Lectori Salutem

Meditation: 1 Peter 5:10 - From Suffering to Glory - Grace, Prayer, and the God Who Finishes His Work

2026-05-11T13:23:23.317+02:00

Reading: 1 Peter 5:6-11 (NKJV)

6 Therefore humble yourselves under the mighty hand of God, that He may exalt you in due time, 7 casting all your care upon Him, for He cares for you.

8 Be sober, be vigilant; because your adversary the devil walks about like a roaring lion, seeking whom he may devour. 9 Resist him, steadfast in the faith, knowing that the same sufferings are experienced by your brotherhood in the world. 10 But may the God of all grace, who called us to His eternal glory by Christ Jesus, after you have suffered a while, perfect, establish, strengthen, and settle you. 11 To Him be the glory and the dominion forever and ever. Amen.

A Topic We Do Not Like

Dear students, colleagues, and guests from Romania,

Today I want to speak with you about something we usually prefer not to talk about.

Something uncomfortable.

Something we often avoid.

I want to speak about suffering.

And not only suffering in general—but suffering as a Christian.

Because you may have noticed this already: believing in God does not automatically make life easier. Sometimes, it makes life harder.

You may be mocked for what you believe.

You may feel lonely in your faith.

You may struggle with doubts, temptation, fear, and spiritual heaviness.

Yet at this point a searching question must be asked.

What if you have never known such suffering?

What if you have never wrestled with sin, never felt the assaults of the evil one, never experienced inward conflict because of your allegiance to Christ?

Scripture knows nothing of a neutral Christian life. Where Christ reigns, there is warfare. Where the Spirit dwells, there is resistance. Where faith is living, there will be opposition—from the world, from the flesh, and from the devil.

If there is no battle, it is not unloving to ask whether there has been a true change of heart.

This question is not meant to wound, but to awaken. It is possible to live under the sound of the gospel, to speak Christian language fluently, to possess outward religion—while the heart remains untouched by grace.

The unconverted heart may know hardship, but not suffering for Christ. It may know moral tension, but not repentance before a holy God. It may know fear, but not the holy trembling of one who has been brought into the light of God’s truth.

Therefore the question presses upon us soberly:

Have I been brought into conflict because I belong to Christ?

Or have I remained at peace because I still belong to myself?

The absence of spiritual struggle is not always a sign of strength; it may be a sign of spiritual death. For those who are Christ’s, Scripture says, have crucified the flesh with its passions and desires—and crucifixion is never painless.

Let this self‑examination not drive us inward in despair, but outward to Christ. For where there is true conversion, there will indeed be struggle—and where there is struggle, there is also grace, help, and preservation by the God of all grace.

Why Do We Suffer?

And then the question arises: If God is good, why is suffering part of following Him?

The apostle Peter understood that question very well.

He knew suffering personally. He knew weakness. He knew failure. And yet—he also knew grace.

At the very end of his letter, Peter does not give an explanation of suffering. He does something deeper. He offers a prayer:

“May the God of all grace, who has called you to His eternal glory in Christ Jesus, after you have suffered a little while, Himself perfect you, establish you, strengthen you, and settle you.”

Peter: A Man Filled with the Holy Spirit

Peter speaks these words not as a theorist—but as a man filled with the Holy Spirit.

In the power of that glorious Spirit, he proclaimed the joyful message of his Master: grace in abundance for the greatest of sinners.

This is the same Peter who once fell miserably, who denied his Lord, who knew his own heart. And yet grace restored him. Grace changed him. Grace commissioned him.

And through his preaching many were brought to the feet of the Lamb—whom Peter himself had come to love unspeakably.

That is why he begins with these words:

“The God of all grace.”

That name alone is a hymn of praise.

That name preaches our guilt and our need.

Through sin we have alienated ourselves from God. We lie under the curse of God’s holy law. Nothing—not effort, not morality, not religious activity—can save us.

Only grace.

And this grace has become flesh and blood in Jesus Christ, who willingly descended into the mire of our sin.

He is the Way back to God.

What water is to a thirsty traveler in the desert, grace is to a guilty conscience.

What keeps people from coming to Christ?

Nothing but unbelief, self‑righteousness, carelessness, and distrust.

God’s call in Christ demands a response.

Suffering Is Not Denied — It Is Interpreted

Peter does not say if you suffer.

He says after you have suffered a little while.

Suffering belongs to walking in Christ’s footsteps.

Yet suffering is not limited to physical violence. The inner struggle can be just as fierce.

The attacks of Satan.

The pressure of our own sinful flesh.

The dark nights of fear, guilt, and despair.

What child of God has never felt Satan’s sieve?

The Christians to whom Peter wrote were facing real losses: status, respect, family ties, livelihood—and sometimes even life itself.

They were tempted to defend themselves, to retaliate, to ask, Why me?

But Peter reminds them:

· Persecution does not escape God’s will

· Trials are a normal part of Christian life

· Suffering is God’s refining fire

Richard Wurmbrand, the Romanian pastor who suffered many years in prison for his faith, said:

“Prepare yourself for suffering by realizing that God gives suffering as a Father—not to harm us, but to cleanse and sanctify us. The suffering we endure is meant to purify us and prepare us for heaven.”

That changes everything.

Suffering is not punishment—it is Fatherly discipline.

Painful, yes.

Meaningless, no.

Why Peter Ends with Prayer

Peter could have ended his letter with instructions.

With strategies.

With advice.

Instead, he ends with prayer.

Because when believers suffer, they need prayer more than advice.

Human strength is not enough.

Motivation is not enough.

Emotion is not enough.

Only God is enough.

Charles Spurgeon once said: “We must not discard suffering. We must take it from the same hand from which we receive mercy.”

The very hand that permits suffering is the hand Peter turns to in prayer.

Four Things Peter Prays For

These are not commands to believers—but requests to God.

1. “May God perfect you”

That is: Finish what is incomplete.

What is our faith?

Our love?

Our holiness?

So much is still lacking.

But the God of all grace perfects what is partial. He stands at the beginning—and He comes at the end.

Spurgeon said: “It were no blessing for God to begin to bless if He did not perfect. It would be the greatest curse to give grace at all if that grace did not carry a man safely to heaven.”

There is no sanctification without suffering.

There is no refined gold without fire.

2. “May God establish you”

That is: make you firm and unshakable.

Not like smoke blown from a chimney.

Not like morning dew that vanishes.

But established—rooted—secured.

As Spurgeon said: “May your character be not a writing upon the sand, but an inscription upon the rock.”

To be established means to be grounded in Christ alone, in doctrine, in truth, in practice.

3. “May God strengthen you”

Not superficial toughness.

But real, God-given strength.

Strength to fight sin.

Strength to bear the cross.

Strength to obey.

Strength to live—and if necessary—to die.

There is no valley so deep, no path so steep, where His grace cannot strengthen His people.

4. “May God settle you”

This speaks of inner rest, peace, stability of soul.

Not because life is calm—but because God is faithful.

To be settled is to trust God so deeply that anxiety no longer rules the heart.

The Direction of the Prayer: Glory

Peter doesn’t end his letter with suffering.

He lifts our eyes upward.

God has called us to His eternal glory in Christ.

This is the second exodus—the great deliverance from sin into eternal glory.

Our suffering is temporary.

Our glory is eternal.

A world where Christians suffer for faith is not the world as God ultimately intends it. When Christ returns, suffering will vanish.

What This Means for Us

You do not need to pretend to be strong.

You do not need to hide your weakness.

The Christian life is not about self‑confidence, but dependence.

You may say:

“Lord, unless You establish me, I will fall.”

That is not failure.

That is faith.

Live near Christ. Visit Gethsemane often. Stand beneath the cross daily.

And if you have never come to Christ—flee to Him today. Lay down your self‑righteousness. Trust only in His blood and righteousness.

May the God of all grace,

who has called us to His eternal glory in Christ Jesus,

after we have suffered a little while,

perfect us,

establish us,

strengthen us,

and settle us.

To Him be the glory and the dominion

forever and ever.

Amen.

Prayer

O Heavenly God,

Help us in our weakness.

When we are weighed down by sorrow, confused and uncertain what to do, slandered and persecuted, made to feel the burden of the cross, we ask you to help us.

If you see in us

anything wrong we have allowed, any evil desire we have held onto,

any pleasure that does not please you, any habit that grieves you,

any hidden place of sin in our hearts, then grant us the kiss of your forgiveness,

and teach our feet to walk in the way of your commandments.

Help us to walk a life set apart, with firm and courageous steps, and to struggle successfully against our weakness.

Teach us to praise, worship, and magnify you.

Give us the strength to live as your children in everything we do, and to practice true sonship by overcoming ourselves.

Preserve us from the intoxication of prosperity. Lead us safely to your eternal kingdom,

without our asking whether the road is rough or smooth.

We ask only to see the face of the One we love, to be content with food to eat

and clothes to wear, if only we may be brought to your house in peace.

In Jesus’ name we pray.

Amen

Bibliography

Belder, J. 1 Petrus: Rondzendbrief Aan Vreemdelingen. Heerenveen: Groen, 1998.
Bennett, A. The Valley of Vision: A Collection of Puritan Prayers & Devotions. Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2013.
Bridge, W. The Works of William Bridge. Vol. IV, Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2022.
Brown, J. Expository Discourses on I Peter. Vol. II, Edinburgh, 1975.
English Standard Version Study Bible. Wheaton: Crossway, 2008.
Hughes, R.K. 1001 Great Stories & "Quotes". Wheaton: Tyndale House, 1998.
Jobes, K.H. 1 Peter. Baker Exegetical Commentary on the New Testament. Grand Rapids, Michigan: Baker Academic, 2005.
Michaels, J.R. 1 Peter. Word Biblical Commentary. Waco: Word Books, 1988.
Nisbet, A. An Exposition of 1 & 2 Peter. The Geneva Series of Commentaries. Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2004.
SDOK. Gevangene Nummer 1: Het Levensverhaal Van Richard En Sabina Wurmbrand. Apeldoorn: De Banier, 2018.
Spurgeon, C.H. The New Park Street Pulpit. Vol. 5&6, Grand Rapids: Baker Book House, 2007.

Ambrosiuskring, avond 6

2026-04-04T20:35:00.003+02:00

Door: G. Schulenburg

Vijfde boek: Het zien op Jezus in Zijn leven, Hoofdstuk 3-5

Hoofdstuk 3

1. Van het derde jaar van de bediening van Christus, en in het algemeen van hetgeen Hij in dat jaar gedaan heeft

Tot hiertoe is alles stil geweest; niemand heeft tot nu toe de leer of de persoon van Jezus Christus gelasterd, en Hij heeft overal in vrede gepredikt. In dit jaar richten we ons op de hoofdzaken voor onze zaligheid: de aanstelling van de apostelen, Zijn aanneming van zondaren en de zachtheid van Zijn juk en de lichtheid van Zijn last.

2. Van Christus’ aanstelling van de apostelen

In de aanstelling van Zijn apostelen zijn verscheidene opmerkenswaardige dingen:

1) Zij zijn door Jezus Christus verkoren

Zij hebben zichzelf niet uitverkoren, maar Christus heeft hen verkoren. Deze roeping was onmiddellijk, en daarom zeer heerlijk. Bedienaars van het Evangelie moeten zijn dienaars van Christus, onmiddellijk of middellijk geroepen.

2) De plaats waar zij verkoren zijn, was op een berg

De bergachtige plaatsen zijn het naast aan de hemel gelegen; hetwelk aanwijst dat zij tot hoge en hemelse dingen geroepen zijn. De bergen zijn open plaatsen, daarom moest hun bediening in het openbaar zijn. De bergen moeten veel winden en stormen uitstaan, hetwelk zeggen wil dat hun roeping veel tegengesproken zou worden. Daarom heeft Christus deze troostrijke woorden gesproken: ‘Zalig zijt gij, als u de mensen smaden en vervolgen, en liegende alle kwaad tegen u spreken om Mijnentwil; (…) want alzo hebben zij vervolgd de profeten, die vóór u geweest zijn’ (Mat. 5:11-12).

3) De tijd wanneer zij zijn verkoren, is geweest nadat Hij de gehele nacht over in het gebed was gebleven bij God

Christus is niet tot verkiezing getreden, voordat Hij eerst gewaakt en de ganse nacht over gebeden heeft; dit geeft te kennen de bijzondere zorg die Christus in deze grote zaak gehad heeft. Om mensen af te zonderen, om getuigenis te geven van Zijn Naam en om de wereld het Evangelie van Christus te verkondigen. Dit heeft hij niet willen doen zonder veel te bidden.

4) Het gezelschap waaruit zij zijn verkoren

Hij riep Zijn discipelen tot Zich en verkoos er twaalf uit hen. Een discipel van Christus is wat anders dan een apostel van Christus. Dezen waren discipelen van Christus, die de leer des geloofs en der bekering van Christus aannamen. Dit was de zaak niet die iemand tot een apostel van Christus maakte, dat hij Christus volgde, gelijk velen deden, of dat hij tot zijn eigen huis wederkeerde, gelijk anderen. Ik twijfel niet, of Christus heeft bij de verkiezing van Zijn apostelen vele discipelen gehad; en uit degenen die bij Hem waren, heeft Hij Zijn apostelen verkozen. De dienstknechten van Christus moeten eerst Zijn discipelen zijn. Eerst moet de genade Gods in ons zijn, en dan moet dezelfde genade Gods door ons ontdekt worden.

5) Het getal dergenen die verkoren zijn; zij waren twaalf

Dit weet ik zeker dat de werken van Christus gedaan zijn naar het gewicht, de maat en het getal.

6) Tot wat einde zij verkoren zijn

In het apostelschap, dat is om de gezanten van Christus te zijn tot de kinderen der mensen om in de wereld her- en derwaarts gezonden te worden, en de mensen te bewegen tot de zaligheid. Christus heeft Zijn apostelen gesteld om het Evangelie te prediken; en het woord van Paulus mag het onze zijn: ‘Want indien ik het Evangelie verkondig, het is mij geen roem, want de nood is mij opgelegd. En wee mij indien ik het Evangelie niet verkondig!’ (1 Kor. 9:16). Heden heeft Christus mij met deze boodschap gezonden: ‘En heengaande, predik, zeggende: Het Koninkrijk der hemelen is nabijgekomen’ (Mat. 10:7). Gewisselijk, de Heere heeft deze boodschap in mijn mond gelegd: bekeer u, gij vloekers, bekeer u, gij dronkaards, bekeer u, gij zondaars, want het Koninkrijk der hemelen is nabijgekomen! Wat is het Evangelie anders dan een schatkamer van Gods liefde in Christus voor ons geopend? Wat is het anders voor een schat die zij brengen dan het bloed van Christus, de beloften van het Evangelie, het woord der genade! Merk op: het Evangelie is een boodschap. De Heere zendt Zijn Zoon op en neder. Hij komt, staat, roept, klopt aan hun deuren en smeekt hun dat zij zich zouden laten verzoenen. O, vrijwillige genade Gods!

3. Van het ontvangen van zondaren door Christus

In Zijn leer heeft Christus dit duidelijk uitgedrukt: ‘Komt herwaarts tot Mij, allen die vermoeid en belast zijt, en Ik zal u rust geven’ (Mat. 11:28). Hier is niet anders dan: kom, en welkom! Het Evangelie sluit niemand uit de hemel, dan alleen degenen die door ongelovigheid de deur voor hun eigen ziel sluiten. Wederom: ‘Al wat Mij de vader geeft zal tot Mij komen, en die tot Mij komt, zal ik geenszins uitwerpen’ (Joh. 6:37).

Hier is de volkomen bedoeling en het voornemen van God en Christus voorgesteld, om de zonden te vergeven en de zondaars aan te nemen. De Vader is daartoe gewillig: ‘Dit is de wil des Vaders Die Mij gezonden heeft, dat al wat Hij mij gegeven heeft, Ik daaruit niet verlieze’ (Joh. 6:39) en de Zoon is gewillig: want die tot Mij komt, zal Ik geenszins uitwerpen, zegt Christus. Christus is zo gewillig om de zondaars te ontvangen, dat Hij als het ware al Zijn deuren openzet. Hij houdt open hof en Hij werpt niemand uit die maar wil inkomen; en waarom dat? ‘Want Ik ben uit den hemel nedergedaald, niet opdat Ik Mijn wil zou doen, maar den wil Desgenen Die Mij gezonden heeft (Joh. 6:38). Want de Zoon des mensen is gekomen om te zoeken en zalig te maken dat verloren was (Luk. 19:10). Zijns Vaders zending was een krachtig bewijs dat Christus gewillig was om die zondaars aan te nemen, die maar tot Hem wilden komen.

Wederom: ‘Jezus stond en riep, zeggende: Zo iemand dorst, die komen tot Mij en drinke’ (Joh. 7:37). De Vader zegt: Kom! En de Zoon zegt: Kom! ‘En de Geest en de bruid zeggen: Kom! En die het hoort, zegge: Kom! En die dorst heeft, kome; en die wil, neme het water des levens om niet’ (Openb. 22:17). O alle gij dorstigen, kom tot de wateren; indien enige zondaars het leven liefhebben, indien iemand tot de hemel wil ingaan, die kome tot Mij, en Ik zal hem de weg tot Mijns Vaders hart aanwijzen en hem voor Mijns Vaders hart bemind maken.

Christus en de Vader betonen in al deze stukken één en dezelfde goedertierenheid: zij hebben geen lust aan den dood des goddelozen, maar roepen hem tot bekering en leven, en beloven menigvuldige vergeving aan wie van zijn boze wegen wederkeert. Daartoe is Christus in de wereld gekomen, niet om rechtvaardigen, maar om zondaren te roepen. Hij gaat met hen om, Hij ontvangt hen gewillig, Hij verblijdt Zich over hun bekering, en waar zij niet willen, daar wordt Zijn hart bedroefd, ja, Hij weent, gelijk over Jeruzalem.

Zie dit in Zijn voorbeelden en gelijkenissen: als een hen haar kiekens onder de vleugelen vergadert, alzo wil Hij zielen bijeenbrengen. Als een vader de verloren zoon tegemoet loopt, hem omhelst en kust, alzo loopt Gods ontferming de zondaar tegemoet; en als die zondares met tranen Zijn voeten natmaakt en met haar haren droog maakt, zo toont zij wat ootmoed en geloof vermag, en Christus werpt haar niet uit, maar rechtvaardigt haar genadiglijk.

Wat volgt hieruit, o zondaar? Niet dat Christus onwillig ware, maar dat gij onwillig zijt. Al de roepstemmen der Schrift staan open: de dorstigen worden genodigd, de gewilligen worden geroepen, en Christus’ armen zijn uitgestrekt, ook in Zijn lijden. Werp dan weg uw vooroordelen, kom, en neem bij Hem toevlucht; want wie tot Hem komt, die zal Hij geenszins uitwerpen.

4. Van Christus’ zachte juk en lichte last

Aangaande de zachtheid van Christus’ juk en de lichtheid van Zijn last, heeft de Heere Jezus daarvan in deze woorden gesproken: ‘Neemt Mijn juk op u en leert van mij (…). Want Mijn juk is zacht en Mijn last is licht’ (Mat. 11:29-30).

Christus noemt Zijn juk Zijn geboden en onderwijzingen, en Zijn last de oefening der godzaligheid. Niet alsof er in de weg des Heeren geen arbeid ware, maar omdat de zwaarte niet ligt in het gebod zelf, doch in ons verdorven hart; en omdat Hij, Die het juk oplegt, hetzelve ook draagt en verzoet. Gelijk een schip zonder ballast niet staande blijft in de baren, zo is ook deze last een last die bewaart en voorthelpt; zoet van aard, en licht in vergelijking met de harde dienstbaarheid der zonde en de gestrengheid der wet.

Voorts leert Christus, dat de weg der christelijke wandel geëffend wordt. De hinderpalen worden weggenomen, de kromme paden recht gemaakt; en Hij gaat Zelf voor als Leidsman, door Woord en Geest, zodat zelfs de eenvoudigen niet zullen dwalen. Daarom is deze godsdienst, recht beschouwd, niet een slavernij, maar een vrijheid; niet een onrust, maar een vrede. Ja, waar de Geest des Heeren is, aldaar is vrijheid. En opdat dit juk inderdaad zacht zij, heeft God ons ook velerlei helpers gegeven: de Heilige Schrift als regel en spiegel; de dienaren tot opbouwing; de voorbeelden der heiligen tot aansporing; de ordinantiën en heilige oefeningen als fonteinen der genade; de beloften des hemels tot bemoediging; de gedachtenis der helse pijnen tot afkeer van de zonde; de liefde als beginsel dat alles draagt; de engelen als gedienstige geesten; en de inblazingen en bewegingen van Christus’ Geest, Die tot het hart spreekt: “Dit is de weg, wandelt in denzelven.” En boven dit alles: Gods genade, gelijk olie in het wagenwiel, die doet lopen zonder kraak en geraas.

Hiertegen werpt men in, dat men dit zoete niet gevoelt. Ik antwoord: de eerste smaak komt gemeenlijk niet vóórdat men het juk opneemt; en bovendien, vleselijke mensen verstaan de dingen des Geestes niet. Maar waar de Heere de ziel lokt en trekt, daar ontdekt Hij in Zijn dienst zulk een zoetigheid, dat het hart, hoe bezwaard ook, nochtans belijdt: Zijn juk is zacht, en Zijn last is licht.

Hoofdstuk 4

1. Van het vierde jaar der bediening van Christus, en in het algemeen van Zijn handelingen in hetzelve

Dit was het laatste jaar der bediening van Christus, in hetwelk duizenderlei dingen zijn voorgevallen. Johannes verhaalt meer van Christus in dit jaar dan in al de voorgaande jaren: Hij is van gedaante veranderd geweest, Hij heeft het sacrament van het Avondmaal ingesteld en Zijn afscheidspredikatie gedaan. Na deze predikatie heeft Hij Zijn discipelen gezegend en voor hen gebeden en de lofzang gezongen hebbende is Hij uitgegaan naar de Olijfberg waar Zijn lijden aanving. Er zijn vele vragen over Christus’ heiligheid, of rechtvaardigheid of gehoorzaamheid. Zoals: of die ons mede aangaat? Of die is de oorzaak van onze rechtvaardigmaking? Of Christus schuldig geweest is de wet der werken te onderhouden als Middelaar, of slechts als een bloot mens? Of wij niet gerechtvaardigd zijn alleen door de rechtvaardigheid van het lijden van Christus? We zullen daarom nu Christus’ daden verhandelen met betrekking tot onzer zielen zaligheid.

2. Van de onderscheidingen of verscheiden verdelingen van Christus’ rechtvaardigheid

Zijn oorspronkelijke gelijkvormigheid is die genadige, inhangende geschiktheid in Christus, waardoor Hij op een hebbelijke wijze de wet van God gelijkvormig geweest is; en deze oorspronkelijke gerechtigheid verantwoordt onze oorspronkelijke ongerechtigheid. Zijn dadelijke gehoorzaamheid in Zijn lijden van de straf die wij met onze zonden verdiend hebben. Wij lezen dikwijls in de Heilige Schrift dat Hij onbestraffelijk en onbevlekt is geweest.

a) Onbestraffelijk

Vrij in Zichzelf van alle toerekening van zonde. In Zijn ganse leven is Hij onbestraffelijk en onberispelijk geweest; en daarom heeft Hij nu aan het einde van Zijn leven het volk dat met Hem verkeerd had, gevraagd: ‘Wie van u overtuigt Mij van Zonde?’ (Joh. 8:46).

b) Onbevlekt

Vrij van alle besmetting der zonde. Petrus heeft Hem genoemd een onbestraffelijk en onbevlekt Lam (1 Petr. 1:19). Paulus noemt Hem: ‘Een Hogepriester, heilig, onnozel en onbesmet’ (Hebr. 7:26). Een die nooit kwaad gedaan, noch kwaad gesproken heeft. Een die nooit gezondigd heeft, zelfs niet met een gedachte, maar Hij is volkomen en in alle opzichten zonder zonde geweest (Hebr. 4:15). De stellige rechtvaardigheid van Christus is tweeërlei. Zijn volkomen vervulling van alle dingen die geboden zijn, en Zijn volkomen voldoening van de gedreigde straf.

3. Van de heiligheid van Christus’ natuur

Aangaande de heiligheid van Zijn natuur, daarvan zegt in de eerste plaats de psalmist: ‘Gij zijt veel schoner dan de mensenkinderen; genade is uitgestort in Uw lippen’ (Ps. 45:3). Ook de Bruid in het Hooglied beschrijft Christus als volgt: ‘Mijn Liefste is blank en rood, Hij draagt de banier boven tienduizend’ (Hoogl. 5:10). In Christus is dus een genadige vermenging en samenstelling van al de genade des Heiligen Geestes; daar is in Hem een zoete vermenging van zachtmoedigheid, zuiverheid, rechtvaardigheid, lieftalligheid, nederigheid en wat al niet meer! In Hem zijn al de schatten der wijsheid en der kennis verborgen (Kol. 2:30).

Merk op: er was meer hebbelijke genade in Christus dan er ooit was of zijn zal in alle uitverkorenen, hetzij engelen of mensen. Hij heeft de Geest zonder mate ontvangen. Zijn inwendige schoonheid wordt ons in de Schrift voorgesteld; Hij is de Zon der gerechtigheid, de blinkende Morgenster, het Licht der wereld, de Boom des levens, de Lelie en de Roos, schoner dan alle bloemen des velds, dan alle lichten aan het firmament, dan alle heiligen en engelen in de hemel. Dit gaat ons allen zeer veel aan: ‘Want de wet des Geestes des levens in Christus Jezus heeft mij vrijgemaakt van de wet der zonde en des doods’ (Rom. 8:2). Maar waarom wordt de heiligheid der natuur van Christus genoemd: de Geest des levens? Omdat Die in Zijn mensheid door de Geest Gods was ingestort en omdat het een zeer volmaakte, volstrekte en volkomen heiligheid is.

4. Van de heiligheid van het leven van Christus

Aangaande de heiligheid van Christus’ leven daarvan zegt ons de apostel dat ‘door de gehoorzaamheid van Eén velen tot rechtvaardigheid zullen gesteld worden’. Hier is de gehoorzaamheid van Christus en deszelfs invloeiing op ons. De gehoorzaamheid van Christus is datgene waardoor Hij is gebleven in al hetgeen geschreven is in het boek der wet, omdat te doen. ‘Meent niet, dat Ik gekomen ben om de Wet of de Profeten te ontbinden; Ik ben niet gekomen om die te ontbinden, maar te vervullen’ (Mat. 5:7). Door Zijn dadelijke heiligheid heeft Christus metterdaad voldaan aan elke deel van Gods wet, Hij heeft in alle geboden gewandeld, Hij heeft volkomenlijk volbracht beide met gedachten, woorden en werken alles wat de weg Gods geëist heeft. Hij was gehoorzaam tot de dood, zegt de apostel, zelfs tot Zijn kruisdood (Fil. 2:8).

Nu heeft Hij, in één korte omloop van Zijn bediening, Zijn deugden klaar geopenbaard: Zijn liefde in het spijzigen der hongerigen; Zijn zelfverloochening, wereld en kroon verachtende; Zijn goedertierenheid, ook een ellendige niet afwijzende; Zijn milddadigheid, de sleutelen des hemels aan de Zijnen gevende (Mat. 16:19); Zijn lijdzaamheid, smaad en tegenspraak verdragen hebbende; Zijn heerlijkheid op de berg blinkende; Zijn zachtmoedigheid rijdende op een veulen; Zijn medelijden wenende over Jeruzalem; Zijn nederigheid de voeten der discipelen wassende; en Zijn gehoorzaamheid, tot het einde toe, het Evangelie predikende en Zijn afscheidswoord nalatende.

Hieruit volgt een troostelijk besluit: dat de wet niet in ons vervuld wordt door inlijving of heiligmaking, maar dat het recht der wet in ons vervuld is door toerekening, omdat wij in Christus gevonden worden, Wiens lidmaten wij zijn, wandelende niet naar het vlees, maar naar de Geest.

5. Van het grote verschil of wij niet gerechtvaardigd zijn allen door Christus’ lijdende gerechtigheid, zonder enige aanmerking van Zijn inhangende of door Hem volbrachte rechtvaardigheid

Wat mij aangaat, ik houd het hierbij: dat wij niet gerechtvaardigd zijn door Christus’ lijdelijke gerechtigheid alléén, alsof daarmee de wet ten volle voldaan ware; want Gods wet dreigt niet enkel straf, maar belooft ook zegen. Daarom worden, in de staat der ongehoorzaamheid gevallen zijnde, twee dingen vereist tot voldoening der wet: het dragen der straf en het volbrengen des gebods; het ene om de hel te ontgaan, het andere om recht te hebben op het leven.

Hieruit volgt, dat Christus beide voor ons volbracht heeft: door Zijn lijden heeft Hij de schuld weggenomen en de verdoemenis afgewend; door Zijn dadelijke gehoorzaamheid heeft Hij de wet vervuld en het recht op de hemel verworven. Deze weldaden gaan in de gerechtvaardigde altijd tezamen, maar men moet ze nochtans voorzichtig onderscheiden; want het is wat anders de straf te lijden, en wat anders het gebod te gehoorzamen.

En zo is de rechtvaardigmaking niet een blote vergeving der zonden, maar ook een aanneming tot het leven; niet door inlijving of inwendige heiligmaking, maar door toerekening van Christus’ volkomen gerechtigheid, alsof wij zelve in eigen persoon de wet volbracht hadden. Doch hieruit volgt niet, dat wij de wet zouden verachten; wij gehoorzamen haar niet om gerechtvaardigd te worden, maar om God te verheerlijken, onze dankbaarheid te betuigen, en ons te oefenen in de godzaligheid.

Hoofdstuk 5

1. Van het kennen van Jezus, zoals Hij het grote werk onzer zaligheid op Zich heeft genomen in Zijn leven

Laat ons Jezus kennen, Die dat grote werk van onze zaligheid gedurende Zijn leven op Zich genomen heeft. We kunnen zoveel lezen maar laten we bovenal het leven van Jezus lezen en menigmaal overlezen. Tot dat einde hebben wij vier evangelisten die met een heerlijke overeenstemming Zijn leven hebben voorgesteld, en tot dat einde hebben wij het boek des geslachts van Jezus Christus. ‘Dan zullen wij kennen, wij zullen vervolgen om den Heere te kennen’ (Hos. 6:3a). Paulus drukt het zo uit: ‘Want wij kennen ten dele’ (1 Kor. 13:9a). De hoogste kennis die de meeste verlichte heiligen van Jezus Christus hebben, is maar gebrekkig en onvolmaakt. Kom dan, en vervolg om de Heere te kennen, vraag gedurig naar Hem. Bestudeer de Schrift tot vermaking en verkwikking. Paulus schrijft: ‘Want ik heb niet voorgenomen iets te weten onder u dan Jezus Christus, en Dien gekruisigd’.

Is er iets in de wereld wat de kennis waardig is, zo is het dit! Daarom om onze kennis te vergroten, bestudeer het leven van Jezus, zoals: het prediken van Johannes, de doop van Christus, Zijn vasten en verzoekingen in de woestijn, Zijn geseling van de kopers en verkopers uit de tempel, de verscheidene wonderwerken die Hij tot stand gebracht heeft, Zijn bevelen aan Zijn apostelen om de zondaars in te roepen en Zijn gewilligheid om te ontvangen degenen die komen willen, want zijn Juk is zacht en Zijn last is licht. Bestudeer de heiligheid van Zijn natuur en de heiligheid van Zijn leven, die bijzonder gebleken is in de oefening van Zijn genaden, van Zijn liefde, zelfverloochening, goedertierenheid, meedogendheid, nederigheid en gehoorzaamheid. O mijn ziel, bestudeer hetgeen er is geschreven! Kom met gezette gedachten, breek uw hersenen over dit heerlijke onderwerp dat u wijs kan maken ter zaligheid. Paulus drukt het zo kernachtig uit: ‘Ja gewisselijk, ik acht ook alle dingen schade te zijn, om de uitnemendheid der kennis van Christus Jezus, mijn Heere; om Wiens wil ik al die dingen schade gerekend heb, en acht die drek te zijn, omdat ik Christus moge gewinnen’.

2. Van het overdenken van Jezus in dit opzicht

Laat ons Jezus overdenken in dit opzicht, als Hij het grote werk onzer zaligheid in Zijn leven op Zich genomen heeft. Het is niet genoeg dat wij studeren en weten; wij moeten hetzelve ook bepeinzen, overleggen en herkauwen, totdat het tot enige voordelige uitkomst kome. Want gelijk iemand, staande in de zon, om andere redenen, gewaarwordt dat hij verlicht en verwarmd wordt, alzo kan de ziel, in een heilig gepeins, ongemerkt veranderd en omgekeerd worden: de overdenking heeft een veranderende kracht, die het verstand eerst bezighoudt, en daarna de wil buigt tot aanneming, tot genade en tot een godzalige wandel. Maar een overdenking die in blote kennis eindigt, is als de zon in de winter: zij schijnt, maar verwarmt niet. Heb dan, o mijn ziel, sterke inbeeldingen van de plaatsen van Christus’ leven, en overdenk ze met orde:

1) Johannes’ prediking tot bekering en vrucht.

2) Christus’ doop, als een rijke fontein van weldaden voor ons.

3) Zijn vasten en verzoeking in de woestijn, opdat gij leren zoudt strijden en hulp zoeken aan de troon der genade.

4) Zijn openbaring door getuigen, ja ook de inwendige openbaring van Christus in het hart door Zijn Geest.

5) Zijn uitdrijving der kopers uit de tempel, en Zijn bijzondere tegenwoordigheid in de vergadering van Zijn volk.

6) Zijn prediking, die zoet is en nochtans scherp, vooral: wederom geboren worden.

7) Zijn wonderwerken, tot bevestiging der waarheid.

8) Zijn aanstelling der apostelen en al wat daarop volgt.

9) Zijn aanneming der zondaren, en Zijn gewilligheid om verlorenen zalig te maken.

10) De zachtheid van Zijn juk en de lichtheid van Zijn last.

11) De heiligheid van Zijn Persoon en van Zijn leven.

3. Van het verlangen naar Jezus in dit opzicht

Laat ons naar Jezus verlangen, zoals Hij het werk van onze zaligheid in Zijn leven op Zich heeft genomen. Het is niet genoeg dat wij weten en overdenken, maar wij moeten ook begeren; ons gepeins aan Christus moet voortbrengen onze genegenheid tot Christus, en onder alle genegenheden geef ik de eerste plaats aan de begeerte naar Christus.

Want alles van Christus is begeerlijk: niet alleen Zijn grote werken, maar zelfs de geringste dingen die Hem raken. Een zoom van Zijn kleed, een kruimel van Zijn tafel, ja het minste stof waar Zijn voeten over gingen, is meer waard dan al wat de wereld schoon en kostelijk noemt; en daarom begeerden sommigen slechts Hem aan te raken, anderen Hem te dienen, en David koos liever aan de drempel van Gods huis te zijn dan in de tenten der goddelozen.

Daarenboven zijn Zijn werken, jegens vrienden en jegens vijanden, vol beminnelijkheid en ontferming: Hij versterkt het gekrookte riet, Hij omhelst de zoekende ziel, Hij weent zelfs over hen die Hem verwerpen. En indien Zijn daden zo begeerlijk zijn, wat moet dan Zijn Persoon zijn? Hij is de geheel begeerlijke; de Banierdrager boven tienduizend; het uitgedrukte Beeld van de Vader; de Zon der gerechtigheid, bij Wie al het andere niet dan schaduw en stof is.

Daarom: strek uw begeerten uit naar Christus; werp de wereld achterwaarts; honger en dorst naar Hem als naar het Brood des levens en het Water des levens; en zeg, met een heilige onrust: Och, dat deze Christus de mijne ware; och, dat ik Hem zien mocht; ik ben krank van liefde.

4. Van het hopen op Jezus in dit opzicht

Laat ons op Jezus hopen, zoals Hij het grote werk van onze zaligheid in Zijn leven op Zich heeft genomen. Niet met een wankelende en twijfelmóedige hoop, maar met een zekere hoop, welgegrond. De hoofdvraag der ziel is deze: komt mij Christus’ leven ook toe? En gaan mij de invloeiingen van dat leven ook aan, ja, is mij Zijn inwonende gerechtigheid en dadelijke heiligheid toegerekend?

En de vastigheden der hope blijken uit de werkingen van dat leven in ons. Indien Christus’ leven het mijne is, dan ben ik, hoewel de zonde nog in mij blijft, bevrijd van haar heerschappij: zij is mij een tiran, maar geen koning; zij zal niet heersen. Voorts zal dit leven mij maken tot een wandel gelijk Hij gewandeld heeft: niet tot een schilderij in een pronkkamer, maar tot een patroon dat ik overschrijf in mijn doen en laten. En daaruit vloeit nog meer: ik zal mij over Hem verwonderen, Hem aanbidden, in Hem geloven, Hem gehoorzaam zijn, en het Lam volgen waar Het ook heengaat. Ja, het Woord werkt trapsgewijs in het hart: eerst als het geruis van vele wateren (verbaasdheid), daarna als de stem des donders (vrees en overtuiging), eindelijk als het geluid der harp (zoete vrede en blijdschap).

Onderzoek dan uzelven: wordt uw hart verwarmd? Sterft de zonde in u? Wandelt gij in nieuwigheid des levens? Is er in u begeerte om Zijn wil te verkiezen boven uzelf? Zo is hier een vaste grond der hope. Zolang Christus in het oog van Augustinus was, zei hij: ik durf niet wanhopen, ik weet Wie het gezegd heeft, en daarop mag ik bouwen. Dit anker der hoop, aldus uitgeworpen en vast zijnde op Christus, is van wonderlijke nuttigheid wanneer de winden der verzoeking op onze zielen aanvallen.

5. Van het geloven in Jezus in dit opzicht

Laat ons in Jezus geloven in dit opzicht: namelijk, dat wij niet alleen Zijn leven aanzien en de vruchten daarvan prijzen, maar hetzelve ook door een waar geloof toe-eigenen en tot ons nut gebruiken. Vele zielen blijven op een afstand staan, durven geen bijzonder deel te maken aan Christus en Zijn leven; nochtans is juist dit de rechte eigenschap des geloofs, dat het zegt: dit alles is ook voor mijn ziel.

En opdat dit geloof recht en vast zij, zo moet het:

1) Rechtstreeks tot Christus gaan: niet tot een blote belofte, alsof de belofte zonder Persoon ware, maar tot Christus Zelf, in Wien alle beloften ja en amen zijn; want reeds de eerste belofte was in haar hart een belofte van het Zaad, dat de slang de kop vermorzelen zou.

2) Tot Christus gaan als God in het vlees: want nu Hij gekomen is, is Hij het naaste, onmiddellijke Voorwerp des geloofs; en zo leert Hij: “Gelooft in God; gelooft ook in Mij”.

3) Tot Christus gaan als geworden onder de wet: opdat Hij ons, die onder de wet lagen, verlossen zou; ja, Hij is onder de wet gekomen niet alleen om te lijden, maar ook om te doen - Hij heeft de vloek gedragen én de geboden volbracht.

4) Hierbij oogmerken op Zijn einde en voornemen: dat wij uit de staat der veroordeelden zouden overgebracht worden tot de aanneming tot kinderen, en recht zouden hebben op de erfenis der heiligen.

En zo oefent het geloof zich: het ziet op Christus’ volkomen leven en dadelijke gehoorzaamheid als op een geopende fontein en als op een wisselkleed. En al klaagt de ziel over nieuwe en oude zonden, zij zegt nochtans: laat mij geloven; Christus’ gerechtigheid is heerlijker dan al mijn schande, en bekleedt mij tegen alle harde gedachten des harten.

6. Van het beminnen van Jezus in dit opzicht

Laat ons Jezus beminnen in dit opzicht, gelijk Hij het grote werk onzer zaligheid gedurende Zijn leven op Zich genomen heeft. Want wat is liefde anders dan een beweging van de honger, waardoor de ziel zich verenigt met hetgeen zij, naar haar oordeel, goed acht? En indien dit waar is, o, wat een beminnelijk Voorwerp is het leven van Christus!

In Christus is alles beminnelijk: Zijn beloften, onderwijzingen, heilige daden en rechtvaardige bedieningen; Zijn tedere genegenheid en beminnelijke toelachingen; ja ook Zijn genadige, inwendige en wonderlijke werkingen. Zodat Hij geheel en al beminnelijk is, alsof Hij uit liefde is samengesteld; van het hoofd tot de voeten is er niets in Hem, of het is schoon en aangenaam.

Daarom: indien gij gelooft dat gij deelhebt aan deze handelingen, laat dan uw geloof u leiden van trap tot trap, totdat het uitloopt in brandende liefde. En indien uw hart koud blijft onder zulk een verhaal, zo bidt en zucht: Heere, doorwaai mijn hof; beweeg mij door Uw Geest, dat ik U veel mag liefhebben; vele zonden zijn mij vergeven, och dat ik U veel mocht liefhebben!

7. Van het verblijden in Jezus in dit opzicht

Laat wij ons in Jezus verblijden in dit opzicht: dat al de handelingen van Zijn leven een rijke stof zijn tot opwekking van onze genegenheden. Doch de kracht van deze blijdschap staat vooral in de toe-eigening dat het leven van Christus ook het onze zij. Daartoe staat ons drieërlei oefening voor ogen:

1) Beschouwing: laat ons Christus’ leven dikwijls overpeinzen, en ons hart bij dat gezegende Voorwerp houden; ja, wendt uw ogen waarheen gij wilt, gij zult overal iets vinden dat u aan Christus herinnert, opdat uw gedachten aan Hem gebonden worden.

2) Vertrouwen en hope: laat ons op goede gronden hopen dat wij aandeel hebben in Christus’ leven; want hope en blijdschap gaan saam, waar de hope wankelt, daar is de troost zwak. Maar waar de hope vast wordt, daar vermeerdert de blijdschap.

3) Genieting en gebruik: kom tot een eigendom in Christus, en tot een bezitting van Christus. Niet alleen een blote belijdenis, maar een toe-eigening, zodat gij zeggen leert: Christus is mijn, en dat gij in Hem genoeg vindt tot vervulling van uw gebreken.

En indien uw hart dof blijft, zo onderzoek of er niet een verborgen twijfel ligt aan uw eigendom in Hem; breng dan uw blijdschap weder tot dit Voorwerp door bepeinzing, vertrouwen en toe-eigening, totdat gij met de discipelen ook één van die menigte zijt, die zich verblijdde over al de krachtige daden die zij gezien had, en met de apostel leert: verblijdt u, en wederom: verblijdt u.

8. Van het aanroepen van Jezus in dit opzicht

Laat ons Jezus aanroepen in dit opzicht, ja God de Vader in en door Jezus; want gelijk het zien op Jezus dikwijls vóór het gebed gaat, alzo wil het geloof in het bidden menigmaal tot de ogen uitkomen, en de genegenheden breken tot het venster uit, als de deur gesloten is: gelijk Stefanus de ogen naar de hemel hield.

En dit aanroepen begrijpt in zich twee stukken:

1) Gebed: dat al deze handelingen van Jezus, gedurende Zijn leven en bediening op aarde, de onze mogen zijn. Wij hopen het, wij geloven het, maar wij moeten ook bidden dat het zo zij; want hoop, geloof en gebed strijden niet, maar stemmen overeen: “Ik geloof, Heere, kom mijn ongelovigheid te hulp.”

2) Dankzegging: dat wij God loven om al deze handelingen in Christus’ leven; want indien Hij onder de wet geworden is om ons te verlossen, uit de hemel is nedergedaald om ons te winnen, zoveel woorden gesproken en wonderen gedaan om het geloof in ons te werken. Hoe behoort dan onze ziel uit te breken in lof en eer, en te zeggen: Hem zij heerlijkheid en kracht in alle eeuwigheid.

9. Van de gelijkvormigheid met Jezus in dit opzicht

Laat ons Jezus gelijkvormig zijn in dit opzicht: niet slechts in naam en belijdenis, maar in gestalte en wandel. Gelijk de zeelieden hun oog houden op het schip dat de lantaren voert, opdat zij de rechte koers bewaren, alzo moet de christen zijn oog houden op Jezus, als op het zuiverste Voorbeeld van heiligheid. Doch hier dient een voorzichtig onderscheid: wij worden Hem niet gelijk in de werken Zijner Godheid noch in het eigenlijke werk van Zijn Middelaarschap (als het voldoen voor de zonde, het verlossen der zielen, het regeren der kerk, en het doen van wonderen); maar wij worden Hem gelijk in Zijn zedelijke gehoorzaamheid, in de heilige gestalte van Zijn leven, voor zoveel Hij ons daarin voorgaat.

En dit raakt het ganse leven:

1) In Zijn zin en genegenheden, dat Hij niet Zichzelf zocht, maar de wil Zijns Vaders.

2) In Zijn woorden, dat er geen bedrog, ijdelheid of bitterheid op Zijn lippen gevonden werd.

3) In Zijn deugden, als zachtmoedigheid, nederigheid, lijdzaamheid en barmhartigheid.

4) In Zijn verdraagzaamheid onder smaad, onrecht en tegenspraak.

5) In Zijn omgang met God, in gebed, afzondering, heilige ernst en volharding.

6) In Zijn goeddoen onder de mensen, dat Hij overal ging zegenende, ook waar Hij veracht werd. Hierin heeft Hij ons voetstappen nagelaten, opdat wij ze navolgen zouden.

Waarom is dit nodig? Omdat God niet alleen wil dat wij door Christus vrijgesproken worden, maar ook dat wij door Zijn Geest veranderd worden. En omdat het een heilig oogmerk des Vaders is, dat wij het Beeld Zijns Zoons gelijkvormig zouden zijn. Christus heeft daarom niet alleen genoeg gedaan tot onze verzoening, maar ook zo geleefd, dat Hij een Licht en Leidsman ware voor alle geslachten.

Hoe zal dit geschieden? Niet door losse voornemens, maar door een gedurig en ernstig zien op Christus. Maak dan plaats voor deze oefening: zonder tijd af, neem hindernissen weg, bind uw gedachten aan dat Voorwerp, en zie niet alleen met het oog van verstand, maar met smeking om genade. Stel u in verzoeking en plicht telkens deze vraag: zou Christus zo gesproken hebben? Zou Hij zo gehandeld hebben? En verwacht de verandering niet in één ogenblik, maar trapsgewijs van heerlijkheid tot heerlijkheid, totdat de doding van Jezus in u omgedragen worde, en ook Zijn leven in uw sterfelijk vlees openbaar worde.

Ambrosiuskring, avond 5

2026-01-23T19:50:00.007+01:00

Door: F. Treur-van As en J.W.J. Treur

Vijfde boek: Het zien op Jezus in Zijn leven, Hoofdstuk 1-2

Hoofdstuk 1

Van het begin van het evangelie

Het voorwerp van dit hoofdstuk is Jezus, Die het werk van 's mensen zaligheid gedurende de tijd van Zijn leven op Zich neemt. Johannes de Doper heeft zes maanden gepreekt voordat Christus aan Zijn openbare bediening begon. De Heere Jezus heeft drieënhalf tot vier jaar gepreekt voor Zijn lijden en sterven aan het kruis. Elk van deze jaren eindigde met het paasfeest, aldus Ambrosius (Joh. 2:13, 5:1, 6:4 en 13:1).

Van de prediking van Johannes de Doper

Johannes de Doper heeft zijn tijd doorgebracht met meditatie en gebed, etende sprinkhanen en wilde honing, opdat hij mocht zijn een bekwaam werktuig tot voorbereiding en verbreiding van het evangelie van Christus. De preken van Johannes zijn voor Christus geweest als een inleiding op een rede.

Gelijk zijn kleding ruw was, zo was ook zijn tong. Wat voor het vlees vermakelijk of welbehaaglijk is, is geen bekwame inleiding tot de wedergeboorte. Als het hart van de mensen oprecht gebleven was, dan zou het Christus zonder tegenspreken ontvangen hebben, maar nu moet er geweld tegen onze verdorvenheden bijgebracht worden, eer wij plaats voor de genade kunnen hebben. Nooit zal Christus in een ziel komen waar de heraut der bekering niet een of andere beweegreden voor zich heen heeft gezonden.

Johannes, de Heere Jezus en de discipelen predikten de woorden: bekeert u, want het Koninkrijk der hemelen is nabijgekomen. In wat een overvloed hebben wij nu in onze eeuw het Koninkrijk der hemelen! Het is alsof God een nieuwe openbaring aan de wereld had gegeven, en toch moet ik u zeggen, dat de toekomende eeuwen nog meer van dit Koninkrijk zullen weten, want er zal steeds meer en meer opening van deze grote verborgenheid der genade aan de mensen gegeven worden (Éf. 2:7). Ik geloof dat er in de komende eeuwen een nog rijkere schat van Zijn genade geopenbaard zal worden dan ooit tevoren. Maar ik moet hierop niet blijven staan, want mijn voornemen is om mijn gedachten te laten gaan over Jezus. Johannes’ prediking is een voorbereiding geweest op de openbaring van Jezus. Johannes was alleen een voorloper van Christus, en niet Christus zelf, gelijk Johannes zelf getuigd heeft.

Van de doop van Jezus

Jezus is besneden om de Kerk die er al was te heiligen. Jezus is gedoopt om de Kerk die komt te heiligen. Zo heeft Hij in beide testamenten de weg naar de hemel geopend.

1. Welke reden had Christus om gedoopt te worden? Johannes verwonderde zich en gaf aan dat hijzelf door Christus gedoopt moest worden. Toch wilde Jezus Zich laten dopen, omdat Hij door dit teken ‘intrede’ deed in het gezelschap van de christenen. En om getuigenis te geven aan de prediking van Johannes de Doper en om door Zijn eigen doop het doopwater voor Zijn Kerk te heiligen. Ook om een getuigenis van de hemel te geven dat Hij Gods Zoon was en tenslotte om alle gerechtigheid te volbrengen en zo ingewijd te worden in het ambt van Zijn bediening.

2. Hoe wist Johannes dat Hij de Christus was? Het is niet waarschijnlijk dat Johannes en Jezus elkaar al voor de doop ontmoet hadden. Waarschijnlijk kende Johannes Christus bij Zijn aankomst door openbaring, net zoals hij Hem zelfs in de buik van Elizabeth al herkende.

3. Waarin bestaat de heerlijkheid van Christus’ doop? Augustinus noemde dat bij Christus’ doop de wonderen nog groter waren dan bij Zijn geboorte, omdat de Vader Zelf zo'n expliciet getuigenis van Hem geeft. “Deze is Mijn Zoon, Mijn Geliefde, in Denwelken Ik Mijn welbehagen heb.” (Mat. 3:17) De Heere Jezus was tot Zijn doop toe verborgen voor de mensen, als een zon achter de wolken, maar nu verschijnt Hij in het openbaar en toont Hij Zijn heerlijkheid. De Zon der gerechtigheid is opgegaan!

4. Wat was Christus’ gebed bij en na Zijn doop? Er staat “(…) en Jezus ook gedoopt was en bad, dat de hemel geopend werd.” Bij alle dopelingen was het de gewoonte om gelijk na de doop te bidden. Het ‘belijdende hun zonden’ zou daarop kunnen slaan. Maar Christus had geen zonden. Wat bad Hij dan wel? Het lijkt het meest logisch dat Hij bad om het neerdalen van de Heilige Geest uit een geopende hemel, omdat dit er in de tekst gelijk op volgt. De open hemel, duif en stem volgen direct na Zijn gebed. Het zou ook goed kunnen dat Hij bad om een zichtbare verzegeling van Zijn bediening die nu begon. Dit is zeker: God zond op het gebed de Heilige Geest, die Hem verzegelde, of Hem toeliet en bevestigde tot dienst van onze verlossing. Hij bad het voor Hemzelf, maar ook voor alle gelovigen.

5. Waarom daalde de Heilige Geest op Jezus neer? Ten eerste om Johannes de Doper voldoening te geven voor Wie hij de heraut was, want hij had gehoord ‘Op Welken gij de Geest zult zien nederdalen, en op Hem blijven, Deze is het Die met de Heiligen Geest doopt.’ (Joh. 1:33). Ten tweede om Christus Zelf te zalven en in Zijn ambten te stellen.

6. Waartoe diende het dat de Heilige Geest Zich op dit ogenblik heeft geopenbaard? Christus’ geestelijk Koninkrijk was nu nabijgekomen. Dit in tegenstelling tot de vleselijke inzettingen die tot dan toe golden. Hij was zichtbaar geweken van Israël sinds de laatste profeten. Nu was het de tijd om zichtbaar te maken dat Hij in Jezus Christus weer zichtbaar en aanwezig werd. Hij openbaarde Zich, omdat het bij het begin van het evangelie zeer gepast was dat er een volle, klare en waarneembare betoning van de gehele Drie-eenheid zou zijn. Op meer bijzondere momenten in de Bijbel komt die Drie-eenheid duidelijk terug.

7. En waarom ‘gelijk een duif’, in plaats van in enige andere gedaante? Er zijn veel redenen te noemen. Bijvoorbeeld om Christus’ onschuld, reinheid, eenvoudigheid, barmhartigheid en liefde te tonen. Ook om aan te wijzen welke onschuld en goedaardigheid er behoort te zijn in degenen die gedoopt zijn.

Uit deze doop van Christus kunnen wij een praktische, noodzakelijke waarheid leren. Hoewel Christus niet Zelf met water doopte (maar met vuur), werd Hij Zelf wel met water gedoopt. Hij gaat Zelf in door de deur waardoor Zijn discipelen Hem altijd moeten volgen. Ambrosius acht het niet nodig om lang stil te staan bij het verschil in de doop van Christus en de doop van Johannes. Het is altijd zo dat er in de doop twee delen zijn: een inwendig en uitwendig deel. Ze moeten samengaan, zoals het bij Christus het geval was.

Van Christus' vasten en verzoeking

Nauwelijks opgekomen uit het water, kwam Christus in het vuur van de verzoeking terecht. De plaats van de verzoeking was de woestijn, zonder mensen en vol van wilde dieren. Ambrosius maakt de vergelijking met Adam die ook veilig tussen de wilde dieren leefde. Christus steeg echter ver boven Adam uit in het weerstaan van de verzoekingen. Het is een aannemelijke gedachte dat Christus deze veertig dagen al onophoudelijk werd verzocht, maar dat alleen de laatste aanval staat beschreven. De eenzaamheid heeft satan zeker gebruikt als verzwaring van de verzoeking. Ook wordt er wel gezegd dat deze veertig dagen oefeningen waren van Christus in gebed en vasten. Dat Hij een dagelijkse samenspraak met God had. Ambrosius herkent in zijn eigen leven dat God iets van Zichzelf kan delen in eenzame plaatsen. We hebben hierin een gezegend voorbeeld van de Heere gekregen. Samenvattend: zowel Christus als de satan hebben voordeel gehad van de locatie in de woestijn. De Eén om te bidden en de ander om te verzoeken.

