacaktır.

Yapılan programın uygulanabilmesi için PC ile PLC arasında bağlantı yapmak gerekir. Bağlantı için Şekil 3.1 ile gösterilen RS-232 kablo kullanılır. Ayrıca PLC ile servo motor sürücü arasında haberleşme kablosu (RS-485) ile bağlantı yapmak gerekir. Bu bağlantıları yaptıktan sonra kullanacağımız PLC ‘nin yazılım programı yüklenir.

Şekil 3.2: PLC Program yazılımının yüklenmesi

Program yüklendikten sonra program çalıştırılmak istendiğinde Resim 3.2’deki sıralama takip edilerek program çalıştırılır. Program açıldığında ise Resim 3.3 penceresi açılacaktır.

Resim 3.3 program penceresinde “File” dosyasından yeni’yi seçiniz veya sembolünü tıklayınız.Ekrana gelen menüden CPU tipi seçilir ve settigs tıklanır.(Resim 3.5)Bu sürücünün tipi Resim 3.6 menüsünden, sürücünün haberleşme protokolü Resim 3.7 menüden seçilir.En son olarak sürücünün bağlantı portu ve veri hızı Resim 3.8 menüsünden seçilir. Artık proje

yazılmaya hazır hale gelmiştir. Karşımıza aktif haldeki menü çıkacaktır.Burada projede kullanılacak elemanlar seçilerek proje hazırlanır.

Şekil 3.4: Program penceresinden yeni dosyanın seçilmesi Resin 3.7: Servo sürücünün haberleşme tipinin seçilmesi

Resim 3.10’dan projede kullanılan kontaklar seçilir ve ne amaçla kullanıldığı yazılabilir. Sırasıyla kontaklar ve elemanlar yerleştirilerek proje tamamlanır.

3.1.2. Ayarlanan Zaman Süresince İleri-Geri Çalıştırma

Bir programın çalıştırıla bilmesi için programlama dilleri kullanılır. Bunlar 1-Ladder (merdiven) programlama, 2-Komut Liste Programlama (STL), 3-Foksiyon Blok Diyagram Programlama (FBD)’dir. Bu diller PLC Programlama teknikleri modülünde anlatıldığı için burada anlatılmayacaktır.

Ayarlanan zaman süresince ileri –geri çalışma devresi ladder diyagramışeklinde program yazılmıştır.

IP yönlendirme

2011-04-20T09:45:00.000-07:00

IP YÖNLENDİRME

IP yönlendirme TCP/IP ağlarının bel kemiği denilebilir. Ağlar arası IP paket aktarımı, paketlerin en uygun yolları takip ederek bilgisayar sistemleri arasında gidip gelmesi IP yönlendirme tarafından gerçekleştirilir. Yönlendirme görevi, temel olarak yönlendiriciler ve geçit yolu cihazlarına bırakılmıştır. Komple ağ oluşturulmasında, bağlantı/geçit noktası konumuna sahip bu cihazların başarısı ve yönlendirmede kullandıkları algoritmalar göz önüne alınması gereken önemli unsurlardır.

Yalın (tek segmentli) bir TCP/IP ağda IP yönlendirmeye o kadar gerek yoktur. Sistemlere yalnızca IP adresi ve ağ maskesinin ayarlarının yapılması yeterli olur. Çünkü bütün aktarım LAN içerisinde kalmaktadır. Ancak bir ağ, birkaç tane LAN’ ın birleşmesinden oluşmuşsa veya internet gibi global bir ağa bağlıysa, sistemlere yerleştirilen IP bilgilerine ek olarak, yönlendirme bilgileri de verilmelidir. Bu bölümde IP yönlendirme ile ilgili konular teorik açıdan ele alınmıştır. Yönlendirme işinin gerçekleşmesinde ana görev yönlendirme protokollerine (routing protocols) düşer. Birçok yönlendirme protokolü vardır. En uygun yolun bulunması ve yönlendirme kararının verilmesi yol uzunluğu, yolun bant genişliği, ara düğümlerin sayısı gibi göz önüne alınan birçok parametre vardır. Yönlendirme protokolleri, türüne göre bu parametrelerden birini veya birkaçına bakarak görevlerini yerine getirir.

Yönlendirme işinin gerçekleştirilmesi için sistemler üzerinde yönlendirme tablosu (routing table) tutulur. Bu tablo, gönderilecek veri paketlerinin alıcısına ulaşması için hangi yolun izleneceğini belirten yönlendirme bilgilerini tutar. Bu bilgiler, ya ağ yöneticisi (network administrator) tarafından elle verilir ya da kullanılan yönlendirme algoritmasınca doldurulur ve güncellenir.

Yönlendirme algoritmaları, protokolleri ve tabloları IP yönlendirme işinin temel taşıdır. TCP/IP tabanlı ağlarda, ağlar arası paket aktarımını sağlayan IP yönlendirme, uygulama alanına göre en uygun olacak şekilde gerçekleştirilmektedir. Dengeler göz önüne alınarak, ağ içersindeki sistemlerde en uygun yönlendirme protokolü yürütülmeli ve yönlendirme tabloları bilinçli bir şekilde oluşturulmalıdır. Tabloların gereksiz yere şişmesi, sistemin işlem gücünü azaltacağı gibi, gerekli uygun yönlendirme bilgilerinin olmaması da IP paketlerini çok uzaklara sürükleyebilir; doğal olarak veri kaybolması olasıdır.

3.1. Bir Ağda Yönlendirme

Yerel bir ağ olan LAN üzerinde yönlendirme işi kolayca yapılır. Bu tür ağlarda yapılması gereken, sistemlere TCP/IP’nin yüklenmesi ve sistemlere atanacak IP adresi ile ağ maskesinin ayarlarının yapılması yeterlidir.

Eğer mevcut ağŞekil 3.1’deki gibi ise yönlendirme işleri biraz karışır. Şekilde internet, Bitnet, torosnet gibi üç tane geniş alan ağı (WAN) ve farklı topolojilere sahip dört tane de LAN görülmektedir. Bu bağlantışekli, aslında var olan uygulamanın bir kesitidir denilebilir. Şekildeki LAN’lar herhangi bir kurumdaki LAN’lar olabilir.

Şekil 3.1’e bakıldığında farklı topolojilere sahip LAN’ların birbirine köprü cihazlar ile bağlandığı ve daha sonra iki ayrı noktadan yönlendirici ile internet ve bitnet ağlarına bağlandığı görülür.

Genel olarak bir IP paketi alıcısına ulaşıncaya kadar birçok noktadan geçer. Her nokta, gelen veri paketi kendisine ait değilse, onu alıcısına ulaşacak biçimde doğru yönlendirmelidir. Bunun için, yönlendirme görevi yapılan her noktada, yönlendirme parametrelerine bakılarak gelen veri paketleri ileriye doğru aktarılır.

3.2. Yönlendirici Cihazlar İçin Ip Bilgisi

İnternet üzerinde büyüklü küçüklü binlerce IP yönlendirici cihazlar vardır. Küçük bir yerel ağdaki bilgisayarların internete girebilmesi için IP yönlendiricili cihazlar kullanılır. Ağ üzerindeki IP yönlendiriciler, internetin temel çatısını oluştururlar ve minumum IP bilgisine ek olarak başka bilgilerin yerleştirilmesine gerek duyar. Minumum IP bilgisi yönlendirici için gerekli şarttır, ancak bu yeterli değildir. Çünkü IP bilgisi yönlendiricinin ağa eklenmesini, yani ona ağ üzerinden erişilmesini sağlar, ancak onun asıl işlevi olan yönlendirme görevini yerine getirmesini sağlamaz. Yönlendiricilere minumum IP bilgisi dışında WAN portu kurulumu için gerekli parametreler ve hangi yönlendirme algoritmasının yapılacağı bilgisi verilmektedir.

3.3. IP Yönlendirme Cihazları ve Yönlendirme

Birbirinden bağımsız LAN’ların birbiriyle iletişim kurabilmesi için IP yönlendirici (router) cihazlar kullanılır. Eğer LAN’lar birbirine çok yakınsa Şekil 3.2’de olduğu gibi aynı yönlendirici cihazın LAN portları üzerinden bağlanabilir. Ancak uzak iseler Şekil 3.3’te görüldüğü gibi, her LAN tarafına bir yönlendirici koyulur veya var olan yönlendiricinin diğer WAN portu üzerinden bağlantı yapılır. Bu durumda yönlendiriciler arasındaki bağlantılar da birer alt ağ gibi davranır.

IP yönlendirici cıhazlar kendilerine gelen paketleri, paket başlığı içersindeki alıcı adres kısmına ve kendinde tanımlı ağ maskesi değerine bakarak gitmesi gereken ilgili porta aktarır. Yönlendiriciler tekil olarak IP adresinin kendisiyle değil de ağ adresiyle ilgilenir.

Yönlendirici, yalnızca bir LAN’ı bağlayan bir kenar yönlendirici ise fazla karmaşa yoktur. Ancak merkez yönlendiricilerde birçok port vardır. Yönlendirme tablosu oldukça dolu ve karmaşık olabilir. Meselâ, paket başlığındaki alıcı IP adresi ile kendine girilmiş olan ağ maskeleri işleme sokulduğunda, aynı paket için birden çok alıcı portu çıkabilir. Bu durumda hangi porta yönlendirme yapacağı, en uzun uyuşma gösteren algoritmaya göre belirlenir. Yani en küçük altağa yönlendirme yapılır. Bundan dolayı, karmaşık yönlendirme tabloları düzenlenirken dikkatli olunmalıdır. Aksi durumda bazı IP adreslerine ulaşılmıyor olabilir.

AC jeneratörler

2011-04-20T09:21:00.001-07:00

AC GENERATÖRLER

4.1. AC Generatörlerin Çalışması

Generatörler mekanik enerjiyi elektrik enerjisine çeviren elektrik makineleridir. Manyetik alan içerisinde dönen bir iletkende endüksiyon yolu ile bir elektromotor kuvvet oluşması prensibine göre çalışır. Doğru akım generatörünün çalışmasına benzer. Generatörlerde kolektör yerine bilezikler kullanılmıştır. Generatörler duran endüvili veya dönen endüvili olarak iki türlü yapılır. Şekil 4.1’de döner endüvili generatörün prensip şeması verilmiştir.

Şekil 4.2, 4.3, 4.4 ve 4.5’te, kutupları doğal mıknatıstan oluşan döner endüvili bir generatörde alternatif akımın elde edilişi görülmektedir.

Şekil 4.3 c’de iletken manyetik alana paralel hareket ettiği için akım oluşmamaktadır. Bu noktada akım, yön değiştirmektedir.

Şekil 4.5 G’de iletken manyetik alana paralel hareket ettiğinden akım oluşmamakta fakat, akım yön değiştirmektedir.

Bobinde oluşan akım ve gerilimin eğrisi sinüs grafiğine benzediğinden sinüoidal olarak adlandırılır. Şekil 4.6’da N-S alanı içinde döndürülen bobinde oluşan AC’nin şekli verilmiştir.

4.2. Statordaki AC Gerilim

Küçük güçlü generatörlerin endüvileri rotorda olmasına rağmen, büyük güçlü generatörlerin endüvileri duran kısımda (stator) imal edilir. Endüvinin statorda olmasının; üretilen enerjinin dışarı alınmasında, bakım onarımda, soğutmada ve çalışma düzeninde çeşitli faydaları vardır.

Endüvinin statorda olması, generatörün ürettiği enerjinin stator sargılarında indüklendiği anlamına gelmektedir.

Stator sargılarında indüklenen gerilim;

E = 4,44 *f * f * N *10-8………….Volt formülü ile bulunur.

Formüldeki değişkenler;

? :Bir kutup çiftinin manyetik akısı………………..Maxwell

f : Frekans…………………………………………..Hz
N : Spir sayısı

2 p * n

Burada frekans f = …….Hz formülü ile bulunur.

120 2p : Kutup sayısı

n : Devir sayısı……………d/dk.

