KwanPanDin : Article

ของขวัญอันลํ้าค่าที่เราจะมอบให้กับโลกใบนี้ได้ คือ ตัวเราที่แท้จริง

noreply@blogger.com (KwanPanDin) — Mon, 02 Jan 2012 13:24:00 +0000

"The gift you carry for others

ของขวัญที่คุณนำมามอบให้ผู้อื่น
is not an attempt to save the world

มิใช่ความพยายามรักษาโลกเอาไว้
but to fully belong to it.

แต่คือการเป็นของโลกอย่างเต็มเปี่ยม

It's not possible to save the world by trying to save it.

เราจะรักษาโลกด้วยความพยายามได้อย่างไร
You need to find what is genuinely yours to offer the world

เธอต้องค้นหาว่าอะไรคืออัจฉริยภาพที่เธอมอบให้โลกได้
before you can make it a better place.

ก่อนที่เธอจะทำอะไรให้โลกดีขึ้น

Discovering your unique gift to bring to your community
การค้นพบของขวัญพิเศษแล้วนำมันกลับมาสู่ชุมชนของเธอ

is your greatest opportunity and challenge.
คือ โอกาสที่ดีที่สุด และท้าทายที่สุด ที่เธออาจมี

The offering of that gift — your true self —

การมอบของขวัญชิ้นนั้น - ตัวตนที่แท้จริงของเธอ -
is the most you can do to love and serve the world.
คือสิ่งที่คุณทำได้มากที่สุด เพื่อจะแสดงความรักและรับใช้โลกนี้
And it is all the world needs."

และมันคือทั้งหมดที่โลกจะต้องการจากเธอ

จาก Soulcraft โดย Bill Plotkin

เจ้าหนูกระโดด: ตอนที่ 1

noreply@blogger.com (KwanPanDin) — Mon, 02 Jan 2012 12:33:00 +0000

กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว ยังมีเจ้าหนูตัวหนึ่ง มันยุ่งอยู่กับการเสาะหาอาหารทุกที่ อาศัยหนวดและจมูกที่ว่องไว ดมนั่นดมนี่ไปทั่ว ทั้งพุ่มหญ้าและซอกดิน ไม่ต่างจากหนูทั่วไปที่มีชีวิตง่วนอยู่กับกิจธุระแบบหนูๆ นั่นแหล่ะ

แต่แล้ววันหนึ่ง มันกลับเริ่มได้ยินเสียงแปลกๆ.. มันจะเชิดหัวขึ้นสูงแล้วเพ่งมองไปรอบๆ พร้อมกับขยับหนวดขยุกขยิกไปมาเพื่อค้นหาที่มาของเสียงประหลาดนี้ จนกระทั่งวันหนึ่งที่มันรู้สึกทนต่อไปไม่ได้แล้ว จึงกระโดดเข้าไปถามเพื่อนหนูที่อยู่ใกล้ๆ ว่า

"นี่ๆ พี่ชาย หูของนายได้ยินเสียงอะไรคำรามบ้างไหม"
“ไม่นี่ ไม่เลย" หนูอีกตัวตอบโดยไม่ละจมูกที่คุ้ยหาเศษอาหารขึ้นจากพื้นดิน "ไม่ได้ยินอะไรเลย ตอนนี้ฉันยุ่ง ไว้ค่อยคุยเถอะ"
มันจึงไปถามหนูอีกตัวด้วยคำถามเดียวกัน หนูตัวนั้นมองมันแปลกๆ "นี่สมองเธอกลวงไปแล้วรึ๊ เสียงอาไร้" ถามแล้วหนูตัวนั้นก็วิ่งหายไปในช่องระหว่างต้นฝ้ายที่ล้มอยู่

เจ้าหนูน้อยจึงขยับหนวดเล็กน้อย แล้วกลับไปยุ่งกับตัวเองต่อ มันพยายามลืมเรื่องพวกนี้เสีย แต่มันก็ได้ยินเสียงคำรามในหูอีก แม้คราวนี้เสียงจะเบามาก เบามากๆ แต่ก็ได้ยินจริงๆ จนวันหนึ่ง หนูน้อยตัดสินใจออกเสาะหาต้นเสียงนี้อีกสักหน่อย มันปลีกตัวออกจากพวกหนูตัวอื่นๆที่ยุ่งกับการหาอาหารอยู่ แล้วมันก็ได้ยินเสียงนี้อีก ทีนี้มันพยายามให้ถนัดถนี่หน่อย จนได้ยินเสียงทักสวัสดีของใครบางคน

"หวัดดี น้องชาย" เสียงนั้นดังขึ้นมาอีก จนเจ้าหนูน้อยตกใจแทบกระโจนหนี ขนหัวลุก งอหลังและหางของมันเพื่อเตรียมวิ่งหนี
“หวัดดี ฉันคือพี่แรคคูนไงล่ะ” แรคคูนโผล่มาจริงๆ นั่นแหล่ะ “เจ้ามาทำอะไรทำอะไรแถวนี้ล่ะ เจ้าน้องชาย?” แรคคูนถาม
เจ้าหนูน้อยหน้าแดงเล็กน้อยแล้วก้มหัวลงพื้นจนจมูกแทบติดดิน “คือฉันได้ยินเสียงก้องกังวานในหู ก็เลยมาหาดูว่ามาจากไหนน่ะ” หนูตอบอย่างไม่แน่ใจนัก
“เสียงแว่วในหูเหรอ?” แรคคูนถามขณะนั่งลงใกล้ๆ “เจ้าน้องชาย เสียงที่เจ้าได้ยินน่ะ คือ เสียงแม่น้ำนั่นเอง”
“แม่น้ำ? แม่น้ำอะไรเหรอ?” เจ้าหนูถามด้วยความสงสัย
“ตามฉันมาสิ เดี๋ยวฉันจะพาเจ้าไปดูแม่น้ำ” แรคคูนกล่าว

เจ้าหนูน้อยรู้สึกหวั่นๆ แต่ก็อยากจะรู้ให้ได้ว่าเสียงแว่วนั้นมันคืออะไรกัน “แล้วฉันก็จะได้กลับไปทำงานซะที” มันคิดใจใจ “แล้วถ้าได้รู้ล่ะก็ มันอาจจะช่วยฉันทำมาหากินและสะสมอาหารก็เป็นได้ พวกพี่ๆหนูทั้งหลายที่บอกว่าไม่มีอะไรจะได้เห็นกันซะที ฉันจะพิสูจน์ให้พวกเขาได้เห็นสิ่งที่ฉันได้ยิน ฉันจะขอให้แรคคูนกลับไปหมู่บ้านกับฉันแล้วยืนยันว่าฉันมีหลักฐานเป็นเรื่องเป็นราว” มันคิดในใจ

“ได้เลย พี่แรคคูน ช่วยพาฉันไปที่แม่น้ำหน่อยสิ ฉันจะเดินตามพี่ไปนะ” เจ้าหนูว่าอย่างนั้น ในขณะที่เจ้าหนูน้อยเดินตามหลักแรคคูนไป หัวใจเล็กๆของมันเต้นรัวในอกน้อยๆของมัน แรคคูนพาเดินลัดเลาะไปตามทางที่มันไม่เคยไปมาก่อนเลย เจ้าหนูน้อยสูดดมกลิ่นแปลกๆใหม่ๆ ที่ไม่เคยได้กลิ่นมาก่อนตามทางที่ผ่าน บางช่วงมันรู้สึกกลัวจนแทบอยากหันหลังกลับ

ในที่สุดพวกเขาก็มาถึงแม่น้ำ มันกว้างใหญ่มหาศาลอย่างไม่น่าเชื่อ บางช่วงก็ลึกและใส บางช่วงก็ดูทะมึนๆ มันกว้างใหญ่มากจนเจ้าหนูน้อยมองไม่เห็นอีกฝั่งของแม่น้ำเลย แม่น้ำส่งเสียงกรรโชกไหล ร้องร่ำ ฮัมเพลงแห่งธารา สาดโถมโหมกระหน่ำ เจ้าหนูน้อยสังเกตเห็นของที่ลอยไปตามน้ำมีทั้งชิ้นเล็กและชิ้นใหญ่

“โอ้โห มันใหญ่มากเลยนะเนี่ย” เจ้าหนูน้อยอุทานออกมาอย่างไม่รู้จะหาคำพูดอะไรแทนได้
“ใช่ มันเป็นสิ่งที่ยิ่งใหญ่มาก แต่เดี๋ยวนะ ฉันอยากแนะนำให้เจ้ารู้จักเพื่อนคนหนึ่งนะ” แรคคูณตอบ ในที่ๆน้ำตื้นและเรียบสงบมีใบบัวสีเขียวลอยอยู่ บนใบบัวมีกบตัวหนึ่งสีเขียวเหมือนกับใบบัวที่มันนั่งอยู่ ท้องกบเป็นสีขาวเด่นชัด

“หวัดดีน้องชาย” กบทัก “ยินดีต้องรับสู่แม่น้ำ”
“ฉันต้องไปแล้วล่ะ” แรคคูนขัดจังหวะ “แต่ไม่ต้องกลัวหรอกนะน้องชาย กบเขาจะดูแลเธอต่อเอง” ว่าแล้วเจ้าแรคคูนก็เดินจากไป มันเดินไปตามตลิ่งริมน้ำเพื่อหาอาหารกิน

:: อ่านนิทานเจ้าหนูกระโดด# 2 ::

เจ้าหนูกระโดด: ตอนที่ 2

noreply@blogger.com (KwanPanDin) — Mon, 02 Jan 2012 11:30:00 +0000

เจ้าหนูน้อยค่อยๆเดินเข้าไปใกล้ๆแม่น้ำแล้วชะโงกมองไปที่น้ำแล้วเห็นเงาสะท้อนของหนูที่ดูกลัวๆอยู่บนน้ำ

“เจ้าคือใครน่ะ?” หนูน้อยถาม “เจ้าไม่กลัวที่ต้องออกมาอยู่แถวแม่น้ำที่ยิ่งใหญ่และไกลจากบ้านขนาดนี้หรือไง?”

“ไม่” กบตอบ “ฉันไม่กลัวหรอก ฉันได้รับของขวัญมาตั้งแต่ตอนเกิดให้สามารถอยู่ทั้งเหนือน้ำและในน้ำได้ ในยามที่เหมันตบุรุษมาเยือนและแช่แข็งพลังวิเศษนี้ ก็จะไม่มีใครมองเห็นฉัน แล้วอีกไม่นานเมื่อนกสายฟ้าบินมาเยือน ฉันก็กลับมาอยู่ที่นี่อีกครั้ง ถ้าอยากจะมาเยี่ยมเยี่ยนฉันล่ะก็ เธอต้องมายามที่ฤดูกาลเป็นสีเขียวนะ น้องชายที่รักฉันคือผู้ปกปักษ์น้ำ”

“น่าทึ่งจัง” เจ้าหนูน้อยพูดออกมาอย่างแทบจะพูดไม่ถูก “เธออยากได้รับพลังวิเศษบ้างไหม?” กบถาม

“พลังวิเศษเหรอ? ฉันน่ะเหรอ?” เจ้าหนูน้อยถาม “อยากได้สิ ถ้าเป็นไปได้นะ”

“ถ้าอย่างนั้นหมอบลงให้ต่ำเท่าที่จะต่ำได้ แล้วกระโดดให้สูงที่สุดเท่าที่เธอจะทำได้ แล้วเธอจะได้พลังวิเศษเอง” กบบอก

หนูน้อยทำตามที่กบบอก มันหมอบตัวลงต่ำที่สุดเท่าที่จะทำได้แล้วกระโดด ตอนนั้นตาของมันก็มองเห็นภูเขาศักดิ์สิทธิ์

หนูน้อยไม่อยากจะเชื่อในสิ่งที่ตัวเองเห็นเลย แต่มันก็ได้เห็นแล้ว แต่แล้วมันก็ตกลงมาบนพื้นและหล่นลงไปในน้ำ!

เจ้าหนูน้อยตกใจตื่นกลัวตะเกียกตะกายกลับเข้าฝั่ง ตัวมันเปียกปอนไปหมดและสั่นราวกับจะตาย

“เธอหลอกฉัน” หนูน้อยตะโกนว่ากบ

“เดี๋ยวก่อน” กบบอก “เธอไม่ได้บาดเจ็บอะไรเลยนี่ อย่าปล่อยให้ความกลัวและความโกรธบดบังตาเธอเองเลย เมื่อกี้เธอเห็นอะไรล่ะ?”

“ฉะ..ฉัน” หนูพูดอย่างตะกุกตะกัก “..เห็นภูเขาศักดิ์สิทธิ์”

“และเธอก็ได้ชื่อใหม่แล้ว” กบบอก “นั่นคือชื่อ หนูกระโดด”

“ขอบคุณ ขอบคุณ” หนูกระโดดกล่าวกับกบ ขอบคุณกบครั้งแล้วครั้งเล่า “ฉันอยากกลับชุมชนไปบอกผู้คนที่นั่นถึงสิ่งที่ได้เกิดขึ้นกับฉัน”

“ไป ไปเถอะ” กบกล่าว “กลับไปหาพวกพ้องของเธอ เธอหาทางกลับไม่ยากหรอก เอาเสียงของแม่น้ำวิเศษไว้ในใจนะ แล้วเดินไปในทิศทางที่ตรงกันข้ามกับเสียงของแม่น้ำ แล้วเธอจะได้พบกับพี่น้องชาวหนูของเธอเอง”
หนูกระโดดกลับไปยังโลกของหนู แต่กลับพบกับความผิดหวัง ไม่มีใครอยากฟังมันเลย และเนื่องจากมันตัวเปียกปอนอย่างไม่รู้จะอธิบายอย่างไร เนื่องจากที่ผ่านมาไม่มีฝนตก หนูหลายตัวรู้สึกกลัวและระแวงหนูกระโดด เพราะคิดว่ามันคงโดนสัตว์กลืนเข้าไปในปากแล้วต้องสำรอกคายออกมาเพราะคงเป็นหนูที่มีพิษ

เจ้าหนูกระโดดกลับไปใช้ชีวิตกับพวกหนูอีกครั้ง แต่มันไม่อาจลืมเลือนภาพของภูเขาศักดิ์สิทธิ์ไปได้ มันเป็นความทรงจำที่คอยแต่จะรบกวนจิตใจวันแล้ววันเล่า จนวันหนึ่งมันเดินไปยังขอบของแม่น้ำ

มันเดินออกไปทีชายแดนของดินแดนหนูเพื่อที่จะมองไปยังทุ่งหญ้ากว้าง มันต้องคอยระวังพวกนกอินทรีที่บินอยู่บนฟ้า ที่ดูไกลๆเหมือนกับจุดดำๆหลายจุด แต่ละจุดก็คืออินทรี แต่มันอยากจะไปภูเขาศักดิ์สิทธิ์ให้ได้ มันเลยรวบรวมความกล้าหาญทั้งหมดแล้ววิ่งไปในทุ่งหญ้าให้เร็วเท่าที่จะเร็วได้ หัวใจน้อยๆของมันเต้นรัวด้วยความตื่นเต้นและกลัว

เจ้าหนูวิ่งมาจนถึงดงหญ้าหนึ่ง มันเลยแวะหยุดพักหายใจ จนได้พบกับหนูเฒ่าตัวหนึ่ง พื้นที่ที่หนูเฒ่าตัวนี้อาศัยอยู่ถือว่าเป็นราวกับสวรรค์ของหนูเลยทีเดียว เพราะมีเมล็ดพันธุ์ธัญญาหารต่างๆอุดมสมบูรณ์มาก วัสดุสำหรับใช้สร้างรังของมีมากมาย และอีกหลายอย่างที่จะทำให้ชีิวิตมีเรื่องให้ทำได้เยอะแยะไปหมด “สวัสดี ยินดีต้อนรับ” หนูเฒ่ากล่าวทักทาย

เจ้าหนูกระโดดตะลึงกับสิ่งที่เห็น ทั้งสถานที่และหนูเฒ่าเจ้าของถิ่น “ท่านช่างเป็นหนูที่สุดยอดจริงๆ” หนูกระโดดกล่าวด้วยความเคารพอย่างล้นเหลือ “ที่นี่ช่างวิเศษเหลือเกิน และพวกอินทรีก็มองไม่เห็นท่านและที่นี่หรอก” หนูกระโดดพูด

“ใช่แล้ว” หนูเฒ่าพูด “และเราสามารถมองเห็นที่สิ่งทุกอย่างที่มีในทุ่งหญ้ากว้างแห่งนี้ ไม่ว่าจะเป็นพวกควายป่า กวาง กระต่าย โคโยตี้ เรามองเห็นพวกนี้ได้ทุกตัวและยังรู้จักชื่อของพวกนี้ได้ด้วยหากมองจากจุดนี้”

“มันเยี่ยมจริงๆนะเนี่ย” หนูกระโดดพูด “แล้วท่านมองเห็นแม่น้ำและภูเขาอันยิ่งใหญ่ได้ด้วยหรือเปล่า?”

“ใช่และไม่ใช่” หนูเฒ่าตอบอย่างเชื่อมั่นมาก “ฉันรู้ว่าแม่น้ำยิ่งใหญ่น่ะมีจริง แต่สำหรับภูเขาใหญ่นั่น ฉันเกรงว่าจะเป็นเพียงความเชื่องมงายซะมากกว่า ลืมความอยากจะที่เห็นของเธอเสียเถอะแล้วมาอยู่กับฉันด้วยกันที่นี่แหล่ะ ที่นี่มีทุกอย่างที่เธออยากได้ มันเป็นที่ที่น่าอยู่มากนะ”

“เขาพูดอย่างนั้นออกมาได้อย่างไรกัน” หนูกระโดดคิดในใจ “พลังวิเศษของภูเขาศักดิ์สิทธิ์เป็นสิ่งที่ไม่มีใครลืมเลือนไปได้หรอก”

“ขอบคุณมากนะสำหรับอาหารที่ท่านกรุณาให้ผม ท่านหนูเฒ่า และขอบคุณที่แบ่งปันที่พักอันวิเศษให้ผมได้ค้างแรม” หนูกระโดดกล่าว “แต่ผมต้องไปตามหาภูเขาศักดิ์สิทธิ์แล้วล่ะ”

“เธอช่างเป็นหนูที่งี่เง่าจริงๆที่ตัดสินใจจากที่นี่ไป ทุ่งหญ้าใหญ่เต็มไปด้วยอันตราย มองข้างบนฟ้าโน่นสิ” หนูเฒ่าพูดด้วยเสียงที่มั่นใจ “เห็นจุดดำๆพวกนั้นไหม มันคือพวกนกอินทรีที่คอยตระคุบเธอเป็นอาหารน่ะสิ”

มันไม่ง่ายนักสำหรับหนูกระโดดที่จะจากมา มันรวบรวมความมุ่งมั่นและออกวิ่งอีกครั้ง พื้นดินค่อนข้างกันดาร แต่มันก็เก็บหางแล้ววิ่งไปข้างหน้าอย่างบากบั่น มันรับรู้ได้ถึงเงาตะคุ่มบนหลังขณะที่วิ่ง มันคือจุดดำเหล่านั้น ในที่สุดมันก็วิ่งมาสู่บริเวณที่มีเชอรี่ เจ้าหนูกระโดดแทบไม่เชื่อในสิ่งที่เห็น เพราะมันเป็นที่ที่สงบเย็นมากและกว้างขวางด้วย มีทั้งนำ้ เชอรี่และเมล็ดพืชให้กินมากมาย มีหญ้าที่สามารถนำมาสร้างรังได้ มีรูหลายรูบนพื้นดินที่น่าสำรวจ มีหลายอย่างที่น่าทำ มีหลายอย่างที่น่าเก็บสะสม

:: อ่านเจ้าหนูกระโดด# 3::

เจ้าหนูกระโดด: ตอนที่ 3

noreply@blogger.com (KwanPanDin) — Mon, 02 Jan 2012 11:00:00 +0000

ในขณะที่มันกำลังสำรวจดินแดนใหม่แห่งนี้ มันก็ได้ยินเสียงหายใจหนักๆ มันเลยรีบหาที่มาของเสียงอย่างรวดเร็วแล้วก็พบว่าเป็นตัวอะไรสักอย่างที่ขนดกมาก แถมมีเขาด้วย มันคือควายป่าผู้ยิ่งใหญ่นั่นเอง เจ้าหนูกระโดดแทบไม่เชื่อสายตาว่าสิ่งมีชีวิตที่ยิ่งใหญ่จะมานอนให้เห็นอยู่เบื้องหน้าตัวเอง มันใหญ่มากจนหนูกระโดดสามารถคลานเข้าไปอยู่ในวงของเขาได้เลย “เป็นสิ่งมหัศจรรย์จริงๆ” มันคิดในใจ แล้วคืบคลานเข้าใกล้อีกนิด

“สวัสดีพี่ชาย” หนูกระโดดทัก “ทำไมท่านจึงมานอนอยู่อย่างนี้ล่ะ?”