Christus werd naar de woestijn geleid door de goede Geest om verzocht te worden van de boze geest. Christus heeft ons geleerd te bidden ‘Leid ons niet in de verzoeking’, maar Hij werd er Zelf wel ingeleid. Wat kunnen we hiervan leren? Wij mogen in de verzoeking niet op onszelf vertrouwen. Hoe zouden wij, arme zwakkelingen, met de duivel te durven worstelen in eigen kracht? O, wees op uw hoede!

En, tot troost voor Gods volk, mocht het zo zijn dat we door Goddelijke toelating in verzoekingen en beproevingen raken, laten wij dan daarop zien als een gevolg van de Goddelijke voorzienigheid, waarin wij God dienen te verheerlijken. “Acht het voor grote vreugde, mijne broeders, wanneer gij in velerlei verzoekingen valt; wetende dat de beproeving uws geloofs lijdzaamheid werkt.” (Jak. 1:2-3)

Het doel van het leiden naar de woestijn was tweeledig. In eerste instantie zodat de duivel Christus zou kunnen verzoeken. Daarnaast ook een verder toekomstig doel; namelijk dat van Zijn eigen heerlijkheid en ons nut. Want als de satan Christus niet had verzocht, hoe zou Christus de satan hebben kunnen overwinnen? De eerste Adam werd overwonnen, maar deze tweede Adam laat in Zijn overwinning hier Zijn overvloedige macht zien. We mogen er tot ons nut een voorbeeld in zien, hoe wij om moeten gaan met verzoekingen. En het is ook een troost dat de Hogepriester ons zelfs in deze dingen gelijk is geworden (Hebr. 4).

De tijd en gelegenheid van de verzoeking zijn de veertig dagen en nachten vasten die we lezen. Mozes vastte veertig dagen bij het ontvangen van de wet en Elia heeft veertig dagen gevast bij het herstel van de wet. Om de tijd van deze beide typen te vervullen, heeft het Christus goed gedacht om veertig dagen te vasten bij het volbrengen van de wet en de verkondiging van het evangelie. Door zo langdurig te vasten heeft Christus Zijn almacht getoond en door niet langer te vasten heeft Hij de waarheid van Zijn mensheid en zwakheid getoond.

Onze Zaligmaker was ten laatste hongerig en dit heeft de satan gelegenheid geboden om Hem met felle en verwoede verzoekingen aan te vallen. Satan neemt altijd het karakter en de gesteldheid waar van de personen die hij verzoekt. Hij let nauwkeurig op onze omstandigheden.

Het gaat om drie verzoekingen. De eerste daarvan ‘Indien Gij Gods Zoon zijt, zeg dat deze stenen broden worden’ legt het gelijk aan op het belangrijkste stuk. Hoe ellendig zouden wij eraan toe zijn als Christus niet in daad en waarheid Gods Zoon was! Als Christus niet de Zoon van God was, hoe had Hij dan de wereld kunnen vrijkopen? De satan nodigt Hem uit om brood te eten dat Hij Zich alleen door Zijn eigen hand verschaft had, opdat Hij zo Zijn mensheid zou verkwikken en Zijn Godheid bewijzen. Niets is onze geestelijke vijand meer eigen dan ons bij gelegenheid van gebrek te bewegen tot een onverantwoordelijke handelwijze. Christus was even gerechtigd om stenen in brood te veranderen als Hij water in wijn veranderde, maar om dit te doen uit wantrouwen tegen Zijn Vaders voorzienigheid, om een wonder te doen naar satans keuze en op satans bevel, dat kon de Zoon van God niet behagen. Het zou duizendmaal beter voor ons zijn om stenen te nemen voor brood en tranen voor onze drank, dan te baden in onrechtmatig verkregen weelde en in de overvloed van wellust.

De tweede verzoeking was niet zo gericht op de zintuigen. De duivel zag dat dit te gering was voor Christus. Daarom kwam hij opnieuw met een verzoeking, ditmaal een die wat geestelijker is. ‘Toen nam Hem de duivel mede naar de heilige stad en stelde Hem op de tinne des tempels, en zeide tot Hem: Indien Gij Gods Zoon zijt, werp Uzelven nederwaarts; want er is geschreven, dat Hij Zijn engelen van uw bevelen zal’, etc. (vs. 5-6). Hij, Die erin bewilligd had om van de Jordaan naar de woestijn te worden geleid, om de eerste verzoeking te vergemakkelijken, laat Zich nu van de woestijn naar Jeruzalem leiden, voor het gemak van de tweede. De woestijn was geschikt voor een verzoeking die opkwam uit gebrek. Jeruzalem was gepast voor een verzoeking die opkwam uit ijdele eer. Hierin is de verzoeking gelegen: de duivel mag ons aanzetten tot vallen, maar hij kan ons niet forceren zonder onze eigen daad. Zijn boosheid is oneindig groot, maar zijn macht is beperkt. Hij kan ons geen kwaad doen dan door ons aan te zetten om het onszelf te doen. Daarom sprak hij tot Christus: ‘Werp Uzelven nederwaarts’. Maar Christus wilde Gods macht, gerechtigheid, barmhartigheid en buitengewone bewaring niet beproeven zonder oorzaak.

De derde verzoeking was nog afschuwelijker. De tempel was niet hoog genoeg, dus: ‘Wederom nam Hem de duivel mede op een zeer hoge berg, en toonde Hem al de koninkrijken der wereld en hun heerlijkheid, en zeide tot Hem: Al deze dingen zal ik U geven, indien Gij nedervallende mij zult aanbidden’ (vs. 8-9). Het Lam Gods, Dat alle eerdere verzoekingen met lijdzaamheid had aangehoord, kon deze geenszins verdragen. Zo gauw Hij merkte dat zijn eisen zo schaamteloos en godslasterlijk waren, gebood Hij hem te vertrekken.

O christenen, wat zullen wij tot deze dingen zeggen? Toen de duivel Christus kwam verzoeken had hij in Hem niets om met Hem samen te spannen in zijn verzoeking, maar in mijn hart bevindt zich een wereld van verdorvenheid. Tenzij de Heere het verhinderde, zou het snel met mij gedaan zijn.

Hoe kunnen we de duivel weerstaan? Ambrosius noemt een aantal ‘algemene’ middelen:

1. Een voortdurend indachtig zijn van Christus’ bevel: ‘Wordt krachtig in den Heere en in de sterkte Zijner macht; doet aan de gehele wapenrusting Gods, opdat gij kunt staan tegen de listige omleidingen des duivels’. (Éf. 6:10-11)

2. Het vermijden van de eerste influisteringen van satan. ‘En geeft de duivel geen plaats.’ (Éf. 4:27)

3. Christus tegen hem stellen in al zijn verzoekingen; bestrijdt hem met Bijbelteksten. Verwijs satan naar Christus, onze Advocaat.

4. Het horen, lezen en overdenken van Gods Woord, heilige samensprekingen, ijverig zijn in het werk van ons persoonlijk beroep en leven door het geloof. ‘Waakt en bidt, opdat gij niet in de verzoeking komt.’ (Mat. 26:41) Het bidden tegen de zonde en verleiding is een afwijzing ervan en maakt een groot deel van de overwinning uit, want het wijst het koesteren ervan af.

Van Christus' eerste openbaring

De tijd was aangebroken waarop de Zon der gerechtigheid ging schitteren voor het oog van de wereld. Dat blijkt bijvoorbeeld uit Filippus’ woorden: ‘Wij hebben Dien gevonden van Welken Mozes in de Wet geschreven heeft en de Profeten, namelijk Jezus, den Zoon van Jozef, van Nazareth.’ (Joh. 1:46) Deze openbaring is niet zonder reden geweest. Ten eerste was het een bewijs van goedkeuring van Zijn zending en Godheid. Daarnaast ook een blijk van Gods genade, dat Hij wilde dat de hele wereld dit zou horen. Titus 2:11: ‘De zaligmakende genade Gods is verschenen aan alle mensen’. De zonde wordt erdoor weggenomen als we zien op Christus, en dat kan alleen als Hij Zich heeft laten zien. Ook werd Hij geopenbaard, opdat Hij de satan ten onder zou brengen. ‘Hiertoe is de Zone Gods geopenbaard, opdat Hij de werken des duivels verbreken zou.’ (1 Joh. 3:8) Tenslotte werd Hij geopenbaard, opdat we in Hem geloven zouden.

Deze eerste openbaring van Christus bestond in de onderscheiden getuigen die Hem hebben voorgesteld. De Vader in de hemel (Joh. 8:18), de Zoon (vers 14) en de Heilige Geest (Hebr. 10:15) zijn in de eerste plaats getuigen. Daarnaast ook Johannes de Doper met zijn duidelijke aanwijzing: ‘Deze is het’ en: ‘Zie het Lam Gods dat de zonden der wereld wegneemt.’ Vervolgens de eerste discipelen. Maar ook Zijn werken (wonderen) getuigden van Hem. Ambrosius staat vervolgens uitgebreid stil bij het eerste wonder op de bruiloft in Kana.

Christus moet ons worden geopenbaard—hetzij door deze getuigen, hetzij door de prediking van het evangelie, hetzij door de ene Getuige, de Heilige Geest, die Hem in ons openbaart; anders gaan wij voor eeuwig verloren. Hij moet ons geopenbaard worden in de prediking van het evangelie. In elke preek Christus tentoonspreiden. Dat is de opdracht die Christus ons in de bediening heeft gegeven: ‘Gaat heen in de gehele wereld, predikt het evangelie alle creaturen.’ (Mark. 16:15) Merk maar eens op hoe Christus’ hart voor u openstaat. Hij kan Zijn liefde en genade niet in Zich houden. Hij kan Zijn eigen raad, voor het welzijn van uw ziel, niet voor Zich houden, maar het moet alles geopenbaard worden en wel op de meest openlijke wijze, door de prediking en verkondiging ervan aan de wereld.

Hij moet in ons hart geopenbaard worden door Zijn Heilige Geest, dat is de inwendige roeping. De Geest van Christus moet Hem ook in onze ziel openbaren, anders blijven we blind te midden van de evangelie-openbaringen.

Hoe Christus de kopers en verkopers uit de tempel gedreven heeft

Christus was vervoerd van ijver voor God toen Hij verontwaardigd alle kopers en verkopers uit de tempel dreef. Christus stelde Zich aan gevaren en onheil bloot toen Hij dit deed, want Hij gebruikte maar zwakke middelen -een gesel van dunne touwtjes- en ook de setting zou zich tegen Hem kunnen keren. Er waren altijd soldaten aanwezig, de mensen waren uit op winst en het was extra druk in verband met het Pascha.

We kunnen hieruit opmerken dat een overtuiging van Christus’ aanwezigheid in onze kerkelijke bijeenkomsten een bijzonder middel of motief is om alles in goede orde te brengen. Met Christus’ tegenwoordigheid bedoelen wij de aanwezigheid van Zijn Geest, óf in eigen Persoon, óf in het bijzonder in Zijn werkingen, opwekkingen, handelingen en bewegingen in onze geest. Ook de aanwezigheid van Zijn engelen hoort daarbij. Denk dan aan Jakob bij Bethel en de wetgeving op de Sinaï. Chrysostomus wordt hierbij aangehaald: ‘De kerk is geen manufacturenwinkel of koophuis, maar de plaats van de engelen en aartsengelen, het hof van God en de afbeelding en vertegenwoordiging van de hemel zelf – ik weet dat u hen niet ziet, maar luister en weet dat de engelen overal zijn en in het bijzonder in Gods huis, waar zij hun Koning dienen en alles vervuld is met deze onlichamelijke machten.’

Ambrosius vraagt ons of ons gedrag in de kerk past bij de aanwezigheid van de engelen en de Geest van Christus. Vergelijk het eens met hoe we een paleis binnengaan. Wandelen we net als Henoch met God?

Hoofdstuk 2

Van het tweede jaar van Christus' bediening en van Zijn daden in dat jaar

De kern van Christus’ profetische bediening was: ‘Bekeert u en gelooft het evangelie’. Het evangelie is een genadeverbond waarin al de onvolmaaktheid van onze werken voldaan wordt door de volmaaktheid en de genade van Christus. Jezus achtte het nuttig om discipelen te kiezen en met hen doorkruiste Hij geheel Galilea, al predikende en wonderen verrichtende.

Van Christus' prediking dat jaar

‘Bekeert u, want het Koninkrijk der hemelen is nabijgekomen’, was de inhoud van de eerste preek van de Heere Jezus. Al snel daarop volgde Zijn onderwijs aan Nicodemus over de verborgenheid van de wedergeboorte en Zijn doel op de aarde. De inhoud van Zijn preek aan Nicodemus was de ‘diepste in verborgenheid en bespiegeling’ die Hij ooit gehouden heeft, behalve de preek die Hij hield net voor Zijn dood. Vervolgens werd de boot van Petrus Zijn preekstoel en maakte Hij zieke zielen gezond door Zijn leer. De Heere Jezus hield in dit jaar ook in de synagoge van Nazareth de preek over Jesaja 61: ‘De Geest des Heeren is op Mij, daarom heeft Hij Mij gezalfd; Hij heeft Mij gezonden om den armen het evangelie te verkondigen’. Hij preekte voor arme, gebonden, blinde mensen.

Tenslotte noemt Ambrosius de Bergrede die de Heere uitsprak, waarin Hij een kort begrip geeft van al die voorschriften die men waarlijk christelijk noemt. Hierin en in de rest van Zijn prediking heeft Hij een duidelijk getuigenis afgegeven dat Hij niet alleen Uitlegger van de wet was, maar de Wetgever.

Van Christus' profetische bediening

Christus heeft verschillende titels gekregen met betrekking tot Zijn profetisch ambt, die Ambrosius allemaal opsomt: Leraar of Meester, Wetgever, Rechter, Raad, Apostel onzer belijdenis, Verbondsengel en Middelaar des Nieuwen Testaments.

Waarom is Hij een Profeet geweest? Om deze drie redenen:

1. Opdat Hij aan Zijn volk de wil van Zijn Vader zou openbaren en overgeven. De verkondiging van het evangelie wordt dan ook genoemd een zo grote zaligheid, ‘dewelke, begonnen zijnde verkondigd te worden door den Heere, aan ons bevestigd is geworden van degenen die Hem gehoord hebben.’ (Hebr. 2:3) Opdat Hij die wil zou openleggen en verklaren, nadat deze eenmaal overgeleverd was. Denk bijvoorbeeld aan de Emmaüsgangers ‘begonnen hebbende van Mozes en van al de Profeten, legde Hij hun uit in al de Schriften, hetgeen van Hem geschreven was.’ (Luk. 24:27)

2. Opdat Hij de wil van Zijn Vader Zijn heiligen te verstaan zou geven en hun na het openleggen het geloof daaraan zou geven. Hij Die eerst de Schriften opent, opent ten slotte ook het hart (denk bijvoorbeeld aan Lydia). Andere profeten mogen planten, natmaken, onderwijzen en dopen, maar tenzij Christus inkomt door de krachtige tegenwoordigheid van Zijn Geest, zijn zij nooit bij machte om ook maar één arme ziel te behouden.

De uitnemendheid van Christus gaat in de volgende opzichten alle andere profeten te boven:

(1) Ze zijn slechts een schaduw en voorloper van Hem.

(2) Ze hebben Gods wil slechts ten dele en bij tijden geopenbaard. Dat zie je bijvoorbeeld in Hebr. 1:1: ‘God voortijds veelmaals en op velerlei wijze tot de vaderen gesproken hebbende door de profeten, heeft in deze laatste dagen tot ons gesproken door de Zoon’. Dat wil zeggen Hij heeft volkomener en duidelijker gesproken. De Morgenster of Zon der gerechtigheid was zoveel helderder dan het flikkerende licht van de oude profeten.

(3) Andere profeten hebben voor het gehoor van mensen gesproken, maar Christus sprak en spreekt nog altijd tot het hart.

(4) Andere profeten hebben wijsheid verkondigd onder de mensen, maar alleen Christus’ prediking maakt de mensen wijs. Andere profeten hebben mensen gewaarschuwd door hen te wijzen op hun zonden en Gods oordelen aan te kondigen, maar Christus roept hen terug en keert hen van de zonden af.

(5) De profeten mogen zichzelf niet prediken, maar Hij getuigt van Zichzelf, omdat Hij niemand heeft om van te getuigen die groter is dan Hijzelf in het stuk van onze rechtvaardigmaking, heiligmaking en zaligheid.

(6) Andere profeten hadden hun last en gezag van Hem. In Hem zijn alle schatten, een zee en oceaan van kennis. Al wat elk van de profeten ook maar had, was aan Hem ontleend.

Van Christus’ wonderwerken

Wonderen worden wel een bevestiging van de leer van Christus genoemd. Een teken bij Christus’ prediking. De meeste van Zijn wonderen waren daden van barmhartigheid. Christus zendt zwakheid, ziekten en tegenslagen tot ons, opdat wij Hem zouden zoeken.

Ongeloof was de algemene kwaal van de Joden, die door geen ander recept te genezen was dan door wonderen. Dit was een lelijk gebrek en zeer schadelijk. Ambrosius werkt dit uit naar aanleiding van de genezing van de zoon van de hoveling te Kapernaüm. ‘Als mensen zoals wij, die onder de heldere zonnestralen van het evangelie leven, niet zullen geloven, o wat een zonde is dat!’ Jezus Christus is tegen deze hoveling zo zachtmoedig en barmhartig, opdat hij zou geloven. De hoveling dacht namelijk dat Jezus moest komen om te kunnen genezen, maar hij moet leren te geloven dat de Heere het op Zijn wijze doet.

Later lezen we van een hoofdman over honderd die voor zijn zieke knecht hulp zoekt. Dan biedt Christus aan. ‘Ik zal komen en hem genezen.’ Hij Die gekomen was in de gestalte van een dienstknecht wilde liever tot de zieke dienstknecht gaan dan tot de zoon van een hoveling. Hij is ‘geen aannemer des persoons’ blijkt hier wel heel duidelijk. Jezus verwonderde Zich over het geloof van deze hoofdman. Dat ‘verwonderen over’ staat er van de schepping en van de herschepping in de Bijbel.

Soms deed Hij ook wonderen uit medelijden en niet op de smeking van anderen. Christus schenkt bijvoorbeeld bij de jongen uit Naïn uitkomst om ons een les te leren. Namelijk dat onze ellenden en beproevingen, de krachtigste smekelingen zijn, aangezien wij te doen hebben met de Vader der barmhartigheden. De Heere des levens spreekt gebiedend, zoals Hij dat ook zal doen op de jongste dag. En opdat ons zwakke geloof niet zou wankelen bij zo'n onoverkomelijke moeilijkheid (1 Kor. 15:53), geeft Christus ons door wat Hij gedaan heeft en een proeve van wat Hij nog doen zal. Diezelfde macht die een enkeling kan opwekken, kan er wel duizend, een miljoen, ja zelfs een wereld opwekken.

Het grote doel van Christus met alle wonderen was om te bewijzen dat Hij door God gezonden was, om de mensen Zijn kracht te tonen, om Zijn evangelie te bevestigen, om liefde te wekken tot Zijn geboden en om geloof in ons te werken tot hulp op de weg naar de hemel. ‘Maar deze zijn geschreven, opdat gij gelooft dat Jezus is de Christus, de Zone Gods, en opdat gij gelovende het leven hebt in Zijn Naam.’ (Joh. 20:31)

Tot ons nut nog drie vragen over de leer van Zijn wonderen:

Wat zijn wonderen?

Wonderen zijn ongewone gebeurtenissen die boven de natuurlijke loop of mogelijkheid worden gewerkt. Dat geldt voor de wonderen van Christus, de apostelen en de profeten. Laatstgenoemden deden het alleen in de Naam van een Ander.

Waarom zijn ze verricht?

Er zijn veel redenen te noemen, maar de belangrijkste is: voor het planten of bevestigen van de Goddelijke waarheid of leer bij hun eerste vestiging. Nu de klank van het evangelie echter door de gehele wereld is doorgegaan, houden deze wonderen op. Christus spreekt ons ook van ‘grote tekenen en wonderheden’ die in het laatste der dagen zullen gebeuren. Hij spreekt dan van ‘valse christussen en valse profeten’. Hij waarschuwt ons ervoor om niet in de antichrist te geloven vanwege zijn wonderen. Nu zijn we echter aangewezen op de Schrift en hoeven we geen wonderen meer te verwachten.

Houden zij verband met, en worden zij voortgezet in de grote handelingen van onze zielenzaligheid?

Ja, in dit opzicht houden de wonderen niet op! Het valt niet tegen te spreken dat Jezus Christus in het uitwerken van de zaligheid van onze ziel wonder op wonder heeft gestapeld. Het is een keten.

Het is een wonder dat God in Zijn eeuwig bestaan, voor wij in aanzijn waren, ons gedachtig is geweest. De gezegende Drie-eenheid heeft raad gehouden en dat hoogst aanbiddelijke en verbazingwekkende ontwerp van de zaligheid van onze ziel uitgedacht. O, wat een wonder is dit!

Het is een wonder dat God om onzentwil de wereld heeft geschapen en dat God na onze val in Adam de wereld bewaart. Een wonder dat, terwijl wij het samenstel van de schepping ontwrichten van Adam af, Hij niet het oordeel voltrok, maar onverwachts de belofte van een Zaligmaker gaf.

Het is een wonder dat de Zoon van God onze natuur heeft aangenomen en dat Hij in onze natuur vrede heeft bewerkt. Christus’ geboorte, leven, dood, opstanding, hemelvaart en bediening; zijn dat allemaal geen wonderen? ‘En buiten allen twijfel, de verborgenheid der godzaligheid is groot: God geopenbaard in het vlees, is gerechtvaardigd in den Geest, is gezien van de engelen, is gepredikt onder de heidenen, is geloofd in de wereld, is opgenomen in heerlijkheid.’ (1. Tim. 3:16)

Het is een wonder dat God op ons gezien heeft, liggend in ons bloed, in onze zondigheid. O, wat een wonder van genade! Als de schepping al niet kon bestaan zonder een wonder, dan is zeker een nieuw schepsel een waarlijk wonder. Onze verdorven natuur is zo gekant tegen elke mogelijkheid van zalig worden, dat wij waren omgekomen in een droevige, eeuwige verwoesting, als de zaligheid niet in een wonder de gehele weg naar ons toe had afgelegd.

De verkiezing is een wonder, de schepping is een wonder, de verlossing is een wonder en de roeping is een wonder. Waarlijk, ieder mens die in een staat van genade leeft, is een voortdurend wonder. In zo iemand is zijn rede veranderd in geloof, zijn ziel in geest, zijn lichaam in een tempel, zijn aarde in de hemel, zijn water in wijn, zijn afkeer van Christus in een innige vereniging met Christus en een aanhangen van Hem. Welnu, spreek aldus, u die nog in uw bloed ligt: ‘Heere, indien Gij wilt, Gij kunt mij reinigen.’ (Mat. 8:2) ‘Ik geloof, Heere, kom mijn ongelovigheid te hulp.’ (Mark. 9:24).

Lezing: Leven als hemelburger op weg naar de hemel

2025-11-29T10:26:00.003+01:00

Lezen: Fil. 1:12-30

Zingen: Ps. 108:1 en 2 en 138:1 en 3

Beste jongeren, hartelijk dank voor de uitnodiging om met jullie na te denken over de hemel en over het leven als hemelburger. Ik hoop hier een lezing over te geven van zo’n vijfenveertig minuten. Daarna is er gelegenheid voor vragen en zijn er gespreksvragen en stellingen die in groepjes behandeld kunnen worden.

Ik heb deze lezing opgedeeld in drie delen:

I. De hemel

II. De nieuwe hemel en de nieuwe aarde

III. Leven als hemelburger

I. De hemel

Ik las eens een opgeschreven droom van een rondreizend evangelist uit Amerika. Graag wil ik een stukje van deze droom voorlezen, omdat deze precies gaat over het onderwerp van vanavond.

Toen de kinderen jong waren, speelde ik eens met hen. Ik werd moe en ging liggen om uit te rusten. Toen droomde ik dat ik op reis was naar een ver gelegen land. Het was niet Perzië, al was daar de oosterse pracht en praal. Het was niet India, al waren er de koraalstranden. Het was niet Sri Lanka, al waren er de schoonheid en aromatische geur van dat beroemde eiland. Het was niet Italië, al hing de nevel van de blauwe Italiaanse lucht boven mij. Het was niet Californië en ook niet Florida, al waren er de zachte briesjes van de Stille en Atlantische Oceaan.

Ik zocht naar onkruid, doornstruiken, doornen en distels, maar ik vond ze niet.

Ik zag de zon op haar hoogst. ‘Wanneer zal de zon ondergaan en zal het donker worden?’ Ze zeiden: ‘In dit land wordt het nooit donker. Er is geen nacht hier. Jezus is het licht’.

Ik slenterde naar de buitenwijken van de stad en naar de heuvels die voor de doden een geschikte rustplaats zouden zijn. Ik zocht naar graven en grafstenen, maar ik vond niets. Ik vroeg: ‘Waar begraven jullie de doden van deze grote stad? Waar zijn de grafdelvers? Waar zijn de lijkwagens die de doden naar hun graven brengen?’ Ze zeiden: ‘In dit land sterven we nooit’.

Ik vroeg: ‘Waar zijn de ziekenhuizen waar u uw zieken naartoe brengt? Waar zijn de verpleegsters met de pijnstillers om de pijn te verlichten?’ Ze zeiden: ‘Wij zijn nooit ziek. Er sterft nooit iemand in dit land’.

Ik vroeg: ‘Waar wonen de arme mensen?’ Ze zeiden: ‘In dit land zijn geen arme mensen. Hier is geen gebrek. Hier heeft niemand honger’.

Ik begreep er niets van.

Ik keek en zag een rivier. Zijn golven sloegen tegen de gouden stranden die met parels bezaaid waren.

Ik keek en zag een grote menigte die niemand tellen kan.

Ik besefte dat de tijd stil stond en de eeuwigheid aangebroken was.

Ik riep: ‘Zijn ze allemaal hier?’

Hun echo klonk: ‘Ja, we zijn allemaal hier’.

En allen, huppelend en zingend en juichend gaven God de Vader, God de Zoon en God de Heilige Geest eeuwig lof en eer.

Thuis, eindelijk thuis![1]

Wie in de Bijbel zoekt naar het woord hemel merkt al snel dat hier iets bijzonders mee aan de hand is. Het woord hemel kan in de Bijbel namelijk naar meerdere zaken verwijzen. Zo kan het verwijzen naar de lucht en wolken die wij boven ons zien. Een voorbeeld hiervan is Gen. 1:1: ‘In den beginne schiep God den hemel en de aarde’.

Het woord hemel kan ook slaan op wat wij tegenwoordig de ruimte noemen. Een voorbeeld hiervan is Hebr. 11:12: ‘Daarom zijn ook van een, en dat een verstorvene, zovelen in menigte geboren, als de sterren des hemels, en als het zand, dat aan den oever der zee is, hetwelk ontelbaar is’.

De meest bekende betekenis van het woord, is de hemel als plek waar God woont. De plek waar vanuit Hij regeert. De plek waar de Heere Jezus naar toe is gegaan na Zijn hemelvaart. De plek waar de zielen van de gelovigen naartoe gaan na hun sterven. De plek waar de apostel Paulus en de apostel Johannes hebben mogen inblikken. Dit wordt ook wel de derde hemel of de hemel der hemelen genoemd. Als wij vanavond nadenken over wat de hemel betekent, dan hebben we het dus over de hemel als woonplek van God. Daarom geef ik van deze laatste betekenis een aantal voorbeelden vanuit de Bijbel:

2 Kor. 12:2: ‘Ik ken een mens in Christus, voor veertien jaren (of het geschied zij in het lichaam, weet ik niet, of buiten het lichaam, weet ik niet, God weet het), dat de zodanige opgetrokken is geweest tot in den derden hemel’.

Heb 4:14: ‘Dewijl wij dan een groten Hogepriester hebben, Die door de hemelen doorgegaan is, namelijk Jezus, den Zoon van God, zo laat ons deze belijdenis vasthouden’. Uit deze tekst blijkt dat de Heere Jezus door de zichtbare hemelen is gegaan naar de derde hemel, ofwel de woonplaats van God.[2]

Hebr. 8:1: ‘De hoofdsom nu der dingen, waarvan wij spreken, is, dat wij hebben zodanige Hogepriester, Die gezeten is aan de rechterhand van den troon der Majesteit in de hemelen’.

Er zijn ook Bijbelteksten waar meerdere betekenissen van het woordje hemel in één vers voorkomen. Een prachtig voorbeeld hiervan is Neh. 9:6: ‘Gij zijt die HEERE alleen, Gij hebt gemaakt den hemel, den hemel der hemelen, en al hun heir, de aarde en al wat daarop is, de zeeën en al wat daarin is, en Gij maakt die allen levend; en het heir der hemelen aanbidt U’.[3]

De hemel is dus de woonplaats God. De hemel is die ruimte, nu nog onzichtbaar voor ons, waar God duidelijker wordt geopenbaard en dieper gekend kan worden dan nu het geval is.[4] Het is dus een plaats die wij nu nog niet met het oog kunnen zien, maar waar wij na het sterven wel naartoe kunnen gaan. De hemel is de woonplaats van God, maar ook van de engelen en van de zielen van de gestorven gelovigen (Hebr. 12:22-23).

Hier op aarde kunnen wij God leren kennen door Zijn Woord en Geest. Hier op aarde kan ons hart soms van liefde tot Hem in brand staan. Misschien herken je dit wel uit je eigen leven. Als we bijvoorbeeld van Hem horen tijdens de preek, tot Hem bidden, tot Zijn eer zingen of aan het Heilig Avondmaal iets van de grootheid van de liefde van Christus mogen zien en proeven. Maar hoe heerlijk het ook is om de nabijheid van de Heere te ervaren en Hem groot te maken, dit is slechts het begin. In de hemel kunnen en zullen de gelovigen de Heere dieper kennen en volmaakter kunnen groot maken.

De Heidelbergse Catechismus, Zondag 22, vat dit prachtig samen in het antwoord op de vraag: ‘Wat troost schept gij uit het artikel van het eeuwige leven? Antw.: Dat, nademaal ik nu het beginsel der eeuwige vreugde in mijn hart gevoel, ik na dit leven volkomen zaligheid bezitten zal, die geen oog gezien, geen oor gehoord heeft, en in geen mensenhart opgeklommen is en dat om God daarin eeuwig te prijzen’. Hier op aarde is het dus een beginsel, maar straks mogen Gods kinderen volmaakter de Heere kennen en dienen.

Hoewel veel mensen in Nederland niet meer weten wat er in de Bijbel staat, is er niemand die nog nooit van de hemel heeft gehoord en zijn er maar weinigen die zich daar geen beeld bij hebben gevormd in hun gedachten. Een plek van wolken, waar engelen op harpen spelen, een plek waar invloedrijke, interessante en boeiende mensen, zoals filmsterren, popsterren, of andere beroemdheden samen feestvieren. Vreemd genoeg hoor of lees je meestal niets over de Heere Jezus, laat staan over de hel…

Toch wil ik niet te hard afgeven op dit soort denkbeelden. Ergens zijn ze best begrijpelijk. Dat mensen naar de hemel verlangen heeft te maken met een soort oer-herinnering aan het paradijs dat we zijn kwijtgeraakt. Dit verklaart de innerlijke onrust die veel mensen ervaren. Wat dat betreft sloeg Augustinus de spijker op zijn kop toen hij schreef: ‘Ongerust is ons hart, totdat het zijn rust vindt in U’.[5] Misschien heb jij voor jezelf ook wel een beeld van de hemel gevormd. Hopelijk zul je vanavond horen of dat beeld al dan niet klopt.

Naast allerlei denkbeelden die mensen over de hemel maken, zijn er ook veel mensen die proberen de hemel hier op aarde te maken. Door hun verlangen naar veiligheid, geborgenheid, welvaart, etc. zoeken velen naar manieren om als een soort god hier op aarde een eigen hemel te creëren.

Veiligheid, geborgenheid, welvaart, etc. zijn geen verkeerde dingen om naar te verlangen, maar wie deze dingen buiten God zoekt, zal blijven zoeken en uiteindelijk teleurgesteld sterven. En dat terwijl de Heere juist deze dingen wil schenken aan hen die Hem liefhebben. Gods kinderen zullen straks met Christus als koningen en koninginnen op de nieuwe aarde regeren (Openb. 22:5). Over welvaart gesproken!

Vanavond denken wij na over de hemel. Dit is een goede zaak, want de Bijbel spreekt hier ook veel over. Door vanuit een eeuwigheidsperspectief naar dit huidige leven te kijken, zie je pas echt wat belangrijk en waardevol is! De puriteinen, dat waren christenen uit de zeventiende eeuw, vonden zelfs dat je dit elke dag moest doen. Zo ook de puritein John Dod (ca. 1549-1645). Hij vond dat je als christen elke morgen drie dingen kort moest overdenken: 1. Ik ben sterfelijk. 2. Ik kan sterven voordat het avond is. 3. Waar zal mijn ziel naar toe gaan, naar de hemel of naar de hel?[6]

Dit is niet pessimistisch, maar vooral heel erg realistisch! Hoor maar wat een andere puritein, Christopher Love (1618-1651) hierover zei: ‘Het is de grootste dwaasheid van de mensheid om zich met zoveel zaken bezig te houden en het ene nodige te negeren, namelijk om serieus na te denken over de vreugden van de hemel, hoe ze hier deel aan mogen krijgen of aan de verschrikkingen van de hel, hoe ze deze zouden mogen ontkomen. Sommigen zullen pas van deze dwaasheid overtuigd zijn als ze het ene zullen verliezen en het andere zullen ervaren’.[7]

Toch zouden we vanavond een grote fout kunnen maken. Ik zou aan jullie kunnen uitleggen wat de hemel is en wat de nieuwe hemel en de nieuwe aarde is, maar daarbij het belangrijkste over het hoofd zien. Met eerbied gesproken, ik zou Iemand over het hoofd kunnen zien en dat is de Heere Jezus!

Wij kunnen en mogen niet over de hemel spreken, zonder te beseffen dat het de Heere Jezus is Die de hemel hemels maakt! (Joh. 17:3) C.H. Spurgeon (1834-1892) zei hierover eens het volgende: ‘Er kan geen hemel zijn zonder Christus. Hij is de samenvatting van alle zaligheid, de fontein waaruit de hemel voortvloeit, het element waaruit de hemel is samengesteld. Christus is de hemel en de hemel is Christus’.[8] Dit is het rijk waar christenen naar verlangen. De plek waar geen zonde, verdriet en dood meer zal zijn. Daarom zei Samuel Rutherford (1600-1661) op zijn sterfbed: ‘Ik zal schijnen, ik zal Hem zien zoals Hij, ik zal Hem zien regeren…. Mijn ogen zullen mijn Verlosser zien, deze ogen van mij, en niemand anders voor mij’. De hemel is heerlijk, maar het zicht op Christus de Verlosser is de hoogste heerlijkheid!

Misschien herken je het volgende wel; je bent aan het praten met iemand die jou goed kent en veel van je houdt. In de ogen van die ander zien we dat diegene om ons geeft en er voor ons wil zijn. Ben jij ook zo benieuwd wat er in de ogen van de Heere Jezus te zien zal zijn? Die liefdevolle ogen die huilde om de dood van Zijn vriend Lazarus, die ogen die nedergedaald zijn in de hel, die ogen die braken aan het kruis op Golgotha, die ogen die weer opengingen op de Paasmorgen, die ogen die vanavond jou zien zitten, die ogen die tot op de bodem van je hart kijken. Wat een moment zal dat zijn als jij voor het eerst oog in oog met Hem zal staan. Alle vragen, worstelingen en pijn zullen dan in een keer opgelost zijn en je zult jezelf kennen zoals je jezelf nog nooit gekend hebt (1 Kor. 13:12).

Om die reden spreekt het Nieuwe Testament dan ook nergens over gelovigen die naar de hemel gaan als ze sterven(!) Je hoort het goed. Er staat niet dat een christen naar de hemel gaat.[9] Wel wordt er gesproken over het ‘bij Christus zijn’.[10] Daarom schrijft de apostel Paulus in de Fil. 1:23: ‘Want ik word van deze twee gedrongen, hebbende begeerte, om ontbonden te worden en met Christus te zijn; want dat is zeer verre het beste’. Let op, een christen leert dus niet te verlangen naar het moment van sterven, dat is onnatuurlijk, maar hij leert te verlangen om bij Christus te zijn.

Samuel Rutherford (1600-1661) gebruikt in dit verband het beeld van een bruid die naar haar trouwdag verlangt. Waar zou ze nu het meeste naar verlangen? Naar de bloemen? Naar de gasten? Natuurlijk niet! De bruid verlangt het meest naar de bruidegom. Zo is het ook met de gelovigen. Hoewel de heerlijkheid van de nieuwe aarde geweldig zal zijn, verlangen zij er vooral naar om het blijde gezicht van de Bruidegom te zien.[11]

Christus is hét Hart van het hemelleven en de grootste gift die God geeft aan de Zijnen is Zichzelf.[12] De hemel is niet alleen echt omdat Christus’ mensheid daar is, niet alleen heerlijk omdat Zijn grootheid daar is, het is vooral heerlijk omdat Zijn liefde daar is. De liefde die Christus op aarde had, de liefde tijdens Zijn wonderen en preken en aan het kruis zullen daar nog dieper gekend en ervaren worden.[13]

Dan zullen we Hem mogen zien Die heeft willen lijden en sterven voor mijn vuile zonden. Daarom zei meneer Standvastig in de Christinnereis van John Bunyan: ‘Mijn dagen vol moeite zijn voorbij. Nu ga ik heen om het Hoofd te zien dat met doornen gekroond werd en het Gelaat dat bespuwd werd voor mij. Vroeger heb ik geleefd uit het gehoor en door het geloof, maar nu ga ik naar de plaats waar ik zal leven door aanschouwen en met Hem zal zijn in Wiens gezelschap ik mij zal verheugen’.[14]

Wie in de Heere Jezus gelooft, dat wil zeggen op Hem vertrouwt, is veilig voor tijd en eeuwigheid. Over dit heilsgeheim schrijft de apostel Paulus in Kol. 3:3: ‘Want gij zijt gestorven, en uw leven is met Christus verborgen in God’.[15] Dit is een leven van heiligmaking. Een leven waarin de christen steeds meer op Christus gaat lijken. Dit is een stervend leven, namelijk van de oude mens en tegelijk een opstandingsleven door de kracht van de Heilige Geest. Een leven wat de zonde steeds meer leert haten en God steeds meer leert nodig en lief te hebben. Dit is geen leven wat bang is voor God of voor de hel, maar bang is om de Heere tekort te doen en Hem pijn te doen.

In de hemel zal de Heere van alle heiligen evenveel houden en allen zullen bevrijd zijn van de smet van de zonden. Toch zullen er mensen zijn die God in die staat meer zullen genieten dan anderen (Dan. 12:3, 1 Kor. 15:41-42. Mat. 19:28). Anders gezegd, die een grotere beloning krijgen vanwege hun goede werken die ze voor de Heere hebben gedaan (1 Kor. 3). Dat er verschil in de hemel is, betekent niet dat iemands vreugde in de hemel erdoor verminderd zal worden of dat er jaloersheid zal zijn.

We gaan dit eerste deel afronden. De hemel is voor eeuwig de woonplaats van God. De hemel is niet voor eeuwig de woonplaats van de gestorven heiligen. Je hoort het goed. Een christen is niet voor eeuwig in de hemel. Met de wederkomst van de Heere Jezus zullen de zielen van de gelovigen de hemel weer verlaten. Een christen is in de hemel volmaakt gelukkig, maar is zelf niet volmaakt. Zijn ziel is daar, maar het is gescheiden van het lichaam wat nog op aarde is. Met de wederkomst van Christus zullen de graven geopend worden en dan zal het laatste oordeel plaatsvinden. De zielen van de gelovigen zullen een verheerlijkt opstandingslichaam krijgen en met dit lichaam op de nieuwe aarde gaan wonen.

II. De nieuwe hemel en de nieuwe aarde

Op Golgotha heeft de Heere Jezus de zonde, de dood en de hel overwonnen. Daarom stond Hij na drie dagen op uit het graf. Dit was het bewijs dat de dood verslagen is. Na de opstanding uit het graf heeft de Heere Jezus een verheerlijkt lichaam gekregen. Dit is hetzelfde lichaam waarmee Hij aan de discipelen verschenen is. Met dit verheerlijkte lichaam zal de Heere Jezus eens terugkeren naar deze aarde. Christus zal dan als Rechter de levenden en de doden oordelen (2 Kor. 5:10). Iedereen die nog leeft bij Zijn wederkomst zal ‘in een punt des tijds, in een ogenblik’ omkleedt worden (1 Kor. 15:52). Ofwel, iedereen krijgt een onsterfelijk lichaam. Zowel gelovigen als ongelovigen ontvangen een onsterfelijk lichaam om God voor eeuwig te prijzen of om voor eeuwig verdriet te hebben.

De verheerlijkte lichamen van de gelovigen zullen onvergankelijk, onsterfelijk, krachtig, geestelijk en hemels zijn.[16] In 1 Kor. 15 wordt over dit lichaam gesproken. Het wordt hier een geestelijk lichaam genoemd.[17] Dit betekent niet dat het geen lichaam van vlees en bloed is, maar het betekent dat het lichaam van een grotere heerlijkheid is en een krachtigere inwoning van de Heilige Geest zal hebben. Een geestelijk lichaam is dus een lichaam wat gevuld is met en geleid wordt door de Heilige Geest.[18] Als de Heere nu iets van Zijn majesteit en zondaarsliefde laat zien, kun je dat bijna niet aan (Luk. 5:8). Onze lichamen en zielen zijn daar nu nog niet voor geschikt. Straks zal dat wel het geval zijn als de gelovige een nieuw lichaam, een geestelijk lichaam krijgt.

Als de doden zijn opgewekt en ieder mens een onsterfelijk lichaam heeft gekregen, is de dood verslonden. Dan is de overwinning van Koning Jezus compleet! Vandaar dat Paulus het uitjubelt: Dood, waar is uw prikkel! Hel, waar is uw overwinning? Gode zij dank, Die ons de overwinning geeft door onzen Heere Jezus Christus (1 Kor. 55,57).

De aarde en de hemel, dus niet de woonplaats van God, maar de hemel die wij met onze ogen kunnen zien, zullen vernieuwd worden. De aarde waarvan de Heere bij de schepping had gezegd dat ze goed was, zal opnieuw een thuis zijn voor mensen en dieren. En als deze aarde waarop we nu leven al zo mooi kan zijn, hoe mooi zal de nieuwe aarde straks wel niet zijn?!

De nieuwe aarde zal niet leeg en verlaten zijn, maar een diversiteit van volken kennen.[19] Op aarde zijn Gods kinderen in de minderheid, daar zullen ze een schare zijn die niemand tellen kan! Er zullen christenen zijn uit elke eeuw, nationaliteit en cultuur. En elke gelovige zal zijn of haar eigen verhaal hebben over Gods grote genade voor zondaren. En ja, er zal herkenning zijn in de hemel en op de nieuwe aarde. Wij zullen niet alleen mensen herkennen met wie wij geleefd hebben, maar ook hen die voor of zelfs na ons geleefd hebben. Wij kunnen elkaar herkennen vanwege de Heilige Geest, Die ons dan in een grotere mate geschonken wordt (Mat. 17).[20]

Op de nieuwe aarde zijn ziekte, dood en graf voor altijd verleden tijd. Geen zwakheid, honger, verdriet, eenzaamheid en lijden zal daar meer zijn. Geen pijn, verveling, onrecht en vervolging meer.[21] De laatste resten en gevolgen van de zonde zullen vernietigd worden. Alles wat aan de oorspronkelijke schepping zo goed was (Gen. 1:31), zal hier volmaakt hersteld en verlost zijn.[22]

Nu is de aarde nog tot in haar wortels door de zonde aangetast. Hierdoor is zij ongeschikt om de uitverkorenen met hun nieuwe lichamen en het Hoofd van de Kerk, Christus, te herbergen. Daarom moet de aarde gezuiverd worden. De Nederlandse Geloofsbelijdenis zegt dit heel treffend in artikel 37 over het laatste oordeel: ‘deze oude wereld in vuur en vlam stellende om haar te zuiveren’.

Het is hierbij goed om te beseffen dat deze herschepping meer zal zijn dan een terugkeer naar het begin. De oorspronkelijke goedheid van het paradijs zal terugkomen, maar de nieuwe schepping zal om een aantal redenen de oude overtreffen. Zo zal er geen mogelijkheid meer zijn om een nieuwe zondeval te krijgen. Ook de satan zal voorgoed verdwenen zijn.[23]

Verder zal de kennis van God heerlijker zijn dan die in het paradijs. Adam en Eva wisten niet wat vergevende genade was, al beseften ze heel goed dat de Heere hen uit liefde geschapen had.[24] Hoewel Adam en Eva in het paradijs volmaakt waren, zal de mensheid op de nieuwe aarde een nog veel grotere heerlijkheid bezitten. Dit blijkt voornamelijk uit het nieuwe lichaam wat ze zullen krijgen. Het opstandingslichaam van de gelovigen zal gelijkvormig zijn aan dat van Christus (Fil. 3:21).

Pas in het eeuwige leven zullen Gods kinderen volmaakt zien wie de Heere Jezus is en wat Hij heeft gedaan voor zondige mensen.[25] Ook God de Vader in Zijn wijsheid, rechtvaardigheid, genade, liefde, goedheid en macht zullen wij zien schitteren in Christus als we oog in oog met Hem zullen staan.[26]

Uit 1 Joh. 3:2a blijkt duidelijk dat wij nu nog niet helemaal kunnen bevatten wat er met ons zal gaan gebeuren: ‘Geliefden, nu zijn wij kinderen Gods, en het is nog niet geopenbaard wat wij zijn zullen’. De volle dimensie van het leven op de nieuwe aarde is dus nog niet aan ons geopenbaard. Het feit dat er bijvoorbeeld geen tijd meer zal zijn, is iets wat wij niet kunnen bevatten. Maar hoewel er veel is wat wij (nog) niet weten is er één heerlijke waarheid waar we zeker van kunnen zijn: ‘Maar wij weten, dat als Hij zal geopenbaard zijn, wij Hem zullen gelijk wezen; want wij zullen Hem zien gelijk Hij is’ (1 Joh. 3:2b).

Verlang je ook zo naar dat moment dat je niet meer kunt zondigen? Nu huist er nog een verschrikkelijk beest in ons hart. Egoïstisch, onrein, ongeduldig, oneerlijk, onbetrouwbaar, vol eigenliefde. Zomaar wat woorden die de mens na Gen. 3 beschrijven.[27] Deze verdorvenheid besmeurt zelfs onze heiligste verrichtingen. Want hoe vaak lezen we gedachteloos of onbewogen de Bijbel? Bidden we niet of te weinig voor hen die Christus niet kennen? Zijn we jaloers op zegeningen die de Heere aan een ander gaf en niet aan ons, enzovoort?[28] Wat kleeft de zonde ons toch aan! Gods volk mag weten dat de Heere hun zonden heeft vergeven, maar toch, hun oude mens doet hen zo’n pijn. ‘Ik ellendig mens, wie zal mij verlossen uit het lichaam dezes doods?’ (Rom. 7:24). Tot op de nieuwe aarde. Dan zal het stoppen. Daar zullen we geen van Gods geboden meer kunnen en willen breken. Nooit meer onze Zaligmaker pijn doen. Nooit meer om vergeving hoeven smeken.

Op de nieuwe aarde zullen we God met een verheerlijkt lichaam mogen dienen. Nu moeten we werken in het zweet des aanschijns. Daar zullen we de Heere met nieuwe fysieke krachten en energie mogen dienen. Hier op aarde weet zelfs de jongste en gezondste niet wat echte levenskracht is. Hier hinderen onze lichamen ons om ongestoord God te dienen. We kunnen daarom niet bevatten wat een kracht wij op de nieuwe aarde zullen hebben om over de schepping te regeren!

Het regeren van de schepping en het bebouwen van de aarde is in het paradijs als taak aan de mensheid gegeven. Dit zal op de nieuwe aarde niet anders zijn. Wij blijven als rentmeesters verantwoordelijk voor Gods schepping. Je hoort het goed, ook op de nieuwe aarde zal gewerkt worden! God is een scheppende God en wij zijn als beelddragers van Hem daarom ook scheppende mensen. Het afronden van een project, het ontdekken van nieuwe dingen, het samenwerken geeft de mens op deze aarde vreugde en voldoening. Dat zal op de nieuwe aarde niet anders zijn![29]

De nieuwe aarde is geen eeuwigdurende vakantie, zoals velen denken. In de eeuwigheid zullen Gods kinderen telkens nieuwe aspecten ontdekken van Gods oneindige majesteit, heiligheid, macht, genade en schoonheid in Zijn Wezen en in Zijn schepping.[30] Dit zal telkens opnieuw leiden tot aanbidding van God! Het leven op de nieuwe aarde zal dus niet minder, maar juist meer leven zal zijn![31]

Op de nieuwe aarde zullen we voor eeuwig overweldigd worden door pure en ware liefde voor God en de naaste.[32] Daar zal God weer kunnen zeggen: ‘Zie, het is zeer goed’. Dat kunnen Gods kinderen zich nu nauwelijks voorstellen. Zo vaak vallen ze zichzelf tegen. Zo vaak zijn ze beschaamd om hun zonden en tekortkomingen. Ze kunnen maar moeilijk begrijpen dat Christus hen liefheeft. Maar ze zullen naar lichaam en ziel veranderd worden en voor eeuwig zijn zoals God hen graag ziet.

Nu begrijp je waarom de wederkomst van Christus Zijn verlossingsplan tot voleinding brengt. De oorspronkelijke harmonie tussen hemel en aarde is dan hersteld (2 Pet. 3:13). De heerlijkheid van de hemel, dat is Christus, zal komen en onder de mensen wonen. De gelovigen zullen Hem zien van aangezicht tot aangezicht en Hij zal hen in de ogen kijken en dan weet je tot in het diepst van je ziel: thuis, eindelijk thuis!

Wat een toekomst zal dat zijn!

III. Leven als hemelburger

De Bijbel roept op om ons voor te bereiden op de wederkomst van Christus. Anders gezegd, om te leven als hemelburger. Dat is iemand die op deze aarde leeft als pelgrim die op reis is naar het vaderland hierboven. Maar hoe doe je dat? Hoe doe je dat als je het zo druk hebt? Hoe doe je dat als er verdriet, moeite of rouw het leven binnendringt? Hoe doe je dat als het leven je toelacht en je vooral druk bezig bent met jezelf?

De Bijbel gaat op bovenstaande vragen uitgebreid in. De Heere weet wat van Zijn maaksel zij te wachten. Daarom heeft Hij Zelf, met eerbied gesproken, maatregelen getroffen. Hieronder staan een aantal manieren waarop de Heere zorgdraagt voor een hemelgericht leven van Zijn kinderen.

Zo hebben wij de Bijbel gekregen waarin voortdurend aandacht wordt gegeven aan de glorieuze wederkomst van Christus. Dit zal de grootste zichtbare gebeurtenis zijn sinds de schepping van de kosmos.[33] Wie je ook bent en waar je je op dat moment ook bevindt, je zult Christus zien. Wij moeten ons geestelijk voorbereiden op Zijn wederkomst.

Daarnaast heeft de Heere de zondagse eredienst ingesteld. Op deze dag denken wij niet alleen terug aan de opstanding van Christus, maar kijken wij ook vooruit naar de eeuwige sabbat die komen gaat (Hebr. 4:9). De kerk wordt daarom ook wel het ‘voorportaal van de hemel’ genoemd.[34]

Het is tijdens de zondagse erediensten dat de sacramenten te midden van de gemeente bediend worden. Zowel de Heilige Doop als het Heilig Avondmaal wijzen (onder andere) heen naar de wederkomst van Christus. De Heilige Doop doet dit vooral door te wijzen naar de opstanding van Christus. Telkens als er iemand gedoopt wordt, mag de gemeente terugdenken aan Christus’ opstanding en bidden om de geestelijke opstanding van de dopeling. Maar de doop wijst ook heen naar de wederkomst van Christus, waarbij alle graven geopend zullen worden en de doden zullen opstaan.

Naast de Heilige Doop heeft de Heere ook het sacrament van het Heilig Avondmaal gegeven. Aan het Heilig Avondmaal kan de liefdevolle gemeenschap met de Heere innig beleefd worden. Echter, elke keer wordt de tafel des Heeren weer gesloten. Maar er komt een dag dat de Bruidegom terugkomt en dan zal het bruiloftsfeest tot in alle eeuwigheid doorgaan! Tot die tijd dient elke viering van het Heilig Avondmaal ervoor om Christus uit de hemel te verwachten.[35]

Wie door het geloof in Christus met God de Vader verbonden wordt, krijgt namelijk de inwoning van de Heilige Geest in het hart.[36] Het is deze Heilige Geest Die ons steeds meer gelijkvormig maakt aan Christus. Dit noemen wij de heiligmaking, letterlijk de ‘heel-making’. Naarmate de Heilige Geest de gelovige steeds meer gelijkvormig maakt aan Christus, zal diegene zich steeds minder thuis gaan voelen op deze aarde.

Het antwoord op de vraag hoe wij Christus in het leven van elke dag kunnen verwachten luidt dus: Wij verwachten Christus in het leven van elke dag door de inwerking van de Heilige Geest. Daarnaast dienen wij de genademiddelen te gebruiken, want daarin en daardoor wil de Heere het eeuwige leven op de nieuwe aarde voor de ogen van het geloof uittekenen.

Aan het einde gekomen van deze lezing wil ik graag zeven lessen meegeven, waarvan ik hoop dat je er op een later moment nog eens biddend over na zult denken.

