learning city

2013-06-30T08:36:00.003-07:00

โครงการยกระดับคุณภาพการศึกษา

“การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการสถานศึกษาสู่โรงเรียนมาตรฐานสากล”

ในการบริหารจัดการของข้าพเจ้านั้นได้กำหนดรูปแบบในการบริหารจัดการสถานศึกษา โดยทำ “โครงการพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการสถานศึกษาสู่โรงเรียนมาตรฐานสากล” ดังรายละเอียด

“การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการสถานศึกษาสู่โรงเรียนมาตรฐานสากล” ประกอบด้วย 5 ส่วน คือ

ส่วนที่ 1 วัตถุประสงค์

ส่วนที่ 2 หลักการ

ส่วนที่ 3 องค์ประกอบหลักของรูปแบบ

ส่วนที่ 4 การประเมินผล

ส่วนที่ 5 เงื่อนไขความสำเร็จ นำเสนอโดยสังเขป ดังนี้

ส่วนที่ 1 วัตถุประสงค์: เพื่อพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการสถานศึกษาสู่โรงเรียนมาตรฐานสากลที่เหมาะสมกับบริบทของโรงเรียน

ส่วนที่ 2 หลักการ คือ 1) หลักการมีส่วนร่วม 2) หลักความรับผิดชอบ 3) หลักการทำงานเป็นทีม

ส่วนที่ 3 องค์ประกอบหลักของรูปแบบ

“การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการสถานศึกษาสู่โรงเรียนมาตรฐานสากล” มีองค์ประกอบที่สำคัญ 14 องค์ประกอบ ดังนี้

1. องค์ประกอบด้านผลผลิต / ผลลัพธ์ (3 องค์ประกอบ) ได้แก่ (1.1) ผู้เรียนมีคุณภาพมาตรฐาน มีพัฒนาการทุกด้าน เป็นคนดี คนเก่ง มีความสุข (1.2) โรงเรียนเป็นที่ชื่นชมของชุมชน (1.3) โรงเรียนเป็นแบบอย่าง และให้ความช่วยเหลือแก่ชุมชนและโรงเรียนอื่น

2. องค์ประกอบด้านกระบวนการ (4 องค์ประกอบ) ได้แก่ ( 2.1) การจัดกระบวนการเรียนรู้เน้นผู้เรียนสำคัญที่สุด (2.2) การจัดบรรยากาศการเรียนรู้เอื้อต่อการพัฒนาคุณภาพผู้เรียน (2.3) การบริหารจัดการดี ใช้โรงเรียนเป็นฐาน และเน้นการมีส่วนร่วม (2.4)การประกันคุณภาพการศึกษามีประสิทธิภาพ เป็นส่วนหนึ่งของระบบบริหาร

3. องค์ประกอบด้านปัจจัย (6 องค์ประกอบ) ได้แก่ (3.1) ครู ผู้บริหาร และบุคลากรทางการศึกษามืออาชีพและจำนวนเพียงพอ (3.2) ลักษณะทางกายภาพของโรงเรียนได้มาตรฐาน (3.3) หลักสูตรเหมาะสมกับผู้เรียนและท้องถิ่น (3.4) สื่อ อุปกรณ์ เทคโนโลยีทันสมัย (3.5) แหล่งการเรียนรู้ในโรงเรียนหลากหลาย (3.6) งบประมาณมุ่งเน้นผลงาน

4. องค์ประกอบด้านบริบท (1 องค์ประกอบ) ได้แก่ (4.1) สภาพแวดล้อมภายนอกของโรงเรียนดี มีสังคม บรรยากาศ สิ่งแวดล้อมเอื้ออำนวยต่อการจัดการศึกษาที่มีคุณภาพ

ส่วนที่ 4 การประเมินผล โดย 1) การตรวจสอบประเมินผล และ 2) นำผลการประเมินมาปรับปรุง

ส่วนที่ 5 เงื่อนไขความสำเร็จ

1. ผู้บริหารให้ความสำคัญกับโรงเรียนมาตรฐานสากล

2. ผู้บริหารมีภาวะผู้นำในการเปลี่ยนแปลง

3. พัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษาอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง

2013-06-30T08:26:00.002-07:00

วิสัยทัศน์และแผนพัฒนาคุณภาพการศึกษา

๑. วิสัยทัศน์ในการพัฒนาสถานศึกษา

ในการกำหนดวิสัยทัศน์ในการพัฒนาสถานศึกษาครั้งนี้ ข้าพเจ้านำหลักการ แนวคิด ทฤษฎี ทางการบริหารจัดการสถานศึกษา อาทิ การบริหารโดยโรงเรียนเป็นฐาน การบริหารแบบองค์รวม การน้อมนำปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาประยุกต์ใช้ในการบริหารจัดการสถานศึกษาและการจัดการเรียนรู้ ฯลฯ รวมทั้งแนวนโยบายของกระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๒๙ มาเป็นแนวทางในการกำหนดวิสัยทัศน์ นำเสนอดังรายละเอียด

วิสัยทัศน์

ภายในปีการศึกษา ๒๕๕๘ สถานศึกษาพร้อมเข้าสู่ประชาคมอาเซียน จัดการเรียนรู้เพื่อมุ่งสู่มาตรฐานสากล ส่งเสริมความเป็นเลิศตามศักยภาพและพัฒนาผู้เรียนอย่างรอบด้าน ผู้บริหาร ครูและบุคลากรทางการศึกษาเป็นมืออาชีพ ตลอดจนบริหารจัดการแบบมีส่วนร่วมด้วยระบบคุณภาพ และน้อมนำปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาประยุกต์ใช้ในการบริหารจัดการสถานศึกษาและการจัดการเรียนรู้

พันธกิจ

๑. โรงเรียนจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน บริหารจัดการแบบมีส่วนร่วมด้วยระบบคุณภาพ

๒. จัดการเรียนรู้เพื่อมุ่งสู่มาตรฐานสากล พร้อมเข้าสู่ประชาคมอาเซียน

๓. ส่งเสริมความเป็นเลิศตามศักยภาพและพัฒนาผู้เรียนอย่างรอบด้าน

๔. พัฒนาผู้บริหาร ครูและบุคลากรทางการศึกษาให้เป็นมืออาชีพ

๕. น้อมนำปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาประยุกต์ใช้ในการบริหารจัดการสถานศึกษาและการจัดการเรียนรู้

เป้าประสงค์

นักเรียนเป็นคนดี มีความรู้เป็นเลิศสู่มาตรฐานสากล เชิดชูคุณธรรม นำประโยชน์สู่สังคมโลก ชื่นชมความเป็นไทย

อัตลักษณ์

“กิจกรรมเด่น เน้นเทคโนโลยี มีความอ่อนน้อม พร้อมสู่สากล”

ภาพความสำเร็จ

นักเรียน มีนิสัยใฝ่รู้ ใฝ่เรียน รักการอ่านและการค้นคว้า สามารถแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง เป็นคนดี มีคุณธรรม รู้จักคิดวิเคราะห์ มีทักษะการดำรงชีวิต ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร เพื่อการเรียนรู้ สร้างงาน สร้างอาชีพ สามารถนำเสนอผลงานได้ รักษ์วัฒนธรรมไทยภูมิปัญญาท้องถิ่น และสิ่งแวดล้อม

ครู เป็นครูมืออาชีพ มีทักษะในการพัฒนาหลักสูตร และกระบวนการเรียนรู้อย่างมีประสิทธิภาพโดยใช้สื่อ นวัตกรรม และเทคโนโลยีที่ทันสมัย เหมาะสมกับนักเรียน มีความกระตือรือร้นสนใจ ใส่ใจ ดูแลช่วยเหลือนักเรียนให้เกิดการเรียนรู้และพัฒนาตนเองตามศักยภาพอย่างเต็มกำลังความสามารถ

ผู้บริหาร เป็นผู้นำในการเปลี่ยนแปลงให้โรงเรียน มีการบริหารจัดการโดยใช้หลักธรรม-มาภิบาล หลักการมีส่วนร่วม มีความรู้ความสามารถในการพัฒนาวิชาการ หลักสูตร นวัตกรรม และกระบวนการเรียนรู้ไปสู่การปฏิบัติย่างมีประสิทธิภาพและคุณภาพ เกิดประโยชน์สูงสุดแก่นักเรียน โดยอาศัยการมีส่วนร่วมจากทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง

โรงเรียน เป็นโรงเรียนชั้นดี มีคุณภาพ มีบรรยากาศ และสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเรียนรู้ อบอุ่น ปลอดภัยมีเอกลักษณ์อันโดยเด่นเป็นต้นแบบของการปฏิรูปการศึกษาที่แท้จริง ซึ่งเกิดจากการร่วมคิด ร่วมปฏิบัติ ร่วมพัฒนา ร่วมสนับสนุนจากผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง

ผู้ปกครองและชุมชน ให้การยอมรับ เชื่อถือ มีความรู้สึกร่วมเป็นเจ้าของ และสนับสนุนการดำเนินงานของโรงเรียน

๒ แผนพัฒนาคุณภาพการศึกษา

แนวทางการยกระดับคุณภาพการศึกษา

ในการกำหนดแผนพัฒนาคุณภาพการศึกษาครั้งนี้ ข้าพเจ้านำหลักการ แนวคิด ทฤษฎี ทางการบริหารจัดการสถานศึกษา อาทิ การบริหารโดยโรงเรียนเป็นฐาน การบริหารแบบองค์รวม ฯลฯ รวมทั้งแนวนโยบายของกระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๒๙ มาเป็นแนวทางในการวางแผนเพื่อบริหารจัดการสถานศึกษา การนำกลยุทธ์ ๕ กลยุทธ์ คือ

กลยุทธ์ที่ ๑ พัฒนาคุณภาพและมาตรฐานการศึกษาสู่มาตรฐานสากล

กลยุทธ์ที่ ๒ ปลูกฝังคุณธรรม ความสำนึก ในความเป็นชาติไทยและวิถีชีวิตตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

กลยุทธ์ที่ ๓ ขยายโอกาสทางการศึกษาขั้นพื้นฐาน

กลยุทธ์ที่ ๔ พัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษาทั้งระบบ

กลยุทธ์ที่ ๕ พัฒนาประสิทธิภาพการบริหารจัดการศึกษา

รวมทั้งนำแนวทางในการประเมินคุณภาพภายในของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ๑๕ มาตรฐาน ๖๕ ตัวบ่งชี้ ใน ๕ ด้าน คือ

๑) ด้านคุณภาพนักเรียน

๒) มาตรฐานด้านการจัดการศึกษา

๓) มาตรฐานด้านการสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้

๔) มาตรฐานด้านอัตลักษณ์ของสถานศึกษา และ

๕) มาตรฐานด้านมาตรการส่งเสริม

มาเป็นกรอบและแนวคิดในการวางแผนพัฒนาคุณภาพการศึกษา โดยมีโครงการ/กิจกรรม/งานต่างๆ ส่งผลให้สามารถยกระดับคุณภาพการศึกษา และในการบริหารจัดการของข้าพเจ้านั้น ได้ดำเนินการอย่างเป็นระบบ นำแนวคิด ทฤษฏีการบริหารมาประยุกต์ใช้ โดยมี“โครงการพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการสถานศึกษาสู่โรงเรียนมาตรฐานสากล” เป็นแนวทางในการบริหารจัดการ

SK MODEL 3

2013-05-19T07:01:00.002-07:00

นิยามศัพท์เฉพาะ

รูปแบบ หมายถึง โครงสร้างหรือโปรแกรมหรือตัวแบบที่จำลองสภาพความเป็นจริงที่สร้างขึ้นจากการลดทอนเวลาและเทศะ พิจารณาว่ามีสิ่งใดบ้างที่จะต้องนำมาศึกษาเพื่อใช้แทนแนวคิดหรือปรากฏการณ์ใดปรากฏการณ์หนึ่ง โดยอธิบายความสำคัญขององค์ประกอบต่าง ๆ ของรูปแบบนั้น ๆ (บุญส่ง หาญพานิช 2546: 92)

การบริหาร หมายถึง การใช้ภาวะผู้นำในการระดมและใช้ทรัพยากรในการปฏิบัติภารกิจขององค์การเพื่อการบรรลุวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้อย่างมีประสิทธิภาพ หมายความว่า ผู้บริหารต้องเป็นบุคคลที่มีภาวะผู้นำสูงและสามารถใช้ภาวะผู้นำของตนในการระดมทรัพยากรบุคคลที่มีความรู้ความสามารถ และในการระดมทรัพยากรปัจจัย ทั้งปัจจัยด้านเงิน วัสดุ และครุภัณฑ์ต่าง ๆ ให้เพียงพอในการดำเนินงานภารกิจ และใช้ทรัพยากรเหล่านี้ในการปฏิบัติงานขององค์การได้อย่างเหมาะสมและมีประสิทธิภาพ (สมาน อัศวภูมิ 2549 : 382)

รูปแบบการบริหารโรงเรียนศรีเมืองวิทยาคาร หมายถึง โรงเรียนศรีเมืองวิทยาคารมีสังคม บรรยากาศ และสิ่งแวดล้อมที่เอื้ออำนวยให้เป็นโรงเรียนแห่งการเรียนรู้ มีความพร้อมในด้านทรัพยากรวัตถุ เทคโนโลยี งบประมาณและทรัพยากรบุคคล สามารถจัดการศึกษาได้อย่างดี ทั้งในด้านการบริหารจัดการและการจัดการเรียนรู้ทำให้ผู้เรียนมีคุณภาพสูงตามมาตรฐานกำหนด และได้รับการพัฒนาอย่างครบถ้วนทุกด้านเป็นคนดี คนเก่ง มีความสุข เป็นโรงเรียนที่สามารถจัดการศึกษาได้เหมาะสม สอดคล้องความต้องการของชุมชน เป็นที่ชื่นชมของชุมชน รวมทั้งเป็นโรงเรียนที่สามารถเป็นแบบอย่างในการให้ความช่วยเหลือชุมชนและโรงเรียนอื่นในชุมชนได้

งานวิชาการ หมายถึง การดำเนินงานทุกอย่างของโรงเรียนที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาและปรับปรุงการเรียนการสอน เพื่อให้งานวิชาการมีประสิทธิภาพมากที่สุด ประกอบด้วยงานหลัก คือ การพัฒนาหลักสูตร การพัฒนากระบวนการเรียนรู้ การวัดผลและประเมินผล การวิจัยเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษา การพัฒนาสื่อ นวัตกรรมและเทคโนโลยีทางการศึกษา การนิเทศการศึกษา การพัฒนาระบบประกันคุณภาพการศึกษาและประสานความร่วมมือในการพัฒนาวิชาการ

งานงบประมาณ หมายถึง แผนซึ่งแสดงวัตถุประสงค์ เป้าหมาย และโครงการต่าง ๆ ขององค์การในลักษณะที่เป็นตัวเลข ภายในขอบเขตของระยะเวลาที่กำหนดในอนาคต ประกอบด้วย การจัดทำและเสนองบประมาณ การจัดสรรงบประมาณ การตรวจสอบ ติดตาม ประเมินผล การใช้งบประมาณ การบริหารการเงิน การบริหารบัญชี และการบริหารพัสดุและสินทรัพย์

การบริหารงานบุคคล หมายถึง การดำเนินการเกี่ยวกับตัวบุคคลที่ปฏิบัติงานในโรงเรียนเพื่อให้บุคคลสามารถปฏิบัติงานในโรงเรียนให้เกิดประโยชน์สูงสุด การดำเนินการเกี่ยวกับตัวบุคคลที่ปฏิบัติงานในโรงเรียนเพื่อให้บุคคลสามารถปฏิบัติงานในโรงเรียนให้เกิดประโยชน์สูงสุด มีขอบข่ายเกี่ยวกับการวางแผนอัตรากำลังและกำหนดตำแหน่งการสรรหาและบรรจุแต่งตั้งการเสริมสร้างประสิทธิภาพในการปฏิบัติราชการ การประเมินผลการปฏิบัติงาน

การบริหารทั่วไป หมายถึง การดำเนินงานบริหารงานอื่นๆ ที่ให้บริการส่งเสริม ประสานงาน และอำนวยความสะดวกต่าง ๆ ในการปฏิบัติงานของสถานศึกษามีขอบข่ายเกี่ยวกับการจัดระบบการบริหารและพัฒนาองค์กร การบริหารงานธุรการ งานกิจการนักเรียน การบริหารงานอาคารสถานที่ สิ่งแวดล้อมและสิ่งอำนวยบริการทางการศึกษา การพัฒนาระบบเครือข่ายข้อมูลสารสนเทศ และการส่งเสริมสนับสนุน ประสานงานทางการศึกษาของบุคคล ชุมชน องค์การ

โรงเรียนมาตรฐานสากล (World - Class Standard School) หมายถึง โรงเรียนศรีเมืองวิทยาคารมีระบบการพัฒนาผู้เรียน สถานศึกษา แหล่งเรียนรู้ สภาพแวดล้อม หลักสูตร และการจัดการเรียนรู้ที่เอื้ออำนวยให้ผู้เรียนสามารถเรียนรู้ด้วยตนเองอย่างต่อเนื่องตลอดชีวิต มีนิสัยใฝ่รู้ใฝ่เรียน มีความสามารถในการคิด วิเคราะห์ แก้ปัญหา มีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ มีคุณธรรมนำความรู้ รักความเป็นไทย และมีความสามารถก้าวไกลในระดับสากล (ชินภัทร ภูมิรัตน 2553) โดยอาศัยกระบวนการที่เกิดจากการพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษา 5 ประการ คือ การมุ่งสู่ความเป็นเลิศ การมีวิธีคิดและโลกทัศน์ที่เปิดกว้าง การมีวิสัยทัศน์ร่วมกัน การเรียนรู้ร่วมกันเป็นทีม และการคิดอย่างเป็นระบบ

SK MODEL 2

2013-05-19T06:58:00.000-07:00

วัตถุประสงค์ของโครงการ

1) เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหา ความต้องการในการบริหารโรงเรียนสู่มาตรฐานสากลที่เหมาะสมกับบริบทของโรงเรียน

2) เพื่อร่างรูปแบบการบริหารโรงเรียนสู่มาตรฐานสากลที่เหมาะสมกับบริบทของโรงเรียน

3) เพื่อศึกษาความเหมาะสมของรูปแบบการบริหารโรงเรียนสู่มาตรฐานสากลที่เหมาะสมกับบริบทของโรงเรียน

4) เพื่อทดลองใช้รูปแบบการบริหารโรงเรียนสู่มาตรฐานสากลที่เหมาะสมกับบริบทของโรงเรียน

5) เพื่อสรุปผลและนำเสนอรูปแบบการบริหารโรงเรียนสู่มาตรฐานสากลที่เหมาะสมกับบริบทของโรงเรียน

กลุ่มเป้าหมาย

1) นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-6 โรงเรียนศรีเมืองวิทยาคาร จำนวน 1,928 คน

2) ผู้บริหาร และคณะครูและบุคลากรทางการศึกษา จำนวน 99 คน

3) ประชาชนในเขตพื้นที่บริหาร จำนวน 18 หมู่บ้าน คือ บ้านศรีเมืองใหม่ บ้านนาเวียงบ้านทุ่งบุญ บ้านดอนโปง บ้านนาเอือด บ้านแก้งกอก บ้านกุดชุม บ้านดอนงัว บ้านดอนใหญ่ บ้านกุดสมบูรณ์ บ้านบูรพา บ้านลาดควาย บ้านป่ากุงน้อย บ้านฟ้าห่วน บ้านนาเลิน บ้านโนนม่วงโนนจิก บ้านห้วยหมาก และบ้านหนองเชือก

ตัวชี้วัดความสำเร็จ

1. ตัวชี้วัดเชิงปริมาณ

1) นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-6 โรงเรียนศรีเมืองวิทยาคาร จำนวน 1,928 คน

2) ผู้บริหาร และคณะครูและบุคลากรทางการศึกษา จำนวน 99 คน

2. ตัวชี้วัดเชิงคุณภาพ

1) ผู้เรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงขึ้น

2) ผู้บริหาร และคณะครูและบุคลากรทางการศึกษามีความเป็นมืออาชีพ

3) ได้รูปแบบการบริหารโรงเรียนสู่มาตรฐานสากลที่เหมาะสมกับบริบทของโรงเรียน

ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ

ผลจากการดำเนินการครั้งนี้มีความสำคัญต่อการบริหารจัดการในสถานศึกษา ดังนี้

1. ทำให้ได้รูปแบบการบริหารโรงเรียนสู่มาตรฐานสากลที่เหมาะสมกับบริบทของโรงเรียนศรีเมืองวิทยาคาร

2. เพื่อเป็นประโยชน์ด้านวิชาการ โดยการนำแนวคิดจากการพัฒนารูปแบบการบริหารโรงเรียนสู่มาตรฐานสากลที่เหมาะสมกับบริบทของโรงเรียน มากำหนดเป็นแนวทางในการพัฒนากระบวนการบริหารสถานศึกษา

แบบประเมินหน่วยการเรียนรู้_เอกสารหมายเลข 2

2013-05-19T06:47:00.001-07:00

แบบประเมินหน่วยการเรียนรู้

หน่วยการเรียนรู้....................................................................ชั้น ม. ......../......... เวลา........ชั่วโมง

คำชี้แจง ให้ท่านพิจารณาองค์ประกอบของหน่วยการเรียนรู้ และทำเครื่องหมาย ü ลงในช่องที่ตรง

กับระดับการประเมิน ดังนี้

ระดับการประเมิน

4 หมายถึง มีความสอดคล้อง/เชื่อมโยง/เหมาะสมมากที่สุด

3 หมายถึง มีความสอดคล้อง/เชื่อมโยง/เหมาะสมมาก

2 หมายถึง มีความสอดคล้อง/เชื่อมโยง/เหมาะสมน้อย

1 หมายถึง มีความสอดคล้อง/เชื่อมโยง/เหมาะสมน้อยที่สุด

ที่	รายการประเมิน	ระดับการประเมิน
ที่	รายการประเมิน	4	3	2	1
1	ชื่อหน่วยการเรียนรู้น่าสนใจ กะทัดรัด ชัดเจน ครอบคลุมเนื้อหาสาระ
2	มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด/สมรรถนะสำคัญของผู้เรียนและคุณลักษณะอันพึงประสงค์มีความเชื่อมโยงกันอย่างเหมาะสม
3	ความสอดคล้องของสาระสำคัญ/ความคิดรวบยอดกับมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
4	ความสอดคล้องของสาระสำคัญ/ความคิดรวบยอดกับสาระการเรียนรู้
5	ความเชื่อมโยงสัมพันธ์กันระหว่างชื่อหน่วยการเรียนรู้ มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด/สาระสำคัญ/ความคิดรวบยอดและสาระการเรียนรู้
6	กิจกรรมการเรียนรู้สอดคล้องกับสาระการเรียนรู้ มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
7	กิจกรรมการเรียนรู้มีความครอบคลุมในการพัฒนาผู้เรียนให้มีความรู้ ทักษะ/กระบวนการและคุณลักษณะที่พึงประสงค์
8	กิจกรรมการเรียนรู้มีความเหมาะสม สามารถนำผู้เรียนไปสู่การสร้างชิ้นงาน/ภาระงาน
9	มีการประเมินผลตามสภาพจริงและสอดคล้องกับมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
10	ประเด็นและเกณฑ์การประเมินสามารถสะท้อนคุณภาพผู้เรียนตามมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
11	ความเหมาะสมในการกำหนดสื่อการเรียนรู้ในแต่ละกิจกรรม
12	หน่วยการเรียนรู้ที่จัดทำกำหนดเวลาได้อย่างเหมาะสมกับกิจกรรมและสามารถนำไปปฏิบัติจริงได้
รวม/สรุปผล 1.00-1.75 หมายถึง ปรับปรุง 1.76-2.50 หมายถึง พอใช้ 2.51-3.25 หมายถึง ดี 3.25-4.00 หมายถึง ดีมาก

แบบประเมินหลักสูตร_เอกสารหมายเลข 1

2013-05-19T06:45:00.001-07:00

แบบประเมินหลักสูตร

กลุ่มสาระการเรียนรู้.................................................วิชา..........................................รหัส......................