4.3. Üç Faz Gerilim Üretme

AC üreten generatörün içine yerleştirilen bobin bir adet ise elde edilen enerji de tek fazlı olur. Ancak uygulamada kullanılan generatörlerin içinde Şekil 4.7’de görüldüğü gibi birbirine 120° açılı olarak yerleştirilmiş üç bobin vardır. Bu üç bobinin birer ucu köprülenmiş ve elde edilen dördüncü uca nötr hattı denilmiştir. Üç bobinin çıkış uçlarının adları R-S-T’dir.

Generatör içine yerleştirilmiş olan üç sargışekil 4.8’de görüldüğü gibi, N-S manyetik alanı altından geçirildiği zaman kuvvet çizgilerinin etkisiyle sargıların içindeki elektronlar ve oyuklar hareket etmeye başlayarak akımı oluşturmaktadır. Oluşan bu üç fazlı alternatif akım üç fazlı alıcılar tarafından kullanılır.

Generatörün ürettiği elektrik enerjisinin gerilim değeri şekil 4.9’da görüldüğü gibi değişim gösterir. Bobinden AC alabilmek için bilezikler kullanılır (Bakınız şekil 4.1).

Aşağıdaki şekilde deney amaçlı yapılmış basit bir döner mıknatıslı generatör görülmektedir.

Generatör milini çevirmek için uygun düzeneklerle su, rüzgar, Lpg, petrol ürünleri, kömür, yer altı termal kaynakları gibi maddeler kullanılır. Elektrik motoru ile de çevrilebilir fakat, üretilen enerji motora harcanan enerjiden daha küçük olacağından, faydadan çok zarar ettirir.

4.4. Generatörlerin Bakımı ve Arıza Giderme

Generatörlerde meydana gelen arızalar iki bölümde incelenebilir. Bunlar, generatörün dışındaki ve generatörün içindeki arızalar olarak ayrılır.

- Generatörün dışında meydana gelen arızalar:
  - Aşırı yüklenme,
  - Gerilim yükselmesi,
  - Dengesiz yükleme,
  - Geri güç akışı gibi kaynağı generatör dışında olan arızalardır.
- Generatörün içinde meydana gelen arızalar:
  - Faz – faz kısa devresi
  - Bir fazın kendi sargıları arsındaki kısa devre
  - Faz – toprak kısa devresi
  - İndüktör sargılarından toprağa kaçak akım.

Generatörlerin bu arızalara karşı korunması için çeşitli koruma düzenleri geliştirilmiştir. Bu düzenekler çeşitli tiplerdeki rölelerden oluşmakta olup, herhangi bir tehlike anında generatörü devreden çıkararak meydana gelecek zarardan generatörü korur.

Generatörler devreye bağlanırken bazı basit kontrollerin yapılması gerekir. Bunlar;

Genel göz kontrolü
Yakıt seviyesi
Motor yağ ve su durumu
Motor hava emiş ve çıkış rahatlığı
Akü bağlantı kablolarının durumu
- Çıkış şalteri ve acil stop butonunun pozisyonları
- Devreye alınan generatör; dizel motor çalıştığı halde enerji vermiyorsa sırasıyla;
Transfer panosunu,
Kontrol panelini,
Klemens kutusunu,
Uyartım (tahrik) akımı diyotlarını,
Uyartım ve ana sargıları kontrol ediniz.

Şekil 4.11’de piyasada kullanılan 2500kVA’lık bir dizel generatör ve kısımları görülmektedir.

Generatör bağlantısı yapılırken; generatör klemens çıkışı ile şebeke sayaç çıkışı transfer panosu adlı kontrol panosuna bağlanır. Transfer panosunda birbirleri ile elektriki kilitlemeli iki adet kontaktör bulunur. Biri generatörü diğeri şebekeyi taşır (Şekil 4.12).

Şebeke kesildiği anda şebeke kontaktörü devreden çıkar ve generatör devreye girer. Generatörün devreye girmesi 10-25sn arasıdır. Bu sürede sırası ile; dizel motor çalışır, uyartım akımı geçmeye başlar, generatör enerji vermeye başlar, generatör enerjisi istenilen seviyeye ulaşır ve yük generatöre geçer. Şekil 4.13’te generatör klemens kutusu verilmiştir.

Servo Motorlar

2011-04-20T09:17:00.001-07:00

Servo Motorlar

1.1. Servo Motor Tanımı

Servo motor, bir mekanizmada son kontrol elemanı olarak görev yapan motordur. Genellikle güç sağlayan motorlar belirli bir hızda dönmeye göre tasarlanırken servo motorlar çok geniş bir hız komutunu yerine getirecek şekilde tasarlanır. Servo motorlar kullanıcının komutlarını yerine getiren motorlardır. Komutlar, pozisyon ve hız komutları veya hız ve pozisyonun birleşimi olabilir. Bir servo motor şu karakteristiklere sahip olmalıdır:

a.: Geniş bir hız sınırı içinde kararlı olarak çalışabilmelidir.
b.: Devir sayısı, hızlı ve düzgün şekilde değiştirilebilmelidir. Yani küçük boyuttan büyük moment elde edilebilmelidir.

1.2. Servo Motor Çeşitleri

DA Servo motor
AA Servo motor

Servo motor AA ya da DA olarak bulunur. İlk zamanlarda servo motor genelde DA motorlardır. Çünkü uzun yıllar yüksek akımlar için tek kontrol yöntemi tristör kullanılmaktaydı. Transistörler yüksek akımları kontrol etme yeteneği kazandıkça ve yüksek akımları yüksek frekanslarda anahtarlandıkça servo motorlar daha sık kullanılmaya başlandı. İlk servo motor özellikle güçlendiriciler için tasarlanmıştı. Step motor kullanılmayan kapalı devre (çıkışın kontrol edildiği) sistemlere servo sistem diye adlandırılmaktadır. Bu yüzden hız kontrolcüye bağlanmış basit bir AA endüksiyon motorunun da servo motor olarak adlandırmak mümkündür.

Servo motor olarak tasarlanmış bir motorda yapılması gereken değişiklikler; ısıtma yapmadan bir hız aralığında çalışma kabiliyeti, sıfır hızda çalışırken yükü belirli bir pozisyonda tutmaya yeterli torku sağlama yeteneği ve uzun süreler için aşırıısınmadan çok düşük hızlarda çalışma kabiliyetidir. Eski tip motorlarda doğrudan motor şaftına bağlanmış bir motor fanı bulunur. Motor düşük hızda çalışırken fan, motoru soğutmak için yeterli havayı hareket ettiremez. Daha yeni motorlarda ayrı bir fan monte edilmiştir. Bu fan, ideal soğutucu havayı sağlar. Bu fan sabit bir gerilim kaynağıyla güçlendirilmiştir. Böylelikle servo motorun hızından bağımsız olarak her zaman maksimum devirde döner.

1.2.1. DA Servo Motor

Bu motorlar konvansiyonel DA motorlar gibi üretilirler; ancak boyutları minyatürdür ve kutupsal hareketsizlik momentini minimize etmek için endüvide uzunluk/yarıçap oranı yüksektir. Alan sarılabilir, bu durumda ayrık ya da merkeze bitişik olur. Alternatif olarak alan sistemi sabit mıknatıslarla (genellikle ferrit) kurulabilir, bu durumda motor sabit mıknatıslı motor olarak bilinir ve sadece endüvi (armatör) kontrol edilebilir Endüvi ya komütatör iki taraflı baskı devre olabilir ve böyle motorlar DA motor olarak bilinir. Kutupsal eylemsizlik momentini düşük tutmak için düşük endüvi kütlesi düşük uzunluk/yarıçap oranını dengeler.

1.2.2. DA Motorun Yapısı

Klasik tip DA motorlarda komütasyon (DA makinelerinde endüvi sargılarında akımın yönünü değiştirme işlemi) için kullanılan komütatör ve fırçalardan kaynaklanan mekanikselelektriksel problemleri ve sınırlamaları yenmek için fırçasız motorlar tasarlanmıştır. Sonuçta klasik DA motorun performansını sağlaması hedeflenmiştir. Fırçasız motorlar; stator, rotor, sürme devresi (invertör) ve rotor konum algılayıcısından oluşur.

Motor tek olarak ele alındığında, sürücü ve konum algılayıcı motor üzerinde olmayabilir. Fakat fırçasız motorun sürücüsüz ve konum algılayıcısız(geri besleme elemanı) olarak bir DA güç kaynağından çalışması mümkün değildir.

Şekil 1.1: Fırçasız servo motorun yapısı

Şekil 1.2: Fırçasız servo motor çalışma prensibi

Rotorda sabit mıknatıslar bulunan, modern elektronik sürücüler ile kontrol edilen senkron motorlardır.
DA servo motorlardaki gibi komütatör ve fırça elemanları olmadığından güvenilir, kararlı ve küçük boyutlarda imal edilir.
Üç faz sargılarında uygulanan sinüs şeklindeki akım ile hava aralığında bir döner alan oluşturur.

1.2.2.1. Stator

Stator, makinenin duran kısmıdır. Stator saclar ve sargılardan oluşur. Saclar, asenkron veya senkron motorlarda olduğu gibi birer yüzeyi silisli olup üzerlerine kalıplarlar stator oyukları açılır. Biçimlendirilen stator sacları sıkıştırılarak perçinlenir veya somunla sabitlenir.

Saclara toplu sarıma vedağılımlı sarıma göre şekiller verilmiştir. Sacların kalınlığı kaynak gerilimin frekansı, maliyet ve nüve kayıplarının dikkate alınmasına bağlıdır.

Kalıcı mıknatıslı makinenin büyük çoğunluğunda, özellikle güç uygulamalarında kullanılan makinelerde, bir veya çok fazlı sargıları AA makinelerine benzer. Aşağıdaki Şekil1.3 toplu ve dağılımlı sarım için stator sac şekilleri gösterilmiştir.

Şekil 1.3: Stator sac şekilleri, a)Toplu sarım için, b)Dağılımlı sarım için sac şekli

1.2.2.2. Rotor

Motorun uyartım akısı rotora yerleştirilen kalıcı mıknatıslar tarafından sağlanmaktadır. Kalıcı mıknatıs malzemelerin yüksek kalıcı mıknatısiyet ve yüksek giderici kuvvet özelliklerine sahip olması gerekir. Rotor sinterlenmiş veya bağlanmış ferrit, nadir bulunan malzemeler, nidyum-demir-boron veya alnico (Alüminyum-Nikel-Kobalt) tipi mıknatıs malzemelerden yapılır.

1.2.2.3. Yatak Gövde

Stator, içerisine sabitlendiği bir yatak gövde ile desteklenir ve yatak gövde makinenin manyetik olmayan yapıya sahip kısmı olup bir makinenin bütün esas elemanları içerisinde bulundurur. Yatak gövdeler kapalı veya havalandırmalı olabilir. Yatak gövde makine ısısını kolaylıkla iletecek, rotor yataklarına destek verecek yük ve bağlantılarına uygun olacak özellikte (alüminyum gibi) olmalıdır.

1.2.2.4. Sargılar

Kalıcı mıknatıslı makinelerin büyük çoğunluğunda, özellikle güç uygulamalarında kullanılan makinelerde, bir ve çok faz sargıları AA makinelerine benzer. Sargılar genellikle çift katmanlı (iki sargının birer kenarları bir oyuğa) ve paralel sarım kullanılırken, tek katmanlı toplu sarımlar da kullanılmaktadır. Sargılar, faz grupları ve fazlar oyukların dışında kalan bölgelerinden yalıtılmalıdır. Oyukların içerisine yerleştirilen teller hem yalıtımı güçlendirmek hem de yapısal destek için verniklenir ve fırınlanır.

Komütatör ve fırçaların kaldırılması için sargıların statora yerleştirilmesi gerekmektedir. Statorda genellikle iki tip sarım kullanılmaktadır. Toplu sarım ve dağılımlı sarım.