1. Bid om rechtvaardigmaking. Dit betekent dat de Heere je zonden vergeeft omwille van het lijden en sterven van de Heere Jezus.

2. Bid om heiligmaking. Dit betekent dat je door te strijden tegen de zonde en door de werking van de Heilige Geest steeds meer op de Heere Jezus gaat lijken. Hoe meer dit het geval is, hoe meer je naar Hem verlangt.

3. Besef dat alle mensen hier op aarde op doorreis zijn. Wie in de Heere Jezus gelooft zal uiteindelijk op deze aarde, die vernieuwd zal worden, terugkomen.

4. Als de schoonheid van de schepping en het leven hier op aarde met vrienden en familie al zo’n grote vreugde kan geven, hoeveel heerlijker zal het dan wel niet zijn op de nieuwe aarde?! De Heere belooft dat degenen die in Zijn Zoon geloven een heerlijke toekomst wacht. Geloof jij in deze belofte?

5. Bid of de Heere Jezus door vreugdevolle en verdrietige momenten in je leven je meer wil leren over Wie Hij is.

6. Zet je talenten, die de Heere je heeft gegeven, in tot eer van God en tot welzijn van de mensen om je heen. Geniet van het goede van de schepping en geef God daarvoor de eer! (1 Kor. 10:31, Kol. 3:17)

7. Leef vanuit het besef dat alles wat er om je heen gebeurt in deze wereld, een voorbereiding is op de wederkomst van de Heere Jezus. De Vader werkt ernaar toe dat de Zoon de hoogste eer gaat krijgen.

Gespreksvragen en stellingen

1. De hemel wordt wel de tussenstaat genoemd. Het leven op de nieuwe aarde wordt wel de eeuwige staat genoemd.[37] Leg uit wat hiermee bedoeld wordt.

2. Stelling: Het is belangrijker om je bezig te houden met je eigen ziel dan na te denken over de hemel of de hel.

3. Jonathan Edwards schreef eens het volgende over hoe een christen de hemel moet zoeken: ‘Besef dat de weg naar de hemel een weg zal zijn met lijden en strijd. Die heerlijke stad van licht en liefde ligt als het ware op de top van een hoge berg en er is geen andere weg daarheen dan via steil omhooggaande treden. Jaag met alle krachten vooruit en omhoog om de prijs te verkrijgen’.[38] Wat betekent dit voor het leven van een christenjongere vandaag de dag?

4. De puritein Christoper Love schreef eens: ‘Juist omdat er herkenning is in de hemel, zullen wij ijveriger zijn om anderen tot Christus te brengen, zodat we met hen gemeenschap kunnen hebben in de heerlijkheid’.[39] Wat zou hij hiermee bedoelen? Werkt dit zo in jouw leven?

5. Lees onderstaande citaten. Welke lessen halen jullie uit deze citaten?

a. ‘Zeker is dat voor allen die hierna naar de hemel willen, de hemel nu reeds begonnen is en hun hart daar is.’ (M. Henry)

b. ‘Wanneer ik naar de hemel ga, zal ik daar drie wonderen zien. Het eerste wonder zal zijn dat ik daar veel mensen zal zien die ik daar niet verwacht had. Het tweede wonder zal zijn dat ik veel mensen zal missen die ik daar wel verwacht had. Het derde en allergrootste wonder zal zijn dat ik daar zelf zal zijn.’ (J. Newton)

c. ‘Één ademtocht van het paradijs zal aan alle tegenwinden van de aarde een einde maken.’ (A.W. Pink)

d. ‘De hemel zal elk verlies dat we misschien lijden om haar te verkrijgen, goedmaken. Maar niets kan het verlies van de hemel goedmaken.’ (R. Baxter)

e. ‘In de hemel zullen de heiligen ‘overvloedig eten en drinken, en zwemmen in de oceaan van liefde, en eeuwig opgaan in de oneindig heldere, en oneindig milde en zoete stralen van goddelijke liefde.’ (J. Edwards)[40]

f. ‘Wat is dan de hemel? Wat de hemel voor hem hier geworden is. En wat is de hemel voor hem hier geworden? God te kennen in Zijn heerlijkheid, en, al was het ook maar met een enkel woord, Hem te verheerlijken. Hier is de hemel voor een begenadigde: Verlost te zijn voor eeuwig van zichzelf. Want waartoe een begenadigde ook komt, met zichzelf heeft hij niets op. Hij verfoeit zichzelf. Hij walgt van zichzelf, en hij belijdt dit voor het Opperwezen bij dag en bij nacht. En hij wenste wel dat het anders was.’ (J.P. Paauwe)[41]

g. ‘Rijp zijn voor de hemel is de zonde moe zijn.’ (Joh. Van der Poel)[42]

h. ‘God schept geen verlangens zonder ook de bijbehorende vervulling te geven: voor dorst is er drinken, voor honger is er voedsel, voor het oog is er licht. Zo is er ook voor de ziel die hongert en dorst naar gerechtigheid een verzadiging. Het vernieuwde hart zal eenmaal de volmaaktheid zien waarnaar het verlangt, en de ziel zal de gemeenschap met God genieten waarnaar het smacht. Wees blij, o mijn hart, omwille van uw eigen smarten! Als u nu tevreden was, zouden er in u geen tekenen en bewijzen zijn van betere dingen die nog geopenbaard moeten worden. Uw zuchten en verlangens zijn profetieën van de volmaaktheid die zeker zal komen! Als u van de aarde was, zou u tevreden zijn met wat aards is; maar omdat u een hogere natuur hebt, voelt u zich niet thuis te midden van deze lagere dingen. Er blijft daarom voor u een rust over, een thuis, een hemel.’ (C.H. Spurgeon)[43]

i. ‘We zullen Gods verlossingsplan in haar geheel zien. Op aarde zien we af en toe een stukje. Dat is trouwens ook al zeer rijk. Terecht is daarvan gezegd dat het het beginsel van de eeuwige vreugde is. Maar straks ontrolt zich het hele panorama. Dan laat de Bouwmeester het hele bouwplan zien en we vallen van de ene verbazing in de andere. En dat plan heeft Hij gemaakt om een zondaar, zoals ik ben en bleef, zalig te maken. Nee, dát zal ik nooit begrijpen. Dat blijft eeuwig een mysterie. Ik heb er een eeuwigheid voor nodig om het te bewonderen.’ (P. den Butter)[44]

j. ‘Op de nieuwe aarde zijn dokters, apothekers, begrafenisondernemers, grafdelvers overbodig geworden. Paulus schrijft: ‘De dood is verslonden’. Overwonnen. Er zal nog maar één graf gevonden worden. En daar staat bij geschreven: hier ligt de dood begraven. Nog even. De dood is op sterven na dood.’ (J. Belder)[45]

k. ‘Ach, waarom ontvangen mensen zo graag hun goed in dit leven? Waarom is het hen niet eerder een zorg om zich te verzekeren van een belang in het Koninkrijk der hemelen, dat nooit van hen afgenomen zou kunnen worden, maar dat hun een deel zou geven dat hen in alle eeuwigheid gelukzalig zou maken? […] O, wees geen verachter van het heerlijke land en acht uzelf ook niet het eeuwige leven onwaardig, maar treed in het huwelijk met de Erfgenaam en de hemel zal uw bruidsschat zijn! Neem Christus aan, zoals Hij u in het Evangelie wordt aangeboden en u zult alles beërven. Wandel in de weg der heiligheid en ze zal u naar het Koninkrijk geleiden. Strijd tegen de zonde en de satan en u zult de kroon ontvangen. Verzaak de wereld en de deuren van de hemel zullen geopend worden om u te ontvangen.’ (T. Boston)[46]

Literatuurlijst

Ambrosius, I. Het Zien Op Jezus: Een Gezicht Van Het Eeuwig Evangelie of Van De Zielsogen Op Jezus. Houten: Den Hertog, 1984.

Augustinus, A. Belijdenissen, Vertaald En Ingeleid Door Gerard Wijdeveld. Amsterdam: Ambo, 2008.

Barten, E. Neem En Lees: Augustinus' Belijdenissen Uitgelegd. Houten: Den Hertog, 2015.

Beeke, J.R., Jones, M. A Puritan Theology, Doctrine for Life. Grand Rapids: Reformation Heritage Books, 2012.

Belder, J. De Laatste Ernst: Over De Plaats Van Hemel En Hel in Prediking En Pastoraat. Artios-Reeks. Heerenveen: Royal Jongbloed, 2016.

Blocher, H. Original Sin: Illuminating the Riddle. New Studies in Biblical Theology. Vol. 5, Leicester: InterVarsity Press, 1997.

Bonar, A.A. Memoirs and Remains of the Rev. Robert Murray M'cheyne: Minister of St. Peters Church, Dundee. Montana: Kessinger Publishing, 2016.

Boston, T. De Menselijke Natuur in Haar Viervoudige Staat. Houten: Den Hertog, 2014.

Bunyan, J. De Christinnereis: Met Kanttekeningen. Puriteinse Klassieken. Vol. 4, Apeldoorn: De Banier, 2019.

Dagboek Ds. J.P. Paauwe. Apeldoorn, 1999.

Den Butter, P. Bestemming Bereikt: Hemel of Hel En De Reis Daarheen. Houten: Den Hertog, 2016.

Dod, J. Old Mr. Dod's Sayings. London: A. Maxwell, 1671.

Donnelly, E. Biblical Teaching on the Doctrines of Heaven and Hell. Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2009.

Edwards, J. De Ruimte Van Soevereine Genade: Zeven Preken. Puriteinse Klassieken. Vol. 1, Apeldoorn: De Banier, 2020.

English Standard Version Study Bible. Wheaton: Crossway, 2008.

Exalto, K., Van Vlastuin, W., Den Toom, J.C. Volharden Tot Het Einde. Kom En Zie. Edited by P.R. Meinders. Leiden: Groen, 1994.

Ferguson, S.B., Thomas, D.W.H. Ichthus: Jesus Christ, God's Son, the Saviour. Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2015.

Hoek, J. Hoop Op God. Eschatologische Verwachting. Zoetermeer: Uitgeverij Boekencentrum, 2004.

Hoekema, A.A. The Bible and the Future. Grand Rapids: Eerdmans, 1972.

Love, C. Heaven's Glory, Hell's Terror. Or, Two Treatises; the One Concerning the Glory of the Saints with Jesus Christ, as a Spur to Duty: The Other, of the Torments of the Damned, as a Preservative against Security. London: Rothwell, 1653.

Moore, R.D. Tempted and Tried, Temptation and the Triumph of Christ. Wheaton: Crossway, 2011.

Murray, J. Collected Writings of John Murray, Professor of Systematic Theology, Westminster Theological Seminary, Philadelphia, Pennsylvania, 1937-1966, Volume 1: The Claims of Truth. Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2001.

———. Collected Writings of John Murray, Professor of Systematic Theology, Westminster Theological Seminary, Philadelphia, Pennsylvania, 1937-1966, Volume 2: Select Lectures in Systematic Theology. Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2001.

———. Redemption, Accomplished and Applied. Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2009.

Orr, P.C. Exalted above the Heavens: The Risen and Ascended Christ. New Studies in Biblical Theology. Vol. 47, London: InterVarsity Press 2019.

Ortlund, D.C. Jonathan Edwards over Het Christelijke Leven. Gedreven Door De Schoonheid Van God. Apeldoorn: De Banier, 2023.

Owen, J. Meditations on the Glory of Christ: His Office and Grace. Fearn: Christian Heritage, 2004.

———. The Works of John Owen. Vol. 12: The Gospel defended, Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 1966.

Rutherford, S. Letters of Samuel Rutherford: With a Sketch of His Life and Biographical Notes of His Correspondents by the Rev. Andrew A. Bonar, D.D. Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2006.

Ryle, J.C. Zullen Wij Elkaar in De Hemel Kennen? Utrecht: De Banier, 1997.

Sproul, R.C., Mathison, K.A. The Reformation Study Bible. Orlando: Ligonier Ministries, 2005.

Spurgeon, C.H. Flowers from a Puritan's Garden: Illustrations and Meditations. Puritan Paperbacks. Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2017.

Steele, R.A. Jr., Stoner, E. Heartwarming Bible Illustrations. Vol. 4, Chattanooga: AMG, 1998.

Thielman, F. Theology of the New Testament: A Canonical and Synthetic Approach. Michigan: Zondervan, 2005.

Van den Brink, G. "De Hemel in Het Nieuwe Testament." StudieBijbel Magazine, 2017.

Van der Poel, Joh. Nood En Uitkomst. Dordrecht: Van den Tol, 1958.

Van der Sluijs, C.A. Spurgeon Als Pastor. Kampen: Kok, 1995.

Van Kooten, R. Aan Zijn Voeten: Onderwijs En Verdieping in De Geloofsleer. Heerenveen: Groen, 2008.

Van Ruitenburg, P. Naar De Hemel: Leven Na De Dood in 52 Bijbeloverdenkingen. Houten: Den Hertog, 2009.

Van Vlastuin, W. Wordt Vervuld: Over Het Werk Van De Heilige Geest. Apeldoorn: De Banier, 2009.

Venema, C.P. Christ and the Future: The Bible's Teaching About the Last Things. Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2008.

Venning, R. The Sinfulness of Sin. Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2001.

Williamson, P.R. Death and the Afterlife: Biblical Perspectives on Ultimate Questions. New Studies in Biblical Theology. Vol. 44, Downers Grove: InterVarsity Press, 2017.

Wolfe, P.D. Setting Our Sights on Heaven: Why It's Hard and Why It's Worth It. Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2011.

[1] Sunday, W.A., aangehaald in: J.C. Ryle, Zullen wij elkaar in de Hemel kennen? (Utrecht: De Banier, 1997), 65-67.

[2] P.C. Orr, Exalted Above the Heavens: The risen and ascended Christ, vol. 47, New Studies in Biblical Theology, (London: InterVarsity Press 2019), 94-95. Toch kunnen we niet zeggen dat de Heere God alleen in de hemel is. Hij is alomtegenwoordig.

[3] Zie ook: Hebr. 12:25-26.

[4] G. Van den Brink, "De hemel in het Nieuwe Testament," StudieBijbel Magazine, 2017, 4-7. J. Owen, The works of John Owen, vol. 12: The Gospel defended (Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 1966), 90.

[5] A. Augustinus, Belijdenissen, vertaald en ingeleid door Gerard Wijdeveld (Amsterdam: Ambo, 2008), 29. Zie ook: E. Barten, Neem en lees: Augustinus' Belijdenissen uitgelegd (Houten: Den Hertog, 2015), 19.

[6] J. Dod, Old Mr. Dod's Sayings (London: A. Maxwell, 1671), saying 20. Aangehaald in: J.R. Beeke, Jones, M., A Puritan Theology, Doctrine for Life (Grand Rapids: Reformation Heritage Books, 2012), 819.

[7] C. Love, Heaven's Glory, Hell's Terror. Or, Two Treatises; The One Concerning the glory of the Saints with Jesus Christ, as a Spur to Duty: The Other, Of the Torments of the Damned, as a Preservative against Security (London: Rothwell, 1653). Aangehaald in: Beeke, A Puritan Theology, Doctrine for Life, 819-20.

[8] C.A. Van der Sluijs, Spurgeon als pastor (Kampen: Kok, 1995), 96.

[9] P.R. Williamson, Death and the Afterlife: Biblical perspectives on ultimate questions, vol. 44, New Studies in Biblical Theology, (Downers Grove: InterVarsity Press, 2017), 191-92.

[10] E. Donnelly, Biblical Teaching on the Doctrines of Heaven and Hell (Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2009), 81.

[11] S. Rutherford, Letters of Samuel Rutherford: with a sketch of his life and biographical notes of his correspondents by the Rev. Andrew A. Bonar, D.D. (Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2006).

[12] P. Van Ruitenburg, Naar de hemel: Leven na de dood in 52 bijbeloverdenkingen (Houten: Den Hertog, 2009), 174.

[13] R.A. Jr. Steele, Stoner, E., Heartwarming Bible Illustrations, vol. 4 (Chattanooga: AMG, 1998), 190.

[14] J. Bunyan, De Christinnereis: Met kanttekeningen, vol. 4, Puriteinse klassieken, (Apeldoorn: De Banier, 2019), 295.

[15] R.C. Sproul, Mathison, K.A., The Reformation Study Bible (Orlando: Ligonier Ministries, 2005), 1871.

[16] F. Thielman, Theology of the New Testament: A Canonical and Synthetic Approach (Michigan: Zondervan, 2005), 301-05. Niet alleen Gods kinderen krijgen op de jongste dag een nieuw lichaam, maar ook de schepping zal op die dag vernieuwd worden. Uit: J. Murray, Redemption, Accomplished and Applied (Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2009), 169.

[17] S.B. Ferguson, Thomas, D.W.H., Ichthus: Jesus Christ, God's Son, the Saviour (Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2015), 153. En: Donnelly, Biblical Teaching on the Doctrines of Heaven and Hell, 95-109.

[18] J. Murray, Collected writings of John Murray, Professor of Systematic Theology, Westminster Theological Seminary, Philadelphia, Pennsylvania, 1937-1966, Volume 2: Select lectures in systematic theology (Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2001), 412.

[19] Er zijn zelfs theologen die menen dat alle legitieme en schitterende creaties van de menselijke culturen zullen worden gereinigd en bij zullen gaan dragen aan de heerlijkheid van de nieuwe aarde. Persoonlijk denk ik dat dit mogelijk is, maar dat dit Bijbels gezien niet te bewijzen valt.

[20] Er zijn meer redenen om aan te nemen dat er herkenning in de hemel zal zijn.

[21] C.P. Venema, Christ And The Future: The Bible's Teaching About The Last Things (Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2008), 205-16.

[22] J. Murray, Collected writings of John Murray, Professor of Systematic Theology, Westminster Theological Seminary, Philadelphia, Pennsylvania, 1937-1966, Volume 1: The Claims of Truth (Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2001), 95.

[23] R.D. Moore, Tempted and Tried, Temptation and the Triumph of Christ (Wheaton: Crossway, 2011).

[24] J. Hoek, Hoop op God. Eschatologische verwachting (Zoetermeer: Uitgeverij Boekencentrum, 2004).

[25] A.A. Bonar, Memoirs and remains of the Rev. Robert Murray M'Cheyne: minister of St. Peters Church, Dundee (Montana: Kessinger Publishing, 2016), 637.

[26] J. Owen, Meditations on the Glory of Christ: His Office and Grace (Fearn: Christian Heritage, 2004).

[27] H. Blocher, Original Sin: Illuminating the Riddle, vol. 5, New Studies in Biblical Theology, (Leicester: InterVarsity Press, 1997).

[28] R. Venning, The Sinfulness of Sin (Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2001).

[29] English Standard Version Study Bible, (Wheaton: Crossway, 2008). En: R. Van Kooten, Aan Zijn voeten: Onderwijs en verdieping in de geloofsleer (Heerenveen: Groen, 2008). En: A.A. Hoekema, The Bible and the Future (Grand Rapids: Eerdmans, 1972). En: K. Exalto, Van Vlastuin, W., Den Toom, J.C., Volharden tot het einde, ed. P.R. Meinders, Kom en zie, (Leiden: Groen, 1994), 193-95.

[30] Donnelly, Biblical Teaching on the Doctrines of Heaven and Hell.

[31] P.D. Wolfe, Setting our Sights on Heaven: Why it's hard and why it's worth it (Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2011).

[32] I. Ambrosius, Het zien op Jezus: Een gezicht van het eeuwig Evangelie of van de zielsogen op Jezus (Houten: Den Hertog, 1984).

[33] Ferguson, Ichthus: Jesus Christ, God's Son, the Saviour.

[34] Wolfe, Setting our Sights on Heaven: Why it's hard and why it's worth it.

[35] Van Ruitenburg, Naar de hemel: Leven na de dood in 52 bijbeloverdenkingen.

[36] W. Van Vlastuin, Wordt vervuld: Over het werk van de Heilige Geest (Apeldoorn: De Banier, 2009).

[37] Wolfe, Setting our Sights on Heaven: Why it's hard and why it's worth it, 108.

[38] J. Edwards, De ruimte van soevereine genade: Zeven preken, vol. 1, Puriteinse Klassieken, (Apeldoorn: De Banier, 2020), 318-20.

[39] Love, Heaven's Glory, Hell's Terror. Or, Two Treatises; The One Concerning the glory of the Saints with Jesus Christ, as a Spur to Duty: The Other, Of the Torments of the Damned, as a Preservative against Security, 156-64. Aangehaald in: Beeke, A Puritan Theology, Doctrine for Life, 827.

[40] WJE, 25:233. Aangehaald in: D.C. Ortlund, Jonathan Edwards over het christelijke leven. Gedreven door de schoonheid van God (Apeldoorn: De Banier, 2023), 215.

[41] Dagboek ds. J.P. Paauwe, (Apeldoorn, 1999), 266.

[42] Joh. Van der Poel, Nood en uitkomst (Dordrecht: Van den Tol, 1958), 54.

[43] C.H. Spurgeon, Flowers from a Puritan's Garden: Illustrations and Meditations, Puritan Paperbacks, (Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2017), 270-71.

[44] P. Den Butter, Bestemming bereikt: Hemel of hel en de reis daarheen (Houten: Den Hertog, 2016), 268.

[45] J. Belder, De laatste ernst: Over de plaats van hemel en hel in prediking en pastoraat, Artios-reeks, (Heerenveen: Royal Jongbloed, 2016), 119.

[46] T. Boston, De menselijke natuur in haar viervoudige staat (Houten: Den Hertog, 2014), 429.

Ambrosiuskring, avond 4

2025-09-22T21:08:00.006+02:00

Door: G. Schulenburg

Vierde boek: Het zien op Jezus in Zijn geboorte, Hoofdstuk 1-2

Hoofdstuk 1

1. Van de verkondiging van Christus

Het eerste met betrekking tot Zijn geboorte is de boodschap van Christus, dewelke te zien is bij Lukas 1:26. ‘En in de zesde maand werd de engel Gabriël van God gezonden naar een stad in Galiléa, genaamd Nazareth’. Ik zal een weinig blijven staan op enige van deze woorden:

a) De bode is een engel

De menswording van God werd aangekondigd door een engel – geen mindere boodschapper was passend. God liet de wereld eerst door Zijn engel bezoeken voordat Zijn Zoon Zelf kwam. De engel verscheen in menselijke gedaante, als voorafschaduwing van Christus’ komst in de menselijke natuur.

b) De engel groet de maagd: ‘Wees gegroet, gij begenadigde; De Heere is met u, gij zijt gezegend onder de vrouwen’ (Luk. 1:28).

Maria werd begroet als ‘begenadigde’ en ‘gezegend onder de vrouwen’. Zij was de enige die lichamelijk Gods tempel was, maar haar geloof was een grotere zegen dan haar zwangerschap. Geloven in Christus en gehoorzamen aan Zijn Woord maakt ieder tot een moeder van Christus: ‘Zo wie den wil Mijns Vaders doet, Die in de hemelen is, dezelve is Mijn broeder, en zuster, en moeder’ (Matth. 12:50). Elke vernieuwde ziel is een tweede Maria, een geestelijk heiligdom van de Heere Jezus. Het horen, bewaren en gehoorzamen van Gods Woord brengt geestelijke geboorte voort zodat Christus gestalte in hen krijgt (Gal. 4:19).

c) Deze maagd werd zeer ontroerd over deze groetenis (Luk. 1:20).

Maria werd eerst verontrust, maar de engel stelde haar gerust: ‘Vrees niet, Maria, want gij hebt genade bij God gevonden.’ (Luk. 1:30). Bij heilige zielen eindigen ontroeringen in vrede en vertroosting. De boodschap van de engel was blijdschap, geen verschrikking; en daarom maakte Hij haar terstond levend: ‘Vrees niet’.

d) Hier is de grond van haar vertroosting en onze gelukzaligheid: ‘En zie, gij zult bevrucht worden en een Zoon baren, en zult Zijn Naam heten Jezus’ (Luk. 1:31).

Maria zou een Zoon baren, Jezus, een Zaligmaker, de Zoon van de Allerhoogste, Koning voor eeuwig (Luk. 1:32,33). De naam ‘Jezus’ betekent dat Hij Zijn volk zal verlossen van hun zonden (Matth. 1:21). Zonder Jezus zouden wij God nooit als Vriend hebben gekend en zonder Jezus zou God ons nooit anders gekend hebben dan als Zijn vijanden. Door de vergeving van zonden neemt Jezus de wortel van alle kwaad weg, zegent Hij onze zegeningen, heiligt onze verdrukkingen en bevrijdt van dood en hel.

2. Van de ontvangenis van Christus

De ontvangenis van Christus was het directe gevolg van Maria’s overgave: ‘Mij geschiede naar Uw woord.’ Onmiddellijk overschaduwde de Heilige Geest haar, en werd de Zaligmaker in haar buik gevormd. Dit moment markeert het doorbreken van de dag van genade – de toorn en grimmigheid is geweken, Gods gunst en zaligheid is verschenen. Zonder Jezus zouden wij nooit gemeenschap met God hebben gehad. Met de engelen mogen wij uitroepen: ‘Ere zijn God! Geloofd zij God om Jezus Christus!’.

Deze ontvangenis van Christus is een groot wonder: ‘En buiten allen twijfel, de verborgenheid der godzaligheid is groot: God is geopenbaard in het vlees’ (1 Tim. 3:16). God geopenbaard in het vlees, zonder menselijke tussenkomst. De engel beschrijft dit zo: ‘De Heilige Geest zal over u komen, en de kracht des Allerhoogsten zal u overschaduwen’ (Luk. 1:35). Hieruit blijkt de werkende oorzaak én de vrucht.

a) De werkende oorzaak van de ontvangenis van Christus in de Heilige Geest

De ontvangenis vond plaats door de kracht van de Heilige Geest, niet door menselijke bevruchting. De Heilige Geest heiligde en zuiverde het deel van Maria’s vlees waaruit Christus’ lichaam werd gevormd, zodat het geheel vrij was van de zonde van de erfelijke onreinheid: ‘Hetgeen in haar ontvangen is, dat is uit den Heiligen Geest’ (Matth. 1:20).

b) De vrucht of het gewerkte is geweest: De mensheid van Christus

De mensheid van Christus bestond uit waar vlees en bloed van Maria, ‘Hij is geworden uit een vrouw’ (Gal. 4:4). ‘En is geworden uit het zaad van David’, zegt de apostel, ‘naar het vlees’ (Rom. 1:3). De vorming van Zijn menselijke natuur was wonderlijk: de Geest kwam over Maria (een bijzondere, krachtige werking) en overschaduwde haar (een geheim dat God Zelf bedekt heeft). Deze overschaduwing leert ons eerbiedig te zwijgen waar God een schaduw heeft gelegd.

3. Van de twee naturen van Christus

Christus heeft twee naturen: Hij is waarachtig God en waarachtig mens. De profeet zegt: ‘Een Kind is ons geboren’ (de menselijke natuur) en noemt Hem tegelijk ‘Sterke God’ (de Goddelijke natuur) (Jes. 9:5). Paulus schrijft: ‘God heeft Zijn Zoon gezonden’ (daarom almachtig God) en ‘geworden uit een vrouw’ (daarom waarachtig mens) (Gal. 4:4). De Godheid van Christus wordt bewezen door vele duidelijke Schriftplaatsen, zoals: ‘In den beginne was het Woord, en het Woord was bij God, en het Woord was God’ (Joh. 1:1), en door onweerlegbare redenen uit de Schrift. Zoals Christus God is, zo is Hij ook waarachtig mens. Hij is geboren en opgegroeid als een mens; Hij heeft gegeten, geslapen, geweend, verdriet gekend, geleden en is gestorven als een mens. Hij bezat een menselijk lichaam én een redelijke, menselijke ziel, met alle eigenschappen die bij de menselijke natuur horen. Daarbij had Christus alle natuurlijke zwakheden van ons bestaan, maar zonder ook maar enige zonde.

4. Van het onderscheid der naturen van Christus

De Godheid en de mensheid van Christus blijven in wezen volkomen onderscheiden: de Godheid kan niet de mensheid zijn, en omgekeerd. Hun eigenschappen verschillen: de Godheid is volmaakt wijs, rechtvaardig en almachtig; de mensheid heeft beperkte vermogens. Ook hebben ze een onderscheiden wil: ‘Niet Mijn wil, maar Uw wil geschiede, o Vader!’ (Luk. 22:42) – de wil van het schepsel verschilt geheel van die van de Schepper. Zelfs hun werkingen in de verlossing zijn te onderscheiden: ‘Ik leg Mijn leven af en neem het wederom aan’ (Joh. 14:18). Het afleggen was het werk van de mens, het weer aannemen het werk van God. Zo blijft elke natuur geheel, zonder verandering, samenstelling, vermenging of verwarring. Er is geen omzetting van de ene natuur in de andere, geen vernietiging van één, en geen vermenging. De mensheid wordt wel verheerlijkt door de vereniging met de Godheid, maar de Godheid wordt geenszins veranderd door de mensheid. Christus werd mens, niet door verandering van de Godheid, maar door aanneming van de menselijke natuur. Zo blijven in Hem beide naturen volledig en onvermengd onderscheiden. Dit is het onderscheid der twee naturen.

5. Van de vereniging der naturen van Christus in een en dezelfde Persoon

De vereniging van de Goddelijke en menselijke natuur in Christus is een groot geheim en een wonder, de hoogste openbaring van Gods wijsheid, goedheid, macht en heerlijkheid. Zij roept de gelovige op tot verwondering, aanbidding, liefde en dankbaarheid. In deze persoonlijke vereniging is de menselijke natuur – die op zichzelf een zelfstandige persoon zou zijn geweest – opgenomen in de eenheid van de Goddelijke Persoon van het Woord. Zij bestaat niet zelfstandig, maar in en door deze Persoon. De menselijke natuur is door aanneming blijvend verbonden aan het Woord, zodat uit beide naturen slechts één Persoon van Christus voortkomt. De Schrift bevestigt deze vereniging toen Christus Zijn apostelen vroeg: ‘Wie zeggen de mensen dat Ik, de Zoon des mensen, ben?’ (Matth. 16:13), Simon Petrus beleed vervolgens: ‘Gij zijt de Christus, de Zoon des levenden God’ (Matth. 16:16). Petrus verbond ‘de Zoon des mensen’ en ‘de Zoon van God’ in één Persoon. Zoals ziel en lichaam één mens vormen, zo vormen God en mens in Christus één Heer.

Uit deze vereniging vloeien grote weldaden voort. Ten opzichte van Christus zelf betekent het dat Hij geheel zonder zonde is, vol van alle genadegaven, en dat in Hem alle eigenschappen aanwezig zijn die Hij nodig heeft om Zijn werk van verlossing te volbrengen. Ten opzichte van de gelovigen betekent het dat zij door Christus geestelijk met God verenigd worden en dat zij in Hem gemeenschap met God hebben. Deze gemeenschap is de bron van hun verlossing, hun leven en hun eeuwige zaligheid.

6. Van de geboorte van Christus

De geboorte van Christus is het moment waarop de Zon der gerechtigheid uit het duister tevoorschijn kwam, na negen maanden verborgen te zijn geweest als achter een vruchtbare wolk. Het is een wereldwonder en al zeven eeuwen tevoren door de profeet Jesaja als teken aangekondigd: Zie, een maagd zal zwanger worden, en zij zal een Zoon baren’ (Jes. 7:14). Dat de eeuwige Zoon van God uit een vrouw geboren zou worden, is een wonder zonder vergelijking. Hij bestond vóór Abraham, maar werd toch tweeduizend jaar na hem geboren; Hij was de Zoon van David en daarom te Bethlehem geboren, maar tegelijk Davids Heere.

Al vóór Zijn geboorte zongen profeten van Hem en beloofde God Hem aan Zijn volk. Uiteindelijk werd Hij geboren in de volheid van de tijd: aangekondigd door Gabriël, omstraald door hemelse heerlijkheid, bekendgemaakt door de ster, en uitgeroepen door de wijzen. Nu, zie op deze Jezus! Zie op Hem, gelijk Hij in de volheid des tijds dat grote werk van onze zaligheid heeft op Zich genomen. Wat zou er al te peizen vallen over dit onderwerp! Het is een zoete gelijkenis, in welke Christus Zichzelf onder de schaduw van een wijnstok zeer heerlijk heeft voorgesteld.

Anders dan de hoge en sterke bomen is de wijnstok laag, zwak, van geringe uiterlijke waarde, maar tegelijk uiterst vruchtbaar. In Zijn menswording nam Christus de laagste staat aan en heeft ‘Zichzelf vernietigd’ (Fil. 2:7). Toch is Hij de vruchtbaarste Wijnstok die ooit op aarde groeide; geen andere wijnstok kan met Hem vergeleken worden.

7. Van enige gevolgen na de geboorte van Christus

Na Zijn geboorte volgden verschillende gebeurtenissen in het leven van Christus tot aan Zijn twaalfde jaar.

a) Besnijdenis en naamgeving

Op acht dagen oud werd Hij besneden en kreeg Hij de naam ‘Jezus’. De besnijdenis, waarbij bloed vergoten werd, wees vooruit naar Zijn werk als Zaligmaker: ‘En zonder bloedstorting geschiedt geen vergeving’ (Hebr. 9:22). Dit teken was het zegel van Gods verbond, waarmee Hij Zijn bediening aannam. Van eeuwigheid had Hij deze roeping op Zich genomen: zielen zalig te maken: ‘Komt herwaarts tot Mij, allen, die vermoeid en belast zijt. En die tot Mij komt, zal ik geenszins uitwerpen’ (Matth. 11:28; Joh. 6:37). In welke zin Hij ook genoemd wordt: ‘De Zaligmaker der wereld’.

b) Voorstelling in de tempel

Veertig dagen na Zijn geboorte werd Hij in Jeruzalem aan de Heere voorgesteld, zoals de wet voorschreef voor het eerstgeboren mannelijk kind: al wat mannelijk is, dat de moeder opent, zal den Heere heilig genaamd worden (Luk. 2:22, 23). Hoewel Hij zelf zonder zonde was, onderwierp Hij Zich aan de wet, om zo onze onreinheid weg te nemen. Daarmee heiligde Hij onze ontvangenis en geboorte.

c) Vlucht naar Egypte

Nog geen jaar oud moest Hij met Maria en Jozef vluchten naar Egypte, omdat er in het Joodse land geen plaats voor Hem was en Koning Herodes Hem zocht om te doden.

d) Terugkeer naar Israël

Omstreeks Zijn vijfde jaar verscheen een engel opnieuw aan Jozef, met de boodschap dat Herodes gestorven was: ‘Sta op, neem het Kindeken en Zijn moeder tot u, en trek in het land Israëls: want zij zijn gestorven, die de ziel van het Kindeken zochten’ (Matth. 2:19, 20). Het land Israël is nu weer veilig om weder te keren voor dit heilige huisgezin.

e) In de tempel op twaalfjarige leeftijd

Twaalf jaren oud zijnde is Hij met zijn ouders opgegaan naar Jeruzalem, naar de gewoonte des feestdags (Luk. 2:42). Terwijl de andere kinderen speelden op de straten, vonden Zijn ouders Hem zittende in de tempel; niet om te kijken naar de uitwendige heerlijkheid van dat huis, maar om de leraren te horen en te ondervragen: ‘Zittende in het midden van de leraren, hen horende en hen ondervragende’ (Luk. 2:46).

Hoofdstuk 2

1. Van het kennen van Jezus, zoals Hij het grote werk van onze zaligheid in Zijn geboorte op Zich genomen heeft

Laat ons Jezus kennen, Die het grote werk van onze zaligheid op Zich heeft genomen in Zijn eerste komst of menswording.

O mijn ziel, zo gij enigszins deel aan Christus hebt, zo gaat u dit alles aan. De Heere Jezus heeft in deze ganse zaak het oog op u gehad; om uwentwil is Hij ontvangen en geboren; zie deze dingen niet aan als maar bekende of algemene zaken, noch alleen op louter het verhaal van dingen, want dat is maar vruchteloos. De voornaamste plicht is gelegen in het aanmerken van het einde, de bedoeling en het voornemen van Christus, en bijzonder zoals het ziet op u, niet op anderen, maar op uzelf.

Lieve ziel, zo is uw staat: indien gij niet in Christus zijt, indien gij de aanbieding niet hebt gehoord, noch omhelsd, noch daarmede verenigd zijt, wat gaat u dan Christus’ menswording, ontvangenis en geboorte aan? Kom, leer niet als een schoolkind om enige wetenschappelijk kennis te verkrijgen, maar als een christen, als een die voelt dat er kracht uitgaat van Christus in deze opzichten; arbeid om uzelf in deze grote zaak mede in te sluiten.

O, God behoede ons dat wij zo een gezegende noodwendige waarheid niet verstoten. Wanneer die wél gebruikt wordt, zo is zij eens christens blijdschap; ‘Ziet, ik verkondig u grote blijdschap, die al de volke wezen zal, namelijk dat u heden geboren is de Zaligmaker, Welke is Christus de Heere, in de stad Davids’ (Luk. 2:10, 11). Gewisselijk, de geboorte van Christus gaat u grotelijks aan: ‘Want een Kind is ons geboren, een Zoon is ons gegeven’ (Jes. 9:5).

Jezus Christus in alle stukken en delen te kennen, hetzij in Zijn geboorte, leven of dood, dat is een zaligmakende kennis. O, ontzie geen kosten noch moeite of arbeid, tranen of gebeden, vrede of welvaart, goederen of naam, leven of vrijheid; verkoop alles om deze Parel. Christus is zo waardig en nuttig, dat gij Hem niet te duur kunt kopen, al zoudt gij uzelf en de gehele wereld voor hem geven. De studie van Christus gaat alle studies te boven: Christus is de kennis van alle dingen die nodig zijn voor dit en het toekomende leven. O, leer dan Christus in elk van de voorzeide opzichten kennen!

2. Van het overdenken van Jezus in dit opzicht

Laat ons Jezus overdenken zoals Hij het grote werk van onze zaligheid op Zich heeft genomen in Zijn eerste komst of menswording. Het is niet genoeg deze grote verborgenheid te leren en te weten, maar naar de mate van de kennis die wij hebben, moeten wij daarover peinzen, die overleggen, overwegen en overdenken. Nu, deze overdenking brengt Christus nader en vaster aan onze zielen. De overdenking voert terug tot alreeds lang van tevoren gebeurde daden en werken van Christus en gevoelt een grote zoetigheid en kracht van dezelve afvloeien; de overdenking hecht Christus veel vaster aan de ziel, het bindt de ziel aan Jezus Christus en maakt Hem vast in het hart. Een ziel die waarlijk peinst en denkt over Christus, die denkt noch spreekt van iets anders dan van Christus, die houdt Hem vast en wil Hem niet laten gaan: Ik zal u bewaren (zegt de ziel in haar overpeinzingen) want Gij zijt mijn leven (Spr. 4:13). Wel dan, o mijn ziel, denk gij om Christus en wat Hij voor u gedaan heeft toen Hij mens werd.

3. Van het verlangen naar Jezus in dit opzicht

Laat ons naar Jezus verlangen, zoals Hij het grote werk van onze zaligheid op Zich heeft genomen in Zijn eerste komst of menswording. Kennen en overdenken in hier niet genoeg, maar wij moeten ook verlangen of begeren. Nu, wat is begeerte anders dan een beweging der begeerten, waardoor de ziel zich uitstrekt tot een afwezig goed, met een voornemen om tot hetzelve te naderen en zich daarmede te verenigen? De menswording van Christus was naar de letter de wens aller heidenen; want zo zegt de profeet: ‘Ik zal al de heidenen doen beven, en zijn zullen komen tot de Wens aller heidenen’ (Hagg. 2:8). O, hoe hadden zij die vóór Christus geleefd hebben, naar deze komt van Christus verlangd!

En gewisselijk, de menswording van Christus in haar vruchten, werking of toe-eigening is of behoort te zijn de wens van alle christenen.

O mijn ziel, verlang, zoek Christus voor uzelf te bidden, richt (als de punt van een naald) uw begeerte hierop en het andere zal alles volgen. Nooit zal er vereniging kunnen zijn met een afwezig goed, tenzij de ziel zich eerst tot hetzelve door begeerte gaat uitstrekken. Het is waar, het is al te jammerlijk dat miljoenen zielen zeer ver zijn van Jezus Christus, en waarom? Zij hebben geen verlangen naar Hem; maar o, dat mijn ziel (wie gij ook zijt, die dit leest) een verlangen naar Hem had! Och, dat wij konden begeren en verlangen naar Hem, totdat wij schier bezweken, en gedwongen werden met de Bruid uit te roepen: ‘Ondersteunt gijlieden mij met de flessen, versterk mij met de appelen, want ik ben krank van liefde’ (Hoogl. 2:5). Hebben wij geen redenen daartoe? Wat is er in Christus dat niet begeerlijk is?

4. Van het hopen op Jezus in dit opzicht

Laat ons op Jezus hopen, zoals Hij het grote werk van onze zaligheid op Zich heeft genomen in Zijn eerste komst of menswording. Dit is de hoofdvraag: of de menswording van Christus mij mede aangaat? De profeet zegt ons, dat ons een Kind is geboren, en dat ons een Zoon is gegeven (Jes. 9:5). Maar hoe mag ik hopen dat dit Kind voor mij is geboren en dat deze Zoon aan mij is gegeven? Wat bewijs is hiervoor? Uit deze woorden van de profeet is een dubbel getuigenis te trekken, die in de plaats voor allen zijn zal. Ons eerste bewijs is uit de eerste woorden: ‘Een Kind is ons geboren’; een tweede bewijs is uit de laatste woorden: ‘Een Zoon is ons gegeven.’

Uit deze eerste woorden: ‘Een Kind is ons geboren’ maak ik deze stelling: ons is een Kind geboren indien wij zijn wedergeboren. De zekerste wijze om te weten of wij deelhebben in de geboorte van Christus is, als wij weten dat Christus in ons geboren is, of dat Hij een gestalte in ons heeft; gelijk de apostel spreekt (Gal. 4:19). De nieuwe geboorte is de werking van de geboorte van Christus, en een zeker teken dat Christus in ons geboren is. Zeg dan, o mijn ziel, zijt gij van nieuws geboren? Is er in u een nieuwe natuur, een nieuw beginsel? Is het beeld van God en van Christus in uw ziel? Zo beschreef de apostel, een ‘dragen van het beeld des hemels’ (1 Kor. 15:49). Wel daar Christus dan voor u mens geworden is en uw wedergeboorte niet klaar genoeg blijkt, zo kunt gij dezelve beproeven door het navolgende:

a) Waar deze nieuwe geboorte is, daar zijn nieuwe begeerten, nieuwe versterkingen, nieuwe vergenoegingen. Eertijds hebt gij u met de verloren zoon wel laten vergenoegen met draf, maar nu is er niets dat u kan vermaken dan uws Vaders huis en uws Vaders maaltijden.

b) Waar deze nieuwe geboorte is, daar zijn nieuwe woorden, nieuwe werken, nieuwe genegenheden en er is een nieuwe wandel: ‘Het oude is voorbijgegaan, zie, het is alles nieuw geworden’ (2 Kor. 5:17). Gelijk de mens is, zo is hij gezind, zo spreekt hij en zo leeft hij; indien uw leven geestelijk is, zodanig zijn ook uw genegenheden, uw woorden en wandel. O mijn ziel, houdt gij nog uw oude wandel, uw oude genegenheden, uw oude taal, uw oude hartstochten die gij placht te hebben? Hoe! Is uw hart een spelonk van allerlei lusten, een kot van onreine inbeeldingen? Vrees dan voor uzelf; uit een zoete fontein kunnen geen bittere wateren voortkomen, een gezuiverde geest, voor zoveel als die gezuiverd is, kan geen verdorven werkingen of inbeeldingen voortbrengen. ‘De distelen kunnen geen druiven voortbrengen’ zegt Christus. Ik weet dat in de besten zowel vlees als geest is; maar indien gij zijt wedergeboren, zo kunt gij niet anders dan daartegen strijden en arbeiden om hetzelve te overwinnen.

c) Waar een nieuwe geboorte is, daar is een nieuwe natuur, een nieuw beginsel. Petrus noemt het de verborgen mens des harten, de Goddelijke natuur (1 Petr. 3:4; 2 Petr. 1:4). Paulus noemt het ‘de inwendige mens, een nieuw schepsel’ (Rom. 7:22). Dezelve wordt vergeleken bij een wortel, bij een fontein, bij een grondslag (2 Kor. 5:17); en bij gebrek van deze grondslag zien wij in deze bedroefde tijden nu zoveel ongestadigheden en onvastigheden in sommigen die dezelve belijden.

Het beste middel om te weten of wij deelhebben aan Gods zoon is, als wij van onszelf weten dat wij zonen Gods zijn door genade, gelijk Christus een Zoon van God is door natuur. De christenen, aan dewelke Christus gegeven is, zijn mede-erfgenamen met Christus; alleen Christus is de Eerstgeborene en heeft de uitnemendheid in alle dingen; ons zoonschap is een werk van het Zoonschap van Christus, en een zeker teken dat ons een Zoon is gegeven. Zeg dan, o mijn ziel, zijt gij een zoon van God? Zijt gij Gode gelijkvormig (naar het vermogen), zijnde heilig, gelijk Hij heilig is? Wel dan, Christus is voor u mens geworden, Hij is u gegeven!

5. Van het geloven in Jezus in dit opzicht

Laat ons in Jezus geloven, zoals Hij het grote werk van onze zaligheid op Zich heeft genomen in Zijn eerste komst of menswording. Ik weet dat er menigmaal veel twijfelingen in de christenen gevonden worden. Wat bewijs is er dat Christus voor mij mens is geworden? Dat die grote God zulk een grote zaak zou doen voor zo een zondig, ellendig, en verfoeilijk booswicht als ik bent? Och mijn ziel stel uw eigendom in de menswording van Christus buiten tegenspraak, omdat gij moogt bekwaam zijn om te zeggen: ‘Gelijk God geopenbaard is in het vlees, en ik daaraan niet moet vertwijfelen, alzo is God geopenbaard in mij, en ik durf dat niet loochenen.’ Maar om de ziel te helpen in deze uitnemende plicht zal ik de volgende zaken voorstellen:

1) De verhinderingen van het geloof. Aangaande dit eerste zijn er drie dingen die het geloof kunnen verhinderen.

a) De uitnemende onwaardigheid van de ziel. Och, ik ben minder dan de allerminste van alle barmhartigheden Gods! Ik ben waardiger voor de hel en de duivelen dan voor de vereniging met God en Christus; ik durf niet, ik kan niet geloven.

b) De oneindige gestrengheid van de Goddelijke gerechtigheid die voldaan moet worden. Een ziel, hierop wat diep en ernstig peinzende, schrikt daarvan en roep uit: Och, wat zal er van mijn ziel worden? Een van de minste zonden, waaraan ik schuldig ben, verdient de dood en God eeuwige toorn: ‘De bezoldiging van der zonde is de dood’, en ik kan daarvoor niet voldoen; hoewel ik verscheidene miljoenen talentponden van overtredingen hebt, zo heb ik evenwel niet één enige penning van mijzelf om te betalen. Och, hoe zou ik dat kunnen geloven!

c) Het gebrek aan een Middelaar, of aan een bekwaam Persoon Die tussen God en de zondaar bestaan kan. Indien er aan mijn zijde onwaardigheid is en aan Gods zijde een scherpe, strenge en nauwe gerechtigheid, en ik geenszins een Middelaar zie tot Welke ik kan gaan, en mij eerst met Hem verenige eer ik met de oneindige majesteit Gods Zelf handele, hoe kan ik anders dan wanhopen en uitroepen: O, wat ben ik een ellendig mens! Och, dat ik nooit geweest ware!

2) De behulpselen van het geloof in deze droevige staat zijn deze: Een overdenking dat het Gode behaagd heeft voorbij te gaan en te overzien de onwaardigheid van Zijn arme schepselen, dat God Zijn gerechtigheid voldaan heeft door het opstellen van Christus, Die de gerechtigheid Zelf is. En een overdenking dat God Zelf Christus voorgesteld heeft tot een Middelaar.

3) De wijze hoe wij ons geloof in het werk stellen op Christus, zijnde mens geworden, is deze: Het geloof moet rechtuit tot Christus gaan, tot Christus als tot God in ons vlees. Het geloof moet gaan liggen aan de voeten van Christus en voornamelijk zien op het doel en de bedoeling van Christus, als God, komende in het vlees.

4) De moedgevingen om onze ziel op te leiden om te geloven in de menswording van Christus, kunnen wij nemen:

a) Van de uitnemendheid van het Voorwerp.

Zelfs deze menswording van Christus is de rechte grondslag van alle andere dingen die God voor ons gedaan heeft.

b) Van de bekwaamheid van dit voorwerp.

Christus, mens geworden, is zeer bekwaam voor ons geloof om daarop te werken. Wij moeten waarlijk in God geloven, maar God in Zijn Wezen is het uiterste Voorwerp van het geloof: wij kunnen tot God niet komen dan in en door Christus!

c) Van de evangelische genadige aanbiedingen van dit gezegende Voorwerp aan onze zielen.

Gelijk Christus in onze natuur gekomen is om te voldoen, zo komt Hij in het Evangelie vrijwillig en volkomen om u aan te bieden de einden van Zijn liefde, in dewelke voorgesteld de overvloedigste uitdrukkingen die ooit kunnen voorkomen.

6. Van het beminnen van Jezus in dit opzicht

Laat ons Jezus beminnen, zoals Hij het grote werk van onze zaligheid op Zich heeft genomen in Zijn eerste komst of menswording. Nu, wat is Liefde anders dan een uitstrekken of uitgaan van het hart tot het beminde voorwerp, of tot het voorwerp waardoor het getrokken en geraakt wordt? Merk, o mijn ziel, dat alles wat een trekkende kracht heeft, in dit opzicht een voorwerp is, of een algemene oorzaak der liefde. En kunt gij wel ooit op enig voorwerp vallen, dat begeerlijker is dan de menswording van Jezus Christus? Indien liefde de zeilsteen der liefde is, wat een trekpleister is dit voor u! Mij dunkt, slecht het gezicht van de menswording van Christus is krachtig genoeg om u met de overdenking van Zijn oneindige goedertierenheid weg te rukken. Zie hoe Hij uitroept, of (om zo te spreken) de ziel uitlokt tot vereniging, aanschouwing en genieting van Zijn heerlijkheid! O kom, en geef uzelf aan Hem over; geef uzelf aan Hem, en laten al uw genegenheden en werken met Zijn wil overeenkomen. O, bemin Hem, niet met een gedeelte, maar met uw gehele hart!

Kom dan, o mijn ziel; ik moet u toeroepen dat gij uw Jezus zult liefhebben; en om uw liefde te verwekken, o, sla uw ogen onbeweeglijk op dit beminnelijke voorwerp; kom, houd uw kaars bij deze vlammen. Hoe brandt uw hart niet alreeds in u? Begint gij niet reeds warm te worden? Wel, kom een weinig nader; overdenk wat een hartelijke liefde in dit werk is. God is in uw eigen natuur, om op Zich te nemen alle aangelegenheden van uw natuur; merk dit wel, dit is niet anders dan Gods hart vanzelf uitspringende in onze boezem. Het is alsof God gezegd had: Arme zielen, Ik kan Mij niet onthouden, Ik heb zelfs uw natuur lief; Ik wil niet worden, als Gij maar iets moogt worden; Mijn heerlijkheid zal Mij niet in de weg staan, maar Ik wil dit liever bedekken dan dat die u zou beschadigen; als ik Mijzelf maar goedertieren en vriendelijk aan u mag vertonen en alzo maar gemeenschap met u mag hebben, en gij met Mij. Ik acht het niets, al word Ik één met u en leef zelfs in uw vlees met u. O, mijn hart! Zijt gij nog koud in uw liefde tot Jezus Christus? Och kondet gij Hem maar een weinig liefhebben, Die u zozeer heeft liefgehad! Hoe kan ik anders dan u beklagen bij Jezus Christus en voor u hartelijk tot God bidden. O, gij zoete Jezus! Gij hebt Uzelf met de wolken bedekt als met een kleed, en nu hebt Gij Uzelf ook bekleed met onze menselijke natuur; och, wil toch mijn geest ontsteken met Uw liefde; opdat niets dan Gijzelf moogt dierbaar zijn voor Mij, omdat het U belieft heeft U te vernietigen, ja, Uzelf om mijnentwil.

7. Van het verblijden in Jezus in dit opzicht

Laten we ons verblijden in Jezus, zoals Hij het grote werk van onze zaligheid op Zich heeft genomen in Zijn eerste komst of menswording. Indien het zo is dat wij door onze begeerte, hoop, geloof en liefde inderdaad en waarlijk dat voorwerp bereikt hebben, waar onze ziel naar verlangt, hoe kunnen wij dan anders dan ons daarin verblijden en vermaken? Het einde van onze beweging is om tot die rust en zaligheid te komen; nu, wat is de blijdschap anders dan een zoete en vermakelijke gerustheid des gemoeds, rustende in de genietingen en bezitting van enig goed? Hoe! Hebt gij enigermate de tegenwoordigheid en genieting van Christus (als God mens geworden) in uw ziel mogen verwerven, dan is het tijd dat gij u in Jezus verblijdt, het is dan de tijd om een sabbat te houden voor uw gedachten, en gerust en stil te zijn in uw geest.

Maar gij zoudt kunnen zeggen: hoe kan dit zijn voordat wij in de hemel komen!? Ik antwoord dat er inderdaad geen volmaakte blijdschap is zolang wij hier zijn, omdat er aan deze zijde van de hemel geen volmaakte vereniging is. Onderzoek de gronden van uw hoop en de werkingen van uw geloof, en als gij daarmede vergenoegd zijt, wel, ga dan uw blijdschap opleiden en breng die tot dit gezegende voorwerp; indien gij u enigszins over enige zaak kunt verblijden, ‘verblijd u in den Heere allen tijd; wederom zeg ik: verblijd u’ (Filipp. 4:4). Of hebt u geen reden? Och, mijn ziel, wat schort eraan? Waarom zijt gij verslagen en onrustig in mij? Is het omdat gij een zondaar zijt? Wel u, er is een Zaligmaker geboren, Zijn Naam is Zaligmaker en Hij is Zaligmaker, omdat Hij Zijn volk zalig zal maken van hun zonden. Kom dan, breng uw zonden voor den dag en weeg die in haar uiterste zwaarte; leg daarbij elke omstandigheid zowel van de Wet als van het Evangelie, en leg maar in de andere schaal dat u een Zaligmaker geboren is; zeker, al uw ongerechtigheden zullen lichter schijnen dan ijdelheid, ja, zij zullen in vergelijking van dit niet met al zijn. O mijn ziel, hoe kunt gij anders dan u verblijden, indien gij in het bijzonder de volgende dingen overdenkt:

1) God Zelf is nedergekomen in de wereld. Omdat het onmogelijk voor u was om tot Hem te komen, zo is Hij tot u gekomen.