“ฉันป่วยและใกล้จะตายแล้ว” กระทิงระพึง
“และหมอเขาบอกว่าหากจะหายก็ต้องอาศัยตาของหนูดวงหนึ่งเท่านั้น แต่น้องชายตัวน้อยเอ๋ย มันไม่มีสิ่งที่เรียกว่าหนูหรอก”

หนูกระโดดตกใจ “ตาข้างหนึ่งของฉันนะเหรอ” มันคิดในใจ แล้วถอยหลังผงะออกมาจนติดแนวต้นเชอรี่ หายใจหนักแต่ช้าและยาว

“เขากำลังจะตาย” หนูกระโดดคิดในใจ “ถ้าฉันไม่ให้ดวงตาแก่เขาไป มันไม่น่าปล่อยให้สิ่งที่ยิ่งใหญ่อย่างนี้ตายเลย”

มันกลับไปหากระทิงที่นอนอยู่แล้วพูดกับควายว่า “ฉันนี่แหล่ะคือหนู” มันพูดด้วยเสียงสั่นเครือ “และท่านก็คือสิ่งพิเศษ ฉันไม่อาจยอมให้ท่านตายได้หรอก พี่ชาย ฉันมีตาสองดวง ฉันขอมอบให้ท่านดวงหนึ่ง”

ว่าแล้วลูกตาของหนูกระโดดดวงหนึ่งก็หลุดออกมาให้กับกระทิงที่กลายสภาพสมบูรณ์ได้อีกครั้ง มันกระโดดลุกขึ้นยืน และสั่นสะเทือนโลกทั้งใบของหนูกระโดด

“ขอบใจนะน้องชายของฉัน” กระทิงกล่าว

“ฉันรู้ว่าหลังจากที่เจ้าได้ที่แม่น้ำแล้วเธอปรารถนาที่จะจาริกสู่เขาศักดิ์สิทธิ์ใช่ไหม เธอได้ให้ชีวิตใหม่แก่ฉันเพื่อฉันจะได้มีชิีวตอยู่เพื่อให้ต่อไป ฉันจะเป็นพี่ชายของเจ้าตลอดไป มาวิ่งอยู่ใต้ท้องของฉันสิ ฉันจะพาเจ้าไปให้ถึงตีนเขาศักดิ์สิทธิ์เอง เจ้าจะได้ไม่ต้องกลัวพวกจุดดำอีกต่อไป พวกนกอินทรีจะมองไม่เห็นเจ้าหรอกถ้าเจ้าวิ่งใต้ท้องของฉัน ทุ่งหญ้ากว้างคือที่ของฉัน หากฉันปีนเขาขึ้นไปฉันอาจล้มทับเธอได้”

เจ้าหนูน้อยเลยวิ่งใต้ท้องกระทิงอย่างปลอดภัยจากสายตาของพวกจุดดำบนฟ้า แต่ตอนนี้เหลือเพียงตาเดียวมันเลยรู้สึกกลัว เวลาที่ตีนอันทรงพลังของกระทิงกระทบพื้นมันสั่นสะเทือนไปทั้งปฐพี

ในที่สุดก็มาถึงยังที่ที่กระทิงหยุดวิ่ง

“น้องชายตัวเล็ก ฉันคงต้องทิ้งเธอไว้ที่นี่แล้วล่ะ” กระทิงกล่าว

“ขอบคุณมากเลยจ้า” หนูกระโดดบอก “แต่พี่รู้ไหมว่าตอนที่ฉันวิ่งอยู่ข้างใต้ท้องพี่ด้วยตาเพียงข้างเดียวน่ะ ฉันรู้สึกกลัวตีนที่สะเทือนปฐพีของพี่มากๆเลยล่ะ”

“จริงๆแล้วเธอไม่ต้องกลัวเลยรู้ไหม” กระทิงปลอบ “เพราะฉันเดินตามวิถีการร่่ายรำแห่งตะวัน ฉันรู้ว่าเท้าของฉันจะก้าวไปตรงไหนบ้าง ตอนนี้ฉันต้องขอตัวกลับสู่ทุ่งหญ้าใหญ่แล้วล่ะ น้องชายที่รัก หากอยากพบกันอีก เธอรู้แล้วนะว่าฉันจะอยู่ตรงนั้น”

:: อ่านเจ้าหนูกระโดด#ตอนจบ ::

เจ้าหนูกระโดด: ตอนจบ

noreply@blogger.com (KwanPanDin) — Mon, 02 Jan 2012 10:30:00 +0000

แล้วหนูกระโดดก็รีบเริ่มสำรวจที่ใหม่แถวนั้นทันที ที่นี่มีสิ่งต่างๆมากกว่าที่อื่นๆเสียอีก

มีเมล็ดธัญพืชมากมายและทุกอย่างที่หนูชอบ พอสำรวจไปสักพักก็ไปเจอหมาป่าสีเทาตัวหนึ่งนั่งนิ่งๆอยู่เฉยๆ

“สวัสดีจ้า พี่หมาป่า” หนูกระโดดทัก

หูของหมาป่าตั้งผึ่งขึ้น ตาก็เปล่งประกาย “วู้ฟ วู้ฟ ใช่ ฉันคือหมาป่า” แต่สักพักเสียงก็หรึ่เบาลง แล้วมันก็กลับไปนั่งเงียบเชียบเหมือนเดิม และหลงลืมว่ามันคือใคร เวลาหนูกระโดดเตือนให้มันจำได้ว่ามันคือใคร มันก็จะตื่นเต้นกับถ้อยความใหม่ที่ได้รับ แต่แล้วก็จะหลงลืมไปอีกทุกครั้ง

“ช่างเป็นสิ่งมีชีวิตที่งดงามยิ่ง” หนูกระโดดรำพึง “แต่เสียดายที่ไม่มีความทรงจำเลย”

หนูกระโดดเดินไป ณ ศูนย์กลางของพื้นที่นั้นอย่างเงียบๆ แล้วสดับฟังเสียงภายในของตัวเองอย่างเนิ่นนาน และแล้วก็ตัดสินใจ ค่อยๆเดินกับไปนั่งลงข้างๆหมาป่า แล้วกล่าวว่า

“พี่หมาป่าจ๋า” หนูกระโดดพูด “วู้ฟ วู้ฟ” หมาป่าขานรับ

“ช่วยฟังฉันหน่อยนะ ฉันรู้ว่าอะไรที่จะช่วยรักษาพี่ให้หายได้ มันคือดวงตาข้างหนึ่งของฉันนั่นเอง ฉันอยากจะมอบให้พี่นะ พี่ช่างเป็นสิ่งที่ยิ่งใหญ่งดงามกว่าฉันเป็นไหนๆ ฉันเป็นเพียงหนูเล็กๆตัวนึง พี่รับไปเถอะนะ”

ทันทีที่กล่าวจบ ดวงตาข้างที่เหลือของหนูก็หลุดออกไปรักษาให้หมาป่าได้รับความสมบูรณ์ขึ้นมาทันที

น้ำตาหมาป่าไหลพราบอาบแก้ม อนิจจาเจ้าหนูน้อยมองไม่เห็นความปีติดีใจอันลึกซึ้งของหมาป่า เพราะบัดนี้โลกทั้งใบมืดสนิท

“เจ้าช่างเป็นน้องชายที่แสนดีเหลือเกิน เจ้าหนูน้อย” หมาป่ากล่าว “เพราะช่วยให้ฉันได้ความทรงจำกลับคืนมา แต่มันทำให้เจ้าต้องตาบอดไป ฉันจะนำทางเจ้าไปยังยอดแห่งเขาศักดิ์สิทธิ์นี้เอง ฉันจะพาเจ้าไปที่นั่น ที่ที่มีทะเลสาปทิพย์ที่สวยที่สุดในโลก โลกทั้งใบสะท้อนเงาบนพื้นน้ำแห่งทะเลสาปนี้ ไม่ว่าจะเป็นเผ่าชนต่างๆ ดินแดนแว่นแคว้นของพวกเขา และสรรพสิ่งที่ดำรงอยู่ทั้งในทุ่งหญ้าใหญ่และบนฟ้าต่างมีเงาสะท้อนที่นี่”

“ช่วยพาฉันไปหน่อยนะ” หนูกระโดดร้องขอ…

แล้วหมาป่าก็พาเจ้าหนูลัดเลาะไปตามป่าสนไปจนถึงทะเลสาบแห่งการเยียวยา หนูกระโดดดื่มน้ำจากทะเลสาบ หมาป่าบรรยายความสวยงามของที่นั่นให้หนูฟัง

“ฉันต้องไปแล้วล่ะ” หมาป่าบอก “เพื่อจะกลับไปพาคนอื่นๆที่ปรารถนามาที่นี่เช่นกัน”

หนูกระโดดนั่งลงและสั่นด้วยความกลัว ไม่มีประโยชน์อันใดที่จะออกวิ่งด้วยตาบอดเช่นนี้ มันรู้ดีว่าในที่สุดนกอินทรีก็คงจะเห็นมันเข้าจนได้ มันรู้สึกถึงเงาที่เริ่มประทับอยู่ตรงหลังและเริ่มได้ยินเสียงการเคลื่อนไหวของอินทรี มันยืนหยัดทรงตัวรับแรงกระแทก อินทรีตระคุบลงมา หนูกระโดดหมดสติหลับไป

หลังจากนั้นไม่นาน มันก็ตื่นขึ้นมาด้วยความประหลาดใจที่ยังมีชีวิตอยู่ แต่ตอนนี้มันเริ่มมองเห็นอีกครั้ง ทุกอย่างดูพร่ามัวไปหมด แต่เห็นเป็นสีสันที่งดงามมาก

“ฉันเห็นได้แล้ว ฉันเห็นได้แล้ว” หนูกระโดดพูดย้ำกับตัวเอง

และเริ่มเห็นรูปเห็นร่างของอะไรบางอย่างที่เดินเข้ามาหามัน แม้จะพยายามเพ่งมองเท่าไรก็ตามภาพข้างหน้าก็ยังไม่ชัด

“สวัสดี น้องชาย” เสียงนั้นทัก “เธออยากได้ยาวิเศษไหม?”

“มียาวิเศษให้ฉันบ้างเหรอ?” มันถาม “เอาสิ เอา”

“ถ้าอย่างนั้นให้เจ้าหมอบให้ต่ำที่สุดเท่าที่จะทำได้เลยนะ แล้วกระโดดให้สูงที่สุดเท่าที่จะสูงได้” เสียงนั้นแนะนำ

หนูกระโดดก็ทำตามที่บอก มันหมอบตัวลงต่ำเท่าที่จะทำได้แล้วกระโดด! สายลมพัดพาเอามันเหินขึ้นไปด้วย

“จงอย่ากลัว” เสียงนั้นบอกตามมาอีก “เกาะลมนั้นไปและจงวางใจ”

หนูกระโดดทำตามนั้น มันหลับตาและเกาะลมนั้นไป สูงขึ้นและสูงขึ้นเรื่อยๆ

พอมันลืมตา ภาพที่เห็นก็ชัดขึ้นเริื่อย ยิ่งขึ้นไปสูงเท่าไร ภาพที่เห็นก็ชัดขึ้นไปอีก

มันมองเห็นเพื่อนเก่าที่นั่งอยู่บนใบบัวในทะเลสาบทิพย์ มันคือเจ้ากบนั่นเอง

กบร้องบอกมาว่า “เจ้ามีชื่อใหม่แล้วนะ เจ้าคือพญาอินทรี!”

:: จบบริบูรณ์ ::

ในวิกฤต... มีความหวัง

noreply@blogger.com (KwanPanDin) — Thu, 01 Dec 2011 08:21:00 +0000

โดย ณัฐฬส วังวิญญู ตีพิมพ์ครั้งแรกในชื่อ "สังคมแห่งนำ้ใจ" หนังสือพิมพ์มติชน ฉบับประจำวันที่ 12 พฤศจิกายน 2554

ผมติดตามข่าวคราวน้ำท่วมนับตั้งแต่กรุงเก่าถึงกรุงเทพฯ อย่างรู้สึกหนักอกหนักใจ ยิ่งได้ยินเรื่องราวของความขัดแย้งที่เกิดขึ้นในพื้นที่ต่างๆ ที่ต่างฝ่ายต่างพยายามกีดกันน้ำออกจากพื้นที่ของตัวเองจนเดือดร้อนชุมชนอื่นๆ ก็ยิ่งรู้สึกเศร้าใจ เพราะแทนที่เราจะช่วยกัน เรากลับกีดกัดแบ่งแยกกันยิ่งขึ้น แต่ก็ดีใจที่ได้เห็นว่าชุมชนหรือสังคมในหลายพื้นที่ “เลือก” ที่จะร่วมไม้ร่วมมือกันในการฝ่าวิกฤตครั้งนี้

การที่ต้องเผชิญกับวิกฤตที่คิดไม่ถึงหรือจินตนาการไม่ออกว่ามันจะเกิดขึ้นกับเราได้ ทำให้หลาย ครอบครัวและองค์กรเกิดความระส่ำระสายว่าจะจัดการป้องกันหรือหนีจากน้ำท่วมอย่างไร
เกิดความคิดเห็นที่แตกต่าง เกิดทั้งความร่วมมือและความขัดแย้ง เพราะความเครียด ความวิตกกังวล และความไม่รู้ ทำให้การสร้างความร่วมมือนั้นท้าทายไม่น้อยสำหรับวิกฤตการณ์ที่สังคมไทยกำลังเผชิญอยู่

เมื่อสัปดาห์ที่แล้ว ผมได้มีโอกาสร่วมจัดงาน World Youth Leadership Jam ให้กับกลุ่มคนรุ่นใหม่ที่ ทำงานทางสังคมจากสิบกว่าประเทศได้มาแลกเปลี่ยนเรียนรู้จากกันและกัน เป็นประสบการณ์ที่ลึกซึ้ง และเหนือความคาดหมายสำหรับผม ในขณะที่คิดว่าน่าจะทำอะไรได้บ้างสำหรับสังคมไทย ผมก็ได้มีโอกาสพูดคุยและเปลี่ยนกับเพื่อนคนหนึ่งที่มาจากประเทศญี่ปุ่น เธอชื่อ ยูกะ ไซออนจิ ทำงานให้กับมูลนิธิสันติภาพโกอิ (www.goipeace.or.jp) เธอได้บอกเล่าเรื่องราวของการฟื้นฟูประเทศญี่ปุ่นจากภัยพิบัติแผ่นดินไหว และกัมมันตภาพรังสี ราวกับฟ้าบันดาลให้ผมได้เรียนรู้สิ่งที่จะมีค่ายิ่ง

เธอบอกว่า ช่างน่าเศร้าที่ผู้คนเริ่มมองว่าโรงไฟฟ้าพลังงานนิวเคลียร์เป็นสิ่งที่เลวร้าย ต้องหาทางหลีกหนีและปฏิเสธ แต่กลับลืมว่าวิถีชีวิตอันทันสมัยและสะดวกสบายของพวกเขาที่เป็นมาจวบจนทุกวันนี้ ล้วนพึ่งพานิวเคลียร์อยู่ แต่พอเกิดภัยพิบัติกลับพลิกมุมมองไปในทางรังเกียจเดียดฉันท์และเกรงกลัว แม้ว่าตัวเธอเองไม่ได้สนับสนุนการใช้นิวเคลียร์ แต่ก็มองว่าเรามีแนวโน้มที่จะตำหนิให้ร้ายอะไรก็ตามที่ทำให้ชีวิตเราเกิดความทุกข์ ความเจ็บปวด หรือแม้แต่เพียงไม่สะดวกสบายตัว แม้ว่าสิ่งนั้นๆ อาจเคยมีบุญคุณกับชีวิตของเรา เรามักไม่ค่อยตั้งคำถามว่าเราเองเป็นส่วนหนึ่งของการเลือกชีวิตที่นำไปสู่ความทุกข์ที่จะตามมาอย่างไรบ้าง

ผมเองไม่ได้สนับสนุนพลังงานนิวเคลียร์มาแต่ไหนแต่ไร เพราะเชื่อว่าสังคมควรจะมีทางเลือกในวิถีชีวิตที่แตกต่าง มากกว่าการพึ่งพาเทคโนโลยีที่มีความเสี่ยงแม้ในระดับไม่สูงมากก็ตาม แต่พอมาได้ยินมุมมองของยูกะทำให้ผมเริ่มเข้าใจว่าเราจะปรับเปลี่ยนสิ่งต่างๆ ได้ ไม่ใช่จากมุมมองของการรังเกียจ แต่มาจากความรัก การยอมรับและความเข้าใจ เธอไม่เพียงชักชวนให้เราแผ่เมตตาไปยังผู้ที่ประสบภัยพิบัติสึนามิและแผ่นดินไหวเท่านั้น เธอยังชวนให้เราเห็นใจโรงปฏิกรณ์ปรมาณูที่ได้ ทำหน้าที่เกื้อกูลสังคมญี่ปุ่นให้ก้าวหน้าพัฒนามาตลอดด้วย

ยูกะเล่าว่าหลังจากภัยพิบัติแผ่นดินไหวและสึนามิที่สร้างความสูญเสียให้กับประเทศญี่ปุ่นในเดือนมีนาคมที่ผ่านมา มีโครงการฟื้นฟูประเทศมากมายที่มุ่งไปสู่การสร้างจิตสำนึกใหม่ในการอยู่ร่วมกันอย่างเกื้อกูล ทั้งกับชุมชนต่างๆ และกับธรรมชาติ ซึ่งนับว่าเป็นก้าวสำคัญที่ข้ามพ้นความกลัว และการแบ่งแยก โครงการเหล่านี้ทำให้เธอเห็นพลังและความหวังของผู้คนที่เกิดขึ้น เมื่อได้หันหน้าเข้าหากันและแสวงหาปัญญาร่วมกัน

ยูกะได้ร่วมกับโครงการญี่ปุ่นทนทานต้านภัยพิบัติ (www.resilientjapan.org) จัดกิจกรรมฟื้นฟูพลัง ชีวิตให้กับคนรุ่นใหม่ที่อยู่ในช่วงอายุ ๒๐-๔๐ ปี จากกลุ่มผู้ประสบภัยที่ต้องอพยพออกจากพื้นที่แผ่นดินไหวและสึนามิ กลุ่มอาสาสมัครที่ทำงานในพื้นที่ภัยพิบัติ และกลุ่มที่ต้องการสร้างการเปลี่ยนแปลง รวมทั้งหมดจำนวน ๖๐ คน มาใช้ชีวิตร่วมกันเป็นเวลา ๓ วันในสถานที่ที่ห่างจากความกังวลและความวุ่นวายของเมืองใหญ่ เพื่อจะได้รู้สึกปลอดภัยและหยุดพักจากความเร่งรีบโกลาหล อันเป็นโอกาสของการทบทวนตัวเอง และแลกเปลี่ยนแบ่งปันความรู้สึกและเรื่องราวที่สำคัญต่างๆ ทั้งที่เป็นเรื่องร้ายและเรื่องดีที่ได้เกิดขึ้นหลังจากวิกฤตครั้งนั้น เธอได้จัดกิจกรรมในรูปแบบนี้มาแล้ว ๓ ครั้งและจะจัดอีก ๒ ครั้งภายในสิ้นปีนี้ เพื่อให้เยาวชนและคนรุ่นใหม่จำนวนทั้งหมด ๓๐๐ คนได้มีโอกาสรับและให้บทเรียนสำคัญที่กำลังเกิดขึ้นในชีวิต รวมถึงได้เชื่อมโยงความเข้าใจประเทศในภาพรวม และสร้างความร่วมมือที่เข้มแข็ง

นอกจากมิตรภาพอันงดงามที่เกิดขึ้นในช่วงเวลาสั้นๆ แล้ว บทเรียนที่สำคัญจากกิจกรรมนี้ทำให้พวกเขาค้นพบว่า ผู้คนมักจะสาละวนอยู่กับการแก้ไขปัญหาแบบเดิมๆ และสิ่งที่ “ต้องทำ” ตลอดเวลา จนไม่มีโอกาสได้ทบทวนเพื่อทำความเข้าใจตัวเอง และการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นภายในตัวเอง ไม่มีโอกาสได้ถอยหลังออกมาเพื่อมองภาพรวม และแสวงหาความร่วมมืออย่างเชื่อมโยงไปสู่การสร้างความเปลี่ยนแปลงในระดับที่ใหญ่ออกไป ยูกะบอกว่าเธอได้ประจักษ์ถึงการเปลี่ยนแปลงจิตสำนึกของผู้คนที่มาเข้าโครงการนี้อย่างชัดเจน และเห็นความหวังบนใบหน้าแววตาของผู้คนอีกครั้งในการที่จะเริ่มชีวิตใหม่ที่ไปพ้นความกลัวและความเร่งรีบบีบคั้น พวกเขาได้เรียนรู้ว่า มันง่ายเหลือเกินที่จะพลัดตกลงไปในแบบแผนความคิดและพฤติกรรมแบบเก่าๆ

พื้นที่ของการหันหน้าเข้าหากันเช่นนี้นับว่ามีค่ามาก เพราะได้ช่วยสร้างการเปลี่ยนแปลงในระดับจิตสำนึกภายในให้กับผู้คน เกิดการเยียวยาและฟื้นพลังชีวิต และสร้างโครงการร่วมกันดีๆ ให้เกิดขึ้นมากมายในหมู่ชนคนรุ่นใหม่ที่มีไฟในการสร้างสรรค์สังคมของตัวเอง เช่น โครงการค่ายเด็ก และเยาวชนที่ประสบภัยในเมืองฟูกูชิมา โดยจัดให้เด็กๆ ได้มาเล่นและผ่อนคลายนอกพื้นที่เสี่ยงภัย นอกจากนี้ยังมีกิจกรรมสร้างพลังชีวิตผ่านดนตรีให้กับคนรุ่นใหม่ เร็วๆ นี้ก็จะมีกิจกรรมทบทวน แลกเปลี่ยนสำหรับเยาวชนในเมืองมิยากิที่ถูกกระหน่ำด้วยสึนามิ รวมทั้งจัดอบรมให้กับคนที่สนใจที่จะพัฒนาตัวเองให้เป็นผู้จัดกิจกรรมเพื่อการฟื้นฟูและสร้างสรรค์เหล่านี้ต่อไป

ยูกะกล่าวว่าแม้ว่าสิ่งที่ได้จัดไปจะเป็นกิจกรรมเล็กๆ แต่ผลกระทบที่เกิดขึ้นภายในใจผู้คนนั้นใหญ่หลวง ซึ่งจะเป็นขุมพลังชีวิตและสติปัญญาในการสร้างสรรค์การเปลี่ยนแปลงในระดับกว้างออกไปในครอบครัวและชุมชนของตัวเอง

เมื่อย้อนกลับมามองดูประเทศไทยที่เต็มไปด้วยความเสียหายอย่างไม่สามารถจัดการควบคุม ธรรมชาติได้ ผมเริ่มเห็นโอกาสในการตั้งคำถามและเรียนรู้จากกันและกัน เพื่อทบทวนชีวิต และทิศทางสู่อนาคตว่า สังคมไทยต้องการจะหันเหไปในทิศทางใด เราอยากจะพัฒนาระบบเศรษฐกิจแบบทุนนิยมไปเรื่อยๆ แล้วเพิ่มระบบจัดการและเทคโนโลยีควบคุมน้ำให้เข้มแข็งขึ้น หรืออยากจะอยู่ร่วมกันอย่างพอเพียงยิ่งขึ้น ซึ่งอาจหมายถึงย้อนรอยคืนสู่วิถีดั้งเดิมของบรรพบุรุษที่เป็นมิตรกับทั้งน้ำและเพื่อนบ้าน สร้างเครือข่ายความร่วมมือในสังคมที่ช่วยเหลือเกื้อกูลกันอย่างไปพ้นสีผิว สีเสื้อ หรือสีพรรค หรือเราจะกลายเป็นสังคมที่ไม่ต้องการปรับตัวเข้ากับธรรมชาติ คอยแต่จะควบคุมจัดการสิ่งที่ยิ่งใหญ่กว่าเรานักต่อไป

ผู้นำ คือ ผู้หล่อเลี้ยงสมดุลชีวิต

noreply@blogger.com (Nanachidtang) — Fri, 16 Sep 2011 15:28:00 +0000

โดย ณัฐฬส วังวิญญู
หนังสือพิมพ์มติชน ฉบับประจำวันที่ 10 กันยายน 2554

แนวคิดในการสร้างผู้นำ การพัฒนาระบบ วิธีการและภาวะผู้นำคงไม่ใช่เรื่องใหม่สำหรับบ้านเราที่มุ่งเน้นการพัฒนาประเทศ องค์กร และสังคมทุกภาคส่วน แต่รูปแบบของผู้นำที่พบส่วนใหญ่จะมีลักษณะ “ควบคุม สั่งการ” เป็นลักษณะเด่น

เวลาตั้งคำถามว่า “เราชอบผู้นำแบบไหน” เกือบจะร้อยเปอร์เซ็นตอบว่า ต้องการ “ผู้นำที่รับฟังความคิดเห็นของลูกน้อง” นอกนั้นก็อาจจะบอกว่า “คิดเก่ง ทำเก่ง เป็นแบบอย่างที่ดี ทำให้ดูเป็นตัวอย่าง มองการณ์ไกล มีคุณธรรม ใจกว้าง กล้าเสี่ยง”