คำชี้แจง ให้ท่านทำเครื่องหมาย ü ในช่องว่างที่ตรงกับข้อความหลังจากท่านพิจารณาหลักสูตรในรายวิชาที่ท่านรับผิดชอบจัดการเรียนการสอนและแสดงความคิดเห็นในลักษณะใดลักษณะหนึ่ง ดังนี้

เห็นด้วย หมายความว่า ท่านมีความคิดเห็นด้วยกับข้อความในคำถามนี้

ไม่แน่ใจ หมายความว่า ท่านไม่สามารถที่จะตัดสินได้ว่าข้อความในคำถาม

เป็นเช่นนั้นจริงหรือไม่

ไม่เห็นด้วย หมายความว่า ท่านมีความคิดเห็นว่าข้อความในคำถามนั้นไม่เป็นจริง

ตัวอย่าง

ที่	รายการ	ความคิดเห็น
ที่	รายการ	เห็นด้วย	ไม่แน่ใจ	ไม่เห็นด้วย
0	ปรัชญาหลักสูตรกำหนดไว้ชัดเจน	ü

จากตัวอย่างแสดงว่าท่านมีความคิดเห็นว่าหลักสูตรได้กำหนดหรือระบุปรัชญาไว้อย่างชัดเจน

ที่	รายการ	ความคิดเห็น
ที่	รายการ	เห็นด้วย	ไม่แน่ใจ	ไม่เห็นด้วย
1	หลักสูตรกำหนดปรัชญาหรือหลักการไว้อย่างชัดเจน
2	ปรัชญาหรือหลักการสอดคล้องสนองตอบสังคมชุมชน
3	ปรัชญาหรือหลักการสามารถทำให้เป็นจริงได้
4	จุดมุ่งหมายของหลักสูตรสอดคล้องกับปรัชญา
5	จุดมุ่งหมายหลักสูตรมีความสำคัญต่อสังคมชุมชน
6	จุดมุ่งหมายหลักสูตรสามารถปฏิบัติได้
7	จุดมุ่งหมายหลักสูตรระบุถึงคุณลักษณะของผู้เรียนที่ต้องการให้เกิดขึ้น
8	จุดมุ่งหมายหลักสูตรมีความครอบคลุมกลุ่มพฤติกรรมการเรียนรู้
9	จุดมุ่งหมายหลักสูตรได้จัดไว้ตามลำดับความสำคัญ
10	จุดมุ่งหมายหลักสูตรแต่ละข้อสอดคล้องสัมพันธ์กัน
ที่	รายการ	ความคิดเห็น
ที่	รายการ	เห็นด้วย	ไม่แน่ใจ	ไม่เห็นด้วย
11	เนื้อหาสาระสอดคล้องสนองตอบต่อปรัชญาหรือหลักการหลักสูตร
12	เนื้อหาสาระสอดคล้องและเอื้อต่อการบรรลุจุดมุ่งหมายในหลักสูตร
13	เนื้อหาสาระเหมาะสมกับกลุ่มผู้เรียน
14	เนื้อหาสาระได้จัดลำดับจากง่ายไปยาก
15	เนื้อหาสาระมีประโยชน์นำไปใช้ได้ในชีวิตจริง
16	แนวทางการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนสอดคล้องสนองตอบปรัชญาหรือหลักการของหลักสูตร
17	แนวทางการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนสามารถทำให้บรรลุจุดมุ่งหมายในหลักสูตรได้
18	กิจกรรมการเรียนการสอนสอดคล้องกับเนื้อหาสาระ
19	มีการกำหนดกิจกรรมการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนอย่างหลากหลาย
20	กิจกรรมการเรียนการสอนได้จัดลำดับขั้นตอนต่อเนื่อง
21	กำหนดเกณฑ์แลละระบบการให้คะแนนในการวัดและประเมินผลอย่างชัดเจน
22	มีเทคนิควิธีการวัดและประเมินผลอย่างหลากหลายสอดคล้องเหมาะสมกับกลุ่มผู้เรียน
23	มีการสอดแทรกเนื้อหาเกี่ยวกับปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
24	มีการสอดแทรกเนื้อหาเกี่ยวกับประชาคมอาเซียน

ข้อเสนอแนะเพิ่มเติม

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….………………………

SK MODEL 1

2013-05-12T10:01:00.002-07:00

โครงการ “การพัฒนารูปแบบการบริหารโรงเรียนศรีเมืองวิทยาคารสู่โรงเรียนมาตรฐานสากล”

ความเป็นมาของโครงการ

“...การให้การศึกษานั้นกล่าวโดยวัตถุประสงค์ที่แท้จริง

คือการสร้างสรรค์ความรู้ความคิดพร้อมทั้งคุณสมบัติและจิตใจที่สมบูรณ์

ให้เกิดขึ้นในตัวบุคคลเพื่อช่วยให้เขาสามารถดำรงชีวิตอยู่ได้อย่างมั่นคงและราบรื่น

ทั้งสามารถบำเพ็ญประโยชน์สุขเพื่อตนเพื่อส่วนรวมได้ตามควรแก่อัตภาพ

ผู้ทำหน้าที่ด้านการศึกษาทุกฝ่ายทุกระดับควรจะมุ่งทำงานเพื่อวัตถุประสงค์นี้ยิ่งกว่าสิ่งอื่น...”

(พระบรมราโชวาทพระราชทานปริญญาบัตรแก่นิสิตและนักศึกษาวิทยาลัยวิชาการศึกษา

ณ วิทยาลัยวิชาการศึกษา ประสานมิตร วันจันทร์ที่ 27 พฤศจิกายน 2515)

จากพระบรมราโชวาทจะเห็นได้ว่าการให้การศึกษานั้นมีความสำคัญมาก การศึกษาเป็นรากฐานที่สำคัญที่สุดประการหนึ่งสำหรับการสร้างสรรค์ความเจริญก้าวหน้าและแก้ไขปัญหาการพัฒนาประเทศในด้านต่าง ๆ เป็นเรื่องที่มีความสัมพันธ์โดยตรงต่อการพัฒนาทรัพยากรบุคคลของประเทศให้เป็นผู้รู้จักคิด รู้จักทำ รู้จักแก้ปัญหา ตลอดจนรู้จักใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ให้เกิดประโยชน์สูงสุดและสิ้นเปลืองน้อยที่สุด สอดคล้องกับ มาตรา 6 ในพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และแก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545 ที่กล่าวว่า “การจัดการศึกษาต้องเป็นไปเพื่อพัฒนาคนไทยให้เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ทั้งทางร่างกาย จิตใจ สติปัญญา ความรู้และคุณธรรม มีจริยธรรมและวัฒนธรรมในการดำรงชีวิต สามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้อย่างมีความสุข”

ปัจจุบันเห็นได้อย่างชัดเจนว่ามีการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นในโลกอย่างมากในแทบทุกด้าน ซึ่งการเปลี่ยนแปลงนั้นก่อให้เกิดผลกระทบต่อการดำเนินชีวิตและความเป็นอยู่ของมนุษย์ทั้งในปัจจุบันและในอนาคต การศึกษาวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงด้านต่าง ๆ ของโลกจึงเป็นสิ่งจำเป็นต่อมนุษย์ รวมทั้งด้านการศึกษาด้วย ในแวดวงการศึกษามีการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญประการหนึ่ง คือ การปฏิรูปการศึกษาซึ่งมีความมุ่งหมายที่จะจัดการศึกษาเพื่อพัฒนาคนไทยให้เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ เป็นคนดี คนเก่ง มีความเมตตากรุณา และมีชีวิตอยู่ในสังคมอย่างมีความสุข นอกจากนี้นโยบายของการกระทรวงศึกษาธิการที่มีความมุ่งมั่นต่อการพัฒนาคุณภาพมาตรฐานการศึกษา โดยการยกระดับโรงเรียนชั้นนำที่มีความพร้อมสู่โรงเรียนดีมีมาตรฐานสากล เพื่อเป็นโรงเรียนที่มีระบบการพัฒนาผู้เรียน สถานศึกษา แหล่งเรียนรู้ สภาพแวดล้อม หลักสูตร และการจัดการเรียนรู้ที่เอื้ออำนวยให้ผู้เรียนสามารถเรียนรู้ด้วยตนเองอย่างต่อเนื่องตลอดชีวิต มีนิสัยใฝ่รู้ใฝ่เรียน มีความสามารถในการคิด วิเคราะห์ แก้ปัญหา มีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ มีคุณธรรมนำความรู้ รักความเป็นไทย และมีความสามารถก้าวไกลในระดับสากล (ชินภัทร ภูมิรัตน 2553) ซึ่งโรงเรียนศรีเมืองวิทยาคาร ได้รับคัดเลือกให้เข้าร่วมโครงการโรงเรียนมาตรฐานสากล ในปีการศึกษา 2553 จากสารสนเทศโรงเรียนศรีเมืองวิทยาคาร ปีการศึกษา 2554 (2554: 57) ได้กล่าวถึงจุดที่ควรพัฒนาว่า ผู้เรียนมีผลการทดสอบระดับชาติการศึกษาขั้นพื้นฐานต่ำกว่า ระดับจังหวัดอยู่ในระดับปรับปรุง ครูไม่เพียงพอทำให้คาบสอนจำนวนมาก ครูส่วนใหญ่ขาดทักษะการวิจัยในชั้นเรียนเพื่อพัฒนาสื่อ การเรียนรู้ ขาดการนิเทศติดตามผลการปฏิบัติงานอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง จำนวนห้องเรียนไม่เพียงพอต่อจำนวนนักเรียน และจากการประเมินคุณภาพภายในของโรงเรียนศรีเมืองวิทยาคาร ปีการศึกษา 2554 (2555: ก) พบว่า ผู้เรียนบางส่วนจะต้องได้รับการพัฒนาในด้านการใช้สื่อให้ทันสมัยและหลากหลาย ส่งเสริมให้นักเรียนได้กล้าคิด กล้าทำ และกล้าแสดงออก ในรายวิชาทั้ง 8 กลุ่มสาระวิชาอย่างทั่วถึง รวมทั้งการส่งเสริมและพัฒนาทางด้านวิชาการให้มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนที่สูงขึ้น ครูควรมีการประเมินคุณภาพและประสิทธิภาพของสื่อการเรียนรู้ มีทะเบียนสื่อ แหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญา ทำวิจัยในชั้นเรียน ใช้ภาษาอังกฤษในการจัดการเรียนการสอนเพื่อเป็นการเตรียมความพร้อมเข้าสู่ประชาคมอาเซียนในปี 2558 และสถานศึกษาควรพัฒนาแหล่งเรียนรู้ทั้งในโรงเรียนและสนับสนุนการศึกษาหาความรู้จากแหล่งการเรียนรู้นอกโรงเรียน ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชน ตลอดจนจัดทำโครงการพิเศษที่ตอบสนองนโยบาย จุดเน้นตามแนวทางปฏิรูปการศึกษา

เพื่อให้โรงเรียนศรีเมืองวิทยาคารมีการบริหารจัดการด้วยระบบคุณภาพ “รูปแบบการบริหารโรงเรียนศรีเมืองวิทยาคารสู่โรงเรียนมาตรฐานสากล” จึงได้จัดทำโครงการดังกล่าว ผู้รับผิดชอบโครงการเชื่อว่าผลการดำเนินงานตามโครงการจะส่งผลให้ผู้เรียนทุกคนได้รับการพัฒนาให้มีคุณลักษณะตามมาตรฐานชาติ คือ เก่ง ดี และมีความสุขได้อย่างแท้จริง

โครงการการพัฒนารูปแบบการบริหารโรงเรียนศรีเมืองวิทยาคารสู่โรงเรียนมาตรฐานสากล

2013-05-12T09:54:00.001-07:00

บทคัดย่อ

โครงการ “การพัฒนารูปแบบการบริหารโรงเรียนศรีเมืองวิทยาคารสู่โรงเรียนมาตรฐานสากล” มีวัตถุประสงค์ของโครงการ คือ (1) เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหา ความต้องการในการบริหารโรงเรียนสู่มาตรฐานสากลที่เหมาะสมกับบริบทของโรงเรียน (2) เพื่อร่างรูปแบบการบริหารโรงเรียนสู่มาตรฐานสากลที่เหมาะสมกับบริบทของโรงเรียน (3) เพื่อศึกษาความเหมาะสมของรูปแบบการบริหารโรงเรียนสู่มาตรฐานสากลที่เหมาะสมกับบริบทของโรงเรียน (4) เพื่อทดลองใช้รูปแบบการบริหารโรงเรียนสู่มาตรฐานสากลที่เหมาะสมกับบริบทของโรงเรียน และ (5) เพื่อสรุปผลและนำเสนอรูปแบบการบริหารโรงเรียนสู่มาตรฐานสากลที่เหมาะสมกับบริบทของโรงเรียน

ในการดำเนินงานครั้งนี้ ได้มีคณะทำงานมาร่วมคิด ร่วมทำ ร่วมวางแผนในการทำงานที่กำหนดไว้ 5 ขั้นตอน คือ (1) การศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหา (2) การร่างรูปแบบ (3) การศึกษาความเหมาะสมของรูปแบบ (4) การทดลองใช้ (5) การนำเสนอรูปแบบ และได้รูปแบบการบริหารโรงเรียนศรีเมืองวิทยาคารสู่โรงเรียนมาตรฐานสากล ประกอบด้วย 5 ส่วน คือ วัตถุประสงค์ หลักการ องค์ประกอบหลักของรูปแบบ การประเมินผล และเงื่อนไขความสำเร็จ

จากการดำเนินงาน พบว่า ผลการประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของรูปแบบการบริหารโรงเรียนศรีเมืองวิทยาคารสู่โรงเรียนมาตรฐานสากล ในภาพรวมทั้ง 4 องค์ประกอบ มีความเหมาะสมอยู่ในระดับมาก ค่าเฉลี่ย 3.944 และมีความเป็นไปได้อยู่ในระดับมาก ค่าเฉลี่ย 3.91 โดย (1) องค์ประกอบด้านผลผลิต / ผลลัพธ์ มีความเหมาะสมอยู่ในระดับมาก ค่าเฉลี่ย 3.91 และมีความเป็นไปได้อยู่ในระดับมาก ค่าเฉลี่ย 3.93 (2) องค์ประกอบด้านกระบวนการ มีความเหมาะสมอยู่ในระดับมาก ค่าเฉลี่ย 3.96 และมีความเป็นไปได้อยู่ในระดับมาก ค่าเฉลี่ย 3.89 (3) องค์ประกอบด้านปัจจัย มีความเหมาะสมอยู่ในระดับมาก ค่าเฉลี่ย 3.80 และมีความเป็นไปได้อยู่ในระดับมาก ค่าเฉลี่ย 3.78 และ (4) องค์ประกอบด้านบริบท มีความเหมาะสมอยู่ในระดับมาก ค่าเฉลี่ย 4.09 และมีความเป็นไปได้อยู่ในระดับมาก ค่าเฉลี่ย 4.04

รูปแบบการกระจายอำนาจการจัดการศึกษาของประเทศไทย(ตอน 3)

2012-05-27T16:19:00.000-07:00

...การกระจายอำนาจเป็นการบริหารการศึกษาอีกแบบหนึ่งที่จะช่วยให้สถานศึกษาสามารถจัดการศึกษาได้อย่างมีคุณภาพและสอดคล้องกับความต้องการของชุมชน โดยมีผู้ส่วนได้เสียเข้ามามีส่วนร่วมในการบริหารจัดการสถานศึกษา ซึ่งส่งผลให้ผู้เรียนมีคุณลักษณะที่พึงประสงค์ตรงตามความต้องการของชุมชน เป็นคนดี คนเก่ง และมีความสุข ซึ่งข้าพเจ้าเห็นด้วยกับแนวคิดของ กมล สุดประเสริฐ ที่กล่าวว่า “...รูปแบบการบริหารและการจัดการศึกษาแบบกระจายอำนาจของไทย ควรเป็นไปตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 ที่กำหนดให้มีกระทรวงศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม ทำหน้าที่กำกับดูแล โดยลดภาระหน้าที่ในการบริหารจัดการศึกษาลง พร้อมโอนอำนาจหน้าที่ในการบริหารและจัดการศึกษาให้เขตพื้นที่การศึกษาและสถานศึกษาดำเนินการตามที่กฎหมายกำหนด โดยเขตพื้นที่การศึกษาควรจัดเป็นองค์การบริหารการศึกษาส่วนท้องถิ่นที่รัฐกำหนดขึ้นในแต่ละจังหวัด…” โดยมีลักษณะเป็น “หน่วยงานบริการรูปแบบพิเศษ (service Delivery Unit : SDU)”เป็นหน่วยงานของรัฐที่ไม่ใช้ส่วนราชการ ซึ่งได้รับการจัดตั้งเพื่อให้บริการแก่หน่วยงานต้นสังกัด ส่วนราชการอื่น องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และ/หรือประชาชน โดยไม่มีวัตถุประสงค์เพื่อแสวงหารายได้(กำไร) และนำส่งรายได้เข้ารัฐโดยตรงหรือจำเป็นต้องเลี้ยงตัวเองได้เป็นสำคัญ (Full cost recovery) (ชัยรัตน์ หลายวัชระกุล 2549 : 37) ซึ่งข้าพเจ้าขอเรียกเล่น ๆ ว่า “SDU ทางการศึกษา”และในการบริหารจัดการในสถานศึกษาแต่ละแห่งที่มีความแตกต่างกันไปตามบริบทแวดล้อมที่เป็นอยู่ และความต้องการของสถานศึกษาก็แตกต่างกันด้วยทำให้การนำแนวคิดการบริหารแบบการใช้โรงเรียนเป็นฐานมาใช้แตกต่างกัน ซึ่งมีรูปแบบที่ อุทัย บุญประเสริฐ (2544 อ้างใน ธีระ รุญเจริญ 2550 : 163) ได้เสนอไว้มี 4 รูปแบบ คือ 1) รูปแบบการบริหารโดยใช้ชุมชนเป็นหลัก 2) รูปแบบบริหารโดยใช้ผู้บริหารโรงเรียนเป็นหลัก 3) รูปแบบบริหารโดยเป็นโรงเรียนในกำกับ (Charter School) และ 4) รูปแบบบริหารแบบเอกชน ซึ่งการบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐานทำให้โรงเรียนมีอำนาจมากขึ้นในการตัดสินใจและต้องรับผิดชอบโดยตรงต่อ : 1) การวางแผนพัฒนาโรงเรียน 2) การจัดการเรียนการสอนและพัฒนาคุณภาพการเรียนการสอน 3) การพัฒนาบุคลากร และ 4) การจัดการการเงินและงบประมาณ

เมื่อพิจารณาภารกิจของโรงเรียนแล้วจะเห็นได้ว่า โรงเรียนมีภารกิจหลักคือ การจัดการศึกษาและการบริหาร ซึ่งต้องใช้กระบวนการและปัจจัยจึงจะบรรลุผล ในกระบวนการจะอาศัยทั้งผู้บริหารโรงเรียนและครู ผู้บริหารโรงเรียนจะต้องมีศักยภาพหลายด้าน จึงจะนำโรงเรียนประสบความสำเร็จ ดังที่ ธีระ รุญเจริญ (2550:1-2) ได้กล่าวว่าผู้บริหารสถานศึกษาเป็นบุคลากรหลักที่สำคัญของสถานศึกษาและเป็นผู้นำวิชาชีพที่จะต้องมีสมรรถนะ ความรู้ ความสามารถ และคุณธรรม จริยธรรม ตลอดทั้งจรรยาบรรณวิชาชีพที่ดี จึงจะนำไปสู่การจัดและการบริหารสถานศึกษาที่ดี มีประสิทธิผล และประสิทธิภาพ กล่าวคือ

1.ผู้บริหารสถานศึกษาจะต้องมีความรู้ ความเข้าใจ ตลอดทั้งแนวทางการปฏิรูปการศึกษาเกี่ยวกับ (1) ผลการจัดและปัญหาการจัดการศึกษาที่ผ่านมาในด้านต่าง ๆ (2) ผลการประเมินคุณภาพภายนอก (3) แผนการศึกษาแห่งชาติ (4) ยุทธศาสตร์สู่การปฏิบัติตามที่กระทรวงศึกษาธิการกำหนดไว้ (5) นโยบายของกระทรวงศึกษาของสำนักงานที่เกี่ยวข้อง (6) แนวภารกิจของสถานศึกษาที่กำหนดไว้ (7) แนวการบริหารและจัดการศึกษา (8) ความเป็นมืออาชีพในการบริหารการศึกษา และ (9) แนวทางการปฏิรูปการศึกษา