2) God is nedergekomen in het vlees en heeft als het ware Zijn eigen heerlijkheid opzijgezet, zolang als Hij met u verkeerd heeft.

3) God heeft onze menselijke natuur aangenomen als een vaste handelswijze voor Zijn Godheid, om in allerlei wijze van zoetigheid uit te vloeien aan onze harten.

4) God heeft in onze natuur een middel gemaakt en ontworpen, wat Hij in eeuwigheid aan al Zijn heiligen doen wil; de menselijke natuur is tevoren nooit zo verheven geweest.

5) God is het vlees in de eerste ontdekking van Zijn eeuwig ontwerp om ons goed te doen. Het zaad der vrouw was het eerste woord van vertroosting dat na de val ooit in de wereld gehoord werd; het ontwerp was vanouds, maar de uitvoering is niet eerder geweest dan de schepping, en toen was er maar een duistere openbaring van, zelfs in het begin des tijds, echter geen klare openbaring vóórdat de volheid des tijds gekomen is.

Och mijn ziel, overweeg toch al deze handelingen en maak daarvan een toe-eigening op uzelf, en zeg mij dan of gij nog niet oorzaak genoeg hebt om uw hart op te heffen en het te vullen met onuitsprekelijke blijdschap en volheid der heerlijkheid. Indien de engelen Gods, ja, indien de menigte der engelen Gods van blijdschap bij Zijn geboorte heeft kunnen zingen: ‘Ere zijn God in de hoogste hemelen, en vrede op aarde, in de mensen een welbehagen’ (Luk. 2:14), hoeveel te meer behoort gij zulks te doen, die dit veel meer aangaat dan de engelen, u in hun gezelschap mede te vervoegen en van blijdschap te zingen dat vrolijke lied.

8. Van het aanroepen van Jezus in dit opzicht

Laat ons Jezus aanroepen, of God de Vader in en door Jezus. Nu, dit aanroepen van Jezus bestaat in bidden en danken. Wij moeten bidden dat al deze zaken van Jezus in Zijn eerste komst of menswording de onze mogen zijn. Met wat vrijmoedigheid en vrijheid kunnen wij nu ingaan in het heiligdom en naderen tot de troon der genade! Wel, Christus is mens geworden, God is nedergekomen in het vlees. Hoewel Zijn Godheid ons zou beschaamd maken (indien wij onmiddellijk en alleen tot Dezelve ons zouden willen begeven), zo zal nochtans Zijn mensheid onze zwakke en slappe zielen versterken. God in Zijn mensheid geeft onze zielen moed om tot Hem te komen en bij Hem te zoeken al wat wij nodig hebben. Ga dan tot Christus; op, op dan, mijn ziel, naar Jezus, of naar God de Vader en door Jezus; en verzoek of de werking, de vrucht en de weldaad van Zijn ontvangenis, geboorte en wonderlijke vereniging van beide naturen van Christus alle de uwe mogen worden. Hoop op Jezus en geloof u deel in deze menswording van Christus! Wel, bid dan in de hoop en bid in het geloof! Wat is bidden anders dan een stroom en rivier van het geloof, een uitvloeiing van de begeerte tot hetgeen in blijdelijk geloof?

Wij moeten God danken. Deze is geweest die bijzondere plicht, die door alle heiligen en engelen bij de geboorte van Christus in het werk is gesteld. Nooit zal ik vergeten de woorden van een der heiligen, stervende op het schavot: Geloofd zij God door Jezus Christus! O mijn ziel, hetzij gij leeft, hetzij gij sterft, gedenk hieraan. Hoe! Christus is mens geworden, en is Hij voor mij mens geworden? Wel, loof de Heere, mijn ziel, en al wat binnen in mij is Zijn heilige Naam.

9. Van onze gelijkvormigheid met Jezus in dit opzicht

Laat ons Jezus gelijkvormig worden met betrekking tot deze grote zaak van Zijn menswording. Het zien op Jezus brengt dit mede en veroorzaakt dit. Het zien van God zal ons Gode gelijk maken en het zien van Christus zal ons Christus ook gelijk maken; want gelijk een spiegel niet kan gehouden worden tegen de zon, of hij zal gelijk zijn een schijnsel van zich geven, alzo laat God niemand tot het aanschouwen van Zijn aangezicht, of Hij verandert hem naar Zijn eigen gelijkenis door de bestraling van Zijn licht. Christus laat niemand nederdalen in de diepte van Zijn heerlijke en gezegende menswording, of Hij brengt daarmede vandaan enige zoete indrukkingen van een aanhangende en veranderende natuur. Kom dan, laat ons nog ingaan in Zijn menswording, omdat wij Jezus mogen gelijkvormig en evengelijk worden in dit opzicht. Maar waarin bestaat deze gelijkvormigheid of gelijkheid met Jezus?

1) Christus was ontvangen in Maria door de Heilige Geest; alzo moet Christus ook in ons ontvangen worden door dezelfde Heilige Geest.

2) Christus was geheiligd in de buik van de maagd, alzo moeten wij ook in onszelf geheiligd worden, volgens het gebod van God: ‘Gij zult heilig zijn, want Ik, de HEERE uw God, ben heilig’ (Lev. 19:2).

3) Christus, de Zoon des mensen, is door de natuur de Zoon Gods; alzo moeten wij, arme mensenkinderen, door de genade kinderen Gods worden, ja, van de God en Vader van onze Heere Jezus Christus, want zelfs tot dit einde ‘heeft God Zijn Zoon uitgezonden, geworden uit een vrouw (…), opdat wij de aanneming tot kinderen verkrijgen zouden. Zo dan, gij zijt niet meer mijn dienstknecht, maar een zoon; en indien gij een zoon zijt, zo zijt gij ook een erfgenaam van God door Christus’ (Gal. 4:4-5, 7).

4) Christus, de Zoon Gods, was nochtans ook een Zoon der mensen. In Hem zijn twee naturen die dadelijk onderscheiden zijn, en in dit opzicht de grootste Majesteit en de grootste nederigheid die ooit in Christus gevonden kunnen worden; alzo wij, hoewel wij kinderen Gods zijn, zo moeten wij evenwel gedenken dat wij mensenkinderen zijn: onze uitnemendheid is zo hoog niet, of onze staat, gebrekkigheden, zwakheden en zonden moeten ons ook vernederen.

5) De twee naturen van Christus, hoewel waarlijk onderscheiden zijnde, zijn nochtans onafscheidelijk verenigd, en maken geen twee, maar één Persoon; zo moeten onze naturen en personen, hoewel op het hoogste van God verschillende, nochtans onafscheidelijk met Christus verenigd en verbonden zijn, en daardoor ook met God.

De vereniging van de twee naturen van Christus noemen wij een persoonlijke, zelfstandige vereniging, en deze vereniging van Christus met ons noemen wij een verborgen, geestelijke vereniging; maar hoewel die verborgen en geestelijk is, zo is zij nochtans ook een waarachtige, dadelijke, wezenlijke en zelfstandige vereniging, waardoor de persoon van de gelovige met de heerlijke Persoon van de Zoon van God onafscheidelijk verenigd is.

6) Gelijk Christus geboren is, alzo moeten wij ook wedergeboren worden. Gelijk wij eens geboren zijn van natuur, zo moeten wij wedergeboren worden door de genade; daar moet in ons enige gelijkheid wezen met Christus, Die geboren is onder ons. Gelijk Christus, geboren zijnde, een Vader gehad heeft in de hemel en een moeder op aarde, alzo moeten wij ook in onze wedergeboorte op God zien, als op onze Vader in de hemel, en op de kerk als onze moeder op aarde.

Ambrosiuskring, avond 3

2025-06-28T21:31:00.003+02:00

Door: F. Treur-van As en M.H. van Wolfswinkel-van As

Derde boek: Het zien op Jezus van de schepping tot Zijn eerste komst, Hoofdstuk 1-2

Hoofdstuk I

1. Van Christus, Die bij trappen beloofd is

Het voorwerp waarover dit boek gaat is opnieuw Jezus, zoals Hij het werk van de zaligheid van de mens op Zich genomen heeft in de donkere tijd vóór Zijn komst in het vlees. Waarschijnlijk zijn Adam en Eva maar kort in hun volmaakte staat geweest, want de duivel zal zijn kans om de mens te laten vallen zo snel mogelijk gegrepen hebben. Vanaf toen is het zoals Romeinen 7:24 zegt: ‘Ik ellendig mens! wie zal mij verlossen uit het lichaam dezes doods?’ Maar lieve ziel! Staak uw klachten, hier is een Evangelie-nieuws! Want gelijk erachteraan volgt de ‘moederbelofte’ in Genesis 3:15. Oneindige rijkdom der barmhartigheid Gods in Christus!

Er zijn al diverse verschijningen geweest van Christus aan o.a. Adam, Abraham, Izak en dat noemt Ambrosius ‘voorspelen van Zijn menswording’. In het donker zijn mensen altijd verlangend naar het licht. Zo hebben de patriarchen met de belofte van Christus in het hart met een reikhalzend verlangen uitgezien naar de komst van Christus in het vlees. Deze belofte is in het Oude Testament steeds teruggekomen en steeds helderder geworden. Met name in de tijd van de profeten tot de komst van Johannes de Doper werd het steeds helderder wat de belofte inhield. Net als een Zon der gerechtigheid die steeds meer gaat schijnen als je dichterbij komt. Ook nu nog zien we dat God in verscheidene verschijningen van Zijn barmhartigheid en goedertierenheid meer en meer neerdaalt tot Zijn Kerk. Nu kennen we nog ten dele, zien we Hem van verre, maar de tijd zal komen (zelfs vóór Zijn tweede komst) dat wij, of onze kinderen, Hem met meer helderheid en volmaaktheid van nabij zullen zien.

Nu gaan we ons bezighouden met Christus voor te stellen in het Verbond der genade en daarbij lopen we langs de (tijd)trappen van Adam-Abraham, van Abraham-Mozes, van Mozes-David, van David-de wegvoering naar Babel, van de wegvoering-Christus.

2. Van het verbond der Belofte zoals dat geopenbaard is aan Adam – Genesis 3:15

Verbond der genade = een verdrag tussen God en de mens, met betrekking tot de verzoening en het eeuwige leven door Christus. De allereerste belofte, de moederbelofte, is ook gelijk de moeilijkste om te begrijpen. Luther klaagde al dat over deze tekst weinig goede uitleg beschikbaar is.

Wie is de slang? De duivel en de slang beiden worden vervloekt in de moederbelofte, dus de werkmeester en het werktuig worden beiden door God gezien en aangesproken.

Wie is de vrouw? Verschillende verklaringen, maar Ambrosius houdt het bij Eva, omdat zij degene was die verleid werd door de verzoeker, en vanwege haar handel met de verzoeker heeft God in Zijn rechtvaardig oordeel met haar te doen gehad: “Ik zal vijandschap zetten (zegt God), tussen u en deze vrouw”.

Wat is het zaad van de slang? Zowel de duivel als de verworpenen.

Wat is het zaad van de vrouw? Het zaad van de vrouw zijn de nakomelingen van de vrouw, die niet ontaarden in het zaad van de slang. Allen die godzalig willen leven in Christus Jezus, zullen vervolgd worden (2 Tim. 3:12). De strijd tussen het gebroedsel van de satan en de nakomelingen van de vrouw (de heiligen) is er altijd geweest.

Wat is het dat u de kop zal vermorzelen (‘Datzelve’)? Het is Jezus, de Zoon van de levende God Zelf. Hier is de eerste aanwijzing van Jezus, waarvan ooit gelezen of gehoord is in de wereld. Dit was het eerste Evangelie dat na de schepping ooit is verkondigd. O, gezegend nieuws! Waardig dat het als eerste uit Gods eigen mond klonk. O, onze eerste ouders op aarde! Waar zoudt gij en zouden wij geweest zijn, indien deze gezegende woorden er niet geweest waren! Komt, zet een merkteken daarbij, schrijft ze in gouden letters, of schrijft ze liever in de tafel van uw hart.

Wat is de kop der slang en wat betekent het vermorzelen ervan? De kop is de macht, de woede, de heerschappij en het koninkrijk van de satan. De gevaarlijkheid van de slang zit hem vooral in zijn kop, zo kun je ook stellen dat het vermorzelen daarvan betekent dat Christus de macht van satan zal verbreken. Christus zal de zonde en de dood tenietdoen. Christus overwint hem door Zijn kracht en de gelovigen overwinnen hem door de kracht van Christus. Niet alleen de duivel als persoon, maar ook zijn werkingen die hij door de val in onze natuur ‘geplant’ heeft (hoogmoed, onwetendheid, begeerte bijvoorbeeld), en de dood en hel heeft Hij overwonnen.

Wat zijn de verzenen van het zaad der vrouw en de vermorzeling daarvan? De verzenen zijn de ellenden, het bespotten, het verwonden, de dood en begrafenis van Christus. In Zijn mensheid heeft Hij die allemaal verdragen.

Tussen wie was deze vijandschap, deze vijandelijke oorlog? Er zijn in de tekst drie veldslagen: 1) tussen de satan en de vrouw. 2) tussen het zaad van de satan en het zaad van de vrouw. 3) tussen Christus en de slang. De vijandschap zal niet stoppen als de vrouw sterft, maar tot aan het einde van de wereld zal haar nageslacht kampen met deze oorlog. Het is een wonder dat er nog een Kerk op aarde is: wij hebben gelukkig Christus’ belofte “de poorten der hel zullen dezelve niet overweldigen.” (Mat. 16:18).

Ambrosius licht toe waarom hij zo uitgebreid bij deze tekst stilstaat: zij is vol van Evangeliewaarheid; slaat de kei maar op deze steen, en heerlijke vonken zullen daar uitvliegen: Dat deze belofte van Christus en onze rechtvaardigmaking is een vrije belofte, uit loutere barmhartigheid en vrije genade voortgebracht. De patriarchen en vaderen hebben in het geloof aan deze belofte het leven, de heerlijkheid en de onsterfelijkheid verkregen. En hoe kan het dan anders dan onze geest levend maken, als wij horen dat het eerste wat God na de val van de wereld gedaan heeft, deze daad van barmhartigheid was?

3. Van het verbond de belofte aan Abraham (Genesis 17:7)

Wat is een verbond? Ambrosius’ definitie van het verbond der genade = een vrij en genadig verdrag, dat God (als onze barmhartige God en Vader in Jezus Christus) uit loutere barmhartigheid in Jezus Christus met de zondige mens gemaakt heeft, belovende hem vergeving van zonden en de eeuwige zaligheid, als hij zich wil bekeren van zijn zonde, en de uitgestrekte barmhartigheid door een ongeveinsd geloof omhelzen, en voor God in gewillige, gelovige, en oprechte gehoorzaamheid wandelen.

Wat de oprichting van dit verbond is? God komt op het verbond wat Hij met Abraham sloot terug, Hij vernieuwt, bevestigt het. De besnijdenis is er het teken en zegel van. Het bloed wijst al heen naar Christus’ bloed.

Tussen wie dit verbond zal opgericht worden? Tussen Mij en u en uw zaad na u. God in Zijn Drie-eenheid en Abraham als hoofd van het hele nageslacht. Het geestelijke zaad van Abraham; alle gelovige Joden én heidenen. Hier is onze gelukzaligheid: het verbond is niet alleen om Abrahams wil geschreven, maar ook om onzentwil, indien wij geloven in Hem, die Jezus, onze Heere, uit de doden opgewekt heeft (Romeinen 4).

Hoe lange tijd dit opgerichte verbond zal duren? Voor eeuwig! “Ik heb een verbond gemaakt met Mijn uitverkorene; Ik heb Mijn knecht David gezworen: Ik zal uw zaad tot in eeuwigheid bevestigen.” (Psalm 89:4).

Welke voordelen heeft dit verbond? Het verbond is een rijk magazijn, een stromende fontein, voorzien van allerlei zegeningen; groot en veel. De voordelen zijn opgesloten in de vele beloften. Ambrosius deelt ze in tijdelijke en geestelijke voordelen in en illustreert deze in het leven van Abraham.

Welke voorwaarde heeft dit verbond? Het geloof alleen. “Hij geloofde in de HEERE, en Hij rekende het hem tot gerechtigheid.” (Genesis, Romeinen, Galaten, Jakobus citeren allemaal deze tekst) ‘Hij geloofde’, dat wil zeggen dat hij de woorden van God voor zeker, vast en bestendig gehouden heeft. Het is dus een levendige beweging van het hart, als men toestemt en vertrouwt op God en op Gods Woord, als vast en bestendig. Het geloof zonder de werken is echter dood, zoals een goede boom vruchten voortbrengt, kun je het geloof ook herkennen aan de vruchten (Jakobus). Goede werken zijn geen voorwaarden in dit verbond, maar ze komen wel uit het geloof voort.

Op Wie is dit verbond gericht? Christus is de Ondernemer, Verwerver en Schatmeester op Wie dit verbond is gericht.

4. Van het verbond der belofte geopenbaard aan Mozes

De Heere heeft Mozes op de berg Sinaï geroepen en daar heeft Hij uit Zijn oneindige liefde en onverdiende barmhartigheid Zijn verbond met hem en de kinderen van Israël gemaakt en vernieuwd: “Ik ben de Heere, uw God, die u uit Egypteland, uit het diensthuis uitgeleid heb: gij zult geen andere goden voor Mijn aangezicht hebben.” (Ex. 20: 2-3).

Is de Wet gegeven als een verbond? Ja, God noemt het Zelf op verschillende Bijbelplaatsen een verbond. En de Wet heeft ook de eigenschappen van een verbond, namelijk twee partijen met beloften en voorwaarden aan twee kanten. God laat Zijn welbehagen en gewilligheid zien om hun God te willen zijn, het volk laat hun gehoorzaamheid zien.

In welke zin is de Wet een verbond van genade en waaruit blijkt dat? De Wet kun je op verschillende manieren duiden. Omdat het soms ook betekent de hele wet der zeden, met voorrede en beloften zien wij het als een verbond van genade. Denk maar aan o.a. het voorwoord: “Indien gij naarstiglijk Mijner stem zult gehoorzaam zijn, en Mijn verbond houden, zo zult gij Mijn eigendom zijn uit alle volken; want de ganse aarde is Mijne. En gij zult Mij een priesterlijk koninkrijk en een heilig volk zijn.” (Exodus 19:5-6).

Waarom God in Zijn Wet liever met ons heeft willen handelen bij wijze van een verbond, dan op een uitnemender wijze van hoogheid? Tweeërlei: 1. In opzicht tot God; Hij wil ook de trouw, waarheid, liefde en heerlijkheid van Zijn genade laten zien. Dat kan Hij tonen door met ons een verbond te sluiten. 2. In opzicht tot ons; om ons des te vaster aan Zichzelf te verbinden. God ziet hoe glibberig en ongestadig onze harten zijn, hoe gereed wij zijn om ter zijde af te wijken van onze plichten jegens Hem. En om deze onbestendigheid te voorkomen, en om onze harten meer vast te maken in onze gehoorzame wandeling voor Hem, zo heeft het God behaagd, ons te verbinden in het verbond. Dat gaat dieper dan het gebod alleen. Hij wil dat op deze wijze onze gehoorzaamheid gewilliger en vrijer zou zijn. Daarnaast gaf Hij het verbond ook opdat onze troost des te krachtiger zou zijn, opdat wij in onze moeilijkheden altijd de toevlucht zouden nemen tot Gods getrouwheid en liefde. O, wat een dankbare, beminnende gedachten behoren wij van God te hebben, die op zo’n onbegrijpelijke wijze heeft willen neerdalen, om een verbond met ons te maken!

Welke goede dingen in deze uitdrukking van het verbond beloofd zijn? “Ik ben de HEERE, uw God, die u uit Egypteland, uit het diensthuis uitgeleid heb.” Deze belofte is zo groot als God Zelf. Het is zuiver goud en Ambrosius wil het nauwkeurig nagaan, omdat hij niet wil dat het minste ‘vijlsel’ daarvan verloren gaat. Hier beschrijft God Zichzelf door deze merktekenen: A) Door Zijn enig, eeuwig, volmaakt Wezen: Ik ben de HEERE. B) Door de veelheid van Personen in dat enige Wezen: Ik ben de HEERE God, Jehovah, Elohim. C) Door het eigendom, dat Zijn volk heeft in de HEERE God: Ik ben de HEERE uw God. D) Door het nut van dit eigendom in betrekking tot Israël: Die u uit Egypteland, uit het diensthuis uitgeleid heb. Ambrosius loopt deze punten uitgebreid langs.

Wat de voorwaarde van dit verbond is aan onze zijde? Het geloof in Jezus. God is in geen ander opzicht Israëls God, dan in en door de Middelaar. In de profeten wordt vaak vermaand: vertrouwt op de Heere, geef uzelf over aan de Heere, wentelt uw zorg op de Heere. Waar de profeten ons ertoe vermanen, daar is het geboden in het verbond. Welke zondaar kan dit doen zonder de Middelaar?

Wie is de Middelaar van dit verbond? Tweeërlei: een schaduwachtige en een geestelijke. Mozes was een voorafschaduwing van Christus. Hij was een machtig middelaar zowel aan Gods zijde als aan de zijde van het volk in het Oude Testament. Christus is de Middelaar van een beter verbond, van het Nieuwe Testament.

Wat wij van Christus en van Zijn dood vinden in deze openbaring van het verbond? Als eerste in de overlevering van de wet. Ambrosius betoogt dat Jezus Christus Degene is geweest Die de wet heeft uitgesproken en aan Mozes heeft overgeven. Daarnaast vinden we in de wet zelf, ook iets van Christus. Hij noemt Zichzelf in de voorrede ‘onze God’ en in het eerste gebod worden wij verbonden om deze God als onze God aan te nemen. In het tweede en vijfde gebod geeft de God beloften: nu, alle beloften zijn in Christus gemaakt. Ook in de verklaring, de bevestiging (denk aan de offerdienst, besnijdenis en Pascha) en het doel van de Wet kun je Christus vinden. “Het einde van de Wet is Christus, tot rechtvaardigheid, een iegelijk die gelooft.’ (Romeinen 10:4). De wet als tuchtmeester tuchtigt, dreigt, vloekt en straft niet alleen als haar werk niet gedaan wordt, maar zij wijst ook aan vanwaar wij de kracht en hulp kunnen krijgen: van de Heere Jezus Christus.

In de eerste belofte was ontdekt dat Christus zou zijn het zaad der vrouw; in de tweede openbaring van de belofte was ontdekt dat Christus zou zijn het zaad van Abraham en nu hebben wij duidelijker dat Christus zou zijn beiden God en mens. God zou mens worden en onder de mensen wonen. ‘Ik zal in het midden der kinderen Israëls wonen, en Ik zal hun tot een God zijn. En zij zullen weten, dat Ik de HEERE hun God ben, Die hen uit Egypte uitgevoerd heb, opdat Ik in het midden van hen wonen zou; Ik ben de HEERE, hun God' (Ex. 29:45,46)

5. Van het verbond der belofte geopenbaard aan David

David zegt op zijn sterfbed: “Hoewel mijn huis niet is bij God, nochtans heeft Hij mij een eeuwig verbond gesteld, dat in alles wel geordineerd en bewaard is.”

Wie is de Auteur van dit verbond? God, de Rotssteen van Israël is een machtig, bestendig en onveranderlijk Bolwerk en Beschermer van de gelovigen, die tot Hem vluchten en op Hem vertrouwen. Dit getuigt David in verschillende Psalmen.

Voor wie is dit verbond gemaakt? Het verbond is met Christus gemaakt, en daarna met David als lid van Christus. In het OT zijn diverse voorbeelden dat God in het verbond treedt met Zijn volk en personen.

Wat wil het zeggen dat het verbond gesteld is? Het laat ons Gods vrijheid zien om met ons, zondaren, een verbond aan te gaan. Hij is de Eerste Die naar ons gezocht heeft, om ons in het verbond te trekken, terwijl er in ons niets is waarom Hij dat zou doen. “Wie ben ik, Heere, Heere! En wat is mijn huis, dat Gij mij tot hiertoe gebracht hebt? En dit naar de wet der mensen, Heere, Heere!” roept David uit in 2 Samuël 7. Er is genoeg in ons wat de Heere aftrekt om ons ooit Hem eigen te maken en we zijn van nature ook niet beter dan anderen die zonder God en verbond zijn. Enkel Gods genade!

Hoe is het verbond geordineerd? Ordineren = in orde stellen, de juiste samenstelling van de dingen, net zoals een leger, tegenover alle wanorde. Alle dingen in het verbond zijn in hun rij en orde gesteld en geschikt, dat zij staan op hun beste voordeel, om de vijand te ontvangen en te verdrijven.

Een arme christen die onrustig is zijn ziel, verzet zich tegen de vrije genade en dit eeuwige verbond, met veel tegenwerpingen. Maar nu is het verbond als een leger in zijn orde, om hem te ontvangen of te verstoten. Het is wel geordineerd ten opzichte van de onderstaande zaken en heel pastoraal weerlegt Ambrosius daarbij de tegenwerpingen van de zondaar:

- Zijn wortel waaruit het voortkomt; Gods oneindige oppermacht, wijsheid en barmhartigheid.

- De personen die het aangaat van alle eeuwigheid; van God de Vader en God de Zoon en in Hem als het Hoofd de uitverkoren vaten. God heeft Zijn plaats, het geloof heeft zijn plaats en de zondaar heeft zijn plaats.

- Van de orde in de artikelen in de onderscheidene werkingen; God begint eerst en geeft Zijn genade en heerlijkheid, dan komt de zondaar gelovig en gehoorzaam. Diverse Bijbelteksten onderstrepen dit. Een bekommerde, onrustige ziel roept: Och, helaas, ik kan niets; ik kan net zo licht een steenrots vermurwen, als van mijn stenen hart een vlesen hart maken! Maar zie nu, hoe het verbond Gods wel geordineerd is als een leger: Ik zal alles doen, zegt God, en dan zult gij iets doen; Ik zal u versterken en levendig maken, en dan zult gij Mij dienen, zegt de Heere.

- Van het doel: het einde van het verbond is de prijs der heerlijkheid van Zijn genade. God geeft Zichzelf, geeft Christus, geeft verzoening, rechtvaardigmaking, heiligmaking en zaligheid tot prijs der heerlijkheid van Zijn genade.

Waarin is het verbond bewaard? In de vervulling en volbrenging van het verbond. Christus heeft het gemaakt en geschreven met Zijn eigen bloed.

Is Christus helderder geopenbaard in het doorbreken van dit verbond, dan in de voorgaande? Jazeker, in diverse Psalmen van David kun je terugvinden hoe Christus gaat lijden, sterven, opstaan en opvaren en daarin zie je Zijn Profeet, Koning en Priester-zijn terug.

6. Van het verbond der belofte, zoals dat geopenbaard is aan Israël omtrent de tijd der gevangenis

Waarom het een nieuw verbond genoemd is (Jeremia 31:31-34)? Na de verstrooiing van de Joden door de ballingschap wilde de Heere het verbond nog rijker en duidelijker laten zien. ‘Nieuw’ omdat het een nog uitnemender verbond is en omdat het onderscheiden is van het oude verbond.

Waarin de uitdrukking van dit verbond het voorgaande te boven gaat, dat God met hun vaders gemaakt had? In geestelijke weldaden en genadegiften van de Heilige Geest is het een uitnemender verbond. Deze zijn overvloediger aan de kerk gegeven als eerder. Zie bijvoorbeeld de beloften: “En Ik zal Mijn oog op hen stellen ten goede, en zal hen wederbrengen in dit land; en Ik zal hen bouwen, en niet afbreken; en zal hen planten, en niet uitrukken. En Ik zal hun een hart geven om Mij te kennen, dat Ik de HEERE ben; en zij zullen Mij tot een volk zijn, en Ik zal hun tot een God zijn; want zij zullen zich tot Mij met hun ganse hart bekeren.” (Jeremia 24:6-7)

Daarnaast is dit verbond ook veel duidelijker in het bekendmaken van de Middelaar. Zijn komst, de plaats van Zijn geboorte, Zijn Naam, de omstandigheden van Zijn geboorte, Zijn vernedering, Zijn koninkrijk worden in deze tijd bekendgemaakt.

Hoe God Zijn wet in ons binnenste geeft, de wet in ons hart? God maakt de mens levend en bekwaam door de genade van Gods Geest om Zijn geboden te volbrengen. De wet is buiten ons, maar God werkt een inwendige genegenheid in onze ziel, die overeenkomt met Zijn wet buiten ons. Als een arme ziel klaagt, dat hij Zijn gebod niet kan houden en de genegenheid tot het kwade niet kan ontworstelen schrijft Ambrosius dat je tot God moet gaan en op deze wijze bij Hem aan moet houden: “O, Heere! Is het niet een stuk van Uw verbond! Gij hebt gezegd, dat Gij mijn hart wilt besnijden; Gij hebt gezegd dat Gij Uw Wet in het binnenste van mij wilt geven; Gij hebt beloofd, dat Gij deze lusten wilt verbreken; Heere! Ik bid, doe het om Uws Verbonds wil!”

Hoe weet je of die wet in je binnenste is geschreven? Kijk dan naar binnen en ga na wat je het allerliefste is; zijn dat natuurlijke naasten, je familie bijvoorbeeld of is dat Christus? Als de apostel Paulus dit binnenste en inwendige leven der genade wil uitdrukken zegt hij: ‘Ik leef, doch niet meer ik, maar Christus leeft in mij!'.

Wat betekent het dat de wet geschreven is in onze harten? Het laat de vastheid zien; als God schrijft kan dat niet uitgewist worden. Maar zo is het ook leesbaar voor God, voor anderen en voor onszelf.

Hoe wij zo van God geleerd worden, dat wij geen andere manier van leren nodig hebben? God leert inwendig, duidelijk, met ondervinding, liefdevol en troostrijk.

Welke algemene kennis het is, waarvan de Heere zegt ‘zij zullen Mij allen kennen’? Allen die in het verbond der genade zijn zullen zo van God geleerd worden, dat iedereen in een bepaalde mate God kennen zal; inwendig, duidelijk, door ervaring, zoet en zalig. Er is verschil in trap en mate van die kennis. In het stuk van de heilige ijver moeten we zien op de trappen der genade, maar in het stuk van de dankbaarheid en vertroosting, moeten we zien op de waarheid en het wezen van de genade. Sta naar meer, want God leert niet al Zijn lessen aan het begin, is de conclusie van Ambrosius.

Hoe moeten we het zien dat God zegt dat Hij de ongerechtigheid vergeeft en nooit meer gedenkt? Dat doet Hij als de schuld van de zonde is weggenomen; en na die vergeving aanmerkt Hij de zondaar nooit meer aan als zondaar. Er is hierbij een verschil tussen de schuld en de smet van de zonden. De smet van de zonden wordt wel weggenomen door heiligmaking, maar in dit leven nooit volkomen.

‘Alle gerechtvaardigde heiligen moeten hun topzeil strijken en al hinkende naar de hemel gaan. Zij dragen hun bouten en boei-ijzers van de inwonende zonden door de velden van vrije genade, zelfs tot aan de poorten van de heerlijkheid. Christus dagelijks wassende, en wij dagelijks besmettende, opdat de genade, genade zij.’

Het verbond der genade is in alle eeuwen van de wereld in de kern hetzelfde, want ze hebben dezelfde belofte en bijhorende grond gehad. “Ik zal u tot een God zijn en gij zult Mij tot een volk zijn.” (de belofte) en “Jezus Christus is gisteren en heden dezelfde en in der eeuwigheid.” (de Grond).

Wat is het onderscheid tussen de oude en nieuwe wijze van bediening van het verbond der genade?

Oude Testament: Christus is beloofd

Nieuwe Testament: Christus is gegeven

Oude Testament: De bondgenoten worden vergeleken met een minderjarige erfgenaam die staat onder een opziener of voogd

Nieuwe Testament: De bondgenoten worden vergeleken met een erfgenaam op leeftijd gekomen (Gal.4:1-7)

Oude Testament: In het OT door talloze ceremoniën

Nieuwe Testament: In het NT zien we een meer geestelijke lijn

Oude Testament: In het OT zijn de ceremoniën als een juk, een last (denk aan de kosten, reinheidswetten, het reizen)

Nieuwe Testament: In het NT zegt Christus; Mijn juk is zacht en Mijn last is licht

Oude Testament: De Wet geeft geen leven, reiniging en verzoening en de heiligen hebben daar dus ook minder uit kunnen putten

Nieuwe Testament: In het geloof en de liefde ligt veel meer kracht en troost voor de heiligen

Oude Testament: De schaduwen wezen héén, maar waren zelf nog duisternis

Nieuwe Testament: Nu zien we Hem als met ongedekt aangezicht (2 Kor. 3).

Oude Testament: In het getal van de deelgenoten van het verbond; huisgezinnen van de patriarchen; Israël

Nieuwe Testament: Voor Jood en heiden! ‘Zo heeft dan ook God den Heidenen de bekering gegeven ten leven!’

Hoofdstuk II

1. Van de kennis van Jezus, zoals Hij op Zich genomen heeft dat grote werk onzer zaligheid, van de schepping tot op Zijn eerste komst

Waar zouden we zijn als Hij dat verbond niet op Zich genomen had, na die verschrikkelijke zondeval? Neem kennis van deze grote handeling.

2. Van de overdenking van Jezus in dit opzicht

Het is de moeite zeer waard om de voorgaande verbondsfasen te doordenken en bewonderen. Het alleen verstandelijk (er)kennen is niet voldoende. Overdenk wat Jezus in die eerste moederbelofte gaf. Stel je eens voor dat jij Adam was en God riep je: waar ben je? Midden in de (verdiende) toorn, behaagt het God Zijn barmhartigheid te gedenken en Jezus al te beloven. Wat een wonder!

En wat later Zijn verbond met Abraham, die genoemd wordt ‘een vader van alle gelovigen’ (Rom. 4:11). “Indien gij van Christus zijt, zo zijt gij dan Abrahams zaad, en naar de beloftenis erfgenamen.” (Gal. 3:7). De rijke beloften die God deed aan Abraham, wil God nog steeds bevestigen aan onwillige zondaren. En als Hij ons eens dit verbond schenkt, dan is Zijn sterkte, onze sterkte, Zijn macht onze macht... (..) Wij hebben aan alles deel.

Vervolgens gaat Ambrosius verder met het uitwerken van de overdenking van het verbond aan Mozes en de kinderen van Israël. Ambrosius haalt in dit verband een treffend citaat van Bernardus aan: “Gelijk al wat wij U geven, o Heere! U niet kan vergenoegen, tenzij dat wij ons zelven U geven, alzo al wat Gij ons geeft, o Heere! Kan ons niet vergenoegen, tenzij Gij U zelven ons geeft.” Voor veel noden in dit leven zijn ‘oplossingen’, maar God is echter een algenoegzaam goed, alles in allen. Hoe opmerkelijk is het dat in Hebreeën staat: “God schaamt Zich hunner niet, om hun God genaamd te worden.” Want zou een vorst zich niet schamen voor een bedelaar? Maar wij zijn erger dan die, en God is beter dan die... En toch zegt God; gebruik Mij en alles wat in Mij is...

Overdenk Jezus daarna in de belofte die aan David gedaan is. Een eeuwig, wel geordend en zeker verbond. En daarna het verbond met Israël en Juda. We laten zoveel van onze geest in met lege voorbijgaande en wereldse dingen, maar voorgaande laat zien hoe terecht het is om bij deze weldaden rustig stil te staan.

3. Van het begeren van Jezus in dit opzicht

Het is een wonder als we voorgaande kennen en overdenken, maar als het buiten ons blijft dan is het armoede. Kom dan, oh mijn ziel! En scherp uw begeerten op in elk van deze opzichten: 1) Verlang naar uw gemeenschap in dit verbond. 2) Verlang naar uw bevestiging in het verbond. 3) Verlang naar de gedurigheid van de staat van uw verbond. 4) Verlang naar Jezus, de grote zaak van dit Verbond. Want Christus is het verbond Zelf, de Engel van het Verbond, de Getuige van het Verbond, De Borg, Middelaar en Maker van het verbond. Op een heel toegankelijke wijze wandelt Ambrosius deze vier punten langs. Hij neemt de gelovige mee in een verlangend uitzien naar de vervulling van het verbond in het eigen hart.

4. Van de hoop op Jezus in dit opzicht

Als we in het verbond zijn, dan heeft God in ons de voorwaarden gewerkt: een waar, levend, zaligmakend en rechtvaardigend geloof. Hoe kun je weten of je daarin bent? Een waar geloof brengt uit jezelf en in Christus. Het drijft boven de wereld uit en gaat altijd vergezelschapt met ware liefde. Het ware geloof zuivert het hart en reinigt het van de zonde. Boven alles is het goed om te kijken naar de oorsprong. Het ware geloof is altijd gegrond op de last van onze verloren staat, onze geestelijke armoede. Alleen zieken hebben de Medicijnmeester immers nodig.

Ook heeft God al beloften vervuld als je in het verbond met Hem bent. Denk aan de wet in ons binnenste, waarover het hierboven ging. Of de vergeving van onze zonden.

5. Van het geloof in Jezus in dit opzicht

Wij moeten in Jezus geloven, zoals Hij dat grote werk van onze zaligheid verbondsgewijze op Zich genomen heeft. Arme ziel! U bent zeer verwonderd over dit grote verdrag van God. Dat God met mij in een verbond zou treden! Dat God zulke grote en dierbare beloften aan mij doen zou! Gewis, deze beloften en deze zegeningen zijn te hoog voor mij. Dat mag zo zijn, maar houdt toch maar moed, want God zal Zijn genade verheerlijken en daarom zal Hij dit grote werk doen. Al wat u te doen staat en al wat God in dit geval van u eist is alleen maar geloven. Gewis, u hebt geen deel aan Christus, geen deel in het verbond als u niet wilt geloven. Het geloof in de voorwaarde van het verbond der genade.

Ik weet dat het geen eenvoudige zaak is om te geloven. Ja, het is een van de aller zwaarste werken onder de hemel om een ziel tot het geloof te bewegen. Maar om een ziel te helpen of te lokken, overdenk het volgende:

1. Overdenk de vriendelijke en goedertieren natuur van God. Wij hebben vaak slecht, verkleinende gedachten van Gods goedertierenheid en grote gedachten van Zijn macht en gramschap. Om deze misverstanden op te lossen, overdenk Zijn Naam en daarin Zijn natuur: ‘HEERE, HEERE, God, barmhartig en genadig, lankmoedig en groot van weldadigheid en waarheid. Die de weldadigheid bewaart aan vele duizenden, Die de ongerechtigheid, en overtreding, en zonde vergeeft; Die den schuldige geenszins onschuldig houdt, bezoekende de ongerechtigheid der vaderen aan de kinderen, en aan de kindskinderen, in het derde en vierde lid’ (Ex. 34:6-7).

2. Overdenk de vriendelijke en goedertieren natuur van Jezus Christus. O, die zoete naam Jezus! Die naam spreekt van genezing voor alle wonden, van vertroosting voor alle bekommernissen. O mijn ziel, hoe kunt u toch Christus’ natuur en de beschrijving van Hem in het evangelie meer tegenspreken, dan door te veronderstellen dat Hij een verderver van mensen is? Hoe zou Jezus Zijn gewilligheid om ons zalig te maken meer kunnen tonen dan doordat Hij Zichzelf vernederd heeft door onze natuur aan te nemen? Hij verklaart dat Hij in de wereld gekomen is, niet om te wereld te veroordelen, maar dat de wereld door Hem zou zalig worden.

3. Overdenk de bediening van zaligmaking en van betoning der barmhartigheid, die Christus heeft opgericht. Geeft dit niet moed om in Jezus te geloven? Hij heeft het tot Zijn bediening gemaakt om te willen genezen, en verkwikken en herstellen en verzoenen. Een bediening van enkel liefde en teder mededogen, van hulp en ondersteuning van arme, benauwde zondaren. O, wat een wantrouwige harten hebben wij, dat wij Christus niet willen vertrouwen, dat wij Christus’ woord niet willen aannemen zonder een bediening van verzekering. Zeg toch nooit, dat God u in het verbond niet wil aannemen, want tot dat doel heeft Hij een bediening opgericht, om zalig te maken en om barmhartigheid te bewijzen.

4. Overdenk al dat aanbieden van Christus in het evangelie, al dat bidden en smeken om Christus aan te nemen. Luister hoe Hij uw ziel zoekt te bewegen: ‘Ziel! Overdenk welk een rantsoen Ik gegeven heb om u zalig te maken. Mijn lichaam is gekruisigd, Mijn handen en voeten doornageld, Mijn hart doorstoken en door angst was Ik gedrongen te roepen: ‘Mijn ziel is bedroefd tot de dood’. Wat blijft er anders voor u over, dan maar alleen te geloven? Zijn niet alle dingen aan Mijn zijde gereed: vergeving, rechtvaardigmaking, heiligmaking, zaligmaking. Ik zal uw God zijn en u zult van het getal Mijns volks zijn’. Och, overdenk toch wie Hij is, Die roept, nodigt en smeekt! Zeg amen op Zijn aanbieding: ‘Ik geloof Heere! Kom mijn ongelovigheid te hulp’.

5. Overdenk die geboden van Christus, door welke Hij u verbindt om te geloven. ‘Dit is Zijn gebod, dat wij geloven in de Naam van Jezus Christus, Zijn Zoon.’ (1 Joh. 3:23) Dit gebod behoort op te wegen tegen alle geboden van vlees en bloed, van de satan, de natuur, de rede, het gevoel en de gehele wereld. Er is geen kwaad in dit gebod, maar alleen maar goed. O, geloof dan in Jezus! En sta niet toe, dat de duivel en de oneindige uitvluchten van uw eigen hart u zouden overweldigen tegen het gebod van de almachtige God.

6. Overdenk deze boodschappen van Christus, die Hij u toezendt door Zijn evangeliedienaars. Zeg dan, wilt u Christus hebben tot uw Bruidegom? Wilt u een verbond met Hem aangaan? Wilt u uw ziel aan uw God overgeven? O, geloof in Jezus en het huwelijk is gemaakt, de handen zijn gegeven, het verbond is bevestigd en alle twijfels zijn weggenomen.

6. Van het beminnen van Jezus in dit opzicht

Wij moeten Jezus beminnen, zoals Hij dit grote werk van onze zaligheid verbondswijze op Zich heeft genomen. Wanneer iets goeds wordt voorgesteld, dan begeer ik eerst, dan hoop ik, dan geloof ik en dan bemin ik. Het is als een vonkje waarmee u het vuur aanblaast, stel u voor Gods liefde en u kunt niet anders dan Hem liefhebben en de tijd, eigenschappen (eeuwig, uitgelezen en vrij) en werkingen van Gods liefde overdenken.

7. Van het verblijden van Jezus in dit opzicht

Hier is onze blijdschap nog ten dele (over het grote werk van de zaligheid wat Hij verbondswijze op Zich nam), maar straks in de hemel volmaakt. Toch is het verblijden onze plicht. Als er liefde is, en de begeerte geen verhindering ondervindt, gaat deze liefde altijd over in blijdschap. Er is zoveel reden tot oefening van deze blijdschap; neem kennis van de grote dingen die God om uwentwil gedaan heeft. De Heere verlustigt Zich in uw vermakingen, Hij heeft graag dat het uw bestendig wezen, en dagelijks werk is, dat gij in vreugde gelooft, en u altijd in Hem vermaakt. We kunnen ons verblijden in de vergeving der zonden, de genade, verzoening en heiligheid; maar is God niet Zelf de Fontein en het Voorwerp van de gelukzaligheid? “Verblijd u in de Heere” (Filip. 3:1). “Roemt nu in de naam Zijner heiligheid; het hart dergenen, die de Heere zoeken, verblijde zich.”(Ps. 105:3).

8. Van het aanroepen van Jezus in dit opzicht

Het aanroepen bestaat in bidden en danken. Bidden: het verbond bevat in zich alle beloften, en wat is bidden anders dan de beloften in gebeden veranderen? “Bekeer mij, zo zal ik bekeerd zijn; want Gij zijt de Heere mijn God.” (Jer. 31:18). Zo smeekten de profeten voor het volk, pleitend op Wie God Zelf is. Als je ziel verdrietig, moedeloos is vanwege de zonden en sterke verdorvenheden; ga evenwel tot God, en pleit op Zijn beloften en verbond. Overdenk de vrijheid van de belofte, de uitbreiding van de belofte en de gewilligheid va Christus. Danken: als we een zegen ontvangen hebben, dan zijn we schuldig Hem de eer daarvan toe te schrijven.

9. Van de gelijkvormigheid aan Jezus in dit opzicht

Op welke manier worden we Jezus gelijkvormig als we op Hem zien?

1. God biedt ons Zijn verbond aan in Christus; zo moeten wij Zijn aanbieding omhelzen door Christus.

God is eerst met ons, Hij is de eerste beweger, Hij begint met ons, voor wij met Hem beginnen. Biedt Hij Zich aan, o laat ons Zijn aanbieding omhelzen! Leid Hij ons op de weg, o laat ons Hem stap voor stap volgen op de weg, die Hij ons voorgaat! Laat ons God niet voorschrijven (….) Maar kom, neem God en Christus aan naar Hun eigen welbehagen; onderwerp u die wijze des verbonds, en deze voorwaarden des vredes, die de Heere u voorschrijft; dit is Gods genadige aanbieding; Hem gelijkvormig te zijn.

Nadenken over de gelukkige staat van de gelovigen, ernaar dorsten, hoop krijgen om ook in deze staat te komen, voornemen om te gaan naar de troon van God, smekend om genade én wachtend op antwoord van Hem. Ook als God niet gelijk antwoord of half antwoord; houdt dan aan en smeek Hem om u niet te laten gaan, tenzij Hij Zelf zegent.

2. God in Christus houdt Zijn verbond met ons; zo moeten wij door Christus zorgvuldig zijn, om het verbond met Hem te houden.

God zal van Zijn kant het verbond altijd houden, en er is veel aan gelegen dat wij dit ook doen. Gericht op de regel en het gebod van God; met als doel het verbond te houden tot eer van God Zelf. “Hij is voor allen gestorven, opdat degenen, die leven, niet meer zich zelven zouden leven, maar Dien, Die voor hen gestorven en opgewekt is.” (2 Kor. 5:15) Het gelooft wapent de ziel in het houden van het verbond tegen alle hindernissen, zoals wereldse verleidingen of juist vervolging en kruis. Het geloof geeft de ziel moed, dat de Heere haar houden van het verbond in genade zal aanzien. Het geloof voorziet de ziel met sterkte en bekwaamheid om het verbond te houden. Door het geloof verkrijgen wij kracht en sterkte der genade, als:

- Het zien op de volheid van Christus, wetend dat Hij die volheid niet alleen voor Zichzelf heeft, maar ook voor ons. “Uit Zijn volheid hebben wij allen ontvangen, ook genade voor genade.” (Joh. 1:16).

- Het zien op Zijn getrouwheid om die genade uit te delen.

- Het vervullen van de beloften naar onze behoeften. Ontbreekt ons wijsheid, zachtmoedigheid, lijdzaamheid of een andere genade, het geloof zal ons door het gebed brengen bij de fontein, en door dit middel verwacht en verbeidt het de genade die ons ontbreekt.

- Het geloof kan ook weer terecht brengen en herstellen als we bijvoorbeeld door de kracht van verzoeking de verbondshouding missen. Christenen! Wij kunnen, en inderdaad wandelen wij soms wat slapjes in het houden van het verbond, onze voet wijkt uit en wij treden terzijde af van de weg des Heeren, maar het geloof doet ons tot God weerkeren (…). Al is dit een beschamende les!

3. God in Christus heeft ons groots vereerd, dat wij Zijn volk zijn; zo moeten wij door Christus Hem groots vereren, dat Hij onze God is.

Dit is de belangrijkste les waarmee boek III eindigt: we moeten Christus ten hoogste vereren, dat Hij onze God is. Het gaat alles om Hém. Hoe?

a. We moeten Hem verheffen als de voornaamste en de hoogste in onze beoordeling.

b. We moeten het achten te zijn onze hoogste gelukzaligheid en waardigheid, dat wij een volk zijn, dat met God in het verbond staat.

c. Wij moeten ons stellen onder de macht van elk woord van onze God; arbeiden om Gods navolgers te worden en Zijn deugden na te volgen.

Ambrosiuskring, avond 2

2025-04-28T08:13:00.003+02:00

Tweede boek: Het zien op Jezus vóór alle tijden, tot de schepping, Hoofdstuk 1-2

Hoofdstuk I

1. Van de eeuwige geboorte van Jezus

De Zoon is gegenereerd van de Vader, zoals Hij een Zoon is, maar niet zoals Hij God is. De tijd van deze geboorte heeft geen begin, midden noch einde, en daarom is die eeuwig, vóór de gehele wereld. Jezus de Zone Gods is van alle eeuwigheid gegenereerd; maar toen Hij mens werd, en bijzonder toen Hij weder opstond van de doden, is Hij krachtiglijk bewezen te zijn de Zone Gods van natuur.

Er zijn twee manieren van generatie: de een is vleselijk en uitwendig, en deze is de verderving, de verandering en de tijd onderworpen; de andere is geestelijk en inwendig, en zodanig was het begin van de Zoon van God, Wiens generatie geen verderving, verandering noch tijd heeft.

2. Van onze verkiezing in Christus vóór de wereld

Het eerste wat God gedaan heeft (wat voor ons begrip toereikend is), was een besluit bij Zichzelf om Zijn heerlijkheid te openbaren; of een voornemen in Zichzelf om Zijn heerlijkheid buiten Zijn eeuwige enigheid aan iets buiten Zichzelf mee te delen.

Christus Zelf was eerst verordineerd. Wij zijn in Christus uitverkoren, als in een algemeen persoon; Hij was in orde de eerste uitverkoren persoon, en wij in Hem. Veronderstel dat een koninkrijk is opgericht, een nieuwe koning is verkoren, en al Zijn navolgers zijn in Hem verkoren; welnu, God heeft een Koninkrijk der heerlijkheid opgericht, en Hij heeft Jezus Christus tot Koning van dit Koninkrijk verkoren, en in Hem heeft hij ons verkoren, die Hij heeft gemaakt tot koningen en priesters des Allerhoogste Gods.

God de Vader heeft uitverkoren; Hij heeft ons uitverkoren in Hem: Christus, God en mens; en dit ‘Hem’ betekent: dezelfde Christus God en mens, als het Hoofd en de eerste Uitverkorene, in welke en na welke in de orde der natuur, Zijn gehele lichaam is uitverkoren. Hij heeft ons in Hem uitverkoren vóór de grondlegging der wereld.

Wij lezen van drie woorden in de Schrift, sprekende van Christus: ‘Hij heeft ons uitverkoren in Hem’, ‘U is gegeven om Christus wil’ en ‘Gode zij dank, Die ons de overwinning geeft door onzen Heere Jezus Christus’. En zo zijn wij in Christus als in een algemeen persoon uitverkoren. Deze genade van verkiezing is eerste begonnen in Christus, ons Hoofd, en is zo nederwaarts gedaald op ons Zijn leden.

3. Van de grote onderhandeling in de eeuwigheid tussen God en Christus om zielen zalig te maken

Christus Zelf heeft Zich niet in deze bediening ingedrongen, maar Hij is daartoe gekomen door de wil Gods des Vaders, en door Zijn voorverordinering. Al wat de Vader wil, dat wil de Zoon ook. Christus en de Vader zijn één in wil, één in macht en één in natuur.

4. A. Het ontwerp

Het einde in de natuur moet zijn vóór de middelen tot het einde. Nu, het toelaten van de val, de bekering, het geloof en de volharding zijn bij God als middelen gebruikt om enigen te brengen tot zaligheid; waarom dan God ook eerst ontwierp onze zaligheid, en daarna de middelen; en beide het einde en de middelen zijn het voorgebrachte van Gods verkiezing of voorverordinering.

5. B. De raad

Wij weten nu maar weinig van de raad van Gods wil, maar dit zal ons bekendgemaakt worden als wij in de heerlijkheid zullen gekomen zijn; ja, het zal een groot gedeelte van de heerlijkheid in de hemel zijn, als de Heere der Heren Zelf de raad van Zijn wil zal ontvouwen.

Ondertussen kunnen wij iets weten van de raad van Gods wil:

1. Dat de mens zou zijn een redelijk schepsel, en omdat elk schepsel noodwendig zijn Schepper onderworpen is, want Hij heeft alles gewrocht om Zijn Zelfs wil (Spr. 16:4), en alles moet Hem geven de eer, waartoe Hij het gemaakt heeft.

2. Indien de mens zou afwijken van zijn redelijke godsdienst, en de wet verbreken die God zou geven, waartoe hij zelfs zou hebben een oorspronkelijke macht om die te volbrengen, dat hij dan zou vallen in Gods ongenade; en dat zodanig een vloek en zodanig een straf hem zou overkomen.

3. Dat de zonde niet ongestraft zou blijven, vanwege Gods oneindige haat tegen de zonde, vanwege Zijn waarheid, vanwege Zijn vreselijke en verschrikkelijke Majesteit; want God wil dat de mensen altijd voor Hem beven zullen, en door Zijn vrees zich laten afraden van de zonde.

4. Dat alle mensen, niettegenstaande de zonde, niet volledig zouden verderven, en dat om deze redenen: Om die oneindige lust die God heeft in de barmhartigheid en om het vermaak dat God heeft om metterdaad verheerlijkt te worden door de gewillige dienst en gehoorzaamheid Zijner schepselen.

6. C. De voorkennis

De voorkennis Gods wordt eigenlijk ten aanzien van de schepselen toegeschreven; ten aanzien van God is er geen ding verleden noch toekomend; al wat voorbij is en al wat komen zal, is tegenwoordig voor Hem; en daarom kan van Hem in deze zin niet gezegd worden iets voor te kennen.