โรงงานผลิตขนาดใหญ่แห่งหนึ่งในประเทศไทย มีพนักงานมากกว่าสองหมื่นคน ผู้นำในโรงงานบอกว่า “ปัญหาที่ลูกน้องมาระบาย ร้อยละ ๘๐ เป็น

เรื่องส่วนตัว นอกนั้นเป็นปัญหาเรื่องงาน ปัญหาทางเทคนิคที่ต้องการแก้ไข” ซึ่งเป็นตัวเลขที่บ่งชี้ว่า สิ่งที่กวนใจ หรือทำให้ผู้คนทุกข์ร้อนนั้นเป็นเรื่อง “ส่วนตัว” ที่บั่นทอนจิตใจ หรือกำลังใจในการทำงาน และพวกเขาจำต้องพึ่งพาผู้นำ หรือหัวหน้าในการเล่าและระบายความในใจเหล่านี้ ภาวะตึงเครียดทั้งในการทำงานและการดำรงชีวิตในยุคนี้ เรียกร้องให้ผู้นำทุกระดับต้อง “รับฟังเป็น” ไม่ใช่สักแต่สั่งงาน ตามงานแบบบี้เอาบี้เอาอย่างไม่รับฟังข้อจำกัดในการทำงานใดๆ เลย

รูปแบบการเป็นผู้นำแบบเดิมที่บริหารด้วย “ความกลัว” และการสร้างระยะห่าง จนถึงขั้น “เหินห่าง” เพราะเชื่อว่าหากใกล้ชิดเกินไป จะบริหารหรือ “สั่งการ” ไม่ได้ อาจดำเนินมาถึงจุดที่ไม่มีทางไปต่อได้อีกแล้ว เมื่อสังคมมีทางเลือกมากขึ้น ผู้คน “ทน” กับหัวหน้าที่เอาตัวเองเป็นศูนย์กลางและสั่งการแบบจะเอาแต่ให้ได้งานเท่านั้นน้อยลง รูปแบบหรือโมเดลผู้นำแบบสนใจแต่ “เป้าหมาย” และ “ผลลัพธ์” มากกว่า “คน” ที่กำลังสร้างผลลัพธ์เหล่านั้น อาจเรียกว่าเป็นแบบ “ผู้นำเดี่ยว” เพราะอิงกับอำนาจที่ได้มาจากการแต่งตั้ง

แนวคิดแบบผู้นำเดี่ยว อาศัยธรรมชาติของมนุษย์ที่มีทั้งความอยากและความกลัว ผ่านกระบวนการ สร้าง “แรงกดดัน” (Impulsive) ที่กระตุ้นโหมด “ความกลัว” เช่น กลัวถูกลงโทษ กลัวเสียหน้า กลัวไม่ได้รับการยอมรับ กลัวตกงาน กลัวไม่เติบโต เป็นต้น และพร้อมๆ กันก็สร้างระบบ “แรงจูงใจ” (Incentive) เช่น ระบบค่าตอบแทนแบบต่างๆ ตั้งแต่การให้เงินเดือน การให้เงินพิเศษ เช่น โบนัส หรือการให้รางวัลในรูปแบบต่างๆ ซึ่งระบบการให้ทั้งคุณและโทษเหล่านี้มีอยู่แล้วในระบบการศึกษามาแต่ไหนแต่ไร และอาจสามารถตอบโจทย์การบริหารจัดการได้ระดับหนึ่ง แต่หากละเลยแรงขับที่อยู่เหนือแรงขับทั้งสอง (ซึ่งอยู่บนฐานของสมองชั้นต้น นั่นคือตอบสนองความต้องการในการเอาตัวรอดและตอบสนองความอยาก) นั่นคือ แรงบันดาลใจ และการดำรงอยู่อย่างมีคุณค่าและความหมาย การเป็นประโยชน์กับส่วนรวม ก็จะน่าเสียดายอย่างยิ่ง

ผู้นำที่สามารถสร้างและหล่อเลี้ยงแรงบันดาลใจในการทำงานของผู้คนในองค์กรจะลดบทบาทของการ “ควบคุม สั่งการ” มาเป็น “หล่อเลี้ยง ดูแล” มากยิ่งขึ้น และจะช่วยให้ผู้คนมีส่วนร่วมในการขับเคลื่อนชีวิตและองค์กรไปด้วยพลังของพวกเขาเองอย่างเต็มที่

ผมอยากลองแยกแยะผู้นำทั้งสองแบบ แม้ว่าในหลายกรณีอาจไม่ได้แยกออกจากกันอย่างชัดเจน เพียงแค่เพื่อให้เห็นความแตกต่าง นั่นคือผู้นำเดี่ยวมุ่งเน้นเป้าหมายมากกว่าความสัมพันธ์ ใช้เหตุผลมากกว่าใส่ใจความรู้สึก ให้คุณค่ากับการ “ปฏิบัติตาม” มากกว่าส่งเสริม “การคิดเองและการคิดเป็นทำเป็น” ให้คะแนน “ความเชื่อฟัง” มากกว่า “การคิดต่างและการมีส่วนร่วม” สนใจที่จะ “ตรวจตรา” และ “พัฒนาระบบและสร้างระเบียบวินัยที่เข้มงวด” มากกว่าใช้เวลาในการสร้าง “ความไว้วางใจและบรรยากาศที่เป็นมิตรเป็นกันเอง” องค์กรที่มุ่งเน้นอย่างหลัง จะให้ความสำคัญต่อการสร้าง “ภาวะผู้นำร่วม” หรือ “จิตร่วม” ในการทำงานที่หล่อเลี้ยงการเติบโตของมนุษย์ คุณภาพและสมดุลชีวิต รวมถึงความสัมพันธ์ภายในองค์กรมากกว่าเพียงการเติบโตด้านวัตถุที่วัดผลเชิงปริมาณและมูลค่าเท่านั้น

การสร้างภาวะผู้นำร่วมนี้ ตัวผู้นำเองจะเป็นแกนหลักในการสร้างวัฒนธรรมการอยู่ร่วมที่ส่งเสริมความ ร่วมไม้ร่วมมืออย่างเกื้อกูลเพื่อทดแทนภาวะ “ปกป้อง”และ “การเอาตัวรอด” ไปวันๆ ของชีวิตองค์กร ซึ่งนับว่าเป็นภารกิจที่ไม่ง่ายนักที่ผู้นำเองจำต้องฝึกฝนขัดเกลาตัวเองอย่างมุ่งมั่นเอาจริงเอาจัง รับผิดชอบและดูแลอารมณ์ลบของตัวเองที่ส่งผลต่อคนอื่นๆ ในวงกว้าง เพราะยิ่งมีตำแหน่งที่สูง ผลกระทบก็ยิ่งมากตามไปด้วย

น่ายินดีที่ผมได้มีโอกาสพบปะกับผู้นำจำนวนไม่น้อยที่ต้องการสร้างการเปลี่ยนแปลงจากภายในตัวเองเพื่อประโยชน์ต่อผู้คนที่แวดล้อมพวกเขา และได้สังเกตเห็นว่าปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จในการ “สร้างตัวเองใหม่” (Self-reconstructing) คือ

๑) มีหัวใจที่ห่วงใยผู้คน รวมทั้งผู้ใต้การบังคับบัญชาอย่างจริงใจ (Caring) ไม่ใช่ห่วงใยคนที่บ้านและผลตอบแทนที่จะได้รับมากกว่าห่วงใยคนทำงานที่แวดล้อมจริงๆ

๒) มีความมุ่งมั่นเอาจริงเอาจังในการเรียนรู้และพัฒนาตัวเอง (Commitment)

๓) ฝึกหัดขัดเกลาตัวเองอย่างสม่ำเสมอ (Consistancy) เพราะมิเช่นนั้นแบบแผนพฤติกรรมเดิมๆ ที่ทำมาจนเป็นนิสัยและฝังรากอยู่ในวงจรสมองอัตโนมัติเดิมๆ จะแสดงตัวเป็นใหญ่ ผู้นำหลายคนที่ผ่านการ “เรียนแล้ว” และ “รู้แล้ว” แต่ทำไม่ได้จริงมีอยู่มากมาย เหมือนตกม้าตาย เพราะมีความเชื่อว่า “ความรู้” แบบคิดได้อธิบายถูกต้องเป็นสิ่งเดียวกับ “ความรู้”ที่ผ่านการลงมือปฏิบัติจนเกิดผลลัพธ์ ทั้งๆ ที่จริงๆ แล้วเป็นคนละเรื่อง

๔) มีชุมชนฝึกหัดและมีผู้ส่งเสริมการฝึกที่ดี (Community of Practice and Coaching) เนื่องจากทักษะการเป็นผู้นำร่วมต้องอาศัยชุมชนที่ส่งเสริมการฝึกฝน การสื่อสารและการอยู่ร่วมล้วนเป็นทักษะสำคัญที่จำต้องอาศัยเพื่อนร่วมฝึก และการเรียนรู้จากผู้ที่มีประสบการณ์ในด้านนี้

๕) สร้างโอกาสในการ “หยุด” เพื่อทบทวนและใคร่ครวญกับตัวเองอยู่เสมอ (Contemplative) เพื่อรู้เท่าทันการกระทำของตัวเองและผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น เรียนรู้ที่จะ “เลือก” เส้นทางหรือพฤติกรรมใหม่ให้สอดคล้องกับสิ่งที่เราให้คุณค่ามากขึ้น แทนที่จะเลือกทำตามอิทธิพลของวงจรปกป้องตัวเองแบบเดิมๆ

น่าเสียดายที่ทักษะเหล่านี้มักถูกเรียกว่า “Soft Skill” หรือ ทักษะเชิงจิตใจ โดยอาจละเลยรากฐานที่มาของทักษะเหล่านี้ ซึ่งจริงๆ แล้วดำรงอยู่ใน “วิถีทาง” ฝึกตนของการสร้างผู้นำที่มีคุณธรรม หรือจิตวิญญาณของนักรบนับตั้งแต่โบราณกาลมา เช่น การฝึกศิลปะป้องกันตัวแบบไอคิโด ซามูไร หรือแม้แต่มวยไทย ซึ่งจำต้องอาศัยการเคี่ยวกรำ และขัดเกลาตัวเองอยู่เสมอ ไม่ได้ง่ายหรือสบายๆ หรืออ่อนละมุนดังชื่อที่เรียก ที่สำคัญเป็นการเรียนผ่านการลงมือทำและใส่ใจกับการฝึกฝนทางกายไปพร้อมๆ กับการฝึกจิต

ตรุงปะ ผู้ก่อตั้งมหาวิทยาลัยนาโรปะ สร้างหลักสูตรพัฒนาจิตที่เรียกว่า “ชัมบาลา” (Shambhala Training) นั่นคือชุมชนของผู้ฝึกฝนตนเองอย่างกล้าเผชิญหน้ากับชีวิตและตัวเอง พร้อมๆ กับฝึกการรับรู้โลกอย่างละเอียดอ่อนและกรุณา ในไอคิโดหรือศิลปะการต่อสู้ของญี่ปุ่น เรียกพื้นที่ฝึกว่า “โดโจ” หมายถึง พื้นที่สำหรับการตื่นรู้ เพื่อสร้างความตระหนักรู้ในตัวเองที่จำต้องอาศัยการฝึกฝนกับผู้อื่น เพราะโดยมากมนุษย์มีแนวโน้มที่จะหลงลืมที่จะมองเห็นตัวเองอย่างตรงไปตรงมา

ดังที่กล่าวมาทั้งหมดนี้ก็จะเห็นว่า การสร้างสังคมหรือองค์กรที่มีสมดุลชีวิตนั้นจำต้องอาศัยผู้นำที่มุ่งมั่นตั้งใจนำพานาวาชีวิตทั้งของตนเองและผู้อื่นไปในทิศทางที่จะเกื้อกูลกันและกัน และเจริญเติบโตทั้งทางคุณภาพและปริมาณ ทั้งความสำเร็จและความสัมพันธ์ภายในองค์กร โดยเริ่มต้นที่ภายในตัวเองนั่นเอง

บันทึกจากเวิร์คชอป "แปลรักเป็นความ"

noreply@blogger.com (KwanPanDin) — Thu, 15 Sep 2011 16:26:00 +0000

โดย โอม รัตนกาญจน์
จากการอบรมเมื่อวันที่ 9 - 11 ก.ย. 54 โดย กัญญา ลิขนสุทธิ์ และ ณัฐฬส วังวิญญู

:: คลิกเพื่อขยายภาพ ::

แปล "รัก" ให้เป็น "ความ (เข้าใจ) "

noreply@blogger.com (Nanachidtang) — Thu, 25 Aug 2011 12:31:00 +0000

“รัก” คำๆ นี้เป็นทั้งแหล่งของความสุขและทุกข์แสนสาหัส ความรักของทุกคู่มักเริ่มต้นด้วยความหวานชื่น แต่เมื่อเวลาผ่านไป การอยู่ร่วมกันของคน 2 คนกลับไม่ใช่เรื่องง่ายๆ ต่างคนต่างมีความคาดหวังต่อกัน ต่างมีรู้สึกคับข้องใจในประเด็นต่างๆ มากมาย จึงง่ายที่จะกระทบกระทั่งหรือขัดแย้ง หากมากเข้าจากความขัดแย้งเล็กๆ น้อยๆ ก็อาจกลายเป็นความรุนแรง และสุดท้ายก็ต้องเลิกรากันไป กัญญา ลิขนสุทธิ์ นักฝึกอบรมด้านการสื่อสารด้วยความกรุณา และ ณัฐฬส วังวิญญู นักฝึกอบรมด้านสุนทรียสนทนา ต่างเคยเผชิญกับเรื่องราวเหล่านี้และเห็นว่าเป็นเรื่องที่ทุกคู่รักน่าจะได้เรียนรู้

“ความรักเนี่ยเป็นเรื่องนามธรรม แม้ทุกคนจะเข้าใจความหมาย แต่กลับแสดงออกไม่เหมือนกัน ทำให้เราตีความการกระทำและคำพูดของอีกฝ่ายไม่ออก หรือเข้าใจผิดไป คำถามคือ เราจะแปลความรักให้ตรงกันได้อย่างไร เราจะเลือกแปลจากคำพูดหรือการกระทำ และเราจะแปลความรักในใจเราให้เป็นคำพูดและการกระทำแบบไหนถึงจะทำให้เขาจะเข้าใจเราได้” ณัฐฬสกล่าว

ส่วนกัญญาคิดว่าความสัมพันธ์แบบคู่รักเป็นความสัมพันธ์ที่พิเศษ เป็นการเดินทางทางจิตวิญญาณในอีกรูปแบบหนึ่ง “เวลาที่เรามีคู่ การเดินทางของเราจะเหมือนได้ติดเครื่องแรงๆ มีฟืน มีไฟ มีแรงส่ง มีแรงยึดเพิ่มมากขึ้น เพราะถ้าเราเดินทางคนเดียว เราอยากทำอะไรเราก็ทำ แต่เวลาที่มีคนอีกคนคนอยู่ด้วย เราต้องปรับ คุย และคิดถึงเขาคนนั้นอย่างใกล้ชิด ถ้าเรามีเครื่องมือที่ช่วยให้เราเห็นว่า ระหว่างการเดินทางด้วยกันมันมีอะไรเกิดขึ้น สิ่งนี้จะเป็นตัวช่วยในการเดินทางครั้งนี้”

ด้วยความสนใจที่คล้ายกัน กัญญาและณัฬสจึงนำศาสตร์ที่ตนเชี่ยวชาญ อันได้แก่ การสื่อสารด้วยความกรุณา (Compassionate Communication) และ สุนทรียสนทนา (Dialogue) มารวมกันเป็นงานอบรม “แปลรักเป็นความ” ที่จะจัดเป็นครั้งที่ 2 ในวันที่ 9 -11 กันยายนที่จะถึงนี้

ขยายขอบเขตของตัวตน

หนังสือบางเล่มบอกว่าผู้หญิงกับผู้ชายมาจากดาวคนละดวง คนหนึ่งต้องการการยืนยันความรู้สึก แต่อีกคนหนึ่งปากหนัก ไม่ชอบพูด หรือ อีกคนคิดว่าอีกฝ่ายควรจะรู้ใจและเดาใจได้ แต่อีกฝ่ายกลับอยากให้บอกออกมาชัดๆ เมื่อความคิด คำพูด และกระทำของทั้งคู่ไม่สอดคล้องกัน ความเข้าใจในความรักจึงไม่เกิดขึ้น

ณัฐฬสเล่าเรื่องของผู้ชายคนหนึ่งว่า เขาคนนี้ช่วยภรรยาทำงานทุกอย่าง ไม่เว้นแม้งานบ้าน เขาเป็นคนเก็บความรู้สึกและทำทุกอย่างเหมือนเป็นหน้าที่ แม้ว่าเขาไม่เห็นว่ามันเป็นปัญหา แต่ภรรยาของเขากลับบ่นเสมอว่าเขาทำแต่ละอย่างเหมือนสักแต่ทำ ไม่มีความรู้สึก ทำไมไม่พูดถึงความรู้สึกบ้างเลย เขาก็ไม่เข้าใจว่าทำไมภรรยาถึงอยากให้เขาพูดสิ่งที่เขาไม่ถนัด จนวันหนึ่งเมื่อได้มาร่วมอบรม เขาเห็นว่า หากเขาข้ามสิ่งนี้ไปได้ ผู้หญิงที่เขารักจะเข้าใจเขาและมีความสุขมากขึ้น หลังจากคิดแล้วคิดอีก เขาตัดสินใจโทรหาภรรยาเพื่อบอกว่า “ผมมีเรื่องสำคัญอยากจะบอก ผมรู้สึกขอบคุณที่คุณทำทุกอย่างให้ผมตลอดมา จริงๆ แล้ว ผมรู้สึกเป็นห่วงและคิดถึงคุณ”

เพียงแค่นั้น ปลายสายเงียบไปสักครู่ แล้วเริ่มร้องไห้ด้วยความตื้นตัน

นี่คือการก้าวข้ามที่สำคัญในความสัมพันธ์ของเขา โดยใช้ใจที่กล้าลองไม่เป็นตัวของตัวเอง ใช้ความรักและความรู้สึกให้มากขึ้น

“ผมคิดว่า เราทุกคนต่างมีขอบเขตความเป็นตัวเราที่คุ้นชิน เราทำโดยคิดว่านี่คือตัวเรา อย่ามาเปลี่ยนฉันเลย แต่อีกแง่เราก็อยากหาวิธีการอื่นๆ ที่จะทำให้ความสัมพันธ์ดีขึ้น และถ้าเราไม่ข้ามขอบแดนนี้ไป ปัญหาในรูปแบบเดิมก็เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำอีก แต่ถ้าเรายอมเป็นมากกว่าสิ่งที่เราเป็น ความสัมพันธ์ก็จะค่อยๆ เปลี่ยนไป”

ทะเลาะกันอย่างมีประสิทธิภาพ

หลายครั้งเวลาที่คู่รักทะเลาะกัน เรามักได้ยินคำว่า “เอาใจเขามาใส่ใจเรา” หรือ “ประนีประนอม ยอมๆ กันไป” แต่จริงหรือไม่ เมื่อเวลาผ่านไปไม่นาน เรื่องราวเก่าๆ ก็กลับมาเกิดซ้ำรอยเดิมอีก

กัญญาบอกว่า การทะเลาะกันของคู่รักสะท้อนการเติบโตของคนทั้งคู่ หากเขาทะเลาะกันในเรื่องซ้ำๆ เดิมๆ การทะเลาะจึงได้แต่บั่นทอนความสัมพันธ์และความรู้สึกห่างเหินระหว่างกันให้ถ่างออกไป

“เคยมีอาจารย์ด้านการสื่อสารอย่างกรุณาท่านหนึ่งแบ่งปันว่า เขาทะเลาะกับคู่บ่อยมาก แต่การทะเลาะกันแต่ละครั้งไม่เคยเหมือนกันเลย เรื่องราวจะเปลี่ยนไปเรื่อยๆ เพราะเวลาที่เขาทะเลาะกัน เขาจะพยายามสะสางประเด็นนั้นให้หมด แต่ในความสัมพันธ์ส่วนใหญ่ เราจะทะเลาะกันเรื่องเดิมๆ ซึ่งถ้าเราสามารถทะเลาะกันอย่างมีประสิทธิภาพแบบนี้ได้ พื้นที่ภายในของเราจะกว้างมากขึ้น เพราะเราเข้าใจตัวเองและอีกฝ่ายในพื้นที่นั้นแล้ว เมื่อเราทะเลาะกันในขอบเขตใหม่ๆ ก็เปรียบเหมือนเราได้เดินทางไปยังสถานที่ใหม่ๆ ชีวิตคู่ของเราก็จะมีชีวิตชีวา การทะเลาะและพูดคุยกันจนเกิดความเข้าใจจึงช่วยเพิ่มพลังให้กับชีวิตคู่ แต่หากคู่รักทะเลาะกันในเรื่องเดิมๆ ซ้ำๆ มันก็จะบั่นทอนและดูดพลังชีวิตของเราไป

“ในการอบรมครั้งนี้ เราจะได้ฝึกพื้นฐาน 2 อย่าง อย่างแรก คือ การตระหนักรู้ในตนเอง จนเรา “แปล” ความรักในใจของเราได้ สอง คือ เรียนรู้เครื่องมือการสื่อสารให้ “ความ” ที่สื่อออกมานั้นชัดเจนเพียงพอ” กัญญากล่าวสรุป

ด้านณัฐฬสกล่าวทิ้งท้ายว่า “ผมรู้สึกว่ามนุษย์มีความปรารถนา ความยึด และความคาดหวังอยู่ในคู่รัก พ่อแม่อาจคาดหวังลูกไม่เหมือนที่พ่อแม่คาดหวังกันเอง ฉะนั้น ความสัมพันธ์นี้จึงพิเศษและท้าทาย หลายคู่ไม่สามารถไปกันได้รอด ก็ต้องเลิกรา หรืออาจอยู่ด้วยกันแบบทนๆ ด้วยความผูกพัน เห็นแก่ลูก หรือเห็นแก่ความดีที่อีกฝ่ายเคยมี แต่มันจะไม่ชุ่มชื่นเบิกบานใจ เหมือนความรักที่มีความเข้าใจและความวางใจต่อกัน สถานการณ์มันเหมือนเส้นผมบังภูเขา แต่ถ้าเรามีวิธีการที่จะทำความเข้าใจ มันจะช่วยให้เรามีความสุขมาก”

หลากเรื่องแปลรัก

noreply@blogger.com (Nanachidtang) — Thu, 25 Aug 2011 05:43:00 +0000

เรื่องเล่าแปลรักเป็นความ (1) “กินข้าวไหม” & “อยากให้รู้ใจผม”