2. ผู้บริหารสถานศึกษาต้องมีความรู้ ความเข้าใจ และการดำเนินการประกันคุณภาพการศึกษา ทั้งการประกันคุณภาพภายในและการประกันคุณภาพภายนอก ตลอดทั้งกฎหมายที่เกี่ยวข้อง มาตรฐานการศึกษาของชาติ มาตรฐานการศึกษาขั้นพื้นฐาน และมาตรฐานการศึกษาขั้นพื้นบานเพื่อประเมินภายนอก

3. ผู้บริหารสถานศึกษาจะต้องมีสมรรถนะในการจัดการศึกษา และการบริหารการศึกษาในด้านต่าง ๆ ด้วยความเป็นมืออาชีพอย่างแท้จริง กล่าวคือ จะต้องมีคุณสมบัติอย่างน้อยตามมาตรฐานวิชาชีพและจรรยาบรรณวิชาชีพตามข้อบังคับของคุรุสภา

4. ผู้บริหารสถานศึกษาจะต้องมีภาวะผู้นำที่เอื้อต่อการบริหารและจัดการศึกษาในยุคนี้ โดยเฉพาะภาวะผู้นำทางวิชาการและภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง

5. ผู้บริหารสถานศึกษาจะต้องมีความรู้ ความสามารถในการบริหารฐานโรงเรียน (SBM) ตามที่กำหนดไว้ในมาตรฐานการศึกษาของชาติ พ.ศ.2547 และสามารถนำหลักธรรมมาภิบาลมาใช้ในการบริหารและการจัดการศึกษา รวมทั้งสามารถปฏิบัติตามมาตรฐานและตัวบ่งชี้การบริหารฐานโรงเรียนตามที่สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษาพัฒนาไว้

6. ผู้บริหารสถานศึกษาจะต้องมีความสามารถทำให้โรงเรียนเป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้อย่างแท้จริง และจะต้องให้มีความรู้ความเข้าใจในเรื่องการจัดการความรู้ (Knowledge Management: KM) และการพัฒนาสมองเพื่อการเรียนรู้ (Brain-based Learning Development: BBL)

7. ผู้บริหารสถานศึกษาจะต้องมีความรู้ความเข้าใจในการจัดชั้นและการจัดโรงเรียนในกระบวนการเรียนการสอน เพื่อจะเลือกใช้และนำไปสู่วัตถุประสงค์ที่กำหนดไว้

8. ผู้บริหารสถานศึกษาจะต้องมีความรู้ ความเข้าใจในแนวคิด หลักการและการจัดทำหลักสูตรโดยเฉพาะอย่างยิ่งการจัดทำหลักสูตรสถานศึกษา และจะต้องมีความเข้าใจและสามารถส่งเสริมการเรียนการสอน โดยเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ

9. ผู้บริหารสถานศึกษาต้องมีความรู้ ความเข้าใจเรื่องการวิจัยในโรงเรียน ทั้งการวิจัยและการพัฒนาในกระบวนการบริหารและกระบวนการจัดการเรียนการสอน ตลอดทั้งการส่งเสริมการใช้กระบวนการตรวจวิจัยในการเรียนรู้ของนักเรียน

ซึ่งในการวางแผนและควบคุมการปฏิบัติงานต่าง ๆ ผู้บริหารจะต้องมีเทคนิคในการบริหารโดยใช้เครื่องมือ วิธีการ และวิธีปฏิบัติในการนิเทศ แนะแนวและจูงใจบุคลากรให้ปฏิบัติงานให้ได้ผลดี ดังนั้น ผู้บริหารการศึกษานับว่าเป็นบุคลากรที่มีบทบาทอย่างยิ่งในการที่จะบริหารสถาบันการศึกษา ให้ประสบความสำเร็จ ผู้บริหารที่ดีต้องเป็นบุคคลคุณภาพ สามารถที่จะเป็นผู้นำ เป็นที่รัก เคารพยำเกรงของผู้ใต้บังคับบัญชาและของบุคคลรอบด้านได้ นอกจากนี้ต้องมีทักษะทางสังคมที่ดี ไม่ว่าในด้านการแสดงออก ทางด้านการสื่อสารกับผู้อื่น การมีมนุษยสัมพันธ์ที่ดี การตัดสินใจและแก้ปัญหาด้วยข้อมูลที่เป็นจริงมีเหตุผล ไม่ใช้อารมณ์หรือสามารถควบคุมอารมณ์ของตนเองได้ มีความรับผิดชอบต่อหน้าที่ที่ได้รับมอบหมาย รวมทั้งมีความเข้าใจ เห็นอกเห็นใจผู้อื่นเป็น ตลอดทั้งยังมีความภูมิใจในตนเองและทำงานได้อย่างมีความสุขจึงจะช่วยให้สถานศึกษาแห่งนั้นมีความเจริญก้าวหน้าไปด้วยดี หรืออาจกล่าวได้ว่าสถานศึกษาแห่งนั้นจะต้องมีผู้นำที่เก่งในการบริหารคนและบริหารตนนั่นเอง

....................................................................(มีต่อ)................................................................................

รูปแบบการกระจายอำนาจการจัดการศึกษาของประเทศไทย(ตอน 2)

2012-05-20T04:30:00.001-07:00

....และจากการศึกษาของ เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์ (2551 : ออนไลน์) ถึงผลของการกระจายอำนาจการศึกษาในต่างประเทศ คือ 1) ประเทศที่ประสบความสำเร็จในการกระจายอำนาจการศึกษาสู่ท้องถิ่น และ 2) ประเทศที่การกระจายอำนาจก่อเกิดปัญหา ดังรายละเอียด

1) ประเทศที่ประสบความสำเร็จในการกระจายอำนาจการศึกษาสู่ท้องถิ่น ได้แก่ อังกฤษ แคนาดา สวีเดนและเดนมาร์ก

อังกฤษ: การเพิ่มคุณภาพการศึกษาและฉนวนป้องกันการแทรกแซงทางการเมือง โดยมีหน่วยงานสำคัญในการขับเคลื่อนคือ องค์การบริหารการศึกษาท้องถิ่น ที่มีบทบาทกระตุ้นให้โรงเรียนยกระดับมาตรฐาน ทำหน้าที่เป็นเสมือนกระบอกเสียงให้กับผู้ปกครอง และแม้ว่าองค์กรนี้จะเป็นส่วนราชการ แต่มีลักษณะการดำเนินงานที่สามารถป้องกันการแทรกแซงจากภาคการเมืองสู่ภาคการศึกษา โดยพบว่าในอังกฤษ ความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลหรือหน่วยงานจะเป็นไปแบบเพื่อนร่วมอุดมการณ์ การบริหารระหว่างหน่วยงานการศึกษาส่วนกลางและระดับท้องถิ่น และระหว่างสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษากับสถานศึกษา จะเป็นไปในลักษณะการควบคุม โดยกติกา (Law Enforcement Control) เช่น ระเบียบ ข้อบังคับ กฎหมาย ฯลฯ ที่ทุกฝ่ายต้องเคารพปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด ส่วนการบังคับบัญชาโดยการสั่งการ จะใช้เฉพาะการบริหารภายในหน่วยงานในท้องถิ่นเท่านั้น

แคนาดา: การพัฒนาผู้เรียนให้มีงานทำ แคนาดากระจายอำนาจให้มณฑล/เขตการปกครองดำเนินการเอง โดยผ่านคณะกรรมการการศึกษาของแต่ละเขตการปกครอง ซึ่งมีประมาณ 168 คณะ ปัจจุบันเป้าหมายสำคัญในการจัดการศึกษาที่มุ่งกระจายอำนาจบริหารการศึกษาสู่ท้องถิ่น คือเพื่อการแก้ปัญหาสภาพการว่างงานของแคนาดาที่นับวันจะทวีความรุนแรงขึ้น เนื่องด้วยการกระจายอำนาจสู่ท้องถิ่น ส่งผลให้สถานศึกษาในท้องถิ่น บริหารจัดการได้คล่องตัวและมีความเป็นอิสระ สามารถจัดการศึกษาและฝึกอบรมที่มุ่งให้คนมีงานทำได้มากขึ้น

สวีเดนและเดนมาร์ค: การเชื่อมโยงสู่เศรษฐกิจชุมชน กระจายอำนาจการศึกษาโดยให้ความสำคัญกับการจัดการศึกษาที่เชื่อมต่อกับวิถีชีวิตของชุมชน ซึ่งอาชีพหลักของชุมชนต่าง ๆ คือการเกษตรที่เน้นการพึ่งพาตนเองและพัฒนาตามเอกลักษณ์ของชุมชนนั้น ๆ โดยให้แต่ละท้องถิ่นสามารถพัฒนาหลักสูตรได้อย่างหลากหลาย เชื่อมโยงวิทยาการสมัยใหม่กับสมัยเก่า และการเรียนรู้ร่วมกับสถานประกอบการ ชุมชน และภาคเอกชน ทำให้การจัดการศึกษาสอดคล้องกับความต้องการของชุมชน และเป็นการสร้างคนป้อนเข้าสู่ชุมชน

2) ประเทศที่การกระจายอำนาจก่อเกิดปัญหา ได้แก่ เยอรมันนี สเปน นิวซีแลนด์ และบราซิล

เยอรมันนี: ความแตกต่างด้านมาตรฐานการศึกษาและเพิ่มงบจากส่วนกลาง มีการกระจายอำนาจทางการศึกษาให้กับแต่ละรัฐเป็นผู้บริหารและดูแลโรงเรียน แต่มีรายงานว่าปัจจุบันรัฐบาลกลางต้องสนับสนุนงบประมาณในการจัดการศึกษามากกว่าร้อยละ 70 ของงบประมาณสนับสนุนการศึกษาทั้งหมด มีการวิเคราะห์ว่า อาจเป็นเพราะสภาพการเป็นอิสระในการจัดการศึกษาของแต่ละรัฐที่ต่างกันออกไป ทำให้ประสบปัญหาเกี่ยวกับความต่างของมาตรฐานทางการศึกษา ปัจจุบันรัฐบาลกลางจึงได้ทุ่มงบประมาณสนับสนุนด้านการศึกษาที่มากขึ้นทุกปี เพื่อสร้างมาตรฐานการศึกษาของชาติขึ้นมา

สเปน: ความสั่นคลอนความมั่นคงและเสถียรภาพการปกครอง แม้มีการให้อิสระในการปกครองส่วนท้องถิ่นอย่างมาก แต่เนื่องจากสภาพการเป็นแคว้นอิสระต่าง ๆ ของสเปน จึงก่อให้เกิดปัญหาการจัดการศึกษาที่อาจจะส่งผลให้เกิดความสั่นคลอนความมั่นคงและเสถียรภาพทางการเมืองของรัฐบาลกลางอย่างมาก จนในที่สุดรัฐบาลได้พยายามหาวิธีการรวบอำนาจการศึกษากลับมายังส่วนกลางมากขึ้น เพื่อใช้เป็นเครื่องมือทางการศึกษาในการสร้างความมั่นคงและเสถียรภาพทางการเมือง และการอยู่รวมเป็นชาติเดียวกัน

นิวซีแลนด์: ความเหลื่อมล้ำด้านคุณภาพการศึกษาระหว่างชุมชนร่ำรวย-ยากจน มีการกระจายอำนาจการศึกษาไปสู่สถานศึกษาโดยตรง โดยผ่านคณะกรรมการบริหารโรงเรียน สิ่งที่เกิดขึ้นคือ โรงเรียนในชุมชนร่ำรวยหรือปานกลาง ผู้ปกครองจะสนับสนุนช่วยเหลือโรงเรียนอย่างดี เพราะมีความพร้อมทั้งด้านการศึกษา ความคิด การเงินและให้ความสนใจผลการเรียนของเด็ก รวมถึงคณะกรรมการบริหารโรงเรียนมีความพร้อม อีกทั้งสภาพปัญหาการเรียนมีน้อย ในขณะที่โรงเรียนในชุมชนยากจน ผู้ปกครองมีความจำกัด คณะกรรมการมีศักยภาพน้อย ครูจำนวนมากไม่อยากไปสอนในโรงเรียนกลุ่มนี้ สิ่งเหล่านี้ส่งผลให้ผู้บริหารสถานศึกษารับภาระหนักมากขึ้น จนต้องลาออกถึงร้อยละ 20 หลังปฏิรูปการศึกษา เกิดความไม่ทั่วถึงในการได้รับความช่วยเหลือด้านวิชาการจากรัฐ อีกทั้งการที่คณะกรรมการสถานศึกษามีอำนาจเต็มในการบริหารโรงเรียน หากการตัดสินใจอยู่บนพรรคพวกและอิทธิพล จะส่งผลให้เกิดความขัดแย้งและขาดการยอมรับจากผู้เกี่ยวข้องได้

บราซิล: ความเหลื่อมล้ำด้านคุณภาพและโอกาสการศึกษาและการอพยพสู่เมือง บราซิลกระจายอำนาจการจัดการศึกษาให้ท้องถิ่นจัดการ ด้วยงบประมาณที่รัฐจัดให้บางส่วนและให้ท้องถิ่นจัดหาเพิ่มเติม แต่พบว่า ท้องถิ่นที่ยากจนจะมีคุณภาพทางการศึกษาต่ำ งบไม่เพียงพอ ขาดแคลนครูและผู้บริหาร บางสถานศึกษาต้องปิดตัวลง ผู้เรียนต้องเดินทางไกลเพื่อไปเรียนในโรงเรียนที่มีคุณภาพ และทำให้ครอบครัวไม่ส่งเด็กเข้าโรงเรียน และการออกจากโรงเรียนกลางคัน อย่างไรก็ตาม รัฐบาลได้พยายามแก้ปัญหาเหล่านี้บ้างแล้ว โดยให้เงินสนับสนุนครอบครัวที่มีฐานะไม่ดี ที่มีลูกใน วัยเรียน

กมล สุดประเสริฐ (2544 : 20-22) ได้ให้ข้อเสนอแนะว่ารูปแบบการบริหารและการจัดการศึกษาแบบกระจายอำนาจของไทย ควรเป็นไปตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 ที่กำหนดให้มีกระทรวงศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม ทำหน้าที่กำกับดูแล โดยลดภาระหน้าที่ในการบริหารจัดการศึกษาลง พร้อมโอนอำนาจหน้าที่ในการบริหารและจัดการศึกษาให้เขตพื้นที่การศึกษาและสถานศึกษาดำเนินการตามที่กฎหมายกำหนด โดยเขตพื้นที่การศึกษาควรจัดเป็นองค์การบริหารการศึกษาส่วนท้องถิ่นที่รัฐกำหนดขึ้นในแต่ละจังหวัด โดยรวมหน่วยงานการศึกษาของกระทรวงศึกษาที่มีอยู่แล้วในจังหวัดเข้าด้วยกัน และมีคณะกรรมการการศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม (คศศว.) เขตพื้นที่พร้อมทั้งผู้อำนวยการเขต ทำหน้าที่บริหารและจัดการศึกษาตามที่พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติฯ กำหนด เขตพื้นที่การศึกษาอาจมีจำนวนตมจำนวนจังหวัดทั้ง 75 จังหวัด และกรุงเทพมหานคร

คณะกรรมการการศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรมชุดหนึ่งสามารถปฏิบัติงานให้เขตพื้นที่การศึกษาอื่นได้ด้วย โดยอาจพิจารณาให้เป็นเขตการศึกษาพิเศษหรือเขตพื้นที่การศึกษารวม (Unified School District) ไปก่อน ให้สอดคล้องกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นระดับจังหวัดและมหานคร (กทม.) ทุกเขตพื้นที่การศึกษาเหล่านี้ต้องร่วมมือกับสถานศึกษาในการบริหารและจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน ทั้งในด้านวิชาการ งานบุคคลและงบประมาณ ฯลฯ นอกจากนี้ ยังได้กำหนดให้มีคณะกรรมการการศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรมท้องถิ่น ในเทศบาลและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบอื่นด้วย

การกระจายอำนาจทางการศึกษาที่ผ่านมา พบว่าหลายฝ่ายยังมีความเห็นไม่ตรงกัน และเกิดปฏิกิริยาต่อต้านจากครู โดยเฉพาะประเด็นปัญหาในอดีต เมื่อครั้งที่การประถมศึกษาอยู่ภายใต้องค์การบริหารส่วนจังหวัด ซึ่งครั้งนั้นครูไม่ได้รับการปฏิบัติอย่างเป็นธรรม และเหมาะสมกับศักดิ์ศรีของวิชาชีพ รวมทั้งปัจจุบันที่ยังมีความไม่ไว้วางใจกันในเรื่องความพร้อม ความรู้ความเข้าใจ และความจริงใจที่จะรับโอน ทำให้การถ่ายโอนการศึกษาต้องหยุดชะงักไม่สามารถดำเนินการได้ตามกำหนด วรัยพร แสงนภาบวร (2550 : ออนไลน์) กล่าวว่า เพื่อให้การถ่ายโอนการศึกษาสู่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นครั้งนี้ เป็นไปด้วยความราบรื่นบนพื้นฐานความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้อง ปราศจากปัญหาความขัดแย้งและเกิดประโยชน์สูงสุดแก่การศึกษาของชาติ จึงมีประเด็นข้อเสนอแนะที่สำคัญ ๆ ดังนี้

1) ต้องนำหลักการการกระจายอำนาจที่แท้จริง และถูกต้องมาเป็นหลักในการจัดระบบการกระจ่ายอำนาจ เช่น หลักการมีส่วนร่วมของประชาชน หลักความเป็นมืออาชีพด้านการศึกษา หลักความเป็นอิสระในการตัดสินใจ หลักคุณประโยชน์ทางการศึกษาของผู้เรียน หลักธรรมาภิบาลในการจัดการศึกษา ฯลฯ เพื่อให้การศึกษาโดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีระบบโครงสร้างและกลไกที่มีมาตรฐานและประสิทธิภาพ อันจะส่งผลให้การศึกษาของชาติมีคุณภาพทัดทียมประเทศที่พัฒนาแล้ว

2) ต้องกำหนดให้มีคณะกรรมการการศึกษาขององค์การปกครองส่วนท้องถิ่น ที่ประกอบด้วยผู้ที่มีความรู้ความเข้าใจด้านการศึกษา สามารถอุทิศตนเพื่อการศึกษาของชาติ และเป็นที่ยอมรับนับถือของสังคม เพื่อให้การศึกษาเป็นอิสระจากฝ่ายปกครองและการเมืองโดยมีกฎหมายรองรับ เป็นการกระจายอำนาจสู่ประชาชนอย่างแท้จริง

3) ควรเน้นการกระจายอำนาจสู่สถานศึกษา (School-Based Management) เพื่อให้การตัดสินใจไปอยู่ระดับที่ใกล้ชิดกับผู้เรียนมากที่สุด และสถานศึกษามีอิสระในการบริหารทั้งด้านวิชาการ งบประมาณ การบริหารงานบุคคล และการบริหารทั่วไป ตามเจตนารมณ์ของกฎหมายที่กำหนดให้สถานศึกษาเป็นนิติบุคคล

4) มีระบบการบริหารงานบุคคล สำหรับครูบุคลากรทางการศึกษาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เพื่อเป็นหลักประกันว่าครูและบุคลากรทางการศึกษา จะได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ได้รับการดูแลที่ดีทั้งค่าตอบแทนและสวัสดิการต่าง ๆ รวมทั้งมีโอกาสในการมีส่วนร่วมตัดสินใจ ไม่ด้อยไปกว่าสิทธิประโยชน์ต่าง ๆ ที่ได้รับอยู่เดิม

5) มีระบบการบริหารงบประมาณ เพื่อการศึกษาที่มีประสิทธิภาพทั้งการระดม การจัดสรรและการใช้งบประมาณ อันจะก่อให้เกิดความเสมอภาพและเป็นธรรม รวมทั้งมีระบบการตรวจสอบความโปร่งใส เพื่อให้การใช้งบประมาณเกิดประโยชน์กับผู้เรียนมากที่สุด

6) องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่จัดการศึกษาต้องให้ความสำคัญกับการจัดการศึกษาทุกรูปแบบ ซึ่งรวมถึงการจัดการศึกษานอกระบบโรงเรียนและการจัดการศึกษาตามอัธยาศัยด้วย เพื่อส่งเสริมการศึกษาตลอดชีวิตและสร้างสังคมไทยให้เป็นสังคมแห่งการเรียนรู้

7) การศึกษาตัวอย่างประเทศที่ดำเนินการจนประสบความสำเร็จแล้ว และนำหลักการที่สำคัญมาประยุกต์ใช้เป็นแนวทางในการดำเนินการกระจายอำนาจทางการศึกษา สู่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นของประเทศไทย เพื่อให้การบริหารและจัดการศึกษาโดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นของประเทศไทย มีประสิทธิภาพ สามารถจัดการศึกษาที่มีคุณภาพให้กับคนไทยในท้องถิ่นต่าง ๆ ได้อย่างทั่วถึง

จากการศึกษาแนวคิดที่เกี่ยวข้องกับการกระจายอำนาจทางการศึกษาดังกล่าว ทำให้เห็นถึงความพยายามในการขับเคลื่อนนโยบายการกระจายอำนาจทางการศึกษาของหน่วยงานที่เป็นต้นสังกัด ประการหนึ่ง และทำให้ข้าพเจ้าเห็นความสำคัญของการกระจายอำนาจทางการศึกษาตลอดจนเห็นแนวทางในการสร้างรูปแบบการกระจายอำนาจทางการศึกษาที่จะนำเสนอในลำดับต่อไป แม้ว่าการกระจายอำนาจทางการศึกษาจะสอดคล้องกับลักษณะของยุคโลกาภิวัตน์และเป็นความจำเป็นในการบริหารยุคใหม่ก็ตาม หากผู้มีอำนาจเห็นแก่ประโยชน์ส่วนตนและพวกพ้องมากเกินไป อนาคตของประเทศไทยอาจจะไม่แตกต่างจากประเทศที่การกระจายอำนาจก่อเกิดปัญหา ได้แก่ เยอรมันนี สเปน นิวซีแลนด์ และบราซิล ดังได้กล่าวมาแล้ว

............................................................(มีต่อ).........................................................