God heeft van eeuwigheid af en vóór de grondlegging der wereld enige van tevoren geordineerd of voorbeschikt tot de zaligheid, waartoe Hem niets bewoog dan Zijn eigen welbehagen en vrijwillige liefde. Eerst heeft Hij ze tevoren gekend, en dan heeft Hij ze tevoren verordineerd; eerst heeft Hij ze liefgehad, en dan heeft Hij ze uitverkoren; eerst heeft Hij ze omhelsd als de Zijnen met de armen Zijner eeuwige liefde, en dan heeft Hij ze uit vrijwillige liefde afgezonderd tot het leven en de zaligheid.

7. D. Het voornemen

Van het voornemen lezen wij in de Schrift: ‘Wij weten dat degenen, die God liefhebben, alle dingen medewerken ten goede, namelijk die naar Zijn voornemen geroepen zijn’ (Rom. 8:28).

God heeft in Zichzelf van alle eeuwigheid af voorgenomen, degenen die Hij tevoren gekend heeft, tot het leven en de zaligheid te brengen. Alsof Hij zegt: ‘Mijn bedoeling is, dat Mijn heiligen hun vastigheid niet zullen hebben van zichzelf, want zij zijn gelijk de raderen; maar zij zullen die van Mij hebben en van Mijn Zoon, met Welke zij door dezelfde Geest des levens zullen verenigd worden.’

8. E. Het besluit

Het was Gods besluit om uit de Joden en heidenen een gemeente aan Christus te geven; en dit besluit is gemaakt in die dag der eeuwigheid, toen de Zoon is gegenereerd van Zijn Vader. Dit wordt ook wel genoemd de voorverordinering, het boek des levens of Gods Zegel.

Wie de Heere besloten heeft zalig te maken, die heeft Hij ook besloten heilig te maken, eer hij tot de genieting van die zaligheid zal komen. Gods besluit stoot het gebruik van de middelen niet omver, maar stelt hetzelve vast en bekrachtigt het.

9. F. Het verbond

Daar was een verbond tussen de Heere en Zijn Zoon Jezus Christus, betreffende de zaligheid van de uitverkorenen.

Het verbond is gemaakt met Christus door vertegenwoordiging: Christus Middelaar, Christus een algemeen Persoon, aan Welke de beloften gedaan zijn. Want Christus en Zijn erfgenamen zijn allen maar leden van een verenigd huisgezin, en gelijk het verbond der werken gemaakt was met Adam en al de zijnen, en er geen twee verbonden geweest zijn, zo is ook hier het verbond met de tweede Adam gemaakt en met Zijn kinderen. ‘Maar een iegelijk in zijn orde: de eersteling Christus, daarna die van Christus zijn’ (1 Kor. 15:23).

Hoofdstuk II

We moeten op Jezus zien, zoals Hij het grote werk van de zaligheid op Zich genomen heeft in de eeuwigheid. Het zien op Jezus bevat in zich:

1. Kennis van Jezus

Wij moeten Jezus kennen, dragende dat grote werk van onze zaligheid in de eeuwigheid vóór alle tijden.

1) Kom, leert dat deze Jezus is van eeuwigheid de Zoon van God, gegenereerd vóór de schepping van de wereld. Zijn komst, en de wijze waarop dit gebeurde en de liefde tussen de Vader en de Zoon zijn mysteries die diep en ondoorgrondelijk zijn.

2) Kom, leer wat deze Jezus is in Zijn betrekking tot ons voor al de wereld; en leer tot dat einde voor vast die grote onderhandeling tussen God en Christus betreffende onze zaligheid. Ambrosius beschrijft vervolgens dat we moeten leren over het ontwerp Gods, de raad Gods, de voorkennis Gods, het voornemen Gods over uw zaligheid, de besluiten Gods en het verbond der genade.

2. Overdenken van Jezus

Wij moeten Jezus aanmerken zoals Hij het grote werk der zaligheid in de eeuwigheid heeft op Zich genomen. Het is niet genoeg Hem te leren kennen, maar naar de mate der kennis die wij gekregen hebben, moeten wij ook overleggen, peinzen en denken over Hem!

Christen! Ik bid u, wees der wereld dood, wees ongevoelig voor alle andere dingen, en zie alleen op Jezus.

A. Overdenk Jezus in betrekking tot God, hoe Hij was de eeuwige Zoon des Vaders. Voor zoveel de zondaren van God afgevallen zijn, is de Zone Gods voor ons niet aan te zien. Maar aanmerkende Jezus als Jezus, dat is te zeggen: een Zaligmaker van alle zondaars die in Hem geloven; en dat deze Jezus de twee naturen van Christus in Zich begrijpt, zowel de Godheid als de mensheid, nu mogen wij, deel in Hem hebbende, naderen en (naar ons begrip) ‘aanschouwen het afschijnsel Zijner heerlijkheid’ (Hebr. 1:3). Aangaande de wijze hoe de Vader de Zoon genereert, laat ons dat eren met stilzwijgen. Overdenk, o mijn ziel! Gij hebt soms een nieuwsgierig gevoel om te weten wat God vóór de schepping gedaan heeft; wel, zijt nu matig en houd u vergenoegd met deze kennis: God heeft al die tijd (zo ik het een tijd mag noemen) aangewend om Zich te vermaken in Jezus.

B. God heeft Zich ook vermaakt in de zaligheid der mensen: ‘En Mijn vermakingen zijn met de mensenkinderen’ (Spr. 8:31). God heeft van alle eeuwigheid af vermaak gehad in uw zaligheid!

C. Overdenk Jezus in Zijn reine betrekking tot ons. Overdenk de grote onderhandeling tussen God en Hem.

1) Overdenk het ontwerp. De grote God, hebbende in Zichzelf voorgenomen om Zich buiten Zijn eeuwige Enigheid mee te delen, heeft dit ontwerp gemaakt, dat al hetgeen Hij in dit opzicht doen zou, zou zijn tot prijs der heerlijkheid Zijner genade (Ef. 1:6). Opdat Zijn heiligen verheerlijkt zouden worden, Christus verheerlijkt zou worden en opdat God Zelf verheerlijkt zal worden.

2) Overdenk de raad Gods aangaande uw zaligheid: Hij werkt alle dingen naar de raad van Zijn wil, en bij Hem is raad, en bij Hem is verstand (Ef. 1:11). Dit is het wat de oneindige Wijsheid van alle eeuwigheid af heeft werk gegeven, hoe er een weg zou gevonden worden om zondaren zalig te maken, en evenwel volkomen rechtvaardig te blijven. Ja, o mijn ziel! Peins nog een weinig verder; niet alleen is Gods barmhartigheid op deze wijze verheerlijkt, maar ook de heerlijkheid van Zijn gerechtigheid, immers, zoveel, ja meer dan, of de zondaar ware voor eeuwig verdoemd geweest.

3) Overdenk de voorkennis Gods. Hij heeft van eeuwigheid af geweten wie Hij wilde afzonderen tot het leven en de zaligheid. Sta wat stil, en peins hier wat op, o mijn ziel! Dat God u wilde voorkennen van alle eeuwigheid met een kennis van liefde en toestemming.

4) Overdenk het voornemen Gods betreffende uw zaligheid. ‘God heeft ons niet gesteld (of geordineerd) tot toorn, maar tot verkrijging der zaligheid, door onze Heere Jezus Christus’ (1 Thess. 5:9). Al de duivelen in de hel kunnen het voornemen Gods niet te niet doen aangaande maar een enige ziel. ‘Dit is de wil des Vaders, Die mij gezonden heeft’, zegt Christus, ‘dat al wat Hij Mij gegeven heeft, Ik daaruit niet verlieze’ (Joh. 6:39).

5) Overdenk het besluit Gods aangaande uw zaligheid en de middelen daarvan. ‘Mijn schapen horen mijn stem’, zegt Christus, ‘en Ik geef hun het eeuwige leven; en zij zullen niet verloren gaan in der eeuwigheid, en niemand zal dezelve uit Mijn hand rukken’ (Joh. 10:27-28)

6) Overdenk het verbond Gods, dat tussen God en Christus is opgericht over uw zaligheid. Denk hierover duizendmaal; overdenk uw ‘hoop des eeuwigen levens, welke God, Die niet liegen kan, beloofd heeft vóór de tijden der eeuwen’ (Tit. 1:2).

3. Verlangen naar Jezus

Wij moeten naar Jezus verlangen zoals Hij in de eeuwigheid het grote werk onzer verlossing en zaligheid heeft op Zich genomen. Het is niet genoeg dat wij weten en overdenken, maar wij moeten ook begeren. Nu, de begeerte is een beweging van het gemoed, uitziende naar het verkrijgen van enig goed dat wij niet hebben, en dat wij oordelen ons dienstig te zijn. Maar naar deze dingen mogen wij begerig zijn. Ambrosius beschrijft vervolgens de verlangens waar je hele hart naar mag uitgaan:

1) Naar de openbaring van dat werk in ons. Wij zouden niet kunnen horen van deze verhandelingen tussen God en Zijn Zoon, of in onze harten moesten oneindige begeerten oprijzen; wij behoorden te dorsten naar de verzekerdheid, zonder ophouden.

2) Naar God en Christus, Die grote Bondgenoten en Onderhandelaars van dit werk voor ons. ‘Wien heb ik nevens U in de hemel? Nevens U lust mij ook niets op de aarde!’ (Ps. 73:25). Het hart dorst naar geen ding dan naar Hem, Die het alles is, alle macht, alle liefde, alle heiligheid, alle gelukzaligheid.

3) Naar een volkomen en uiterste uitvoering, waardoor God metterdaad in de tijd werkt overeenkomstig al Zijn werkingen of besluiten voor de tijd. Gelijk de mensen branden door begeerte, alzo behoren wij te verlangen en te zuchten naar de genieting Gods in de toekomende wereld.

4. Hopen op Jezus

Wij moeten hopen op Jezus, zoals Hij dat grote werk van de zaligheid voor ons in de eeuwigheid heeft op Zich genomen. Het is niet genoeg dat wij kennen, overdenken en begeren, maar wij moeten ook hopen en onze hoop vasthouden als tot ons eigen best. Nu, de hoop is een beweging van het gemoed, waardoor zij zeker of in schijn enig toekomende goed verwacht. De gehele vraag is of die zaligheid, aangaande welke die grote verhandeling tussen God en Christus geweest is, mij nu ook aangaat, en welke de gronden en vastigheden zijn, waar mijn hoop op gebouwd is.

Gods besluit gaat zowel over de middelen als het einde; die God besloten heeft zalig te maken, deze heeft Hij ook besloten te roepen, te rechtvaardigen, te heiligen, eer Hij ze zalig maakt. O, mijn ziel! Zie op welke gronden uw hoop gebouwd is; zijn deze zwak, uw hoop is zwak, maar zijn ze sterk, zo zal uw hoop ook sterk zijn, zeker en voorzichtig. Welaan nu, o mijn ziel! Zijn deze de gronden van uw hoop? Is Gods Woord met kracht in uw hart gekomen? Heeft de Heere u zo krachtdadig geroepen, dat gij alles hebt verlaten om Christus na te volgen? Gelooft gij in de Heere Jezus Christus tot het leven en tot de zaligheid? Zij gij heilig? Is uw leven heilig? Leeft gij zo volmaakt, als de genade Gods, die u tot de zaligheid moet brengen, u onderwijst? Kunt gij met een uitnemende dankbaarheid Gods genade en liefde in uw verkiezing verheerlijken?

Weg met alle zwaarmoedige verbaasde en verslagene gedachten; zie op Jezus; hoop op Christus, dat zelfs die zaligheid, aangaande dewelke die grote verhandeling tussen God en Christus is geweest is, u waarlijk mede toekomt, en dat gij dezelve eens zien zult, en de gelukzaligheid van dezelve genieten in alle eeuwigheid.

5. Geloven in Jezus

Wij moeten in Jezus geloven, zoals Hij dat grote werk van de zaligheid voor ons in de eeuwigheid op Zich heeft genomen. Het is niet genoeg te weten en te overdenken, te begeren en te hopen, maar wij moeten ook geloven. Och! Roept de ziel, ik kan niet geloven! ‘O, houd stil, mijn ziel! En zijt niet ongelovig, maar gelovig.’

Het geloof wordt ook genoemd ‘een vaste grond der dingen die men hoopt’, alsof wij die in onze hand hadden. Het geloof is een toe-eigenende, een toepassende, een verenigende genade. Hier ligt dan ook de zoetigheid van het geloof in, dat wij geloven dat Christus niet alleen een Zaligmaker is, en rechtvaardigheid is, maar mijn Zaligmaker en mijn Rechtvaardigmaker. O, mijn ziel! Geloof voor uzelf; geloof en vertrouw dat deze ontwerpen, beraadslagingen, deze liefde, dit voornemen, besluit en verbond tussen God en Christus alle voor u zijn.

6. Beminnen van Jezus

Wij moeten Jezus beminnen, zoals Hij dat grote werk van de zaligheid in de eeuwigheid op Zich heeft genomen. En dit is de vrucht of de werking van het geloof, dat wij geloven dat al deze ondernemingen en onderhandelingen voor ons geweest zijn. Ja voor ons. O, hoe zullen wij dan anders kunnen dan die God liefhebben en die Christus beminnen, Die ons aldus eerst en vrijwillig heeft liefgehad! God heeft ons liefgehad eer wij Hem liefgehad hebben, want Hij heeft ons in de eeuwigheid vóór de tijden der eeuwen liefgehad. Als je mag weten dat die liefde in je hart is, moet het je dan geen pijn doen dat je Hem niet kunt liefhebben zoals hij jou liefheeft!?

7. Verblijden in Jezus

Wij moeten ons in Jezus verblijven, zodat Hij dat grote werk onzer zaligheid in de eeuwigheid op Zich heeft genomen. Deze blijdschap is een beweging van het gemoed, voortkomende uit de zoetigheid van het voorwerp waarover we ons verblijden. Alzo verblijdt u ook hierin niet dat de wereld van u is, dat de rijkdommen van u zijn, dat gij mensen en duivelen overwonnen hebt, maar verblijd u hierin dat uw naam geschreven is in het boek des levens. En wie zijt gij die dit leest? Zijt gij een gelovige? Gelooft gij in de Heere Jezus Christus? Christus heeft dan hetzelfde mede van u gezegd, en Hij heeft om uwentwil een verbond aangegaan en uw naam gesteld in het boek des levers. O, gaat uw weg, en verblijdt u en vertroost u met kracht! ‘Er is geen verdoemenis voor degenen, die in Christus Jezus zijn’ (Rom. 8:1). God heeft uw zaligheid besloten, en Gods besluit staat vast.

8. Aanroepen van Jezus

Wij moeten Jezus aanroepen, of God de Vader in en door Jezus. Dit is in het zien mede begrepen. Gelijk David al biddende zei: ‘Ik hef mijn ogen op tot U, Die in de hemelen zit’ (Ps. 123:1). Nu, dit aanroepen Gods, of dit zien naar God, bestaat in bidden en danken.

1) Wij moeten bidden. Dat al deze handelingen tussen God en Christus zeker de onze mogen zijn, en dat Hij onze namen meer en meer wil doen opklaren; ja ziende dat alle goede dingen tot onze zaligheid dienen en van alle eeuwigheid af voor ons bereid zijn, dan moeten wij bidden, opdat wij dezelfde door de gebeden uit de hemel mogen doen nederdalen.

2) Wij moeten God danken. En waarom? Dat Hij op ons wilde zien en tevoren verordineren tot het leven; dat Hij zo menigeen aan de rechter- en aan de linkerhand is voorbijgegaan, en dat ik een zou zijn die de Heere heeft uitverkoren! Zulk een snode en ellendige zondaar als ik ben! O, mijn ziel, wat onderscheid is er toch geweest tussen u en zovele duizenden van de verworpenen, die nevens u op deze dag in de wereld leven? Niet anders, voorwaar, niet anders dan de vrijwillige barmhartigheid, goedertierenheid en liefde Gods in Christus.

9. Gelijkvormig zijn aan Jezus

Wij moeten Jezus gelijkvormig worden, wij moeten onze ogen op Jezus houden ter onzer navolging. Ambrosius geeft een aantal voorbeelden hoe je Jezus gelijk moet worden:

1) Christus is Gods zoon, zo moeten wij mede kinderen Gods zijn.

2) Christus, de Zone Gods, had Zijn vermaak in Zijn Vader, en Zijn vermaak is ook in de kinderen der mensen; zo moeten wij mede ons vermaak hebben in de Vader en in Zijn kinderen ons verlustigen.

3) God en Christus hebben dit ontwerp van alle eeuwigheid af gemaakt dat alles, wat Hij doen zou, tot prijs van de heerlijkheid Zijner genade zou weten. Zo moeten wij dit mede als het einde van al onze werken stellen, hetzij dat wij eten, hetzij dat wij drinken, hetzij dat wij iets anders doen, wij moeten het al doen ter ere Gods (1 Kor. 10:31).

4) God en Christus hebben raad genomen over onze zaligheid Laat ons ook zo beraadslagen over onze zaligheid. Houd Zijn geboden en een evangelisch verstand, dat is: zie op het middel Jezus Christus, Die dezelve voor ons gehouden heeft, en in Wie en door Wie onze volmaakte gehoorzaamheid Gode aangenaam is.

5) God en Christus hebben ons liefgehad met een eeuwige liefde. Alzo moeten wij Hem ook liefhebbe, Die ons eerst heeft liefgehad.

6) God en Christus hebben ons beschikt en verordineert tot de zaligheid. Zijn liefde is geweest een zeker, vastgestelde, onbeweeglijke en bestendige liefde. Zo moeten wij Hem ook liefhebben en Hem eeuwig aanhangen.

7) God en Christus hebben onze zaligheid besloten, te boek gesteld en verzegeld; en zo moeten wij ook ons zegel daaraan hechten dat God getrouw is en waarachtig is.

8) God en Christus zijn een verbond aangegaan vanwege onze zaligheid; zo moeten wij ook in het verbond met Hem treden; wij moeten Hem aannemen als onze God en onszelf aan Hem overgeven om Zijn volk te zijn.

Ambrosiuskring, avond 1

2025-03-25T09:17:00.031+01:00

Wie was Isaac Ambrosius?

Over het leven van Isaac Ambrosius (1604-1663) is niet veel bekend. Vermoedelijk werd hij geboren rond 1604 als de zoon van de predikant van Ormskirk in Engeland. Hij was de jongste van drie jongens en drie meisjes. Op 29 mei 1604 werd de jonge Ambrosius gedoopt en op zeventienjarige leeftijd start hij zijn theologische studie in Oxford.[1]

Na zijn studie theologie werd Ambrosius in 1627 predikant in Castleton, waar hij vier jaar zou blijven. In 1631 werd hij een van de vier rondreizende predikanten van de koning in Lancashire. Ambrosius stond bekend om zijn vredelievende karakter, zijn ernstige manier van preken en zijn gewoonte om zich regelmatig af te zonderen voor gebed en meditatie. Men noemde hem daarom ook wel de meest meditatieve puritein van Lancashire, aldus H. Florijn.[2]

Dat deze bijnaam passend was, blijkt ook uit het dagboek van Isaac Ambrosius. Op 17 mei (jaar onbekend) schreef hij: ‘Deze dag, in de morgenstond, dacht ik na over de liefde van Christus, waarin Christus verscheen en mijn hart in vele zoet stukken vermurwde. ’s Avonds overdacht ik de eeuwigheid van de hel en de eeuwigheid van de hemel, waarin de Heere mijn ziel verbrak, verkwikte, verheugde en verwarmde…’.[3]

In 1662 gaf Ambrosius, samen met 2.400 andere puriteinse predikanten, aan dat hij zich niet wenste te onderwerpen aan de zogenaamde ‘Act of Uniformity’, een akte waarin presbyterianen alle rechten ontnomen werden, de Covenants in Schotland afgezworen en de liturgische ceremoniën van de Anglicaanse kerk verplicht werden gesteld.[4] Wie dit document niet ondertekende werd afgezet en vervolgd.[5] Andere voorbeelden van puriteinen die dit document ook niet wilden ondertekenen zijn Richard Baxter, Thomas Goodwin en John Bunyan.

Als gevolg van zijn weigering heeft Ambrosius maar liefst drie keer in de gevangenis gezeten. Daarnaast had hij ook te maken met de gevolgen van de burgeroorlogen en opstanden die Engeland in die tijd teisterden. Al met al was het een roerige tijd voor kerk en maatschappij.

Ongetwijfeld zal het feit dat Ambrosius werd afgezet hem persoonlijk groot verdriet gegeven hebben. Kort na zijn afzetting verhuisde Ambrosius naar het plaatsje Preston, waar hij al spoedig overleed aan de gevolgen van een beroerte. Toen werd de titel van zijn boek voor hem pas echt werkelijkheid. Toen mocht hij op Jezus zien als nooit tevoren.

Hoewel zijn precieze sterfdatum onbekend is, weten we dat hij op 25 januari 1663 werd begraven.

Het boek: Het zien op Jezus

In 1658 verscheen Ambrosius’ boek ‘Looking unto Jesus’. Dit beroemd geworden boek heeft veel invloed gehad op de Engelstalige wereld. Een voorbeeld hiervan is Nieuw-Engeland, het latere Amerika, ten tijde van de First Great Awakening. W. van der Zwaag geeft in zijn boek ‘De Reformatie der Puriteinen’ het volgende citaat van een zekere Thomas Prince weer: ‘De mensen schenen een hernieuwde smaak voor die oude en bevindelijke schrijvers als Hooker, Shepard, Gurnall, William Guthrie, Joseph Alleine, Isaac Ambrose, Dr. Owen en anderen te hebben gekregen’.[6]

Reeds na zes jaar werd het boek ‘Looking unto Jesus’ vertaald door de Nederlandse predikant Johannes Lampe. Deze vertaling kreeg de titel ‘Het sien op Jesus’. Sinds deze vertaling is het boek meerdere keren herdrukt in het Nederlands.[7]

In het boek ‘Het zien op Jezus’ staat het werk van de Heere Jezus als Middelaar centraal. Christus’ borgwerk van eeuwigheid, Zijn geboorte, leven, lijden, sterven, opstanding, hemelvaart, Zijn zitten aan de rechterhand van God en Zijn wederkomst, worden op indrukwekkende wijze beschreven.[8] De rode lijn van dit boek zijn de Twaalf Artikelen van het christelijk geloof.

Wat verder opvalt is dat het boek het hart van de lezer probeert te raken. Over de structuur van het boek schreef E. Barten het volgende: ‘Na elk onderwerp volgt een soort toepassing over kennen, nadenken, hopen, geloven, liefhebben, verblijden, aanroepen en gelijk worden. En dat steeds weer toegespitst op het onderwerp waar je over las’.[9] Wat dat betreft is vanaf bladzijde 1 duidelijk dat ‘Het zien op Jezus’ door een puriteinse predikant is geschreven.

N.B. De indeling van de avonden is gebaseerd op de volgende uitgave: Ambrosius, I. Het Zien Op Jezus: Een Gezicht Van Het Eeuwig Evangelie of Van De Zielsogen Op Jezus. Houten: Den Hertog, 1984. Deze uitgave wijkt qua indeling af van de nieuwere uitgave van drs. C. van Haaften die verscheen in 2025.

Aan de lezer

In dit voorwoord wordt beschreven dat Ambrosius tijdens een ernstige ziekte in het voorjaar van 1635 nadacht over wat de Heere Jezus voor zijn ziel gedaan had, nog deed en doen zou. Hij kon geen begin en einde in de grootheid van Zijn werken vinden en merkte hoeveel vreugde het overdenken van deze dingen hem schonk. Hij nam zich voor dat als hij weer gezond zou worden, hij dit als een ‘Evangelie-plicht’ op zich zou nemen, om het te preken en op te schrijven. En hij is er ook biddend aan begonnen, met de wens dat het zou mogen strekken tot Gods eer en ten beste van de Kerk.[10]

Het werk was voor hem als een wereld vol vertroosting: zowel het onderwerp (Jezus) als de daad (het zien op Hem). Gods dienstknechten zijn ambtshalve schuldig Jezus Christus rijkelijk te verkondigen (Éf. 3:8). Er is al heel veel over Hem geschreven, gedacht en gepreekt, maar de verborgenheid is zodanig dat het is alsof we nog maar op het eerste blad van de Catechismus van Jezus Christus zijn.

‘Terwijl ik bezig was met studeren, schrijven en ‘mijn ziel bewerken in de oefeningen van het zien’ was ik al vervuld met onuitsprekelijke blijdschap en heerlijkheid. Ik bid u, wie dit ook leest, kom en verwarm uw hart bij dit heilig vuur!’ Het is belangrijk om elke dag deze Jezus Christus tot uw Onderwerp te maken, om te kennen, overdenken, begeren, hopen, beminnen, geloven, verblijden, aanroepen en gelijkvormig worden.’[11]

Aan Christus’ liefhebbers

Ik bid u dan, om de liefde tot uw Jezus, lees, doorlees en herlees dit boek, hetwelk Isaac Ambrosius ter ere van Jezus gemaakt heeft, en ook tot dat doel door mij is vertaald, u zult u die moeite niet beklagen, het zal u met de daad goed doen tot verbetering van uw leven; ja, het zal u goed doen in de tijd van uw sterven, en u zult door het zien op uw Jezus niet alleen alle vrees van de dood te boven komen, maar ook tot een heilige begeerte ontstoken worden, om door een zalige dood tot uw Jezus te gaan, en Hem te aanschouwen in Zijn heerlijkheid en u eeuwig te verblijden in het zien op Jezus.

Eerste boek: Het zien op Jezus, Hoofdstuk 1-3

Hoofdstuk I

Ziende op de overste Leidsman en Voleinder des geloofs, Jezus (Hebr. 12:2)

Het heerlijkste onderwerp, waarover gesproken of geschreven kan worden, is Jezus Christus. Christus alleen is het hoofdstuk en het middelpunt van elke Goddelijke geopenbaarde waarheid. Hij alleen is het geheel en al van ’s mensen gelukzaligheid: een Medicijnmeester om te genezen, een vurige Muur om te beschermen, een Vriend om te vertroosten, een Parel om te hem te verrijken, een Ark om hem te dragen, een Rots om hem in de droevigste verdrukkingen te ondersteunen, een Schuilplaats tegen de vloed, als Waterbeken in een dorre plaats, als de schaduw van een rotsteen in een dorstig land.

‘Dit is het eeuwige leven, God te kennen en Jezus Christus, Dien Hij gezonden heeft.’ (Joh. 17:3) Kom dan en laat ons aanschouwen deze Zon der gerechtigheid. Dit is een samenvatting van de gelukzaligheid van een christen: Zien op Jezus.

Hebr. 12:2 leert ons afzien van en opzien tot. Wij moet opzien tot Jezus. De naam Jezus drukt Zijn barmhartigheid en milddadigheid uit. Christus wijst op Zijn ambt en bediening. Jezus was eens de nederige naam van Zijn verdienende genade en nu is Jezus de verhoogde naam van Zijn uitnemende heerlijkheid.[12] Dit is de goede boodschap, het voorrecht en de plicht van het Evangelie: Zien op Jezus.

Hoofdstuk II

Wij moeten onze zinnen aftrekken van alle dingen, die ons in onze christelijke wandel zouden kunnen afkeren van het zien op Jezus. O, als een ziel te weten krijgt, wat een eeuwige God, een eeuwige Jezus en een eeuwige kroon betekent, als zij verstaat dat grote werk van Christus, om arme zondaren zalig te maken en om Zichzelf voor eeuwig mede te delen aan zulke arme schepselen, daardoor is aan elke lust tot aardse dingen haar kracht ontnomen, want wat is hierbij te vergelijken?

Maar van welke zaken moeten wij afzien? Van goede en van kwade dingen. Zo moeten wij ons oog niet houden op Gods kinderen, maar op Christus Zelf. Daarnaast moeten wij afzien van alles dat ons eigen zelf is, hetzij ons zondige zelf, ons natuurlijke zelf of ons Godsdienstige zelf. Ook moeten wij afzien van alles wat in de wereld is, zoals geschreven staat in 1 Joh. 2:16: ‘Want al wat in de wereld is, namelijk de begeerlijkheid des vleses, en de begeerlijkheid der ogen, en de grootsheid des levens, is niet uit den Vader, maar is uit de wereld’.

Als wij genoeg hebben in God en Christus en begeren nochtans onze gelukzaligheid te stellen in schepselen, dan is dat met recht hoererij te noemen. Onze harten komen Christus toe, en zijn Zijn eigendom. Nu dezelve op de wereld te zetten, daar ze Jezus Christus kuis en getrouw behoren bewaard te worden, wat een overspel is dat!

Wij kunnen niet met vastheid op hetzelfde moment zien op Christus en op bovengenoemde zaken. Alle andere dingen zijn, in vergelijking met Christus, geen blik waardig. De ziel moet alle dingen verzaken en Christus aankleven. Christus is een jaloerse Christus. Hij kan niet verdragen dat wij zouden zien op andere dingen om die te begeren. Deze dingen kunnen het oog nooit verzadigen. Laat het eens gekomen zijn tot dat heerlijke gezicht van Christus, dan zal het rusten, volkomen verzadigd zijnde. Wij zijn in onszelf opgesloten als in een duistere gevangenis, en daarom worden wij geroepen, om uit te komen in dat heldere licht des geloofs, en met de ogen van ons geloof in dagelijkse overdenking te aanschouwen de heerlijkheid van Christus Jezus.

Moet u van uw zonden afzien? Zie, daar is voor u genade van de Heilige Geest en van Christus. Moet u van uw ijdel en zondige gemeenschap afzien? Zie, voor u is de gemeenschap des Vaders en des Zoons, onze Heere Jezus Christus (1 Joh. 1:3). Moet gij afzien van de wereldse rijkdommen? Zie, voor u is de rijkdom van Christus’ genade. Moet u afzien van de zondige wellusten? Zie, voor u is de verzadiging der vreugde, in Christus’ rechterhand zijn de liefelijkheden eeuwiglijk (Ps. 16:12). Moet u afzien van eigengerechtigheid? Zie, voor u is de gerechtigheid van Jezus Christus. O, wat een groot onderscheid is er tussen deze twee voorwerpen – tussen Christus en alle andere dingen!

De wereldse dingen zijn van een lijmachtige hoedanigheid, wilt u uw hart daarbij laten liggen, dan zal het eraan vast raken. En eens daaraan vast geraakt zijnde, is er geen ander middel om ervan te scheiden dan bekering óf het helse vuur. Heb daarentegen wat meer smaak in Christus en in de hemel en de wereld zal u dan onsmakelijk worden. O! als ik Christus zie en overdenk dat Hij als de Heere van hemel en aarde, zich vernedert heeft om de uitverkorenen te verlossen, zou dat mijn hart niet doden voor de wereld?!

Hoofdstuk III

Het zien geschiedt met de ogen of met het verstand. Er worden veel heerlijkere dingen gezien met de ogen van het verstand, dan met het oog van het lichaam. Het zien des verstands is of kennelijk en beschouwende of dadelijk en onderwijzende. Het eerste noemen wij het gezicht onzer zielen, en is een verlichting van ons verstand door enig beschouwelijk gezicht in geestelijke verborgenheden. Het tweede noemen wij het gezicht onzer zielen en des harten, dan zien we niet alleen, maar begeren, beminnen, geloven en omhelzen dezelve. Het is niet een hoofdkennis van Christus, maar het zijn heerlijke bewegingen tot Christus, die door dit inwendig opzien bedoeld worden.

Zonder twijfel hebben zelfbeproeving, zelfverloochening, overdenkingen, geloof, etc. hun plaats in het christenleven, maar het zien op Jezus is het grote bevel van God, tot heil van de mensen. Het is zulk een zien dat ons hart in beweging zet, onze geest verkwikt en levend maakt, een voornemen opwekt om heilig en oprecht te wandelen. Samengevat, het is een inwendig bevindelijk zien op Jezus.

Dit zien op Jezus hoort wel op een goede manier te gebeuren. Anders maakt ons zien op Christus ons niet gelijkvormig aan Hem. Men dient ook gewillig op Hem te zien, op een juiste wijze en niet met zorgeloze en vleselijke ogen. Wie niet op een juiste wijze op Christus ziet, zal eens uit Zijn mond horen: ‘Ik was een vreemdeling voor u op aarde. Ik kon niet één gezicht van u krijgen dan alleen wanneer het uw luie en ijdele hart beliefde. Daarom weg nu uit Mijn ogen, u bent niet van Mij noch zal Ik ooit meer op u zien’.

Gods volk, zien wij niet hoe Christus zonder ophouden bemoeienis met ons maakt? De gedachten van Zijn hart zijn enkel liefde, eeuwige liefde. En zullen wij onze gedachten niet naar Hem toezenden? Zouden wij onze genegenheden niet op Hem richten? Zullen wij niet meer bekommerd zijn, om onszelf met touwen der liefde aan Hem vast te binden, die Zichzelf zo sterk door de liefde aan ons gebonden heeft? Dat wij ons toch schamen dat wij tot deze dag toe zo onachtzaam geweest zijn in het opzenden, buigen en binden van onze zielen aan dit gezegende voorwerp: Jezus Christus.

Hoe gewillig en hoe vaak kunnen wij denken aan onze wellusten, vrienden, werk, ja aan onze ellende, lijden en zorgen? En waarom is Christus niet in al onze gedachten?

Christus is zowel onze wijsheid en heiligmaking, als Hij is onze rechtvaardigheid en verlossing (1 Kor. 1:30). Waar Christus niet is, daar is geen geestelijke wijsheid, geen lust tot de wegen en werken van heiligmaking. Er is geen ware, geestelijke en hemelse vrede in de Heilige Geest, zonder Jezus Christus. Zij weten niet van Christus’ wijsheid om hen te besturen, noch van Christus’ heiligheid om hen te heiligen, noch van Christus’ volheid om hen te vervullen, noch van Christus’ dood om hun lusten te doden, noch van Christus’ opstanding om hun zielen te verkwikken, noch van Christus’ heerschappij om te heersen in hun harten.

Wilt u weten waarin de kracht van Christus bestaat? In het te neerwerpen van de macht der zonde, in het overwinnen van de satan, in het vernederen van het hart van een mens, in het heiligen van hun zielen, in het reinigen van hun gewetens, in het brengen van hun gedachten onder de gehoorzaamheid van Christus, in hen te versterken om de verdrukkingen te verdragen, in het te doen groeien en toenemen in hemelse genade. Aan deze kracht zullen deelhebben, die met hun hart en ziel zien op Christus.

O, wat een gezegende zaak is het, de onderlinge mededeling van werken tussen Christus en onze zielen te onderhouden! Hij draagt onze zonden, laat ons toekomen Zijn genezing; Hij is om onzentwil verwond, laat ons drinken uit de geestelijke balsem, die uit Zijn wonden vloeit; Hij heeft op Zich genomen onze ongerechtigheid, wil ons bekleden met Zijn gerechtigheid; Hij heeft onze vloek en verdoemenis aangenomen, laat ons aannemen Zijn rechtvaardigmaking, zegening en zaligheid. Met dit doel zien wij op Jezus, als Hij Zijn aangezicht verbergt door verlating, laat ons dan niet rusten voor wij Hem gevonden hebben. Als wij Hem vinden, laat ons Hem vasthouden en niet laten gaan, noch Hem wegjagen uit onze harten door onze verdorvenheden.

Christenen, vraag uw eigen ondervinding: als u op Jezus ziet en leunt, heeft u dan niet de beste rust? Soms zegt u: hoe zoet is Zijn brood, hoe aangenaam Zijn drinkbeker en hoe liefelijk Zijn tegenwoordigheid. Wel, waarom ziet u dan niet altijd op Hem? Zo u een zeker getuigenis wilt hebben van de liefde van God en een vast bewijs van uw recht op de heerlijkheid, arbeidt om uw hart op Christus te zetten.

U die klaagt over uw doodsheid, dat u Christus niet kunt beminnen, noch u vermaken in Zijn liefde, dat u geen leven hebt in uw gebeden of in enige andere plichten en tegelijkertijd deze manier van levendig-making nooit onderzocht hebt, of hier zorgeloos en ongestadig in bent geweest, bent u dan niet zelf de oorzaak van uw eigen klacht?! Zo u meer genadegaven begeert, die van Christus afvloeien, waarom verkeert u tot dat doel niet meer met Christus?

Bedenk dat het zeer behoorlijk is, dat uw hart op Christus gesteld is, want het hart van Christus is zoveel op u gezet. Christus is onze Vriend en in dat opzicht bemint Hij ons en draagt ons in Zijn hart. En zou Hij dan niet in ons hart zijn? O, christenen, voelt u niet dat Christus’ hart op u gesteld is? Dat Hij gedurig met een zeer tere liefde aan u denkt, zelfs dan, als u uzelf en Hem vergeet? Wordt u Hem niet gewaar, dat Hij u achtervolgt met dagelijkse barmhartigheden, werkende aan uw zielen, verzorgende uw lichamen en die beide bewarende! Draagt Hij u niet gedurig in de armen van Zijn liefde en belooft dat alle dingen u zullen medewerken ten goede? Kunt u uw Heere vergeten, Die u niet vergeet?

Het is het bevel van Jezus dat we op Hem zouden zien. Wat is de Heilige Doop en het Heilig Avondmaal anders dan een afbeelding van Jezus Christus? Het is alsof Hij ons gebood: zit neer bij de Fontein des levens en drinkt. Of dat Hij ons beval dat wij de engelen zouden gelijk zijn, die zalig zijn in het aanschouwen van deze Jezus. Bedenk hoe zeer begerig de engelen zijn om op Jezus te zien in Zijn naturen, ambtsbedieningen en genadegaven (1 Pet. 1:12). De engelen overdenken al de heerlijke eigenschappen van God, Zijn wijsheid, macht, rechtvaardigheid, barmhartigheid, welke glinsteren en blinken als de heldere sterren aan de hemel. Dit is hun liefste werk en zouden wij de engelen daarin niet volgen?

Het zien op Jezus is het werk van de hemel. Het wordt begonnen in dit leven, maar gaat door in het toekomende. Als wij ons tot dit werk niet voegen, hoe zullen wij dan in de hemel kunnen leven?

Gelijk de zintuigen voor het lichaam zijn, zo zijn de geestelijke zinnen, krachten en genegenheden het rechte middel waardoor wij zoetheid en sterkte van de Heere Jezus ontvangen moeten.

Ambrosius besluit dit hoofdstuk door te stellen dat Jezus een volkomen Zaligmaker is en dat wij Hem moeten aanschouwen in alle delen van het aanbrengen van deze zaligheid, namelijk:

I. In de eeuwigheid voor alle tijden tot de schepping.

II. In de schepping, het begin des tijds, tot Zijn eerste komst.

III. In Zijn eerste komst, de volheid des tijds, tot Zijn wederkomst.

IV. In Zijn wederkomst, het einde des tijds, tot in alle eeuwigheid.

Tot slot roept Ambrosius de christen op om het volgende tegen alle wereldse gedachten te zeggen: ‘Wacht u beneden, terwijl ik opga tot Christus, en dan zal ik tot u wederkeren’. Christenen, u zult welkom zijn, maar uw wereldse gedachten niet!

Bibliografie

The Devoted Life: An Invitation to the Puritan Classics, edited by K.M. Kapic, Gleason, R.C. Leicester: InterVarsity Press, 2004.

Ambrosius, I. Het Zien Op Jezus: Een Gezicht Van Het Eeuwig Evangelie of Van De Zielsogen Op Jezus. Houten: Den Hertog, 1984.

Barten, E. Zicht Op Jezus: Ambrosius' Zien Op Jezus Uitgelegd. Houten: Den Hertog, 2014.

Beeke, J.R., Jones, M. A Puritan Theology, Doctrine for Life. Grand Rapids: Reformation Heritage Books, 2012.

Beeke, J.R., Op 't Hof, W.J., De Reuver, A. Reformatorische Spiritualiteit: Een Praktische Studie Naar De Gereformeerde Spirituele Erfenis. Kampen: De Groot Goudriaan, 2009.

Mathes, G.F., Beeke, J.R. Puriteinse Helden. Tholen: Lucas boeken, 2018.

Van der Zwaag, W. De Reformatie Der Puriteinen: Kerkhistorie Van Engeland Tussen Reformatie En Revolutie. Barneveld: Gebr. Koster, 2001.

[1] Er zijn ook bronnen die melden dat Ambrosius op deze dag geboren is, maar het is onwaarschijnlijk dat hij op dezelfde dag ook gedoopt is.

[2] I. Ambrosius, Het Zien Op Jezus: Een Gezicht Van Het Eeuwig Evangelie of Van De Zielsogen Op Jezus (Houten: Den Hertog, 1984), Ten geleide. Voor meer informatie over de puriteinen: The Devoted Life: An Invitation to the Puritan Classics, ed. K.M. Kapic, Gleason, R.C. (Leicester: InterVarsity Press, 2004). G.F. Mathes, Beeke, J.R., Puriteinse Helden (Tholen: Lucas boeken, 2018). Voor specifieke informatie over puriteinen en meditatie: J.R. Beeke, Op 't Hof, W.J., De Reuver, A., Reformatorische Spiritualiteit: Een Praktische Studie Naar De Gereformeerde Spirituele Erfenis (Kampen: De Groot Goudriaan, 2009), 85-112.

[3] Ambrosius, H. Florijn in: Ten geleide.

[4] Ambrosius, H. Florijn in: Ten geleide.

[5] ‘Sadly, most of the leading Puritans died before the lifting of persecution in 1689 by the Toleration Act under William and Mary. Banned from English church-yards even after their death, many Puritans, including John Bunyan, Thomas Goodwin and John Owen, were buried in a special nonconformist cemetery in Bunhill Fields, London.’ Bron: The Devoted Life: An Invitation to the Puritan Classics, 23.

[6] John Gillies, Historical Collections, 353. Geciteerd in: W. Van der Zwaag, De Reformatie Der Puriteinen: Kerkhistorie Van Engeland Tussen Reformatie En Revolutie (Barneveld: Gebr. Koster, 2001), 518.

[7] In 2016 verscheen zelfs de twintigste druk in het Nederlands(!)

[8] Deze uitgebreide en holistische Christologie is typerend voor meerdere puriteinse werken. ‘They offered Him as prophet, priest, and king. They did not separate His benefits from His person or offer Him as a Savior from sin while ignoring His claims as Lord. Preaching Christ with winsomeness and grace was the most essential task of the Puritan preacher.’ Bron: J.R. Beeke, Jones, M., A Puritan Theology, Doctrine for Life (Grand Rapids: Reformation Heritage Books, 2012), 706-07.

[9] E. Barten, Zicht Op Jezus: Ambrosius' Zien Op Jezus Uitgelegd (Houten: Den Hertog, 2014), 13.

[10] In een voetnoot wordt een richting meegegeven hoe het boek gelezen kan worden in zijn geheel, verspreidt over 81 dagen per jaar. Hierbij mag de lezer ervoor kiezen om zaken al dan niet te lezen. Het gaat er ten slotte om dat de lezer de Heere Jezus mag leren kennen.

[11] Ambrosius, 5.

[12] Vergelijk Mat. 1:21 en Fil. 2:9-10: ‘En zij zal een Zoon baren, en gij zult Zijn naam heten JEZUS; want Hij zal Zijn volk zalig maken van hun zonden.’ (Mat. 1:21) ‘Daarom heeft Hem ook God uitermate verhoogd, en heeft Hem een Naam gegeven, welke boven allen naam is; opdat in den Naam van Jezus zich zou buigen alle knie dergenen, die in den hemel, en die op de aarde, en die onder de aarde zijn.’ (Fil. 2:9-10)

À Brakelkring, avond 30

2025-02-01T19:52:00.002+01:00

Door: C.A.A.M. Schulenburg-Heijboer

Hoofdstuk 57 Over de dood en de staat van de afgescheiden ziel
Alle mensen moeten sterven. Hebr. 9:27: “Het is de mens gezet, eenmaal te sterven, en daarna het oordeel.” De mens moet niet alleen sterven, maar tussen zijn geboorte en zijn sterven is maar slechts maar een klein tijdje. “Weinig en kwaad zijn de jaren van mijn leven geweest” (Gen. 47:9).

Er is een groot verschil tussen het sterven van de goddelozen en van een gelovige. De goddelozen komt de dood over als een schuldeiser, en als straf vanwege de zonden, en zij worden door deze heengezonden naar de eeuwige dood (Rom. 6:23). De gelovigen komt de dood ook wel over omwille van de zonde, maar alleen als een kastijding, omdat de Heere Jezus alle straf van hun zonde heeft gedragen, en hen daarvan verlost. En de dood is hun een doorgang tot het eeuwige leven. Openb. 14:13: “Zalig zijn de doden, die in de Heere sterven van nu aan”.

Omdat alle mensen sterven moeten, moet dit ons aanzetten om iets te doen.

1. Wat de godzaligen betreft. Men moet hen goed doen, want zij zullen er niet lang zijn. Christus heeft er behagen aan dat men Zijn leden goed doet. En als zij vóór u komen te sterven, dan zullen zij u, als u sterft, verwelkomen in de eeuwige tabernakelen. Let nauwkeurig op hun deugden en hoe zij zich gedragen; tracht hen na te doen en stel hen uw vragen die u heeft.

2. Wat de onbekeerden betreft. De Heere geeft u gelegenheid om een middel te zijn tot bekering van onbekeerde familie, vrienden en bekenden. Treed niet meer in de voetstappen van Kaïn, door te zeggen: “ben ik mijns broeders hoeder?” Heb deernis met hen en grijp hen uit het vuur terwijl zij nog leven, voordat het te laat is. Misschien mocht u een middel zijn tot hun bekering en zaligheid. En als zij niet naar u zouden willen horen, dan zult u een bevredigd geweten houden, en God zal door u verheerlijkt worden.

3. Wat u zelf betreft: Bent u godzalig, verblijd u er over dat aan dit ellendige leven een einde zal zijn en dat de dood u in een blij leven zal brengen. Het is waar, de dood in zichzelf is verschrikkelijk, maar hij is tegelijk zeer nuttig. Hij snijdt alle droevig en zondig kruis in één keer af en brengt de ziel over in een tevoren nooit recht bevatte gelukzaligheid.

Bent u alsnog onbekeerd? Bekeer u dan haastig! U bent op de brede weg naar de hel. En u gaat sterven. U zult hier niet lang zijn, morgen is het misschien met u gedaan. Alle pleziertjes moet u dan achterlaten. Dan zult u ondervinden wat u nu niet gelooft: Spr. 1:24-29: “Omdat ik geroepen heb, en gij geweigerd hebt; Mijn hand uitgestrekt heb, en er niemand was, die opmerkte; en heb al Mijn raad verworpen; en Mijn bestraffing niet gewild; zo zal Ik ook in uw verderf lachen; Ik zal spotten, wanner uw vrees komt (etc.)” Daarom dan “heden als gij de stem des HEEREN hoort, verhardt uw hart niet”.

Als alle mensen sterven, hoe noodzakelijk is het dan om u op de dood voor te bereiden.

1. De Heere zegt tot u: “Geeft bevel aan uw huis, want gij zult sterven en niet leven”. Ik zeg niet: Maak u gereed om morgen te sterven, want het zou kunnen dat u de morgen niet haalde, maar dat in deze nacht uw ziel van u genomen werd.

2. Zo onzeker als de tijd van het sterven is, zo ook de wijze waarop. Het zou kunnen dat u onverwacht uit dit leven weggerukt wordt en met veel pijn en benauwdheid te kampen heeft, zodat u niet één rustige gedachte tot God zult kunnen hebben.

3. Aan het sterven hangt het allemaal. Zoals de boom valt, blijft hij liggen. Sterft u onbekeerd, de ziel gaat naar de hel. Sterft u bekeerd, de ziel gaat terstond naar de hemel in vreugde. De zaligheid hangt niet af van de gesteldheid die een gelovige op het laatste ogenblik heeft, maar hoe hij in de grond is.

4. Een late bekering is zelden een goede. God verbergt Zich doorgaans en Christus weigert doorgaans genade aan hen, die tegen alle middelen in hardnekkig zijn gebleven, en die in het volgen van hun begeerten de hele tijd van hun leven hebben verdaan. Al hun droefheid is slechts een angst voor de hel, al hun bidden om genade is slechts een opwelling van angst en vrees. Laat het daarom niet op het laatste aankomen!

5. Het is niet alleen de juiste wijsheid om te leven in een voorbereiding op de dood, maar het is ook een echt verblijdend leven. Want dan verdwijnt al de wereldse schoonheid, het kruis wordt beschouwd als spoedig te zullen eindigen, het geweten heeft vrede van binnen, de hoop op de heerlijkheid verblijdt, en men is werkzaam tot heiligmaking, en de gebaande wegen zijn in het hart.

6. Wat is het een verschrikkelijk sterven, als de genadetijd verwaarloosd is, en als men niet anders te verwachten heeft dan direct na de dood naar de hel te gaan! Wat is het zelfs voor een gelovige beangstigend als hij sterven moet in duisterheid, als men niet weet of er wel ooit genade in de ziel geweest is, als men vreest niet zalig te zullen worden. Wat is het daarentegen een vrolijk sterven als men dan sterk is in het geloof, als men zich dan verzoend weet in Christus en bekleed met Zijn gerechtigheid. Als men de hemel geopend ziet, en Jezus gereed om de ziel te ontvangen, als men nu al het beginsel van de eeuwige vreugde smaakt. Wie graag een vrolijk sterven wil hebben, moet zich veel bezighouden met de voorbereiding op zijn sterven.

Hoe moet men zich op het sterven voorbereiden?

1. Maak u op tijd los van de wereld. Gewen u er aan om alles slechts als ijdelheid, als ongenoegen, als gevaarlijk, als snel voorbijgaand te beschouwen, en in die bevrijde gesteldheid van de ziel alles te gebruiken.

2. Leer door het geloof te leven, alleen op het Woord van God steunend. Het behaagt de Heere niet Zijn kinderen hier door aanschouwen te geleiden. Als men daartoe dan al te grote begeerte heeft zonder zich te kunnen onderwerpen, en niet tevreden heeft kunnen zijn met de weg van het geloof, dan bemerkt men dikwijls als de dood komt dat men meer ontredderd is dan wanneer men zich veelal door het geloof moet staande houden.

3. Tracht voortdurend een verzoend en bevredigd geweten te hebben. U zult gedurig struikelen, maar wacht u ervoor daarin te blijven liggen en met een verward geweten heen te gaan.

4. Gewen u de dood voortdurend voor ogen te hebben, en voortdurend te leven het met merkteken van sterven.

5. Haast u om uw werk af te maken. Doe nu, wat u dan zult wensen gedaan te hebben. Hebt u geloof genoeg? Is uw hart verwarmd in de liefde? Zijn er geen zonden meer te bestrijden en te overwinnen? Etc.

Hoe gaat het met de ziel, afgescheiden van het lichaam?

De zielen van de gelovigen worden terstond na de dood opgenomen tot God, in de derde hemel, en geniet daar alles wat de mens, weer met ziel en lichaam herenigd in eeuwigheid genieten zal: het verstand is werkzaam in de rechtstreekse beschouwing van God, de wil is vervuld met de liefde, volmaakte heiligheid en onuitsprekelijke blijdschap. Maar in hoe grote mate is ons niet bekendgemaakt. Zij zijn terstond “zalig” (Openb. 14:13). Zij zijn terstond in de hemel (Luk. 16:22). En verenigd met de triomferende kerk en onder de “geesten der volmaakt rechtvaardigen,” Hebr. 12:23. De zielen van de onbekeerden blijven ook leven, behouden ook verstand en wil, maar zijn in straf en pijn, Luk. 16: 23-24. Die zijn in de “gevangenis, 1 Pet. 3:19. “Dragende de straf van het eeuwige vuur”, Judas 7.

Tegenover verschillende dwalingen, geloven wij dat de ziel van de mens na de dood een zelfstandig, levend, redelijk wezen is en blijft en de eeuwige vreugde in de derde hemel geniet, indien zij een gelovige is geweest, of de eeuwige pijn in de hel lijdt, de plaats van de verdoemden, indien zij onbekeerd is. Volgens o.a. Mat. 10:28: “Vreest niet voor degenen, die het lichaam doden, en de ziel niet kunnen doden; maar vreest veel meer Hem, Die beide, ziel en lichaam kan verderven in de hel.”

In de Bijbel staat niet één woord over het vagevuur. De Schrift kent maar twee wegen, en twee uiteinden, leven en verderf, hemel en hel. Wat voor nu kan een vagevuur hebben, waar de zonden al weg zijn? De Schrift zegt duidelijk dat de zielen van de gelovigen terstond na hun dood in de hemel komen. Als het aardse huis van onze tabernakel gebroken is, dan hebben wij de hemel, 2 Kor. 5:1.

Hoofdstuk 58 Over de opstanding der doden
Als na de dood het lichaam tot stof zal weergekeerd zijn, en de ziel in haar plaats zal bewaard zijn geweest tot op de jongste dag, dan zal ieder stofje weer tot zijn stof weerkeren, en datzelfde lichaam weer uitmaken, en de ziel zal weer met dat eigen lichaam verenigd worden, en zo dezelfde mens zijn, die hij tevoren was.

De opstanding is een werk van God, de Schepper van hemel en aarde: “Die de doden levend maakt, en roept de dingen, die niet zijn, alsof ze waren”, Rom. 4:17. Afgezien van Henoch, Elia en diegenen die op de jongste dag nog leven, zullen allen opgewekt worden. Deze opstanding zal van alle mensen tegelijk geschieden op de jongste dag.

Op verschillende plaatsen in Gods Woord wordt gesproken over de opstanding: “Want ik weet, mijn Verlosser leeft en Hij zal de laatste over het stof opstaan,” Job 19:25). “En velen van die, die in het stof der aarde slapen, en zullen ontwaken, dezen ten eeuwigen leven, en genen tot versmaadheden, en tot eeuwige afgrijzing”, Dan. 12:2.

De opstanding blijkt ook uit de rechtvaardigheid van God, die eist dat het de goeden wel en de goddelozen slecht zal vergaan. Dit gebeurt niet altijd in dit leven, daarom moet het gebeuren na dit leven: 2 Thess. 1:6-7: “Alzo het recht is bij God verdrukking te vergelden aan hen, die u verdrukken; en u, die verdrukt wordt, verkwikking met ons, in de openbaring van de Heere Jezus van de hemel met de engelen Zijner kracht; met vlammend vuur wraak doende, enz.”