Şekil 1.4: Stator sarım şekilleri a)Toplu sargılı 3-kutuplu ve 3-oyuklu stator kesiti b-Dağılımlı sargılı 24 oyuklu, 4-kutuplu,3-fazlı stator kesiti

1.2.3. Servo Motorun Çalışması

DA servo motorların iki farklı sargısı vardır. Statora konulan alan sargısı ve rotora konulan endüvi (armatör) sargısı. Her iki sargı da DA gerilim kaynağına bağlıdır. Servo uygulamalarda sargılar farklı DA kaynaktan tarafından beslenir.

DA motorun alan sargısı genelde şematik olarak çekirdek biçiminde gösterilir. Alan sargısı da VF ile gösterilen DA gerilim kaynağına bağlıdır. Endüvi sargısı ise şematik olarak iki kareyle temas eden bir daire ile gösterilir Bu DA endüvinin silindir şeklinde olması ve yüzeyinde iki fırçanın baskı yapmasından dolayıdır. Endüvi sargısı VA gösterilen DA gerilim kaynağına bağlıdır.

DA motorların çoğu büyük yükler için kullanılan sabit mıknatıslı tiptir. DA motorun dönme yönü ve hızı endüvi akımı ile belirlenir. Endüvi akımındaki artış, hızı da artırır Motorun endüvi akımının yönünü değiştirmek motorun dönüş yönünü de değiştirir.

DA servo motorların temel çalışma prensibi klasik DA motorlarla aynıdır. DA servo motor genellikle endüvi gerilimi ile kontrol edilir. Endüvi, büyük dirence sahip olacak şekilde tasarlanır. Böylece moment-hız karakteristikleri doğrusal olmaktadır. Endüvi mmk’i ve uyartım alanı mmk’i bir doğru akım makinesinde diktir. Bu özellik, hızlı moment tepkisi sağlar. Çünkü moment ve akı birbirinden bağımsızdır. Bundan dolayı endüvi gerilimindeki ve akımındaki adım şeklindeki bir değişim sonucunda, rotorun hızında veya konumlamada hızlı değişiklikler gerçekleşir.

Şekil 1.5: a) DA Servo motor alan ve endüvi sargısı b) Kararlı hız-VA grafiği c)Moment-hız grafiği

1.2.4. DA Servo Motor Çeşitleri

DA servo motor yabancı uyartımlı DA motorlar veya kalıcı mıknatıslı DA motorlardır. Servo sistemde çalıştığında, motor alan ya da endüvi kontrollü olabilir ve endüvi ya gerilim kaynağından ya da akım kaynağından beslenir. Her kombinasyon farklı tork hız karakteristiği sunar. Bunların bağlantılarını DA servo motor çeşitleri olarak adlandırabiliriz. Fakat çok fazla kullanılmadığı için açıklamayacaktır.

Bunlar:

Alan Kontrollü-Sabit Endüvi Gerilimli Beslemeli
Alan Kontrollü-Sabit Endüvi Akım Beslemeli
Endüvi Kontrollü-Sabit Alan Beslemeli
Seri Ayrık Alanlı Servo Motorlardır.

Şekil 1.6: DA Servo motor çalışma prensip şeması

1.3. AA Servo Motorlar

DA servo motorların güçleri birkaç Watt’an birkaç yüz Watt’a kadar olabilir. DA servo motorlar, yüksek güçlü uygulamalarda kullanılır. Günümüzde, AA servo motorlar hem düşük hem de yüksek güç uygulamalarda kullanılmaktadır. AA motorların yapıları basit ataletleri düşüktür. Ancak, genellikle doğrusal olmayan özellik gösteren ve yüksek manyetik bağa sahip makinelerdir. Ayrıca moment-hız karakteristikleri DA servo motorlarınki gibi ideal değildir, bunların yanı sıra AA servo motorları aynı boyuttaki DA servo motor ile karşılaştırıldıklarında daha düşük momente sahiptir.

Resim1.3: Çeşitli tip AA servo motorlar

1.3.1. İki-faz Servo Motor

Kontrol sisteminde kullanılan çoğu servo motor AA servo motorlar, iki faz sincap kafesli asenkron makinelerdir. Frekansları normal olarak 60 Hz veya 400 Hz olabilir. Yüksek frekans hava yolu sitemlerinde kullanılmaktadır.

İki faz AA servo motorun şematik diyagramıŞekil 1.7’de gösterilmiştir. Stator birbirinden 90° elektriksel açılı dağıtılmış iki sargıdan oluşur. Sargının biri, referans fazı veya sabitlenmiş faz olarak adlandırılır ve genliği sabit bir AA gerilim kaynağına (Vm<-0) bağlanır. Diğer kontrol fazı olarak adlandırılır ve referans fazı ile aynı frekansa sahip genliği ayarlı bir AA gerilimle beslenir. Ancak kontrol fazı ile referans fazı arasında 90 elektrik derecesi vardır. Kontrol fazının gerilimi genellikle bir servo yükselteçten sağlanır. Motorun dönüş yönü, kontrol fazı ile referans fazı arasında ki faz ilişkisinin ileri veya geri olmasına bağlıdır. Dengeli iki –faz geriliminin genlikleri eşit( Va=Vm ) olduğunda motorun moment – hız karakteristiği üç faz asenkron motora benzerdir. Düşük rotor dirençlerinde bu karakteristik doğrusal değildir (Şekil 1.7.a), Böyle bir moment-hız karakteristiği, kontrol sistemlerinde kabul edilemez. Ancak, rotor direnci yüksek ise moment hız karakteristiği Şekil 1.7.b’deki gibi geniş bir hız aralığında; özellikle sıfır hız seviyelerinde aslında doğrusaldır. İki faz asenkron makineyi kontrol etmek için referans sargısı genliği sabit bir alternatif gerilim ile kontrol sargısı ise genliği ayarlanabilen bir alternatif gerilimle beslenir.

a) b) Şekil 1.7: a) İki-Faz AA Servo motor b) İki faz AA servo motorun moment-hız grafiği

1.3.2. Üç Fazlı Servo Motorlar

DA servo motorlar, yüksek güç servo sistemlerin uygulama alanlarında yaygın olarak kullanılmaktadır. Ancak son yıllarda yüksek-güç sistem uygulamalarında üç-faz asenkron motorun servo motor olarak kullanımı üzerine yapılan araştırmalar başarıya ulaşmış ve 3 ~ ‘lı asenkron motor yüksek-güç uygulamalarında hızlı bir şekilde yerini almaya başlamıştır. 3 ~’lı asenkron motor yapı olarak dayanıklı olmakla beraber doğrusal olmayan bir özelliğe sahiptir ve bundan dolayı kontrolü karmaşıktır.

Son yirmi yıldaki çalışmalar, 3 ~’lı asenkron motorun yabancı uyartımlı DA motoru gibi kontrol edileceğini göstermiştir. 3 ~’lı asenkron motorun stator akım vektörünün, birbirine dik, birbirinden bağımsız iki bileşenle temsil edildiği ve dik bileşenlerden biriyle momentin, diğeriyle akının kontrol edileceği tekniğe vektör moment tepkisi sağlanmaktadır (Şekil:1.8). Vektör kontrollü 3 ~’lı asenkron motorun servo motor olarak kullanılmasına ilişkin bir blok diyagramı verilmiştir.

Resim1.4: AA servo motor

1.4. Servo Motorların Kullanıldığı Yerler

Servo motorlar, bazen kontrol motorları olarak da adlandırılır, elektrik motorları olup özellikle kontrol sistemlerinde çıkış hareketini kontrol edici olarak kullanılmak üzere tasarlanır ve üretilir.

Servo motor birkaç Watt’an birkaç yüz Watt’a kadar olabilir. Servo motorlar, yüksek hız tepkisine sahiptir. Bu özellik ise servo motorların düşük rotor ataletine sahip olmalarını gerektirir. Bu motorlar daha küçük çaplı ve daha uzundur. Servo motor normal olarak düşük veya sıfır hızda çalışır; bundan dolayı moment veya güç değerleri aynı olan klasik motorlara göre boyutları daha büyüktür. Hassas devir sayısı ayarı yapılabilir, ayrıca devir sayıcı gerekmez.

Servo motorların kullanım alanı çok geniştir. Servo motorlar; robotlar, radarlar, nümerik kontrollü makinelerde (CNC),otomatik kaynak makinelerinde, pres makinelerinde, paketleme makinelerinde, sargı yarı iletken üretim ünitelerinde, yüksek hızlı çip yerleştiricilerinde, tıbbi cihazlarda, anten sürücüleri vb. yerlerde kullanılır.

Dinamik yük ve hız değişikliği
Yüksek kararlılık
Pozisyonlama
Periyodik çalışma

1.5. Servo Motor Sürücülerinin Teknik Özellikleri

1.5.1. Servo Sürücüler

Motor, aktarma organı ve yükten oluşan mekanik servo sistemin hız, moment veya pozisyon değişkenlerinden herhangi birinin bu değişkenle ilgili verilen referans değerine uygun olarak hareket ettirilmesini sağlayan elektronik güç elemanıdır. Servo sürücüleri DA servo sürücüler ve AA servo sürücüler olarak ikiye ayrılır.

1.5.1.1. DA Servo Sürücüler

Darbe genişlik modülasyonu ile çalışan, genellikle analog ya da dijital sürücülerdir. Geri besleme olarak tako jeneratör, hall sensör veya artırımlı enkoder kullanılır. Dinamik performansı düşük kullanımı kolay ve ucuz sürücülerdir.

Şekil 1.9: DA Servo motor sürücü çalışma prensip şeması Resim1.5: Çeşitli tip DA servo sürücüler

1.5.1.2. AA Servo Sürücüler

Sinüsoidal darbe genişlik modülasyonu ile çalışan, analog veya dijital yapıda sürücülerdir. Geri besleme olarak hall sensör, çözümleyici artırımlı enkoder veya mutlak (sin/cos) encoder kullanılır. Dinamik performansı yüksek kullanımı bilgi gerektiren DA servo sürücülere göre daha pahalıdır.

Resim1.6: AA servo motorlar ve sürücüleri

İnvertörlerde kullanılan transistörler rotor konum bilgisine uygun göre uygun sırada iletime veya kesime geçirilerek motor kontrolü yapılır.

1.5.1.3. Geri Besleme Elemanlarının Seçimi

Servo motorların en önemli özelliği sürücü devresinin olmasıdır. Fakat tek başına sürücünün bulunması bir anlam ifade etmez. Çünkü sürücü, kendisine gelen bilgileri(verileri) servo motora iletir ve pozisyonunun uygun yerde ve hızda olup olmadığını, geri besleme elemanları ile kontrol edilir. Sistemin özelliğine göre bu elmanlar seçilir.

Mutlak pozisyon ölçümü gereksinimi >>> Resolver veya Sin-Cos enkoder

Yüksek hız çalışması >>> Artımlı encoder

Düşük hız çalışması >>> Resolver veya enkoder

Doğruluk(hassasiyet ) >>> Artımlı enkoder

Yüksek sıcaklıkta çalışma >>> Resolver

Resim1.7: Sürücü ve ilave modülleri Resim1.9: Hall sensörü

1.6. Sürücü ile Servo Motorların Bağlantıları

Şekilde 1.14’te görüldüğü gibi servo motor ile sürücü arasında iki bağlantı vardır. Bunlardan güç bağlantısı üçü faz biri nötr iletkeni 4 damarlı iletkenle yapılır. Geri besleme elemanı ile RS-232 veya RS-485 bağlantı kabloları ile bağlanarak veri alış verişinde bulunabilmesi için kontrol bağlantısı yapılır. Motorun mili istenen sisteme bağlanır. Örneğin; dişli kutusu, sonsuz vida, taşıyıcı, kayış-kasnak vb.

1.7. Servo Motor ve Sürücü Seçimi

Servo sistemlerde her firmanın boyutlandırma programı vardır. Bunlardan biri de Control Technıques ‘CTSS’ bir servo sistem programıdır.