รูปแบบการกระจายอำนาจการจัดการศึกษาของประเทศไทย(ตอนที่ 1)

2012-05-17T17:25:00.000-07:00

ด้วยความระลึกถึงพระคุณท่าน รศ.ดร.ทองใบ สุดชารี ผู้ล่วงลับไปแล้ว ได้เมตตาพวกเรานักศึกษาปริญญาเอก สาขาวิชาการบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี อย่างยิ่ง และบทความฉบับนี้...เป็นส่วนหนึ่งที่เกิดจากกิจกรรมการเรียนรู้ที่พระอาจารย์ได้สอนพวกเรา...อย่างตั้งใจ...ด้วยอุดมการณ์...

รูปแบบการกระจายอำนาจการจัดการศึกษาของประเทศไทย

“...เมื่อพูดถึงความสำคัญของการศึกษาแล้ว เมื่อมานึกดูว่า

การศึกษาเป็นรากฐานของความมั่นคงและผาสุกของประเทศชาติ

ก็กลับมาคิดอีกอย่างหนึ่งว่า ที่บ้านเมืองจะมีความมั่นคงได้

ทุกคนแม้จะไม่ใช่ครู ก็ต้องช่วยกันในด้านการศึกษานี้

อีกอย่างหนึ่ง ทุกคนแม้จะเป็นฝ่ายการศึกษา

ก็ต้องมีหน้าที่ที่จะทำนุบำรุงให้บ้านเมืองมีความมั่นคง…”

พระบรมราโชวาท

เนื่องในโอกาสเสด็จฯทรงดนตรี

ณ วิทยาลัยวิชาการศึกษาประสานมิตร

วันเสาร์ที่ 18 มีนาคม 2515

จากพระบรมราโชวาท จะเห็นว่าในการจัดการศึกษา จำเป็นต้องให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วม ซึ่งนับว่าเป็นแนวทางหนึ่งในการปรับปรุงและเสริมสร้างการปฏิบัติงานในองค์การให้มีประสิทธิภาพและมีความเข้มแข็งยั่งยืน เนื่องจากการศึกษาเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับทุกคน ทุกฝ่าย การรวมพลังจากบุคคลต่าง ๆ ในสังคม ร่วมแสดงความคิดและกำหนดทิศทางในการพัฒนาการศึกษาให้สอดคล้องกับสถานการณ์ที่เปลี่ยนไป การศึกษาจึงไม่ใช่เรื่องของคนใดคนหนึ่งเท่านั้น แต่ทุกคนจะต้องช่วยกันในการพัฒนามนุษย์ออกไปสู่สังคมและอยู่ร่วมกันอย่างสันติสุข (เมตต์ เมตต์การุณ์จิต 2547 : 48) ซึ่งการจัดการศึกษาที่พึงประสงค์ในยุคโลกาภิวัตน์ควรมีลักษณะ (1) เปิดห้องเรียนสู่โลกกว้างให้สิ่งรอบข้างเป็นครู (2) เปิดโลกทัศน์ของเด็กให้กว้าง ให้ทุกคนได้สังเกต ได้คิด ได้ถาม ได้เรียนรู้จากประสบการณ์จริง จากสิ่งที่อยู่รอบตัว ให้ได้ยินกับหู ได้ดูกับตา และได้สัมผัสด้วยตัวเอง และ (3) ร่วมปลดปล่อยพลังสมองของผู้เรียนปฏิรูปการเรียนรู้ ผู้เรียนสำคัญที่สุด (ธีระ รุญเจริญ 2550:38-39)

ปัจจุบันเห็นได้อย่างชัดเจนว่ามีการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นในโลกอย่างมากในแทบทุกด้าน ซึ่งการเปลี่ยนแปลงนั้นก่อให้เกิดผลกระทบต่อการดำเนินชีวิตและความเป็นอยู่ของมนุษย์ทั้งในปัจจุบันและในอนาคต การศึกษาวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงด้านต่าง ๆ ของโลกจึงเป็นสิ่งจำเป็นต่อมนุษย์ รวมทั้งด้านการศึกษาด้วย การศึกษานับเป็นหัวใจของการพัฒนามนุษย์ การเปลี่ยนแปลงทางการศึกษาจึงได้รับความสนใจในหมู่นักวิชาการ เพื่อหาหนทางในการพัฒนาการเปลี่ยนแปลงทางการศึกษาให้ดีขึ้น (ปองสิน วิเศษศรี 2549 : 26) การคาดหวังที่จะให้การศึกษามีบทบาทสำคัญในการพัฒนาประเทศ โดยเฉพาะการก้าวเข้าสู่สังคมแห่งการเรียนรู้ แต่ทว่าระบบการศึกษาไทยไม่สามารถแก้ปัญหาดังกล่าวได้ เพราะความไม่พร้อมทั้งทางด้านปริมาณ(ประชาชนมีการศึกษาน้อย) ด้านคุณภาพการศึกษายังต่ำเมื่อเทียบกับนานาประเทศ ด้านความเสมอภาคและสิทธิทางการศึกษายังเหลื่อมล้ำกันมาก ตลอดจนยังไม่ก้าวหน้าเท่าที่ควรในการพัฒนาเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการเรียนรู้ ประการสำคัญก็คือการบริหารและการจัดการศึกษามีลักษณะแบบรวมอำนาจไว้ที่ส่วนกลาง ไม่ว่าจะเป็นงานวิชาการ บุคลากร งบประมาณ ตลอดจนการบริหารทั่วไป นับว่าเป็นการสวนกับกระแสโลก (สำนักงานปฏิรูปการศึกษา (สปศ.) 2544 : 3) ในแวดวงการศึกษามีการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญประการหนึ่ง คือ การปฏิรูปการศึกษาซึ่งมีความมุ่งหมายที่จะจัดการศึกษาเพื่อพัฒนาคนไทยให้เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ เป็นคนดี คนเก่ง มีความเมตตากรุณา และมีชีวิตอยู่ในสังคมอย่างมีความสุข ในการดำเนินการให้บรรลุเป้าหมายอย่างมีพลังและประสิทธิภาพ จำเป็นต้องมีการกระจายอำนาจและให้ทุกฝ่ายมีส่วนร่วม เพื่อให้สอดคล้องกับเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540 รวมทั้งเป็นไปตามหลักการของพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และแก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545 ให้การจัดระบบโครงสร้างและกระบวนการจัดการศึกษาของไทยมีเอกภาพเชิงนโยบาย และมีความหลากหลายในทางปฏิบัติ มีการกระจายอำนาจไปสู่เขตพื้นที่การศึกษาและสถานศึกษา เพื่อให้มีความคล่องตัว มีอิสระในการบริหารจัดการ โดยใช้หลักการบริหารจัดการโดยใช้โรงเรียนเป็นฐาน (School Based Management : SBM) เป็นการสร้างรากฐานและความเข้มแข็งให้กับสถานศึกษา สามารถจัดการศึกษาได้อย่างมีคุณภาพ ได้มาตรฐานและสามารถพัฒนาได้อย่างต่อเนื่อง สอดคล้องกับคำกล่าวของ ธีระ รุญเจริญ (2550 : 21) ที่กล่าวว่า การกระจายอำนาจในการบริหารเป็นสิ่งที่พึงปรารถนา และสอดคล้องกับลักษณะของยุคโลกาภิวัตน์ และ สมาน อัศวภูมิ (2550 : 88) ที่กล่าวว่า การกระจายอำนาจการบริหารงานเป็นความจำเป็นในการบริหารยุคใหม่ ทั้งการบริหารงานองค์การของรัฐและเอกชน

ระบบการศึกษาไทย ได้มีแนวคิดของการกระจายอำนาจที่ผสมผสานกันในรูปของการแบ่งอำนาจและการให้อำนาจมาโดยตลอด แต่ในทางปฏิบัติแล้ว ปรากฏว่า การนำนโยบายเป็นไปในรูปของการแบ่งอำนาจมากกว่าการให้อำนาจ และการกระจายอำนาจทางการศึกษาในรูปแบบให้อำนาจเป็นแต่เพียงการเข้าไปมีบทบาทอย่างเป็นลายลักษณ์อักษรในเอกสาร หลักฐานของทางราชการและเป็นแนวคิดในการกำหนดนโยบาย โดยในทางปฏิบัติกลับปรากฏรูปแบบการบริหารการศึกษาตามแนวคิดของการกระจายอำนาจแบบแบ่งอำนาจ (deconcentralization) และการมอบอำนาจ (delegation) อย่างเป็นรูปธรรมมากกว่า อันแสดงถึง การกระจายอำนาจให้ข้าราชการในสังกัด (ภานุวัฒน์ ภักดีวงศ์ 2540 อ้างใน วิสุทธิ์ วิจิตรพัชราภรณ์ 2550 : 1) การกระจายอำนาจการบริหารการศึกษา เป็นการถ่ายโอนอำนาจหน้าที่ความรับผิดชอบในการตัดสินใจทางการบริหารการศึกษาจากส่วนกลางไปยังระดับล่างหรือระดับปฏิบัติ ได้แก่ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ชุมชนในท้องถิ่น หน่วยงานและสถานศึกษา (ธีระ รุญเจริญ 2545 : 50) เป็นการโอนอำนาจหน้าที่ในด้านวิชาการ งบประมาณ การบริหารงานบุคคล และการบริหารทั่วไป ไปยังระดับเขตพื้นที่การศึกษา สถานศึกษา และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยจะต้องสอดคล้องตามเจตนารมณ์ที่พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติบัญญัติไว้ (เมตต์ เมตต์การุณ์จิต 2547 : 192)

จากการศึกษาของสภาการศึกษา (2546 อ้างใน ธีระ รุญเจริญ 2550 : 12-13) ได้เสนอข้อสรุปการอภิปรายเรื่อง “ การบริหารแบบกระจายอำนาจ โรงเรียนพร้อมหรือยัง” ซึ่งผลอภิปรายมีดังนี้

1) ความต้องการของสถานศึกษาในเรื่องการกระจายอำนาจ คือ ขอให้หน่วยงานต้นสังกัดมอบความไว้วางใจ และเชื่อมั่นว่าโรงเรียนสามารถบริหารจัดการในเรื่องวิชาการ งบประมาณ การบริหารงานบุคลากร และการบริหารทั่วไปได้ นอกจากนี้ควรปรับปรุงระเบียบกฎหมายที่ล้าสมัย เพราะเป็นสาเหตุที่ทำให้สถานศึกษาขาดความเป็นอิสระและความคล่องตัวในการบริหารจัดการด้วยตนเอง

2) ความพร้อมของสถานศึกษาในการรองรับการกระจายอำนาจ คือ (1) สถานศึกษาส่วนใหญ่รับรู้แล้วว่าหากมีการกระจายอำนาจการบริหารจัดการตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 จะทำให้สามารถจัดการศึกษาได้สอดคล้องกับบริบทของโรงเรียนและชุมชน มีความฉับไว และทุกคนมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษามากขึ้น (2) สถานศึกษาส่วนใหญ่ได้เริ่มลงมือปฏิบัติในการเตรียมการรองรับการกระจายอำนาจ เช่น การนำกระบวนการจัดทำงบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงาน (PBB) มาใช้ในการบริหารจัดการโดยเน้นการมีส่วนร่วม การบริหารโดยองค์คณะบุคคล การประกันคุณภาพ และการตรวจสอบการใช้งบประมาณ เป็นต้น และมีสถานศึกษาจำนวนหนึ่งสามารถดำเนินการในเรื่องต่าง ๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพแล้ว และ (3) สถานศึกษามีความพร้อมในการรองรับการกระจายอำนาจในเรื่องการบริหารวิชาการและการใช้หลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน แต่ยังไม่มีความพร้อมในเรื่องการบริหารบุคลากร และการบริหารงบประมาณ เนื่องจากยังมีกฎระเบียบจากส่วนกลางมากเกินไป และส่วนหนึ่งเคยชินกับวัฒนธรรมแบบรวบอำนาจและการสั่งการมานาน คิดสร้างสรรค์ด้วยตนเองไม่เป็น

3) ปัจจัยที่ทำให้สถานศึกษามีความพร้อมในการรองรับการกระจายอำนาจ คือ (1) ให้ความสำคัญกับการบริหารจัดการโดยองค์คณะบุคคล และการมีส่วนร่วมของกรรมการสถานศึกษา เครือข่ายพ่อแม่ ผู้ปกครอง (2) การพัฒนาทีมงานภายในโรงเรียน ให้มีความรู้ ความสามารถ ทัศนคติที่ถูกต้อง ในการบริหารจัดการเพื่อรองรับการกระจายอำนาจ (3) ระบบต่าง ๆ ภายในโรงเรียนต้องมีความพร้อม และมีประสิทธิภาพ ได้แก่ ระบบข้อมูล ระบบประกันคุณภาพ ระบบจัดซื้อจัดจ้าง เป็นต้น (4) การรวมพลังของสถานศึกษาในลักษณะเครือข่าย ไม่ใช่อยู่อย่างโดดเดี่ยว เพื่อให้สถานศึกษาต่าง ๆ ร่วมกันแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในการปฏิรูป ก้าวเดินไปพร้อมกันและภาคภูมิใจในความสำเร็จร่วมกัน และ (5) ผู้บริหารสถานศึกษาต้องกล้าคิดด้วยตนเอง ไม่ใช่แค่รอคำสั่ง ต้องมีความกล้าหาญในเชิงจริยธรรม เพื่อให้ได้รับความเชื่อถือ ศรัทธาจากผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทุกฝ่าย มีคุณธรรม ยุติธรรม และมีความโปร่งใส ไม่บริหารแบบรวบอำนาจในลักษณะอำนาจนิยม เป็นนักประสานที่ดี คิดกว้าง มองไกล เป็นผู้นำด้านการวิเคราะห์ และเข้าใจสภาพบริบทของตนเองได้ชัดเจน มีความมุ่งมั่นตั้งใจในการบริหารจัดการศึกษาโดยมุ่งพัฒนาผู้เรียนเป็นสำคัญ

สอดคล้องกับ ธีระ รุญเจริญ (2550 : 17) ที่กล่าวว่า การกระจายอำนาจการบริหารการศึกษาจะเกิดประสิทธิผลย่อมต้องอาศัยบุคลากรที่เกี่ยวข้องหลายฝ่ายในการนำระบบมาสู่การปฏิบัติ ซึ่งต้องอาศัยเงื่อนไขหลายประการ เช่น 1) การอาศัยการพัฒนาการเปลี่ยนแปลงภาวะผู้นำ การกระจายอำนาจ โดยอาศัยแรงผลักดันอย่างเป็นระบบ 2) การอาศัยนโยบายของฝ่ายบริหารระดับสูงของกระทรวงศึกษาธิการอย่างต่อเนื่องและชัดเจน ไม่ใช่เปลี่ยนแปลงเมื่อเปลี่ยนผู้บริหาร 3) การอาศัย จิตวิญญาณภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง การกระจายอำนาจของบุคลากรทุกระดับ 4) การอาศัยหลัก ธรรมาภิบาลในการบริหาร 5) การสร้างทุกระดับขององค์กรให้เป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ และ 6) การนำหลักประชาธิปไตยมาใช้อย่างแท้จริง

สำนักนโยบายและแผนการศึกษาสำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา ได้ดำเนินโครงการ "วิจัยการกระจายอำนาจทางการศึกษา" เพื่อศึกษารูปแบบความสัมพันธ์ระหว่างหน่วยงานส่วนกลาง ส่วนท้องถิ่น และสถานศึกษาในการกระจายอำนาจด้านวิชาการ ด้านงบประมาณและด้านการบริหารงานบุคคลของ 8 ประเทศ ได้แก่ ฝรั่งเศส อังกฤษ สหรัฐอเมริกา มาเลเซีย สาธารณรัฐเกาหลี ญี่ปุ่น ออสเตรเลีย และนิวซีแลนด์ รวมทั้งได้มีการสังเคราะห์งานวิจัยดังกล่าว เพื่อเสนอนโยบาย เกี่ยวกับรูปแบบการกระจายอำนาจทางการศึกษาที่เหมาะสมสำหรับประเทศไทย สรุปผลการวิจัยได้ดังนี้ (วรัยพร แสงนภาบวร 2550 : ออนไลน์)

การบริหารระดับกระทรวง การวิจัย พบว่าทั้ง 8 ประเทศมีกระทรวงศึกษาฯ ซึ่งแต่ละประเทศใช้ชื่อ Ministry of Education (แต่ก็อาจจะรวมภารกิจด้านอื่นๆ ด้วย เช่น วิทยาศาสตร์ วัฒนธรรม กีฬา การทำงาน เป็นต้น) เพียงกระทรวงเดียวที่เป็นกระทรวงหลักในการจัดการศึกษาของชาติโดยมีบทบาทในการกำหนดนโยบายควบคุมคุณภาพและมาตรฐาน ติดตามประเมินผล และสนับสนุนทรัพยากรเพื่อการศึกษา

การบริหารระดับท้องถิ่น ประเทศที่มีรูปแบบการกระจายอำนาจการจัดการศึกษาสู่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอย่างชัดเจน ได้แก่ สหรัฐอเมริกา สาธารณรัฐเกาหลี และญี่ปุ่น และในการบริหารการศึกษาระดับท้องถิ่นของประเทศเหล่านี้ มีคณะกรรมการการศึกษา (Board of Education) ซึ่งประกอบด้วยผู้ที่มีความรู้ความเข้าใจเรื่องการศึกษา สามารถอุทิศเวลาได้อย่างเต็มที่และเป็นที่ยอมรับนับถือของสังคม เป็นองค์คณะบุคคลที่มีอำนาจสูงสุดในการตัดสินใจโดยมีกฎหมายรองรับให้คณะกรรมการการศึกษาดังกล่าวมีความเป็นอิสระ (Autonomy) ในการบริหารทั้งด้านงบประมาณวิชาการ และการบริหารงานบุคคล เป็นอิสระจากฝ่ายปกครอง และปลอดจากการแทรกแซงทางการเมือง นอกจากนี้ คณะกรรมการการศึกษาดังกล่าวยังมีแหล่งรายได้ เพื่อจัดการศึกษาที่แน่นอนอีกด้วย

การบริหารระดับสถานศึกษา ประเทศที่มีการกระจายอำนาจสู่สถานศึกษาโดยตรงเพื่อให้โรงเรียน มีอิสระในการบริหารตนเอง (Self-Managing School) ได้แก่ ออสเตรเลีย และนิวซีแลนด์ โดยมีคณะกรรมการสถานศึกษา (School Council) เป็นองค์คณะบุคคลที่มีอำนาจในการตัดสินใจสูงสุด และแม้แต่ประเทศอังกฤษ ซึ่งเคยกระจายอำนาจสู่องค์กรบริหารการศึกษาท้องถิ่น (Local Education Authority-LEA) ก็ได้เปลี่ยนเป็นกระจายอำนาจจากกระทรวงสู่สถานศึกษาโดยตรงไม่ต้องผ่านท้องถิ่น โดยมีคณะกรรมการสถานศึกษา (Board of Governors) เป็นองค์คณะบุคคลผู้ทำหน้าที่บริหารและจัดการศึกษา โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ประเทศสหรัฐอเมริกาก็เน้นการกระจายอำนาจสู่สถานศึกษา ให้บริหารโดยโรงเรียนเป็นฐาน (School-Based Management) ตลอดจนส่งเสริมให้โรงเรียนมีอิสระมากขึ้น ในรูปแบบโรงเรียนในกำกับ (Charter School) ส่วนประเทศมาเลเซียและฝรั่งเศสมีการกระจายอำนาจน้อยกว่าประเทศอื่นๆ แต่ก็ให้อิสระแก่สถานศึกษามากขึ้นเช่นกัน

สำหรับความสัมพันธ์ระหว่างกระทรวงกับท้องถิ่นและสถานศึกษานั้น ส่วนใหญ่จะเป็นความสัมพันธ์แบบเกื้อกูล ในลักษณะให้ความช่วยเหลือและคำปรึกษาแนะนำ ไม่ใช้ความสัมพันธ์แบบควบคุมหรือสั่งการ โดยส่วนกลางสามารถให้การสนับสนุนด้านทรัพยากร สำหรับโครงการพิเศษ หรือเพื่อควบคุมคุณภาพและมาตรฐาน เช่น กรณีประเทศญี่ปุ่น กระทรวงศึกษาธิการ และองค์กรปกครอง ส่วนท้องถิ่นร่วมรับผิดชอบค่าใช้จ่ายทางการศึกษา ตามที่กฎหมายกำหนด และกระทรวงมีอำนาจขอให้คณะกรรมการการศึกษาทุกแห่ง เสนอรายงานสถิติข้อมูลเพื่อจัดทำสถิติการศึกษา ตลอดจนจัดทำแผนและนโยบายการพัฒนาการศึกษาในภาพรวมของประเทศ

การกระจายอำนาจและความรับผิดชอบด้านการศึกษา งานวิจัยพบว่าองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นของประเทศต่างๆ สามารถร่วมรับผิดชอบภารกิจในการจัดการศึกษาได้ทุกรูปแบบ ทั้งในระบบโรงเรียนและนอกระบบโรงเรียน เพื่อส่งเสริมให้แต่ละท้องถิ่นมีการจัดการศึกษาตลอดชีวิตอย่างทั่วถึง แม้แต่ประเทศมาเลเซียที่ยังค่อนข้างรวมอำนาจก็มีกำหนดให้มี Mini Ministry ในแต่ละรัฐที่มีอำนาจเช่นเดียวกับส่วนกลาง

นอกจากนี้ บางประเทศ เช่น ญี่ปุ่น ยังมีการแบ่งภารกิจอย่างชัดเจนตามระดับขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยกำหนดให้เทศบาลจัดการศึกษาภาคบังคับและองค์การบริหารส่วนจังหวัดรับผิดชอบการจัดการศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนปลายและการศึกษาพิเศษ เป็นต้น

การกระจายอำนาจด้านงบประมาณ พบว่า ประเทศที่กระจายอำนาจสู่สถานศึกษาโดยตรง เช่น ออสเตรเลีย จะจัดสรรงบประมาณร้อยละ 94 เป็นเงินอุดหนุนให้สถานศึกษามีอิสระในการบริหารอย่างเต็มที่ บางประเทศ เช่น สหรัฐอเมริกา กำหนดให้รัฐบาลท้องถิ่นจัดสรรงบประมาณ เพื่อการศึกษาเองทั้งหมด ด้วยงบประมาณที่ได้จากภาษีโรงเรือนและที่ดินของท้องถิ่น (Property Tax) บางประเทศก็กำหนดให้รัฐบาลกลางร่วมรับผิดชอบค่าใช้จ่ายทางการศึกษาด้วย เช่น ญี่ปุ่น กำหนดให้รัฐบาลกลางรับผิดชอบค่าใช้จ่ายที่เป็นเงินเดือนครู ร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในสัดส่วนครึ่งต่อครึ่ง