De leer van de opstanding is tot verschrikking van de goddelozen, omdat hetzelfde lichaam dat zij nu zo koesteren, en waar zij nu zo voor slaven om het tevreden te stellen, dat zij nu zo oppoetsen, eeuwig in de hel onverdraaglijke pijn zal lijden. Al de leden, die nu gebruikt tot wapens van de ongerechtigheid om de wereld en de zonde te dienen, zullen eeuwig in het vuur zijn. Een afgrijselijke staat! Onbekeerde, had u maar enige bevatting daarvan. En mocht de schrik van de Heere u bewegen tot het geloof!

De leer van de opstanding is tot vertroosting van de godzaligen. De Heere zal alle tranen van uw ogen afwissen, en zal uw vernederd lichaam veranderen, opdat het gelijkvormig wordt aan het verheerlijkte lichaam van Christus. Dan zal uw lichaam blinken als de sterren, en als de glans van het uitspansel. Uw ogen zullen zich verblijden in het zien van uw beminde Jezus, en in al dat heerlijke dat in de hemel te zien zal zijn.

Is er voor uw lichaam zo’n heerlijkheid te verwachten, gelovigen, gebruik dan nu het lichaam in de dienst van de Heere. “Dat dan de zonde niet heerse in uw sterfelijk lichaam, om haar te gehoorzamen in de begeerlijkheid van dat lichaam. En stelt uw leden niet der zonde tot wapenen der ongerechtigheid, maar stelt uzelf Gode, als uit de doden levend (geworden) zijnde, en stelt uw leden Gode tot wapenen der gerechtigheid”, Rom. 6:12-13).

Hoofdstuk 59 Over het laatste oordeel en de voleinding van de wereld
Wanneer nu alle mensen die naar het besluit van God geboren zouden worden, het bestaan en het leven ontvangen hebben, en de uitverkorenen bekeerd en bijeen vergaderd zullen zijn, dan zal de Heere op een dag die Hij daartoe bestemd heeft, alle mensen voor Zijn rechterstoel roepen en hen in het openbaar oordelen. Dit wordt het eeuwige oordeel genoemd.

Gods Woord zegt ons dit duidelijk: Pred. 11:9: “Maar weet, dat God om al deze dingen u zal doen komen voor het gericht”. Of Mat. 12:36: “Maar Ik zeg u dat van elk ijdel woord, dat de mensen zullen gesproken hebben, zij daarvan rekenschap zullen geven in de dag des oordeels.”

De Rechter is God, Die de hemel en de aarde geschapen heeft. “God is de Rechter over allen,” (Hebr. 12:23), maar het oordeel zal door de Heere Jezus zichtbaar uitgevoerd worden: Joh. 5:27: “En heeft Hem macht gegeven ook gericht te houden, omdat Hij des mensen Zoon is.”

De Heere Jezus zal komen op een wolk, in grote kracht en heerlijkheid, meer dan men zich voorstellen kan. Hij zal komen in Zijn eigen heerlijkheid en in de heerlijkheid van de Vader, en van de heilige engelen, die Hem als dienaars zullen vergezellen (Luk. 9:26, Luk. 21:27),

De duivelen en alle mensen zullen geoordeeld worden. In het oordeel is alles op te merken wat tot een openbaar en rechtvaardig oordeel behoort:

1. De dagvaarding zal geschieden door de stem van de aartsengel en van de bazuin van God, 1. Thess. 4:16. Mat. 24:31: “Staat op, gij doden, en komt tot het oordeel”.

2. De verschijning van de gedaagden zal terstond daarop volgen. Niemand zal dit oordeel kunnen ontvluchten. De Heere Jezus zal de goeden van de kaden scheiden en zal de schapen aan Zijn rechterhand, en de bokken aan Zijn linkerhand stellen. De goeden zullen Christus in de wolken tegemoet gevoerd worden, en de kwaden zullen op de aarde staan blijven (1. Thes. 4:17).

3. Het onderzoek zal daarop nauwkeurig geschieden. Alle zonden van een ieder zullen daar openbaar gemaakt worden. Alle gedachten, woorden en daden.

4. De regel, waarnaar het onderzoek geschieden zal is de wet, die God ieder mens in het hart heeft geschreven.

À Brakel geeft aan waarom hij aanneemt dat de zonden van de gelovigen ook openbaar zullen worden, maar geeft ook aan dat men elkaar hierover niet moet wantrouwen.

5. Het vonnis: Mat. 25: 34,41: “Alsdan zal de Koning zeggen tot degenen, die tot Zijn rechterhand zijn: Komt, gij gezegenden Mijns Vaders, beërft dat Koninkrijk, dat u bereid is van de grondlegging der wereld. Dan zal Hij zeggen ook tot degenen die ter linkerhand zijn: gaat weg van Mij, gij vervloekten! In het eeuwige vuur, dat de duivel en zijn engelen bereid is.”

6. Daarop zal tenslotte de uitvoering van het vonnis geschieden. De goddelozen zullen weggestoten worden in de hel, om daar tot in eeuwigheid gepijnigd te worden, maar de godzaligen zullen daarop door de Koning binnengeleid worden in de derde hemel, het paradijs van God, om daar voor eeuwig verzadiging van vreugde te hebben in de onmiddellijke gemeenschap met God.

De tijd wanneer het oordeel gehouden zal worden, is de laatste dag, als de wereld terstond daarna zal vergaan. Maar hoe lang dit nog zal duren is voor de mensen verborgen.

Hoewel de tijd verborgen is, zijn er toch verschillende tekenen in het Woord gegeven die eraan vooraf moeten gaan. Zoals de kracht van verleiding door vele ketterijen en valse profeten, de afval, vreselijke oorlogen, aardbevingen, watervloeden, hongersnoden, gruwelijke vervolgingen en verdrukkingen van de kerk, algemene zorgeloosheid en goddeloosheid, de verkondiging van het Evangelie over de gehele wereld, de openbaring van de antichrist.

Christus zal komen ten oordeel. Hij zal zeer duidelijk komen, alle oog zal Hem zien. Hij zal met een grote heerlijkheid komen. Hij zal komen als Rechter om te oordelen. Hij zal een ieder zeer nauwkeurig onderzoeken en al hun daden openbaar maken. Hij zal een uitspraak ten leven of een doodsvonnis uitspreken naar ieders werk. Dit behoorde de goddelozen de haren ten berge te doen rijzen van schrik. Want het zal een vreselijke dag voor hen zijn. Dan zullen zij zeggen “tot de bergen en tot de steenrotsen: valt op ons, en verbergt ons van het aangezicht van Hem, Die op de troon zit, en van de toorn van het Lam. Want de grote dag van Zijn toorn is gekomen, en wie kan bestaan?”, Openb. 6:16-17. Bekeer u dan nu en geloof in de Heere Jezus, en u zult zalig worden. Moge de almachtige God u nu al bevende tot de Heere en Zijn goedheid doen komen, opdat u in die dag met grote vrijmoedigheid voor de Zoon des mensen mag staan, als Hij in Zijn heerlijkheid zal komen!

Maar u, gelovigen, die nu Jezus zoekt tot rechtvaardigmaking en tot heiligmaking, vreest niet voor de toekomst van de Heere. Maar verlang ernaar, zie die al reikhalzend met blijdschap tegemoet.

Dan zal onze Heere Jezus verheerlijkt worden voor het oog van alle mensen, engelen en duivelen. Die dag zal een dag van verlossing zijn. Dan zullen de goeden en de kwaden gescheiden worden. Dan zult u de rechtvaardige wraak zien over alle goddelozen en verdrukkers van de kerk. Dan zal Hij u belijden voor de engelen en alle mensen, dat Hij u liefheeft, dat Hij uw Borg is en voor al uw zonden heft voldaan, dat u een erfgenaam bent van het eeuwige leven.

Als nu de goddelozen in de hel voor eeuwig opgesloten zullen zijn en de Rechter met Zijn uiverkoren in de hemel zullen zijn ingegaan, dan zal ‘de wereld vergaan’. De hemelen en de aarde zullen door het vuur vergaan (2 Petr. 3: 7,10,12).

Nieuwsgierige vragen over de nieuwe aarde zijn niet te beantwoorden. Laten wij maar trachten een erfgenaam te zijn van God, en een mede-erfgenaam van Christus, en door de hoop op de erfenis opgewekt te worden tot een godzalige wandel, en deze aarde met al wat er in is aan de goddelozen overlaten tot hun deel. “Hebt de wereld niet lief, noch hetgeen in de wereld is… de wereld gaat voorbij, en haar begeerlijkheid; maar die de wil van God doet, blijft in eeuwigheid”, 1 Joh. 2: 15,17.

Hoofdstuk 60 Over de eeuwige heerlijkheid
Als de Heere Jezus het oordeel voleindigd en de goddelozen in de hel zal geworpen hebben, dan zal Hij de uitverkorenen in de eeuwige heerlijkheid binnenleiden (Ps. 73:24).

God heeft de derde hemel zelf gebouwd (Hebr. 11:10). Hij heeft dit Koninkrijk van de grondlegging van de wereld voor Zijn gezegenden bereid (Mat. 25:34).

De uitverkorenen zijn degenen die deze zaligheid deelachtig worden. Rom. 8:30: “Die Hij tevoren verordineerd heeft… deze heeft Hij ook verheerlijkt.” Het zijn de gezegenden van de Vader: Mat. 25:34: “Komt, gij gezegenden Mijns Vaders, beërft dat Koninkrijk”.

In de hemel zal de één een grotere mate van heerlijkheid hebben dan de ander, al zullen alle verheerlijkten vol zijn van zaligheid. Zij allen zullen Gods aangezicht in gerechtigheid aanschouwen, en verzadigd worden met Zijn beeld, als zij zullen opwaken (Ps. 17:15).

Men zal elkaar in de hemel kennen. Daar zal niemand vreemdeling zijn of als zodanig door iemand gezien worden, want men zal het geheugen niet verloren hebben. Onkunde is zwakheid, en daar is geen onvolmaaktheid. Men zal daar met elkaar God verheerlijken.

De heerlijkheid van de kinderen van God is onuitsprekelijk groot. God Zelf, Die de Schepper van hemel en aarde is, wordt de “kunstenaar en Bouwmeester” van de hemel genoemd. Zou u al het aardse daarom niet vrolijk willen verlaten, alle lijden doorstaan, alle strijden kloekmoedig ondergaan?

Er zal in de hemel niets zijn van alles wat het lichaam of de ziel enig ongemak of onrust in dit leven aandoet. Geen duisterheid zal het verstand meer bedwelmen, geen zondigheid de ziel meer besmetten. Alle droefheid, bezorgdheid, hartzeer, verdriet en vrees zal verdwenen zijn. Het lichaam zal met heerlijkheid bekleed zijn, en “het verheerlijkte lichaam van Christus gelijkvormig worden”, Fil. 3:21.

De plaats van de hemel is onvoorstelbaar groot en vol van Goddelijke heerlijkheid. Het gezelschap zal ook zeer tot blijdschap zijn.

De zaligheid zal daarin bestaan, dat men daar gedurig bij de Heere zal zijn. Ps. 73:23: “Ik zal dan gedurig bij U zijn” en dat men God zal zien. De Heere Jezus zal naar het lichaam met de ogen van het lichaam tot volle vreugde en liefde gezien worden door alle hemelingen en dat zó, dat de volheid van de Godheid lichamelijk, duidelijk in Hem woont, zodat de afstraling van de goddelijke heerlijkheid gezien zal worden. Daar zal de verheerlijkte ziel “Gods aangezicht in gerechtigheid aanschouwen en verzadigd worden met Zijn beeld”, Ps. 17:15. Dit wandelen door aanschouwen zal zijn in liefde, in heiligheid en in blijdschap: Mat. 24:21: “… ga in, in de vreugde uws Heeren”.

Zulk een heerlijkheid en zaligheid is voor de gelovigen weggelegd. Daarom onbekeerden, streef toch naar het geloof in Christus, opdat ook die zaligheid deelachtig mag worden en de eeuwige verdoemenis zou mogen ontvluchten, die u anders te wachten hebt. Het wordt u nu aangeboden.

En u gelovigen, omdat u zo grote zaligheid te verwachten hebt, gedraag u nu als erfgenamen daarvan.

1. Acht nu alle dingen van de wereld klein en voorbijgaand.

2. Als u zulk een grote zaligheid te verwachten hebt, verblijd u dan over die toekomende erfenis.

3. Stel u deze heerlijkheid voor als uw enig doel. Het doel zet de werker in beweging, en hoe vuriger hij dat bemint, des te ernstiger is hij in het werk.

4. Spoor uzelf aan door de verwachting van deze heerlijkheid, tot heiligmaking en een hemels leven. Stel u op als vreemdelingen in de wereld, die naar hun vaderland gaan, Hebr. 11:9-10,13-16.

Dagopening: Éfeze 2:1-10

2025-01-20T08:54:00.004+01:00

Leerlingen stellen geregeld de vraag: ‘Dat leven als christen, hoe ziet dat er nu uit, hoe gaat dat in de praktijk van alledag?’ Een terechte vraag. Misschien is dat ook wel onze vraag: ‘Heere, hoe leef ik nu tot Uw eer?!’ Als het goed is, is dat ons verlangen geworden. Om bevrijdt van de zondemacht en van onze ik-gerichtheid, tot eer van Hem te leven.[1]

Lezen: Éf. 2:1-10

In de eerste drie verzen spreekt Paulus over het vorige, het oude leven, van de gelovigen in Éfeze. Ze hebben gewandeld, dat betekent geleefd, in de misdaden en de zonden (1-2). Ze waren geestelijk dood (vs. 1). Van nature kinderen des toorns (vs. 3). Aangrijpende omschrijving van een mens buiten Christus.

In vers 4 lezen we van een krachtige omslag in deze droevige situatie: ‘maar God’. Deze twee woorden, ‘maar God’, waarin we lezen dat God reddend gaat handelen zijn eigenlijk het Evangelie in een notendop. ‘Maar God’. De Heere heeft in dat dode bestaan van die mensen (en van mij, van u, van de leerlingen?) ingegrepen door Zijn liefde en heeft hen (ons?) levend gemaakt met Christus (vs. 4).

En dat niet alleen, God heeft de gelovigen ‘medegezet in de hemel in Christus Jezus’ (vs. 6). Dat betekent: God maakt de gelovigen niet alleen levend, maar laat hen ook geestelijk delen in de opstanding en hemelvaart van Christus.[2]

En daarmee zijn we terug bij de vraag waarmee ik begon: Hoe ziet dat leven van een christen, die door Gods genade levend is gemaakt en geestelijk deelt in de opstanding en hemelvaart van Christus, er nu uit in de praktijk van alledag? Als wij mogen delen in dit heilsgeheim, hoe ziet deze werkweek er dan uit? Hoe gaat een leerling die zijn hart aan de Heere Jezus is verloren en in Hem alles heeft gevonden, deze week nu in?

Dat lezen we in vers 10: Want wij zijn Zijn maaksel, geschapen in Christus Jezus tot goede werken, welke God voorbereid heeft, opdat wij in dezelve zouden wandelen.

Want wij zijn Zijn maaksel. Paulus verwijst hier niet naar de schepping, maar naar de herschepping. Geschapen in Christus Jezus. Met welk doel? Ook dat staat in vers 10. We zijn geschapen in Christus Jezus tot goede werken.

In de herschepping maakt God dode zondaren levend, tot goede werken, met het doel dat ze goede werken gaan doen. Niet om daar iets mee te verdienen, maar uit liefde en dankbaarheid voor Christus, omdat ze levend zijn gemaakt in Hem. Die goede werken, gedaan tot eer van God en tot liefde voor Hem en de naasten, daarin mag een christen wandelen.

Maar hoe weet je nu welke goede werken je mag doen? Ook dat staat in vers 10. Want wij zijn Zijn maaksel, geschapen in Christus Jezus tot goede werken, welke God voorbereid heeft.

Met andere woorden, God heeft deze goede werken als het ware klaargelegd voor ons. Zoals een moeder de kleren voor de kinderen klaarlegt om aan te trekken naar school, zo legt de Heere -met eerbied gesproken- de goede werken klaar voor Zijn kinderen. Als kleding waarin de gelovige ‘mag wandelen’.

Wat een heilige ontspanning geeft dit! Wij hoeven niet zelf krampachtig ons leven vorm te geven, maar mogen Hem volgen en iedere dag opnieuw bidden: Heere, wat wilt Gij dat ik doen zal?

Ik wens u, de leerlingen en mijzelf dit leven van Éf. 2:10 van harte toe!

Zingen: Ps. 86:6

Literatuurlijst

Bijbel Met Uitleg: Statenvertaling. Apeldoorn: De Banier, 2015.

Lloyd-Jones, D.M. God's Way of Reconciliation: An Exposition of Ephesians 2:1-22. Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2004.

[1] ‘So the final test of whether God is working in us is that we desire to be more and more like Christ, holy and pure, separate from the world and from sin, hungering and thirsting after righteousness, that we may please the God who has thus begun to work in us.’ Bron: D.M. Lloyd-Jones, God's Way of Reconciliation: An Exposition of Ephesians 2:1-22 (Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2004), 197.

[2] Bijbel met uitleg: Statenvertaling, (Apeldoorn: De Banier, 2015), 1809.

À Brakelkring, avond 29

2024-11-08T08:17:00.004+01:00

Door: J.W.J. Treur en F. Treur-van As

Hoofdstuk 52 Over de aanvechting van de satan

De duivel is een mensenmoordenaar van den beginne. U moet weten en erop letten dat de duivel vanaf het moment dat u zelfs maar aan bekering denkt, hij zijn listen en boosheden te werk stelt om dit te verhinderen. Als dit niet lukt, zal hij proberen u te kwellen en te kwetsen, zodat u niet vrolijk en heilig zal kunnen leven. Daarom moet de gelovige hem leren weerstaan. Het is nodig dat u zijn listen en werkingen kent om minder gekwetst te worden en des te dapperder te strijden.

De duivel neemt doorgaans een van de volgende drie gedaanten aan: een engel des lichts, als duivel of verborgen, waardoor het lijkt dat wij het zelf waren. Onder de laatste gedaante is hij het meest schadelijk.

Als engel des lichts kan de satan bijvoorbeeld goede zaken aanreiken, zoals een mooie Bijbeltekst, of een paar vroegere aangename ondervindingen en zal proberen u daarover te doen peinzen. Maar dit is met een slechte bedoeling, om bijvoorbeeld het gepredikte woord onopgemerkt voorbij te doen gaan. Of door een mens die deugdzaam wil leven, te laten streven naar grotere en hogere dingen, om hem verdrietig, moedeloos en ongelovig te maken of juist om hem hoogmoedig te maken. Ook kan de satan proberen om mensen tot een heel nauwgezet geweten te brengen, zodat die mens zich overal stoot en in veel benauwdheid van geest wandelt of door hem te doen zien hoeveel hij tekortschiet en hem daardoor zijn staat te doen verwerpen onder voorwendsel dat zulk een leven niet met genade kan bestaan.

Soms komt de duivel als een duivel om te verschrikken. Dit geschiedt door lichamelijke verschijningen, aangrijpen, geluiden of andere manieren, hoewel dit zeldzaam is en doorgaans meer door verbeelding geschiedt, die sommigen niet weten te onderscheiden van de waarheid. Of dat hij iemand dreigt te doden of ander leed te doen, waardoor de aangevochten mens in veel angst leeft.

Meestal verbergt de duivel zich en probeert de mens wijs te maken dat hij geen hand daarin heeft, maar dat het de mens zelf is en dat zulke dingen uit zijn eigen hart voortkomen. Hiermee probeert hij het goede dat er is te bederven of tot zonden te brengen of de ziel in een verbijsterde staat te brengen.

De satan weet dat het geloof de springader van het geestelijk leven is en daarom probeert hij dat in al zijn daden te verduisteren. Zo kan hij snelle ingevingen zonder reden ingeven. Bijvoorbeeld: Is het allemaal wel waarheid? Is het geen inbeelding? Zo probeert hij van vluchtige atheïstische gedachten tot gericht atheïsme te brengen. Wacht u er daarom voor acht te geven op de eerste vluchtige ingevingen, maar laat ze voorbij vliegen en ga voort en op het Woord aan.

De satan kan ook iemands staat in twijfel trekken. Bijvoorbeeld: Bent u wel een kind van God? Kom, beproef u eens, goed werk kan wel getoetst worden. Dit doet de satan op tijden als men gerust door het geloof leeft of op momenten als men het minst in staat is over zichzelf te oordelen. En komt men dan tot het beproeven of het fundament eigenlijk wel gelegd is, dan doet hij zijn best om het goede te verduisteren en de verdorvenheden op het helderste voor te stellen, waardoor hij de gelovige wil wijsmaken dat die zichzelf bedrogen heeft, dat het slechts hersenwerk is, dat hij een tijdgelovige, een geveinsde is. Luister niet naar deze te binnen schietende gedachten.

De boze kan ook een lichamelijke kruis zwaarder voorstellen dan het is. Dan doet hij net alsof dit de gelovige in Gods toorn overkomt en niet in Zijn gunst. Dat het door iemands zonden komt en dat dit slechts het begin is van de eeuwige verdoemenis. Sla zulke ingevingen af, neem uw kruis op en volg Jezus en houdt u aan de belofte van ondersteuning en van een goede uitkomst.

Omdat de duivel weet hoeveel kracht, troost er is in het gebed, probeert hij alles om u van het gebed af te houden of u daarin te verontrusten. Zo geeft hij zoveel ander werk als hij kan. Of hij stelt het gebed voor als zo’n zwaar werk, dat het niet te doen is, dat u totaal onbekwaam daartoe bent, dat u op dit moment in een al te zondige staat bent, dat u nog wat wachten moet totdat u meer bekwaamheid heeft. Of hij houdt u met grote nadruk de krachteloosheid en vruchteloosheid van het gebed voor. ‘U hebt geen juist beeld van uzelf, u ziet uw zondigheid en onwaardigheid niet en u bent niet zo nederig en verbrijzeld als een bidder moet zijn. U hebt geen ernst tot de zaken die u begeert, of in ieder geval niet zulke heilige bedoelingen als tot het gebed vereist worden. Houd er daarom maar mee op.’

Houd het oog gericht op Gods beloften en bedenk altijd dat God niet om de waardigheid van het gebed, maar op het gebed hoort als een door Hem geboden middel.

Soms is de duivel bezig om vele andere gedachten in te werpen, terwijl men in gebed is. Ook probeert hij onze ziel in een jachtige gesteldheid te brengen, als er iets te doen was dat niet wachten kon. Hij wakkert zorgelijkheid in het hart aan en stelt plotseling zaken voor ogen waar men in lange tijd niet aan dacht. Ken ook deze list en sla die af als niet belangrijk.

Ook in de kerk en tijdens de sacramenten zal de satan u aan proberen te vallen. Denk er aan: u hebt dan te strijden en een overwinning te bevechten.

Omdat de duivel weet dat de heiligmaking zo beminnelijk is voor u en zo bijzonder tot Gods eer en stichting van de naaste, legt hij overal lagen om daarvan af te houden, bijvoorbeeld door voor te houden dat u het allemaal doet om van de mensen gezien te worden. Ken zijn boosheid, let niet op zijn ingevingen, maar ga voort en doe de deugd maar gebrekkig, zo goed als u kunt en de Heere zal u daarin sterker maken.

De duivel is niet tevreden met u in het goede te verhinderen en het te bederven, maar hij tracht u tot allerlei zonden te brengen. Hij gebruikt hiervoor duizend middelen en listen. Zo kan hij proberen u tot ledigheid te brengen, omdat dit kan leiden tot zonden. Vaak begint hij met kleine dingen, die in het begin niet als zonde overkomen. Als de ziel in die kleine zonde toegeeft, dan raakt ze van haar gevoeligheid en van de tere vreze Gods af. Vervolgens port hij aan tot grote zonde en dan vooral tot die waartoe uw geaardheid het meest genegen is. Het is waar, hij kent het hart niet, maar hij heeft wel opgemerkt welke zonde u het meest bedrijft en tot welke zonde hij u al eerder het gemakkelijkst kon brengen. Hij hoort ook de belijdenis van uw zonden en zo concludeert hij daaruit uw verborgen en boezemzonden. Hij kan die zonde soms zo plotseling, en in zulke liefelijkheid voor het vlees voorstellen, dat het terstond als buskruit in brand vliegt.

Als u dan weer tot de Heere wilt komen, tot uw rust en tot de vorige gevoeligheid van hart, dan probeert de satan om u tot andere inwendige zonden te brengen, tot ongeduld, verdriet, ongeloof en wanhoop.

Soms legt de satan de mens de eeuwige verkiezing voor, en de roeping en bekering van de ene mens boven de andere en de verdoemenis van zoveel mensen om God daarvan te beschuldigen. Als de mens hierover gaat denken en God wil verdedigen, is hij in de strik gevangen. Sla daarom af, antwoord niet, want u zult daardoor in groter verwarring raken. De wil van de Heere is heilig.

In deze en dergelijke aanvechtingen verbergt de duivel zich. Het is zijn hele werk en list aan te dringen dat hij het niet is, die zulke gedachten ingeeft, maar dat ze voortkomen uit het hart van de aangevochtenen zelf en dat zulke zonden niet met genade bestaan kunnen. Dat ze daarom eeuwig verdoemd moeten worden. Maar Christus staat gereed om allen die tot het uiterste bezwaard zijn met de zonde, ook de grootste der zondaars, ook godslasteraars (1 Tim. 3:13), aan te nemen.

À Brakel roept de christen op om dapper tegenstand tegen de satan te bieden, door het overdenken van de volgende zaken:

1. Het is de wil van God dat Zijn kinderen samen een leger zouden vormen onder hun Vorst en Koning Jezus, om te strijden tegen de duivel en zijn engelen.

2. Zien wij op de aard van deze vijand, hij heeft een dodelijke haat tegen onze lieve Heere Jezus en tegen allen die Hem aanhangen en in het bijzonder tegen u. Hij is listig, hij is wreed, hij is onvermoeid u een voordeel af te nemen, om u te kwetsen en in uw loop te stuiten. Dit moet uw haat tegen hem weer opwekken (Ps. 139:21-22).

3. Het is een schande en schaamte als u zich door hem laat overwinnen door achteloosheid, ongelovigheid, door opvolgen van die begeerlijkheden waartoe hij u in beweging zet en aanport.

4. De duivel is een overwonnen vijand en daarom is de overwinning zeker.

Blijf dicht bij veldoverste Jezus, schuil bij Hem en grijp Zijn sterkte aan, en strijd door Zijn kracht. Bid zonder ophouden: Leid ons niet in verzoeking, maar verlos ons van de boze.

Hoofdstuk 53 Over de kracht van de verdorvenheid

Onder de oorzaken van de verachtering is de overgebleven verdorvenheid de krachtigste. Net zoals in het natuurlijke leven, is het ook in het geestelijke leven normaal dat een gelovige groeit en dat het zeer verschillend is per persoon hoe dit plaatsvindt. Soms zijn er veel tegenslagen en vermindert de ziel in sterkte. Een van die oorzaken is de verdorvenheid, waarover dit hoofdstuk schrijft.

De verdorvenheid kwelt en krenkt de gelovigen zeer. Dat weten we uit de klachten van de heiligen, zoals van Paulus in Rom. 7:23-24 ‘Maar ik zie een andere wet in mijn leden, welke strijdt tegen de wet van mijn gemoed, en mij gevangen neemt onder de wet der zonde, die in mijn leden is. Ik ellendig mens!’

Op verschillende plaatsen in de Bijbel lezen we dat gelovigen de kracht van de verdorvenheid in zich belijden en bidden om daarvoor bewaard te worden (Ps. 19:14 ‘Houd Uw knecht terug van trotsheden, laat ze over mij niet heersen’). Ook staan er waarschuwingen in Gods Woord tegen onze verdorvenheid.

De strijd tussen vlees en geest blijf dus in de wedergeborene niet uit. De oude mens blijft parten spelen, al heerst deze niet meer in hen. Stel je een man voor die een kind wat sneller wil lopen, tegen zijn wil in op de arm neemt. Het kind verzet wel zijn voeten, maar niet om te lopen maar om niet te vallen, en iedere stap is tegenspartelen. Zo is het ook met de geest, als hij door de kracht van de verdorvenheid overmand wordt.

Soms echter krijgt de verdorvenheid meer kracht en behaalt ze meer voordeel over het vlees. Dit wordt veroorzaakt doordat:

1. God Zijn gewone invloed wat intrekt om de mens te beproeven, vernederen, hem Jezus dierbaarder te maken en zich te meer aan de sterkte van de Heere vast te klampen.

2. Specifieke gelegenheden, zoals vrees voor het leven, eer of goed, zich voordoen en de mens verleiden tot deze of gene zonden.

3. Het gestel van het lichaam veranderd is, waardoor een mens meer geprikkeld wordt tot bepaalde zonden.

4. De duivel meer ruimte krijgt om weer op nieuwe manieren zijn aanvallen los te laten.

De gevolgen van de buitengewone kracht van de verdorvenheid zijn zondig, droevig en gevaarlijk. Want de verdorvenheid werkt op alle vermogens van ziel en lichaam: verstand, wil, lusten en gedachten. Denk bijvoorbeeld aan Jak. 1:14-15 ‘Een ieder wordt verzocht, als hij door zijn eigen begeerlijkheid, afgetrokken en verlokt wordt. Daarna de begeerlijkheid ontvangen hebbende, baart zonde, en de zonde voleindigd zijnde baart de dood.’

Een wedergeborene is voor geen enkele zonde volstrekt veilig. Altijd zullen begeerten opborrelen, dagelijks zal hij in vele struikelen. Of dat nu komt door achteloosheid of door een onverwachte aanval. Dat kunnen zowel verborgen als grotere zonden zijn die door een rechter strafbaar geacht worden. Ook als men Christus tot verzoening aangenomen heeft, de betreffende zonde betreurd en tegen die zonde vast besloten is en het lijkt alsof die zonde overwonnen is, kan het gebeuren dat men er opnieuw in valt. We zien hier voorbeelden van in de Bijbel, denk aan Abraham, Izak, Lot en Petrus. Er is in het Woord ook geen belofte dat iemand die in de zonde, waarin hij eens gevallen is, niet opnieuw zal vallen.

Je zou kunnen denken dat zo iemand dus niet bekeerd is. Maar À Brakel schrijft dat het onderscheid hem erin zit dat de wedergeborene eronder kwijnt, zoekt en bidt om verzoening, om Jezus weer aan te nemen tot rechtvaardigmaking én heiligmaking en weer zoekt te wandelen in de vreze Gods. Waar ware genade in het hart is, dan zullen de volgende zaken zich in hem in meerdere of mindere mate vertonen:

1. De verdorvenheid heeft niet een zodanige kracht tot alle zonden. Bovengenoemde strijd gaat vooral om de boezemzonden waarmee ze telkens aangevallen worden. Ze verzetten zich tegen andere zonden (zoals gelegenheden en prikkelingen) door gemeenschap met God, door de vreze Gods, door de liefde tot de wil van God, zodat zij niet open staan voor allerlei zonden.

2. De verdorvenheid heeft niet altijd de kracht tot die boezemzonde, maar het geestelijke leven dat daartegen strijdt, heeft dikwijls de overhand, richt het hoofd uit de gebreken op, slaat de verzoekingen namelijk af, ontloopt de gelegenheden en al biddend en de sterkte van de Heere aannemend en zich dichtbij de Heere houdend, gaat men al langzaamaan met voorzichtigheid en vreze voort, en soms wordt men een tijd voor die zonden bewaart.

3. Het doet verdriet als de verdorvenheid de overhand heeft, het geeft hartzeer en dat is een verschil met een onbekeerde die er blij en vrolijk onder kan zijn. Ze zijn verdrietig omdat ze door die zonden de gemeenschap van God moeten missen, de vrede en het gevoel van verzoening moet ontberen, in het geestelijk leven verzwakt en de Heere op hun post niet kunnen verheerlijken.

Uit deze kenmerken kun je opmaken of de zonde nog heerst in je of niet. Als de zonde nog de overhand heeft, ben je in een onbekeerde staat en dat zal – als u erin blijft – tot de eeuwige dood leiden. Laat het u opwekken om voordat het te laat is, de toekomende toorn te ontvluchten door u snel te bekeren en door te geloven in Christus, omdat Hij u nog wordt aangeboden.

Als u ziet dat de zonde niet in u heerst, maar dat er geestelijk leven in u is, dat tegen de verdorvenheid strijdt, al delft het vaak onderspit, erken dan de genade van God, wees er dankbaar voor, verblijdt u erover en laat het een middel zijn om met nieuwe moed tegen de verdorvenheid te strijden.

Hoofdstuk 54 Over de geestelijke duisternis

In de wedergeboorte wordt de mens getrokken uit de duisternis tot het licht. Hij krijgt verlichte ogen van het verstand en ziet onzichtbare zaken. Dit licht van de Heilige Geest schijnt in het hart en doet het licht schijnen op Jezus Christus. Het licht verblijdt het hart, verwarmt de ziel en doet haar in liefde branden, het verandert en heiligt de hele mens. Het is het verlangen om steeds meer in het licht in te gaan, niet meer alleen te leven door geloven, maar door aanschouwen. Soms wordt het licht echter beneveld en is het donker. Deze geestelijke donkerheid is niet hetzelfde als die van onbekeerden die nog totaal blind zijn. Maar deze geestelijke donkerheid is een ziekte van de ziel van iemand die voortgang in het christendom gemaakt heeft, in wie door het missen van de gewone verlichtende invloed van de Heilige Geest, en de duisternis van de overgebleven oude natuur, het licht dat in hem is, zo beneveld en bedwelmd wordt, dat hij de geestelijke dingen die hij tevoren als van nabij zag, nu slechts als een verre schemering ziet.

Het komt in de Bijbel op verschillende plaatsen terug dat er zulke perioden van geestelijke duisternis kunnen zijn. Jesaja geeft raad aan mensen die in zo’n staat zijn: ‘Wie is er onder ulieden, de den HEERE vreest, die naar de stem Zijns Knechts hoort? Als hij in de duisternissen wandelt, en geen licht heeft, dat hij betrouwe op de Naam des HEEREN, en steune op Zijn God.’

De oorzaken van zulke perioden zijn heel verschillend. De Zon der Gerechtigheid die wijkt of de verlichtende stralen van de Heilige Geest die worden ingehouden. Of de duivel die rook van dwalingen of afleidingen inbrengt. Of door zonden bij de gelovige zelf, of dat men zich laat beschijnen door lichten anders dan waar God Zijn kinderen gewoonlijk mee leidt.

Deze geestelijke duisternis brengt de gelovigen in een verdrietige en zondige staat, met alle gevolgen van dien. Er worden er diverse concreet benoemd.

Omdat deze staat zo schadelijk is, moeten we erop toezien dat we er niet in komen. Een aantal raadgevingen aan het slot van dit hoofdstuk: Wees alert op de oorzaken waardoor men in geestelijke duisternis komt. Waardeer het licht dat u hebt. Verblijd u dat u God in Christus, als de weg van de zaligheid kent en het Woord in geestelijke zin mag verstaan, omdat u zovelen ziet dit dat licht niet hebben. Geef acht op het licht dat schijnt in het Woord. Richt uw gang daarnaar en wandel erin: ‘Wandelt terwijl gij het Licht hebt, opdat de duisternis u niet bevange.’ (Joh. 12:35)

Als je toch in een staat van duisternis komt, sta er dan naar daaruit verlost te worden. U overkomt niets vreemds, maar blijf er niet in. Wees niet teleurgesteld als het niet gelijk zo licht wordt als het was, de Heere wil er lessen door leren. Blijf dichtbij het Woord, al verschaft het nog geen blijdschap en warmte, het is voldoende om richting te geven. Houd vast aan de tijd van oefening, dan zult u in licht toenemen. Handel en wandel in eenvoud naar de Schriften, begeef je niet tot redeneren met je natuurlijke verstand. ‘Indien gij in Mijn Woord blijft, zo zijt gij waarlijk Mijn discipelen. En zult de waarheid verstaan, en de waarheid zal u vrijmaken.’ (Joh. 8:31-32)

Hoofdstuk 55 Over de geestelijke doodsheid

Zoals de gelovigen aan veel veranderingen onderworpen zijn, zo geldt dat ook voor de levendigheid of de doodsheid van hen. Het is een feit dat gelovigen soms in een staat van doodsheid komen. Denk dan aan Bijbelse voorbeelden van zaken als verstokking, slaperigheid, verharding, krachteloosheid en dorheid. Bijvoorbeeld in Hoogl. 5:2 ‘Ik sliep, maar mijn hart waakte.’ Of in Ps. 38:11 ‘Mijn kracht heeft mij verlaten.’ Het blijkt ook duidelijk uit de diverse gebeden van de heiligen om levendheid, dan wordt er kennelijk ook iets van doodsheid in henzelf ervaren. Ps. 119:25 ‘Maak Mij levend naar Uw Woord.’

Er wordt in de Bijbel ook expliciet gewaarschuwd tegen doodsheid en opgewekt om eruit op te staan. Het is dus Gods weg om Zijn kinderen door doodsheid tot een levende staat te brengen.

De oorzaken zijn verschillend. Soms wordt het geestelijk duister, door de verdorvenheid van de overgebleven oude natuur. Of als het leven te weinig ‘gekweekt’ en gewaardeerd wordt.

Ongeloof is ook een belangrijke oorzaak. Ongeloof zorgt voor droefgeestigheid, dat zorgt voor lusteloosheid en maakt moedeloos en langs deze fasen vervalt men tot doodsheid. Hoe gevaarlijk is het om na te laten Christus aan te nemen en ziel en zaligheid aan Hem toe te vertrouwen.

Verkeerde opvattingen van het geestelijke leven dragen ook zeer bij tot geestelijke doodsheid. Verzuimen zich aan God te gewennen en gedurig dicht bij Hem te blijven als de enige bron van blijdschap, veroorzaakt ook doodsheid. Smeulende kolen bij elkaar geven een levende gloed; verspreid dan doven ze uit en worden ze as. Daarom is het belangrijk elkaar op te zoeken.

Vervolgens worden de aard en gevolgen van de doodsheid behandeld en verschillende nuances hiervan benoemd. De gevolgen zijn onder andere een ‘bevroren’ hart i.t.t. tot andere gevoeliger perioden, moeilijk kunnen luisteren in Gods huis, de Bijbel als dode letter ervaren i.p.v. het levendmakende Woord van God. Twijfel rondom het Heilig Avondmaal. In één woord: een jammerlijke staat, en daarom nog ellendiger omdat alle middelen voor zulke mensen krachteloos zijn, en alle mensenhulp vergeefs. Maar de Heere kent hen, ondersteunt hen in het verborgene, en zal hen eenmaal opnieuw levend maken.

De Heere wil toch middelen gebruiken als Hij een doods iemand tot leven wil verwekken. God behandelt Zijn kinderen soms zo, door ze in zo’n verzoeking te leiden om hen bekend te maken wat zij zijn, en wat zij kunnen doen als de Heere hun Zijn Geest onthoudt, om hen altijd klein en nederig te houden en de genade hoger te doen achten. Zodat ze niet te zeer van het voelbare afhankelijk zijn, maar door geloof leven, het Woord kostbaarder achten, daarop vaster te rusten en bestendiger daarop aan te gaan.

À Brakel roept op om terug te kijken naar eerder geleerde lessen van de Heere in het leven. Ook al voel je ze nu niet zoals toen, daarom zijn ze nog wel waar. Al zijn alle roerselen nu loom, traag en doods, zijn ze er dan niet evengoed? Namelijk ongenoegen over uw staat, verlangen naar levendigheid in alle geestelijke oefeningen, naar de goederen van het genadeverbond?

Beschouw en overdenk rustig de zaken die het hart weer kunnen verlevendigen, raadt À Brakel aan het eind van dit hoofdstuk aan:

1. Vergelijk de droeve staat van doodse ongevoeligheid eens met uw eerdere levendige en werkzame gesteldheid. Heb er oog voor.

2. Luister naar de kloppende en opwekkende stem van de Heere Jezus. Denk bijvoorbeeld aan Hooglied.

3. Waardeer de allerminste beweging van de Heilige Geest.

4. Houdt aan in het gebruik van de middelen, ook al ervaart u het nut er niet van. Zij zullen niet vruchteloos zijn, al merkt u het niet op. Het ondersteunt het leven nog, daardoor komen soms aangename en voelbare bewegingen. Hoor, lees, bid, zing, spreek er over, en dat als een onmachtige, geheel naakte, als een middel dat de Heere geheiligd heeft om zelf daardoor te werken, al valt het u wat zwaar, en al is het gemakkelijker voor het vlees maar verder te slapen.

Hoofdstuk 56 Over de volharding der heiligen

De volharding der heiligen, vanuit Gods kant bezien wordt ‘bewaring’ genoemd.

1. In wie iets bewaard wordt

De gelovigen zijn zij, in wie iets bewaard wordt. Omdat ze maar ten dele zijn wedergeboren, zondigen zij dagelijks. Die zonden op zichzelf, verdienen verwerping en als de gelovige aan zichzelf wordt overgelaten, heeft hij geen kracht om zichzelf en het geloof en het geestelijk leven in zich te bewaren. Ze zouden bezwijken als vijanden van buiten af hen aanvallen. Toch worden ze bewaard, door een kracht die van buiten komt, zoals in 1 Petrus 1:5 staat: ‘Die in de kracht Gods bewaard wordt door het geloof tot de zaligheid.’

2. Wat in hen bewaard wordt

Het geestelijk leven en geloof wordt in hen bewaard. De gelovige kan in onmacht vallen, zodat het geestelijke leven voor een tijd totaal geen uitwerking heeft, maar het leven zelf (de vereniging met Christus) blijft er en kan er nooit uitgaan.

3. De oorzaak die bewaart, de middelen en waardoor

De enige oorzaak is de almachtige en getrouwe God. God kan en wil het geestelijk leven in hen bewaren. Zoals blijkt uit Joh. 6:39 ‘Dit is de wil des Vaders, Die Mij gezonden heeft, dat al wat Hij Mij gegeven heeft, Ik daaruit niet verlieze, maar het opwekke ten uitersten dage.’ God geeft hier middelen voor en het gebruik hiervan wil Hij zegenen. Onderwijzing en besturing door Zijn Woord, vertroostende en levendmakende beloften, opwekkende vermaningen, bestraffende bedreigingen, kastijding, verzegeling door de sacramenten en het gebruik van de sleutels als zij geheel ontspoord zijn.

4. Het doel waartoe

Het doel waartoe is de zaligheid. Het uiterste doel wat God betreft is het bewijzen van Zijn goedheid, lankmoedigheid, getrouwheid, onveranderlijkheid, wijsheid en macht.

Tegen de leer van de volharding der heiligen bestaan ook bestrijders. Maar À Brakel benadrukt nog eens dat wij ontkennen dat afval van de heiligen bestaat en belijden dat het geestelijke leven wat het wezen betreft altijd in de gelovigen blijft. Ook al zouden de uitwerkingen voor een tijd meer of minder belet kunnen worden, zij zullen zeker tot de zaligheid gebracht worden.

Bewijs 1: bijzondere tekstplaatsen in de Bijbel

Het wordt onderbouwd met diverse Bijbelteksten, die vervolgens weer met uitvluchten ‘aangevallen’ worden en eveneens weer weerlegd worden.

In Ps. 37 staat bijvoorbeeld heel direct dat de rechtvaardige die valt, niet weggeworpen zal worden omdat de Heere hem ondersteunt en voor vallen bewaart. En in Mat. 24 staat dat er verdrukkingen en verleidingen de uitverkorenen zullen overkomen, maar het is onmogelijk dat ze totaal afgetrokken zullen worden, want hun staat is vast. Ook uit Romeinen 8 kun je afleiden dat geen schepsel of gebeurtenis de liefde uit de uitverkorene kan wegnemen die zij tot God en Christus hebben en God en Christus tot hen. En in 1 Joh. 3:9 staat ware wedergeborenen niet kunnen zondigen, omdat het zaad van God in hen is en blijft en zij uit God geboren zijn. Ze kunnen wel struikelen, maar zondigen betekent heel onder de heerschappij van de zonde zijn en daar zijn ze van verlost.

Bewijs 2: de eeuwige verkiezing

Dit besluit van de alleen wijze en almachtige God is onveranderlijk, zoals blijkt uit bijvoorbeeld Rom. 9:11 …Opdat het voornemen Gods, dat naar de verkiezing is, (vast) bleef. En 2 Tim. 2:19 Evenwel het vaste fondament Gods staat, hebbende dit zegel: De Heere kent degenen, die de Zijnen zijn; en: Een iegelijk, die den Naam van Christus noemt, sta af van ongerechtigheid. De Heere kan Zijn besluit niet veranderen, omdat Hij onveranderlijk is (Mal. 3:6).

Bewijs 3: de kracht van Christus’ voldoening, voorbidding en bewaring

De voldoening van Christus is volmaakt, zowel voor de erfzonden als de daadwerkelijke zonden die begaan worden tot aan de dood. Door Zijn voldoening is God met Zijn uitverkorenen verzoend. ‘Wij, vijanden zijnde, zijn met God verzoend door de dood van Zijn Zoon.’ (Rom. 5:10) Zij zijn in Christus voor eeuwig volmaakt en rechtvaardig. Het voorbidden van Christus kan ook niet afgeslagen worden, omdat het gebeurt door de kracht van Zijn voldoening. Ze hebben in Hem een Voorspraak bij de Vader. Als Christus voor hun bewaring en zaligheid bidt, en Christus altijd verhoord wordt, dan zullen zij niet afvallen. De bewaring van Christus is zeker. ‘…Niemand kan ze uit Mijn hand rukken’ (Joh. 10:28).

Bewijs 4: de werking van de Heilige Geest

De Heilige Geest blijft bij hen in alle eeuwigheid, zoals staat in Joh. 14: 16 Ik zal de Vader bidden, en Hij zal u een andere Trooster geven, opdat Hij bij u blijve in eeuwigheid. De Heilige Geest is een onderpand voor hun zaligheid. Éf. 4:30 En bedroeft de Heilige Geest Gods niet, door Welke gij verzegeld zijt tot de dag der verlossing.

Bewijs 5: de onveranderlijkheid van het verbond

Jes. 54:10 Bergen zullen wijken, en heuvelen wankelen, maar Mijn goedertierenheid zal van u niet wijken, en het verbond Mijns vredes zal niet wankelen. Vanuit Gods kant kunnen we ons nog wel voorstellen dat het onverbrekelijk is, maar mensen kunnen het toch verbreken? Het is een genadeverbond, waarbij door de mens niets als voorwaarde beloofd wordt. God doet echter altijd wat Hij beloofd. Op diverse plaatsen in de Bijbel is dit terug te zien.

Er worden vervolgens zeven tegenwerpingen behandeld, die de leer van de volharding der heiligen aanvallen, maar gelijk ook weer worden weerlegd. We laten dit nu verder liggen.

Tot slot

De volharding der heiligen is een sterke troostbron. Als de gelovige verzekerd is dat hij in de kracht Gods bewaard wordt, dan kan hij zich verblijden en opgewekt worden in de liefde, jagend naar de prijs van de roeping Gods die boven is. Het is een troost tegen geestelijke verlating, tegen aanvechting, tegen de wereld en de zonde, tegen de zwakheid van het geloof en tegen de vrees voor de dood. Een greep uit de geciteerde teksten die deze troostbronnen onderbouwen:

Voor een klein ogenblik heb Ik u verlaten; maar met grote ontfermingen zal Ik u vergaderen. In een kleine toorn heb Ik Mijn aangezicht van u een ogenblik verborgen, maar met eeuwige goedertierenheid zal Ik Mij over u ontfermen. (Jes. 54 7-8)

De God des vredes zal de satan welhaast onder uw voeten verpletteren. (Rom. 16:20).

Ik weet, Wie ik geloofd heb; en ik ben verzekerd, dat Hij machtig is mijn pand, bij (Hem) weggelegd, te bewaren tot die dag. (2 Tim. 1:12)

Naast een troostbron is het ook een dringende rede tot heiligmaking. De vaste hoop en zekere verwachting van de zaligheid is een krachtige aansporing tot heiligheid.

Erken daarom de vastheid van je staat en je zult je verwonderen over alles in God. Wees bemoedigd in alle moeilijkheden, vertrouw op de Heere Die het zal voleinden. Wees moedig in de strijd, steunende op de veilige bewaring van God, weersta de duivel en hij zal van u vlieden.

Weest standvastig, onbewegelijk, altijd overvloedig zijnde in het werk des Heeren, als die weet, dat uw arbeid niet ijdel is in de Heere. (1 Kor. 15:58).

À Brakelkring, avond 28

2024-07-01T11:25:00.002+02:00

Door: M.H. van Wolfswinkel-van As

Hoofdstuk 47 Over de verachtering van de godzaligen in het geestelijk leven

Zoals bomen hun winters hebben, dor en dood schijnen, zo hebben de godzaligen ook hun geestelijke winters. Hiermee wordt niet bedoeld de dagelijkse struikelingen, strijd en geesteloosheid die snel weer over gaan. Wie nog bidden en strijden kan die hoeft niet bang te zijn dat zij verachtert. Maar hieronder wordt verstaan het afnemen van de innerlijke en de daadwerkelijke genadegaven. Het leven in de ziel zelf kan minder en krachtelozer worden, en daaruit volgt dan het verminderen van de daden, hetzij in hun geestelijkheid, hetzij in de uitwerking. Soms geschiedt dit heel snel, soms langzamerhand. Als de gelovigen hun verachtering gewaarworden, dan zijn ze geneigd hun staat te verwerpen en te denken dat het met hen nooit goed geweest moet zijn. À Brakel geeft een aantal bewijzen dat deze tijden van verachtering wel bestaan en de gelovige niet aan zijn staat hoeft te twijfelen, dat zou de verachtering juist doen toenemen:

Uit verklaringen uit Gods Woord: ‘Maar Ik heb tegen u, dat gij uw eerste liefde hebt verlaten.’ (Openb. 2:4) En denk ook aan de wijze maagden die in slaap vielen.
Uit waarschuwingen in Gods Woord: ‘Toeziende, dat niet iemand verachtere van de genade Gods’. (Hebr. 12:15)
Uit klachten van de heiligen over het gemis van het vorige. Denk hierbij aan Job.

Als oorzaken van de verachtering noemt À Brakel de volgende punten:

Soms onttrekt God Zich om de gelovige te beproeven en hem te leren. Hij wil hen klein maken over hun zondigheid en hen Christus meer doen gebruiken en waarderen.
Het ontstaat uit het begaan van een bijzondere grove zonde. Denk hierbij aan David, toen hij de zonde met Bathseba en Uria bedreven had (Ps. 51).
Soms ontstaat ze uit het aankleven van zonden die minder van omvang zijn. Deze nemen het hart weg, vervreemden het van God en verminderen de krachten.
Ze kan ook ontstaan uit het nalaten Christus gedurig te gebruiken tot rechtvaardigmaking en heiligmaking. Sommigen menen dat men Christus alleen maar nodig had om in de staat van genade te komen, maar de geestelijke wasdom groeit op in Christus. ‘Gelijk gij dan Christus Jezus de Heere hebt aangenomen, wandelt alzo in Hem. Geworteld en opgebouwd in Hem en bevestigd in het geloof’ (Kol. 2:6-7)
En soms ontstaat de verachtering uit moedeloosheid en verwerpen van het geloof. Zij hebben wel grote begeerte naar groei en werken daarna, maar zij zien hun groei niet en menen daarom dat zij achteruitgaan of bestrijden zelfs hun geloof. À Brakel noemt dit het dichtstoppen van de fontein, waaruit juist hun groei moest komen.
De verachtering kan ook ontstaan uit luiheid in het verzuimen of haastig doen van het gebed. Als men niet bidt, dan ontvangt men niet.

Wie van zichzelf merkt dat hij in een van deze zaken schuldig is, moet erkennen dat hij zelf de oorzaak is van zijn verachtering en moet God rechtvaardigen. Wil hij groeien, moet hij zich beteren.

In plaats van te bestraffen en te dreigen, gaat À Brakel de gelovige bij de hand nemen om hem op te beuren en hem op te wekken tot herstel:

Het is de Heere Die u geroepen heeft en het leven heeft gegeven. Hij eist niet alleen dat u zult streven naar groei, maar ook dat als u verachterd bent, u zich zult bekeren en uw eerste werken doen. ‘Hoor toch de roepende stem van de Heere, en verhard uw hart daar niet tegen’.
De verachterde staat is zwaar, omdat die zondig en droevig is, als God Zich verbergt. Waarom zou u zich dan langer in die situatie ophouden? Sta op, keer terug.
Hoe langer u in die verachterde staat blijft, hoe verder en verder u zult verdwalen. Zorg er dan voor niet verder te verachteren.
Dat de liefde van Jezus u overwon om tot Hem terug te keren en Hem in liefde te zoeken. Zal het overdenken van wat het Jezus heeft gekost eer Hij voor u genade verwierf, niet het voornemen in u verwekken om terug te keren, op te staan en tot uw Vader te gaan? Sta dan op en begin met vernieuwde ijver.
En het terugkeren zal niet alleen uzelf tot voordeel zijn, maar hemel en aarde zal zich over u verblijden. Als u dan al niet tot uw eigen voordeel opgewekt kon worden tot herstel, dan moet u bewogen worden om anderen zich in God te doen verblijden en anderen God te doen verheerlijken. En als de zwaarte van de arbeid u van het werk afhoudt: begin maar, de Heere zal u helpen en u in Zijn eeuwige liefde ontmoeten (gelijkenis van de verloren zoon).
En als laatste houdt À Brakel de gelovige de spiegel voor: spreken we niet ons eigen oordeel tegen? Bent u er ten volle van overtuigd dat er voor u geen genade zal zijn, dat u nooit bekeerd zult worden? Zouden we dan niet zeggen ‘misschien, wie weet, daar mocht nog genade zijn’ en vervolgens alle middelen in het werk stellen? Sta op, ga aan het werk en u zult merken dat die de Heere zoeken, Hem zullen vinden!

Als iemand zich voorneemt om op te staan, krijgt hij van À Brakel nog een aantal dingen mee waarvoor hij wachten moet en wat hij juist moet doen.

Waarvoor men moet oppassen: voor datgene waardoor de verachterde situatie is gekomen, voor moedeloosheid, voor traagheid en voor het tegenstaan van de aanrakingen van de Geest. En kies de Heere alléén tot uw deel, om alleen met de Heere te verkeren en te tonen dat niets dan de Heere ons genoeg kan zijn.