Mekanik detayları belirlenen servo sistemler için servo motor boyutları işlemi seçimi gerçekleştirilir.

Belirlenen servo motora uygun servo sürücü seçimi gerçekleştirilir.

- Uygulama Adımları
  - Sistem elemanları çalışma sayfasına eklenir.
  - Elemanlar arası bağlantı kurulur.
  - Seçilen elemanların özellikleri sisteme uygun olarak hesaplanır.
  - Servo sistem detayları dinamik olarak hesaplanır.
  - Kurulan sistem yapısı ile dosya olarak saklanabilir veya yazılı raporlanabilir.
- Sistem Elemanları
  - Dişli kutusu “Gear box”
  - Sonsuz vida “lead Screw”
  - Kayış-kasnak “Belt-dulley”
  - Taşıyıcı dişli “Roct Pinion”
  - Taşıyıcı “Conveyor”
  - Silindir sürücü “Cylinden DRive”
  - Besleme merdanesi “Feed Roll”
  - Mekanik bağlantı “Coupling”
  - Çeşitli eylemsizlik “Misc Inertia”

Resim1.16: Boyutlandırma programının ön görünüşü

Resim1.17: Boyutlandırma programının ön görünüşü

Resim 1.25: Yukarıdaki örneğin hareket profili

Servo Motor Nedir? Nasıl Çalışır?

2011-04-20T08:55:00.000-07:00

D.C servo motorları, genel olarak bir D.C. motoru olup, motora gerekli D.C. aşağıdaki metotlardan elde edilir.
1- Bir elektrik yükselteçten.
2- A.C. akımın doyumlu reaktörden geçirilmesinden.
3- A.C. akımın tristörden geçirilmesinden.
4- Amplidin, retotrol, regüleks gibi dönel yükselteçlerden elde edilir.
D.C. servo motorlar çok küçük güçlerden çok büyük güçlere kadar imal edilirler(0,05 Hp den 1000 Hp ye kadar). Bu motorlar klasik D.C. motorlar gibi imal edilirler. Bu motorlar küçük yapılıdır ve endüvileri (yükseklik . uzunluk / Çap oranıyla) kutup atalet momentini minimum yapacak şekilde tasarlanırlar. Küçük çaplı ve genellikle içerisinde kompanzasyon sargısı olan, kuvvetli manyetik alanı boyu uzun doğru akım motorlarına da servo motor denir. D.C. servi motor çalışma prensibi açısından aslında, Statoru Daimi Mıknatıs bir D.C. motordur. Manyetik alan ile içinden akım geçirilen iletkenler arasındaki etkileşim nedeniyle bir döndürme momenti meydana gelir. Bu döndürme momenti manyetik alan vektörü ile sargı akım vektörü arasındaki açı 90° olduğunda maksimum değerin alır. Bir D.C. sevromotorda fırçaların konumları, her iki dönüş yönü için de döndürme momenti açısının 90° olmasını sağlayacak şekilde belirlenmiştir. Kolektör segmentlerinin fazla olması neticesinde momentin sıfır bir noktada rotorun hareketsiz kalması engellenmiş olur.

Sanayi de kullanılan çeşitli doğru akım motorları vardır. Servo sistemlerde kullanılan doğru akım motorlarına ise D.C. servomotorlar adı verilir. D.C. servomotorlarda rotor eylemsizlik momenti çok küçüktür. Bu sebepten piyasada çıkış momentinin eylemsizlik momentine oranı çok büyük olan motorlar bulunur.
Bazı D.C. Servomotorların çok küçük zaman sabitleri vardır. Düşük güçlü D.C. servomotorlar piyasada genellikle bilgisayar kontrollü cihazlarda (disket sürücüler, teyp sürücüleri, yazıcılar, kelime işlemciler, tarayıcılar vs.) kullanılırlar. Orta ve büyük güçlü servomotorlar ise sanayide genellikle robot sistemleri ile sayısal denetimli hassas diş açma tezgâhlarında kullanılır. D.C. motorlarda alan sargıları rotor sargılarına seri veya paralel bağlanır. Endüvi sargılarından bağımsız olarak uyartılan alan sargılarının akısı Endüvi sargılarından geçen akımın fonksiyonu değildir. Bazı D.C. motorlarda manyetik akı sabittir. Uyarma sargıları endüviden bağımsız olan veya sabit mıknatısla uyartılan motorlarda hız kontrolü endüvi gerilimi ile yapılabilir. Bu tip kontrol yöntemine endüvi kontrol yöntemi denir.
Uyarma sargılarının yarattığı akı ile yapılan denetlemede ise endüvi akımı sabit tutulur. Statorda bulunan uyartım sargılarının yarattığı akının kontrolü ile hız ayarlanır. Bu tip motorlara alan kontrollü motorlar denir. Fakat rotor sargılarından geçen akımın sabit tutulabilmesi ciddi bir problemdir. Zira rotor akımı yükün ve kaynağın birer fonksiyonudur.
Endüvi kontrollü motorlara göre alan kontrollü motorların alan sabitleri daha büyüktür. Büyük aralıklarda değişen hız ayarlarında rotor geriliminin değiştirilmesi; buna karşılık küçük aralıklarda hassas hız ayarı gereken yerlerde ise alan sargılarının yaratmış olduğu manyetik akı hız kontrolü yöntemi tercih edilir.
D.C. servomotorlar genellikle “elektronik hareketli denetleyiciler ” adı verilen servo sürücüler ile kontrol edilirler. Servo sürücüler servomotorun hareketini kontrol ederler. Kontrol edilen büyüklükler çoğu zaman noktadan noktaya konum kontrolü, hız kontrolü ve ivme programlamasıdır. PWM tekniği adı verilen darbe genişlik modülasyonu genellikle robot kontrol sistemlerinde, sayısal kontrol sistemlerinde ve diğer konum denetleyicilerinde kullanılırlar.
DC Servomotor ve AC Servomotorun karşılaştırılması
Fırçasız servomotorlar D.C. servomotorların bakım gereksinimlerini ortadan kaldırmak amacıyla getirilmiştir. Modern servo sistemlerde kullanılan fırçasız servomotorların en önemli üstünlüğü fırça ve komütatör elemanlarının bulunmasıdır. Bu nedenle fırçaların bakımı diye bir olaydan bahsedilemez ve fırçalardan birçok problem önlenmiş olur.
Kolektörlü D.C. servomotorlarda oluşan problemler bazen çok açık bir şekilde belli olmaz. Bazen fırçalarda olan kirlenme bile problem oluşturabilir. Fırçaların performansı ve ömrü atmosferlik şartlarla bile değiştiğinden dolayı değişik ortam koşullarında değişik yapılı fırçalar kullanılabilmektedir. Fırçasız servomotorlarda verim, eş ölçüdeki bir D.C. servomotora oranla daha yüksektir ve fırçaların sürtünme etkisi olmadığından dolayı sürtünme kuvveti verime katkıda bulunur.
Kolektör ve fırça aksamının yokluğu motor boyunu düşürür. Bu sadece motor hacmini düşürmekle kalmaz rotor destek rulmanları arasındaki mesafe ve rotor boyunun kısalması dolayısıyla rotorun yanal rijitliği de arttırılmış olmaktadır. Bu özellik hız/eylemsizlik oranına gereksinim duyulan uygulamalarda önemlidir.
Fırçasız konfigürasyonda sarımların sabit stator içine sarılması sebebi ile ısı yalıtımı için daha fazla en kesit alanı sağlanabilmekte ve sargılarda oluşabilmek ısı artışı algılama elemanları vasıtasıyla kolayca algılanabilmektedir.
Modern servo sistemlerde pozisyon sinyalinin belirlenmesi amacı ile bir kodlayıcı (encoder) veya resolver kullanılır. Kodlayıcı ve motorun tek bir ana iskelet üzerinde toplanması ile sistem daha kompakt bir yapıda olmaktadır. Bu motor yapısında manyetik akıyı üretmek için gerekli olan mıknatıs rotora monte edildiğinden dolayı döner-alan tipli motor yapısındadır. Senkron motor tipli fırçasız servomotorların yapıları doğru akım servomotorlarından farklı olması nedeniyle bu tipteki servomotorlar fırçasız D.C. servomotor olarak adlandırılır.
D.C. servomotorlardaki kolektörün aksine Fırçasız D.C. servomotorlar akımı yarıiletken güç elektroniği elemanları ile doğrulturlar. Diğer yönden rotor manyetik alanının kodlayıcı vasıtası ile algılanıp, algılanan bu pozisyona uygun düşecek şekilde stator sarımlarına üç fazlı alternatif akım akım verilmesi dolayısı ile kalıcı mıknatıslı senkron motor tipindeki fıçasız servomotorlar aynı zamanda A.C. servomotorlar olarak da adlandırılır. Fırçasız servomotorlarda rotor manyetik alanı ile statora verilen akımlar dikey şekilde kontrol edildiği taktirde D.C. servomotorlarla aynı olan hız-moment karakteristikleri elde edilir.
Servomotorlar kullanımları gereği çok sık şekilde ivmelenme ve yavaşlama işlemlerine maruz kaldıklarından dolayı, maksimum moment değeri anma momentlerinin katlarca fazlası olmalıdır. D.C. servomotorlarda anma momentlerinin aşılması durumunda komütatör aksamında kıvılcımlaşma olayı meydana gelir. Aynı şekilde hız arttıkça moment değeri de çok hızlı bir şekilde düşer.

Hidrolik motor sisteminin konum kontrolü [Position control of hydraulic motor system]

2011-04-20T08:49:00.000-07:00

Belge Bilgileri
Türkçe
Hidrolik sistemler, küçük hacimlerde büyük kuvvet ve moment verdiğinden, hız kuvvet ve moment büyüklüklerinin kademesiz olarak kontrol edilebilirliğinden, hidrolik akışkanın neredeyse sıkıştırılamaz olduğundan ve modülerliğinden, çelik sanayi, madencilik, plastik endüstriden ve uzay teknolojisi gibi ileri teknoloji uygulamalarına kadar yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu amçla, konu üzerine daha önce yapılan bazı çalışmalar özetlemiş, hidrolik güç kontrolü üzerine genel bilgiler verilmiş ve hidrolik devre elemanları hakkında çalışmalar yapılmıştır. Daha sonra simülasyonu yapılacak devrenin özellikleri verilerek oransal valf debi denklemeleri çıkartılmış ve sistemin matematiksel modeli oluşturulmuştur. Oluşturulan matematiksel model sonucunda elde edilen denklemlerin Matlab Simulink programında çözülmüş olup konum, hız, debi ve basınç grafikleri çizdirilmiştir. Kontrol aşamasında PD ve PID kontrol algoritmaları kullanılmıştır. Anahtar Kelimeler: Hidrolik motor, hidrolik modelleme, PD, PID, simülasyon
English
Fluid power systemsare used in a wide variety of applications ranging from precision control systems such as robotics and aerospace to heavy industrial systems such as steel rolling mils, power machines and plastic industry. Firstly some studies about this issue are given, hydraulic power control is examined and hydraulic circuit elements are recognized. After that, the properties of system that used in simulation are given; proportional valve flow rates and the mathematical model of the system are formed. Equations are solved by Matlab Simulink and velocity, position, flow rates and pressure figures of the system are obtained. PD and PID control algorithms are applied to the system. Keywords: Hydraulic motor, hydraulic modeling, PD, PID, simulation

Modüle geçmek için tıklayın.