นอกจากนี้ งานวิจัยยังพบว่าหลายประเทศ เช่น อังกฤษ และญี่ปุ่น มีกลไกการจัดสรรงบประมาณโดยคำนึงถึงความเป็นธรรม (Fair Funding) พิจารณาความต้องการและความจำเป็นของผู้เรียนสภาพบริบทของโรงเรียน ฯลฯ ทำให้ผู้เรียนทุกคนไม่ว่าจะเป็นผู้เรียนประเภทใด หรืออยู่ส่วนไหนของประเทศก็มีสิทธิได้รับการศึกษาที่มีคุณภาพใกล้เคียงกัน

กระจายอำนาจด้านการบริหารงานบุคคลนั้น ประเทศที่มีการกระจายอำนาจสู่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เช่น สหรัฐอเมริกาและญี่ปุ่นกำหนดให้ครูเป็นบุคลากรสังกัดองค์กรปกครอง ส่วนท้องถิ่น แต่ถึงแม้ครูจะสังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นก็ตาม อำนาจเต็มในการบริหารงานบุคคล ตั้งแต่การสรรหา แต่งตั้ง การพัฒนาวิชาชีพ การออกใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ การจ่ายค่าตอบแทน และการพิจารณาความดีความชอบก็เป็นของคณะกรรมการการศึกษา ไม่ใช่อำนาจของฝ่ายปกครอง คณะกรรมการการศึกษาจัดให้มีระบบการพัฒนาครูอย่างเข้มข้น เพื่อให้ครูได้รับความรู้ใหม่ๆตลอดเวลา รวมทั้งมีระบบการดูแลให้ครูได้รับเงินเดือน ค่าตอบแทน และสวัสดิการต่างๆ ที่เหมาะสมกับศักดิ์ศรีความเป็นวิชาชีพชั้นสูง

ส่วนประเทศที่กระจายอำนาจสู่สถานศึกษาโดยโรงเรียนเป็นฐาน (School-Based Management) กำหนดให้คณะกรรมการสถานศึกษามีอิสระในการสรรหาและแต่งตั้งผู้บริหารสถานศึกษาได้เอง และผู้บริหารสถานศึกษาร่วมกับกรรมการสถานศึกษาดำเนินการคัดเลือกครู รวมทั้งบริหารงานบุคคลทั้งระบบได้เองโดยอิสระ

การกระจายอำนาจด้านวิชาการและหลักสูตร ทุกประเทศมีการส่งเสริมการศึกษาตลอดชีวิต เพื่อสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้ มีการปฏิรูปหลักสูตรและกระบวนการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ ประเทศนิวซีแลนด์ ญี่ปุ่น และอังกฤษ มีการกำหนดหลักสูตรแห่งชาติ เพื่อควบคุมคุณภาพและมาตรฐานการศึกษาของประเทศในภาพรวม แต่ทุกประเทศก็มีทิศทางการกระจายอำนาจที่ให้อิสระแก่สถานศึกษาในการปรับรูปแบบการเรียนการสอนและเนื้อหาให้สอดคล้องกับความต้องการของผู้เรียน และมีการประเมินผลสัมฤทธิ์เพื่อควบคุมคุณภาพและมาตรฐานทั้งในรูปแบบการประเมินภายในและการประเมินภายนอก

หลักการในการกระจายอำนาจทางการศึกษา จากการสังเคราะห์งานศึกษาวิจัยดังกล่าวพบว่า การกระจายอำนาจทางการศึกษาของทุกประเทศยึดหลักการสำคัญๆ ของการกระจายอำนาจ ได้แก่ หลักการมีส่วนร่วม หลักความเป็นประชาธิปไตย หลักความเป็นกลางทางการเมือง หลักความเป็นมืออาชีพ หลักคุณประโยชน์สูงสุดของผู้เรียน หลักความเสมอภาคและเป็นธรรม หลักคุณภาพและประสิทธิภาพ และหลักธรรมาภิบาล ทำให้การบริหารและจัดการศึกษาดำเนินไปบนฐานการมีส่วนร่วมของประชาชน มีระบบการตรวจสอบความโปร่งใส และยึดประโยชน์สูงสุดของผู้เรียนเป็นที่ตั้ง

...................................................... (โปรดติดตามตอนต่อไป).....................................................................

การประเมินคุณภาพภายใน(ต่อ)

2012-05-11T21:59:00.002-07:00

เป็นอีกหนึ่งร่องรอยที่คณะครูของพวกเราได้พยายามรวบรวม วิเคราะห์ สังเคราะห์ความเป็นเราออกมาในมาตรฐานที่ 8

แบบบันทึกผลการประเมินคุณภาพภายในตามาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษา ปีการศึกษา 2544

โรงเรียนศรีเมืองวิทยาคาร อำเภอศรีเมืองใหม่ จังหวัดอุบลราชธานี

มาตรฐาน/ตัวบ่งชี้	จำนวนบุคคลที่อยู่ในระดับ 3 ขึ้นไป	จำนวนบุคคลทั้งหมด	ร้อยละที่ได้	ค่าน้ำหนัก	คะแนนที่ได้	เทียบระดับคุณภาพ	ความ หมาย
มาตรฐานที่ 8 ผู้บริหารปฏิบัติงานตามบทบาทหน้าที่อย่างมีประสิทธิภาพและเกิดประสิทธิผล				10	9.93	5	ดีเยี่ยม
8.1 ผู้บริหารมีวิสัยทัศน์ ภาวะผู้นำ และความคิดริเริ่มที่เน้นการพัฒนาผู้เรียน	5	5	100	1	1	5	ดีเยี่ยม
8.2 ผู้บริหารใช้หลักการบริหารแบบมีส่วนร่วมและใช้ข้อมูลผลการประเมินหรือผลการวิจัยเป็นฐานคิดทั้งด้านวิชาการและการจัดการ	5	5	100	2	2	5	ดีเยี่ยม
8.3 ผู้บริหารสามารถบริหารจัดการการศึกษาให้บรรลุเป้าหมายตามที่กำหนดไว้ในแผนปฏิบัติการ	5	5	100	2	2	5	ดีเยี่ยม
8.4 ผู้บริหารส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพบุคลากรให้พร้อมรับการกระจายอำนาจ	5	5	100	2	2	5	ดีเยี่ยม
8.5 นักเรียน ผู้ปกครอง และชุมชนพึงพอใจผลการบริหารและการจัดการศึกษา	1,800	1,915	93.99	1	0.93	5	ดีเยี่ยม
8.6 ผู้บริหารให้คำแนะนำ คำปรึกษาทางวิชาการ และเอาใจใส่การจัดการศึกษาเต็มศักยภาพและเต็ม	5	5	100	2	2	5	ดีเยี่ยม
สรุปผลภาพรวมของมาตรฐานที่ 8 คะแนนที่ได้ 9.93 เทียบระดับคุณภาพ 5 แปลความหมายได้ ดีเยี่ยม

ร่องรอยความพยายาม (โครงการ/กิจกรรมที่ทำ)

- ข้อมูลสารสนเทศ

- แผนปฏิบัติการประจำปี 2554

- คำสั่งการปฏิบัติงานโรงเรียน

- บันทึกการประชุม รายงานการประชุมประจำเดือน

- รายงานประจำปีของโรงเรียน

- แผนพัฒนาคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา

- แบบรายงานการเข้ารับการอบรมของคณะครูและบุคลากรทางการศึกษา

- แผนการจัดการเรียนรู้

- สมุดนิเทศการจัดการเรียนการสอนทุกกลุ่มสาระการเรียนรู้

- แฟ้มสะสมผลงานครู/ผู้บริหารสถานศึกษา

- ประกาศนียบัตร/รางวัลต่างๆ

- รายงานการประชุมคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน

- บัญชีลงเวลาการเข้าร่วมประชุมคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานโรงเรียนศรีเมืองวิทยาคาร ปีการศึกษา 2552-2555

- หนังสือติดต่อประสานงานกับหน่วยงาน (หนังสือรับ – ส่ง)

- รายงานผลการปฏิบัติงานของครูและบุคลากรทางการศึกษา

- แผนพัฒนาคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา

- แผนปฏิบัติการประจำปี โครงการ/กิจกรรม

- รายงานโครงการ

- รายงานประจำปีของโรงเรียน

- คำสั่งของโรงเรียน

- บันทึกการประชุมของโรงเรียน

- สถิติการใช้ห้องสมุด

- สถิติการยืมหนังสือ วารสาร

- รายงานการวิจัย

- หลักสูตรสถานศึกษา

- สมุดนิเทศ

- สมุดตรวจราชการ

- แผนพัฒนาคุณภาพการจัดการศึกษาของสถานศึกษา

- แผนปฏิบัติการประจำปี โครงการ/กิจกรรม

- คำสั่งโรงเรียน

- รายงานโครงการ

- รายงานประจำปีของโรงเรียน

-แผนปฏิบัติการประจำปี โครงการ/กิจกรรม

- แบบรายงานการเข้ารับการอบรมของคณะครูและบุคลากรทางการศึกษา

- บันทึกการประชุม

- คำสั่งการปฏิบัติงานของโรงเรียน

- สมุดนิเทศ

- รายงานการประเมินภายนอกของ สมศ.

- รายงานประจำปีของโรงเรียน

- แฟ้มสะสมผลงานของครู

- วีดิทัศน์รายงานการดำเนินงานโรงเรียน

- แผนภูมิการจัดโครงสร้างองค์กร แผนงาน โครงการ หรือกิจกรรม มีการนิเทศติดตามกำกับงาน

- แบบสอบถามในการปฏิบัติงานตามโครงการต่างๆ

- รายงานการเยี่ยมบ้าน

- รายงานการปฏิบัติงานครูประจำหมู่บ้าน

- รายงานการประชุมผู้ปกครอง

- แผนการจัดการเรียนรู้

- หลักสูตรสถานศึกษา

- สื่อการเรียนรู้

- การวัดและประเมินผลการเรียนรู้ (ปพ.5)

- รายงานการวิจัยเพื่อพัฒนาการเรียนรู้

- สมุดนิเทศ

วิธีการพัฒนาคุณภาพ

ผู้บริหารสถานศึกษามีวิสัยทัศน์ มีภาวะผู้นำ มีความสามารถทางวิชาการ และมีความคิดริเริ่มในการบริหารจัดการสถานศึกษาและส่งเสริมพัฒนาครู ให้มีความรู้และทักษะเกี่ยวกับหลักสูตรสถานศึกษา การจัดทำ ID Plan ของครูทุกคน มีการจัดระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนโดยแต่งตั้งครูทุกคนเป็นที่ปรึกษานักเรียนเพื่อดูแลอย่างทั่วถึง มีการคัดกรองนักเรียน การเยี่ยมบ้านนักเรียนทุกคนอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง ส่งเสริมให้ครูใช้สื่อเทคโนโลยีและภูมิปัญญา มาใช้ในการจัดการเรียนการสอน เพื่อให้ผู้เรียน มีความสามารถในการวิเคราะห์ สังเคราะห์ข้อมูลสารสนเทศต่างๆเพื่อนำมาใช้ในการวางแผนการพัฒนาคุณภาพผู้เรียน แสดงทิศทางของการพัฒนาการศึกษาของสถานศึกษาในอนาคตที่สอดคล้องกับบริบทของสถานศึกษาและชุมชน มีความคิดริเริ่ม เทคนิค วิธีการใหม่ๆ มาใช้ในการพัฒนาคุณภาพผู้เรียน มีการกระตุ้นครูและบุคลากรให้ร่วมมือในการพัฒนาคุณภาพผู้เรียนโดยใช้กระบวนการบริหารแบบมีส่วนร่วมโดยเปิดโอกาสให้ผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่าย ประกอบด้วย ครู ผู้เรียน ผู้ปกครอง คณะกรรมการสถานศึกษา ชุมชน และหน่วยงานอื่นได้รับรู้และให้ข้อมูลสารสนเทศ ให้ความคิดและข้อเสนอแนะ รวมทั้งเป็นแบบอย่างที่ดี เสนอและเลือกแนวทางประกอบการตัดสินใจ กำหนดนโยบายในการพัฒนาคุณภาพผู้เรียนอย่างรอบด้าน และดำเนินการติดตามตรวจสอบ ปรับปรุงพัฒนา โดยใช้ข้อมูลผลการประเมิน หรือผลการวิจัย ในการบริหารจัดการศึกษา ร้อยละ 80 ขึ้นไป ของจำนวนโครงการ/กิจกรรมตามแผน

ผลการพัฒนา

จุดเด่น

โรงเรียนได้จัดกิจกรรมการเรียนการสอนมีคุณลักษณะอันพึงประสงค์ตามหลักสูตรที่กำหนด นักเรียนมีความรับผิดชอบเมตตากรุณาขยัน ซื่อสัตย์ สุจริต ประหยัดและอดออม มาตรฐานที่ 8 อยู่ในระดับคุณภาพ 5 แปลความหมายได้ระดับ ดีเยี่ยม ซึ่งเกิดจากความรับผิดชอบของคณะครู อาจารย์ และการให้ความร่วมมือของนักเรียน

ปัจจัยที่ส่งผลให้เกิดจุดเด่น

ผู้บริหารวางแผนและเป้าหมายของหลักสูตร มีการวัดผลประเมินผลและนำมาปฏิบัติในสภาพจริง ชุมชนให้ความร่วมมือในการจัดการศึกษา การแนะแนวและการเข้าร่วมกิจกรรมของโรงเรียน มีเจตคติที่ดีต่อโรงเรียน และเพื่อนร่วมงาน

จุดที่ควรพัฒนา

พัฒนาครูในด้านการเรียนการสอนโดยเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญโดยนิเทศภายใน ส่งเสริมงานวิจัยในชั้นเรียนเพื่อแก้ปัญหาในการจัดการเรียนการสอนเพื่อเป็นการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง เพื่อเกิดประโยชน์สุงสุดต่อผู้เรียน

ปัจจัยที่ส่งผลให้เกิดจุดที่ควรพัฒนา

ผลการประเมินระดับชาติ (NT,O-NET) ต่ำกว่ามาตรฐานเมื่อคิดเฉลี่ยในภาพรวมระดับสถานศึกษา

แนวทางการพัฒนาในอนาคต

จากผลการดำเนินงานทั้งหมดในปีการศึกษา 2554 ที่ผ่านมา พบว่ามีข้อค้นพบสำคัญที่ต้องพัฒนาให้มีคุณภาพสูงขึ้นต่อไป โดยมีแนวทางการพัฒนา ดังนี้ คือ

1. พัฒนาบุคลากร

-จัดอบรมเชิงปฏิบัติการเรื่องวิจัยในชั้นเรียนและเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ

-จัดทัศนศึกษาดูงานทางวิชาการและส่งเสริมในการพัฒนาตนเองเพื่อเข้าสู่ตำแหน่งที่สูงขึ้น

2. การพัฒนาทรัพยากร

- จัดทำโครงการขอความร่วมมือและขอความช่วยเหลือจากชุมชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทั้งภาครัฐและเอกชน

3. การพัฒนาอาคารสถานที่

- ปรับปรุงสภาพแวดล้อมภายในโรงเรียนให้สะอาดสวยงาม และร่มรื่น

4. การพัฒนาการเรียนการสอน

- สร้างเครื่องมือวัดผลประเมินผลของผู้เรียนตามสภาพจริง

- ส่งเสริมให้ครูผลิตสื่อการเรียนการสอนและสร้างแบบฝึกต่างๆที่หลากหลาย

- กำหนดนโยบายนิเทศภายในภาคเรียนละ 3 ครั้ง

- ส่งเสริมให้ครูผู้สอนจัดทำรายงานการวิจัยในชั้นเรียน

- ส่งเสริมให้ครูผู้สอนได้ศึกษาและเรียนรู้เทคนิค วิธีการเรียนการสอน การนำเสนอที่มีประสิทธิภาพจากโครงการ ของ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน

ลงชื่อ กรรมการประเมิน

( )

การประเมินคุณภาพภายใน (ต่อ)

2012-05-11T21:54:00.001-07:00

โรงเรียนของเราได้รับความเมตตาจาผู้ทรงคุณวุฒิได้เข้าร่วมประเมินคุณภาพภายใน ในช่วงเดือนที่ผ่านมา...ได้แนวทางในการประยุกต์ใช้ในการทำงานมากขึ้น...ขอขอบพระคุณมากค่ะ เลยอยากแบ่งปันสิ่งดี ๆ กับคนที่กำลังหาแนวทางในการพัฒนาคุรภาพการศึกษา...ลองดูนะคะ

แบบบันทึกผลการประเมินคุณภาพภายในตามมาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษา

ปีการศึกษา 2554

โรงเรียนศรีเมืองวิทยาคาร อำเภอศรีเมือง จังหวัดอุบลราชธานี

(ฉบับ พันธะสัญญา)

มาตรฐาน/ตัวบ่งชี้	ระดับ ที่ได้	ค่าน้ำหนัก	คะแนนที่ได้	เทียบระดับคุณ ภาพ	ความ หมาย
มาตรฐานที่ 12 สถานศึกษามีการประกันคุณภาพภายในของสถานศึกษาตามที่กำหนดในกฎกระทรวง	-	5	5	5	ดีเยี่ยม
12.1 กำหนดมาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษา	5	1	1	5	ดีเยี่ยม
12.2 จัดทำและดำเนินการตามแผนพัฒนาการจัดการศึกษาของสถานศึกษาที่มุ่งพัฒนาคุณภาพตามมาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษา	5	1	1	5	ดีเยี่ยม
12.3 จัดระบบข้อมูลสารสนเทศและใช้สารสนเทศในการบริหารจัดการเพื่อพัฒนาคุณภาพสถานศึกษา	5	1	1	5	ดีเยี่ยม
12.4 ติดตามตรวจสอบ และประเมินคุณภาพภายในตามมาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษา	5	0.50	0.5	5	ดีเยี่ยม
12.5 นำผลการประเมินคุณภาพทั้งภายในและภายนอกไปใช้วางแผนพัฒนาคุณภาพการศึกษาอย่างต่อเนื่อง	5	0.50	0.5	5	ดีเยี่ยม
12.6 จัดทำรายงานประจำปีที่เป็นรายงานการประเมินคุณภาพภายใน	5	1	1	5	ดีเยี่ยม
สรุปผลภาพรวมของมาตรฐานที่ 12 คะแนนที่ได้......5.......เทียบระดับคุณภาพ............5.....แปลความหมายได้................ดีเยี่ยม..............

ร่องรอยความพยายาม(โครงการ/กิจกรรมที่ทำ)
ผลการพัฒนา
จากการดำเนินงานของโรงเรียนในการพัฒนาระบบการประกันคุณภาพการศึกษาที่ครบถ้วน ทั้ง 8 ภารกิจตามกฎกระทรวงว่าด้วย ระบบ หลักเกณฑ์และวิธีการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา พ.ศ. 2553 การเปิดโอกาสให้ผู้เกี่ยวข้องในการร่วมคิด ร่วมทำ และร่วมประเมินผลการดำเนินงาน ทำให้เกิดความสามัคคี เป็นประชาธิปไตย รวมทั้งการมุ่งเน้นการใช้งบประมาณเพื่อการจัดการศึกษาอย่างโปร่งใส ตรวจสอบได้ ทำให้โรงเรียนได้รับการรับรองผลการประเมินคุณภาพภายนอก รอบสอง ของ สมศ. สรุปได้ว่า โรงเรียนศรีเมือวิทยาคาร มีผลการประเมินมาตรฐานที่ 12 ในระดับคุณภาพ 5 แปลความหมายได้ ดีเยี่ยม

-คำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการประกันคุณภาพการศึกษา

-แผนพัฒนาคุณภาพการศึกษา ปี2554-2557

-แผนปฏิบัติการ ประจำปี 2554

-รายงานการพัฒนาคุณภาพการศึกษาประจำปี 2553

-สารสนเทศโรงเรียน ปี 2552-2554

-ประกาศมาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษา ปี 2554

-ประกาศอัตลักษณ์สถานศึกษา

-รายงานการติดตามตรวจสอบคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา ครั้งที่ 1-2

-ประกาศแต่งตั้งคณะกรรมการประเมินคุณภาพภายในตามมาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษา

ปี 2554

-แบบบันทึกการนิเทศภายใน

-ผลการประเมินคุณภาพภายนอก รอบสอง ของ สมศ.

-รายงานการติดตาม ตรวจสอบและประเมินคุณภาพการศึกษา โดยเขตพื้นที่การศึกษา ปี 2553

วิธีการพัฒนาคุณภาพ

โรงเรียนนำกฎกระทรวงว่าด้วย ระบบ หลักเกณฑ์และวิธีการประกันคุณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษา พ.ศ. 2553 มาเป็นแนวทางในการพัฒนาระบบการประกันคุณภาพการศึกษา โดยแต่งตั้งคณะกรรมการประกันคุณภาพการศึกษาของโรงเรียน มีการจัดทำประกาศมาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษา และกำหนดค่าเป้าหมาย ทั้ง 65 ตัวบ่งชี้ ระหว่างปี 2554-2557 จัดทำแผนพัฒนาคุณภาพการศึกษา 4 ปีและมีแผนปฏิบัติการรองรับทุกปี ระหว่างดำเนินงานตามแผนปฏิบัติการ มีการนิเทศ ติดตามช่วยเหลือโดยเฉพาะอย่างยิ่งการดำเนินงานวิชาการมีการติดตาม ตรวจสอบคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษาและจัดทำรายงานส่งเขตพื้นที่การศึกษาตามกำหนดทั้ง 2 ครั้ง คือในเดือนตุลาคม 2554 และมีนาคม 2555 โรงเรียนมีระบบข้อมูลสารสนเทศที่ครบถ้วนทั้ง 5 ด้านและให้บริการสารสนเทศผ่านระบบอินเตอร์เน็ต ในการประเมินคุณภาพภายในตามมาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษา ปี 2554 โรงเรียนได้เตรียมการประเมินไว้อย่างเป็นระบบ ทั้งเครื่องมือรวบรวมข้อมูลและระบบการประเมิน และได้แต่งตั้งผู้ทรงคุณวุฒิจากเขตพื้นที่การศึกษาและคณะกรรมการสถานศึกษาเข้ามามีส่วนร่วมเป็นกรรมการประเมิน รวมทั้งได้นำผลการประเมินมาเป็นฐานข้อมูลในการพัฒนาคุณภาพอย่างต่อเนื่องได้เป็นอย่างดี

แนวทางการพัฒนาในอนาคต

โรงเรียนควรกำหนดให้ครูทุกคน กำหนดค่าเป้าหมายของการดำเนินงาน โครงการและกิจกรรมที่รับผิดชอบให้สอดคล้องกับค่าเป้าหมายตาม 15 มาตรฐาน 65 ตัวบ่งชี้ของโรงเรียน กำหนดให้การดำเนินงานทุกระดับใช้วงจรคุณภาพ PDCA อย่างครบถ้วน ให้มีการรายงานความก้าวหน้าการดำเนินงานเป็นระยะๆ และมีการสรุปรายงานการดำเนินงานโดยเปรียบเทียบผลการดำเนินงานกับค่าเป้าหมายและตัวชี้วัดความสำเร็จที่กำหนดไว้ล่วงหน้าแล้ว และให้นำผลการประเมินไปใช้ โดยให้ดำเนินงานอย่างต่อเนื่องในงานที่ประสบความสำเร็จจนมีความยั่งยืนเป็นมาตรฐานการปฏิบัติงานของโรงเรียน และปรับปรุง แก้ไข งาน โครงการ กิจกรรมที่มีผลการประเมินต่ำกว่าเกณฑ์อย่างมีส่วนร่วมด้วยการจัดการความรู้ (Knowledge Management : KM) ทั้งในระดับโครงการ ระดับกลุ่มสาระการเรียนรู้ ระดับฝ่าย/ด้าน และระดับโรงเรียน

(ลงชื่อ) กรรมการประเมิน

( นางสาวสุกานดา ธิมา )

5 เมษายน 2555

การประกันคุณภาพภายใน...