ผู้ชาย คนหนึ่ง เป็นคนทำงานรับผิดชอบงานดีมาก ทุกๆ วันหลังเลิกงาน เขาจะรีบกลับบ้าน พอถึงบ้าน ภรรยาก็ถามว่า “กินข้าวมาหรือยัง กินข้าวไหม” เขารู้สึกหงุดหงิดทุกครั้งที่ได้ยิน “ทำไมถึงถามอย่างนี้ ผมอุตส่าห์รีบกลับมา ผมก็ต้องกินข้าวกับคุณสิ ทั้งๆที่อยู่ด้วยกันมา ๑๕ ปี แท้ๆ ทำไมไม่รู้ใจกัน” พอมีเวลาได้ใคร่ครวญว่า ที่ภรรยาถามอย่างนี้ทำไม จริงๆแล้ว เธอไม่ใช่อยากรู้ว่าสามีกินข้าวหรือยังหรอก แต่เธออยากแสดงความห่วงไย เขาอาจแปลความหมายผิด พอคิดถึงใจของภรรยาที่เป็นแม่บ้าน อุตส่าห์ออกจากงานมาเลี้ยงดูลูก เธอคงจะเหงา ทุกวันรอให้ได้เจอหน้ากัน พอเจอหน้าก็เลยถามคำถามนี้ แต่เขากลับไม่เข้าใจ

ผมถามว่าอยากให้ ภรรยาทำอย่างไร เขาอยากให้ภรรยารู้ใจ ไม่ต้องถามหรอก มานั่งกินข้าวด้วยกันเลย พอเขามาเรียน ก็เริ่มเข้าใจ กลับไปวันนั้นจึงตั้งใจจะไม่ทำแบบเดิม และเห็นคุณค่าของการกระทำของภรรยา พอภรรยาถามว่า กินข้าวไหม เขาก็แค่พูดเบาๆว่า “กิน อยากกิน” วันนั้นเป็นวันที่เขาเริ่มเปลี่ยนความสัมพันธ์กับภรรยา เพราะปกติภรรยาจะเห็นเขาอารมณ์ไม่ดี จึงเอาอาหารมาให้ แต่ไม่นั่งกินด้วย แต่วันนั้นเลยมานั่งกินด้วยกัน ทำให้ได้นั่งคุยกัน

เรื่องเล่าแปลรักเป็นความ (2) “ข้ามขอบแดนของตัวตน”
เรื่อง นี้เป็นลักษณะของผู้ชายที่ไม่ค่อยพูด ไม่ค่อยแสดงออกว่ารัก เขาคิดว่า ถ้าเขาแสดงออกความรักอย่างจริงใจ มันก็น่าจะพอแล้ว ทั้งๆที่รู้ว่าภรรยาอยากได้ยินคำว่า คิดถึง รัก เป็นห่วง แต่ก็จะหนักปาก พูดไม่ออก เขิน หรือ กลัวไม่เป็นตัวของตัวเอง ซึ่งสำหรับผู้หญิงแล้ว เธออาจจะไม่ได้อยากได้ยินคำว่ารัก แต่อยากได้การยืนยัน การสื่อสาร การส่งสัญญาณ

ผู้ชายคนนี้หลังจากทำงาน กลับบ้านมาจะช่วยทำงานบ้านและเลี้ยงลูก แต่เวลาเขาอุ้มลูก เขาอุ้มเหมือนแบกของ เขาทำด้วยความรู้ว่ามันเป็นหน้าที่ ซึ่งเขาก็ไม่ได้คิดว่ามันเป็นปัญหาอะไร จนเริ่มโดนภรรยาบ่นว่า เวลาที่ทำอะไรอยากให้ใส่ความรู้สึกลงไปด้วย ไม่ใช่สักแต่ทำให้เสร็จๆ ผู้ชายก็งง ไม่เข้าใจ เพราะคิดว่าเขาได้ให้ทุกอย่างแล้ว จะให้เขามาใช้ความรู้สึกมันก็แปลกๆ ไม่ใช่ตัวเขา

พอได้มาร่วม การอบรม มันก็เริ่มทำให้คิดว่า ถ้าเขาข้ามขอบแดนของตัวตนอันนี้ สื่อสารความรู้สึกมากขึ้น คนที่เขารักน่าจะเข้าใจเขาและมีความสุขมากขึ้น หลังจากคิดแล้วคิดอีก เขาก็ตัดสินใจโทรหาภรรยาในคอร์ส เพื่อบอกว่า - เขามีเรื่องสำคัญอยากจะบอก ที่ผ่านมา เขารู้สึกขอบคุณที่ภรรยาทำทุกอย่างให้เขา รู้สึกเป็นห่วงและคิดถึงนะ- เขาพูดแค่นั้น อีกฝั่งของสายก็เงียบไปครู่หนึ่ง แล้วก็ร้องไห้ ตัวผู้ชายก็แปลกใจมากว่า มันแค่นี้เองหรือ เขาดีใจที่เขาสามารถให้ในสิ่งที่คนรักอยากได้ สิ่งนี้เป็นการก้าวข้ามที่สำคัญมากในความสัมพันธ์ ขอแค่ให้ใช้ใจที่กล้าที่จะไม่เป็นตัวของตัวเอง ขยายขอบเขตความเป็นตัวเองออกไป ใช้ความรักและความรู้สึกมากขึ้น

ผม คิดว่า เราทุกคนต่างมีขอบเขตของความเป็นตัวตนที่เราคุ้นชิน เราทำโดยคิดว่านี่คือตัวเรา อย่ามาเปลี่ยนฉันเลย แต่อีกแง่เราก็อยากหาวิธีการอื่นๆ ที่จะให้ความสัมพันธ์ดีขึ้น และเราก็รู้อยู่ว่า ถ้าเราไม่ข้ามขอบแดนนี้ไป ปัญหาในรูปแบบเดิมก็เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำอีก แต่ถ้าเรายอมเป็นมากกว่าสิ่งที่เราเป็น ความสัมพันธ์ก็จะค่อยๆ เปลี่ยนไป

เรื่องเล่าแปลรักเป็นความ (3) “ขอเวลาให้ฉันบ้าง”
ผู้ชาย อีกคนเป็นวิศวกร ประสบความสำเร็จในหน้าที่การงานมาก เพราะเป็นคนช่างดูแลลูกน้องและไม่เคยปฏิเสธ หลายครั้งก็จะหิ้วงานไปทำที่บ้าน ปกติเขาจะอยู่หน้าโน๊ตบุ๊คและเสียบหูฟังอยู่ตลอดเวลา ขนาดกินข้าวก็เสียบบลูทูธด้วย ภรรยาก็เข้าอกเข้าใจมาตลอด จนปีที่ ๗-๘ ภรรยาเริ่มรู้สึกว่า สามีของฉันหายไปไหน ความต้องการของฉันไม่เคยถูกเห็นเลย สามีดูแลโลกทั้งใบ แต่ปล่อยให้เมียอยู่กับความต้องการที่ไม่ได้รับการตอบสนอง ซึ่งความต้องการของเธอก็มีเพียงแค่ ขอเวลานั่งกินข้าวคุยกันโดยไม่มีโทรศัพท์ซักครึ่งถึงหนึ่งชั่วโมง ฝ่ายสามีก็รับปากว่าจะเปลี่ยนนะ แต่ทุกครั้งที่มีโทรศัพท์มาก็จะรับ เพราะเขาคิดว่ายิ่งเขาสามารถจัดการงานได้เท่าไหร่ เขายิ่งได้รับความยอมรับ น้องๆ ในทีมก็รักเขา แต่นับวันๆ ภรรยากลับรู้สึกถูกละเลยและห่างเหินกันมากขึ้นทุกที ภรรยาก็ไม่รู้จะบอกจะขออย่างไรแล้ว รู้สึกเจ็บปวด น้อยใจ อยากจะรักสามีเหมือนที่เคยรัก แต่พอความรักไม่ได้รับการหล่อเลี้ยง มันก็เหือดแห้ง ด้านสามีก็รู้สึกผิด พยายามแก้อยู่พักหนึ่งแล้วก็กลับไปเป็นอีก ซึ่งคู่นี้เขาก็พยายามปรับตัวกันอยู่ ฝ่ายชายเป็นคนที่คำสัญญาง่าย แต่ฝ่ายผู้หญิงต้องการการกระทำที่เป็นจริงที่ทำให้เธอวางใจได้ว่าเขาได้ยิน ความต้องการที่ฉันบอกไปนานแล้วจริงๆ

นี่คือตัวอย่างของตัวตน ที่ล็อค ทั้งๆที่รักกันมาก ครอบครัวอบอุ่นดี หลายๆคู่เมื่อเจอปัญหาจะเลือกเก็บความรู้สึก ความต้องการของตัวเอง เพื่อลดความขัดแย้ง ยอมที่จะเสียสละความสุขของตัวเองเพื่อรักษาครอบครัวเอาไว้ จุดหนึ่งก็อาจจะระเบิด หรือเริ่มเห็นคนอื่นดีกว่าคนในครอบครัว มีแรงดึงดูดของคนที่ 3 เรื่องเล็กๆ แบบนี้ นำไปสู่เรื่องใหญ่ได้

เรื่องเล่าแปลรักเป็นความ (4) “ลองขอร้อง”
ผู้ หญิงคนหนึ่งที่รักลูกและสามี อุทิศตัวเองเพื่อดูแลครอบครัว ใช้แรงกายและใจในการทำ มากกกว่าพูด มีปัญหาอะไรก็จะเก็บไว้ เพราะกลัวพูดไปแล้วจะเกิดความขัดแย้ง เวลาไม่พอใจก็จะแสดงออกทางสีหน้าท่าทาง สามีก็รู้สึกสับสน ไม่เข้าใจ ผู้ชายอยากให้สื่อสารด้วยคำพูดแทนการใช้อารมณ์แสดงออก เพราะเขาไม่เข้าใจ แต่ผู้หญิงบอกว่าเรื่องพวกนี้ฉันพูดไม่ได้ เธอต้องดูเอาเอง บางทีไอ้ที่หงุดหงิดก็เป็นเรื่องเล็กน้อย เช่น ผู้ชายไม่ได้ดูแลลูกในยามที่เธอต้องการ

ผู้หญิงเชื่อว่า ถ้าอยู่ด้วยกันก็น่าจะรู้ใจกัน ไม่ต้องขอ เพราะผู้หญิงเป็นคนที่ดูแลตัวเองมาตลอด เลยไม่ชอบขอความช่วยเหลือจากใคร แต่ผู้ชายอยากได้การสื่อสารที่ชัดเจน เพราะกลัวทำไปแล้วไม่ถูกใจ วันหนึ่งสามีเลยขอว่า ถ้าเราสื่อสารกันอย่างนี้ เราจะมีปัญหาอย่างนี้ไปเรื่อยๆ เรามาตกลงกันว่าต่างฝ่ายต่างปรับดีไหม ฝ่ายผู้ชายก็จะลองทำอะไรโดยที่ไม่ต้องถาม ใช้สัญชาติญาณให้มากขึ้น ส่วนผู้หญิงก็พยายามสื่อสาร ถ้าเริ่มไม่พอใจซักระดับ 3 หรือ 4 ก็ให้สื่อสารได้เลย ไม่ต้องรอให้ไม่พอใจระดับ 10 แล้วมาแสดงออกทางสีหน้าซึ่งฝ่ายชายไม่ชอบ พอเริ่มปรับพฤติกรรม บรรยากาศก็เริ่มดีขึ้น ฝ่ายหญิงเริ่มเห็นคุณค่าของการสื่อสาร

ผม คิดว่าหลายคนน่าจะมีพฤติกรรมที่ร้องขอได้ยาก อุปสรรคของการร้องขอมาจากความกลัวถูกปฏิเสธ แต่ถ้าเราฝึกได้ เราจะทำให้คู่ของเรารู้ว่า เขาจะช่วยให้เรามีความสุขได้อย่างไร ถ้าเราไม่มีการสื่อสารตรงนี้เลย เราก็จะไม่เข้าใจกัน

ความรัก... ใยต้องแปล#2

noreply@blogger.com (Nanachidtang) — Thu, 11 Aug 2011 03:13:00 +0000

แรงบันดาลใจของคอร์ส “แปลรักเป็นความ”

อ่านตอนแรก (สัมภาษณ์อ.ณัฐ) ได้ที่นี่

บทสัมภาษณ์ อ.หลิ่ง (กัญญา ลิขนสุทธิ์)

text พรรัตน์ วชิรชัย

พี่คิดว่า ถ้าตอนแต่งงาน พี่มีเครื่องมือที่ช่วยให้พูดคุยกับอดีตสามีของพี่ได้ มันคงจะดีมากเลย อีกส่วนหนึ่งพี่เห็นว่า ความสัมพันธ์แบบคู่รักมันเป็นการเดินทางทางจิตวิญญาณ เวลาที่เรามีคู่ การเดินทางของเราจะเหมือนได้ติดเครื่องแรงๆ มีฟืน มีไฟ มีแรงส่ง แรงยึดเพิ่มขึ้น เพราะถ้าเราเดินทางคนเดียว เราทำอะไรก็ตามใจตัวเองได้ แต่เวลามีอีกคนอยู่ด้วย เราจำเป็นต้องปรับ ต้องคุย ต้องคิดถึงอีกคนอย่างใกล้ชิด เลยคิดว่าจริงๆ แล้วมันเป็นความสนุกของชีวิต แล้วถ้าเรามีเครื่องมือที่ช่วยให้เรามองเห็นว่าอะไรกำลังเกิดขึ้น ก็น่าจะช่วยให้การเดินทางระหว่างคน 2 คน สื่อสารกันโดยมีความเข้าใจเป็นพื้นฐาน

การ “เห็นว่าอะไรกำลังเกิดขึ้น” สำคัญอย่างไร

ปรกติในชีวิตเรา เรามักไม่รู้สึกตัว การเห็นก็คือการรู้เท่าทันตัวเอง เรารู้สึกและตระหนักรู้ ทำให้การตัดสินใจของเราเป็น Conscious Choice เช่น เมื่อเช้าพี่กับหลานนั่งกินข้าวเช้าแบบบุฟเฟ่ต์ที่โรงแรมด้วยกัน เราก็เปรยขึ้นมาว่า เราไม่มีช้อนส้อม อยู่ๆ หลานก็วิ่งจากห้องกินข้าวไป ในใจเราก็เริ่มรู้สึกไม่ดีแล้ว อะไรเนี่ย วิ่งทำไม เดี๋ยวก็ชนคนอื่นหรอก

แต่เขาวิ่งไปไหนรู้ไหม เขาวิ่งไปเอาช้อนส้อมมาให้พี่น่ะ ฉะนั้น แปลรัก ณ ที่นี้ ก็คือ เขาทำไปเพราะรักเรา แต่ถ้าเราชิงดุเขาไปก่อน เขาก็คงเสียใจ เราก็จะไม่ได้ได้รับความรักที่เขาอยากจะให้เรา ฉะนั้น พอรับช้อนส้อมจากเขาแล้ว พี่ก็บอกว่า “ขอบคุณมากนะที่เอามาให้ป้า แต่วันหลังถ้าอยู่ในห้องอาหารแบบนี้ ขอให้เดินดีกว่า เพราะถ้าเราวิ่ง เดี๋ยวคนอื่นในห้องอาหารเขาตกใจ จนทำอาหารหกได้นะ”

คอร์สนี้แตกต่างจาก “การสื่อสารด้วยความกรุณา” อย่างไร

ความต่างคือแบบฝึกหัดที่ไม่เหมือนกัน บางส่วนจะแนะให้กลับไปทำที่บ้าน เช่น เราอาจจะให้เขาไปคุยกัน ว่าเวลาที่ทะเลาะกัน เวลาที่เขาเริ่มรู้ตัวเองว่ากำลังล้น อีกฝ่ายหนึ่งพูดมา แต่เราไม่ได้ยิน เราอยากจะพูดอย่างเดียว เราจะมีสัญญาณที่จะบอกว่ากันว่า ตอนนี้ฉันล้นแล้ว พูดต่อไม่ได้แล้ว พออีกฝ่ายเห็นสัญญาณอย่างนี้เขาจะเริ่มเข้าใจและเบาลง ซึ่งเครื่องมือเหล่านี้ทำให้อย่างแรกเราเห็นตัวเอง อย่างที่สองเราได้สื่อสารออกไป เวลาที่เราทะลาะกัน จะได้ทะลาะกันอย่างมีประสิทธิภาพ (ยิ้ม)

ทะเลาะกันอย่างมีประสิทธิภาพหมายถึงอะไร เคยมีอาจารย์ท่านหนึ่งแบ่งปันว่า ความสัมพันธ์ของแกทะเลาะกันบ่อย แต่การทะเลาะแต่ละครั้งไม่เคยเหมือนกันเลย เรื่องราวมันเปลี่ยนไปเรื่อยๆ เพราะเวลาที่ทะเลาะกัน เขาจะพยายามสะสางประเด็นนั้นให้หมด แต่กับคนส่วนใหญ่มักจะทะเลาะเรื่องเดิมๆ ไม่ได้เคลื่อนไปไหนเลย

การทะเลาะของเราสะท้อนการเติบโตของเรา ถ้าเราทะเลาะกันอย่างมีประสิทธิภาพ พื้นที่ภายในของเราจะกว้างมากขึ้น เพราะเราเข้าใจตัวเองและอีกฝ่ายในพื้นที่นั้น และเมื่อเราทะเลาะกันในขอบเขตใหม่ๆ ก็เปรียบเหมือนเราได้เดินทางไปยังสถานที่ใหม่ๆ ชีวิตคู่ของเราก็จะมีชีวิตชีวา ฉะนั้น การทะเลาะและคุยกันจนเกิดความเข้าใจจึงช่วยเพิ่มพลังชีวิตให้กับเรา แต่การทะเลาะกันเรื่องเดิมๆ ซ้ำๆ จะบั่นทอนและดูดพลังชีวิตของเราไปหมด

ส่วนที่เป็นช่วงสำคัญของการอบรมครั้งนี้คือ ตอนที่เราชวนคู่สามีภรรยาทำ Role Play โดยพี่ทำหน้าที่เป็นคนกลางให้ มีหลายคู่ที่เห็นว่าปัญหาของคู่นี้เหมือนของเขาเลย และได้เห็นว่า สิ่งที่ผู้ชายทำหมายความว่าอะไร สิ่งที่ผู้หญิงต้องการคืออะไร เห็นว่าจะคุยอย่างไร จะทำอย่างไรให้เข้าใจตัวเองได้ลึกๆ เราถึงจะสื่อสารกัน

ถ้าอย่างนั้น คำว่า “แปล” หมายถึง แปลสิ่งที่อยู่ในใจตัวเอง?

ใช่ เราเข้าใจตัวเองมากพอที่จะแปลตัวเรา พฤติกรรมของเรา ไม่ว่าจะเป็นคำพูด การกระทำ มันจะสื่อความในใจของเรา

สมัยยังแต่งงาน เวลาพี่มีปัญหาอะไร สามีพี่จะพยายามแก้ปัญหาให้ ซึ่งทำให้เราไม่พอใจ เพราะเราอยากให้เขารับฟังเฉยๆ เราอยากแก้ปัญหาตัวเอง แค่ฟังก็พอ ตอนนั้น ถ้าฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเข้าใจตรงนี้แล้วพูดขึ้นมาว่า “ผมอยากช่วยคุณแก้ปัญหาได้ไหม” นี่คือการเคาะประตูขออนุญาต ฝ่ายภรรยาก็อาจตอบว่า “ตอนนี้ฉันหนักใจมาก อยากให้เธอฟังฉัน ยังไม่อยากให้แก้ไข เธอฟังฉันก่อนได้หรือเปล่า” ฝ่ายสามีก็จะเข้าใจว่าเรารู้สึกอะไร ต้องการอะไร และจะทำอะไรเพื่อช่วยเรา แต่ตอนนั้นพี่ไม่รู้ว่าจะสื่อสารอย่างไร พอเราแยกทางและเป็นเพื่อนกัน เวลาที่เราเห็นว่าเขาอยากช่วยแก้ปัญหาให้เรา เราเพิ่งจะรับรู้ได้ว่าเขาใส่ใจเรามาก แต่ตอนนั้นเราไม่รับรู้ ไม่ได้ยินเลย

ดังนั้น เราจะได้ฝึกการตระหนักรู้และสื่อสารเพื่อเกื้อกูลความสัมพันธ์ มากกว่าความสัมพันธ์

คู่รักแบบไหนที่เหมาะกับการอบรมนี้?

คู่รักที่รู้สึกว่าเริ่มสื่อสารกันไม่รู้เรื่อง มีคำถามในใจว่า หลังจากผ่านช่วงฮันนีมูน (หรือหมดโปรโมชั่น) แล้ว เราจะอยู่ด้วยกันอย่างไร เพราะมันไม่ใช่แค่เรื่องการเอาใจเขามาใส่ใจเรา หรือประนีประนอม เราจะทำได้ไม่นานหรอก หรือคุณพ่อคุณแม่อาจสมัครคอร์สนี้ให้กับลูกที่กำลังแต่งงานเพื่อเป็นของขวัญให้เขามีเครื่องมือในการสื่อสารกับคู่รัก

ความรัก... ใยต้องแปล#1

noreply@blogger.com (Nanachidtang) — Thu, 11 Aug 2011 02:55:00 +0000

ที่มาของ “แปลรักเป็นความ”

บทสัมภาษณ์ อ.ณัฐ (ณัฐฬส วังวิญญู)

text พรรัตน์ วชิรชัย

ผมได้คุยกับพี่หลิ่งว่าเราอยากจะทำคอร์สที่เกี่ยวกับชีวิตคู่ เพราะเวลาที่ความสัมพันธ์ในชีวิตคู่มีปัญหา มีความคิดเห็นต่าง หลายๆคู่สื่อสารกันได้ยาก เราอยากจะเอาวิธีการของ “การสื่อสารอย่างสันติ” มารวมกับ “สุนทรียสนทนา” เพื่อชวนคนที่สนใจมาเรียนรู้เรื่องการสื่อสารในคู่รัก โดยตั้งชื่อการอบรมครั้งนี้ว่า “แปลรักเป็นความ”

ความรักเป็นเรื่องนามธรรมที่แม้ว่าทุกคนจะเข้าใจความหมายของมัน แต่ว่าแต่ละคนกลับแสดงความรักออกมาไม่เหมือนกันเลย ทำให้เราตีความ “การกระทำ” และ “คำพูด” ไม่เหมือนกัน และทำให้เข้าใจกันผิด

เราจะแปลความรักให้ตรงกันได้อย่างไร? เราจะแปลจากคำพูดหรือการกระทำของเขา? และเราจะแปลความรักในใจเราให้ออกมาเป็นคำพูดหรือการกระทำแบบไหนถึงจะทำให้เขาจะเข้าใจเราได้?