PNÖMATİK KONTROL DEVRELERİNİN BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIMI

2011-04-19T10:44:00.000-07:00

Pnömatik kontrol devresi bilgisayar destekli tasarımı konusunu görüntüle

ÖZET Birbirini takip eden olay zincirlerinin otomasyon problemi en basitçe, uygun şekilde tasarlanmış pnömatik kontrol devreleri kullanarak çözülür. Bu şekilde çalışan pnömatik sistemlere “Kaskad Sistemler” denmektedir. Bu tür sistemlerin tasarımı yaygın bir şekilde bilinmekte ve doküman haline getirilmiş olmakla birlikte özellikle karmaşık sıralandırma problemleri için uygulanması oldukça zor ve zaman alıcı olabilmektedir. Bilgisayar ve PLC kontrolüne göre bu katı mantık uygulaması daha güvenilir, uygulaması ve bakımı kolay ve daha ucuz olmaktadır. Bu çalışmada geliştirilen metotlarla daima sözel olarak anlatılan tasarım süreci önce bir algoritmaya dönüştürülmüş, daha sonrada Borland Delphi 7.0 dilinde yazılmış bir program haline getirilmiştir. Bilgisayar programının çıktısı farklı renklerle kodlanmış hava hatları ile birbirine bağlanmış ISO standart pnömatik semboller ile gösterilmiş bir devre resmi halindedir. Program kullanıcıların kolay kullanabildiği, basit ve hızlı bir programdır.

Pic ile Kara Şimşek Devresi

2011-04-19T09:25:00.000-07:00

Çocukluğumuzun meşhur dizisi Knight Rider yada kara şimşek’deki siyah arabanın önündeki led efektini sanırım hepimiz biliriz. Bu uygulamada B,C,D portları kullanarak 18 led ile yürüyen ışık devresi yapılmıştır. Kodlarda yapacağınız değişiklik ile led sayısını artırıp azaltabilirsiniz.

-------------------------------------------------------------------------------

#include <16f877.h>
#fuses XT,NOWDT,NOBROWNOUT,NOLVP,NOPUT,NOWRT,NOCPD
#use delay(clock=4000000)
//Tüm programdaki gecikmeleri ayarlama
#define gecikme 30 
void main ()
{int i,j; 

   while(1)
   { // İLERİYE SAYIM 

      // B portu için
      j=1;  //kaydırma işlemi için sayı değeri
      for(i=0;i<8;i++)
      {  output_b(j);      // j sayı değeri B portunda
         j=j<<1;         // j sayısını  1 bit sola kaydır
         delay_ms(gecikme);  //ledin yanık kalma süresigecikme veriliyor
      }

   // C portu için
      output_b(0);//son kalan portb bilgisi sıfırlanır
      j=1;
      for(i=0;i<8;i++)
      {  output_c(j);
         j=j<<1;
         delay_ms(gecikme);
      }

      // D portu için
      output_c(0);//son kalan portc bilgisi sıfırlanır
      j=1;
      for(i=0;i<8;i++)
      {  output_d(j);
         j=j<<1;
         delay_ms(gecikme);
      }
      //İLERİYE SAYIM SONU
     //GERİYE SAYIM D PORTU İLE BAŞLAR

      j=128; //kaydırma işlemi için sayı değeri
     for(i=0;i<7;i++)
      {  j=j>>1;    // j sayısını  1 bit sola kaydır
         output_d(j); //j sayısı çıkış portunda
         delay_ms(gecikme); //ledin yanık kalma süresi
      }
      output_d(0);//son kalan portd bilgisi sıfırlanır
      j=128; //kaydırma işlemi için sayı değeri
     for(i=0;i<7;i++)
      {  j=j>>1;    // j sayısını  1 bit sola kaydır
         output_c(j); //j sayısı çıkış portunda
         delay_ms(gecikme); //ledin yanık kalma süresi
      }

     output_c(0);//son kalan portc bilgisi sıfırlanır
      j=128; //kaydırma işlemi için sayı değeri
     for(i=0;i<7;i++)
      {  j=j>>1;    // j sayısını  1 bit sola kaydır
         output_b(j); //j sayısı çıkış portunda
         delay_ms(gecikme); //ledin yanık kalma süresi
      }
     //GERİYE SAYDIRMA SONU 

   }
}

----------------------------------------------------------------------------

Devrenin kaynak kodlarına ve proteus simülasyonuna buradan ulaşabilirsiniz.

Devamı: http://ccspic.com/ccs-uygulamalari/pic-ile-kara-simsek-devresi.html#ixzz1JzFhYA3O
Under Creative Commons License: Attribution

PIC16F877 ile lcd göstergeli alarm devresi

2011-04-19T09:06:00.000-07:00

Alarm devresi 16f877 mikrodenetleyici üzerine kurulu 2×16 lcd göstergesi var alarm devresine bağlı keypad zerinde gerekli ayarlamalar yapılabiliyor. Devre şeması pcb çizimleri, kaynak asm, hex kodları alarm kurulum, lcd menü bilgileri (ingilizce) bulunuyor. Alarm devresinin 8 adet çıkışı var bu çıkışlara röle triyak vb. gibi elemanlar bağlanıp çeşitli cihazlar kontrol edilebilir.

Kaynak: http://elektron.uw.hu/ Alternatif link: pic16f877-ile-lcd-gostergeli-alarm-devresi.ZIP

Plc programları plc devreleri örnekler bilgiler

2011-04-18T08:52:00.001-07:00

Çözümleri ve devreleri ile bir çok PLC programı ve PLC devresi var soruçevap şeklinde örneklerin yanı sıra PLC programlama teknikleri komutlar ve faydalı bir çok bilgi bulunuyor. Emeği geçen hazırlayan kişilereteşekkürler. Aşağıda özetler verildi kaynak dosya burada.
Örnek : Aşağıdaki devreyi PLC için programlayınız.

Çözüm : Bağlantı planlarında verilen sembolik ifadelerle PLC mutlak adresleri sembol tablolarında ilişkilendirilmelidir. Bu nedenle aşağıdaki sembol tablosu oluşturulmalıdır.

Ladder & STL

“ALD “ Komutu LD ile başlayan iki program parçasını birbirine seri olarak bağlar.

PARALEL BLOK BİRLEŞTİRME İŞLEMİ ( OLD ) :

İki bloğun birbirine paralel bağlanmasında ‘OLD’ ( Or Load ) komutu kullanılır. Başka bir ifadeyle OLD komutu, LD veya LDN ile başlayan program bloklarını birbirine paralel bağlar.

Örnek 1 : Aşağıdaki devreyi PLC için programlayınız.

Birden fazla kontağın seri veya paralel bağlanması sonucunda blok meydana gelir. Meydana gelen bloklar da kendi aralarında seri veya paralel bağlı olabilirler. Birbirine seri bağlı iki blok ALD komutu ile birbirine bağlanır. Bunun gibi birbirine paralel bağlı iki blok için ise OLD komutu kullanılır. Bu şekilde blokları birbirine bağlayan özel komutlar her PLC bünyesinde bulunmayabilir.
K1 çıkışının aktif olabilmesi için değişik ihtimaller mevcuttur. Bu ihtimalleri şu şekilde sıralayabiliriz :
• K1 çıkışı S2 ve S4 giriş elemanlarının her ikisinin de birlikte uyarılması durumunda aktif olur. Yani K1 = S2 x S4
• K1 çıkışı S1 ve S3 giriş elemanlarının her ikisinin de birlikte uyarılması durumunda aktif olur. Yani Q1 = S1 x S3
• K1 çıkışı S1 ve S5 ve S4 giriş elemanlarının birlikte uyarılması durumunda aktif olur. Yani Q1 = S1 x S5 x S4
• K1 çıkışı S2 ve S5 ve S3 giriş elemanlarının birlikte uyarılması durumunda aktif olur. Yani K1 = S2 x S5 x S3
Tüm ihtimalleri bir arada yazdığımızda aşağıdaki gibi bir sonuç oluşur : K1 = S2 x S4 + S1 x S3 + S1 x S5 x S4 + S2 x S5 x S3
Ladder & STL

SEMBOLİK ADRESLEME : Sembolik adresleme CPU’daki adrese daha anlaşılır ve açıklayıcı bir metin (sembol) tanımlama işlemidir. Böylece pratik olarak takibi zor olan mutlak adreslemenin yerine( I0.1, Q0.3, T38, v.b. ) programın izlenmesini kolaylaştıran gerçek isimler yerleştirilmiş olur ( start, pompa motoru, zamanlayıcı v.b. ).

KLÂSİK KUMANDA DEVRELERİNİ PROGRAMLAMA

Kumanda : Geri beslemesiz sistemlerin tümü kumanda yapısındadır. Örneğin bir anahtar elemanı ile bir motorun çalıştırılması bir kumandadır.

KOMBİNASYONEL LOJİK KUMANDALAR

Kombinasyonel kumandalar, giriş değişkenlerinin durumuna göre çıkışın sahip olabileceği durumları inceler. Bu kumanda sistemlerinin çözümünde doğruluk tablolarının çıkarılması büyük yarar sağlar.
Kombinasyonel çözümlerde giriş ve çıkış değişkenleri belirlenerek doğruluk tablosunda ilgili haneye yazılır.
Her bir giriş değişkeninin sahip olabileceği durumlar, doğruluk tablosunun ilgili hanesine kaydedilir. Bundan sonra girişlerin durumuna göre hangi çıkış ya da çıkışlar aktif (1) ise çıkış hanesinde bu durum ‘1’ olarak işaretlenir. Bundan sonra çıkış hanesinde ‘1’ bulunan satırlara ait lojik ifadeler çarpımların toplamı şeklinde yazılır. Yani ‘0’ bulunan satırlar normalde kapalı kontak biçiminde ‘1’ bulunan satırlar ise normalde açık kontak biçiminde ele alınarak çizilir.

HAFIZA İŞLEMİNİN (TUTMA KONTROLÜ) GENEL FONKSİYONLARLA GERÇEKLEŞTİRİLMESİ

1- Reset ağırlıklı ( durdurma ağırlıklı ) hafıza tekniği.
2- Set ağırlıklı ( çalıştırma ağırlıklı ) hafıza tekniği.
Reset ağırlıklı hafıza tekniği : Bu teknikte, set ve reset butonları aynı anda uyarıldığında reset işlemi baskın olduğundan sistem kumanda almaz ( reset baskın ).
Set ağırlıklı hafıza tekniği : Bu teknikte, set ve reset butonları aynı anda uyarıldığında set elemanı baskın olduğundan sistem kumanda alarak çalışır ( set baskın ).

BELLEK ELEMANI ( RS ) İLE TUTMA KONTROLÜ

RS hafıza elemanları kumanda problemlerinde çok sık olarak kullanılmaktadır. Bu nedenle bütün PLC üreten firmalar, belli sayıda bir RS elemanını intern olarak hazırlamışlardır. RS hafıza elemanı, geçici durum sinyallerinin hafızaya alınarak sürekli hale getirilmesini sağlar. Elektrik kumanda tekniğinde mühürlemeli devre bağlantılarına eşdeğerdir.
PLC programlamada durdurma işlemleri, röle tekniğinde olduğu gibi normalde kapalı kontak formunda gerçekleştirilmelidir. Kumanda programında herhangi bir arızadan dolayı sistemi durduramama gibi bir ihtimal bulunmamalıdır. Örneğin, herhangi bir şekilde durdurma ( stop ) elemanını kablosunun kopması durumunda sistem kendini otomatik olarak durdurabilmelidir.

DONANIM KİLİTLEMESİ ( HARDWARE KİLİTLEME )

Bu kilitleme yönteminde istenmeyen sinyaller, PLC dışında yapılacak olan bağlantılarla giderilir. Elektrik kumanda devresinde meydana gelen kısa devreler sonucunda oluşan kontak yapışmalarında, yazılım kilitlemeleri yetersiz kalır. Bu yetersizliği ortadan kaldırmak amacıyla PLC dışında, kumanda elemanlarının ( röle, kontaktör vb. ) kontakları üzerinden de kilitlemeler gerçekleştirilmelidir.
UYGULAMA-1: PV=CV ise durdur.
Daha önce başlatılmış bulunan bir süreç, sayıcının istenilen değere ulaşmasıyla sona erdirilebilir. Start butonu ile band motoru çalıştırılıyor. Sayıcı sayma değeri ayar değerine eşit olduğunda (CV=PV) band motoru durduruluyor

AutoCAD nedir? AutoCAD ve Eğitim Programı İndir!