Wat men na moet streven: begin van vooraf aan. Niet door alles te verwerpen wat de Heere tevoren gewerkt had, maar door te werken met dat kleine licht, met de kleine kracht, die nog overgebleven is. Met een vast voornemen om tot het einde van het leven zoekende te blijven en weer op te staan zo vaak als hij valt. Zich verblijdend dat hij zoeken, bidden en strijden mag en met zijn kleine krachten kan. En als laatste roept À Brakel de gelovige op om te worstelen om op de goede weg te komen door het geloof. De Heere laat niet altijd onmiddellijk de zoetheid van het geestelijke manna genieten, maar laat de gelovige soms de bitterheid van hun vorige afdwalingen enige tijd proeven. Hij moet door het geloof leven, zich de beloften voor ogen houden, die God op het zoeken beloofd heeft en met het opheffen van zijn hart die als zekere en onfeilbare waarheden aannemen en geloven dat zij ook aan hem waarheid zullen zijn.

Hoofdstuk 48 Over de geestelijke verlating

De gedachten en wegen van de Heere zijn niet als de onze. Onder alle wegen die de Heere met Zijn kinderen houdt is de geestelijke verlating wel de meest bijzondere. Daarover gaat het in dit hoofdstuk.

Als eerste noemt À Brakel wat hij hier niet onder verstaat:

Niet de verlating van de onbekeerden.
Niet een gehele en een uiteindelijke verlating. Dat is onmogelijk.
Niet het minder invloeien van geestelijke genade.
Niet het ophouden van de buitengewone verlichtingen en vertroostingen, terwijl de gewone blijven.
Ook niet het dagelijks struikelen.
Niet het verminderen van de innerlijke genade.

Met geestelijke verlating wordt bedoeld: een langdurige inhouding en onttrekking van de gewone medewerking en invloeden van de Heilige Geest in de wedergeborenen, die zijn tot verlichting, verzekering van Zijn gunst, vertroosting, kracht tegen zonden, tegen de aanvechting, en tot hulp in en uit lichamelijke moeilijkheden, waardoor zij duister, zwak in het geloof, troosteloos worden, in zonden vallen, in de aanvechtingen het onderspit delven en in lichamelijk kruis smartelijk en droevig blijven. De verlatingen hebben betrekking op de rechtvaardigmaking en de heiligmaking.

Het is nodig dat men weet dat het Gods werk is. De gelovigen brengen niet altijd zichzelf door hun zonde in een staat van vervreemding van God, maar God verbergt Zich soms ook van Zijn kant. Dit wordt in Gods Woord met verschillende woorden benoemd: heengaan/weggaan, verlaten, verbergen, vergeten, inhouden, zwijgen/als doof houdende, van verre staan, toesluiten, verstoten en toornen. ‘Ik deed mijn Liefste open, maar mijn Liefste was geweken. Hij was doorgegaan; mijn ziel ging uit vanwege Zijn spreken’ (Hoogl. 5:6). ‘O HEERE! Waarom staat Gij van verre?’ (Ps. 10:1).

Het is een zeer ellendige en droevige staat. God bewaart de Zijnen voor de eeuwige verdoemenis, maar Hij laat hun soms die wel enigszins smaken. Dit bestaat in het missen van Gods aangezicht, in het gevoel van Zijn toorn en alle pijnen naar lichaam en ziel. Het is geen wonder dat de gelovige zo aangedaan is, want zijn Vader verbergt Zich. Jezus, zijn Beminde en Bruidegom is weg. De Heilige Geest houdt op met Zijn invloeden. De verlaten ziel is duister, is krachteloos, radeloos, zij kan tot God niet naderen, het Woord is krachteloos, de vijanden zijn sterk, de ziel ongevoelig en men gelooft dat men niet uitverkoren is. ‘Zo kwijnt de arme ziel en is als een verlaten vrouw en bedroefde van geest, is verdrukt, door onweer voortgedreven, ongetroost. Zo verteert haar leven van droefheid en haar jaren van zuchten. En als de Heere haar niet heimelijk ondersteunde, waar zou het op uitlopen? Maar de Heere bewaart haar in Zijn kracht, en door Zijn onveranderlijke genade en goedheid tot haar zal Hij haar nog weer herstellen. Hij zal Zich nog weer aan haar openbaren, Hij zal nog weer naar haar hart spreken en haar vertroosten (zie Jes. 57:16, 18-19)’.

Waarom handelt God zo met de gelovige? Hoewel God geen verantwoording van Zijn daden hoeft af te leggen, noemt À Brakel een aantal redenen:

1. God wil zo verheerlijkt worden. Hij wil tonen:

Zijn soevereiniteit en vrijheid om genade te bewijzen aan wie Hij wil en wanneer Hij wil. ‘Hij doet naar Zijn wil met het heer des hemels en de inwoners der aarde, en er is niemand, die Zijn hand afslaan of tot Hem zeggen kan: wat doet Gij? (Dan. 4:35)’ Dit te leren is wel wat benauwdheid waard.
De grootheid van Zijn barmhartigheid. Het is meer dan de hoogste blijdschap om God te verheffen en dat is het wel eens waard om in de verlating te komen.
Zijn heiligheid en rechtvaardigheid en dat Hij een afkeer heeft van de zonde en dat, hoewel de gelovige aangenaam is in Christus, zijn verdorvenheid Hem mishaagt. Dit te zien en lief te krijgen is wel wat droefheid waard.
Zijn onveranderlijkheid, Zijn trouw, Zijn lankmoedigheid en Zijn waarheid.

À Brakel: ‘Men mag tevoren al deze volmaaktheden geloven en erkennen, maar door de verlating leert men ze door ondervinding kennen. Die kennis, die erkentenis, die verheerlijking overtreft verre wat men van te voren had. ‘Met het gehoor van het oor heb ik U gehoord; maar nu ziet U mijn oog (Job 42:5)’.

2. De verlatingen zijn de kinderen van God nuttig:

Zij leren zichzelf daardoor beter kennen.
Hierdoor leren zij de genade hoger achten.
Hierdoor worden zij losgemaakt van de wereld en alle schepselen.
Hierdoor maakt God aan de wereld en aan Zijn kinderen bekend hoeveel genadegaven Hij in hen gelegd heeft en toont Hij hun Zijn almacht, goedheid, getrouwheid en onveranderlijkheid.

À Brakel: ‘Zeg mij nu eens, u die redenen verlangde waarom de Heere Zijn kinderen in verlating brengt, is er geen wijsheid, geen goedheid van God, geen nut in? Zegt u: God kon hun dit alles wel geven zonder hen in die verlating te brengen. Ik antwoord: zij zouden het dan niet door ondervinding hebben. (…) Engelen en mensen verkrijgen daarin een groter zaligheid, groter verwondering, en worden bekwamer tot hun doel om God te verheerlijken in Zijn volmaaktheden, Zich openbarende in Christus, in Zijn handelingen’.

3. God verlaat Zijn kinderen soms om enkele speciale zonden.

Nu de geestelijke verlating in haar aard, gevolgen en oorzaken uitgewerkt is, gaat À Brakel verder met het herstel uit deze staat. Om een middel tot herstel te zijn, worden de gelovigen enkele vertroostingen voor ogen gehouden en een paar aanknopingspunten gegeven. Maar eerst wordt de vraag aan het hart gelegd: Wilt u uit deze staat gered worden?

De verlatene gelooft niet dat hij een begenadigd kind van God is. Daarom is het nodig de verlatene te overtuigen dat hij genade heeft. Dit doet À Brakel door de gelovige op te roepen om:

Als eerste vroegere tijden in gedachten te brengen: ga in waarheid te werk en besluit dat uw werk in waarheid geweest is en keer daarmee tot de Heilige Schrift en geloof dat de genadegiften van God en Zijn roeping onberouwelijk zijn en dat Hij het goede werk, dat Hij in u begonnen heeft, ook voleindigen zal, en het werk van Zijn handen niet zal laten varen.
Bekijk als tweede uw huidige staat en u zult er nog genade in vinden. Het voelen van het ontbreken van leven ís leven. Droefheid over het gemis is een zeker blijk van liefde. Als u God begeert, komt deze begeerte voort uit liefde en de belofte is: ‘Zalig zijn die hongeren en dorsten naar de gerechtigheid; want zij zullen verzadigd worden’ (Mat. 5:6).
Let als derde op de tussenpozen van vertroostingen die de Heere u geeft midden in de verlating.
En als vierde: Weet, dat het de gewone weg van God is om Zijn kinderen soms in verlatingen te laten komen, vooral hen die Hij meer genade van groei en vertroostingen wil geven.
Als laatste: de Heere zal zeker uitkomst geven. Hij zal u weer herstellen. ‘Want de HEERE zal niet verstoten in eeuwigheid; maar als Hij bedroefd heeft, zo zal Hij Zich ontfermen, naar de grootheid van Zijn goedertierenheden. (Klaagl. 3:31-32)’ Laat de vertroostingen van God u niet te weinig zijn, sla Zijn beloften niet in de wind, ze zijn waarheid.

À Brakel eindigt dit hoofdstuk met enkele aanknopingspunten en raadgevingen voor zowel de verlatene zelf als voor hen die met de verlatene omgaan.

De verlatene zelf moet ervoor oppassen:

Zijn voorafgaande staat, zijn werk jegens God en Gods werk jegens hem te veroordelen.
Hij moet wachten voor ongevoeligheid, alsof men de tuchtiging niet ter harte wilde nemen.
Voor murmureren en verdrietig zijn.
Voor wanhoop.
Voor het laten liggen van de middelen als het lezen van Gods Woord en bidden.
Voor het zoeken van andere verkwikking buiten God om daarin rust te vinden.

Daartegenover moet de verlatene juist enige dingen doen:

Tracht zeer naar stille en geduldige onderwerping onder de hand van de Heere.
Als een bijzondere zonde de oorzaak is van de verlating, dan is het vooral nodig dat hij zich van die zonde van harte bekeert en zich diep vernedert.
Houdt vast aan de gewoonte van uw voorgaande oefeningen. Lees het Woord, buig uw knieën, en bid zo goed als u kunt.
Gewen u eraan om door het geloof te leven, in het aankleven. Sta uzelf geen ongelovige gedachten toe, maar ga op het Woord aan, en u zult tenslotte bemerken dat de Heere u langs die weg weer zal voorkomen.

En voor degenen die met de verlatenen omgaan heeft À Brakel ook een woord. De Heere zal er acht op geven hoe zij de verlatenen behandelen. Want de Heere heeft liefde voor Zijn verlaten kinderen. Daarom wacht u ervoor hen te veroordelen, te bespotten, verkeerde raad te geven of te wanhopen aan hun herstel. Maar voeg u bij hen, hebt een gematigd medegevoel over hun verdrietige toestand en toon dat, toon uw medelijden en bereidheid hen te helpen dragen, gebruik uw bekwaamheid om hen te vertroosten en moed in te spreken en bid voor hen. Dit zal de Heere aangenaam zijn. ‘Welgelukzalig is hij, die zich verstandig gedraagt jegens een ellendige; de HEERE zal hem bevrijden ten dage des kwaads.’ (Ps. 41:2)

Hoofdstuk 49 Over de bestrijding van atheïsme, of het ontkennen van God

Het geloof is het meest voordelige voor een godzalige, ongeloof doet hem de meeste schade. Het ongeloof is de kanker van de ziel, een erbarmelijke staat. Met het ongeloof waarover À Brakel in dit hoofdstuk spreekt, doelt hij op ‘de overweldigende en lang aanhoudende kracht van het historisch ongeloof, waardoor het geestelijk leven uitteert en als tot stervens toe getroffen wordt’. Dit heeft betrekking op God of op het Woord van God of op hun geestelijke staat en de beloften en handelingen van God jegens hen. De oorzaken van deze staat verschillen:

De Heere wil iemand beproeven door Zich te verbergen en de mens enige tijd aan zichzelf over te laten.
Door het te weinig lezen uit Gods Woord
Door het verzuimen of haastig doen van zijn vaste oefeningen en het nalaten zich aan God te gewennen
Door het toegeven in zonden
Door het niet verhoord worden in zijn gebeden, waardoor moedeloosheid of stille wrevel ontstaat.
Door het toegeven aan het verstand om God in Zijn volmaaktheden te diep te willen inzien en doorzien. Ons verstand is te klein en de oneindige God is te hoog.
Als men meer openbaringen van God wil hebben, niet tot geestelijke blijdschap, maar om zeker te weten dat Hij is.
Door de duivel, waardoor het ongeloof dat in het hart op de loer ligt, vat krijgt.
Door het lezen of horen van atheïstische boeken en dergelijke.

Dit is niet alleen een droevige situatie, maar hij schaadt ook het geestelijke leven. Vluchten is de beste weg tot overwinning. Sla daarom alles af en mocht u er al in zitten, doe dan toch uw best er uit verlost te worden en overleg de volgende zaken:

In alle mensen is er een erkenning van een godheid. Bent u soms wijzer dan de hele wereld?
De meeste godzaligen kennen deze strijd – vooral als ze van nature ook een helder verstand hebben.
De godloze mensen willen graag dat er geen God is, zodat ze gerust meer goddeloosheid kunnen bedrijven.
Let eens op uw eigen hart. Wenst het niet bevrijd te worden van deze ongelovige gedachten?
En wat voor een kwaad kan het als u vaststelt dat God bestaat?

Vervolgens geeft À Brakel drie raadgevingen:

Begeef u dan weer tot het zoeken en dienen van het werk van God. Zeg: ‘ik zal dan zonder zien het Woord als een grond stellen. Ik zal mij dat als een regel voorhouden om alles te geloven wat dat Woord zegt en doen wat dat Woord voorschrijft’.
Begin van onderaf aan. Lees het Woord, ga op het Woord naar de Heere Jezus als Borg. Neem Hem aan, niet met inspanning om er zicht op te krijgen, maar laag en als met gesloten ogen.
Houd uw toestand voor anderen verborgen. Ga alleen naar een beproefd leraar of ander sterk godzalige om hulp. Gebruik in stilte de middelen die de Heere in Zijn Woord ingesteld heeft: niet door kracht, noch door geweld, maar door de Geest van de Heere zult u hersteld worden.

Hoofdstuk 50 Over de bestrijding of het Woord van God de waarheid is

Iedereen gaat verschillend om met Gods Woord. Vele godzaligen gaan tegen hun wil twijfelen of de Bijbel wel Gods Woord is. Daar is enerzijds de duivel de oorzaak van, maar deze twijfels komen ook uit het eigen ongelovig hart voort. Hieruit komen allerlei wantoestanden voort, duisternis over het verstand, ongeloof, lusteloosheid, onrust, vrees, onmacht. Wat zouden zulke mensen blij zijn als ze helder en krachtig overtuigd zouden worden dat het Gods stem, Gods uitspraak, Gods Woord is. Maar het is niet door de uiterlijke zintuigen of door de rede vast te stellen, maar zoiets is het werk van de Geest van het geloof. ‘De Geest is het, Die getuigt dat de Geest de Waarheid is.’ (1 Joh. 5:6) De Geest openbaart aan het geweten van de gelovigen dat het Woord door de Geest van God is ingegeven en de onfeilbare waarheid is. Toch gebruikt God ook middelen om ons te overtuigen van de waarheid van het Woord. Middelen die alleen kracht hebben als de Geest daardoor werkt:

Als men de beheersing heeft over zijn verstand en weet dat men een mens is, dan moet men meer geloven dan men met zijn ogen ziet en met zijn oren hoort. À Brakel noemt allerlei dingen uit de geschiedenis waarvan men aanneemt dat het zo geweest is, zonder dat hij het daadwerkelijk gezien heeft. Deze dingen zijn alle zo bekend, dat de mens eerst zichzelf zou moeten ontmenselijken, en twijfelen of hij zelf wel leeft en of er wel mensen en plaatsen zijn buiten zijn gezichtsveld, en of er wel één woord waar is van al wat ooit een mens geschreven heeft, eer hij aan de genoemde dingen zou kunnen twijfelen. Maar het ligt wat dieper waar het u aan schort, het raakt de weg van de verzoening en van de zaligheid door Christus.
Kom nu een stapje dichterbij en sla uw ogen op die Schriften waarvan bekend is dat zij al vóór 2000 en 3000 jaar geschreven zijn en zie daarin de profetieën en vergelijk ze met de vervulling en zie hoe grote goddelijkheid zich daarin openbaart. Wie in al deze dingen de goddelijkheid van de Schriften niet ziet, moet zijn ogen wel met geweld gesloten houden.
Let ook eens aandachtig op de inhoud van de Schriften en vergelijk ze eens met alle menselijke schriften. In deze Schriften straalt een goddelijke glans. Let er eens op hoe geestelijk de geestelijke zaken beschreven worden. Welke mens zou zulke geestelijke zaken verzinnen en zo geestelijk kunnen voorstellen? De Heilige Schriften zijn in waarheid en alleen van God.
Beschouw welke krachten deze waarheden in het Woord op het hart van de mens hebben. Zie de grote onweerstaanbare kracht die het Evangelie had op de harten van de heidenen tot wie de apostelen zich keerden. Van wolven, leeuwen en beren werden zij lammeren. En het bloed van de martelaren was het zaad van de kerk, het bracht honderdvoudig vrucht voort, de goddelozen ten spijt en tot blijdschap van de godzaligen.
En voeg hieraan toe de kracht die het Evangelie op het hart van anderen gelovigen en op uw eigen hart heeft. Deze is te wonderbaar. Beschouw de ontelbare menigte van gelovigen van alle tijden en plaatsen. Zij hebben allen dezelfde grond, allen dezelfde Geest, allen hetzelfde leven.

Als iemand onrustig blijft vanwege het opwellend ongeloof en vraagt hoe hij tot een krachtig en sterk geloof kan komen zonder twijfels, dan antwoordt À Brakel:

Weet dat God door deze bestrijding de meeste van Zijn kinderen, vooral die vlug van verstand zijn, leidt om hen daardoor te oefenen en sterker te maken in het geloof.
Weet dat God hierdoor de Zijnen hun ongelovig hart en onmacht om te kunnen geloven bekend maakt, tot hun vernedering aan de ene kant en Zijn macht en vrije genade als Hij het geloof geeft aan de andere kant.
Weet dat alle gelovigen het Woord altijd tot hun grond van licht, troost en wandel gesteld hebben. Bent u nu wijzer dan allen?
Weet dat u kiezen moet of u de rede tot grond van uw wandel, rust en troost wilt stellen of het geloof.

À Brakel: ‘Nu dan, stel vast en zeg: ik zal vaststellen dat het Woord het onfeilbaar Woord van God is. Ik stel dat dan nu tot een grond van mijn geloof en leven. (…) Daar lees ik dat de mens in zichzelf verloren is en zichzelf niet kan redden. Dat Jezus Christus de Borg is, en door Zijn lijden en sterven de zondaar die Hem aanneemt, met God verzoent. Dat de gelovige God moet liefhebben, dienen, vrezen en naar Zijn wil en geboden wandelen. Dit stel ik vast, daar zal ik mij naar richten, en ik zal al biddend in mijn eenvoudigheid wachten totdat de Heere mij verder zal verlichten en mij troosten, hoewel ik van de goddelijkheid daarvan niet verzekerd ben.’

Hoofdstuk 51 Over het ongeloof wat betreft zijn eigen staat

Het is gemakkelijk om de ware begenadigde een levendige voorstelling van zaken als een duidelijke spiegel voor te houden, zodat hij kan zien dat deze zaken in hem zijn. Maar om hem daaruit te overtuigen en te verzekeren dat hij in de staat van genade is en zich daarover kan verblijden, dat is niet zo gemakkelijk. Daarvoor wordt een bijzondere werking van de Heilige Geest vereist. De Geest werkt eerst genade in hen en dan hebben zij nog nodig dat die hun getoond wordt en dat zij ze ontvangen hebben. Hoezeer iemand ook over zijn staat aangedaan of niet aangedaan is; niet verzekerd te zijn over zijn staat belet de vreugde en blijdschap in God, de dankbaarheid en de verheerlijking van God en de geestelijke groei. Daarom gaat Brakel de aard en oorzaken van deze geestelijke ziekte beschrijven en trachten te genezen.

Oorzaken van ongeloof over zijn eigen staat:

1. Twijfel of men wel uitverkoren is. Antwoord van À Brakel:

Laat de verborgen dingen voor de Heere en wees niet overmoedig dat u weten zou wat God in Zijn Woord niet heeft geopenbaard. Welke reden hebt u om te geloven dat God u uw verwerping zou openbaren? De verwerping van een ander heeft Hij u toch ook niet geopenbaard?
Zie op anderen die zichzelf alleen maar verhinderd hebben in de weg van de godzaligheid door te geloven dat zij verworpen waren, terwijl de uitkomst leerde dat zij wel echt uitverkoren waren.
Men moet zijn geloof, hoop en liefde niet toetsen aan de verkiezing, maar daaruit opklimmen tót de verkiezing.
God heeft ons het onfeilbaar vaste Woord gegeven en daarnaar moet men zich in geloof en leven laten leiden.

2. Twijfel omdat men vreest dat men niet bekeerd is en dat dus de hele grond niet deugt. Want ik weet bijv. de tijd van mijn bekering niet. Ik heb een duidelijke verandering van dood naar leven niet opgemerkt. Ik was niet zo verbrijzeld door het zien van mijn zonden en de toorn van God, door de vrees voor de verdoemenis zoals ik van verschillende christenen gehoord heb. Ik ben begonnen uit eigenliefde, de schrik voor de verdoemenis dwong mij tot zoeken en daarom denk ik dat de hele grond niet deugt. [N.B.: Voor het antwoord van À Brakel op deze en volgende oorzaken van ongeloof, verwijzen wij u naar het boek ‘De Redelijke Godsdienst'.]

3. De derde oorzaak van twijfel: het is mij gemakkelijk te geloven en soms onmogelijk. Het geloof heeft weinig warmte en kracht in zich.. Het is als een lamme hand die men ergens oplegt om iets aan te pakken, de vingers bewegen zich wel om aan te nemen, maar daar is geen kracht om iets naar zich toe te halen.

4. Twijfel omdat men de aard van het geloof stelt in de verzekering, men denkt dat het geloof altijd samengaat met zekerheid. En omdat men soms geen onfeilbare kentekenen van het geloof en de bekering in zich merkt, twijfelt men aan zijn staat.

5. Twijfel vanwege de grootheid van de zaak. Er komt een sterk inzicht in hun absolute zondigheid aan de ene kant en aan de andere kant krijgen zij een diep inzicht van de grootheid van het feit door God eeuwig bemind te zijn.

6. Twijfel omdat men niet kan bidden en niet verhoord wordt. Dit maakt hen moedeloos en doet hen denken niet in staat van genade te zijn.

7. Twijfel omdat men meent dat alles voortkomt uit het verlichte verstand. Het hart is nergens bij betrokken, niets komt uit het hart, het is alles maar gewoonte.

8. Twijfel vanwege verdenking van geveinsdheid. In bijna alle daden beschuldigt het geweten dat de gelovige veinst. Ik schijn God te dienen, maar in werkelijkheid bedoel ik mijzelf.

9. Twijfel vanwege de grote verdorvenheid en de kracht van de zonde. Een twijfelaar denkt dat rechtvaardigmaking en heiligmaking altijd samengaan. Waar geen heiligheid is, daar is ook geen wedergeboorte, geen geloof, geen rechtvaardigmaking zo denkt hij.

10. De tiende twijfel heeft haar oorsprong uit het ongeloof aan de grondwaarheden. Ik geloof niet dat God bestaat, dat de Schrift een goddelijke waarheid is, ik twijfel aan hemel en hel, aan de onsterfelijkheid van de ziel en aan alles wat men onzichtbaar noemt. Ik heb zelfs lasterlijke gedachten van God. En dat kan toch niet met de wedergeboorte bestaan?

11. Twijfel vanwege de duisterheid en doodsheid. Ik ben dood en ongevoeliger dan de meest goddeloze, zodat ik noch geestelijk leven, noch genade heb.

12. Twijfel vanwege lichamelijk kruis. Men is bereid te denken dat dat alles hen in Gods toorn overkomt, dat men geen kind van God is. Want, denkt men, als ik een kind van God was, zou God mij niet zo verlaten, Hij zou mij helpen.

13. Twijfel vanwege gebrek aan groei.

À Brakelkring, avond 27

2024-05-16T20:52:00.007+02:00

Door: C.A.A.M. Schulenburg-Heijboer en F. Treur-van As

Hoofdstuk 41 Over de zachtmoedigheid

Zachtmoedigheid is een bezadigdheid van het gemoed van de gelovigen, die ontstaat uit vereniging met God in Christus, verloochening van zichzelf en liefde tot zijn naaste, waardoor men buigzaam, gezeglijk en liefdevol met zijn naaste omgaat, afstand doet van zijn recht, het krenken daarvan zonder toorn verdraagt, vergeeft en met goed vergeldt.

De zachtmoedige heeft God gekozen tot zijn deel. Hij ziet dat alles wat in de wereld is, ijdelheid is, en weet dat niemand iets spreken of doen kan, dan wat God gebiedt. En vertrouwende op God, is zijn hart kalm en bewaard, woelt niet onstuimig, is niet onrustig, maar in een effen, vaste en stille gesteldheid. Valt iemand hem aan met woorden of daden, hij is een vlak strand, waarop de woeste baren al spelend op en neer lopen.

Zachtmoedigheid is een vrucht van de Geest. God, Die de mens naar het beeld van de zachtmoedige Jezus wederbaart, geeft hem een zachtmoedig hart. Uit deze gesteldheid komt de verloochening van zichzelf voort. Hij kent zijn eigen begeerlijkheden niet meer. Ook heeft hij zijn naaste lief.

De uitwerkingen van zachtmoedigheid zijn: Meegaand te zijn; Afzien van zijn recht; Onrecht verdragen; Het onrecht vergeven; Het kwaad met goed vergelden.

Als u die zachtmoedigheid niet bij u vindt, bent u in een boosaardige gesteldheid. 1. U bent in een zondige staat waarin de eerste wereld was, en waarom die met de zondvloed vergaan is. 2. U hebt de aard van Kaïn, u zult de straf van Kaïn niet ontlopen. 3. U bent Lamech gelijk, wiens wraak zo groot was dat hij zei: “Voorwaar, ik sloeg wel een man dood om mijn wonde, en een jongeling om mijn buil. Want Kaïn zal zevenvoudig gewroken worden, maar Lamech zeventig maal zevenmaal.” (Gen. 4: 23-24). 4. U bent voor God een doodslager, zo dikwijls uw wrevel, toorn, haat, wraakgierigheid opkomt. En wat is het einde van de dooslagers? “Hun deel is in de poel, die daar brandt van vuur en sulfer; hetwelk is de tweede dood” (Openb. 21:8).

Gelovigen worden opgeroepen om zachtmoedig te zijn. Want:

1. God noemt u naar deze deugd: de zachtmoedige: “Zoekt de HEERE, alle gij zachtmoedigen des lands” (Zef. 2:3)

2. U bent een christen omdat u op Christus lijkt, en naar Zijn wetten leeft. Jezus was zachtmoedig, en stelde Zich daarin u tot een voorbeeld opdat u het van Hem leren en het Hem nadoen zou: Mat. 11:29: “Leert van Mij, dat ik zachtmoedig ben”.

3. Zachtmoedigheid komt te pas in alles wat u als een christen doen moet: Als u het Woord gaat horen, bij het bidden, bij het belijdenis doen, bij het onderwijzen, bij het bestraffen.

4. Zachtmoedigheid is een heerlijk sieraad van de kerk.

5. De zachtmoedigen hebben grote beloften, zoals de verhoring van hun gebeden, de leiding door de Geest, vervulling met genade, blijdschap, verlossing van allen die hen overlast aan doen, verzorging van alles wat zij nodig hebben.

Ga dan aan het werk. Let voortdurend op, wanneer u de zachtmoedige gesteldheid kwijt bent, en haastige toorn in u is opgekomen, ontvlucht het gezelschap van mensen die haastig tot toorn zijn. Zoek het gezelschap van de zachtmoedigen, en let nauwkeurig op hun gedrag, en zie in hen de beminnelijkheid van zachtmoedigheid. Stel u altijd het voorbeeld van de zachtmoedige Jezus voor ogen. Lees daartoe veel in de Evangeliën, en let op waarin de Heere Jezus Zijn zachtmoedigheid toonde, en neem dat telkens zo ter harte dat het voorbeeld daarvan bij wijze van spreken overgezet wordt.

Hoofdstuk 42 Over de vreedzaamheid

Uit de liefde tot de naaste, uit de nederigheid en de zachtmoedigheid komt vreedzaamheid voort. Vreedzaamheid is een stille vergenoegde gesteldheid van de ziel van een gelovige, toe-eigenend en trachtend in lieflijke eenheid met zijn naaste om te gaan, in waarheid en godzaligheid.

Een vreedzame die in de vrede met God leeft, heeft een stil gemoed, dat tevreden en gerust is ten opzichte van zijn naaste. Hij voedt geen gedachten van onrecht, dat zijn naaste hem heeft aangedaan, van jaloersheid, of van enig ongenoegen, maar hij is met zichzelf in vrede, kalm, stil, weltevreden. En als hij aan zijn naaste denkt, dan gaat zijn hart al uit in gemeenschap en gaat hij zeer vriendelijk met hem om. Spr. 3:17: “Haar wegen zijn wegen der lieflijkheid, en al haar paden vrede”.

Men moet wel op zijn hoede zijn dat hij de vrede niet zoekt en behoudt met verlies van waarheid en godzaligheid. God zegt dat vrede en waarheid, dat vrede en godzaligheid samen moeten gaan.

Vreedzaamheid is de deugd, die ernstig geboden en waarop in Gods Woord krachtig op wordt aangedrongen: Mat. 5:9: “Zalig zijn de vreedzamen, want zij zullen Gods kinderen genaamd worden.”

À Brakel beschrijft de vreedzamen en degenen die dat missen of bij zichzelf zo weinig effect hebben. Hij wekt de gelovigen op om vreedzaam te zijn.

1. De onvrede van het hart en van de daden belet u alle godsdienst en bederft die

2. Alles wat in en rond de kerk is, raadt u tot vrede

3. Vreedzaamheid is een bijzonder sieraad voor een christen

4. Vreedzaamheid geeft een grote beloning

Heeft u lust om in vrede te leven? Verloochen dan geld, eer en bewondering van anderen; word geen onderzoeker en rechter van handelingen van een ander, en stop uw oren voor kwaadsprekers; wees altijd de minste, zowel in uw eigen ogen als in uw gedrag jegens anderen. Indien een ander u onaangenaam bejegent, of als u het begin van ongenoegen gewaar wordt, wapen u direct, en stuit de twist in het begin, zwijg.

Hoofdstuk 43 Over de naarstigheid

God wil dat de mens zijn werk niet alleen doet, maar dat hij het met ijver doet. Naarstigheid is een inspanning van de krachten van de ziel en van het lichaam van een gelovige, om in gewilligheid, vrolijkheid en voortvarendheid dat werk uit te voeren, dat God hem geeft te doen, omdat het de wil van God is.

De naarstigheid als een christelijke deugd, komt uit een wedergeboren en gelovig hart voort. Het geloof verenigt de ziel met Christus en gaat door Christus tot God, als een verzoend Vader. Hieruit vloeit de liefde tot God, en die zet aan om de Heere welbehaaglijk te zijn, en beschouwt het werk dan als hun door God geboden. Daaruit ontstaat gewilligheid in het aanvaarden van het werk, vrolijkheid in het werken, en voortvarendheid, om het tot een goed einde te brengen, omdat het de wil van God is, en opdat God behagen zou hebben in het werk.

Het doel maakt de naarstigen actief, dat is: om Gods wil te doen. Werk als werk zouden zij soms wel missen kunnen, maar de wil van God te doen, dat is hun leven. Alles wat zij doen, dat doen de naarstigen omdat het de wil van God is.

Ons werk wordt een godsdienst als men het doet met een hart, dat verenigd is met Christus, en door Hem met God. Dat God aanwezig weet als zijn verzoenend God en Vader, en dat zo de hoedanigheid van een kind heeft. Dat het werk van zijn roeping een werk is dat hem door God bevolen is.

Velen leven in de tegenovergestelde ondeugd, namelijk luiheid. En wie is lui? Iemand die geen werk heeft, die graag slaapt, die ordeloos is. Morsigheid is een teken van luiheid. Een luiaard ziet op tegen het werk, hij rommelt, en als de nood hem niet dwong of de schande hem niet preste, dan liet hij het staan. Een luiaard is een mens vol fantasie en inbeelding. Hij doet van alles, behalve het werk van zijn beroep.

Een ieder moet zich afvragen hoe dicht hij dat benadert, of hoeveel hij daarvan verschilt.

1. God haat luiaards, en toont dat daarmee dat Hij de eerste geboorte van de ezel niet wilde hebben.

2. Een luiaard is gehaat en veracht bij alle eerlijke mensen.

3. Een luiaard is zichzelf tot last

4. De luiaard brengt zichzelf en de zijnen tot uiterste armoede, en is erger dan een ongelovige.

5. Luiheid is de fontein van allerlei zonden, van ijdele gedachten, van ontuchtigheid.

De gelovigen worden opgeroepen om naarstig te zijn:

1. Het bevel van God. U hebt God tot uw Heere gekozen, u hebt zich tot Zijn dienst overgegeven. Een dienstknecht vraagt zijn heer: wat wilt u dat ik doen zal? Doe dat ook, en hoor Gods bevel: “Dat gij u benaarstigt stil te zijn, en uw eigen dingen te doen, en te werken met uw eigen handen, gelijk wij u bevolen hebben. Opdat gij eerbaar wandelt bij hen die buiten zijn, en geen ding van node hebt” (1 Thess. 4: 11-12).

2. Naarstigheid is een sieraad van een christen

3. God houdt ons Zijn eigen voorbeeld voor ogen om zes dagen te arbeiden en de zevende te rusten.

4. Op naarstigheid belooft God Zijn zegen. Daarom bad Mozes: “Bevestig Gij het werk onzer handen over ons, ja, het werk onzer handen, bevestig dat” (Ps. 90:7).

Hoofdstuk 44 Over de milddadigheid

Milddadigheid is een deugd die door iedereen wordt geprezen, maar door weinigen wordt beoefend. Milddadigheid komt uit de fontein van barmhartigheid. Het is een innerlijke beweging van medelijden in het hart van een gelovige, ontstaan door het zien van de ellende van een ander en waardoor hij wordt aangespoord om daadwerkelijk hulp te bewijzen.

Milddadigheid wordt ook wel door ongelovigen bewezen, maar vanuit een andere intentie (medelijden met zichzelf, in de verbeelding dat hij zelf zo ellendig was). Een godzalige werkt uit liefde tot God en Zijn wil, en van daaruit uit liefde tot zijn naaste, met genegenheid om hem ook naar de ziel te behouden, opdat God door de geholpene gedankt en verheerlijkt zou worden. Milddadigheid richt zich op mensen in ellende, of dan nu is naar lichaam of ziel. De huisgenoten des geloofs én degenen die ons haten (Gal. 6 en Mat. 5) vallen hier dus onder.

Medelijden is typerend voor liefde van de milddadige. Heel praktisch: stilstaan en kijken net zolang totdat je de narigheid juist inschat en er ontdaan over bent en als het ware meelijdt. Dat gaat dus gepaard met ‘innerlijke bewegingen’. Het raakt het hart. Dit staat ook over de Heere Jezus geschreven: ‘Door de innerlijke bewegingen der barmhartigheid van onze God’ (Luk. 1:78) en ‘Ik word innerlijk met ontferming bewogen’. (Mat. 15:32) Het is dus een geneigdheid en gewilligheid om de ellendige te helpen naar zijn nood.

De oorzaak van de milddadigheid is de wedergeboorte; als Gods Geest is ingestort, wordt het letten op de ellende van een ander gaande gemaakt. Een milddadige let op de behoeftigen die hij tegenkomt, en als hij hen niet tegenkomt, zoekt hij hen zelf op.

De vruchten zijn weldoen en hulp bewijzen: a) de arme verdrevenen, vooral onze geloofsgenoten, b) de hongerigen te eten, de dorstigen te drinken geven, c) de naakten te kleden, d) de zieken die arm zijn te bezoeken, ondersteunen met geld of met gezond eten te verkwikken. Neem deze deugd ter harte: ‘Zo zult gij uw hart niet verstijven, noch uw hand toesluiten voor uw broeder, die arm is; maar gij zult hem uw hand mild opendoen, en zult hem rijkelijk lenen, genoeg voor zijn gebrek, wat hem ontbreekt.’ Dus niet alleen bij uiterste armoede in actie komen, maar als je iets kunt betekenen voor een ander dan moet je het niet laten. En ‘… leent zonder iets terug te hopen.’ (Luk. 6:35). Micha 6:8 ‘… wat eist de HEERE van u, dan recht te doen, en weldadigheid lief te hebben, en ootmoedig te wandelen met uw God?’ Verblijd je daarin, doe dat met lust.

We krijgen de spiegel van À Brakel voor: Bent u onder de weldadige mensen? Hebt u een hart dat door het geloof de Heere Jezus Zijn liefhebbende natuur deelachtig is geworden? Zijn in u innerlijke bewegingen van medelijden, van barmhartigheid, van ontferming over de verdrevenen, de armen, en in het bijzonder over hen die u haten en kwaad doen, en het meest over de godzaligen en huisgenoten des geloofs? Trekt u zich hun ellende aan, zoekt u hen op, blijft u stil staan om op hun behoeftigheid te letten, om bewogen te worden, en om u gewillig en ijverig te maken om hen te helpen? Verzorgt u de arme verdrevenen met huisvesting, geeft u de hongerigen te eten, kleedt u de naakten, bezoekt en verkwikt u zielen die arm zijn? Ondersteunt en helpt u hen die aan lagerwal geraakt zijn overeind, en leent u hen zonder te hopen iets terug te ontvangen?

Vervolgens worden verschillende soorten mensen en motieven beschreven om niet te geven en wordt opgeroepen om hiervan te bekeren. 1 Joh. 3:17: “Zo wie nu het goed der wereld heeft, en ziet zijn broeder gebrek hebben, en sluit zijn hart toe voor hem, hoe blijft de liefde Gods in hem?” God toont in de Bijbel op meerdere plaatsen duidelijk dat Hij geen behagen schept in godsdienst zonder oog voor de naaste. Je kunt wel klagen dat God niet helpt en (ver)hoort, maar dat is geen wonder als je zelf geen acht slaat op het gehuil van de arme naaste.

Wat een oordeel zal het straks zijn als we hier onbarmhartig waren: “Gaat weg van Mij, gij vervloekten! In het eeuwige vuur, dat de duivel en zijn engelen bereid is. Want Ik ben hongerig geweest, en gij hebt mij niet te eten gegeven; Ik ben dorstig geweest, en gij hebt Mij niet te drinken gegeven; Ik was een vreemdeling, en gij hebt Mij niet geherbergd, naakt, en gij hebt Mij niet gekleed; krank, en in de gevangenis, en gij hebt Mij niet gezocht.” (Mat. 25:41-43)

Ook gelovigen kunnen zien hoe het hun nog aan de uitwerking van hun barmhartige natuur ontbreekt. ‘Het zij u tot beschaming voor God, en tot diepe vernedering en verfoeiing van uzelf, samen met het blijde en dankbare inzicht dat de Heere Jezus door Zijn bloed ook deze misdaden weggenomen heeft, en laat de goedertierenheid van God u bewegen om voortaan meer milddadigheid te oefenen.’ Volg het voorbeeld van Christus Zelf na en van heiligen uit de Bijbel (bijv. Job of Dorkas). God heeft de milddadige lief en milddadigheid verheerlijkt God. God geeft ook grote beloften als we weldadigheid bewijzen. Vrees dat men daardoor zichzelf of eigen kinderen tekort doet hoeven we niet te hebben, want ‘die de armen geeft, zal geen gebrek hebben’.

Het hoofdstuk sluit af met heel praktische adviezen hoe ieder naar zijn eigen omstandigheden hier concreet moet handelen.

Hoofdstuk 45 Over de voorzichtigheid

In de achterliggende hoofdstukken zijn diverse deugden gepasseerd. Maar, wat het roer is aan een schip, dat is voorzichtigheid in het betrachten van die deugden. We hebben het dan over voorzichtigheid als ‘een inspanning van het verstand van een gelovige, die hem leidt in het bereiken van zijn voorgenomen doel, door vooraf bedachte geschikte middelen.’

Voorzichtigheid is alleen in de gelovige kinderen van God te vinden, onbekeerden kunnen ook voorzichtig zijn, maar dat gaat niet verder dan het aardse leven.

Het doel dat de voorzichtige op het oog heeft, is velerlei: Onder andere God te genieten, God te verheerlijken, vrede en blijdschap te hebben in God, liefde tot God, heiligheid, de zonde te haten en mijden, zijn naaste tot bekering te brengen. In één woord: alles wat God in Zijn wet gebiedt. Dit doel wordt nagestreefd door het besturen van de zintuigen en hartstochten om met middelen tot het doel te komen. En de werkende oorzaak is God alleen, want uit zichzelf is de mens juist onwijs en onvoorzichtig. Maar de Heere geeft Zijn kinderen het geschenk van voorzichtigheid: “Hij geeft de wijzen wijsheid, en wetenschap aan hen, die verstand hebben.” (Dan. 2:21) Het wordt in de Bijbel geprezen als grote deugd en dringend aanbevolen. Het is een bijzonder sieraad. Denk bijvoorbeeld aan de gelijkenissen van de bouwers, dienstknechten en maagden. En in Éf. 5:15: “Ziet dan, hoe gij voorzichtig wandelt”.

Aan de hand van deze Bijbelse voorbeelden van voorzichtigheid, kunnen we onszelf spiegelen of we in of buiten Christus zijn. Het scherpt hen die mogen geloven op en laat ze inzien zien dat ze nog zo vaak koel, achteloos en roekeloos zijn in het dienen van de Heere en het alert zijn op de driehoofdige vijand.

Ken toch uw voorzichtigheid, en verbeter die. Want onvoorzichtigheid (a) kwetst uw ziel. (…) (b) U bederft het goede werk. (…) (c) Maar kwaden pakken u direct op uw onvoorzichtigheid, en lasteren daarover uw werk, en uzelf, ja de hele godzaligheid. Betreur daarom uw onvoorzichtigheid, belijd die zowel als andere zonden, en blijf er eens bij stil staan, opdat het zien van de dwaasheid en schadelijkheid van de onvoorzichtigheid het hart diep raakt. Want daardoor zal men voorzichtigheid leren. Nu dan, godzaligen, hef uw ziel op, richt u er met alle macht op om al uw doen en laten in voorzichtigheid uit te voeren. (…) Het is het beeld van de Heere Jezus, op Wie rust ‘de Geest der wijsheid en des verstands’. (Jes. 11:2) Staat u voorzichtigheid niet aan? Is zij niet schoon in uw ogen? En acht u een godzalige, die al zijn doen in voorzichtigheid uitvoert, niet boven alle heerlijken die op de aarde zij? En verlangt u niet om Jezus gelijkvormig te zijn?

De voorzichtigheid is ook volstrekt noodzakelijk, want we zijn door vijanden omringd. Een arglistige duivel, een slimme wereld en sluw vlees. Als we niet voorzichtig zijn, dan heersen deze in en over ons.

Voorzichtigheid doet ook groeien en van genade tot genade voortgaan. Ze zal ons eigen verstand doen wantrouwen. Ze maakt ons gedurig van de Heere afhankelijk en doet ons Zijn sterkte aangrijpen. De voorzichtigheid geeft dan een zoete vrede en blijdschap, die telkens nieuwe kracht geeft. Wees niet moedeloos als je in dit hoofdstuk aangesproken wordt wat voorzichtigheid kenmerkt en bij jezelf nog zoveel onvoorzichtigheid bemerkt. God geeft Zijn heiligmakende genadegaven niet op één tijd, omdat Hij wil dat ze strijdende groeien:

1. Bid er om, gelovende dat God naar uw gebed hoort, dat uw begeerte Hem aangenaam is en Hij is machtig om het te geven. Jak. 1:5-6: “Indien iemand van uw wijsheid ontbreekt, dat hij (ze) van God begere, Die eenieder mild geeft, en niet verwijt; en zij zal hem gegeven worden. Maar dat hij (ze) begere in geloof”.

2. Wend grote ijver aan, houd de deugd in het oog, heb die lief, houd ze u telkens voor, wees bezig om voorzichtigheid te leren en te oefenen in het spreken, en in alles wat we doen. Als het u mislukt, wordt niet moedeloos, maar tracht met goede moed het telkens te verbeteren.

3. Begeef u nooit buiten de perken van uw roeping, of u zult vallen.

4. Verloochen uzelf, en verzaak alle eer, liefde en winst. Want als uw zichzelf niet verloochent, zal dat uw in de strik van onvoorzichtigheid brengen eer u het weet.

5. Ga veel om met voorzichtige mensen en zie hun de deugd af.

6. In zaken die u van plan bent, of waartoe u geroepen wordt, raadpleeg altijd met de Heere Jezus, Wiens Naam is Raad, en met het Woord, en onderzoek of er ook een regel of voorbeeld is die u licht kan verschaffen, en hebt u een boezemvriend, overleg het met hem. Daar zal zegen op rusten.

7. Houdt altijd uw doel in het oog, en wees erop verdacht dat de vijanden het op u voorzien hebben. Laat het gebed van David in uw hart zijn: “Leer mij Uw welbehagen doen, want Gij zijt mijn God; Uw goede Geest geleide mij in een effen land.” (Ps. 143:10) En “HEERE, zet een wacht voor mijn mond; behoed de deur van mijn lippen.” (Ps. 141:3)

Hoofdstuk 46 Over de geestelijke wasdom

Zodra een gelovige is wedergeboren, is hij niet tevreden over zijn kleinheid in de genade, en wil hij direct groeien, ja zelfs gelijk volmaakt zijn. Dit is een gelovige zo eigen, dat hij geen ware gelovige is, als deze smartelijke begeerte ontbreekt.

Het is de aard van een gelovige om te groeien. God belooft, dat Hij Zijn overgebrachte kinderen zal doen groeien. Ps. 92:14: “Die in het huis des HEEREN geplant zijn, die zal gegeven worden te groeien in de voorhoven van onze God”.

Groei is het doel ook van de genademiddelen, zoals Gods Woord. 1 Petr. 2:2: “En als nieuwgeboren kinderkens, weest zeer begerig naar de redelijke onvervalste melk, opdat gij daardoor moogt opwassen”.

Het is dus de plicht waartoe kinderen van God gedurig opgewekt worden, het is hun werkzaamheid om te groeien. Fil. 3:12: “Niet dat ik het reeds gekregen heb, of reeds volmaakt ben, maar ik jaag daarnaar”.

Zoals het in de natuur is, eerst kind, daarna jongeling, en dan vader, zo is het ook in de genade.

De groei is het genadewerk van God in de wedergeborenen, waardoor zij in de innerlijke en daadwerkelijke genade toenemen. Zowel de bewaring van het geestelijke leven in hen als de groei ervan zijn van God, anders zouden ze het op één dag duizendmaal verliezen. De gelovige is zo afhankelijk van de kracht van de Heilige Geest: Joh. 15:5: “Zonder Mij kunt gij niets doen”. En in Fil. 2:13 “Het is God, die in u werkt, beide het willen en het werken”.

De Heere doet het geestelijke leven groeien door een meerdere mate van de Geest in te storten. Zoals God in de natuur door regen en zon de bomen en kruiden doet groeien, zo ook het geestelijk leven door middel van: het Woord, gebeden, voorbeelden die een meerdere mate van de Geest hebben, waardoor men ziet dat er meer moet zijn dan men zelf heeft, door tegenspoed en voorspoed.

Er is verschil in hoe snel men groeit en dat is ook afhankelijk van de tijd die men nog op aarde is vanaf de wedergeboorte. Sommigen groeien snel op, bij de dag, zodat ieder die het ziet en zich verwondert. Al neemt de Heere hen soms binnen korte tijd dan weg. Sommigen blijven klein en zwak. Ze hebben weinig leven, weinig kracht, hetzij door gebrek aan voedsel, levend onder een dorre bediening of omdat zij geen handleiding hebben. Het zij dat zij van nature dom zijn in het verstand en loom van aard. Of verdorvenheden, drukte, luiheid, armoede belemmeren hen om verder te groeien.

Anderen vorderen gestadig; doorgaans worden zij door strijden groot, omdat daar ernst is, en zij door het geloof, vasten, bidden, lezen, gesprekken, hun genadegaven aan andere meedelen, overal doordringen en in de mogendheden van de Heere HEERE heengaan. Al kan het ook zijn dat dit bij de ouderdom weer kwijtraakt of door zonden op de achtergrond.

De groei geschiedt wat betreft innerlijke genade en ten opzichte van de daadwerkelijke genade. De groei bestaat in:

1. Vermeerdering van geestelijk licht. Dit licht doet hen God helderder zien in Zijn volmaaktheden en werken. Tegelijk ook hun eigen zonden in zichzelf. Als de zon haar stralen helder in een kamer laat schijnen, zie je meer stofjes dan tevoren. Hoe meer men ziet van God, hoe meer men zijn vuile hart ziet.

2. Een geduriger en bestendiger omgang met God. (…) men kan niet rusten totdat men opnieuw in de vertrouwelijke en ootmoedige omgang met de Heere is. Dit is al zijn heil.

3. Een verstandiger en geloviger gebruik van Christus. Wie leeft, die leeft in Christus en laat Hem niet aan Zijn plaats. Joh. 15:5: “Ik ben de Wijnstok (en) gij de ranken; die in Mij blijft, en Ik in hem, die draagt veel vrucht”. Men groeit in Christus als men zich voortdurend door het geloof met Christus als onze Borg verenigt tot rechtvaardigmaking.

4. Een zuiverder manier van werken. Welk oogmerk hebben we met alles?

5. Toenemen van daadwerkelijke genade.

Men groeit als men zich richt tégen meerdere zonden en tót meerdere deugden. Men groeit ook als men in krachtige tegenstand staande blijft (geestelijke wapenrusting). Kortom, als men verstandiger, onverzettelijker, geloviger en ijveriger voortgaat in het betrachten van alles. Spiegel jezelf eens aan wat hier staat over groei. Groei je wel of niet? Breng het in gebed voor de Heere, die je hart kent en vlei jezelf niet met ijdele inbeeldingen. En ontken aan de andere kant niet uw groei als je enige groei hebt meegemaakt, want dat is pure genade van God.

Vervolgens wordt geschreven over de ‘verachtering in de genade’ waar in Openbaring 2 over gesproken wordt. Soms verachtert men niet in werkelijkheid, maar lijkt dat wel zo en wordt de hele staat in twijfel getrokken. Maar weet, schrijft À Brakel dan: velen zijn niet in staat om hun groei te zien, omdat zij niet onthouden hebben hoe zij vroeger waren. Of er is een periode van geestelijke winter door omstandigheden en dan lijkt het alsof er geen groei is. Of we gaan om met andere christenen die meer lijken te groeien dan ons, echter groei kan er heel verschillend uit zien.

Hoewel vele bekeerden denken dat zij niet groeien, het is inderdaad waar dat ze niet zoveel groeien als ze zouden moeten. Wat zijn er veel mooie middelen: het kostbare Woord, geestelijke en getrouwe leraars met kostelijke gaven, mooie voorbeelden die strekken tot navolging.

Waarom dan zo weinig groei? Er is soms de stille gedachte ‘men zal toch wel zalig worden’, of juist ongeloof ‘ik ben geen kind van God, ik heb geen genade, waarom zou ik dan streven naar groei?’. Of moedeloosheid door het zien op eigen ondeugden. Wereldsgezindheid en luiheid kunnen ook zo in de weg staan.

Vooruit dan christenen; aan het werk. Streef naar de groei in de innerlijke en daadwerkelijke genade. Want uw staat is onvolmaakt en niet groeien betekent dat je in de zonde en vuilheid blijft. En hoe meer men groeit, hoe meer men het beeld van God nabijkomt. Een vader verblijdt zich erin als zijn kinderen groeien. Dat geldt ook voor God. Hij wordt in onze groei verheerlijkt.

Wie dan graag vooruitgaat, die moet zich daarop richten met heldhaftige moed. Met een vrolijke gewilligheid en niet verslagen te zijn over zijn wonden. Gebruik voortdurend het Woord van God tot uw voedsel, daardoor groeit men op. Bid aanhoudend om gedurig versterkt en ondersteund te worden door de Geest van de Heere, omdat u zwak bent en het in uw eigen kracht niet te boven zou komen. Richt u tegen alle zonden, vooral uw boezemzonde. Maak daar een verbond tegen, houd daartegen vastendagen (…). “Zo dan, mijn geliefde broeders! Weest standvastig, onbeweeglijk, altijd overvloedig zijnde in het werk des Heeren, als die weet dat uw arbeid niet ijdel is in de Heere.” (1 Kor. 15:58)

Beknopte theologie van Lukas

2024-05-10T09:15:00.002+02:00

De Medicijnmeester

Diep wondt de zonde ons bestaan;

Ze houdt de zondaar in haar ban.

Ons doen houdt ons bij God vandaan.

Het werk vraagt meer dan wie ook kan.

Waar is een zalf zo soeverein,

En waar een goede arts nabij?

Wie heelt de wond en stilt de pijn?

Bestaan en hoop ontglippen mij.

Zie, hoe dichtbij een Dokter staat;

Zie, zwakke ziel, omhoog, en leef.

Lees in Zijn vriendelijk gelaat

Genezing die geen schepsel geeft.

Zie, Jezus geeft een overvloed,

Schenkt leven, zegent, maakt gezond.