บางคนเลือกที่จะแสดงออกความรักด้วยการกระทำ ผ่านการซื้อของ ทำนั่นนู้นนี้ให้ แต่ไม่ชอบพูด แต่อีกคนอยากได้ยินคำพูด ถึงแม้ว่าจะรู้ว่าอีกฝ่ายทำให้ด้วยความรัก แต่อยากได้รับการยืนยัน เป็นต้น เราจึงต้องมาฝึกแปลให้ความคิด การกระทำ และคำพูดของเราให้สอดคล้องกัน เพื่อที่เราจะเข้าใจกันมากขึ้น

ทำไมต้องจัดให้เฉพาะคู่รัก

เราสนใจเรื่องนี้เพราะคู่รักเป็นคู่ความสัมพันธ์ที่ใกล้ชิดกันมาก บางคนใช้เวลากับสามีภรรยาหรือแฟนมากกว่าพ่อแม่ของเราเสียอีก เราจะเห็นว่า เวลาที่เราทะเลาะกับพ่อแม่ ผลมันจะไม่รุนแรงเท่าไหร่ แต่ในคู่รัก เราจะเห็นข่าวการใช้ความรุนแรงเยอะมาก เพราะความสัมพันธ์นี้มันทำให้เราเจ็บปวดมาก

ส่วนตัวผมรู้สึกว่ามนุษย์มีความปรารถนา ความยึด และความคาดหวังในคู่รักมาก พ่อแม่อาจคาดหวังลูก ไม่เหมือนที่พ่อแม่คาดหวังกันเอง ฉะนั้นนี่จึงเป็นความสัมพันธ์ที่พิเศษและท้าทายมาก หลายคู่ไม่สามารถไปกันได้รอด ก็ต้องเลิกลา ซึ่งก็ไม่แปลก หรืออาจจะอยู่ด้วยกันแบบทนๆ อยู่ด้วยความผูกพันธ์ เห็นแก่ลูก หรือเห็นแก่ความดีที่อีกฝ่ายเคยมี แต่มันก็ไม่ชุ่มชื่นเบิกบานหัวใจ เหมือนความรักที่มีความเข้าใจและความวางใจต่อกัน สถานการณ์มันเหมือนเส้นผมบังภูเขา แต่ถ้าเรามีวิธีการที่จะทำความเข้าใจ มันจะช่วยให้เรามีความสุขมาก

อ่านตอนต่อไปได้ที่นี่ ;)

เสียงสะท้อน "แปลรักเป็นความ" #1

noreply@blogger.com (Nanachidtang) — Thu, 11 Aug 2011 02:37:00 +0000

จากส่วนหนึ่งของบทความในคอลัมน์ชื่อเดียวกันในนิตยสารสุขกายสบายใจ ฉบับที่ 1 /มีนาคม 2554 โดย ณัฐฬส วังวิญญู

การสื่ิอสารในชีวิตคู่และครอบครัวเป็นเรื่องสำคัญที่จะช่วยหล่อเลี้ยงความรักให้มั่นคงและมีความสุข หลายคู่มีความมั่นคงในหน้าที่การงานและเศรษฐกิจ แต่กลับไม่พบความสุขในชีวิตรัก เรื่องที่พูดได้ยากแต่มีความสำคัญกับชีวิต ซึ่งมักจะเป็นเรื่องใกล้ๆ ตัว และอยู่ในชีวิต เช่น เรื่องเงินๆ ทองๆ เรื่องพ่อตาแม่ยาย เรื่องการเลี้ยงลูก เรื่องความใกล้ชิดและความต้องการทางเพศ

บ่อยครั้งที่ทางออกคือการเก็บไว้ ไม่สื่อสาร เพื่อลดความเสี่ยงในการกระทบกระทั่ง แต่ถ้าเป็ฯเรื่องที่เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า ก็อาจบั่นทอนความไว้วางใจและความสุขในชีวิตคู่ได้

เมื่อวันที่ 9 - 10 ตุลาคม 2553 สถาบันขวัญแผ่นดินได้จัดหลักสูตร “แปลรักเป็นความ” (Love in Translation) เกี่ยวกับกระบวนการเรียนรู้สำหรับคู่รักและครอบครัว เพื่อเป็นโอกาสให้ผู้เรียนได้กลับมาทำความเข้าใจกับตัวเองและคนรักว่า แต่ละฝ่ายมีความรู้สึก ความต้องการ และการแสดงออกที่มีความหมายต่างๆ อย่างไร ทั้งยังเป็นการฝึก “การสื่อสารความในใจ” ที่เป็นเรื่องสื่อสารยากๆ ไม่ว่าจะผ่านการกระทำหรือการพูด

ผู้เข้าร่วมคนหนึ่งที่ได้มาเข้าร่วมเรียนรู้ในหลักสูตรนี้ได้สะท้อนว่า

“เมื่อก่อน ฉันไม่ค่อยกล้าบอกความต้องการ หรือแสดงความอ่อนแอของตัวเองต่อหน้าแฟนคะ อาจด้วยบุคลิกและการสื่อสารของเขาทำให้ฉันตีความและสร้างทัศนคติอะไรบางอย่างให้กับตัวเองอย่างเงียบๆ มาโดยตลอด และแม้ว่าจะไม่พอใจหรือรู้สึกไม่ดี ฉันก็ยังเลือกที่จะเงียบอยู่ดี เพราะมองว่ามันเป็นเรื่องยากที่จะสนทนาเพื่อสื่อสารความต้องการ เพราะฉันกลัวสูญเสียความสัมพันธ์ ฉันไม่เคยเอาชนะความรู้สึกที่ว่า วันหนึ่งเขาก็ต้องมีคนใหม่ไปได้เลย รู้สึกตลอดเวลาว่าสุดท้ายแล้ว เราต้องเลิกกันอยู่ดี ไม่ช้าก็เร็ว และสิ่งที่แย่ไปกว่านั้นคือ มันเป็นเรื่องยากที่จะเข้าใจการแสดงความรักของเขา เพราะในบางครั้ง การแสดงออกและคำพูดมักไม่ค่อยตรงกัน พูดง่ายๆ คือ พูดอย่างทำอีกอย่าง ซึ่งเป็นอยู่บ่อยครั้ง

“สิ่งที่ฉันได้รับจากแปลรักเป็นความในวันนั้นทำให้ฉันเข้าใจวิธีการอยู่ร่วมกันกับแฟนและตัวเองได้ดียิ่งขึ้นคะ และได้เข้าใจว่าการสื่อสารนั้นเป็นสิ่งจำเป็นต่อชีวิต และสิ่งที่จำเป็นยิ่งกว่าคือ การสื่อสารด้วยความรักและความเข้าใจ มองเห็นความต้องการของกันและกัน

“เราได้เรียนรู้ที่จะเปิดใจยอมรับความต้องการของอีกฝ่ายว่าก็สำคัญไม่น้อยไปกว่าความต้องการของเรา”

หากเราเรียนรู้ที่จะแปลคำพูดและการกระทำทั้งของเราและคู่รักให้เป็นสิ่งที่อยู่ในใจเขาจริงๆ เราก็จะได้ “เข้าใจ” อย่างสัมผัสและรู้สึกได้ เห็นเข้าไปว่าจริงๆ แล้ว เราและเขารู้สึกเช่นไร และเมื่อนั้น ความรักและความกรุณาก็จะไหลหลั่งออกมาเป็นธรรมชาติ ข้ามเขตแดนแห่งการตีความและตัดสนที่ทำให้เรายิ่งห่างกันออกไป

ช้าเป็น ได้เปรียบ

noreply@blogger.com (Nanachidtang) — Sat, 16 Jul 2011 15:51:00 +0000

โดย ณัฐฬส วังวิญญู
หนังสือพิมพ์มติชน ฉบับประจำวันที่ 2 กรกฎาคม 2554

ปัจจุบัน องค์กรต่างๆ พยายามแก้ปัญหาคนทำงานขาดความกระตืนรือล้น ขาดการเรียนรู้พัฒนาตัวเอง ขาดการทำงานเป็นทีม ขาดนวัตกรรมใหม่ๆ ในการแก้ความขัดแย้ง และการแบ่งฝักฝ่าย ขาดความร่วมมือและความสามัคคี ทั้งๆ ที่มีคนเก่งและความตั้งใจที่ดี แต่ยังแยกส่วนไม่เชื่อมประสานกัน

ผู้บริหารมีนโยบายจัดอบรมเพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมดังกล่าวผ่านวิธีการที่หลากหลาย ตั้งแต่เชิญวิทยากรมาบรรยายเรื่องการพัฒนาองค์กร หรือการเพิ่มพลังชีวิตให้เป็นสุข และสร้างความมุ่งมั่นในการทำงาน หรือไม่ก็ทำกิจกรรม สร้างความเป็นทีม เพื่อคลี่คลายปัญหาขุ่นข้องหมองใจและการแบ่งแยกห่างเหิน หรือเป็นปฏิปักษ์ภายใน ไปจนถึงการพาพนักงานไปปฏิบัติธรรมเพื่อพัฒนาสติและความสุขให้เกิดขึ้นในการทำงาน โดยส่วนใหญ่เป้าหมายสุดท้ายของความพยายามเหล่านี้ก็เพื่อการสร้างผลงานที่มากขึ้นหรือมีประสิทธิภาพงานดีขึ้น เพราะองค์กรโดยมาก ไม่ว่าจะเป็นราชการหรือธุรกิจหรือแม้แต่องค์กรพัฒนาเอกชน ไม่ได้ตั้งขึ้นมาเพื่อทำให้คนในองค์กรมีความสุข แต่มีเป้าหมายจำเพาะที่ต้องบรรลุ ดังนั้นการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ก็เป็นไปเพื่อนำไปผลักดันองค์กรให้บรรลุเป้าหมายอีกทีหนึ่ง

ไม่แปลกที่หลายองค์กรได้พัฒนาความรู้และทักษะในการทำงาน หรือแม้แต่ปรับปรุงคุณภาพและระบบงานได้อย่างครบถ้วนก้าวหน้า แต่ยังขาดสิ่งที่จะขับเคลื่อนระบบ
หรือความรู้เหล่านี้ คือระบบสัมพันธ์ของผู้คนในองค์กรที่ยังง่อนแง่นพิกลพิการ

วิธีการหนึ่งที่เห็นกันอย่างแพร่หลาย คือการนำเอาทีมบริหารมาร่วมกันปรับแนวทางการบริหารแบบ “ดูแลหล่อเลี้ยง” ให้มากขึ้น เช่น พูดจาดีๆ และรับฟังพนักงานมากขึ้น แทนที่จะด่า ติ ตรวจสอบ หรือบี้งานเพื่อผลลัพธ์เท่านั้น แล้วเอาพนักงานระดับล่างลงไปมาอบรมเช่นกัน เพื่อตอบรับกับการปรับวัฒนธรรมการทำงานร่วมกัน อย่างไรก็ตามภายในภาวะกดดันและภาระงานเดิมๆ หรือบางทีก็มากขึ้นเรื่อยๆ ทำให้พฤติกรรมการปกป้องตัวเองเพื่อให้ทั้งงานและตัว “อยู่รอด” นั้นสร้างพฤติกรรมการสื่อสารเชิงลบยังคงวนเวียน ซ้ำๆ และย้ำที่เดิม ยิ่งทำให้เกิดความคิดเห็นว่า “ไม่มีอะไรเปลี่ยน”

จากประสบการณ์การช่วยเหลือองค์กรต่างๆ ในการนำ ไดอะล็อก (Dialogue) หรือกระบวนกรสื่อสารเชิงลึก ไปใช้ในการพัฒนาบรรยากาศและประสิทธิภาพภายในองค์กร ผมพบว่าปัจจัยสำคัญหนึ่งที่ส่งผลต่อความยั่งยืนในการพัฒนาความสัมพันธ์ในองค์กรให้เกิดผลที่ดีคือ ความสม่ำเสมอ ของการเรียนรู้และการฝึกฝน นั่นเป็นเพราะว่าในภาวะบีบคั้น สิ่งที่เราจะนำมาใช้อย่างรวดเร็วและอัตโนมัติคือสิ่งที่เรา “ฝึก” หรือคุ้นเคยมาตลอด การสร้างวงจรสมองหรือพฤติกรรมใหม่จึงต้อง “ฝึก” ใหม่จนสามารถเป็นทางเลือกให้กับเราในการตอบสนองต่อสถานการณ์ในการทำงานที่มีความตึงเครียดและท้าทายสูง

องค์กรไหนที่เอาจริงเอาจังกับการสร้างวงจรสมองใหม่ของตัวเองนี้ ก็จะจัดตั้งหน่วยงานเพื่อพัฒนางานนี้อย่างเป็นเรื่องเป็นราว เพื่อชักชวนพนักงานให้เข้าสู่ “มณฑลแห่งการรับฟัง” ที่ๆ พนักงานจะได้มีโอกาสหยุด ช้าลง ผ่อนคลายเพื่อทบทวนตัวเอง และกลับมาเห็นทางเลือกในการแก้ปัญหาที่แตกต่างจากแบบเดิมๆ ที่ไม่ได้สร้างผลลัพธ์ใหม่ จังหวะใครนี้ใครช้าลงเป็นอาจได้เปรียบ อีกทั้งเป็นพื้นที่ของการเชื่อมสัมพันธ์ และเรียนรู้จากพนักงานคนอื่นๆ อย่างรู้สึกปลอดภัยวางใจ ลูกน้องก็รู้สึกกล้าพูดจากับหัวหน้าอย่างเปิดเผยและได้รับการรับฟังไปจนถึงการช่วยเหลือ สนับสนุนได้มากขึ้น

การพัฒนาจิตและการสื่อสารนั้นไม่สามารถทำได้หากขาดการปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรมและต่อเนื่องในพื้นที่ของการทำงานจริง เพราะสิ่งที่เรากำลังต่อสู้คือวงจรปกป้องตัวเองที่สั่งสมและเรื้อรังมายาวนาน ยิ่งความสัมพันธ์ในองค์กรส่วนใหญ่เป็นความสัมพันธ์แนวดิ่ง อำนาจการสั่งการและตัดสินใจมาจากข้างบนลงล่าง การสร้างภาวะ “ผู้นำร่วม” ที่ทุกคนตระหนักถึง “อำนาจแห่งการสร้างสรรค์ภายใน” ของตนเองจึงไม่ใช่เรื่องง่าย

นักฝึกอบรมท่านหนึ่งในบริษัททรูที่ได้นำกระบวนการไดอะล็อกไปใช้ในองค์กรได้รับเสียงตอบรับจากผู้เข้าร่วมว่า “เคยเข้าอบรมมามากมาย ส่วนใหญ่ก็ฝึกคิดฝึกวิเคราะห์ ฝึกทำ แต่มาแบบนี้เป็นการฝึกที่เข้าไปในใจ ไม่ใช่แค่เข้าไปในหัว” การช่วยให้สร้างพื้นที่การเรียนรู้เช่นนี้ ช่วยให้ผู้คนเลือกเปลี่ยนแปลงชีวิตตัวเองได้ไม่น้อย และสร้างความสัมพันธ์กับเพื่อนร่วมงานได้ดีขึ้น เธอดูมีแรงบันดาลใจที่ได้มีส่วนในการทำงานอย่างนี้ เพราะช่วยให้ผู้คนได้ค้นพบตัวเอง และดูแลวาระชีวิตของตัวเอง

การพัฒนาภาวะ “ผู้นำร่วม” ที่ให้คุณค่าและใส่ใจรับฟังทุกคนจริงๆ กำลังจะเปลี่ยนโฉมหน้าวัฒนธรรมองค์กรให้หันมาใส่ใจให้คุณค่าของผู้คนไปพร้อมๆ กับการสร้างผลลัพธ์ในหน้าที่การงาน เพราะระบบ “ผู้นำเดี่ยว” แบบควบคุมสั่งการนั้นเป็นวิถีที่ดูเหมือนจะไปไม่ถึงไหนนัก เพราะมนุษย์ย่อมมีขีดจำกัดในภาวะของความตึงเครียด เคร่งครัด จริงจังและกดดัน บางคนเลือกลาออก บางคนเข้าสู่ภาวะเก็บกดและซึมเศร้า แรงบันดาลใจของมนุษย์กลายเป็นทรัพยากรอันล้ำค่าที่ไม่สามารถสร้างได้ด้วยวัตถุหรือแรงกระตุ้นจากภายนอก แต่ได้มาด้วยการได้รับ “มองเห็นคุณค่าของมนุษย์” ไม่เกี่ยวกับ “ผลงาน” ของพวกเขา

หากองค์กรจะช่วยให้พนักงานตระหนักรู้ถึงคุณค่าของตัวเองที่มีต่อโลกและการอยู่ร่วมกันได้ โดยผ่านการปฏิบัติจริงที่มิใช่เพียงคำหวานจากผู้บริหาร เชื่อว่าแรงบันดาลใจในการพัฒนาไปข้างหน้าจะทะลักทลายอย่างไร้ขีดจำกัดทีเดียว

ผีเสื้อเปลี่ยนโฉมใหม่ (มิ.ย. 54)

noreply@blogger.com (KwanPanDin) — Sun, 26 Jun 2011 09:12:00 +0000

เนื่องจากจดหมายข่าวผีเสื้อ (Butterfly Journal) ซึ่งจัดทำโดยทีมงานขวัญแผ่นดิน สถาบันเพื่อการเรียนรู้โลกด้วยใจ ได้ส่งบทความและข่าวสารกิจกรรมถึงทุกท่านมาเกือบ 2 ปีแล้ว (ว้าว!) ที่ผ่านมา เมื่อมีการพูดคุยกันในกลุ่มอีเมล์ เราพบว่าสมาชิกบางท่านไม่ต้องการรับอีเมล์ที่สนทนากันทั้งหมด ทางทีมงานจดหมายข่าวผีเสื้อจึงมองหาทางเลือกใหม่เพื่อแก้ปัญหานี้ เราจึงตัดสินใจย้ายมาที่ MailChimp ซึ่งนอกจากจะช่วยแก้ปัญหาข้างต้นแล้ว ยังช่วยให้ท่านอัพเดทสมาชิก คือ แก้ไขข้อมูลในการสมัคร เลือกประเภทจดหมายข่าวที่ต้องการ รวมทั้ง หากไม่ต้องการรับจดหมายข่าวแล้ว ก็สามารถ ยกเลิก ได้ทุกเวลา ทุกอย่างง่ายขึ้นมาก :-)

     เรายังคงส่งจดหมายข่าวด้วยความถี่เช่นเดิม (ประมาณเดือนละ 1 ครั้ง) ด้วยขอบเขตเนื้อหาเช่นเดิม อาทิ บทความ เรื่องล่า และข่าวสารกิจกรรม ทั้งการอบรมแบบเปิด (Public Course) แบบปิด (In-House Traning) และวันชุมชนปฏิบัติ (Community Practice Day) และสิทธิพิเศษสำหรับสมาชิกจดหมายข่าวเพิ่มเติม หากท่านยังสนใจรับข่าวสารจากเรา กรุณาคลิกแล้ว อัพเดทสมาชิก เพื่อ เลือกประเภทจดหมายข่าวที่ท่านต้องการ (ซึ่งท่านกลับมาเปลี่ยนแปลงภายหลังได้) หรือหากไม่ต้องการรับจดหมายข่าวผีเสื้อแล้ว กรุณากด ยกเลิก เพื่อยืนยัน (แต่อย่ากด Spam นะคะ ได้โปรดดด...)

           ขอบคุณที่ร่วมเรียนรู้ด้วยกันมา หวังว่าจะได้เรียนรู้ร่วมกันต่อไปคะ,

        ทีมงาน จดหมายข่าวผีเสื้อ

หมายเหตุ - จดหมายข่าวผีเสื้อ มี 3 ประเภท คือ
       1. ผีเสื้อเล่าเรื่อง (บทความ) : คือ จดหมายข่าวรายเดือน มีบทความ เรื่องเล่าจากการอบรม และข่าวสารกิจกรรมโดยย่่อ ส่งถึง Inbox คุณประมาณเดือนละ 1 ฉบับ

       2. ข่าวสารกิจกรรม การอบรม : เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการทราบข่าวคราวการจัดกิจกรรม หรือ Public Course ของเรา เพื่อไม่ให้คุณคลาดหลักสูตรที่คุณสนใจ ประมาณเดือนละ (อีก) 1 ฉบับ

   3. วันชุมชนปฏิบัติ (ปฏิทินวันชุมชนฯ) : กิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับเพื่อนๆ พี่น้องในเครือข่ายของเรา ในหัวข้อต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการเรียนรู้ด้วยใจ (Contemplative Education) ส่งถึง Inbox คุณประมาณเดือนละ (อีก) 1 ฉบับ

เปิดหัวใจสู่การได้ยิน

noreply@blogger.com (Nanachidtang) — Thu, 23 Jun 2011 18:29:00 +0000

10 ปีที่แล้ว หนุ่มไทยคนหนึ่งเรียนจบด้านผู้นำสิ่งแวดล้อม จากมหาวิทยาลัยนาโรปะ โคโลราโด ประเทศสหรัฐอเมริกา ซึ่งเป็นสถานศึกษาที่ส่งเสริมเรื่องการรู้จักตัวเองและเข้าใจชีวิตบนพื้นฐานพุทธธรรม เมื่อกลับประเทศไทย เขามีแรงบันดาลใจที่จะแลกเปลี่ยนสิ่งที่ตนร่ำเรียนมาสู่แผ่นดินเกิด ครั้งแล้วครั้งเล่าที่ชวนคนมาล้อมวงแลกเปลี่ยนกันเรื่องการศึกษา สิ่งแวดล้อม ไปจนถึงเรื่องสังคม แต่วงพูดคุยกลับเต็มไปด้วยการถกเถียงและไม่เกิดการเรียนรู้ใดๆ ขึ้น

“ทำไมล่ะ ทั้งๆ ที่หลายคนก็เป็นคนดี มีความรู้ และปฏิบัติธรรม?” เขาตั้งคำถาม หลังจากสืบค้นครั้งแล้วครั้งเล่า เขาพบว่าเหตุอาจเป็นเพราะ “เราไม่ได้ยินกันและกัน และเราไม่ได้ยินตัวเอง”

เด็กหนุ่มในวันนั้น คือ ณัฐฬส วงวิญญู หนึ่งในกระบวนกรผู้ริเริ่มศาสตร์ “สุนทรียสนทนา” ขึ้นในประเทศไทย

“ผมพบว่าหลายครั้งในวงพูดคุย คนที่พูดมักเป็นผู้รู้หรือคนที่พูดเก่ง ส่วนคนไม่พูดก็เงียบๆ ฟังแบบแกนๆ ในองค์กรก็เช่นเดียวกัน ผู้คนเบื่อการประชุม เหนื่อยกับการแสดงความเห็น ที่ต้องทำก็เพราะงานต้องมีข้อสรุป
ฉะนั้น สิ่งที่เกิดขึ้นจึงเป็นเพียงความเห็นที่ไม่เคยได้ยินกันและกัน ถึงเราอยากช่วยอีกฝ่าย แต่เราก็ช่วยไม่ได้มากเท่าไหร่ บรรยากาศในวงแบบนี้จึงเหนื่อยหน่าย น่าอึดอัด และต้องปกป้องตัวเอง

“ผมจึงเริ่มคิดว่าในสังคมเรา ที่จริงแล้วมีความรู้และผู้รู้มากมาย แต่ไม่มีใครได้ยินกัน จึงไม่เกิดการเรียนรู้ระหว่างกัน ผมเลยกลับมาสนใจทำงานเรื่อง “สุนทรียสนทนา” ซึ่งใส่ใจกระบวนการได้ยิน การฟัง การสร้างพื้นที่แห่งความไว้วางใจ การสื่อสารสัมพันธ์ สิ่งเหล่านี้นอกจากจะทำให้เราได้ยินกันมากขึ้นแล้ว เรายังเริ่มเข้าใจตนเอง เข้าใจวิธีการปฏิสัมพันธ์ของเรากับคนรอบข้างมากขึ้นและลึกซึ้งขึ้นอีกด้วย”