2011-04-18T08:50:00.000-07:00

AutoCAD nedir?
AutoCAD, Bilgisayar destekli
çizim ve tasarım .Autocad, Üretim ve imalatta görevlerin yerine getirilmesi için ve komut
işlemiyle ve sayısal bilgisayarların kullanılmasıyla ilgili bir teknolojidir.
AutoCAD kullanımı için donanım ve yazılıma ihtiyaç
duyar.. Donanım olarak Ekran, Klavye, Mause,vb. bilgisayar elemanlarını örnek
olarak verebiliriz.Bunların dışında son yıllarda Çizim tabları çımıştır ve
çizim hızını artırmak amacıyla üretilmiştir. Ayrıca autocad te Yapılan Çizimlerin Paylaşımı kolay ve
mümkündür autocad de çizimleri çıktı almak mümkün ve ölçekli 1/ 1 ölçekli çıktı
almak üretimdeki aksaklıkları ve seri ve hızlı bir biçimde ölçü kolaylığı
sağlamıştır. Autocad’de Ölçekli çıktı almak için gereken yazıcılar ve plother
dır.Autocad dosyaları iş merkezlerinde fabrikalarda ortak olarak dosyaları
kullanmak mümkündür İş grubu oluşturmak mümkün kılınmıştır.
AutoCAD Nerelerde
Kullanılıyor ?
Autocad Proğramının hangi
mesleki branşlarda kullanıldığını
imceleyelim .
Mimari :
Avantajları:
Mimaride çokca ve sıkça
kullanılır. Autocad Mimarinin vaz geçilmezlerindendir.autocad mimarlıkta proje
ve plan çıkarmada büyük kolaylık sağlamakla beraber hata ve risk önüne geçer ve
mimaride büyük kolaylıklar sağlar mimaride genelde 2D Boyutlu çizimler kullanılır
ve proje bazında kesit alma ve çıkarma da kullanılır görünüş ve perspektif
vermek de mümkündür son yıllarda teknolojinin ilerlemesi ve Görsellik vermeyi 3 Boyutlu çizimleri mümkün
kılınmıştır.
Mimaride Sıkça
kullanılan Proğramlar Şunlardır : AutoCAD, Autodesk Architectural,3ds Max, Archicad,Viz Render,

Makina :
Autocad makinecilik de çok kullanılan propramlardan biri haline
gelmiştir makinede üretim boyutunda
teknik çizim konusunda büyük kolaylıklar katmıştır autocad makine yapılmadan
once makinenın teknik çizimleri ve şablonları çıkmasını sağlar ve görsellik ile
ve teknik içeriği ile hata oranı indirger hatasız bir üretim için düzenlenmiş
bir proğram olması dolayısı ile diğer meslek dalları gibi makinecilik de sıkça kullanılır.
Makina: Sıkça kullanılan Proğramlar Şunlardır:
SolidWORKS,AutoCAD,Catia,

İnşaat:
İnşaat sektöründe mimari
gibi genel olarak kullanımı yoğundur.İnşaatta Plan çıkarma ve hesaplama
yöntemlerinde büyük kolaylıklar getirmektedir.
İnşaat : Sıkça
kullanılan Proğramlar Şunlardır: İdeCAD,
AutoCAD, Autodesk Architectural,3ds
Max, Archicad,Viz Render,

Mobilya dekorasyon :
Mobilya dekorasyon Son
yıllarda sektörün hızla büyümesi ile yoğun bir talep görmeye başlamıştır
mobilya ağaç sanayisinde üretim noktasında büyük kolaylılar sağlamanın yanında
görsellik verme konusunda üzerine düşen görevi yerine getirir mobilya da imalat
bölümlerinde teknik ölçüye dayalı olarak imalat ölçüleri ve çizimlerinde başarı
sağlamıştır sektörde en çok kullanılan proğramların başında gelmektedir.
Mobilya dekorasyon : Sıkça kullanılan Proğramlar Şunlardır: AutoCAD,3ds
Max,Kitchendraw,Arcon,3D Home,

Elektirik Ve Elektronik :
Bilgisayar
destekli elektrik mühendisliği, daha çok şalter tesisleri, elektrik
projelerinin akım yolu şemaları çizimi ve buna bağlı projelendirme
çalışmalarının her aşamasını kapsar.
Bir elektrik tesisi projesi için yüzlerce sayfa
elektrik planı, akım yolu şeması çizilir. Akım yolu şemaları genellikle A4 ve
A3 boyutlarındaki kağıtlara çizilir. Çizimlerde çok fazla tekrarlanan standartlanmış
semboller kullanılır. Ayrıca farklı şema sayfaları arasındaki elektrik
bağlantılarının korunması gerekir. Bazı projelerde eski projelerin yapısından
yararlanmak olanağı vardır. Tüm bu özellikler CAD sistemlerinin gelişmesinde
önemli rol oynamıştır. Bilgisayar destekli elektrik mühendisliğinde en önemli
bileşen, yüzlerce elektrik sembolünden oluşan sembol kütüphanesidir. Bu
semboller ya CAD yazılımıyla birlikte gelmekte ya da kullanıcı tarafından
oluşturulmaktadır.
Elektronik mühendisliğinde bilgisayar yardımıyla
tüm devre ve baskılı devre kartı tasarımı gerçekleştirilir.
Tek bir ana işlemcide 3 milyon transistör,
baskılı devre kartlarında giderek artan karmaşıklık, eleman yoğunluğu ve
özellikle sayısal devrelerde 10-150 MHz’den başlayan yüksek hızlar elektronik
tasarım ve geliştirme çalışmalarında CAD sistemlerinin kullanımını kaçınılmaz
hale getirmiştir.
Sıkça kullanılan
Proğramlar Şunlardır :AutoCAD,
OrCAD, PCAD,THEDA, WorkBENCH,MBL LAB ,Proteus,Express PCB,Multisim,Wincircuit,.
Kalıpçılık:
Kalıpçılık son Yıllarda artan teknoloji ile
nasibini almıştır .Cad Sistemlerinde

CAD
Sistemlerinin Yararları

* Çizimlerde
daha kolay ve hızlı değişiklik, daha kaliteli çizimler

* Tasarım
hassasiyetinin artması

* Çeşitli
ölçeklerde hızlı çizim imkanı

* Tasarım ve
analizin bütünleşmesi

* Daha çok
tasarım seçeneğini deneyebilme

* Montajları
denemek için daha gelişmiş yöntemler

* Tasarlanan
ürünü görsel olarak daha iyi algılama

* Geometrik
özelliklerin daha kolay hesabı

* Standart
parça kullanımında artış

* Kağıt
kullanmanın yarattığı sorun ve risklerin azalması

* Daha hızlı
ve doğru teklif verme

* Teknik
doküman kalitesinin yükselmesi

* Müşteri
değişiklik isteklerinin daha kolay yerine getirilmesi

Tüm televizyonlar için uzaktan kumanda (sadece kapama)

2011-04-18T08:47:00.001-07:00

Eğlence amaçlı bir şaka devresi %90 tüm televizyon (lcd plazma dahil) çalıştığı söyleniyor açık alanda 30…50 metre mesafeden televizyonu kapatıyor. Devre ATTINY85V-10 mikro denetleyici ile yapılmış devre iki adet 1.5v kalem pil ile çalışıyor kullanılan pillerin kaliteli alkalin olması devrenin çalışma performansını arttırıyor

Kaynak: TV-Gone Alternatif link: universal-tv-off.rar

FM verici devre

2011-04-18T08:45:00.001-07:00

Işık ile Motor Kontrolü (Robot Böcük)

2011-04-18T08:44:00.001-07:00

Esasında kolay bir zemin üzerinde oluş turulmuş geliştirmeye uygun bir tasarımı var.
İki tane LDR in motor konturolüne ters bağlandıgımı fark etmişşinizdir.bunun sebebi devrenin ışık aldığı zaman ters motorun çalışması ve böcük`ün ışığın geldiği yöne donmesini sağlamak için kullandım.
Işık için belli bir refaras gerilimi koymamım nedeni ise böcük hareket halin de bile dönme yeteneği kazandırmaktır. Yani böcük iki motor durmadan sadece motorların hızlarını değiştirerek dönebiliyor.
Devredeki LED leri ben deneme amacı ve ışık şiddetini ölçmek motor hızlarını görmek için kullandım isterseniz siz kullanmaya bilirsiniz.
Devredeki değerleri motorunuz,trastörünüz’ün değerlerini bilmediğim için hemde sizin elinizde ki trantörü kullanmanız ıçın yazmadım direnç değerlerini ona göre seçmenizi tavsiye ederim.
Blok Diagram

Voltaj ayarlarını değiştirerek tamamen karanlık bir ortamda hiç hareket etmiyecek şekilde ayarlayınız devre plaketini tahta yada mika üzerine vida ile sabitleyin
Kontrol Devre Şeması

Devre görüldüğü gibi 2 adet LDR kullanılmaktadır LDR`in içi direncine göre devre karşılaştırma yaparak sağa,sola ya da düz hareketini sağlamak için kullanılmıştır
Devrede verilen değerler deney yapılan değerlerdir siz motorun voltaj transistörün beta kazancı yük potsnsiyeli ve voltaj gerilimine bağlı olarak devre elemanlarının değerlerini seçerseniz daha sağlıklı çalışacaktır
Biz motoru az enerji tüketen DC vcd (player) motoru kullandık trasistör olarak orta güçlü BC ve BD serisi kullandık

2011-04-18T08:42:00.001-07:00

Bisiklet jantına ledli yazı, şekil (havada yazı benzeri)

Bir çoğumuz havada yazı projelerini biliyoruz birde havada şekil projeleri vardı bu projede benzeri farkı ise devrenin bisiklet jantında kullanılması ve işin güzel tarafı yazı ya da şekili devrenin kendi programları ile yükleyebiliyorsunuz resimli kullanım kılavuzu ve pcb çizimleri var. Devre pic16f628 üzerine kurulmuş seri post haberleşmesi için max232 kullanılmış.

Resim yükleme programı bmp jpeg jpg resim formatlarını destekliyor bu tip uygulamalarda daha cok bmp kullanılır program birgisayarın seri rs232 seri portu üzerinden çalışıyor yazar denemeleri notebook üzerinde usb rs232 çevirici ile yapmış.
Kaynak: bicycle wheels-led Alternatif link: bisiklet-jantina-ledli-yazi-sekil-havada-yazi-benzeri.ZIP

555 zamanlayıcı entegresi ile 50 adet basit devre

2011-04-18T08:41:00.000-07:00

Daha önce Talking Electronics Sitesinde yeni paylaşılan 200 adet transistörlü devre için hazırlanan kitapdan bahsetmiştim. Yazar bu tip bedava kitaplarıpaylaşmaya devam ediyor.
555 devre kitabında bulunan devrelerin bir çoğu basit çok az eleman ile kuruluyor osilatör, zamanlama, led, motor kontrol ve daha fazlası bir çok uygulama var
Kaynak: http://www.talkingelectronics.com.au/projects/50%20-%20555%20Circuits/50%20-%20555%20Circuits.html alternatif link: 50-555Circuits

LCD test programları (HD44780 128×64 KS0108 glcd)

2011-04-18T08:35:00.000-07:00

Benim gibi pic, atmel programlama ile pek ilgisi olmayan kişiler için ideal programlar her hangi bir mikrodenetleyici olmadan bilgisayarın LPT portu üzerinden HD44780 ya da KS0108 çip setli lcd ekranları test edebiliyorsunuz. Test devrelerinde bir kaç direnç, diyot bulunuyor.
Program görüntüleri;
128×64 KS0108 glcd test programında yazı, resim (bmp) gönderilebiliyor ayrıca bilgiler C dili header dosyası olarak kayıt edilebiliyor .