2012-05-08T01:04:00.000-07:00

ขับเคลื่อนคุณภาพการศึกษาด้วยระบบการประกันคุณภาพภายใน...

มีเรื่องที่ปลื้มใจมาก เนื่องด้วยวันนี้ที่โรงเรียนศรีเมืองวิทยาคารได้มีการพูดคุยกันถึงเรื่อง "การประกันคุณภาพภายใน..." แล้วมีโอกาสพบหน้าค่าตาคณะครูและบุคลากรทางการศึกษาของเรากว่า 90 ชีวิต...แล้วพวกเราก็ได้ร่วมกันวางแผนว่า...ในปีการศึกษา 2555 เราน่าจะทำอะไรบ้างที่จะช่วยพัฒนาคุุณภาพการศึกษา...ให้เด็กตาดำ ๆ ของเราได้รับโอกาสในการพัฒนาตามศักยภาพโดยผ่านกระบวนการจัดการเรียนการสอนและการบริหารจัดการอย่างเป็นระบบ...
เลยนำเสนอผลการประเมินคุณภาพภายใน "มาตรฐานที่ 5"....ดังนี้ค่ะ

แบบบันทึกผลการประเมินคุณภาพภายในตามมาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษา ปีการศึกษา 2554

โรงเรียนศรีเมืองวิทยาคาร อำเภอศรีเมืองใหม่ จังหวัดอุบลราชธานี

มาตรฐาน/ตัวบ่งชี้	จำนวนนักเรียนที่อยู่ในระดับ 3ขึ้นไป	จำนวนนักเรียนทั้งหมด	ร้อยละ ที่ได้	ค่าน้ำหนัก	คะแนนที่ได้	เทียบระดับคุณภาพ	ความหมาย
มาตรฐานที่ 5 ผู้เรียนมีความรู้และทักษะที่จำเป็นตามหลักสูตร	14,88	1,915	77.68	5.00	3.88	4	ดีมาก
5.1 ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนแต่ละกลุ่มสาระเป็นไปตามเกณฑ์	1,368	1,915	71.45	1.00	0.07	4	ดีมาก
5.2 ผลการประเมินสมรรถนะสำคัญตามหลักสูตรเป็นไปตามเกณฑ์	1,582	1,915	82.59	1.00	0.83	4	ดีมาก
5.3 ผลการประเมินการอ่าน คิดวิเคราะห์และเขียนเป็นไปตามเกณฑ์	1,641	1,915	85.69	2.00	1.77	4	ดีมาก
5.4 ผลการทดสอบระดับชาติเป็นไปตามเกณฑ์	269	546	49.30	1.00	0.49	4	ดีมาก

ร่องรอยความพยายาม(โครงการ/กิจกรรมที่ทำ)

- การจัดทำสารสนเทศผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน และการตั้งเป้าหมายในการพัฒนาผู้เรียนเพื่อยกระดับ

ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน

-รายงานผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนระดับสถานศึกษาของผู้เรียนทุกกลุ่มสาระ และทุกระดับชั้นในปีปัจจุบันและปีที่ผ่านมา

-รายงานการเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของผู้เรียน ตามเป้าหมายของสถานศึกษาทุกกลุ่มสาระและทุกระดับชั้นในปีปัจจุบัน และปีที่ผ่านมา

-ร่องรอยการใช้เครื่องมือประเมินสมรรถนะของผู้เรียน

-ร่องรอยบันทึกหลังการสอน

-ร่องรอยการจัดกิจกรรมตามแผนการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ทุกกลุ่มสาระการเรียนรู้

-ร่องรอยตรวจผลงานผู้เรียนตามสมรรถนะสำคัญ

-สารสนเทศผลการประเมินสมรรถนะสำคัญของผู้เรียน

-สรุปผลการปฏิบัติกิจกรรมของสถานศึกษา

-แผนการจัดการเรียนรู้ทุกกลุ่มสาระการเรียนรู้

-ผลการประเมินการอ่านคิดวิเคราะห์เขียนระดับชั้นเรียน

-ศึกษาผลการประเมินการอ่านคิดวิเคราะห์เขียนระดับโรงเรียน

-ผลงาน ชิ้นงาน โครงงานของผู้เรียน

-โครงการพัฒนาผู้เรียนด้านการอ่าน การเขียน การคิด

-รายงานผลการทดสอบของสถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ (สทศ.) ของผู้เรียนชั้นที่มีการทดสอบทั้ง

8 กลุ่มสาระ ในปีปัจจุบัน และปีที่ผ่านมา

-รายงานเปรียบเทียบผลการทดสอบของสถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ (สทศ.) ของผู้เรียน

ตามเป้าหมายของสถานศึกษา ทั้ง 8 กลุ่มสาระในปีปัจจุบัน และปีที่ผ่านมา

วิธีการพัฒนาคุณภาพ

โรงเรียนได้ส่งเสริมพัฒนาผู้เรียนเพื่อยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนเฉลี่ยทั้ง 8 กลุ่มสาระการเรียนรู้ในทุกระดับชั้นให้เป็นไปตามเกณฑ์ที่สถานศึกษากำหนด โดยมีการรายงานเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของตามเป้าหมายสถานศึกษาทุกกลุ่มสาระการเรียนรู้ และทุกระดับชั้นในปีปัจจุบันและปีที่ผ่านมา เพื่อวางแผนพัฒนาในการยกระดับผลสัมฤทธิ์ให้สูงขึ้น และจัดการเรียนรู้โดยมุ่งส่งเสริมผู้เรียนให้มีสมรรถนะสำคัญตามเกณฑ์ที่สถานศึกษากำหนด ซึ่งได้แก่ความสามารถในการสื่อสาร ความสามารถในการคิด ความสามารถในการแก้ปัญหา ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต และความสามารถในการใช้เทคโนโลยีทุกกลุ่มสาระการเรียนรู้ เพื่อการพัฒนาตนเองและสังคมด้านการเรียนรู้การสื่อสารการทำงานและการแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ สามารถนำไปพัฒนาตนเองในการดำรงชีวิตและอยู่ในสงคมอย่างมีความสุข มีการจัดการเรียนการสอนและส่งเสริมการพัฒนาผู้เรียนให้มีความสามารถในการคิดวิเคราะห์และเขียนเรื่องและข้อความที่ได้จากการอ่าน เช่น โครงการรักการอ่าน การเขียนความเรียงขั้นสูง และศึกษาผลการประเมินการคิดวิเคราะห์อ่านเขียน ระดับโรงเรียนเพื่อพัฒนาความสามารถในการคิดวิเคราะห์อ่านเขียนให้สูงขึ้น อีกทั้งจัดโครงการติวเข้มเพื่อยกระดับคะแนนการทดสอบระดับชาติให้มีคะแนนสูงขึ้น และรายงานเปรียบเทียบผลการทดสอบตามเป้าหมายของสถานศึกษาทั้ง 8 กลุ่มสาระการเรียนรู้ในปีปัจจุบันและปีที่ผ่านมา

ผลการพัฒนา

- จากการดำเนินงานเพื่อพัฒนาผู้เรียนให้มีความรู้และทักษะที่จำเป็นตามหลักสูตร มีผลการประเมินมาตรฐานที่ 5 อยู่ระดับคุณภาพ 4 แปลความหมายได้ระดับ ดีมาก ซึ่งเกิดจากการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนและโครงการส่งเสริมพัฒนาผู้เรียนให้มีความรู้และทักษะจำเป็นตามหลักสูตรและสมรรถนะที่สำคัญสามารถพัฒนาตนเองและอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข

แนวทางการพัฒนาในอนาคต

โรงเรียนต้องจัดกิจกรรมและโครงการต่างๆที่จะมุ่งส่งเสริมศักยภาพของผู้เรียนให้มีความรู้ทุกกลุ่มสาระเรียนรู้

ให้เป็นไปตามเกณฑ์ที่สถานศึกษากำหนดและจัดกิจกรรมที่มุ่งส่งเสริมทักษะของผู้เรียนอย่างรอบด้านรวมทั้งสมรรถนะหลักที่จำเป็นตามหลักสูตรและการพัฒนาทักษะด้านการคิดวิเคราะห์อย่างมีวิจารณญาณและสามารถแก้ปัญหาในการดำเนินชีวิตได้อย่างสร้างสรรค์

ทำอย่างไร...โรงเรียนของเราจะเป็นโรงเรียนแห่งการเรียนรู้

2012-05-05T19:12:00.003-07:00

ทำอย่างไร...โรงเรียนของเราจะเป็นโรงเรียนแห่งการเรียนรู้

ด้วยความสำคัญดังกล่าว การก้าวให้ทันโลกนั้น...จำเป็นอย่างยิ่งที่โรงเรียนของเราต้องปรับตัวให้เป็นโรงเรียนแห่งการเรียนรู้

จากการศึกษา "กระบวนการสร้างองค์กรแห่งการเรียนรู้ในสถานศึกษา" ของ วิจารณ์ พานิช (2555: ออนไลน์) กล่าวว่า การพัฒนาหน่วยราชการให้เป็นองค์การเรียนรู้ เป็นหัวใจของการปฏิรูประบบราชการ เป็นทิศทางที่ยอมรับกันทั่วไป เพื่อช่วยกันขับเคลื่อนระบบราชการไทยไปสู่ระบบเรียนรู้ องค์การเรียนรู้ ผ่านกระบวนการจัดการความรู้ จึงได้เสนอ "ทศปฏิบัติสู่ความเป็นองค์การเรียนรู้ของหน่วยราชการ" ดังนี้

ปฏิบัติที่ 1 สร้างวัฒนธรรมใหม่ จะต้องเปลี่ยนวัฒนธรรมองค์การ (Corporate culture) ของหน่วยราชการ จากวัฒนธรรมอำนาจเป็นวัฒนธรรมความรู้ จากการบริหารงานแบบควบคุม – สั่งการ (command and control) เป็นบริหารงานแบบเอื้ออำนาจ (empower) ให้ข้าราชการทุกระดับริเริ่มสร้างสรรค์วิธีการทำงานใหม่ ๆ ได้

ปฏิบัติที่ 2 สร้างวิสัยทัศน์ร่วม (Shared vision) ดำเนินกระบวนการให้คนในองค์การร่วมกันกำหนดวิสัยทัศน์ (vision) ปณิธานความมุ่งมั่น (purpose) และเป้าหมาย (goal)

ปฏิบัติที่ 3 สร้างและใช้ความรู้ในการทำงาน ทุกคนสร้างและใช้ความรู้ในการทำงาน และในกิจกรรมเพื่อการดำรงชีพทุกประเภท ทุกหน่วยงานสร้างและใช้ความรู้ในการทำงานทุกภาคส่วนของสังคมสร้างและใช้ความรู้ในการทำงาน

ปฏิบัติที่ 4 เรียนลัด การเรียนลัดนี้ต้องไม่เรียนแบบคัดลอกแต่ต้องเอาความรู้ของเขามาปรับใช้ให้เหมาะสมกับสภาพแวดล้อม (บริบท – context) ของเรา แล้วจึงดำเนินการ “ต่อยอด” ด้วยความคิดสร้างสรรค์ของเราเอง เทคนิคการเรียนรู้จากผู้มี “วิธีการยอดเยี่ยม” (best practices) ได้แก่ benchmarking และ peer assist

ปฏิบัติที่ 5 สร้างการเปลี่ยนแปลงด้วยยุทธศาสตร์เชิงบวก ใช้วิธีคิดเชิงบวกว่าตามวิสัยทัศน์ที่ร่วมกันกำหนดนั้น ให้เสาะหาตัวอย่างของ “วิธีการยอดเยี่ยม”ให้พบ แล้วนำมายกย่องและจัดกระบวนการ “แบ่งปันความรู้” เพื่อขยายผล โดยจัดเวทีให้มีการนำเสนอ ยกย่อง และแลกเปลี่ยนความรู้และวิธีการกันภายในองค์การ

ปฏิบัติที่ 6 จัด “พื้นที่” หรือ “เวที” หมายถึงพื้นที่สำหรับแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ทั้งอย่างไม่เป็นทางการและอย่างเป็นทางการ ซึ่ง“พื้นที่”สำหรับแลกเปลี่ยนเรียนรู้ อาจเป็น “พื้นที่จริง” สำหรับให้คนมาพบหน้ากันโดยตรง หรืออาจเป็น “พื้นที่เสมือน” ให้คนได้พบกันผ่าน ICT

ปฏิบัติที่ 7 พัฒนาคน เน้นการพัฒนาคนผ่านการทำงาน คือพัฒนาคน – พัฒนางานไปพร้อม ๆ กัน โดยคนที่เกิดการพัฒนาจะเป็น “บุคคลเรียนรู้” เป็นคนที่มีทักษะและเจตคติในการเรียนรู้

ปฏิบัติที่ 8 ระบบให้คุณ ให้รางวัล รางวัลที่สำคัญที่สุดคือความภาคภูมิใจในความมีคุณค่าของตน ความสุขจากการได้รับการยอมรับ การเป็นสมาชิกที่มีคุณค่าขององค์การ ดังนั้น รางวัลไม่จำเป็นต้องเป็นเงิน หรือการเลื่อนยศ เลื่อนขั้น เลื่อนเงินเดือน เสมอไป

ปฏิบัติที่ 9 หาเพื่อนร่วมทาง ทำเป็นเครือข่าย อย่าทำองค์การเดียวโดด ๆ เพราะจะขาดพลัง ขาดแรงกระตุ้น เป็นธรรมชาติของการดำเนินการสร้างสรรค์หรือเปลี่ยนแปลง พอทำไประยะหนึ่งจะล้าและอาจหมดแรงล้มเหลวไปเลย แต่ถ้าทำเป็นเครือข่ายจะมีการกระตุ้นเสริมพลัง

ปฏิบัติที่ 10 จัดทำ “ขุมความรู้” (knowledge assets) เป็นการรวบรวมความรู้ที่ “ถอด” มาจากการทำ AAR, การทำ peer assist, และการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในรูปแบบอื่นๆ

วิถีสู่การเป็นองค์การเรียนรู้ของหน่วยราชการมีวิถีเดียว คือวิถีแห่งการปฏิบัติ และที่สำคัญผู้บริหารองค์การต้องไม่เพียงแต่ “บริหารงาน” ต้อง “บริหารทศปฏิบัติ” ด้วย จึงจะเกิดผลสร้างสรรค์องค์การเรียนรู้

ดิฉันเองเห็นด้วยกับแนวคิดดังกล่าว หากเราอยากให้โรงเรียนของเราเป็นโรงเรียนแห่งการเรียนรู้แล้ว การนำ "ทศปฏิบัติสู่ความเป็นองค์การเรียนรู้ของหน่วยราชการ" มาปรับและประยุกต์ใช้น่าจะเป็นอีกแนวทางหนึ่งในนำพาสถานศึกษาให้สามารถปรับตัวให้ทันกับกระแสโลกได้อย่างแท้จริง

วิจารณ์ พานิช. ทศปฏิบัติสู่ความเป็นองค์การเรียนรู้ของหน่วยราชการ. สถาบันส่งเสริมการจัดการ

ความรู้เพื่อสังคม (สคส.) สืบค้นจาก www.kmi.or.th .

งานวิจัยที่เคยทำ

2012-05-04T22:05:00.001-07:00

น

ความสัมพันธ์ระหว่างความฉลาดทางอารมณ์และพฤติกรรมการตัดสินใจของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน

สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี เขต 3

อังคณา นาสารี ^*

อังคณา นาสารี : ครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี

ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ : รองศาสตราจารย์ ดร.ทองใบ สุดชารี และผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.เสนอ ภิรมจิตรผ่อง

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาความฉลาดทางอารมณ์ของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี เขต 3 (2) ศึกษาพฤติกรรมการตัดสินใจในการบริหารของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี เขต 3 (3) เปรียบเทียบความฉลาดทางอารมณ์และพฤติกรรมการตัดสินใจในการบริหารของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี เขต 3 โดยจำแนกตามเพศ ประสบการณ์ และขนาดโรงเรียน และ (4) ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างความฉลาดทางอารมณ์และพฤติกรรมการตัดสินใจในการบริหารของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี เขต 3

กลุ่มตัวอย่างที่เป็นผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน จำนวน 144 คน จากโรงเรียนขนาดเล็ก จำนวน 54 คน ขนาดกลาง จำนวน 54 คน และขนาดใหญ่ จำนวน 36 คน กลุ่มตัวอย่างได้มาจากเทียบกับตารางสำเร็จรูปของ Krejcie และ Morgan แล้วใช้วิธีการสุ่มแบบแบ่งชั้นภูมิ (Stratified random sampling) โดยจำแนกตามขนาดโรงเรียน

เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ มี 2 ประเภท คือ (1) แบบประเมินความฉลาดทางอารมณ์สำหรับประชาชนชาวไทย (12-60 ปี) ที่พัฒนาโดยกรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข จำนวนทั้งสิ้น 52 ข้อ มีค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับและรายด้าน คือ ด้านดี เก่ง และสุข เท่ากับ .85, 75, .76 และ .81 ตามลำดับ และ (2) แบบสอบถามพฤติกรรมการตัดสินใจในการบริหารของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น จำนวน 56 ข้อ มีค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับและรายด้าน คือ ด้านการบริหารงานวิชาการ งบประมาณ บุคคล และบริหารทั่วไป เท่ากับ.97, .93, .91, .93 และ .93 ตามลำดับ

สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล คำนวณหาค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบค่า t การวิเคราะห์ความแปรปรวนแบบทางเดียว (One-way ANOVA) และค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์อย่างง่ายแบบ Pearson โดยโปรแกรม SPSS for Windows

ผลการวิจัยพบว่า

1) ผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี เขต 3 มีความฉลาดทางอารมณ์อยู่ในระดับสูง และเมื่อจำแนกตามเพศ ประสบการณ์ในการบริหารและขนาดโรงเรียน พบว่า ความฉลาดทางอารมณ์อยู่ในระดับสูง

2) ผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี เขต 3 มีพฤติกรรมการตัดสินใจในการบริหารโดยใช้ลักษณะการตัดสินใจแบบที่ 4 และเมื่อจำแนกตามเพศ ประสบการณ์ในการบริหารและขนาดโรงเรียน พบว่ามีพฤติกรรมการตัดสินใจโดยใช้ลักษณะที่ 4

3) ผลการเปรียบเทียบความฉลาดทางอารมณ์ ของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี เขต 3 โดยจำแนกตามเพศและประสบการณ์บริหาร แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และเมื่อจำแนกตามขนาดโรงเรียน พบว่าไม่แตกต่างกัน และผลการเปรียบเทียบพฤติกรรมการตัดสินใจในการบริหาร ของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี เขต 3 โดยจำแนกตามเพศ ประสบการณ์บริหาร และขนาดโรงเรียน พบว่าไม่แตกต่างกัน

4) ความฉลาดทางอารมณ์และพฤติกรรมการตัดสินใจในการบริหารของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี เขต 3 มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 และมีค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน (r) เท่ากับ .34

ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา

ปัจจุบันเป็นยุคโลกภิวัตน์ มีการเปลี่ยนแปลงทั้งในสาระและวิธีการที่เป็นไปอย่างรวดเร็ว ทำให้หลายสิ่งหลายอย่างล้าสมัยเร็ว กอปรทั้งเป็นไปในลักษณะไร้พรมแดน เป็นสังคมที่อาศัยองค์ความรู้ และเป็นเศรษฐกิจฐานความรู้ (ธีระ รุญเจริญ 2550 : 98) ซึ่งการเปลี่ยนแปลงได้ก่อให้เกิดผลกระทบต่อการดำเนินชีวิตและความเป็นอยู่ของมนุษย์ ทั้งในปัจจุบันและในอนาคต ดังนั้นการศึกษาวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงด้านต่าง ๆ ของโลกจึงเป็นสิ่งจำเป็นต่อมนุษย์ รวมทั้งด้านการศึกษาด้วย (ปองสิน วิเศษศรี 2549 : 26) การคาดหวังที่จะให้การศึกษามีบทบาทสำคัญในการพัฒนาประเทศ โดยเฉพาะการก้าวเข้าสู่สังคมแห่งการเรียนรู้ แต่ทว่าระบบการศึกษาไทยไม่สามารถแก้ปัญหาดังกล่าวได้ เพราะความไม่พร้อมทั้งทางด้านปริมาณ (ประชาชนมีการศึกษาน้อย) ด้านคุณภาพการศึกษายังต่ำ เมื่อเทียบกับนานาประเทศ ด้านความเสมอภาคและสิทธิทางการศึกษายังเหลื่อมล้ำกันมาก ตลอดจนยังไม่ก้าวหน้าเท่าที่ควรในการพัฒนาเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการเรียนรู้ (สำนักงานปฏิรูปการศึกษา 2544 : 3)