เปิดพื้นที่ในหัวใจ

โอม รัตนกาญจน์ อดีตวิศวกรหนุ่มวัย 30 ปีผู้ผันตัวเองมาเป็นกระบวนกรแบบสุนทรียสนทนา บอกให้เราฟังว่า สุนทรียสนทนาทำให้การพูดคุยของเขากับคนอื่นลึกซึ้งขึ้น เขาได้ฝึกฟังอย่างลึกซึ้งทั้งสิ่งที่อีกฝ่ายพูดและไม่ได้พูด เพื่อให้ได้ยินว่าอีกฝ่ายรู้สึก ต้องการ หรือให้คุณค่ากับสิ่งใด นอกจากนี้ สุนทรียสนทนายังช่วยสร้างพื้นที่ปลอดภัยให้เขาได้กล้าพูดความในใจ และกล้าเป็นตัวของตัวเอง เปรียบเสมือนโรงฝึกนักกีฬาที่ไม่มีการตัดสินแพ้ชนะ มีแต่เพียงการเรียนรู้

“เมื่อก่อนผมทำงานหนักและใช้ชีวิตรีบเร่งมาก ออกจากบ้านเช้ากลับถึงบ้านค่ำ ทุกวันแม่จะนั่งรอที่โต๊ะกินข้าว ถามว่าเรากินอะไรหรือยัง เหนื่อยไหม ผมก็จะรีบตัดบทแล้วก็แยกขึ้นห้องไป หรือหลายครั้งแม่ถามว่า ทำไมกลับดึกจัง ผมก็ตีความว่าเขากำลังบ่นและมาวุ่นวายกับชีวิตเรา ผมเลยตอบกลับไปทันทีว่า ผมโตแล้ว ดูแลตัวเองได้

“การได้มาฝึกแบบนี้ ผมจะเริ่มได้ยินว่าลึกๆ แล้ว แม่รู้สึกเป็นห่วงเรานะ สิ่งที่แม่ให้คุณค่าคือความปลอดภัยของเรา พอผมรับรู้อย่างนี้ได้ ท่าทีของผมต่อแม่ก็เปลี่ยนไป แล้วผมก็เริ่มตั้งคำถามกับตัวเองว่า ผมช่วยให้คนอื่นเขาคุยกันได้ตั้งเยอะ แล้วทำไมตัวผมเองจะคุยกับแม่แบบนี้บ้างไม่ได้ล่ะ

“วันหนึ่งกลับบ้านเราเลยบอกแม่ว่า ผมมีอะไรจะคุยด้วย แม่ก็ตกใจ นึกว่ามีเรื่องอะไรเกิดขึ้น แต่พอเรานั่งลงและถามแม่ว่า ผมแค่อยากรู้ว่าชีวิตแม่ช่วงนี้เป็นอย่างไรบ้าง แม่ก็นิ่งไป แล้วน้ำตาก็ไหลด้วยความตื้นตัน สิ่งนี้ทำให้เราเห็นเลยว่าตลอดมา เราไม่เคยมีพื้นที่ของการฟังที่รับรู้สุขทุกข์ของกันและกันอย่างไม่ตัดสินถูกผิด ช่วงเวลาแบบนี้เป็นช่วงเวลาที่สำคัญมาก มันทำให้ผมรู้สึกว่าชีวิตและการอยู่ร่วมของเรานั้นมีความอบอุ่นและมีความหมาย”

เปิดพื้นที่ในบ้าน

เช่นเดียวกับณัฐฬส เขาได้ลองเอา “สุนทรียสนทนา” ไปใช้ในบ้านด้วยเช่นกัน บ้านของเขาไม่ต่างกับครอบครัวอื่นๆ ที่หลังจากกินข้าวเสร็จ ทุกคนจะต่างแยกย้ายไปในมุมของตัวเอง ดูทีวี ใช้คอมพิวเตอร์ หรือโทรศัพท์ แต่ละคนต่างมีเวลาให้กันและกันน้อยเหลือเกิน

“ผมสังเกตเห็นว่าจริงๆ แล้วทุกคนเหนื่อย และเราอยากจะรับรู้ความเป็นไปของคนในบ้าน วันหนึ่งเลยชวนพ่อแม่คุยหลังกินข้าวว่าชีวิตของแต่ละคนเป็นอย่างไร แรกๆ เขาก็งงๆ นะ แต่สักพักก็พบว่าทุกคนอยากจะสัมพันธ์กันอยู่แล้ว บางครั้งพ่อก็เล่าเรื่องตอนเป็นเด็ก ความเหนื่อยยากที่เขาเคยเจอ เล่าไปบางช่วงก็มีน้ำตาคลอๆ ด้วย ส่วนแม่ที่เคยเป็นแต่คนฟัง เราก็กระตุ้นให้แกเล่ามากขึ้น ทำให้เราเห็นว่าโลกของแม่เป็นอย่างไร

“พอเราได้ทำแบบนี้ เราจะได้เห็นใจกัน ได้เห็นรายละเอียดของชีวิตของอีกฝ่าย ทำให้ความรักที่มีอยู่แล้ว มีความเข้าใจกันมากขึ้น ทุกวันนี้ในงานวันเกิด หลังจากเป่าเค้ก ผมก็จะชวนคนในบ้านคุย เรารู้สึกอย่างไรกับเจ้าของวันเกิด เราเห็นอะไรดีๆ ในตัวเขาบ้าง แค่นี้ก็ช่วยรดน้ำให้กันและกันมากแล้ว สุนทรียสนทนานั้นดูเป็นเรื่องที่เรียบง่าย แต่ดีมาก เวลาที่เราใช้กับคนที่เรารัก เพราะมันช่วยให้เราจะเห็นคุณค่าของกันและกันมากขึ้น”

“สำหรับผม ถ้าเราให้คุณค่าคนใกล้ตัวได้ มันก็เพียงพอแล้ว เพราะสิ่งนี้คือฐานสำคัญที่จะส่งให้เราทำอย่างอื่นต่อ เราอาจจะคิดฝันในเรื่องใหญ่ๆ ยากๆ และลงมือทำมัน แต่ถ้าเรากับคนที่บ้านเข้าใจกันและกันได้ มันก็จะเป็นฐานแห่งความมั่นใจและความสุขที่คอยสนับสนุนเราอยู่เบื้องหลัง” ณัฐฬสกล่าวทิ้งท้ายด้วยรอยยิ้ม

เสียงสะท้อนจากวันชุมชนปฏิบัติ

noreply@blogger.com (KwanPanDin) — Wed, 22 Jun 2011 06:30:00 +0000

โดย นานาจิตตัง

เราเชื่อว่าการหล่อเลี้ยง ประคับประคองโดย ‘ชุมชน’ ให้แต่ละคนได้เติบโตและเปลี่ยนผ่านไป ‘เป็น’ มนุษย์ที่เต็มเปี่ยมนั้นเป็นสิ่งที่มีพลังอย่างยิ่ง ขวัญแผ่นดินจึงริเริ่มโครงการ “วันชุมชนปฏิบัติ” หรือ “Community Practice Day” เมื่อต้นปี 2554... กระบวนกรอาสาและผู้เข้าร่วมประมาณครั้งละ 10 - 20 ท่านได้ร่วมกันแลกเปลี่ยน เรียนรู้ และสร้างพื้นที่แห่งการรับฟังและไว้วางใจร่วมกัน ต่อไปนี้คือตัวอย่างเสียงสะท้อนของนักชุมชนปฏิบัติที่ผ่านมา

20 มี.ค. 54 “ดุลยภาพในสัมพันธภาพ”

"เป็นอาทิตย์ที่น่าสนใจมากครับ ได้ Fine tune ตัวเองดีครับ เป็นการเปิดประสบการณ์ใหม่ให้กับตัวเอง เพื่อนๆก็มาจากหลากหลายสาขาอาชีพ, วัย และมุมมอง เป็นการผสมผสานกระแสพลัง-งานที่ลงตัวอุ่นๆ กำลังดีอย่างน่าประ-หลาดเพราะเกิด ขึ้นภายในไม่กี่ชม." -- คุณชัย, อาศรมอโศก

"ถึงจะเป็นช่วงเวลาสั้นๆ ที่ได้เข้าร่วมกิจกรรมในครั้งนี้ ก็ถือเป็นจุดเปลี่ยนทางความคิดได้ อย่างน้อยก็รับรู้ "คน" ที่ค้นไม่หมดซะที และคลายใจกับ (ปัญหา) ความคิดที่เก็บเอามาด้วย ซึ่งเกิดจากตัวเราเองเป็นที่ตั้ง (หลัก) และคนที่แวด ล้อมเรา (รอง) ก็อยากพยายามเข้าใจต่อไป ถ้ามีโอกาสจะไปอีกแน่นอนค่ะ" -- คุณสิ่ว, นักศึกษาสถาบันอาศรมศิลป์

9 เม.ย. 54 “การเดินทางของไอ้เบื๊อก”

“ขอบคุณพี่ส้ม คุณ Richard และน้องนา สำหรับวันนี้มากนะคะ วันนี้มอลลี่ได้รับโอกาส 4 เด้งเลยคะ ทั้งเข้าใจวิถีของคุณเบื้อกในตัวเองมากขึ้น เข้าใจวิถีของ Major arcana 14 ใบ และได้พบเพื่อน ร่วมคลาสที่แตกต่าง แต่ไม่แตกแยกมากมาย ได้เจอสังคมที่น่ารัก และเป็นสังคมใหม่ - ขวัญแผ่นดินด้วย ขอบคุณมากนะคะ” - คุณมอลลี่

14 พ.ค. 54 “สื่อสานใจ: สื่อสาร อย่างไร เมื่อฉันโกรธ”

“การเปิดพื้นที่สบายๆ ความตั้งใจและปรารถนาดีของผู้จัดที่สัมผัสได้ กิจกรรมง่ายๆ ที่ช่วยให้ได้วิธีสื่อสารกับความโกรธ (ไพ่) ประทับใจมาก และขอบคุณมากที่ช่วยสร้างสิ่งดีๆ ที่ช่วยเติมพลังชีวิตให้” - ไม่ระบุชื่อ

“ได้รู้จักตัวเองจากความโกรธ” - ไม่ระบุชื่อ

ส่วนตัวแล้ว ไม่อยากจะบอกเลยคะว่ารู้สึกอบอุ่นและยินดีแค่ไหน ที่เห็นผู้คนจากหลากหลายที่มา เดินเข้ามารวมกัน มาร่วมวงสนทนา ตั้งอกตั้งใจพูดคุยและรับฟังกัน ได้พบมิตรภาพ รอยยิ้ม เสียงหัวเราะ และรอยน้ำตา ดังเสียงสะท้อนที่ผู้เข้าร่วมกิจกรรมมอบให้เราข้างต้นนี้

สำหรับผู้จัดเองแล้ว บอกได้เลยว่าทุกสิ่งดีๆ ที่เกิดขึ้นในพื้นที่แห่งนี้ มาจากทุกๆ คนที่เดินเข้ามา ฉันอยากขอบคุณพวกเขาเช่นกัน เพราะฉันก็ได้รับพลังและกำลังใจจากผู้คน และเรื่องราวที่ได้พบเจอเช่นกัน... หวังว่าพวกเราจะยังคงเป็นเพื่อนร่วมทางในการเดินทางกันอีกนานๆ นะคะ

--
วันชุมชนปฏิบัติครั้งต่อไป (ครั้งที่ 5 แล้ว!) พี่อุ๊ กฤตยา ศรีสรรพกิจ อาสานำกระบวนการเคลื่อนไหวให้กายไปพร้อมกับใจ (ได้รับแรงบันดาลใจจากปัญจลีลา หรือ Five Rhythms) วันที่ 23 ก.ค. 54 >> รายละเอียด ติดตามใน Facebook นะคะ

ทะลายกรอบแห่งชนชั้น

noreply@blogger.com (Nanachidtang) — Tue, 24 May 2011 04:22:00 +0000

โดย ณัฐฬส วังวิญญู
หนังสือพิมพ์มติชน ฉบับประจำวันที่ 30 เมษายน 2554

ในองค์กรหรือสังคม เมื่อได้ยินคำกล่าวที่ว่า “เราควรจะคุยกันดีๆ ค่อยพูดค่อยจากัน ใช้เหตุใช้ผล อย่าใช้อารมณ์” หรือ “ผมอยากให้ทุกคนรักกันและยอมรับกันและกันนะครับ” ผมจะตั้งข้อสังเกตก่อนเลยว่ามุมมองนี้มาจากสถานภาพหรือชนชั้นไหนของสังคมนั้นๆ มีอำนาจเชิงเกื้อกูลหรือกดข่ม เพราะบางครั้งคำกล่าวนี้มาจากผู้ที่อยู่ในสถานะที่เหนือกว่า หรือได้เปรียบกว่า ที่มักปรารถนาความสงบ สันติภาพ ความปรองดองหรือความสุขโดยปราศจากการรับรู้ถึงความทุกข์ร้อน หรือบาดเจ็บของผู้ที่อยู่ในสถานะที่ด้อยกว่าในสังคม และความรุนแรงมักเป็นผลมาจากการไม่ได้รับความใส่ใจรับรู้และการถูกละเลยนี้เอง อนิจจา…คนที่รักสันติภาพมีส่วนส่งเสริมให้เกิดความรุนแรงอย่างรู้เท่าไม่ถึงการณ์

ปัจจัยที่ส่งผลต่อมุมมองและความรู้สึกนึกคิดและบ่อยครั้งก่อให้เกิดอุปสรรคของการสื่อสารในองค์กรหรือสังคมนั้น มักเกี่ยวข้องกับสิ่งต่อไปนี้ วุฒิภาวะทางอารมณ์ที่ต่างกัน ทักษะในการสื่อสารไม่มากพอ ความแตกต่างของบุคลิกภาพ การไม่มีเวลาหรือขาดโอกาสในการสื่อสาร และที่สำคัญยิ่งคือความแตกต่างของสถานภาพในสังคม (Rank)

ในหนังสือ นั่งในไฟเพลิง (Sitting in the Fire)
ของ อาร์โนลด์ มินเดล ผู้ก่อตั้งจิตวิทยาเชิงกระบวนการ ให้คำจำกัดความว่า “ชนชั้น” คือผลรวมของอภิสิทธิ์หรือความได้เปรียบของบุคคลคนหนึ่ง ซึ่งเป็นกระบวนการที่อาจรู้ตัวและไม่รู้ตัว อาจตั้งใจและไม่ได้ตั้งใจ มันเป็นอำนาจที่ได้มาจากวัฒนธรรมของสังคมหรือชุมชนหยิบยื่นให้ ไม่ว่าเราจะได้สถานภาพเหล่านี้มาด้วยหนทางใดก็ตาม มันส่งผลต่อพฤติกรรมการสื่อสารของเราไม่มากก็น้อย

ความเหนือกว่า (Rank) ไม่ได้ดำรงอยู่อย่างตายตัว หากแปรผันตามระบบคุณค่าของสังคม ประสบการณ์ส่วนตัว และการให้ความหมายหรือยอมรับของแต่ละบุคคลด้วย ซึ่งอาจมาจากหลายองค์ประกอบ ได้แก่

๑) ความได้เปรียบทางสังคม (Social Rank) ซึ่งเกี่ยวข้องกับสีผิว ในบ้านเราการมีผิวพรรณขาวผ่องได้รับคุณค่ามากกว่าผิวคล้ำ เพศสภาพ ผู้ชายได้รับการยอมรับให้เป็นผู้นำมากกว่า (แม้ว่าสังคมกำลัง เปลี่ยนแปลงในเรื่องนี้ก็ตาม) ระดับการศึกษา สุขภาพ อายุ (สังคมเอเชียให้คุณค่าเรื่องอาวุโสมาก) สถานะทางเศรษฐกิจ ผู้มีความมั่นคงทางเศรษฐกิจมากกว่ามักมีมุมมองต่างจากผู้มีความมั่นคงน้อยกว่า ศาสนา ตำแหน่งในองค์กร (เป็นปัจจัยหลักและส่งผลต่อการสื่อสารในองค์กรมากที่สุด)

๒) ความได้เปรียบทางจิตวิญญาณ (Spiritual Rank) องค์ประกอบนี้ไม่ได้มาจากสังคมหรือวัฒนธรรม แต่มาจากความมั่นคงภายในด้วยการเข้าถึงธรรมชาติและความศักดิ์สิทธิ์ของชีวิต แม้โลกภายนอกจะปั่นป่วนโกลาหลเพียงใด เช่น บางคนแม้มีวุฒิการศึกษาไม่สูง และมีฐานะไม่ร่ำรวย แต่เข้าถึงธรรมะ ก็อาจรู้สึกมั่นใจภายในลึกๆ ได้

๓) ความได้เปรียบทางจิตวิทยา (Psychological Rank) เป็นความมั่นใจและความรู้สึกถึงการได้รับความเอาใจใส่ อาจมาจากการผ่านชีวิต ผ่านทุกข์มามากพอจนมีจิตเมตตากรุณา และความมั่นคงภายใน

๔) ความได้เปรียบตามบริบท (Contextual Rank) คนๆ หนึ่งอาจมีความได้เปรียบบางอย่าง แต่ก็เสียเปรียบในบางอย่างพร้อมๆ กันได้ เช่น หมออาจมีสถานภาพสูงในโรงพยาบาล แต่อาจใช้อะไรไม่ได้มากเมื่อกลับมาในครอบครัวตัวเอง เพราะมีสถานภาพเป็นน้องที่อ่อนอาวุโสกว่าก็ได้ หรือนักท่องเที่ยวฝรั่งที่เป็นชาวตะวันตกอาจได้รับการยอมรับในสังคมมากกว่าชาวไทยกันเอง แต่ก็เสียเปรียบทางภาษาในวงสนทนาที่ใช้ภาษาไทย

ความเหนือกว่าไม่ว่าจะทางใดก็ตามจะสื่อสารออกมาในลักษณะที่เป็นสัญญาณซ้อน (Double signals) ที่สอดแทรกอยู่ในสัญญาณหลักที่อาจส่งผลกดข่มผู้อื่นอย่างไม่ได้ตั้งใจ สัญญาณของความเหนือกว่า ได้แก่ คนที่มีความเหนือกว่ามักเป็นฝ่ายกำหนดกฎเกณฑ์ต่างๆ ในความสัมพันธ์ เช่น เป็นฝ่ายกำหนดเวลา สถานที่และระยะเวลาในการสื่อสาร เป็นฝ่ายกำหนดรูปแบบหรือภาษาและอารมณ์ในการสื่อสาร เช่น ไม่ต้องพูดสุภาพ สบายๆ เป็นกันเอง ในขณะที่ผู้น้อยไม่สามารถรู้สึกถึงอิสรภาพนี้ได้ หรือไม่ผู้ที่สูงศักดิ์กว่าก็มีแนวโน้มที่จะทำให้การสื่อสารราบเรียบไร้ปัญหาตามต้องการ โดยคาดหวังให้ผู้น้อยสื่อสารอย่างไม่ใช้อารมณ์ หากต้องมีเหตุมีผล เหมือนเวลาเกิดปัญหาขึ้นในความสัมพันธ์ ผู้ได้เปรียบกว่ามักคิดว่าพวกด้อยโอกาสกว่ามักเป็นพวกที่ “มีปัญหา” ซึ่งตนเองไม่ค่อยเข้าใจ และคิดว่า “คนพวกนี้คงบ้าไปแล้ว” เป็นพวก “ก้าวร้าว หัวรุนแรง ต่อต้าน” เวลาสื่อสาร น้ำเสียงของคนที่สถานะเหนือว่าจะออกไปในทางไม่แสดงถึงเยื่อใยหรือความใส่ใจอย่างพื้นๆ และข่มๆ นิดๆ และอาจรู้สึกถึงความเหนือกว่า มั่นใจและทะนงในตัวเองมากกว่า

อย่างไรก็ตามคนที่มีสถานะสูงกว่าก็ถูกกระทำได้เช่นกัน เช่น เจ้านายหรือผู้บริหารบางคนต้องกินข้าวกลางวันคนเดียวจนรู้สึกโดดเดี่ยวและต้องการเพื่อนคุย เป็นต้น

ส่วนอาการกิริยาหรือสัญญาณของคนที่รู้สึกด้อยกว่า ได้แก่การไม่กล้าปฏิเสธเพราะเกรงว่าจะโดนตำหนิ บอกรับคำหรือตกลงทั้งๆ ที่ไม่ได้อยากจะทำ อาจพูดรับปากว่า “ครับ” หรือ “ค่ะ” แต่สายตามองไปทางอื่น มองต่ำ ร่างกายเกร็ง ไม่ผ่อนคลาย วิตกกังวลเป็นประจำและอาจคิดว่าตัวเองมีปัญหา มักเอาเรื่องราวต่างๆ มาคิดมากเอง รู้สึกถึงความไม่มั่นคงหรือความด้อยกว่า และมีแนวโน้มจะมีอารมณ์ลบ โกรธหรือรู้สึกว่าไม่ได้รับความเข้าใจ

ประเด็นสำคัญของเรื่องนี้คือ การพยายามรับรู้เท่าทันสถานภาพที่มากับความได้เปรียบของตัวเอง ที่มักทำให้เรา “มืดบอด” ต่อความเป็นไปของผู้ที่ด้อยชั้นกว่า คนที่มีสถานะเหนือว่ามักไม่รับรู้ความทุกข์ยาก หรือความรู้สึกนึกคิดของคนที่มีสถานภาพด้อยกว่า ผู้นำส่วนใหญ่อยู่ในสถานภาพที่เหนือว่า ดังนั้นควรระลึกไว้เสมอว่า “เรายังเข้าใจความรู้สึกนึกคิดของพวกเขาไม่มากพอ” และควรจะทอดสะพานความสัมพันธ์และสร้างโอกาสในการสื่อสารให้เกิดขึ้นในลักษณะที่ผู้น้อยกว่าจะรู้สึกปลอดภัยหรือปลอดโปร่งโล่งใจด้วย เพราะอย่าลืมว่าผู้ที่ีมีสถานภาพสูงกว่ามักเป็นฝ่ายกำหนดสิ่งเหล่านี้เสมอ จนกลายเป็นอุปสรรคของการสื่อสาร

สังคมไทยไม่ชอบและบ่อยครั้งก็ปฏิเสธความขัดแย้ง พยายามกลบเกลื่อนความแตกต่างและความขัดแย้งด้วยความปรารถนาดี ด้วยความที่เราให้คุณค่าแก่ความสามัคคีปรองดอง แต่นั่นไม่ได้หมายความว่าเราได้ทำความเข้าใจหรือยอมรับความแตกต่างเหล่านี้ได้อย่างแท้จริง ซึ่งก็หมายความว่า การแก้ไขที่แท้จริงย่อมเกิดขึ้นไม่ได้ จนการปรองดองก็จะกลายเป็นเพียงภาพลักษณ์ที่อาจดูดี แต่วางอยู่บนรากฐานง่อนแง่นและเปราะบางอย่างยิ่ง

ดังนั้น ผู้นำจึงจำต้องพัฒนาทักษะในการทำความเข้าใจกับความขัดแย้งทั้งภายในและภายนอกตัวเอง มิเช่นนั้น ความรุนแรงทางอารมณ์จะนำไปสู่ความรุนแรงทางกายภาพในที่สุด สังคมหรือองค์กรไหนที่ผู้มีสถานะเหนือกว่า หรือได้เปรียบมากกว่า ใช้ความได้เปรียบนี้ให้เกิดประโยชน์ในทางที่เกื้อกูล และรับรู้สภาพร่วมทุกข์ และหาทางออกร่วมกับผู้ที่ด้อยโอกาสกว่า สังคมหรือองค์กรนั้นย่อมเข้าถึงความเข้าใจหรือจิตร่วมที่นำมาซึ่งความร่วมไม้ร่วมมือและสันติภาพอย่างเป็นธรรมชาติ

ครั้งหนึ่งที่สบลาน : นิเวศภาวนากับ TOT

noreply@blogger.com (KwanPanDin) — Mon, 04 Apr 2011 09:29:00 +0000

วันที่ 12 - 18 ธ.ค. 52 อ.ณัฐฬส วังวิญญู ทีมงานขวัญแผ่นดิน ร่วมกับ อ.สรยุทธ รัตนพจนารถ และหมู่บ้านสบลาน ได้พาผู้เข้าร่วมหลักสูตร TOT (การอบรมเชิงปฏิบัติการเพื่อพัฒนากระบวนกรจิตตปัญญาศึกษา) ไป เรียนรู้ปัญญาญาณจากธรรมชาติ ณ บ้านสบลาน จ.เชียงราย ผ่าน "นิเวศภาวนา"

ผีเสื้อเดือนมีนา : ทักษะเพื่อการเปลี่ยนแปลง

noreply@blogger.com (Nanachidtang) — Wed, 23 Mar 2011 17:05:00 +0000

(ฉบับเดือน มี.ค. 54 Vol. 1/2011)

“ทักษะเพื่อการเปลี่ยนแปลง”
โดย ณัฐฬส วังวิญญู

ในช่วง ๒๐ กว่าปีที่ผ่านมา ปีเตอร์ เซ็งกี้ ผู้อำนวยการศูนย์พัฒนาองค์กรแห่งการเรียนรู้ ที่สถาบันเอ็มไอที ผู้ได้ชื่อว่าเป็นผู้จุดประกายแนวคิดเรื่ององค์กรแห่งการเรียนรู้จนแพร่หลายไปทั่วโลก ผ่านหนังสือของเขาชื่อ The Fifth Discipline โดยนำเสนอแนวคิดในการเสริมสร้างศักยภาพการเรียนรู้ ร่วมกันภายในองค์กรให้กลับมามีชีวิตและเชื่อมสัมพันธ์กันอีกครั้ง ซึ่งจะช่วยให้องค์กรสามารถเจริญก้าวหน้า พัฒนาและเติบโตต่อไปในสภาพเศรษฐกิจโลกที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วไปได้

---------------------------

:: Upcoming : กิจกรรมที่กำลังจะมาถึง ::

1. วันชุมชนปฏิบัติครั้งที่ 3 : การเดินทางของไอ้เบื๊อก

วันเสาร์ที่ 9 เมษายน 54 (9.30 - 16.00 น.)