Kaynak: epraktikum.iz.rs Alternatif link: lcd-test-programlari-hd44780-ks0108-glcd.zip

Elektronik Laboratuarı Deneyleri Hazırlık Soruları Cevapları

2011-04-18T08:32:00.000-07:00

Özellikle elektronikde yeni olan kişiler için oldukca faydalı bilgiler bulunuyor opamp entegreler üzerine kurulu çeşitli devre deneyleri hesaplamalar regülatör entegreleri ile yapılan deneyler hazırlık soru ve cevapları

Emeği geçen hazırlayan kişilere teşekkürler
Aşağıda özetler verildi tüm dosyalar: elektronik-laboratuari-deneyleri-hazirlik-sorulari-cevaplari.RAR

Deney -1- Giriş kayma gerilimi
Deney -2- Bias akımı
Deney -3- Yükselme zamanının ölçülmesi
Deney -4- Ortak mod geri çevirme oranı (Common Mode Rejection Ratio) (CMRR)
Deney -1- Akım Gerilim Dönüştürücüler
Deney -2- Gerilim Akım dönüştürücüler
Deney -3- Faz Çevirmeyen Gerilim Akım Dönüştürücüsü , Duyarlı Yarım Dalga Doğrultucu
Duyarlı Tam Dalga Doğrultucu, Tepe Değer Sezici

Deney -I- Karşılaştırıcı Devre
Deney -II- Türev Alıcı Devre
Deney –III- İntegral Alıcı Devre
Deney –IV- Schmit Trigger
Deney –I- Ortak Emiterli Kuvvetlendirici
Deney –II- Ortak kollektörlü Kuvvetlendirici
Deney –III- Ortak Bazlı Kuvvetlendirici
Deney-I- Düşük Akımlı Gerilim Regülatörü
Deney-II- Seri Geçişli Transistorlü Akım Gerilim Regülatörü
Deney-III- Ayarlanabilir Seri Geçişli Gerilim Regülatörü
Deney –IV- Üç Uçlu gerilim Regülatörleri
Deney-V- Üç Uçlu Gerilim Regülatörleri İle Sabit Akım Kaynağı
Hazırlık Sorusu-1 : FET ve BJT elemanları ve bunların kullanıldığı devrelerin genel bir karşılaştırılmasını yapınız.
Hazırlık Sorusu-2 : Bir yarı iletkenin transfer karakteristiği kelimesinden ne anlıyorsunuz ve JFET’in transfer karakteristik eğrilerini çıkartınız.
Hazırlık Sorusu-3 : Yukarıdaki JFET parametrelerini açıklayınız
Hazırlık Sorusu-4:Biaslama nedir?
Hazırlık Sorusu-5 : Bu üç biaslama yöntemleri, transfer karakteristiklerini çizerek birbirleriyle karşılatırınız.
Hazırlık Sorusu 7: FET bacaklarının nasıl bulunacağı hakkında bilgi toplayınız.
Deney –I- Ortak Source lu Kuvvetlendirici
Deney –II- Ortak Gate’li Kuvvetlendirici

Frekans ayarlı bass filtre crossover devresi - 10/07/2010

2011-04-18T08:25:00.000-07:00

Bass Crossover devresi iki adet op amp (tl071 tl072) entegresi üzerine kurulu devrenin çalışma voltajı simetrik +15v -15v gain ve frekans ayarları için iki adet potans var frekans aralığı 10…60hz
Hazırlayan: tamircihasan Dosyalar: frekans-ayarli-bass-filtre-crossover-devresi.ZIP

25Hz 250Hz Subwoofer Bass Crossover Devresi - 12/04/2011

2011-04-18T08:23:00.001-07:00

Oldukca kaliteli bir crossover Devresi devre 4558 opamplar üzerine kurulu 25Hz 250Hz arası frekans ayarı yapılabiliyor. Projeye ait proteus ares baskı devre çizimi vardır. Subwoofer Crossover devresi ve PCB tasarımı Ahmed Yerli’ye aittir.

Devre hakkında;

Devrede SES-FREKANS-FAZ-BASS BOOTS-HIGH PASS/LOW PASS ayarlarını yapabiliyorsunuz. 25-250Hz Crossover başlığı altında yayınladığım devrenin geliştirilmiş versiyonudur. Özellikle bass boots bölümü çok etkilidir. Amfinizi eğer normal bi hoparlör ile deniyorsanız high pass ayarını seçince yükseltilmiş ve filtrelenmiş crossover bölümü devreye giriyor.
Devre yükselttiği ses miktarına rağmen çok düşük seviyede distorsiyon oranına sahiptir. Devre tamamiyle kendi tasarımımdır. Eğer kaliteli bir ses veya bass istiyorsanız kesinlikle tavsiye ederim…

Kaynak: elektrobilim.org dosyalar: 25hz-250hz-subwoofer-bass-crossover-devresi.rar

Elektro-Pnömatik Modülü

2011-04-18T08:02:00.000-07:00

İndir:
Elektro-Pnömatik Modülü İndir

Elektro-Pnömatik Devre Dizaynı ve Analizi

2011-04-18T07:54:00.001-07:00

Elektro-Pnömatik
Devre Dizaynı ve Analizi
Ahmet Saraç - Teknik Eğitici Müh., Ereğli Demir ve Çelik T.A.Ş.

10 yıllık otomasyon eğitimlerim boyunca
katılımcılarımdan hep
şu soru geldi:

Neden Devre Dizaynı?
Bu soruyu sormaları
çok doğaldı. Çünkü,
kurslarıma katılanların %99'u elektrik, elektronik ve mekanik kökenli İşletme Bakımcıları idi.

Bu sorunun net cevabı şöyle: En iyi bakımcı en iyi devre dizayn edebilen kişidir. Bu cevap büyük bir tartışma yarattı. Gerçek böyle mi? Bu cevabın doğruluğu “Bakımcı”ya getireceğiniz tanımda saklıdır. Bir bakımcıyı tamirci olarak görürsek, bu cevap yanlıştır. Bakımcıyı, bir süpervizör, bir işletmenin sürekliliğinin sağlayıcısı ve kârlılığınızın en büyük etmeni olarak görürsek, bu sorunun cevabının ne kadar yerinde olduğunu daha iyi anlarız.

Bir bakımcı için devre dizaynının neleri içerdiği sorusuna şu cevaplar verilebilir:

- Sistem veya operasyon için hayal gücünü yeniden yaratmak.

- Prosese veya sisteme global bakış açısını geliştirmek.

- Basit düşünme yeteneğini odaklaştırabilmek.

- Otomatize bir sistem içinde gruplar arasındaki entegrasyonu sağlamak.

- Sistemi iyileştirebilme yeteneğine, içsel dürtü ve güven vermek.

- Toplam Verimli Bakım’a giden yolu açmak.

1990 yılları öncesine kadar pnömatik sistem devreleri genelde dışarıdan (kurum veya yurt dışından) hep hazır gelirdi. Kurum içi çalışanlar, hazır devre (sistem) üzerinden yaptıkları inceleme ve analiz ile sistemin nasıl çalıştığına karar verirlerdi. Bu durumun bugün değiştiği veya değişmesi gerektiği düşüncesindeyim. “Amerika’yı yeniden keşfetmenin ne gereği var” düşüncesinin doğru olmadığına inanıyorum. Amerika yeniden keşfedilmeli, hatta defalarca bu yol tekrar kat edilmeli. Magellan’ın yaşadığı heyecan, korku, isyana karşı mücadele, yaratıcılık, terkedilmişlik v.s. hepsinin yeniden yaşanması gerekir. Bu dalda, çok yönlü, kaliteli, hızlı ve öncü “danışmanlık hizmet sektörleri” oluşmadığı sürece, kurumlar kendi profesyonel ekiplerini kurmak, oluşturmak ve istihdam etmek zorundadırlar. Bu ekipler de, Magellan’ın yaşadıklarını, hissettiklerini ve düşündüklerini düşünmek, yaşamak ve hissetmek zorundadırlar.

Devre tasarlamak, mevcut bir devreyi analiz etme işleminden çok farklı ve zordur. İyi bir devre analisti, iyi bir devre tasarımcısı olamaz. Ancak, iyi bir tasarımcı iyi bir devre analizcisi olabilir. Devre dizayn işlemi, alternatiflerin hayal edilmesi ve seçeneklerin netleştirilmesidir. Analiz, mevcudun irdelenmesidir. Sonuçta, bir tasarımcı bir analizciden daha fazla bilgi ve beceriye sahip olmak zorundadır. Dizayn işleminde dağınık bilgi ve beceriler, daha derli toplu hale gelir. Bir pnömatik sistemin anormalleşmesi veya arıza vermesi durumunda bir tasarımcı, problem kaynağının çözümüne daha hızlı, kalıcı ve daha pratik çözümler üretir.

İyi bir elektro-pnömatik sistem tasarımcısı aynı zamanda;

- iyi bir analizci

- iyi bir bakımcı

- iyi bir işletmeci

- iyi bir sistem iyileştiricisi (revizyonist veya iyileştirici) ve

- maliyet düşürücü olabilir.

Elektro-Pnömatik Devre Dizayn Aşamaları

1. Prosesin adı ve tanımı. Sistemin kendisi ile özdeşleşecek bir isim ve bu ismin net açıklanması.

2. Proses tanımının, proses akışına bağlı maddeler (adım-adım) haline dönüştürülmesi.

3. Prosese bağlı işleticilerin (silindir, motor v.s.) tespiti.

4. Prosese bağlı işletici hareketlerinin fonksiyon/zaman grafiklerinin çizimi.

5. Pnömatik devre çizimi ve alternatif çözümlerin değerlendirilmesi.

6. 4. ve 5. madde ile birlikte elektriksel röle mantık devresinin çizilmesi.

7. 5. ve 6. maddenin 2. madde ile bağdaştırılarak tekrar tekrar analiz edilmesi veya sistemin hayalî çalıştırılması.

Konuyu örnek bir proses seçerek anlatmaya devam edelim:

1. Prosesin adı ve tanımı: Metal Blok Delme İşlemi.

Seri bir imalât ile Şekil 1’de çizimi verilen blok ölçülerinde delinecektir.

Önce ∆5 mm’lik delik boydan boya, daha sonra ∆10 mm çapındaki delik 20 mm derinliğe kadar ve en sonunda ∆16 mm çapındaki delik 10 mm derinliğinde delinecektir.

2. Proses Adımları:

a) İşlem bir start butonu ile başlar.

b) Malzeme varsa, yatay pozisyonundaki mengene parçayı belli bir kuvvet ile sıkıştırır. Sıkıştırma 6 bar’lık basınçta olmalıdır.

c) Silindir ∆5 mm matkap ucu ile parçaya hızlı bir şekilde yaklaşır. Tam parça üstüne geldiğinde silindir yavaşlar. Delme hızı ile strok sonuna (delme stroğu 30 mm) kadar hareketini gerçekleştirir. Delme işlemi için 5 bar’lık basınç yeterli gelmektedir.

d) Silindir hızlı bir şekilde geriye döner.

e) Silindir ∆10 mm matkap ucu ile parçaya hızlı bir şekilde yaklaşır. Parçayı delmeye başlamadan önce, silindir hızı delme hızına düşer. Sabit hız ile 20 mm’lik delme stroğunu tamamlar. Delme işlemi için minimum 6 bar gereklidir.

f) Silindir hızlı bir şekilde geriye döner.

g) Silindir ∆16 mm matkap ucu ile parçaya hızlı bir şekilde yaklaşır. Parçayı delmeye başlama öncesinde, silindir hızı delme hızına düşer. Sabit delme hızı ile 10 mm’lik delme stroğunu tamamlar. Delme işlemi için minimum 7 bar gereklidir.

h) Silindir hızlı bir şekilde geriye döner.

i) Delme işlemleri bitmiştir. Mengene parçayı bırakır.

j) Sistemin tekrar start alabilmesi için mevcut parçanın alınmış ve yeni parçanın gelmiş olması gerekir.

Proses tanımının adım adım yazılmasında, delme basınçlarının belirtilmesine gerek yoktur. Çünkü, bu basınçlar silindir çapına ve malzeme tipine göre değişecektir. İşlem içinde basınç değişimi gerekliliğini vurgulamak için basınç değerleri verilmiştir.