ปัญหาการบริหารและจัดการศึกษามีทั้งด้านคุณภาพการศึกษา ปัญหาโรงเรียน ปัญหาหลักสูตรและการสอน เขตพื้นที่การศึกษา การบริหารจัดการศึกษา และการปฏิรูปการศึกษา เหตุการณ์ดังกล่าวนับว่าเป็นปัญหาที่ส่งผลต่อการบริหารจัดการของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐานเป็นอย่างยิ่ง นอกจากนี้ในแต่ละวันผู้บริหารโรงเรียนมีภาระหน้าที่ในการจัดการบริหารจัดการเพื่อให้บุคลากรสามารถปฏิบัติงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ และมีความสุขต่อสิ่งแวดล้อมในที่ทำงาน นอกจากนั้นยังจะต้องเผชิญกับปัญหาอื่น ๆ อีก เช่น ปัญหาเรื่องระเบียบวินัย ปัญหากับผู้ปกครอง ปัญหาการเรียนของนักเรียน หรือแม้แต่ปัญหาของบุคลากรในโรงเรียนเอง เป็นต้น ปัญหาที่เกิดขึ้นในโรงเรียนนั้นเป็นสิ่งที่ผู้บริหารหลีกเลี่ยงไม่ได้ (วัลลภา อารีรัตน์ 2545 : 14) ดังนั้น การบริหารจัดการจึงจำเป็นต้องปรับและพัฒนาให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น ผู้บริหารจะต้องสนใจใฝ่รู้ และพัฒนาตนเองตลอดเวลาอย่างต่อเนื่อง เพื่อที่จะทำให้ การจัดการศึกษาเกิดผลดี ตลอดจนบรรลุวัตถุประสงค์ (ธีระ รุญเจริญ 2550 : 98)

ผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐานจึงเป็นบุคลากรที่มีบทบาทอย่างยิ่งในการที่จะบริหารสถาบันการศึกษาให้ประสบความสำเร็จ ผู้บริหารที่ดีต้องเป็นบุคคลคุณภาพ เป็นผู้นำที่เก่งในการบริหารคนและบริหารตน เป็นบุคคลที่มีภาวะผู้นำสูงสามารถใช้ภาวะผู้นำของตนในการระดมทรัพยากรบุคคลที่มีความรู้ความสามารถ และในการระดมทรัพยากรปัจจัย ทั้งปัจจัยด้านเงิน วัสดุ ครุภัณฑ์ต่าง ๆ ให้เพียงพอในการดำเนินงานภารกิจ และใช้ทรัพยากรเหล่านี้ในการปฏิบัติงานขององค์การได้อย่างเหมาะสมและมีประสิทธิภาพ (สมาน อัศวภูมิ 2549 : 382)

นอกเหนือจากความฉลาดทางปัญญาที่เรารู้จักกันมานานแล้ว ในปัจจุบัน ผู้บริหารขององค์กรชั้นนำ ต้องหันมาสนใจในเรื่องของความฉลาดทางอารมณ์ ดังเช่น Goleman (1995 : 45-46) ได้ชี้ให้เห็นว่าทำไมความฉลาดทางอารมณ์จึงมีความสำคัญมากกว่าเชาว์ปัญญา โดยกล่าวว่าเป็นระยะเวลายาวนานที่คนเราให้ความสำคัญกับสมองโดยไม่ใส่ใจสิ่งสำคัญที่ช่วยส่งเสริมความสำเร็จในชีวิต คือกลุ่มของทักษะทางอารมณ์ที่สามารถสอนได้ ไม่เหมือนเชาว์ปัญญาที่ยากแก่การสอนและพัฒนาความฉลาดทางอารมณ์ช่วยอธิบายว่าทำไมบุคคลที่มีความฉลาดทางปัญญาสูงไม่สามารถประสบความสำเร็จในชีวิต ในขณะที่บางคนมีความฉลาดทางปัญญาธรรมดากลับเป็นผู้ประสบความสำเร็จในชีวิตสูงสุด นอกจากนี้ความฉลาดทางอารมณ์เป็นความสามารถที่จะจัดการและตรวจสอบอารมณ์ของตนเองทุกนาที จูงใจตนเองไปยังเป้าหมาย เข้าใจผู้อื่นและจัดการกับความขัดแย้งและสัมพันธภาพระหว่างบุคคลได้เป็นอย่างดี มีผลการวิจัยที่ระบุว่า ภายหลังการติดตามเก็บข้อมูลจากผู้ที่จบการศึกษาระดับปริญญาเอกทางวิทยาศาสตร์จำนวน 80 คน ตั้งแต่ยังศึกษาอยู่จนถึงบั้นปลายชีวิตวัย 70 ปี พบว่าความสามารถทางด้านอารมณ์และสังคม มีส่วนทำให้ประสบความสำเร็จในวิชาชีพ และมีชื่อเสียงมากกว่าความสามารถทางเชาวน์ปัญญา (IQ) ถึง 4 เท่า (กรมสุขภาพจิต 2543 : 1)

ดังนั้น ผู้บริหารควรใช้ทั้งสติปัญญาและความสามารถทางอารมณ์ ซึ่งองค์ประกอบ 5 ประการของความฉลาดทางอารมณ์ คือ การตระหนักรู้ตนเอง การจัดการอารมณ์ การสร้างแรงจูงใจ ความเห็นอกเห็นใจ และทักษะทางอารมณ์ โดยผู้บริหารต้องรู้จักนำมาประยุกต์ใช้เพื่อนำพาองค์การก้าวนำการเปลี่ยนแปลง ความฉลาดทางอารมณ์ของผู้บริหารทำให้เกิด ผลกระทบไปในทางที่ดีต่อองค์การ โดยช่วยให้บุคลากรสร้างสรรค์งาน มีการยอมรับในจุดมุ่งหมาย มีความหมาย ทำให้เกิดทีมงานที่มีคุณภาพ ไว้เนื้อเชื่อใจและนับถือกัน ซึ่งจะทำให้บุคลากรแต่ละคนมีส่วนร่วมในการทำงานในองค์การได้อย่างแท้จริง

การบริหารแทบทุกด้านทุกขั้นตอนมีการตัดสินใจเป็นแกน และเป็นที่ยอมรับว่าการบริหารกับการตัดสินใจก็คือสิ่งเดียวกัน (มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช 2523 : 124) การตัดสินใจเป็นความสามารถที่สำคัญของผู้บริหาร ที่จะต้องเรียนรู้ ฝึกฝน และพัฒนาให้เกิดความเฉียบคม เพื่อเป็นประโยชน์ในการบริหารองค์การให้มีประสิทธิภาพ มีการตัดสินใจที่ทันเวลา นำมาซึ่งผลประโยชน์มากมายขององค์การ อีกทั้งสะท้อนวิสัยทัศน์ของผู้บริหารที่สามารถมองเห็นการณ์ไกล (ทองใบ สุดชารี 2548 : 327) การตัดสินใจแต่ละครั้งของผู้บริหารจะเกี่ยวข้องกับบุคคลหรือกลุ่มคนที่หลากหลาย แต่ละคนหรือแต่ละกลุ่มจะมีพื้นฐานประสบการณ์ พื้นฐานความรู้ และความคาดหวังแตกต่างกัน (วัลลภ กันทรัพย์ 2541 : 67) ซึ่งการตัดสินใจที่ดีจะต้องตั้งอยู่บนพื้นฐานของข้อมูล ความรอบรู้ ค่านิยมหรือความรู้สึกและการยอมรับในความสำคัญของผู้เกี่ยวข้องดังกล่าว ผู้บริหารจึงต้องมีวิธี และแนวทางในการตัดสินใจที่เหมาะสมกับเรื่องที่จะตัดสินใจ และสอดคล้องกับสถานการณ์ (มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช 2523 : 17) จากการศึกษารูปแบบการตัดสินใจ ผู้วิจัยพบว่าการตัดสินใจตามแนวคิดของ Vroom and Yetton (1988 : 184) เป็นการตัดสินใจที่มีคุณภาพสูง ทั้งยังเป็นลักษณะ การตัดสินใจแบบกลุ่ม ที่อาศัยความคิดเห็นของบุคคลต่าง ๆ ที่มีความเกี่ยวข้องกับปัญหาที่ทำการตัดสินใจ ทำให้ได้มุมมองที่หลากหลายและได้แนวทางที่มีประสิทธิภาพสูงแต่อาจต้องใช้เวลาในการตัดสินใจ (กิตติ ภักดีวัฒนะกุล 2546 : 11-14) นอกจากนี้ผู้ใต้บังคับบัญชาต้องมีความพร้อมที่จะยอมรับการตัดสินใจ และพร้อมที่จะเข้ามามีส่วนร่วมในการปฏิบัติงาน

ด้วยเหตุนี้ผู้วิจัยจึงมีความสนใจที่จะศึกษาความสัมพันธ์ของความฉลาดทางอารมณ์กับพฤติกรรมการตัดสินใจในการบริหารของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี เขต 3 ตามแนวคิดของกรมสุขภาพจิต ที่กล่าวว่าการรับรู้ เข้าใจและปรับอารมณ์ได้อย่างเหมาะสม การมีความคิดสร้างสรรค์ ความไว้วางใจของบุคคล สามารถพัฒนาความฉลาดทางอารมณ์ให้มีความสมบูรณ์มากขึ้น ส่งผลให้เกิดความเชื่อมั่นและความภาคภูมิใจในตนเอง สามารถปฏิบัติงานด้วยการตัดสินใจที่ดี ผลการศึกษาครั้งนี้จะเป็นประโยชน์ต่อตัวผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน โดยเป็นข้อมูลในการปรับปรุงและพัฒนาตนเองให้เป็นผู้นำที่มีประสิทธิภาพและประสบความสำเร็จในอนาคต เป็นแนวทางสำหรับผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในการเลือกวิธีการตัดสินใจให้เหมาะสมกับงานบริหารโรงเรียนแต่ละประเภทยิ่งขึ้น การตัดสินใจที่เหมาะสมจะทำให้ลดปัญหาความขัดแย้งในการปฏิบัติตามคำสั่งของผู้บริหารโรงเรียน รวมทั้งสามารถสร้างความสุขให้เกิดกับผู้ใต้บังคับบัญชา เพื่อนร่วมงาน ตลอดจนเป็นแบบอย่างที่ดีแก่นักเรียนอันจะทำให้นักเรียนเป็นเยาวชนที่มีคุณภาพ (ดี เก่ง สุข) ซึ่งส่งผลสู่ความเจริญรุ่งเรืองของประเทศชาติต่อไป

วัตถุประสงค์การวิจัย

ในการวิจัยครั้งนี้ ผู้วิจัยได้ตั้งวัตถุประสงค์ในการวิจัยไว้ดังนี้
1) เพื่อศึกษาความฉลาดทางอารมณ์ของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี เขต 3

2) เพื่อศึกษาพฤติกรรมการตัดสินใจในการบริหารของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี เขต 3

3) เพื่อเปรียบเทียบความฉลาดทางอารมณ์และพฤติกรรมการตัดสินใจในการบริหารของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี เขต 3 โดยจำแนกตามเพศ ประสบการณ์ และขนาดโรงเรียน

4) เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างความฉลาดทางอารมณ์และพฤติกรรมการตัดสินใจในการบริหารของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี เขต 3

ประชากรที่ใช้ในการวิจัย

ประชากรที่ใช้ในการศึกษาครั้งนี้ ประกอบด้วย ผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี เขต 3 ปีการศึกษา 2550 จำนวน 223 คน (สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี เขต 3 2549 : 1)

กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย

กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย ผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี เขต 3 จำนวน 144 คน ผู้วิจัยกำหนดขอบเขตของกลุ่มตัวอย่างด้วยการเทียบกับตารางสำเร็จรูปของ Krejcie และ Morgan (1970 : 607-610, อ้างถึงใน สิทธิ์ ธีรสรณ์ 2550 : 281) แล้วใช้วิธีการสุ่มแบบแบ่งชั้นภูมิ (Stratified Random Sampling) ได้กลุ่มตัวอย่างที่เป็นผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐานจากโรงเรียนขนาดเล็ก จำนวน 54 คน ขนาดกลาง จำนวน 54 คน และขนาดใหญ่ จำนวน 36 คน

ตัวแปรที่ศึกษา

1. ตัวแปรต้น คือ เพศ ประสบการณ์ในการบริหาร และขนาดโรงเรียน

2. ตัวแปรตาม คือ

2.1 ความฉลาดทางอารมณ์ แบ่งเป็น 3 ด้าน คือ ด้านดี ด้านเก่ง และด้านสุข

2.2 พฤติกรรมการตัดสินใจในการทำงาน ตามแนวคิดของ Vroom and Yetton (1988 : 184) แบ่งเป็น 5 ลักษณะ คือ (1) ผู้บริหารตัดสินใจด้วยตนเองด้วยข้อมูลที่มีอยู่ (2) ผู้บริหารตัดสินใจด้วยตนเอง โดยหาข้อมูลเพิ่มเติมจากผู้ใต้บังคับบัญชา (3) ผู้บริหารอภิปรายปัญหาร่วมกับผู้ใต้บังคับบัญชาเป็นรายบุคคลแล้วพิจารณาตัดสินใจด้วยตนเอง(4) ผู้บริหารอภิปรายปัญหาร่วมกับกลุ่มผู้ใต้บังคับบัญชาแล้วพิจารณาตัดสินใจด้วยตนเอง โดยอาจจะยอมหรือไม่ยอมให้ความเห็นของกลุ่มมีอิทธิพลต่อการตัดสินใจ (5) ผู้บริหารประชุมอภิปรายปัญหาตลอดจนประเมินทางเลือกร่วมกับกลุ่มผู้ใต้บังคับบัญชา แล้วทำการตัดสินใจด้วยความเห็นสอดคล้องกัน

การสร้างเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย

ลักษณะของเครื่องมือ

เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ มี 2 ประเภท คือ

1. แบบประเมินความฉลาดทางอารมณ์สำหรับประชาชนชาวไทย (12-60 ปี) ที่พัฒนาโดยกรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข จำนวนทั้งสิ้น 52 ข้อ มีค่าความเชื่อมั่นในด้านดี เก่ง สุข และภาพรวม คือ .75, .76, .81 และ .85 ตามลำดับ และค่าความเชื่อมั่นแบบแบ่งครึ่ง (Split-half Reliability) ในด้านดี เก่ง สุข และภาพรวม คือ .83, .86, .71 และ .84 ตามลำดับ (กรมสุขภาพจิต 2543ข : 71)

2. แบบสอบถามพฤติกรรมการตัดสินใจในการบริหารของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ที่ผู้วิจัยสร้างขึ้นเพื่อสอบถามความคิดเห็นของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี เขต 3 เกี่ยวกับพฤติกรรมการตัดสินใจในการบริหาร โดยแบ่งออกเป็น 2 ตอน คือ

ตอนที่ 1 สอบถามสถานภาพของผู้ตอบแบบสอบถามเป็นข้อมูลด้านเพศ ประสบการณ์ในการบริหาร และขนาดโรงเรียน ประกอบด้วยข้อคำถามแบบเลือกตอบ (Check list)

ตอนที่ 2 สอบถามความคิดเห็นของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐานเกี่ยวกับพฤติกรรมการตัดสินใจในการบริหารโดยใช้วิธีการตัดสินใจในการบริหารงานของสถานศึกษา 4 ด้าน คือ วิชาการ งบประมาณ บุคลากร และบริหารทั่วไป โดยใช้วิธีการตัดสินใจตามแนวคิดของ Vroom และ Yetton

การสร้างเครื่องมือ

ในการสร้างเครื่องมือสำหรับการวิจัย ผู้วิจัยดำเนินการเป็นขั้นตอน ดังนี้

1. ศึกษาเอกสาร งานวิจัย แนวคิด ทฤษฎีที่เกี่ยวข้องกับการตัดสินใจ และงานบริหารการศึกษา เพื่อนำมาสร้างแบบสอบถามให้ครอบคลุมเรื่องที่ศึกษา

2. ศึกษาวิธีการสร้างแบบสอบถาม เพื่อเป็นแนวทางในการสร้างแบบสอบถาม

3. เสนอแบบสอบถามต่ออาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ เพื่อตรวจสอบและเสนอแนะปรับปรุง

4. ปรับปรุงแบบสอบถามตามคำแนะนำของอาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ นำแบบสอบถามที่ปรับปรุงแล้วเสนอผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 5 ท่าน ผู้เชี่ยวชาญได้ตรวจสอบความถูกต้องและความเที่ยงตรงด้านเนื้อหา (Content validity) และวิเคราะห์ข้อคำถาม แก้ไขให้เหมาะสม ซึ่งผู้วิจัยได้เลือกข้อคำถามที่มีค่าตั้งแต่ .60 ขึ้นไป

5. นำแบบสอบถามที่ปรับปรุงแล้วไปทดลองใช้ (Try out) กับผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี เขต 1 จำนวน 50 คน

6. นำแบบสอบถามที่ได้รับคืนทั้ง 50 ฉบับมาตรวจสอบความสมบูรณ์ แล้วนำไปตรวจสอบให้คะแนนและหาความเชื่อมั่น (Reliability) โดยใช้สูตรสัมประสิทธิ์แอลฟา (Alpha Coefficient) มีค่าเท่ากับ .97 จำแนกเป็นรายด้าน คือ (1) งานวิชาการ มีค่าเท่ากับ .93 (2) งานงบประมาณ มีค่าเท่ากับ .91 (3) งานบุคคล มีค่าเท่ากับ .93 และ (4) งานบริหารทั่วไป มีค่าเท่ากับ .93

7. จัดทำแบบสอบถามฉบับสมบูรณ์เพื่อใช้เป็นเครื่องมือการเก็บรวบรวมข้อมูลในการวิจัยต่อไป

การเก็บรวบรวมข้อมูล

ผู้วิจัยได้ดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูล ดังนี้

1. ขอหนังสือแนะนำตัวผู้วิจัยและขอความร่วมมือสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี เขต 3 จากบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี เพื่อขออนุญาตและขอความช่วยเหลือในการเก็บข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่าง

2. ผู้วิจัยประสานงานขอความอนุเคราะห์จากผู้อำนวยการเขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี เขต 3 ออกหนังสือขอความร่วมมือ พร้อมแนบแบบสอบถามส่งถึงผู้อำนวยการโรงเรียนที่เป็นกลุ่มตัวอย่าง

3. การเก็บรวบรวมแบบสอบถามกลับคืน ผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐานที่เป็นกลุ่มตัวอย่างจะส่งแบบสอบถามกลับคืนมายังสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี เขต 3 ภายในวันที่แจ้งไว้ในแบบสอบถาม โดยสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี เขต 3 รวบรวมแบบสอบถามไว้ให้ และผู้วิจัยได้เก็บข้อมูลด้วยตนเองในบางส่วน

4. ผู้วิจัยเดินทางไปเก็บแบบสอบถามกลับคืนจากสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี เขต 3 ด้วยตนเอง แล้วนำแบบสอบถามที่ได้รับคืนทั้งหมดมาตรวจสอบและคัดเลือกเฉพาะฉบับที่สมบูรณ์ นำไปจัดกระทำและวิเคราะห์ข้อมูลต่อไป

การวิเคราะห์ข้อมูล

เมื่อรวบรวมข้อมูลเรียบร้อยแล้ว ผู้วิจัยได้วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้โปรแกรมวิเคราะห์ข้อมูลสำเร็จรูป SPSS for Windows (Statistical Package for the Social Science for Windows) (ชวนชัย เชื้อสาธุชน 2550; ชัชวาล เรืองประพันธ์ 2544; ฉัตรศิริ ปิยะพิมลสิทธิ์ 2548) ตามลำดับดังนี้

1. ตรวจสอบความสมบูรณ์ของแบบสอบถาม เพื่อคัดเลือกเอาเฉพาะแบบสอบถามที่มีความสมบูรณ์ แล้วตรวจให้คะแนนแบบประเมินความฉลาดทางอารมณ์และพฤติกรรมการตัดสินใจในการบริหารของกลุ่มตัวอย่างตามเกณฑ์ที่กำหนด

2. คำนวณค่าเฉลี่ย และค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานแบบประเมินความฉลาดทางอารมณ์และพฤติกรรมการตัดสินใจในการบริหารตามตัวแปรตามที่ต้องการศึกษา คือ เพศ ประสบการณ์ในการบริหาร และขนาดโรงเรียน

3. เปรียบเทียบค่าเฉลี่ย 2 กลุ่ม โดยใช้การทดสอบทีสำหรับกลุ่มตัวอย่างสองกลุ่มที่เป็นอิสระจากกัน (Independent – Samples t-test) เพื่อทดสอบความแตกต่างระหว่างค่าเฉลี่ยของตัวแปรเพศและประสบการณ์ในการบริหาร

4. เปรียบเทียบค่าเฉลี่ย 3 กลุ่ม คือ ขนาดโรงเรียนโดยการวิเคราะห์ความแปรปรวนแบบทางเดียว (One-Way Analysis of Variance)

5. ทดสอบความสัมพันธ์ระหว่างความฉลาดทางอารมณ์และพฤติกรรมการตัดสินใจในการบริหารของค่าสหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน (Pearson product moment correlation) ด้วย t-test

สรุปผลการวิจัย

ผลการวิเคราะห์ข้อมูลความฉลาดทางอารมณ์และพฤติกรรมการตัดสินใจในการบริหารงานของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ผลการวิจัยพบว่า

2) ผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี เขต 3 มีพฤติกรรมการตัดสินใจในการบริหารลักษณะที่ 4 และเมื่อจำแนกตามเพศ ประสบการณ์บริหารและขนาดโรงเรียน พบว่า มีพฤติกรรมการตัดสินใจโดยใช้ลักษณะที่ 4

3) ผลการเปรียบเทียบความฉลาดทางอารมณ์ ของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี เขต 3 โดยจำแนกตามเพศและประสบการณ์บริหาร แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 เมื่อจำแนกตามขนาดโรงเรียน พบว่าไม่แตกต่างกัน และผลการเปรียบเทียบพฤติกรรมการตัดสินใจในการบริหาร ของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี เขต 3 โดยจำแนกตามเพศ ประสบการณ์บริหาร และขนาดโรงเรียน พบว่าไม่แตกต่างกัน