ณ SmoodToo พญาไทพลาซ่า (Bts พญาไท);

อาสานำกระบวนการโดย : สมพร ครูกส์ (น้าส้ม)

“ฝึกฝนญาณทัศนะ (Intuition) ของตน เพื่อเปิดสนามพลังของการเข้าใจตัวเอง เข้าใจ สถานการณ์ และการเผชิญหน้าอย่างอ่อนน้อม ทว่าเข้มแข็งแบบไอ้เบื๊อก (The Fool’s energy)”

คลิกที่รูปเพื่อดู รายละเอียดเพิ่มเติม หรือ ลงทะเบียนที่นี่

2. วันชุมชนปฏิบัติครั้งที่ 4 : สื่อสานใจ - สื่อสารอย่างไร เมื่อฉันโกรธ

วันเสาร์ที่ 14 พฤษภาคม 54 (9.30 - 16.00 น.)
ณ สื่ออินดัสเทรียล สาธุประดิษฐ์ 44 ยานนาวา;
อาสานำกระบวนการโดย : ปิยพงศ์ ดาวรุ่ง (เก่ง)

“ขอเชิญเพื่อนๆที่เคยอบรมการสื่อสารอย่างกรุณา (NVC) มาร่วมฝึกฝนในหัวข้อ “ความโกรธ” และแลกเปลี่ยนประสบการณ์กันนะครับ”

คลิกที่รูปเพื่อดู รายละเอียดเพิ่มเติม หรือ ลงทะเบียนที่นี่

3. คืนเหย้าเล่าเรื่อง [อบรม]

สำรวจศิลปะแห่งกระบวนการเรียนรู้ด้านในและการเปลี่ยนแปลงร่วม

โดย วิศิษฐ์ วังวิญญู และณัฐฬส วังวิญญู

วันที่ 1 - 5 มิ.ย. 54

จ.เชียงราย

สอบถาม/ลงทะเบียน : คุณสิรินันท์ 08-1829-9009 , kaisiri_146(at)hotmail(dot)com

คลิกที่รูปเพื่อดู รายละเอียดเพิ่มเติม ที่นี่

ทักษะเพื่อการเปลี่ยนแปลง

noreply@blogger.com (Nanachidtang) — Wed, 23 Mar 2011 16:46:00 +0000

โดย ณัฐฬส วังวิญญู

หนังสือพิมพ์มติชน ฉบับประจำวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2554

ในช่วง ๒๐ กว่าปีที่ผ่านมา ปีเตอร์ เซ็งกี้ ผู้อำนวยการศูนย์พัฒนาองค์กรแห่งการเรียนรู้ ที่สถาบันเอ็มไอที ผู้ได้ชื่อว่าเป็นผู้จุดประกายแนวคิดเรื่ององค์กรแห่งการเรียนรู้จนแพร่หลายไปทั่วโลก ผ่านหนังสือของเขาชื่อ The Fifth Discipline โดยนำเสนอแนวคิดในการเสริมสร้างศักยภาพการเรียนรู้ ร่วมกันภายในองค์กรให้กลับมามีชีวิตและเชื่อมสัมพันธ์กันอีกครั้ง ซึ่งจะช่วยให้องค์กรสามารถเจริญก้าวหน้า พัฒนาและเติบโตต่อไปในสภาพเศรษฐกิจโลกที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วไปได้

มุมมองของเซ็งกี้ท้าทายแนวคิดการบริหารจัดการแบบเดิมที่มององค์กรเป็นเครื่องจักรกลไก ที่เน้นการทำงานแยกส่วน และมองบุคลากรเป็นเพียง “ชิ้นส่วน” หนึ่งขององค์กร หรือเป็นเพียง ทรัพยากรที่ปรับเปลี่ยนทดแทนได้ คำสั่งและการควบคุมด้วยระบบที่ชัดเจนจะนำมาซึ่งผลลัพธ์ที่ดี ในขณะที่เซ็งกี้เน้นความสำคัญที่การพัฒนาการเรียนรู้ใน ๕ องค์ประกอบ ได้แก่ ความสามารถเป็นนายเหนือตัวเอง (Personal Mastery) การสร้างแบบจำลองความจริง (Mental Model) การเรียนรู้อย่างเป็นทีม (Team Learning) การสร้างวิสัยทัศน์ร่วม (Shared Vision) และวิธีคิดเชิงระบบ (System Thinking) ทั้งนี้จุดเริ่มต้นที่สำคัญ คือการเปิดใจเรียนรู้ของคนในองค์กร เพราะหากผู้คนไม่ยอมเรียนรู้หรือปรับตัว องค์กรก็ไม่สามารถเรียนรู้และปรับตัวหรือพัฒนาต่อได้

จากประสบการณ์การทำงานกับองค์กรต่างๆ ในช่วงระยะเวลา ๑๐ ปีที่ผ่านมา ผู้เขียนตั้งข้อสังเกตว่า อาการของภาวะตีบตันของการเรียนรู้ในองค์กร ได้แก่ ความเชื่อที่ว่า “ไม่มีอะไรเปลี่ยนได้” หรือ “ทำไปก็เท่านั้น แล้วทุกอย่างก็จะกลับไปเหมือนเดิม” เป็นภาวะสิ้นหวัง เบื่อเซ็ง สิ้นแรงบันดาลใจ อาการเหล่านี้อาจมีเหตุปัจจัยหลายประการ ได้แก่ ความสัมพันธ์ในองค์กรเป็นความสัมพันธ์เชิงอำนาจแนวดิ่ง ซึ่งมีแนวโน้มที่จะกดทับไม่รับรู้หน่วยย่อยที่เล็กกว่า ไม่ส่งเสริมหรือหล่อเลี้ยงการเจริญเติบโตองค์กร ผู้คนมีความรู้สึกว่าระบบบริหารบุคลากรมีความไม่เป็นธรรมหรือไม่โปร่งใส การสื่อสารภายในองค์กรที่ติดขัด ไม่มีประสิทธิภาพ เกิดความแบ่งแยกและกลุ่มก้อนที่ไม่สื่อสารกัน ภาระงานมากจนทำให้บุคลากรไม่สามารถรักษาสมดุลของชีวิตส่วนตัวและความสัมพันธ์ในองค์กรได้ ที่สำคัญคือการขาดความสม่ำเสมอในโอกาสการเรียนรู้จากกันและกัน

จะเห็นว่าในบรรดาเหตุปัจจัยเหล่านี้ บางเรื่องพอจะปรับเปลี่ยนได้ไม่ยากนัก เพราะมีรูปธรรมจับต้องได้ เช่น การปรับเปลี่ยนเชิงนโยบายและระบบการทำงาน แต่การปรับเปลี่ยนทัศนคติความเชื่อ พฤติกรรมและการสื่อสารของคนในองค์กรเป็นเรื่องไม่ง่ายนัก จำต้องอาศัยเวลาและความพยายามอย่างยิ่งยวด ในหนังสือ Immunity to Change โดย ดร.โรเบิร์ต คีแกน และ ลิซา ลาสโคว ลาเฮย์ ที่ได้ศึกษาพฤติกรรมการเรียนรู้ และการเปลี่ยนแปลง ของมนุษย์และองค์กรในช่วงศตวรรษที่ผ่านมา ได้ตั้งข้อสังเกตว่า ในแต่ละปี ท่ามกลางโอกาสและ ความท้าทายต่างๆ องค์กรในทุกภาคทุกหน่วยต่างลงทุนด้วยเงินจำนวนมหาศาล ไม่น้อยกว่าพันล้านดอลลาร์และให้เวลากับการพยายามปรับปรุงพัฒนาทักษะและความสามารถของคนในองค์กร ด้วยหลักสูตรพัฒนาศักยภาพของบุคลากรด้านต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นความเป็นผู้นำ และประสิทธิภาพการทำงาน การโค้ชผู้บริหาร และอื่นๆ อีกมากมาย ที่สะท้อนถึงความ คาดหวังให้เกิดการเปลี่ยนแปลงและผลลัพธที่จะดีขึ้น เพราะไม่เช่นนั้นคงไม่ลงทุนลงเวลา มากมายขนาดนี้…แต่ถ้าเราได้มีโอกาสไปกินข้าว หรือสนทนากับผู้บริหารระดับสูงเหล่านี้อย่างเป็นกันเอง เราจะได้ยินอย่างตรงไปตรงมาว่า “ก็คงต้องยอมรับว่า ถึงที่สุดแล้วคนเรามันเปลี่ยนไม่ได้หรอก แอลยังไงก็ยังคงเป็นแอลวันยังค่ำแหละ คนเราพออายุสัก ๓๐ หรือ ๓๕ ปี เขาก็จะเป็นอย่างที่เขาเป็นมานั่นแหละ อย่างมากก็อาจปรับตัวได้บ้าง ตามสภาพแวดล้อม จริงๆ แล้วผมคิดว่าเราควรจะใช้ประโยชน์จากจุดแข็งของคนพวกนี้ให้มากที่สุด แล้วลงทุนจ้างคนมา อุดจุดอ่อน แทนที่จะลงทุนให้พวกเขาต้องมาเปลี่ยนแปลงตัวเองในสิ่งที่พวกเขาจะไม่เปลี่ยน”

คีแกนเสนอทางออกที่พอจะให้ความหวังในเรื่องนี้อย่างเป็นระบบว่า หากเราสามารถเข้าใจ เบื้องหลังแรงต้านการเปลี่ยนแปลงของบุคคลที่เปรียบเสมือนภูมิต้านทานโรคของร่างกายคนเรา ที่เรียกว่า ภูมิต้านทานทางจิตวิทยา หรือที่เราเรียกง่ายๆ ว่า ลักษณะนิสัยหรือความเป็นตัวตนแล้ว เราก็จะพบหนทางสู่การเปลี่ยนแปลงได้อย่างเป็นรูปธรรมยิ่งขึ้น แนวคิดก็คือ ลักษณะนิสัย ที่แต่ละคนเป็นนั้นพัฒนาขึ้นมาตั้งแต่วัยเด็กเพื่อปกป้องจิตใจจากภัยอันตรายต่างๆ ที่อาจเกิดขึ้นได้ และเป็นกลไกที่ช่วยให้มีความก้าวหน้าและพัฒนาได้

เช่น คุณศักดา (นามแฝง) เป็นผู้นำองค์กรธุรกิจแห่งหนึ่งที่มุ่งมั่นเอาการเอางาน เด็ดขาด และจริงจังกับการทำงานให้บรรลุเป้าหมาย เขาผลักดันให้ตัวเองและองค์กรเกิดความเจริญก้าวหน้า ในช่วงหลายสิบปีที่ผ่านมา ลักษณะเด่นของศักดา คือความมุ่งมั่น เด็ดขาด แต่แล้ววันหนึ่งเขาก็ได้รับการประเมินว่า เป็นผู้นำที่งานสำเร็จ แต่ทีมงานมีความขัดแย้งแตกแยก ขาดแรงบันดาลใจในการทำงานเป็นทีม ในฐานะผู้นำ เขาจำต้องรับผิดชอบปัญหาความสัมพันธ์ ในองค์กรกับเพื่อนร่วมทีม หรือปัญหาการประสานงานกับหน่วยงานอื่นๆ

โดยนิสัยส่วนตัวแล้ว เขาจะเป็นคนรักพวกพ้องและจริงใจกับทุกคน สนุกสนานเฮฮา ไปไหนไปกัน แต่สำหรับเรื่องงาน เขาไม่ยอมอ่อนข้อให้ใครง่ายๆ การที่ศักดาถูกคาดหวังจาก องค์กรให้เปลี่ยนวิธีการสื่อสารและทำงานกับผู้คน เป็นสิ่งที่เขาอึดอัด และท้อใจ เขาต้องเข้าหลักสูตรอบรมเพื่อการเปลี่ยนแปลงต่างๆ ครั้งแล้วครั้งเล่า เพื่อฝึกที่จะเป็นคนที่ ประนีประนอมและถ้อยทีถ้อยอาศัย ต้องฝึกทั้งการสื่อสารด้วยคำพูดและการแสดงออก ซึ่งเป็นเรื่องที่ไม่ง่ายนัก มีบุคลิกลักษณะบางอย่างในตัวเขาที่ “ใช้ได้ผล” มาตลอด ไม่ว่าเขาจะตั้งใจ และพยายามเพียงใด ศักดาก็ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงตัวเองได้อย่างที่องค์กรต้องการ

ในเชิงจิตวิทยา ความเป็นตัวตนหรือลักษณะนิสัยที่ก่อรูปมาเป็นลักษณะเด่นของชีวิตแต่ละคน คือศักยภาพหรือกลยุทธ์ที่แต่ละคนใช้ (หรือถูกใช้) ในการอยู่รอดและการปรับตัวเข้ากับสังคม ซึ่งเป็นภูมิคุ้มกันที่ช่วยให้เรารู้สึกปลอดภัยจากภาวะเปราะบางและความเจ็บปวด ไม่เพียงเท่านั้นยังช่วยให้เราก้าวหน้าพัฒนามาถึงจุดหนึ่งที่น่าพึงพอใจ ดังนั้น เราไม่สามารถละทิ้งด้านหลักนี้ไปจากชีวิตได้ แต่สามารถพัฒนาความตระหนักรู้ (Awareness) และ การยอมรับในระบบภูมิคุ้มกันแบบอัตโนมัติภายในตัวเรานี้อย่างชื่นชมยินดี ในขณะเดียวกัน ก็ตระหนักรู้ถึงมีศักยภาพด้านอื่นๆ ที่เรามีอิสระที่จะดึงออกมาใช้ได้ให้เหมาะสมกับสถานการณ์ ในกรณีของศักดา เขาไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนสิ่งที่เขาเป็น เพียงแค่ตระหนักรู้ว่าลักษณะนิสัยหลักที่เขาเป็น เป็นจุดแข็งที่สำคัญ และมีค่าสำหรับชีวิตเขา สิ่งนี้คือความมุ่งมั่นแน่วแน่ แต่ในขณะเดียวกันเขาก็สามารถตระหนักรู้ถึงศักยภาพอีกด้านอื่นที่อาจยังเป็นรองอยู่ในตัวเขาด้วย เช่น ความยืดหยุ่นและการสื่อสารที่ใส่ใจความสัมพันธ์ ที่เขาสามารถปรับใช้ในการทำงานเพื่อบรรลุเป้าหมายงานได้ โดยความสมดุลภายในตัวเองจะก่อเกิดผลดีรอบด้านตามมา

ทั้งนี้ ความตระหนักรู้และความสามารถในการปรับเปลี่ยนเชิงพฤติกรรมของผู้นำที่ จะส่งผลสืบเนื่องกับภาวะภายในขององค์กรนั้น จะมีความยั่งยืนและมีประสิทธิภาพหรือไม่ ขึ้นอยู่กับ ความตั้งใจและแรงบันดาลใจในการปรับเปลี่ยนของผู้นำ และที่สำคัญไปกว่านั้น คือ การฝึกฝนทักษะด้านในของผู้นำ (Inner Skills) อย่างต่อเนื่องและสม่ำเสมอ โดยมีกลุ่มเรียนรู้และสนับสนุน (Dialogue Group) ที่จะช่วยให้ความตระหนักรู้ภายในและ การปรับเปลี่ยนภายนอกเป็นไปได้อย่างเปี่ยมประสิทธิภาพ

http://jitwiwat.blogspot.com/2011/02/blog-post_25.html

เพื่อนดีย่อมทำให้ชีวิตไม่โดดเดี่ยวจนเกินไป

noreply@blogger.com (Nanachidtang) — Wed, 02 Feb 2011 16:21:00 +0000

สวัสดีครับ เพื่อนๆ ผู้ร่วมเรียนรู้ทุกคน

ไม่นานมานี้ ผมได้ค้นพบว่า มนุษย์มักขี้ลืมและมักหลงกลับไปสู่ตัวตนและพฤติกรรมเดิมๆอย่างเหนือการควบคุม แม้จะตั้งสติได้ ก็เพียงประเดี๋ยวประด๋าว ไม่ทันการณ์ แต่หากมีโอกาสระลึกรู้อยู่บ่อยๆว่า

"ธรรมชาติที่แท้ของเรา" คืออะไร จะช่วยทำให้เรามีทางเลือกมากขึ้นที่จะเป็นหรือไม่เป็นอะไร โดยพร้อมที่จะรับผิดชอบผลอันเกิดจากสิ่งที่เราเลือก

การมีเพื่อนดีย่อมนำสิ่งดีๆให้กับชีวิต นี่เป็นอีกพื้นที่หนึ่งที่เราจะได้พบปะรู้จักและเรียนรู้จากกันและกัน ความเป็นเพื่อนที่ดี หรือกัลยาณิตรจะช่วยให้เราได้เห็นและเข้าใจตัวเองมากขึ้น อาจารย์เดวิด ไวน์สตอกบอกว่าการมีเพื่อนฝึกจะช่วยให้ เราก้าวหน้าอย่างรวดเร็ว และที่สำคัญมันสนุกที่ได้มีเพื่อนร่วมฝึก ร่วมสุข ร่วมทุกข์และร่วมเรียนรู้ ทำให้ชีวิตไม่โดดเดี่ยวลำพังจนเกินไปนัก

ทักษะชีวิตต่างๆ เช่น การฝึกกายจิต การฝึกจิต การฝึกการสื่อสาร การดูแลสัมพันธภาพในชีวิต ที่เราต่างรำ่เรียนร่วมกันมา เป็นทักษะที่อาศัยการทำซำ้และสม่ำเสมอ เอาจริงเอาจัง ไม่ย่อท้อ จึงจะเกิดความชำนาญและผลลัพธ์ที่ต้องการ

ผมและทีมงานขวัญแผ่นดินจึงเห็นว่า ในปีกระต่ายนี้ พวกเราอยากจะจัดให้เป็นปีแห่งการอยู่ร่วมกันอย่างมีความหมาย และการฝึกหัดขัดเกลา ด้วยโครงการ "วันชุมชนปฏิบัติ Community Practice Day" ซึ่งจะเป็นการพบปะแลกเปลี่ยน On Land ระหว่างพวกเรา ประมาณเดือนละ 1 ครั้ง โดยครั้งแรก วันเสาร์ที่ 19 ก.พ. 54 นี้จะเป็นพื้นที่สำหรับผู้ที่เคยเรียนการสื่อสารอย่างสันติ/กรุณา (NVC, Nonviolent communication) มาแล้ว ก็อยากจะเชิญชวน พี่ๆ เพื่อนๆ น้องๆ มาร่วมกันแบ่งปันประสบการณ์การนำ NVC ไปใช้ และมาฝึกฝนด้วยกันในวันนั้นนะครับ

สามารถดูรายละเอียดกิจกรรมตามลิงก์นี้ หรือ กิจกรรมบน FB ได้นะครับ

ฝึกหัด ขัดเกลา

จนเข้าอก เข้าใจ

เป็นนิสัยใหม่ ชีวิตใหม่

ในนามเดิม,

ณัฐฬส วังวิญญู

พันธะพึ่งพิง (Bonding Pattern)

noreply@blogger.com (Nanachidtang) — Fri, 14 Jan 2011 16:41:00 +0000

พันธะพึ่งพิง (Bonding Pattern) : มุมมองของสนทนากับเสียงภายในกับการพัฒนาองค์กร

บทเรียนของสนทนากับเสียงภายใน หรือ Voice Dialogue Work VDW ที่เจมี่มอบให้โดยเฉพาะในระดับหนึ่งบี คือเรื่อง Bonding Pattern ซึ่งหมายถึงแบบแผนความสัมพันธ์ที่เรามีต่อใครก็ตาม แต่เป็นไปหรืออ้างอิงอยู่สัมพันธภาพที่ พ่อแม่ลูกมักจะมีต่อกัน