3. İşleticilerin Tespiti:

a) Parçanın mengeneye sıkıştırılması için, yay geri dönüşlü tek etkili pnömatik silindir gereklidir. Strok boyu kullanılacak blok genişliğine bağlıdır.

b) Matkap delme işlemi için bir adet çift etkili pnömatik silindir gereklidir. Strok boyu minimum 40 mm olmalıdır.

4. İşleticilerin Fonksiyon/Zaman Grafikleri:

Bu işlem, 2. maddede tanımlanan prosesin fotoğrafının çekilmesi işlemidir. Hem tasarımı kolaylaştırır, hem de sistemin global görünüşünün basite indirgenmesini sağlar.

5. Pnömatik Devre Çizimi:

PS: Pozisyon sensörü

P0: Silindir geri strok pozisyonu

P1: Silindirin parça üstü pozisyonu

P2: ∆16 mm delme derinliği

P3: ∆10 mm delme derinliği

P4: ∆5 mm delme derinliği

PRS: Mengene sıkıştırma basınç anahtarı

Müşterinin ileriye dönük esnek üretim talepleri dikkate alınırsa, pnömatik sistem silindir konumlarının pozisyon kontrolü ile yapılması tavsiye edilir. Tersine bir talep olması durumunda, ürün kalitesi dikkate alınarak aynı işlem, mikro-anahtarlar ile de yapılabilir. Müşterinin kalite, hız, esnek üretim ve maliyet talebi dikkate alınarak, alternatif seçenekler sunulmalıdır. Bu sistemde kullanılan pozisyon kontrol seçimi, sistem maliyetini arttıracaktır. Her iki seçenek, maliyet bazında müşteriye sunulmalı ve tercih müşteriye bırakılmalıdır.

6. Pnömatik Devrenin Analizi:

Şekil 3’teki pnömatik devre, devre çiziminde basitleştirilmiştir.

Oransal regülator yerine, üç ayrı açık/kapalı regülator ve üç ayrı 3/2-yön valfı kullanarak aynı işlemi sağlayabiliriz. Ancak, sistem işletme ve bakım/onarım maliyeti artar. Sistem devresi daha karmaşık hale gelir. Oransal regülatörün sisteme sağlayacağı hızı ve esnekliği elde edemeyiz. Ekipman maliyeti olarak kıyasladığımızda ise, oransal regülator kullanımı daha pahalıya mal olacaktır.

Sistem, bir FRY (filtre+regülatör+yağlayıcı) hava hazırlayıcısı ile başlar. Sistem, valf-1’in konum değiştirilmesi ile basınçlı hale gelir. Valf-2, sel.A’nın enerjilenmesi ile Sil.A (mengene) ileri strok hareketi neticesinde iş parçasını sıkıştırır. İş parçası yüzeylerinde hasar veya iz oluşturmayacak oranda Reg.1 (regülator-1) basıncı 6 bar’a ayarlanır. Mengene parçayı 6 bar basıncında sıktığında PRS’den (basınç anahtarı) geri besleme sinyali alınır. Bu sinyal ile Sil.B, ∆5 mm delme işlemi için ileri stroğuna, Sel.B ve Sel.D enerjilenerek başlar. P1 konumunda Sel.D’nin enerjisi kesilir. Silindirden gelen hava, hız kontrol valfı üzerinden Valf.3’e ulaşır. Silindir-B ileri strok hızı, hız kontrol valfından daha önceden tesbit edilen oranda olur. Bu hız matkabın delme hızıdır.

Silindir-B, P4 konumuna ulaştığında, ∆5 mm delik delme işleminin bittiğinin sinyali alınır. Sel.B’nin enerjisi kesilir. Valf yay konumuna döner. Silindir-B hızlı bir şekilde geri strok hareketine başlar.

Oransal regülatör, ilk ∆5 mm işlemi için 5 bar basınca karşılık 5 Volt’luk sinyal girişi ile silindir ilerleme basıncını 5 bar’da tutar. Silindirin iş parçasına yaklaşımı ve geri strok hareketlerinde sistem basıncı 4 bar olsun. Böylece, oransal regülatörün bu stroklardaki giriş sinyali 4 Volt olacaktır.

Potansiyometre ile oransal regülatör giriş sinyalleri şöyledir:

- 4 bar için 4 Volt girişli potansiyometre, devreye alıcı röle (enable) R1

- 5 bar için 5 Volt girişli potansiyometre, devreye alıcı röle (enable) R2

- 6 bar için 6 Volt girişli potansiyometre, devreye alıcı röle (enable) R3

- 7 bar için 7 Volt girişli potansiyometre, devreye alıcı röle (enable) R4

İkinci işlem için Silindir-B, P0 konumuna gelir. ∆10 mm matkap ucu ile P1 pozisyonuna hızla yaklaşır.

P1 ve P3 pozisyon arası delme işlemini tamamlar. Delme işlemi neticesinde, silindir P3 sinyali algılaması komutu ile P0 pozisyonuna geri döner.

Üçüncü işlem, silindir iş parçasına yaklaşım hızı ile P1 konumuna gelir. P1 ve P2 konumu arası ∆16 mm delik delme işleminden sonra, hızlı bir şekilde P0 konumuna geri döner. Tüm işlemler tamamlanmıştır. Sel.A enerjisi kesilerek mengenenin iş parçasını bırakması sağlanır.

Tüm bu işlemler için pozisyon sensörüne gerek olmadığı düşünülebilir. Aynı işlemi, daha önce söylendiği gibi mikro-anahtarlar ile de yapabiliriz. Ancak, kontrol panosu üzerinden yapacağımız ayar ile bu konumları daha kolay tespit edebileceğiz. Esnek veya değişik alternatif imalâtları dikkate aldığımızda, her türlü konum kontrolleri, mikro-anahtarlar ile yapamayacağız. Bu amaçlı üretimlerde pozisyon sensörü kullanımı kaçınılmaz olacaktır. Yapılacak imalât toleransları çok küçük ise, konum kontrolünde sadece pozisyon sensörü kullanımı da yeterli olmayacaktır. Bu durumda silindirimiz, hidro-pnömatik silindir olmak zorundadır.

7. Elektriksel Röle Mantık Devresi:

Elektrik Röle Mantık Devresi çizimine geçilmeden önce, sistemde kullanılacak tüm giriş/çıkışların kodları ve açıklamaları listelenmelidir. Pnömatik devre üzerinde kullanılan sinyallerin tekrar yazılmasına gerek yoktur.

S0: Start/Stop kitlemesiz buton

S1: Metal iş parçasının var olduğunu bildiren endüktif anahtar

C0: Karşılaştırma kartı P0 konumu algılama kontağı

C1: Karşılaştırma kartı P1 konumu algılama kontağı

C2: Karşılaştırma kartı P2 konumu algılama kontağı

C3: Karşılaştırma kartı P3 konumu algılama kontağı

C4: Karşılaştırma kartı P4 konumu algılama kontağı

Kullanacağımız karşılaştırma kartı hassasiyeti veya cevap verme süresi (response time), silindir konum kontrol hassasiyeti ile orantılı olacaktır. Buna göre karşılaştırma kartı davranışı Şekil 4’te gösterilmiştir.

Silindir hızına ve karşılaştırma kartının cevap verme süresine bağlı olarak, silindir “t” toleransında ölçülerden sapma gösterebilir.

8. Elektriksel Röle Mantık İşlemleri:

- İşlem-1: Mengenenin iş parçasını sıkıştırması.

- İşlem-2: Silindir-B'nin malzemeye hızlı yaklaşması.

- İşlem-3: ∆5 mm delme işlemi.

- İşlem-4: Valf-3 yay geri gelmeli olduğundan, Silindir-B otomatik olarak geri gelir. Çünkü Sel.B’nin enerjisi P4’de kesilmiştir.

- İşlem-5: Silindir-B, P0’da matkap ucunu değiştirir. Değiştirme süresi dikkate alınarak ∆10 mm delme işlemine başlanması gerekir. Ancak, sistemimizde bu matkap ucu değişimini dikkate almadığımızdan, ∆10 mm delme işlemini hemen başlatıyoruz.

İşlem-2’de röle mantığı tekrar devreye girer. Silindir-B, P1 konumuna gelir.

- İşlem-6: Sel.B’nin enerjisi P3’de kesilir. Valf-3 yay konumuna geçişi ile Silindir-B geri konuma gelir.

- İşlem-7: Silindir-B P0 konumuna gelir gelmez, İşlem-2 tekrar devreye girer. Silindir-B böylece P1 konumuna son delme işlemi için gelmiş olur.

- İşlem-8: K11 rölesi (İşlem-1’de) kapalı anahtarı K1 rolesi enerjisini keser. 4 numaralı hattan Sel.A’nın enerjisi de kesilir. Silindir-A iş parçasını bırakır.

- İşlem-9: S0 start butonuna basılmadığı sürece işlem başlamaz. S0 Start butonuna basılırsa, K10 rölesinin enerjisi kesilir ve proses yeniden işleme başlar.

- İşlem-10: Sel.D’nin (oransal regülatör) enerjilenmesi

- İşlem-11: 12, 17, 22 numaralı hatlarda Sel.B bobini enerjilemesi bağlantısı R1, R2, R3 ve R4 ile yapılmaktadır. Bu bağlantılar, sistemi komple düşündüğümüzde yanlış enerjilemeye sebebiyet verir. Bu nedenle 12, 17 ve 22 numaralı hatlar iptal edilerek, bu bağlantı şekillerinin Şekil 11’de verilen devreye dönüştürülmesi gerekir.

- İşlem-12: Elektriksel Röle Mantık Devreleri birleştirilerek son devre üzerinden yeniden numaralandırma yapılır.

Sonuç

Elektro-pnömatik devre dizayn işlemi için aşağıda verilen bilgi ve beceri akış diyagramı her zaman geçerlidir:

İster mekanikçi, ister elektrikçi veya elektronikçi olalım, bir elektro-pnömatik sistem ile uğraşıyorsak ve sistemin her türlü probleminden bizler sorumlu isek, yukarıda çizilmiş diyagramdaki tüm bilgi ve becerilere sahip olmamız gerekir. Kısaca, günümüz teknolojisindeki Mekatronik Mühendisliği gereksinimi bu ihtiyaçtan ortaya çıkarmıştır. Farklı ünvanlara sahip kişilerden oluşmuş bir ekip dahî olsak, ekip üyelerinin birbiriyle daha iyi iletişim kurabilmesi için, bu bilgi ve beceriye gereksinim vardır.

Siz, bu sistemin tasarımcısı olarak bu sistem ile ilgili çıkabilecek her türlü problemi çözebilecek iç dürtüyü, güveni ve yeterliliği kendinizde görüyor musunuz? Cevabınız “evet” ise, konu başındaki sorumuzun cevabını destekliyorsunuz. Cevabınız “hayır” ise, yukarıda verilen Bilgi ve Beceri Diyagramı’mızı bir kez daha gözden geçiriniz. Bilgi ve becerinizde eksik gördüğünüz konu hakkında bir eğitim ihtiyacı tespitinde bulununuz.

Not: Bu yazı Endüstri ve Otomasyon dergisinden alınmıştır.

12 volt ile PC Çalıştırmak

2011-04-18T07:52:00.001-07:00

12 volt ile bilgisayar pc bilgisayar çalıştırmak. Akü ile arabanızda ya da farklı bir bölgede bilgisayarınızı çalıştırmak isterseniz güzel uygulamalar bulunuyor düşük konfigrasyonlu bilgisayarlar için ideal dcdckonverter devreleri 160…260 watt at atx çevirici devreleri var

eski via yada p3, düşük güçlü atx sistemler ile kullanılabilir aslında az güç harcayan yeni nesil p4 onboard ana kartlarda olabilir denemek gerek

Dosyalar: 12vpc-dcdc-coverters.rar