ข้อเสนอแนะ

จากผลการวิจัย ผู้วิจัยขอเสนอแนะดังต่อไปนี้

1. ข้อเสนอแนะสำหรับการนำผลวิจัยไปใช้ประโยชน์

1.1 ผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐานควรพัฒนาความฉลาดทางอารมณ์ด้านเก่งให้มากขึ้น เพื่อให้เป็นผู้นำที่มีประสิทธิภาพและประสบความสำเร็จในอนาคต

1.2 ผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐานควรอภิปรายปัญหาร่วมกับกลุ่มผู้ใต้บังคับบัญชาให้มากขึ้น

1.3 ผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐานควรพัฒนาตนเองให้มีความฉลาดทางอารมณ์ให้มากยิ่งขึ้น

2. ข้อเสนอแนะสำหรับการวิจัยครั้งต่อไป

2.1 ควรศึกษาวิจัยเกี่ยวกับความฉลาดทางอารมณ์กับพฤติกรรมการตัดสินใจในการบริหารของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นฐานในเขตพื้นที่การศึกษาอื่น

2.2 ควรศึกษาปัจจัยอื่น ๆ ที่มีผลต่อการตัดสินใจของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐานเพิ่มเติม เช่น ความสามารถด้านความอดทนอดกลั้น (Adversity Quotient – AQ) ความฉลาดทางสังคม (Social Quotient – SQ)

กิตติกรรมประกาศ

วิทยานิพนธ์นี้สำเร็จได้ด้วยความอนุเคราะห์ของบุคคลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ซึ่งไม่อาจกล่าวได้ทั้งหมด ผู้มีพระคุณท่านแรกที่ผู้วิจัยใคร่ขอกราบขอบพระคุณอย่างยิ่ง คือ รองศาสตราจารย์ ดร.ทองใบ สุดชารี ที่ได้ให้ความช่วยเหลืออย่างดีโดยให้ความช่วยเหลือด้านวิจัย และให้คำปรึกษา แนะนำแง่คิดต่าง ๆ ที่เป็นประโยชน์ต่อการวิจัยด้วยดีตลอด ท่านที่สองคือ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.เสนอ ภิรมจิตรผ่อง ซึ่งเป็นที่ปรึกษาอีกท่านหนึ่งที่ได้เอาใจใส่ตรวจแก้วิทยานิพนธ์ให้สมบูรณ์ที่สุด และให้กำลังใจแก่ผู้วิจัยตลอดมา

นอกจากนี้ผู้วิจัยใคร่ขอกราบขอบพระคุณ รองศาสตราจารย์ ดร.อัศวฤทธิ์ อุทัยรัตน์ ผู้ช่วยศาสตราจารย์เชาวน์ประภา เชื้อสาธุชน อาจารย์ ดร.จิณณวัตร ปะโคทัง อาจารย์อภิสิทธิ์ บุญยา และอาจารย์ ดร.วิสุทธิ์ ราตรี ที่กรุณาให้คำแนะนำเกี่ยวกับการปรับปรุงเครื่องมือในการวิจัยครั้งนี้ ผู้วิจัยขอกราบขอบพระคุณผู้ช่วยศาสตราจารย์กาญจนา บุญรมย์ ที่เมตตาให้ได้รับโอกาสทางการศึกษาในครั้งนี้ ผู้วิจัยขอกราบขอบพระคุณ รองศาสตราจารย์ ดร.สมาน อัศวภูมิ ที่กรุณาเสียสละเวลามาเป็นประธานในการสอบวิทยานิพนธ์ และขอกราบขอบพระคุณ อาจารย์ประสาร สายแวว ที่กรุณาร่วมเป็นกรรมการสอบวิทยานิพนธ์ในโอกาสนี้ด้วย

นอกจากนี้ผู้วิจัยขอกราบขอบพระคุณท่านผู้อำนวยการเขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี เขต 3 ที่ได้ให้ความร่วมมืออำนวยความสะดวกในด้านต่าง ๆ ขอขอบพระคุณเพื่อนร่วมงานทุกคนที่ให้การสนับสนุนและให้กำลังใจตลอดมา และขอขอบพระคุณผู้อำนวยการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี เขต 3 ที่เป็นกลุ่มตัวอย่างในการวิจัยครั้งนี้

ขอกราบขอบพระคุณคุณพ่อวิมลคุณแม่จรูญศรี นาสารี ซึ่งเป็นผู้อยู่เบื้องหลังความสำเร็จ และขอขอบคุณพี่น้อง ญาติมิตรทุกท่านที่มีส่วนเกี่ยวข้องที่ให้ความกรุณาช่วยเหลือในทุกด้านเกี่ยวกับการทำวิทยานิพนธ์ ในครั้งนี้

เอกสารอ้างอิง

กิตติ ภักดีวัฒนะกุล. คัมภีร์ระบบสนับสนุนการตัดสินใจและระบบผู้เชี่ยวชาญ (Decision Support Systems Expert

Systems). กรุงเทพฯ: เคทีพี คอมพ์ แอนด์คอนซัลท์, 2546.

เขตพื้นที่การศึกษา อุบลราชธานี เขต 3, สำนักงาน. ข้อมูลกลุ่มเครือข่ายจำแนกตามโรงเรียน ตำบล นักเรียน

และครูออนไลน์) 2549 (อ้างเมื่อ 10 สิงหาคม 2550) จากhttp://www.ubon3.net.

ฉัตรศิริ ปิยะพิมลสิทธิ์. การใช้ SPSS เพื่อการวิเคราะห์ข้อมูล. (ออนไลน์) 2548 (อ้างเมื่อ 5 กรกฎาคม 2551).

จาก http:www.watpon.com/spss

ชวนชัย เชื้อสาธุชน. เอกสารประกอบการสอน รายวิชาวิทยาการวิจัย. หลักสูตรครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการบริหารการ

ศึกษา บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี, 2550.

ชัชวาลย์ เรืองประพันธ์. การวิเคราะห์ข้อมูลด้วยโปรแกรม SPSS for Windows. ภาควิชาสถิติ คณะวิทยาศาสตร์

มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 2544.

ทองใบ สุดชารี. ทฤษฎีองค์การ: วิเคราะห์แนวความคิดทฤษฎี และการประยุกต์. พิมพ์ครั้งที่ 7. อุบลราชธานี : คณะ

บริหารธุรกิจและการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี, 2548.

ธีระ รุญเจริญ. ความเป็นมืออาชีพในการจัดและบริหารการศึกษายุคปฏิรูปการศึกษา.กรุงเทพฯ: ข้าวฟ่าง, 2550

ปฎิรูปการศึกษา, สำนักงาน. รายงานเพื่อการปฏิรูปการศึกษาเสนอต่อคณะรัฐมนตรีเพื่อพิจารณาดำเนินการตาม

พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542, กรุงเทพฯ : สำนักงานปฏิรูปการศึกษา, 2544.

ปองสิน วิเศษศรี. “แนวคิดการบริหารการเปลี่ยนแปลงในสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน”,การศึกษาไทย. 22 (กรกฎาคม 2549) : 26.

ปราชญา กล้าผจัญ และพอตา บุตรสุทธิวงศ์. การบริหารทรัพยากรมนุษย์. กรุงเทพฯ : ข้าวฟ่าง, 2550.

วัลลภ กันทรัพย์. แนวคิดในการพัฒนาคุณภาพการศึกษา. กรุงเทพฯ: ไทยวัฒนาพานิช, 2541.

วัลลภา อารีรัตน์. “ปัญหาจริยธรรม : การตัดสินใจ”. ศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น (วารสารออนไลน์)25(3/2545) :

14.

สมาน อัศวภูมิ. การบริหารการศึกษาสมัยใหม่: แนวคิดทฤษฎี และการปฏิบัติ. พิมพ์ครั้งที่ 2. อุบลราชธานี:

อุบลกิจออฟเซทการพิมพ์, 2549.

สาริณี ไกรสังเกต. พฤติกรรมการตัดสินใจของผู้บริหารโรงเรียนเอกชนระดับมัธยมศึกษาในกรุงเทพมหานคร.

วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตร มหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, 2544.

สิทธิ์ ธีรสรณ์. แนวคิดพื้นฐานทางการวิจัย. กรุงเทพฯ:จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2550.

สุขภาพจิต,กรม. คู่มือความฉลาดทางอารมณ์(ออนไลน์) 2543(อ้างเมื่อ 3 กรกฏาคม 2550) จาก

http://www.watpon.com/test/emotional- intelligence2.htm.

สุโขทัยธรรมาธิราช, มหาวิทยาลัย.  เอกสารการสอนชุดวิชา 23301 หลักและระบบบริหารการศึกษา เล่ม 1 หน่วยที่ 1-5.

       นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, 2523.

Goleman, D.  Emotional Intelligence : Why it can matter  more than IQ. New York: Bantam Books, 1995.

Vroom, V. H.,and A. G. Jago. The new leadership:Managing participation in organizations. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall, 1988.

ทัศนศึกษา_ภาคตะวันออก

2012-05-04T03:38:00.001-07:00

ทัศนศึกษา_ภาคตะวันออก

อาหารอร่อย...บรรยากาศเยี่ยม

เติมขวัญและกำลังใจ...สนุก

ดำน้ำเพิ่มออกซิเจน...

นั่งเรือ...เมาคลื่น

สนุกค่ะ

บรรยากาศยามเช้า...ที่ระยอง

รูปแบบการบริหารโรงเรียนที่มีประสิทธิผล

2012-05-04T02:03:00.000-07:00

รูปแบบการบริหารโรงเรียนที่มีประสิทธิผล

เมื่อพิจารณาภารกิจของโรงเรียนแล้วจะเห็นได้ว่า โรงเรียนมีภารกิจหลักคือ การจัดการศึกษาและการบริหาร ซึ่งต้องใช้กระบวนการและปัจจัยจึงจะบรรลุผล ในกระบวนการจะอาศัยทั้งผู้บริหารโรงเรียนและครู ผู้บริหารโรงเรียนจะต้องมีศักยภาพหลายด้าน จึงจะนำโรงเรียนประสบความสำเร็จ ซึ่งท่านศาสตราจารย์ ดร.ธีระ รุญเจริญ (2550:1-2) ที่ได้กล่าวว่าผู้บริหารสถานศึกษาเป็นบุคลากรหลักที่สำคัญของสถานศึกษาและเป็นผู้นำวิชาชีพที่จะต้องมีสมรรถนะ ความรู้ ความสามารถ และคุณธรรม จริยธรรม ตลอดทั้งจรรยาบรรณวิชาชีพที่ดี จึงจะนำไปสู่การจัดและการบริหารสถานศึกษาที่ดี มีประสิทธิผล และประสิทธิภาพ กล่าวคือ

2. ผู้บริหารสถานศึกษาต้องมีความรู้ ความเข้าใจ และการดำเนินการประกันคุณภาพการศึกษา ทั้งการประกันคุณภาพภายในและการประกันคุณภาพภายนอก ตลอดทั้งกฎหมายที่เกี่ยวข้อง มาตรฐานการศึกษาของชาติ มาตรฐานการศึกษาขั้นพื้นฐาน และมาตรฐานการศึกษาขั้นพื้นฐานเพื่อประเมินภายนอก

สรุปได้ว่า ผู้บริหารสถานศึกษาเป็นบุคลากรหลักที่สำคัญของสถานศึกษาและเป็นผู้นำวิชาชีพที่จะต้องมีสมรรถนะ ความรู้ ความสามารถ และคุณธรรม จริยธรรม ตลอดทั้งจรรยาบรรณวิชาชีพที่ดี จึงจะนำไปสู่การจัดและการบริหารสถานศึกษาที่ดี มีประสิทธิผล และประสิทธิภาพ

หนังสืออ้างอิง

ธีระ รุญเจริญ. ความเป็นมืออาชีพในการจัดและบริหารการศึกษายุคปฏิรูปการศึกษา.

กรุงเทพฯ : ข้าวฟ่าง, 2550.

อาคะณัง

ว่าด้วย..."ทักษะแห่งอนาคตใหม่ การศึกษาเพื่อศตวรรษที่ 21"

2012-05-04T01:29:00.000-07:00

ว่าด้วย..."ทักษะแห่งอนาคตใหม่ การศึกษาเพื่อศตวรรษที่ 21"

พบกันอีกครั้งนะคะ ในครั้งนี้มีเรื่องที่อยากเล่าก็คือ ในช่วงก่อนปีใหม่ 2555 นี้เอง ดิฉันได้มีโอกาสรู้จักกับหนังสือเล่มหนึ่งจากการท่องโลกอินเตอร์เน็ต คือ “ทักษะแห่งอนาคตใหม่ การศึกษาเพื่อศตวรรษที่ 21” แปลโดย วรพจน์ วงศ์กิจรุ่งเรือง และอธิป จิตตฤกษ์ จากเรื่อง 21^st Century Skills: Rethinking How Students Learn โดย James Bellanca and Ron Brandt (บรรณาธิการ) และมีโอกาสเป็นเจ้าของจากการไปที่ร้านหนังสือ...และให้หนังสือเล่มนี้เป็นของขวัญปีใหม่ให้ตัวเองค่ะ พร้อมกับเขียนปกในตัวโต ๆ ว่า “HAPPY NEW YEAR 2012” ค่ะ ท่านผู้อ่านสงสัยไหมคะว่าทำไมดิฉันต้องตามหาหนังสือเล่มนี้

ประการแรกจากคำนิยมของท่าน ศ.นพ.วิจารณ์ พานิช ที่กล่าวว่า “ในฐานะผู้คลั่งไคล้หนังสือเล่มนี้ ผมชื่นใจที่ผู้คนในสังคมไทยจะได้มีหนังสือดี ซึ่งสื่อสาระสำคัญยิ่งของการศึกษายุคใหม่ ที่แตกต่างไปจากแนวเดิม ๆ โดยสิ้นเชิง...นักการศึกษา ครู พ่อแม่ผู้ปกครอง นักเรียนและผู้สนใจคุณภาพการศึกษาทุกคนควรจะได้อ่านหนังสือเล่มนี้ เพื่อจะได้ช่วยกันขับเคลื่อนการศึกษาไทยออกไปจากความเชื่อหรือวิธีคิดเก่า ๆ ให้การเรียนรู้ในสังคมไทยบรรลุการเรียนรู้ทักษะสำหรับมนุษย์ในศตวรรษที่ 21 ให้จงได้”

และ นพ.ประเสริฐ ผลิตผลการพิมพ์ ยังได้กล่าวในคำนำว่า “การปฏิรูปการศึกษาที่แท้ควรปฏิรูปกระบวนทัศน์ด้วย ภายใต้กระบวนทัศน์ใหม่นี้ “กระบวนการเรียนรู้สำคัญกว่าความรู้” และ “ครูมิใช่ผู้มอบความรู้” แต่เป็น “ผู้ออกแบบกระบวนการเรียนรู้โดยเรียนรู้ไปพร้อมกับเด็กและเยาวชน” เป้าหมายของการเรียนรู้มิใช่ตัวความรู้อีกต่อไป เพราะตัวความรู้นั้นมีมากมายมหาศาลเกินกว่าที่จะมอบให้นักเรียนแต่ละชั้นปีได้ อีกทั้งนักเรียนในศตวรรษใหม่มีหนทางค้นหาความรู้ด้วยตนเองจากทุกแห่งทั้งในสิ่งแวดล้อมและในอินเตอร์เน็ต หากการศึกษาไทยยังย่ำอยู่กับกระบวนทัศน์เดิมคือมอบความรู้เป็นรายวิชาก็จะไม่ทันสถานการณ์โลก ที่ควรทำคือมีกระบวนทัศน์ใหม่ที่จะพัฒนาเด็กและเยาวชนให้เป็นผู้ใฝ่เรียนรู้ตลอดชีวิต เด็กและเยาวชนจะเรียนรู้อะไรบ้างขึ้นอยู่กับบริบทของแต่ละคน แต่ที่ทุกคนควรมีคือความสามารถในการเรียนรู้ตลอดเวลา ตลอดชีวิต และพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง”

นอกจากนี้ในหนังสือได้นำเสนอ “กรอบความคิดเพื่อการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 โดยภาคีเพื่อทักษะแห่งศตวรรษที่ 21” ค่ะ ก็แล้วยังไงอีก...เป็นโมเดลที่มาจากการหลอมรวมความคิดจากนักการศึกษาหลายท่าน ซึ่งขออนุญาตนำเสนอพอสังเขปดังนี้ค่ะ...

วิชาแกน ภาษาอังกฤษ การอ่านหรือศิลปะการใช้ภาษา ภาษาสำคัญของโลก ศิลปะ คณิตศาสตร์ เศรษฐศาสตร์ วิทยาศาสตร์ ภูมิศาสตร์ ประวัติศาสตร์ การปกครองและหน้าที่พลเมือง	แนวคิดสำคัญในศตวรรษที่ 21 จิตสำนึกต่อโลก ความรู้พื้นฐานด้านการเงิน เศรษฐกิจ ธุรกิจ และการเป็นผู้ประกอบการ ความรู้พื้นฐานด้านพลเมือง ความรู้พื้นฐานด้านสุขภาพ ความรู้พื้นฐานด้านสิ่งแวดล้อม
ทักษะการเรียนรู้และนวัตกรรม ความคิดสร้างสรรค์และนวัตกรรม การคิดเชิงวิพากษ์และการแก้ไขปัญหา การสื่อสารและการร่วมมือทำงาน	ทักษะด้านสารสนเทศ สื่อ และเทคโนโลยี ความรู้พื้นฐานด้านสารสนเทศ ความรู้พื้นฐานด้านสื่อ ความรู้พื้นฐานทางเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (ไอซีที)
ทักษะชีวิตและการทำงาน ความยืดหยุ่นและความสามารถในการปรับตัว ความคิดริเริ่มและการชี้นำตนเอง ทักษะทางสังคมและการเรียนรู้ข้ามวัฒนธรรม การเพิ่มผลผลิตและความรู้รับผิด ความเป็นผู้นำและความรับผิดชอบ	ระบบสนับสนุนการศึกษาของศตวรรษที่ 21 มาตรฐานและการประเมินของศตวรรษที่ 21 หลักสูตรและการสอนของศตวรรษที่ 21 การพัฒนาทางวิชาชีพของของศตวรรษที่ 21 สภาพแวดล้อมการเรียนรู้ของศตวรรษที่ 21

มาถึงตรงนี้...คงหายสงสัยบ้างแล้วนะคะ...ว่าทำไมดิฉันและคนในแวดวงการศึกษาจำต้องอ่าน...ก็ในเมื่อพวกเราต้องร่วมมือกันพัฒนาคุณภาพการศึกษาอยู่แล้ว...แนวคิดดี ๆ แบบนี้...ทั้งไม่สงวนลิขสิทธิ์แล้วด้วย เราต้องนำมาเป็นแนวทางในการพัฒนาโรงเรียนศรีเมืองวิทยาคารของเราอยู่แล้ว

เสียดายหน้ากระดาษหมดแล้ว...พบกันอีกค่ะ ในโอกาสหน้า

ด้วยรัก

อาคะณัง_ค๊า

“เมืองแห่งการเรียนรู้ (Learning city)”

2011-07-24T07:33:00.000-07:00

ดิฉันมีเรื่องที่อยากเล่าเพื่อเป็นการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในชุมชนอ่างหินของเรา คือ เรื่อง “เมืองแห่งการเรียนรู้ (Learning city)” หรือเรียกอีกอย่างว่า “ชุมชนแห่งการเรียนรู้” ค่ะ ซึ่งในครั้งนี้ดิฉันจะเรียกว่า “ชุมชนแห่งการเรียนรู้” ก็แล้วกันค่ะ

ชุมชนแห่งการเรียนรู้ คืออะไร

ชุมชนแห่งการเรียนรู้ ก็คือ เมืองหรือชุมชนที่มีการจัดกิจกรรมสนับสนุนทางด้านการเรียนรู้อย่างหลากหลาย มีการสั่งสมความรู้ สร้างความรู้จากประสบการณ์ทำงานและมีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ทั้งระดับบุคคล กลุ่ม องค์การอย่างต่อเนื่อง เพื่อปรับเปลี่ยนชุมชนไปสู่ทิศทางที่ต้องการ โดยอาศัยกระบวนการที่เกิดจากพัฒนาด้านความรู้ ด้านการเรียนรู้ ด้านองค์การ ด้านบุคคล และด้านเทคโนโลยี

ซึ่งในแต่ละด้าน เราสามารถให้ความหมายได้ดังนี้

ระบบย่อยด้านความรู้ หมายถึง การแสวงหาความรู้ การสร้างองค์ความรู้ การเก็บรักษาและเรียกใช้ความรู้ และการถ่ายโอนและการใช้ประโยชน์จากความรู้

ระบบย่อยด้านการเรียนรู้ หมายถึง การคิดเชิงระบบ ความเชี่ยวชาญในการสร้างพลังแห่งตน แบบจำลองความคิด การสร้างวิสัยทัศน์ร่วม การเรียนเป็นทีม

ระบบย่อยด้านองค์การ หมายถึง วิสัยทัศน์องค์การ วัฒนธรรมองค์การ ยุทธศาสตร์ขององค์การ โครงสร้างขององค์การ

ระบบย่อยด้านบุคคล หมายถึง ผู้บริหาร พนักงาน ลูกค้า ผู้จัดหาสิ่งของและผู้ขาย หุ้นส่วนและพันธมิตรทางธุรกิจ และชุมชน

ระบบย่อยด้านเทคโนโลยี หมายถึง เทคโนโลยีสารสนเทศ การเรียนรู้ที่ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ และระบบสนับสนุนอิเล็กทรอนิคส์

ค่ะ การเป็นชุมชนแห่งการเรียนรู้นี่เอง จะเป็นอีกหนทางหนึ่งที่จะนำพาพวกเราที่อยู่ในแวดวงการศึกษาไทย ให้สามารถจัดการศึกษาที่ดีมีคุณภาพ แก่ลูกหลานที่อยู่ในชุมชนของเราได้ และหากพวกเราสามารถจัดการศึกษาให้มีคุณภาพได้อย่างแท้จริงแล้ว ก็น่าจะส่งผลให้ลูกหลานของเราเป็นคนดี คนเก่ง และสามารถอยู่ร่วมกันในสังคมได้อย่างมีความสุขตามอัตภาพของตนได้