ในแบบแผนดังกล่าว อยู่บนพื้นฐานของจิตวิทยาตัวตน (Psychology of Selves)ที่ว่า บุคลิกภาพของเราตัวตนของเราแต่ละคน ประกอบด้วยบุคลิกย่อย ๆ ตัวตนต่าง ๆ ที่ก่อกำเนิดเสียงด้านต่าง ๆ และแต่ละบุคลิกย่อย หรือตัวตนและเสียงของเขานั้น ต่างมีมุมมอง จุดยืน ความรู้สึกนึกคิดที่เป็นตัวของเขาเอง เพื่อตอบสนองความต้องการของเขาเหล่านั้น ซึ่งก็หมายถึง ความต้องการของตัวเรานั้นแหละในหลาย ๆ ด้าน หลายทางที่เราอาจจะคาดไม่ถึง หรีอละเลยด้วยลืมเลือนไปแล้ว

แบบแผนของบุคลิกย่อย หรือตัวตนที่เราแต่ละคนมีติดตัวกันมาแต่เกิดขึ้น ตัวตนที่เป็นลูก และตัวตนที่เรารู้จักคู้นเคยคือ พ่อแม่ของเรา แม้นเราจะเป็นเด็กกำพร้าอย่างไร แบบแผนบุคลิกของตัวตนพ่อแม่ลูกเหล่านี้ก็ยังดำรงอยู่อย่างเป็นสากลอยู่ในบุคลิกทางจิตของเราอยู่ดี

อันที่จริงแล้วแบบแผนความสัมพันธ์ที่พึงพิง อย่างพ่อแม่ลูกนี้ สะท้อนออกมาในความสัมพันธ์กับผู้คนต่าง ๆ อยู่เสมอ ๆ หากเราไม่ตระหนักและรู้เท่าทันตัวตน (Aware Ego Process) บ่อยครั้งที่เรารำคาญหมั่นไส้คนบางคน เพราะเราเห็นว่า เขาไม่ฟังเรา เขาไม่เชื่อฟังเรา เรามักจะใช้คำว่า ดื้อ กับเขาหรือเธอคนนั้น

คำว่า ดื้อ นี่ฟังดูคุ้น ๆ ไหม เสียงของใครหนอ ที่เคยบอกเราว่า เราดื้อ หากคนที่เราเห็นว่า เขาดื้อ เป็นลูกน้องเรา เรากำลังมองเห็นเขามิใช่เป็นลูกน้องเท่านั้น แต่อาจจะเป็นลูกสาวหรีอลูกชายของเราด้วย (ถึงแม้เราจะยังโสดและไม่เคยมีลูกด้วยตัวเองก็ตาม) และเมื่อเรามองเห็นเขาเป็น ลูก (น้อง) ดื้อ เราก็กำลังปล่อยให้ด้านหนึ่งของตัวเรา บุคลิกย่อยอันเป็นสากลของเรา ที่อาจจะเป็นพ่อหรีอแม่ เข้ามามีบทบาท อย่างไม่รู้ทัน (ปราศจาก aware ego) แล้ว ขณะเดียวกัน ลูกน้องของเรา ก็กำลังเข้าส่แบบแผนพันธะที่ว่า เมื่อเขาเริ่มเห็น เจ้านายของเขาเป็น พ่อ หรือ แม่ และเขาก็อาจจะปล่อยให้อีกด้านของเขา บุคลิกย่อยบางด้านของเขา เขามาดำเนินการในความสัมพันธ์กับเรา

ขณะที่เรา (เจ้านาย) เห็นว่า เขาเป็น ลูกดื้อ เขาก็มองเห็นเจ้านายของเขา เป็น พ่อหรือแม่ ขี้บ่น จู้จี้ บงการ เผด็จการ หรือครอบงำ แล้วเขาก็เริ่มเล่นบท ลูกเป็นตัวของตัวเอง ลูกรักอิสระ และเมื่อเราเห็นลูก(น้อง)ขัดขืน หรือแม้แต่เฉยเมยกับเรื่องที่เราย้ำเน้น เหล่าเจ้านายที่ไม่รู้ทันพันธะเช่นน้ี ก็ยิ่งมองเห็น ความไม่เอาไหนของลูก(น้อง) เห็นอาการเป็นตัวของตัวเอง เป็นลูกขบถ ลูกกระด้างกระเดื่อง

การถกเถียงพูดคูยใด ๆ ในที่ทำงานหลังจากที่ต่างฝ่ายต่าง พาตัวเองเข้าหาแบบแผนที่ว่า ต่างคนต่างพึงพิงกันและกัน เมื่อเธอเล่นบทนี้ ฉันก็เล่นอีกบทหนึ่ง เมื่อเธอเป็นพ่อแม่จอมสั่งการ ฉันก็เป็นลูกจอมดื้อด้าน เมื่อเธอเล่นบทลูกขบถ ฉันก็ยิ่งเล่นบทนักปราบปรามให้ราบคาบ

ความสัมพันธ์ในองค์กรจะทางธุรกิจ หรีอองค์กรสาธารณะ ที่มีคนทำงานอยู่มากกว่า หนึ่งคน มีโอกาสที่จะอยู่ในพันธะเช่นนี้ในทุกองค์กร และหน่วยงานต่างมีโอกาสที่จะพัฒนาความสัมพันธ์ใดใดในองค์กร ไปตามพันธะพึงพิงเช่นนี้ หากไม่มีกระบวนการรู้ทันตัวตน ( Aware Ego Process)

องค์กรจะมีวิสัยทัศน์เป็นเลิศเพียงใด แต่สัมพันธภาพของผู้คนตกอยู่ภายใต้พันธะพึงพิงเช่นนี้ องค์กรนั้นก็เป็นองค์กรแบบครอบครัวอยู่ดี ถึงแม้จะไม่เป็นครอบครัวตามสายเลือด แต่ก็เป็นครอบครัวตามเสียงภายในของผู้คนแต่ละคนในองค์กรนั่นเอง

การเรัยนรู้ Bonding Pattern ซึ่งมีทั้งทางบวกและทางลบ แต่ในบันทึกนี้เขียนถึงทางลบเป็นตัวอย่าง จึงจำเป็นสำหรับผู้บริหารที่จะบริหารลูกน้อง หรือลูกน้องจะบริหารเจ้านายอย่างรู้เท่าทันตัวตน เพื่อมิให้การพัฒนาองค์กรซึ่งเป็นวิสัยทัศน์ที่สำคัญกลายเป็นการถกเถียงเอาแพ้เอาชนะระหว่าง พ่อแม่ลูก ที่ตกลงกันไม่ได้ว่า สุดสัปดาห์นี้จะไปเที่ยวที่ไหนกันดี จะกินสุกี้ หรีอกินชาบู ไปภูเขา หรือไปทะเล หรือไปทะเลาะกันที่ไหนดี

Bonding Pattern จะถูกเจมี่นำเสนอ ใน การเรียน VDW Foundations level 1a และลงลึกเข้มข้นขึ้นใน 1b โดยอาศัยการสัมภาษณ์ตัวตน VDW Facilitation....

เวลา level 1a 17 - 20 กุมภาพันธ์ level 1b 3 - 6 มีนาคม 9 00 - 16 00 น. สถานที่บ้านเซเวียร์ อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ

สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ 084-665-3894 (นา) , kwanpandin@gmail.com

ร่างแห่งเรา เงาแห่งตน

noreply@blogger.com (KwanPanDin) — Fri, 31 Dec 2010 04:41:00 +0000

โดย ณัฐฬส วังวิญญู
หนังสือพิมพ์มติชน ฉบับประจำวันที่ 24 ธันวาคม 2553

มีคำกล่าวที่คุ้นหูว่า “จิตเป็นนาย กายเป็นบ่าว” น่าตั้งคำถามว่า “จริงหรือ?”

เราอาจตีความคำกล่าวนี้ได้ว่า เราควบคุมร่างกายและอารมณ์ของเราเองได้หากเรา “ควบคุม” จิตใจหรือความคิด-ความรู้สึกเราได้ แต่เคยสังเกตไหมครับว่า ความคิดเห็นของเราได้รับอิทธิพลจากอารมณ์และสภาวะของร่างกายมากน้อยเพียงใด จริงๆแล้วกายและจิตเป็นคู่แฝดที่พึ่งพาอาศัยกันอย่างเท่าเทียม และในทางประสบการณ์นั้น กายเป็นนายจิตเสียเป็นส่วนใหญ่ เพียงแต่ว่า “เรา” หรือการรับรู้ถึงการมีอยู่ของ “ตัวเรา” นั้นดำรงอยู่ใน “จิต” ดังนั้น คำกล่าวนี้จึงเป็นเสียงที่มาจากฝั่งของ “จิต” ที่อยากเป็นนาย ที่เป็นอิสระจาก “กาย” และอยากเป็นฝ่ายที่สามารถควบคุมทิศทางของชีวิตมากกว่า ทัศนะแบ่งแยกทางความคิดอย่างนี้มีมานานทั้งในโลกของศาสนาและวิทยาศาสตร์ที่ประกาศอำนาจของฝั่งจิตเหนือกาย มนุษย์เหนือธรณีและธรรมชาติ บ้างก็ถึงกับมองร่างกายว่าเป็นความสกปรกและมีความเป็นสัตว์ที่เต็มไปด้วย ความต้องการอย่างไม่สิ้นสุด

ในบรรดาวิชาความรู้เพื่อการเข้าใจตัวเองและธรรมชาติของชีวิต (Contemplative Education) ที่บ้านเรามีคำเรียกว่าจิตตปัญญาศึกษานั้น การเรียนรู้ผ่านประสบการณ์ตรงของร่างกายและอารมณ์นั้น กำลังเป็นเรื่องที่น่าจับตามอง ด้วยสภาพสังคมที่เต็มไปด้วยความเจ็บป่วยทางกายและจิตที่เป็นผลมาจากสภาพ ชีวิตที่เร่งรีบบีบคั้น และความไม่สามารถจัดการภาวะภายในของตนเองได้ แนวทางออกที่หลอมรวมวิถีแห่งสติและจิตวิทยาสมัยใหม่ หรือแม้แต่กระบวนการเยียวยากายจิตแบบดั้งเดิมของชนเผ่า ก็ดูเหมือนจะกลับมาสมสมัยอีกครั้ง

สถาบันสตราสซี่ (Strazzi Institute) เพื่อการแปลงศักยภาพความเป็นผู้นำลงสู่ฐานกายจิต กล่าวไว้ว่า ทุกวันนี้วิธีการฝึกปฏิบัติเพื่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงภายใน ที่นำไปสู่การเปลี่ยนแปลงเชิงรูปธรรมภายนอกนั้น ยังขาดการบูรณาการทุกๆ มิติของความเป็นมนุษย์ในมุมมองของกายสำนึก (Somatic) ความคิด ความรู้สึก อารมณ์ และการแสดงออก รวมถึงเรื่องเล่า เรื่องราว และพลังภายในกายที่ล้วนเป็นส่วนหนึ่งของกันและกัน แนวปฏิบัติหลายแนวอาจถือเอาร่างกายเป็นเพียงองค์ประกอบหนึ่งในการเรียนรู้ แต่ในแนวคิดของกายสำนึกถือว่าร่างกายของเราเป็นรากฐานสำคัญต่อการเรียนรู้ และเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืน เพราะร่างกายเป็นที่ๆเราสัมผัสถึงพลังแห่งความเชื่อ โลกทัศน์ เรื่องราว แบบแผนพฤติกรรม ชีพจร ปฏิกิริยาโต้ตอบอัตโนมัติทางกาย แรงขับดันภายใน แรงปรารถนาหรือความต้องการของชีวิต สิ่งเหล่านี้ประกอบขึ้นมาเป็น “ตัวตน” ในแบบต่างๆ และแสดงออกผ่านรูปร่างและท่าทางที่หลากหลาย เราจะเห็นได้ชัดว่าแบบแผนพฤติกรรมที่เป็นปฏิกิริยาโต้ตอบแบบอัตโนมัตินั้นมักเกิดขึ้นโดยไม่รู้เนื้อรู้ตัว ซ้ำๆ และไม่ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลง ต่อเมื่อเราได้รู้และเห็นสิ่งเหล่านี้ เราจึงจะเริ่มแยกแยะจากความยึดมั่นว่า "เป็นเรา" และทำความเข้าใจถึงเหตุปัจจัยเบื้องหลังการเกิดขึ้นของ "ร่าง"ต่างๆ เหล่านี้ที่เป็นดังเงาสะท้อนทางจิต เราจึงจะเริ่มเป็นอิสระจากการถูกยึดกุมของตัวตนเหล่านี้ได้

เดวิด เวนสต็อค ครูฝึกด้านกายสำนึก (Somatic Coach) ผู้สอนด้านการสื่อสารอย่างสันติ ทั้งยังเป็นผู้ดำรงวิถีชีวิตตามแนวทางปฏิบัติของไอคิโดที่หมายถึง วิถีแห่งรักและความเป็นหนึ่งเดียวกันของสรรพสิ่ง ซึ่งมาสอนเรื่อง “กายกรุณา” ในเมืองไทยเมื่อปีที่แล้ว ได้ชี้ให้เห็นถึงกลยุทธ์เดิม (Old Strategies) ที่แสดงออกเพื่อรักษาและพิทักษ์ความมั่นคงปลอดภัยของตัวตนเอาไว้ โดยมักขัดแย้งกับความตั้งใจหรือความคิดของเจ้าตัว เช่น บางคนไม่รู้จะแสดงความรักทางกายอย่างไร เพราะไม่คุ้นเคยกับการแสดงออก การเรียนรู้ในแนวทางนี้ไม่ใช่การปรับกายให้แสดงออกอย่างสอดคล้องกับจิตใจ หากเป็นการเข้าถึงโลกแห่งจิตไร้สำนึกที่จะแสดงออกผ่านกายได้อย่างเต็มที่ ดังนั้นการฝึกฝนเพื่อทำความเข้าใจกับทั้งกายและจิตและสร้างแนวทางของการหลอมรวมระหว่างสองฐานของชีวิตอย่างเป็นเอกฉันท์ (Somatic Consensus)

ผมเข้าใจว่าแนวทางดังกล่าวมีความคล้ายคลึงกับพัฒนาการล่าสุดทางจิตวิทยาของ อาร์โนล มินเดล นักจิตบำบัดสายคาร์ล จุง ที่มีกระบวนการทำงานภายในเรียกว่า งานกระบวนการ (Process Work) ที่ค้นพบว่าจิตไร้สำนึกที่ทรงอิทธิพลต่อชีวิตเรานั้น นอกจากไม่ได้น่ากลัวจนควบคุมไม่ได้ดังที่คิดแล้ว ยังแสดงออกมาผ่านทั้งความฝันและร่างกายของเราตลอดเวลา ร่างกายและพลังละเอียดของชีวิตเหล่านี้คือรูปปรากฏแห่งจิตนั่นเอง ดังนั้นในทางกลับกัน เราจึงสามารถมีปฏิสัมพันธ์ และจัดการกับจิตไร้สำนึกที่มักควบคุมได้ยาก เช่น ความกลัว ความโกรธ ได้อย่างเป็นมิตรและกรุณา

หรือแม้แต่ศาสตร์ที่มาจากแหล่งกำเนิดเดียวกัน แต่มีพัฒนาการที่แตกต่างอย่าง Voice Dialogue ที่ดอกเตอร์สโตน สามีภรรยาได้ใช้เวลาหลายสิบปีในการพัฒนาและทำความเข้าใจตัวตนต่างๆ ภายในตัวเราที่ดำรงอยู่ใน “เสียงภายใน” และใน “แบบแผนพลัง” ต่างๆในกายที่ต่างก็มีระบบคุณค่า มาตรฐาน การตัดสิน และศักยภาพของตัวเอง บางพวกได้รับความเป็นใหญ่ อีกหลายพวกถูกกดทับไว้ไม่ให้มีปากเสียง แต่ก็มิวายจะเล็ดลอดหาช่องออกมาโดยที่เจ้าตัวไม่อาจควบคุมหรือรู้ตัวได้ ผมคิดว่าความหลากหลายในแนวทางเหล่านี้เป็นเรื่องดีที่จะช่วยให้เรามีทางเลือกในการหลอมรวมเอาฐานสำคัญของชีวิต นั่นคือ “กาย” มาเป็นรากฐาน ของการเข้าใจตัวเองและชีวิตได้

(ภาพโดย Wichit Sawasdee)

เสียงสะท้อนจาก 'กายกรุณา'

noreply@blogger.com (KwanPanDin) — Fri, 10 Dec 2010 05:12:00 +0000

โดย ณัฐฬส วังวิญญู

ผมเริ่มชอบคอร์ส กายกรุณา ตั้งแต่เห็นคำประกาศของพื้นที่ฝึกที่เรียกว่า “โดโจ” แล้ว เพราะเป็นประกาศที่เปิดโอกาสกับการฝึกฝนสู่ความเป็นเลิศที่เปิดรับความผิดพลาดทั้งมวล โดยไม่ถือว่าอะไรผิดหรือถูก แต่เพื่อให้เกิดการแสดงออกอย่างเต็มที่ ปลอดภัยสำหรับทุกคน

สิ่งที่เราสื่อสาร 7% ผ่านคำพูด 93% เป็นสิ่งที่เราแสดงออก ได้แก่ 53% ผ่านน้ำเสียง อีก 40% ผ่านกิริยาหรืออาการทางกาย และส่วนใหญ่ที่ผ่านทางกายเป็นไปตามการเรียนรู้ (ที่ได้รับการถูกสอน) แบบเดิมๆ โดยเฉพาะในภาวะปกป้อง เพราะสมองส่วนที่เป็นสัญชาตญาณ กระทำการอย่างรวดเร็วอย่างไม่ต้องพึ่งพา “ความตั้งใจ” หรือ “สติ” อะไรของเจ้าตัวเลย

ครูเดวิดให้ลองยื่นหมัดให้ชิดหน้าของบางคน สิ่งที่คนนั้นตอบสนองคือการยื่นหมัดดันกลับ เป็นต้น หรือเวลาที่เดวิดให้เราแต่ละคนได้เช็คอินว่าอะไรที่ทำให้เรามาเรียนรู้คอร์สนี้ และเป็นเพราะเราแคร์อะไร หรือให้คุณค่าหรือความ
สำคัญกับเรื่องอะไร คนละไม่เกิน ๑ นาที โดยไม่ต้องตระเตรียมความคิดหรือคำพูดอะไร โดยขอให้สังเกตความรู้สึกที่เกิดขึ้นในกาย ยามที่ต้องแสดงออกต่อหน้าผู้คนว่าเป็นอย่างไร หลายคนบอกว่า เกร็ง ในบางจุด หรือ หัวใจเต้นเร็ว ร่างกายมีอาการตื่นตระหนักมากน้อยต่างกัน และโดยหลักแล้วอาการเหล่านี้เกิดจากสัญชาตญาณ และการเรียนรู้จากอดีตในการปกป้องตัวเอง เป็นความกรุณาพื้นฐานของร่างกายที่มีต่อตัวเอง เราจึงควรชื่นชมขอบคุณศักยภาพนี้ แม้ว่าจะสร้างผลเสียอื่นๆก็ตาม ด้วยเพราะเราไม่รู้และไม่สามารถเท่าทันและควบคุมจัดการความเป็นสัตว์ในตัวเองได้

ดังนั้นสิ่งที่สำคัญประการแรกคือเฝ้าสังเกต สนใจใคร่รู้กับสิ่งที่เกิดขึ้นในร่างกายของเราอยู่เสมอ เพราะมันเป็นกระจกบานใหญ่ที่สะท้อนการเรียนรู้ของเราได้อย่างตรงไปตรงมาที่สุด

ประการที่สอง ไม่ตัดสินปฏิเสธ โดยเฉพาะอาการทางกายที่เกร็ง เคร่ง ตึง เครียด ในอารมณ์ลบหรือภาวะปกป้อง

ประการที่สาม ฝึกผ่อนคลาย

ครูยังให้เราลองสื่อสารผ่านกายแบบเกร็งด้วยคำพูดที่มีความสุข แล้วสลับเป็น กายผ่อน แต่คำพูดจริงจังเคร่งเครียด เป็นพลังที่ขัดแย้งและสับสนต่อกัน พลังแห่งความรักและความสุข หรือความต้องการที่ได้รับการตอบสนอง เช่น สันติภาพหรืออิสรภาพสร้างพลังอำนาจที่ยิ่งใหญ่ในการสร้าง ตั้งศูนย์หรือหลักมั่นแห่งการตระหนักรู้และกระทำการ (centering) ครูให้เราทดลองจับคู่แล้วคนหนึ่งยื่นแจนวางบนไหล่อีกคนให้โน้มงอ โดยลองให้ขัดขืนต่อสู้ แล้วลองเปลี่ยนเป็นการเชื่อมต่อกับความรักในท้องไหลผ่านตัวและแขน ออกไปผ่านฝ่ามือและนิ้ว จะทำให้เห็นความเข้มแข็งผ่านการเชื่อมต่อที่มั่นคงกับพลังด้านบวกภายในตัว

เมื่อเราคือกันและกันแล้ว ทุกอย่างเป็นไปได้ การเปลี่ยนแปลงที่ไม่ขัดขืน พลังการเปลี่ยนแปลงแห่งความกรุณาและความเป็นหนึ่งเดียวกัน ฝึกสร้างภาวะเปิด ที่ไม่เพียงแต่คิดหรือรู้สึกเท่านั้น แต่สร้างสนามพลังแห่งการยอมรับเอาผู้คนเข้ามาไว้ในใจ ก่อนการสื่อสารใดๆจะเกิดขึ้น การยอมรับด้วยใจก่อนนี้เป็นพลังมหาศาลในการสื่อสาร (Field of Energetic acceptance)

ฝึกก้าวแบบอคิโด้และการหมุนเดินในห้อง เพื่อสร้างพื้นที่ให้ตัวเอง และเผชิญกับแรงต่างๆที่พุ่งเข้ามาในชีวิต ฝึกจัดการกับการร้องขอ ด้วย ๔ วิธี คือ พาไปไหลลื่นโล่ง เผชิญหน้า หันหนี แล้วอะไรก็ได้อีกอย่าง การฝึกเผชิญหน้ากับความกลัว การต่อว่า การพูดในที่สาธารณะ ด้วยการมีกองหนุนหลังคือผู้คนและครูบาอาจารย์ที่รักเรา

การฝึกฝนจนทำให้ พร หรือคุณค่า ความต้องการต่างๆ เช่น สันติภาพ ความรัก อิสรภาพ กลายเป็น พลัง ในเนื้อในตัวเรา ฝึกวันละ ๑๐ วินาที บ่อยๆ เป็นเวลาหลายเดือนหลายปี

โดยรวมของวันแรก รู้สึกว่าดูแลกายให้ผ่อนคลายนั้นน่าจะดีที่สุดในการพัฒนาทางปัญญาต่อไป

คลิปข้างล่างเป็นส่วนหนึ่งในการอบรม จะเห็นว่าครูเดวิดเป็นกันเอง และทำให้การเรียนรู้เป็นเรื่องสนุก และเกิดประสบการณ์ตรงได้อย่างเนียนๆ เลย