Alleen Zijn kostbaar, heilig bloed

Neemt weg uw pijn, geneest uw wond.[1]

Anne Steele

Auteur: Lukas is zowel de schrijver van het gelijknamige evangelie als van de Handelingen der apostelen. Het overkoepelende thema van het Lukas evangelie en van Handelingen is de wereldwijde verspreiding van het evangelie van de Heere Jezus Christus.[2]

Zowel het Nieuwe Testament als de tradities van de Vroege Kerk wijzen erop dat Lukas vermoedelijk arts van beroep was (Luk. 4:38, 5:12, 8:43-44).[3] Het vermoeden bestaat dat Lukas als Griekse arts een Romeinse familie diende, dit kwam namelijk vaker voor, en dat hij later is vrijgelaten.[4]

Hoe het ook zij, Lukas’ taalgebruik en zinsopbouw laten duidelijk zien dat hij een hoogopgeleide man was. Dit blijkt ook uit het feit dat hij gedegen kennis had van de Griekse vertaling van het Oude Testament, de zogenaamde Septuaginta.[5]

Vermoedelijk had Lukas geen joodse achtergrond en was hij afkomstig uit Antiochië in Syrië. Hij werkte nauw samen met de apostel Paulus en vergezelde hem tijdens zijn tweede gevangenschap (Hand. 16:1-17, 20:5-21:8, 27:1-28:16, Filem. 24, 2 Tim. 4:11).[6] Hoewel Paulus onder zware omstandigheden gevangen zat en elk moment gedood kon worden, bleef Lukas als een trouwe vriend en broeder aan zijn zijde. In 2 Tim. 4 lezen wij van Paulus’ verdriet over hen die hem tegenstaan, maar ook over hen die hem verlaten hebben. Maar Lukas is bij mij gebleven, zo schrijft de apostel (2 Tim. 4:11). Dit moet een bemoediging en troost voor Paulus geweest zijn!

Volgens sommige tradities is Lukas nooit getrouwd geweest en had hij geen kinderen. Het vermoeden bestaat dat hij op 84-jarige leeftijd is overleden.[7]

Datering: Het evangelie naar de beschrijving van Lukas is waarschijnlijk geschreven tussen 50-65 n. Chr.[8] Lukas heeft zijn evangelie dus geschreven voor de vernietiging van de tempel. Dit is zeer aannemelijk aangezien hij nergens in het evangelie naar deze gebeurtenis verwijst (Luk. 19:43-44, 21:20-24). Ook het proces en de marteldood van de apostel Paulus wordt niet vermeld en dit maakt het des te waarschijnlijker dat het evangelie niet na 65 n. Chr. geschreven is.[9] Vermoedelijk is de apostel Paulus na 65 n. Chr. onthoofd in opdracht van keizer Nero.

Historische achtergrond: Het evangelie naar de beschrijving van Lukas en Handelingen zijn opgedragen aan een zekere Theofilus.

Nademaal velen ter hand genomen hebben, om in orde te stellen een verhaal van de dingen, die onder ons volkomen zekerheid hebben; gelijk ons overgeleverd hebben, die van den beginne zelven aanschouwers en dienaars des Woords geweest zijn; zo heeft het ook mij goed gedacht, hebbende alles van voren aan naarstiglijk onderzocht, vervolgens aan u te schrijven, voortreffelijke Theofilus! Opdat gij moogt kennen de zekerheid der dingen, waarvan gij onderwezen zijt. (Luk. 1:1-4)

Het eerste boek heb ik gemaakt, o Theofilus, van al hetgeen Jezus begonnen heeft beide te doen en te leren. (Hand. 1:1)[10]

Uit deze inleidingen blijkt dat Lukas de Heere Jezus niet persoonlijk heeft gekend, maar nauwkeurig navraag heeft gedaan bij ooggetuigen van Zijn handel en wandel (Luk. 1:1-4).[11] Lukas’ zoektocht om accuraat en zo volledig mogelijk te zijn blijkt uit het feit dat het Lukas evangelie het langste evangelie uit de Bijbel is.[12] Lukas’ verslag van Christus’ afkomst, geboorte en opgroeien is dan ook het meest volledig in vergelijking met de andere evangeliën, die hierin keuzes hebben gemaakt.

Het is goed mogelijk dat Lukas de twee jaar, waarin de apostel Paulus gevangen vast zat in Caesarea, gebruikt heeft voor zijn onderzoek. Zo kan hij Maria, de moeder van de Heere Jezus, bezocht hebben om te vragen naar Zijn geboorte en op dezelfde wijze kunnen Petrus, Johannes en Jakobus, de halfbroer van de Heere Jezus, hem ook veel verteld hebben. Ook bestaat de mogelijkheid dat Lukas in zijn onderzoek informatie uit gesprekken met de hoge raad heeft opgedaan.[13]

Het resultaat van deze zoektocht heeft Lukas dus opgedragen aan een zekere Theofilus. De naam Theofilus (lett. vriend van God, of liefhebber van God, of geliefd door God) is vermoedelijk geen verwijzing naar een doelgroep, maar naar een historisch persoon. Wie Theofilus was kan niet met zekerheid gezegd worden. Vermoedelijk was hij een bekeerling van Lukas, die een zeer godvruchtig leven leidde. Vandaar dat hij aangesproken wordt met ‘voortreffelijke Theofilus’. De titel ‘voortreffelijk’ kan echter ook slaan op de hoge maatschappelijke positie die Theofilus klaarblijkelijk had. Ook Felix en Festus hadden de titel ‘voortreffelijke’ (in de SV wordt ditzelfde woord vertaald met ‘machtige’, zie Hand. 23:26, 24:3, 26:25).

Overigens heeft Lukas nooit bedoeld dat het evangelie alleen voor Theofilus bestemd zou zijn, maar zag hem als een representant voor de (toekomstige) christenen uit de heidenen.[14]

Kenmerken van het Lukas evangelie: Het is opvallend dat Theofilus geen joodse, maar een Griekse naam is. Hieruit blijkt dat het evangelie naar de beschrijving van Lukas de heidenchristenen als primaire doelgroep zag. Om deze reden vermeldt Lukas maar weinig Hebreeuwse termen en waar hij dit doet geeft hij telkens de vertaling, omdat de heidenen over het algemeen het Hebreeuws niet machtig waren.[15]

Net als zijn leermeester Paulus had ook Lukas de heidenen dus te lief om verloren te laten gaan. Om deze reden laat Lukas duidelijk zien dat het goede nieuws van redding niet beperkt is gebleven tot de joden, maar verder de heidenwereld in is getrokken.

Om deze reden voert Lukas, geïnspireerd door de Heilige Geest, de genealogie van de Heere Jezus niet terug op Abraham, maar op Adam. Dit doet hij om aan te geven dat de Heere Jezus voor de gehele mensheid is gekomen (Luk. 3).[16]

Een ander kenmerk van het evangelie naar de beschrijving van Lukas is zijn nadruk op de rol van individuen en dan men name die van vrouwen, kinderen en arme mensen. Dit waren doelgroepen die ten tijde van Lukas in veel gevallen gemarginaliseerd werden. Ook voor hen heeft de Heere Jezus een bewogen hart, zo blijkt uit het evangelie.

Ook de nadruk op het werk en de Persoon van de Heilige Geest is kenmerkend voor het Lukas evangelie. Niet zonder reden wordt Lukas ook wel de ‘theoloog van de Heilige Geest’ genoemd. In vergelijking met de andere evangeliën, legt Lukas meer nadruk op de rol van de Heilige Geest tijdens de omwandeling van de Heere Jezus op aarde. Tekenend hiervoor is dat tijdens de eerste, inhoudelijk vermelde preek van de Heere Jezus in de synagoge van Nazareth, de Zaligmaker verkondigt dat de profetie van Jesaja over de Geest en over de Knecht des Heeren vervuld is (Luk. 4:18, verg. Jes. 61:1-12).[17] Nauwkeurig wordt het werk en de Persoon van de Heilige Geest beschreven tijdens de doop van de Heere Jezus tot en met het kruis en van Christus’ verheerlijking op de berg tot en met Zijn opstanding en hemelvaart.[18]

Lukas deelt veel stof met de andere synoptische evangeliën, maar ongeveer de helft van het Bijbelboek komt alleen bij hem voor. Vooral de laatste reis van de Heere Jezus van Galilea naar Jeruzalem is kenmerkend voor Lukas (Luk. 9:51-19:27).[19]

Verder staat het evangelie bekend om zijn nadruk op het gebed. Het gebedsleven van de Heere Jezus wordt op tere wijze beschreven. Lukas beschrijft zeven momenten waarop de Heere Jezus bad, die in de andere evangeliën niet voorkomen.

Structuur:

I. De Zoon des mensen en Zijn voorgeschiedenis (1:1-2:52)

II. Voorbereidingstijd van de Zoon des mensen (3:1-4:13)

III. De Zoon des mensen in Galilea (4:14-9:50)

IV. De Zoon des mensen op weg naar Jeruzalem (9:51-19:27)

V. De Zoon des mensen in Jeruzalem (19:28-24:53)[20]

Gelijkenis van de verloren zoon:

11 En Hij zeide: Een zeker mens had twee zonen.

12 En de jongste van hen zeide tot den vader: Vader, geef mij het deel des goeds, dat mij toekomt. En hij deelde hun het goed.

13 En niet vele dagen daarna, de jongste zoon, alles bijeenvergaderd hebbende, is weggereisd in een ver gelegen land, en heeft aldaar zijn goed doorgebracht, levende overdadiglijk.

14 En als hij het alles verteerd had, werd er een grote hongersnood in datzelve land, en hij begon gebrek te lijden.

15 En hij ging heen, en voegde zich bij een van de burgers deszelven lands; en die zond hem op zijn land om de zwijnen te weiden.

16 En hij begeerde zijn buik te vullen met den draf, dien de zwijnen aten; en niemand gaf hem dien.

17 En tot zichzelven gekomen zijnde, zeide hij: Hoe vele huurlingen mijns vaders hebben overvloed van brood, en ik verga van honger!

18 Ik zal opstaan en tot mijn vader gaan, en ik zal tot hem zeggen: Vader, ik heb gezondigd tegen den Hemel, en voor u;

19 En ik ben niet meer waardig uw zoon genaamd te worden; maak mij als een van uw huurlingen.

20 En opstaande ging hij naar zijn vader. En als hij nog ver van hem was, zag hem zijn vader, en werd met innerlijke ontferming bewogen; en toe lopende, viel hem om zijn hals, en kuste hem.[21]

21 En de zoon zeide tot hem: Vader, ik heb gezondigd tegen den Hemel, en voor u, en ben niet meer waardig uw zoon genaamd te worden.

22 Maar de vader zeide tot zijn dienstknechten: Brengt hier voor het beste kleed, en doet het hem aan, en geeft hem een ring aan zijn hand, en schoenen aan de voeten;

23 En brengt het gemeste kalf, en slacht het; en laat ons eten en vrolijk zijn.

24 Want deze mijn zoon was dood, en is weder levend geworden; en hij was verloren, en is gevonden! En zij begonnen vrolijk te zijn.

25 En zijn oudste zoon was in het veld; en als hij kwam, en het huis genaakte, hoorde hij het gezang en het gerei,

26 En tot zich geroepen hebbende een van de knechten, vraagde, wat dat mocht zijn.

27 En deze zeide tot hem: Uw broeder is gekomen, en uw vader heeft het gemeste kalf geslacht, omdat hij hem gezond weder ontvangen heeft.

28 Maar hij werd toornig, en wilde niet ingaan. Zo ging dan zijn vader uit, en bad hem.

29 Doch hij, antwoordende, zeide tot den vader: Zie, ik dien u nu zo vele jaren, en heb nooit uw gebod overtreden, en gij hebt mij nooit een bokje gegeven, opdat ik met mijn vrienden mocht vrolijk zijn.

30 Maar als deze uw zoon gekomen is, die uw goed met hoeren doorgebracht heeft, zo hebt gij hem het gemeste kalf geslacht.

31 En hij zeide tot hem: Kind, gij zijt altijd bij mij, en al het mijne is uwe.

32 Men behoorde dan vrolijk en blijde te zijn; want deze uw broeder was dood, en is weder levend geworden; en hij was verloren, en is gevonden. (Luk. 15:11-32)

Uit de gelijkenissen in het Lukas evangelie blijkt op bijzondere wijze dat de Heere Jezus het verlorene zoekt. De context van deze gelijkenis is een gesprek met de farizeeërs en Schriftgeleerden. En al de tollenaars en de zondaars naderden tot Hem, om Hem te horen. En de Farizeeën en de Schriftgeleerden murmureerden, zeggende: Deze ontvangt de zondaars, en eet met hen. (Luk. 15:1-2)

Tot grote ontsteltenis en walging zien de Farizeeërs en Schriftgeleerden dat de Heere Jezus zondaars ontvangt en met hen eet. Hier zijn ze verontwaardigd over. De Heere Jezus antwoordt hen met het vertellen van drie gelijkenissen, waaruit blijkt dat de Heere nu juist het verlorene zoekt. Dit zijn de gelijkenissen van het verloren schaap, de verloren penning en de verloren zoon. In de gelijkenis van het verloren schaap gaat het om één op de honderd, in de gelijkenis van de verloren penning om één op de tien en in de gelijkenis van de verloren zoon om één op de twee.[22]

Na het vertellen van de gelijkenissen geeft de Heere Jezus telkens een toepassing. Ik zeg ulieden, dat er alzo blijdschap zal zijn in den hemel over een zondaar, die zich bekeert, meer dan over negen en negentig rechtvaardigen, die de bekering niet van node hebben. (Luk. 15:7) Alzo, zeg Ik ulieden, is er blijdschap voor de engelen Gods over een zondaar, die zich bekeert. (Luk. 15:10) Men behoorde dan vrolijk en blijde te zijn; want deze uw broeder was dood, en is weder levend geworden; en hij was verloren, en is gevonden. (Luk. 15:32)

De gelijkenis van de verloren zoon behoort tot de beroemdste stukken uit de Bijbel. In deze gelijkenis lezen we van iemand die, aldus J.C. Ryle, het beeld vertoont van de natuurlijke mens, die niet doorheeft dat er buiten God de Vader geen waar geluk te vinden is.[23] Nadat de man diep in de problemen gekomen is, komt hij tot inkeer en keert terug naar het huis van zijn vader. Zodra hij in de buurt van zijn ouderlijk huis komt, ziet de vader hem en rent met een bewogen hart (Gr. splagchnizomai) naar hem toe.

Het feit dat de vader naar zijn verloren gewaande zoon toe rende, zal een diepe indruk gemaakt hebben op de eerste hoorders.[24] In het oude oosten was het ongebruikelijk voor een oudere man om te rennen. Dit gold des te meer als iemand hoofd van het gezin was en op deze manier door zijn zoon behandeld was. Sterker nog, in deze gelijkenis heeft de vader de zoon al omhelst en gekust voordat deze nog maar een woord heeft kunnen spreken. De vader onderbreekt zelfs de schuldbelijdenis van zijn zoon en geeft het bevel dat er een feestkleed, een ring en schoenen gebracht moeten worden en dat het gemeste kalf geslacht moet worden.

Voor de eerste hoorders waren deze handelingen duidelijk. Door het omhelzen van zijn zoon voorkwam de vader dat de zoon op zijn knieën zou vallen en zijn voeten zou kussen. De verloren zoon krijgt weer schoenen aan zijn voeten. Huurlingen, slaven die op de knieën vallen om de voeten van de meester te kussen, gaan blootsvoets. Maar een zoon, die in de armen van de vader werd opgevangen en hooggehouden, die gaat op schoenen![25]

De kus van de vader herstelt de eer van de zoon en geeft hem een plek terug in de familie. De ring is een zegel hiervan en het kleed benadrukt de vreugde van zijn terugkeer. Het feit dat het gemeste kalf geslacht moest worden, duidt erop dat er een groot feest aangericht zal worden.[26] De verloren zoon wordt dus niet stiekem weggemoffeld, maar zijn terugkeer wordt duidelijk gemarkeerd en gevierd! Uit de gelijkenis blijkt dat de familie één gemest kalf heeft, wat de vader graag hieraan wil opofferen. Zo komt de jongste zoon weer aan de tafel van zijn familie, waar geen varkensvlees wordt gegeten, maar een gemest kalf.[27] Net zoals de Heere Jezus met zondaren wilde eten, laat deze gelijkenis zien dat God gemeenschap wil hebben met een boetvaardige zondaar aan Zijn tafel.[28]

En dat terwijl de verloren zoon zo diep gevallen was. Het feit dat hij zelfs voor de varkens wilde zorgen in een ver land, moet erg schokkend geweest zijn voor de eerste hoorders. De verloren zoon had dus niet alleen zijn deel van de erfenis verkwanseld, maar hij had zelfs zijn geloof verloochend. Geen jood zou het in zijn hoofd halen om voor de varkens te gaan zorgen in een omgeving waar geen rein voedsel was en waar de sabbat en de wetten van Mozes niet gehouden konden worden. En alsof dit nog niet erg genoeg is, staat er in vers 16: ‘En hij begeerde zijn buik te vullen met den draf, dien de zwijnen aten; en niemand gaf hem dien’.

Deze draf komt vermoedelijk van de Johannesbroodboom, waarvan de vruchten taai en hard zijn. Deze vruchten waren bedoeld voor de dieren, maar werden soms door arme mensen gegeten als er geen ander voedsel voorhanden was. Zo erg was de verloren zoon er dus aan toe. Zo diep had hij zichzelf, door eigen schuld, in de problemen gebracht.

De liefde van de vader blijkt niet alleen uit het feit dat hij, klaarblijkelijk, op de uitkijk stond voor zijn verloren zoon, maar ook dat hij naar zijn oudste zoon toegaat. Het initiatief tot verzoening komt dus bij de vader vandaan, want hij rent op zijn zoon af, valt hem om de hals en kust hem.[29]

Het is hierbij opvallend dat er wel een uitgebreide dialoog tussen de vader en de oudste zoon staat vermeld in deze gelijkenis, maar niet tussen de jongste zoon en de vader. Hiermee spreekt de Heere Jezus ook tot de farizeeërs en Schriftgeleerden die stonden te luisteren, omdat zij dezelfde mening als de oudste zoon waren toegedaan.

De verharding van de oudste broer is schokkend. Zo onderbreekt hij zijn vader en wil niet spreken over zijn broer, maar noemt hem: ‘uw zoon’. De vader corrigeert hem liefdevol door te spreken over ‘uw broeder’.

De verloren zoon belijdt zijn schuld tegenover God in de hemel en zijn vader.[30] De oudste zoon verhard zich echter. Het is dus maar de vraag wie hier de echte verloren zoon is…

De vader in deze gelijkenis is het beeld van God de Vader. Deze gelijkenis laat iets zien van Gods grote zondaarsliefde. Zelfs zij die gebukt gaan onder hun schuld, die verloren dreigen te gaan, zijn welkom bij God. De Heere vergeeft zonder voorwaarden. Hij kan zelfs vergeven als medemensen dat niet meer kunnen. Tegelijkertijd weerspiegelt deze gelijkenis ook iets van de Heere Jezus. Hij werd beschuldigd door de farizeeërs en Schriftgeleerden dat Hij met zondaren omgaat. Uit deze gelijkenis blijkt heel duidelijk waarom de Heere Jezus dat doet. Omdat Hij hierin en hiermee op Zijn Vader lijkt.

Deze gelijkenis roept ons op om vrolijk te zijn in het heil dat de Heere kan en wil aanbrengen voor zondaren die de weg terugvinden naar het Vaderhart.[31] Maar dit is geen passieve vrolijkheid, maar een blijdschap die zich uitstrekt naar een wereld verloren in schuld. Naar een wereld die het overal zoekt, maar telkens op de verkeerde plaats. C.H. Spurgeon zei hierover eens het volgende in een preek:

‘Laat ons heden morgen beginnen vrolijk te zijn. Maar dat kunnen wij niet tenzij wij op alle mogelijke wijze arbeiden aan het heil van anderen. Indien wij dit gedaan hebben en nog doen, zo laat ons de Heere loven en prijzen en ons verblijden met de wedergebrachten van de dwaalwegen der zonde, en laat ons het feest vieren, zoals Jezus het zou gevierd hebben; want ik hoop, dat hier geen oudste broeder is, die toornig is en weigert binnen te gaan. Laat ons voortgaan met vrolijk te zijn zolang als wij leven, omdat de verlorenen gevonden en de doden weder levend geworden zijn. God geve u hierom vrolijk te zijn tot in eeuwigheid.’[32]

Maar waarom was de oudste zoon nu toch zo boos? Omdat hij dacht zoals de farizeeërs en de Schriftgeleerden. Ook zij geloofden dat God grove zonden kan vergeven. Maar men snapte niet hoe vergeving werkte. In hun ogen was vergeving iets wat je moest verdienen.[33] De schade moest betaald worden. Men moest alles in het werk stellen om te laten zien dat ze echt veranderd waren. Maar wat een wonder! De Zaligmaker, Die deze gelijkenis vertelde, kan volkomen gerechtigheid aanbrengen, omdat Hij de zonden weg kan nemen én plaatsvervangend een zondeloos leven heeft geleid. Alleen daarom kan God de Vader de zonden vergeven, zonder hiervoor iets te eisen als betaling.[34] Christus heeft op Golgotha alles al betaald![35]

In het geval van de gelijkenis, had de oudste zoon het waarschijnlijk beter geworden als de jongste zoon eerst een paar jaar als huurling had gewerkt. Pas na een aantal proefjaren zou er mogelijk een kans zijn om weer in het zoonschap hersteld te worden.[36] Dat de jongste zoon direct weer hersteld werd, ja dat er zelfs een feest gevierd werd vanwege zijn terugkeer, was iets wat de oudste zoon niet kon en niet wilde bevatten.[37]

De les voor de hoorders en voor ons, is deze: blijven wij in bitterheid buiten staan, of erkennen wij dat Gods barmhartigheden en genade groter zijn dat wij ooit kunnen bevatten? Dat het waar is wat er staat in Ps. 103:10-12?

Hij doet ons niet naar onze zonden, en vergeldt ons niet naar onze ongerechtigheden. Want zo hoog de hemel is boven de aarde, is Zijn goedertierenheid geweldig over degenen, die Hem vrezen. Zo ver het oosten is van het westen, zo ver doet Hij onze overtredingen van ons. (Ps. 103:10-12)

Theologische lijnen en lessen van Lukas:

1. De kruisdood van de Heere Jezus

En toen zij kwamen op de plaats, genaamd Hoofdschedel plaats, kruisigden zij Hem aldaar, en de kwaaddoeners, den een ter rechter zijde en den ander ter linker zijde. En Jezus zeide: Vader, vergeef het hun; want zij weten niet, wat zij doen. En verdelende Zijn klederen, wierpen zij het lot. En het volk stond en zag het aan. En ook de oversten met hen beschimpten Hem, zeggende: Anderen heeft Hij verlost, dat Hij nu Zichzelven verlosse, zo Hij is de Christus, de Uitverkorene Gods. En ook de krijgsknechten, tot Hem komende, bespotten Hem, en brachten Hem edik; en zeiden: Indien gij de Koning der Joden zijt, zo verlos Uzelven. En er was ook een opschrift boven Hem geschreven, met Griekse, en Romeinse en Hebreeuwse letters: DEZE IS DE KONING DER JODEN. En een der kwaaddoeners, die gehangen waren, lasterde Hem, zeggende: Indien Gij de Christus zijt, verlos Uzelven en ons. Maar de andere, antwoordende, bestrafte hem, zeggende: Vreest gij ook God niet, daar gij in hetzelfde oordeel zijt? En wij toch rechtvaardiglijk; want wij ontvangen straf, waardig hetgeen wij gedaan hebben; maar Deze heeft niets onbehoorlijks gedaan. En hij zeide tot Jezus: Heere, gedenk mijner, als Gij in Uw Koninkrijk zult gekomen zijn. En Jezus zeide tot hem: Voorwaar, zeg Ik u: Heden zult gij met Mij in het Paradijs zijn. En het was omtrent de zesde ure, en er werd duisternis over de gehele aarde, tot de negende ure toe.[38] En de zon werd verduisterd, en het voorhangsel des tempels scheurde midden door. En Jezus, roepende met grote stem, zeide: Vader, in Uw handen beveel Ik Mijn geest. En als Hij dat gezegd had, gaf Hij den geest. Als nu de hoofdman over honderd zag, wat er geschied was, verheerlijkte hij God, en zeide: Waarlijk, deze Mens was rechtvaardig. En al de scharen, die samengekomen waren om dit te aanschouwen, ziende de dingen, die geschied waren, keerden wederom, slaande op hun borsten. En al Zijn bekenden stonden van verre, ook de vrouwen, die Hem te zamen gevolgd waren van Galilea, en zagen dit aan. (Luk. 23:33-49)

Het blijft een indrukwekkend gegeven: het christendom, de grootste religie ter wereld, heeft als symbool het kruis. Het kruis was een vreselijk martelwerktuig. J. Goudoever schreef hierover terecht: ‘Christenen hebben in de loop der eeuwen het kruis op Golgotha misschien ‘te mooi’ gemaakt. Maar de vroegste christenen moeten heel goed geweten hebben dat Jezus aan een hout gehangen werd net als andere misdadigers’.[39] Het was de meest vervloekte dood die er bestond (Deut. 21:23, Gal. 3:13).[40]

Het kruis is de plaats waar de aarde iemand niet wil dragen en de hemel hem niet wil opnemen.[41] Wie oppervlakkig kijkt, zal zich hierover verbazen of zich hieraan ergeren. Wie het leven in Christus heeft gevonden, weet dat daar op Golgotha het grote wonder van de verzoening door voldoening heeft plaatsgevonden.

Er zijn twee zaken die Christus’ lijden en sterven aan het kruis hebben teweeggebracht. Ten eerste, was het plaatsvervangend. Ten tweede, kan zo Christus’ rechtvaardigheid worden toegerekend aan een zondaar. God de Vader rekent de onrechtvaardigheid van de goddeloze toe aan Christus en de rechtvaardigheid van Christus aan de goddeloze. Hiervoor is het nodig dat wij in Christus komen, net zoals we van nature in Adam zijn.

Christus’ offer aan het kruis, ook wel Zijn passieve gehoorzaamheid genoemd, en Zijn volmaakt volbrengen van de heilige Wet, ook wel Zijn actieve gehoorzaamheid genoemd, hebben aan Gods geschonden recht voldaan. Deze tweevoudige gehoorzaamheid zorgt ervoor dat een zondaar volmaakt gerechtvaardigd kan worden, door het geloof in de Heere Jezus.[42]

Dat een juist begrip van de kruisdood van de Heere Jezus niet vanzelfsprekend is, bleek wel uit het leven van de discipelen. De Heere Jezus benadrukte dat Hij gekomen was om te sterven. Hij leerde Zijn verbaasde en verwarde discipelen dat Hij niet zou sterven als martelaar, maar dat Hij macht heeft om Zijn leven af te leggen en om het weer op te nemen (Joh. 10:17-18).

Naast het aanvankelijke onbegrip bij de discipelen, hadden ook de gelovigen uit de gemeente van Korinthe hier moeite mee. Door het Hellenistische gedachtegoed waren de Korinthiërs hoe langer hoe meer het evangelie gaan zien als een middel om zegen en succes te krijgen.[43] In de gekruisigde Christus, heeft God echter menselijke wijsheid, kracht en trots tot niets gebracht, zodat geen vlees zal roemen voor God (1 Kor. 1:26-29).[44]

De Heere Jezus beschouwde Zichzelf niet als martelaar, maar als offer.[45] Christus werd spottend Koning der joden genoemd door de soldaten. Zij beseften niet dat Hij dit ook daadwerkelijk was. Na Christus’ opstanding zegt Hij Zelf: ‘Mij is gegeven alle macht in hemel en op aarde’ (Mat. 28:18). De Heere Jezus is dus ook de Koning van het universum.[46]

Hij was Zelf de tempel die in drie dagen afgebroken en opgebouwd zou worden. De tempel was in het Oude Testament dé ontmoetingsplaats tussen God en mensen. Het was de plaats waar geofferd werd. Jezus bedoelt dat Hij door het afbreken van Zijn eigen lichaam en door Zijn de opstanding uit de doden de grote Ontmoetingsplaats zal worden tussen God en mensen. Deze ontmoetingsplaats is dus niet langer een gebouw in Jeruzalem met een systeem van offers. Het is de Heere Jezus Zelf.[47] Door Zijn plaatsvervangend sterven is het voorhangsel gescheurd en kunnen mensen, die geen aanspraak kunnen maken op het priesterschap, in de nabijheid van de levende God komen en dit overleven![48] Hiermee is de Heere Jezus de grote Middelaar tussen God en de mens en dit blijft Hij tot in eeuwigheid.

In Christus’ dood en opstanding ligt het leven van een zondaar die door het geloof met Hem verenigd is. Alleen aan de voeten van het kruis is verzoening nodig. Daarom is deze plaats door de eeuwen heen geliefd door zondaren die van hun zondepak verlost willen worden en gehaat door de vorst der duisternis. Hier aan het kruis is immers zijn kop vermorzeld, toen de stervende Borg het uitriep: ‘Het is volbracht!’ (19:30).

De puritein S. Charnock schreef hier eens het volgende over: ‘Laat ons zien op de gekruisigde Christus. Hét geneesmiddel voor al onze zonden en ellenden. Zijn kruis heeft een kroon voortgebracht, Zijn lijden was een boetedoening voor onze zonden. Zijn sterven heeft de wet ontwapend, Zijn bloed wast de ziel van de gelovige. Dit sterven is de vernietiging van onze vijanden, de fontein van onze vreugde en het eeuwige bewijs van goddelijke liefde’.[49]

Maar hoe krachtig is nu het verzoenend lijden en sterven van de Heere Jezus? Opnieuw Charnock: ‘Al zou iemand alle mensen vermoorden en alle engelen, er is geen zwaardere zonde dan het vermoorden van de Zoon van God. Maar het bloed van de Heere Jezus is zo krachtig dat er dus ook voor die zonde vergeving mogelijk is’.[50]

Naast de rechtvaardigmaking van de zondaar, is het verzoenend lijden en sterven van Christus aan het kruis ook van fundamentele betekenis voor de heiligmaking van de zondaar. Anders gezegd, de uitwerking van de verzoening die de zondaar is geschonken uit vrije genade. Volgens Charnock werkt de kruisdood de volgende vijf zaken uit:

1. Het verlevendigt het berouw over de zonden (Zach. 12:10).

2. Het verlevendigt ons geloof. Is er iets in de hemel of op de aarde waaruit de zondaarsliefde van God duidelijker blijkt?

3. Het verlevendigt het gebed. Iedere keer als we onze handen vouwen, dienen we te beseffen dat het Christus’ dood was die de weg naar de troon geopend heeft.

4. Het verlevendigt ons verlangen om heilig voor God te leven. Kunnen wij zondigen tegen zoveel vriendelijkheid, mededogen en genade die we zien in het kruis van Christus? Kunnen we Hem daar zien hangen om ons te redden van de hel en tegelijkertijd op de weg naar de hel blijven lopen?! Kunnen we Hem werkelijk zeggen dat Hij Zich de moeite had kunnen sparen, omdat we toch niet in Hem willen geloven? Wie dagelijks over Zijn vergoten bloed nadenkt, gaat de strijd aan met wereldgelijkvormigheid en goddeloosheid.

5. Het verlevendigt onze innerlijke rust. In Hem Die aan het kruis hing ben ik zelf gekruisigd.[51]

Hoewel de zonde zonde blijft, is de macht van de zonde om te verdoemen verbroken door het geloof in de Heere Jezus Christus. De Heere Jezus heeft de drinkbeker voor de gelovigen leeggedronken en geen druppel achtergelaten. Er is voor hen geen dood, geen hel en geen verdoemenis meer (Rom. 8:1, 1 Pet. 2:24).

Opnieuw Charnock: We hebben een paradijs verloren door de zonde en een hemel gekregen door het kruis.[52] Laten we elke dag leven in de schaduw van het kruis, want het bloed van Jezus Christus reinigt ons van alle zonden.[53]

Het kruis is een mysterie, een plek van vreselijke pijn en van onpeilbaar diep lijden. Het is een plek van schaamte, want het leert hoe vreselijk de zonden zijn. I. Ambrosius schreef hierover het volgende:

‘Wie zou de diepte hiervan kunnen pijlen? De angst en de pijn van de ziel moeten ondragelijk zijn geweest (Hand. 2:24). Jesaja noemde dit de arbeid van Zijn ziel (53:11) en de psalmist de angsten der hel (Ps. 116:3). Deze angsten hebben Hem doen uitroepen: Mijn God, Mijn God, waarom hebt Gij Mij verlaten? (Mat. 27:46).[54] En nu mogen wij onze ogen slaan op Zijn schande en pijn. O, vloek en bitterheid, die onze zonden over Jezus gebracht hebben! Als ik denk aan de bloedende aderen, verbrijzelde schouders, gegeselde zijden, opengescheurde rug, geslagen wangen, doorboorde handen en voeten en dan bedenk dat mijn zonden de oorzaak van dit alles zijn. Voorwaar uw zonden hebben Christus vermoord, zij hebben Hem gedood, Die beter is dan alle vrienden, Die duizend en duizendmaal dierbaarder is dan uw vader, moeder, vrouw en kind. O! Wat is het kruis op Christus’ rug? Mijn zonden. O! Wat is de kroon op Christus’ hoofd? Mijn zonden. O! Wat is de speer in Christus’ zijde? Mijn zonden. Met het geestelijk oog zie ik geen ander werktuig dat Christus pijnigt; geen andere Pilatus, Herodes, Annas, Kajafas, die Christus veroordeelden, geen andere krijgsknechten, dienaars, joden of heidenen, die Christus ter dood brengen dan de zonde alleen. O! Mijn zonden! Mijn zonden! Mijn zonden!’[55]

Wie door het geloof met Christus verbonden is, wordt zelf ook kruisdrager. Dit is een van de heilsgeheimen van het christelijk geloof. En Hij zeide tot allen: Zo iemand achter Mij wil komen, die verloochene zichzelven, en neme zijn kruis dagelijks op, en volge Mij. (Luk. 9:23)

De puritein T. Case schreef hier eens het volgende over: ‘Als wij de overblijfselen van het kruis mogen dragen, kunnen we iets van het lijden van Christus leren begrijpen. We krijgen dan iets meer inzicht in de diepte van Christus’ lijden. Als splinters van het kruis zo bitter zijn, hoe bitter was het kruis dan?!’[56]

En de kanunnik A Kempis: ‘Jezus heeft er thans velen die Zijn hemels rijk liefhebben, maar weinigen die Zijn kruis dragen. Velen hebben Jezus lief, zolang er geen tegenslagen komen. Velen prijzen en zegenen Hem, zolang zij nog enige vertroosting van Hem ontvangen. Maar als Jezus Zich verschuilt en hen even alleen laat, dan vervallen zij tot klachten of diepe neerslachtigheid. Maar degenen die Jezus om Jezus Zelf liefhebben en niet om enige eigen vertroosting, zij zegenen Hem in alle beproevingen en benauwenissen van hun hart evenzeer als in de opperste vertroosting. Wat vermag de loutere liefde tot Jezus veel, die liefde waarbij geen eigenbelang of eigenliefde in het spel is!’[57]

Door vele verdrukkingen heeft Hij moeten gaan, Die de zielen heeft willen verwerven, en door vele verdrukkingen moeten zij gaan, die Hem willen volgen in het Koninkrijk der hemelen.[58] Wees hiervan overtuigd, dat gij uw leven stervend moet doorbrengen. En naargelang iemand meer voor zichzelf sterft, begint hij meer voor God te leven. Wanneer overigens iets voor het heil van de mensen beter en nuttiger was geweest dan lijden, zou Christus dat toch zeker door Zijn Woord en voorbeeld getoond hebben?[59]

2. Jezus’ mededogen voor de medemens in nood

In tegenstelling tot het Markus- en Mattheüs evangelie, zijn de titels ‘Christus’, ‘Zoon van God’ en ‘Heere’ minder prominent aanwezig in het Lukas evangelie. De evangelist legt vooral nadruk op de mensheid van de Heere Jezus. Dit komt het meest duidelijk naar voren in Jezus’ mededogen voor de medemens in nood en voor hen die maatschappelijk gezien in de meeste gevallen over het hoofd gezien werden, zoals de Samaritanen, heidenen, tollenaren, zondaren, vrouwen en de armen. Volgelingen van de Heere Jezus moeten dus de fysiek- en economische zwakke medemens, zondaren en mensen van een andere etniciteit niet links laten liggen, maar ook hen zien te bereiken met het evangelie van vrije genade.[60]

Zo is Lukas de enige die de gelijkenis van de barmhartige Samaritaan vermeld (Luk. 10:25-37). Dit geldt ook voor de geschiedenis van de tien melaatsen, waarvan alleen de melaatse uit Samaria terugkwam om Jezus te bedanken (Luk. 17:11-19).

Ook voor tollenaren en zondaren had de Heere Jezus oog en oor. Zondaren wijzen in deze context heen naar hen die zowel de culturele als religieuze normen van het jodendom hadden overtreden. Hiervan is de gelijkenis van de verloren zoon het bekendste voorbeeld (Luk. 15:11-32). In zekere zin waren zij het tegenbeeld van de verloren zoon, met één overeenkomst: de maatschappij van Israël keek met afschuw naar hen.

In vergelijking met de andere evangeliën krijgen vrouwen een grotere plek in het Lukas evangelie. Zo zijn de geboorteverhalen vanuit het perspectief van Elizabeth en Maria geschreven (Luk. 1-2). De profetes Anna verschijnt en zowel een man als een vrouw zijn genezen van hun ziekten op de sabbat (Luk. 13:10-17, 14:1-6). Ook de beruchte, zondige vrouw, die de Heere Jezus met olie zalft, ondanks de bezwaren van de farizeeërs, krijgt een prominente plek in het evangelie (Luk. 7:36-50).[61] Ook Maria die, tegen de gebruikelijke normen van die dagen, kiest voor het onderwijs van de Heere Jezus in plaats van voor het huishouden, wordt door de Heere Jezus geprezen (Luk. 10:38-42). Tot slot is het alleen het evangelie van Lukas waarin wij kunnen lezen dat er welgestelde vrouwen waren die de Heere Jezus financieel ondersteunden (Luk. 8:1-3). Samengevat kunnen wij concluderen dat vrouwen een belangrijke rol vervullen in het Lukas evangelie.[62]

3. Zaligmaker

De titel Zaligmaker (Gr. soter) is de belangrijkste omschrijving die Lukas gebruikt voor de Heere Jezus. Het Griekse woord voor Zaligmaker en redding staan acht keer in Lukas, negen keer in Handelingen en komen verder nergens anders voor in de synoptische evangeliën. Luk. 19:10 vormt vermoedelijk de samenvatting van het gehele evangelie naar de beschrijving van Lukas: ‘Want de Zoon des mensen is gekomen, om te zoeken en zalig te maken, dat verloren was’.[63]

4. Lukas en Deuteronomium

Het evangelie van Lukas laat duidelijk zien dat de Heere Jezus een Profeet is en dat het Oude Testament naar Hem verwijst en in Hem vervuld is (Luk. 7:16, 13:33, 24:25, 44). Hierbij valt op dat er grote overeenkomst is tussen Luk. 9:51-18:34 en de opbouw van het Bijbelboek Deuteronomium. Deze opbouw valt uiteen in vier gedeelten: 1. De Heere Jezus is Gods Boodschapper, 2. Hij waarschuwt een hardnekkige generatie, 3. Hij waarschuwt voor het toekomende oordeel, 4. Hij wordt hierom verworpen.[64]

5. Gelijkenissen

Ongeveer 35% van het onderwijs van de Heere Jezus bestaat uit parabels, ofwel uit gelijkenissen. De gelijkenissen beschrijven in de meeste gevallen de menselijke verhouding ten opzichte van God, de aard van het Koninkrijk der hemelen, de wederkomst van Christus, het geestelijk leven of de verhouding tussen mensen onderling. In veel gevallen wordt ook de menselijke verantwoordelijkheid voor zijn of haar daden benadrukt.[65]

Achtentwintig van de veertig perikopen die als parabels worden geclassificeerd staan in het Lukas evangelie. Vijftien van deze perikopen zijn uniek voor het Lukas evangelie. Op een na staan al deze gelijkenissen in het centrale gedeelte van het evangelie (9:51-18:34).[66]

6. De Heilige Geest

De pneumatologie in het Lukas evangelie heeft primair een bemoedigende functie. De Heere laat Zijn volk niet in eigen kracht door het leven gaan. Net zoals de Heilige Geest werkzaam was in het leven van de Heere Jezus, zal Hij ook werkzaam zijn in de volgelingen van Christus als ze hun kruizen opnemen en Hem volgen. De Geest van de Heere rust op de Heere Jezus, als vervulling van de profetie van Jesaja 61:1-2. Op soortgelijke wijze is de Heilige Geest ook neergedaald op de apostelen tijdens het Pinksterfeest en sindsdien, als een vervulling van de profetie van Joël 2:28-32, komt de Geest tot allen die tot geloof en bekering komen.

De Heilige Geest is bij de volgelingen van de Heere Jezus, omdat Hij niet langer lichamelijk bij hen is (Luk. 24:49, Hand. 2:33, 16:7).

Het evangelie van Lukas legt nadruk op de kracht van de Heilige Geest waarmee traditionele etnische grenzen worden doorbroken. Het is de Heilige Geest die Filippus naar Samaria brengt, Petrus naar Cornelius en Paulus naar de heidenen. Het feit dat de Heilige Geest niet alleen op de joodse christenen uitgestort wordt, maar ook op Samaritanen en onbesneden heidenen, laat zien dat ook zij tot Gods volk kunnen behoren (Hand. 15:8).[67]

7. Het Koninkrijk van God

Het Lukas evangelie laat duidelijk zien dat met de komst van de Heere Jezus het Koninkrijk van God is doorgebroken in deze wereld. Dat de Heere Jezus naar de hemel is gevaren betekent niet dat het Koninkrijk verdwenen is. Integendeel! In deze periode van de wereldgeschiedenis regeert de Heere Jezus vanaf Zijn troon aan de rechterhand van de Vader. Vanaf deze plaats heeft Hij de Heilige Geest gestuurd en wordt door deze Geest het evangelie verspreid over de gehele wereld. De Heere Jezus leidt Zijn kerk dus door Zijn Geest. De hemelvaart betekent daarom niet Zijn afwezigheid, maar het betekent dat Zijn aanwezigheid niet langer beperkt wordt door plaats en tijd.[68]

Het lijden en de tegenstand die gelovigen ondervinden, zijn een gevolg van het feit dat het Koninkrijk van God nog niet volledig is opgericht. Toch worden de gelovigen in de lokale kerken iedere zondag opgeroepen om goede moed te houden, want Christus heeft de wereld overwonnen en Zijn Koninkrijk is niet te stoppen. De beloften uit de Bijbel dat God een heilsplan met deze wereld heeft, worden tot op dit moment vervuld door de Heere Jezus Zelf.[69] Daarom is de kerk ook zo veilig en is de voortgang van het evangelie niet te stoppen!

J.J. Poort zei eens het volgende over het Koninkrijk van God:

‘Dat Koninkrijk kent een andere grondwet, dat is het recht van de zwakste, het recht van de zondaar, niet het recht van de rechtvaardige, niet het recht van de sterkste. ‘Ik ben niet gekomen voor rechtvaardigen’, zegt Christus. […] En de Farizeeërs slaan de handen ineen, en zeggen: ‘Hij eet met zondaren, en Hij spreekt met hoeren’. Hoe kan dat? ‘Weg met Hem’. Christus heeft gezegd: Ik ben voor hen gekomen. […] Christus is gekomen, niet omdat Hij hier beroepen is op aarde. Christus heeft nooit een beroepsbrief gehad, van geen gemeente, maar Hij had een roeping van ’s Váders wege! […] Christus zegt nooit: graag of niet. Christus zegt: Gij hebt Mij niet uitverkoren, máár: Ik heb ù uitverkoren! Dat is de onwederstandelijke genade des Heeren; als die er niet was, was er geen christen op aarde’.[70]

Gespreksvragen

1. Ds. J.J. Poort stelde eens dat mensen vooral spreken over ‘onverhoorde gebeden’, maar dat je zelden hoort over ‘ongebeden verhoringen’.[71] Wat zou ds. J.J. Poort hiermee bedoelen? Kunt u voorbeelden geven van ongebeden verhoringen?

2. Evangelist H. Bor schreef eens: ‘Wat is bidden anders dan terugkeren naar God? Is dan niet het kortste gebed het beste? Is niet het diepste gebed de woordeloze schreeuw van de ziel, de roep van de tollenaar: ‘O God, wees mij de zondaar genadig’.’[72] Wat zou evangelist Bor hiermee bedoelen? Zijn korte gebeden dan altijd beter dan lange gebeden?

3. Ds. D. Bonhoeffer zei eens het volgende over het dragen van het kruis: ‘Het kruis wordt op iedere christen gelegd. Het eerste lijden om Christus’ wil dat een ieder moet ondergaan is zichzelf losmaken van de banden met deze wereld. Het is het sterven van de oude mens, dat het gevolg is van de confrontatie met Christus. Wanneer we beginnen met het navolgen van Christus geven we ons aan Hem over in Zijn dood. Zo begint het: het kruis is geen verschrikkelijk einde van een verder godvrezend en gelukkig leven, maar we komen er direct mee in aanraking, wanneer we voor de eerste maal gemeenschap aan Christus hebben. Wanneer Christus een mens roept, gebiedt Hij hem te komen en te sterven’.[73] Wat zou ds. Bonhoeffer hiermee bedoelen? Wat betekent dit voor de praktijk van alledag?

Bibliografie

A Kempis, T. De Navolging Van Christus. Klassiek Licht. Kapellen: Pelckmans, 2008.

Aebi, E. Korte Inleiding Tot De Bijbelboeken. Culemborg: Internationale Bijbelbond, 2002.

Ambrosius, I. Het Zien Op Jezus: Een Gezicht Van Het Eeuwig Evangelie of Van De Zielsogen Op Jezus. Houten: Den Hertog, 1984.

Bavinck, C.B. Het Evangelie Van Lucas. De Bijbel Toegelicht Voor Het Nederlandse Volk. Kampen: Kok, 1948.

Beeke, J.R., Jones, M. A Puritan Theology, Doctrine for Life. Grand Rapids: Reformation Heritage Books, 2012.

Bijbel Met Uitleg: Statenvertaling. Apeldoorn: De Banier, 2015.

Blomberg, C.L. Jesus and the Gospels: An Introduction and Survey. Nashville: Broadman & Holman, 2005.

Bock, D.L. Luke 1:1-9:50. Baker Exegetical Commentary on the New Testament. Michigan: Baker Academic, 2008.

———. Luke 9:51-24:53. Baker Exegetical Commentary on the New Testament. Michigan: Baker Academic, 2008.

Bor, H. En Ga Mij Met Uw Heillicht Voor: Bijbels Dagboek Voor Jong En Oud. Houten: Den Hertog, 2012.

Bosanquet, M. Leven En Dood Van Dietrich Bonhoeffer. Utrecht: Ambo, 1968.

Brons, H. Zie Christus' Liefde, Rijk En Vrij: Vertaalde Hymnes Uit Gadsby's Bundel. Apeldoorn: De Banier, 2021.

Carson, D.A. Zo Is God: Waar Sta Ik in Gods Grote Verhaal? Franeker: Van Wijnen, 2012.

Den Ouden, J.C. Gelovig Kruisdragen: De Visie Van De Puriteinen Op Kruisdragen. Hersteld Hervormde Studies. Vol. 6, Houten: Den Hertog, 2010.

Döring, K.A. Paarlen Uit De Geschriften Van Dr. Maarten Luther. Houten: Den Hertog, 1998.

Elwell, W.A., Yarbrough, R.W. In Ontmoeting Met Het Nieuwe Testament: Een Historisch En Theologisch Overzicht. Heerenveen: Groen, 2000.

English Standard Version Study Bible. Wheaton: Crossway, 2008.

Ferguson, S.B. Child in the Manger: The True Meaning of Christmas. Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2015.

Goudoever (red.), J. Zoals Er Gezegd Is over Het Kruis. Phoenix Bijbel Pockets. Hilversum: Standaard Boekhandel, 1968.

Köstenberger, A.J., O'Brien, P.T. Salvation to the Ends of the Earth: A Biblical Theology of Mission. New Studies in Biblical Theology. Vol. 11, Nottingham: InterVarsity Press, 2001.

Laniak, T.S. Shepherds after My Own Heart: Pastoral Traditions and Leadership in the Bible. New Studies in Biblical Theology. Vol. 20, Illinois: InterVarsity Press, 2006.

Lloyd-Jones, D.M. Evangelistic Sermons at Aberavon. Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2010.

Lohfink, G. Forty Parables of Jesus. Collegeville: Liturgical Press Academic, 2021.

Lohuis, J. Maak Ons Uw Beeld Gelijk. Apeldoorn: De Banier, 2023.

MacEvilly, J. An Exposition of the Gospel of St. Luke. Dublin: Gill & Son, 1887.

MacKinnon, D.B. Refreshment for the Soul: A Year of Daily Devotional Readings from the 'Heavenly Doctor' Richard Sibbes. Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2022.

Marshall, I.H. The Gospel of Luke: A Commentary on the Greek Text. The New International Greek Testament Commentary. Grand Rapids: Eerdmans, 1978.

Nelson's Complete Book of Bible Maps & Charts: Old and New Testaments. Nashville: Thomas Nelson, 1996.

North, B. The Prodigal Son or the Way Home. London: Silver Trumpet Publications, 1989.

Orr, P.C. Exalted above the Heavens: The Risen and Ascended Christ. New Studies in Biblical Theology. Vol. 47, London: InterVarsity Press 2019.

Pascal, B. Het Leven Van Jezus: Een Reconstructie. Utrecht: Kok, 2011.

Poort, J.J. Alleen Voor Botten En Schedels: Preken Van Ds. J.J. Poort. Dordrecht: J.P. Van den Tol, 1974.

———. De Arbeiders in De Wijngaard. Banier Bibliotheek Voor Het Gezin. Utrecht: De Banier, 1967.

———. Vader, Ik Heb Gezondigd! Veertien Bijbellezingen over De Gelijkenis Van De Verloren Zoon: Naar Aanleiding Van Lukas 15:11-32. Houten: Den Hertog, 1987.

Rushing, R. Voices from the Past: Puritan Devotional Readings. Vol. 1, Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2009.

Ryle, J.C. Ryle's Expository Thoughts on the Gospels. Vol. II, Grand Rapids: Baker Books, 2007.

Segers, G.-J. (red.). Bonhoeffer: Spion, Predikant, Held. Barneveld: Uitgeverij Vuurbaak, 2016.

Seifrid, M.A. Christ, Our Righteousness: Paul's Theology of Justification. New Studies in Biblical Theology. Vol. 9, Downers Grove: InterVarsity Press, 2000.

Sproul, R.C. A Walk with God: An Exposition of Luke. Fearn: Christian Focus, 1999.

Spurgeon, C.H., Freystadt, E. De Gelijkenissen Van De Heiland: Verklaard En Toegepast in Leerredenen. Franeker: Wever, 1980.

Thielman, F. Theology of the New Testament: A Canonical and Synthetic Approach. Michigan: Zondervan, 2005.

Thompson, A.J. The Acts of the Risen Lord Jesus: Luke's Account of God's Unfolding Plan. New Studies in Biblical Theology. Vol. 27, Downers Grove: InterVarsity Press, 2018.

Van Bruggen, J. Lucas: Het Evangelie Als Voorgeschiedenis. Commentaar Op Het Nieuwe Testament. Kampen: Kok, 1993.

Van Gorsel, W. Een Heiland Vol Barmhartigheid: Negen Overdenkingen Uit Het Evangelie Naar Lukas. Houten: Den Hertog, 1994.

Van Mourik, J. Het Vervulde Woord: Inleiding Op Het Nieuwe Testament. Cursus Godsdienst Onderwijs (Cgo). Apeldoorn: De Banier, 2020.

Vaughn, E.S. Een Leven Op Het Altaar: De Biografie Van Elisabeth Elliot. Kampen: Brevier, 2022.

[1] Anne Steele, n.a.v. Luk. 5:31, geciteerd in: H. Brons, Zie Christus' liefde, rijk en vrij: Vertaalde hymnes uit Gadsby's bundel (Apeldoorn: De Banier, 2021), 108-09.

[2] A.J. Köstenberger, O'Brien, P.T., Salvation to the Ends of the Earth: A biblical theology of mission, vol. 11, New Studies in Biblical Theology, (Nottingham: InterVarsity Press, 2001), 111.

[3] Zie bijvoorbeeld Kol. 4:14: ‘U groet Lukas, de medicijnmeester, de geliefde, en Demas’.

[4] Nelson's Complete Book of Bible Maps & Charts: Old and New Testaments, (Nashville: Thomas Nelson, 1996), 334.

[5] Bijbel met uitleg: Statenvertaling, (Apeldoorn: De Banier, 2015), 1550.

[6] J. Van Mourik, Het vervulde Woord: Inleiding op het Nieuwe Testament, Cursus Godsdienst Onderwijs (CGO), (Apeldoorn: De Banier, 2020), 33.

[7] R.C. Sproul, A walk with God: An Exposition of Luke (Fearn: Christian Focus, 1999), 12.

[8] Bijbel met uitleg: Statenvertaling, 1550.

[9] English Standard Version Study Bible, (Wheaton: Crossway, 2008), 1935.

[10] ‘Er wordt wel vermoed dat Theophilus, nadat Lucas zijn Evangelie schreef en voordat hij de Handelingen te boek stelde, christen is geworden, om welke reden dan in Hand. 1:1 de titel “voortreffelijke” zou zijn achterwege gelaten.’ Bron: C.B. Bavinck, Het Evangelie van Lucas, De Bijbel toegelicht voor het Nederlandse volk, (Kampen: Kok, 1948), 5.

[11] Bijbel met uitleg: Statenvertaling, 1550.

[12] Nelson's Complete Book of Bible Maps & Charts: Old and New Testaments, 334.

[13] E. Aebi, Korte inleiding tot de Bijbelboeken (Culemborg: Internationale Bijbelbond, 2002), 117.

[14] J. MacEvilly, An Exposition of the Gospel of St. Luke (Dublin: Gill & Son, 1887), 3.

[15] Aebi, Korte inleiding tot de Bijbelboeken, 116.

[16] Mattheüs, die een andere doelgroep had waaraan hij zijn evangelie schreef, voert de genealogie terug op Abraham, om zo te laten zien dat de Heere Jezus uit het joodse geslacht was.

[17] W.A. Elwell, Yarbrough, R.W., In ontmoeting met het Nieuwe Testament: Een historisch en theologisch overzicht (Heerenveen: Groen, 2000), 104.

[18] Sproul, A walk with God: An Exposition of Luke, 13-15.

[19] Nelson's Complete Book of Bible Maps & Charts: Old and New Testaments, 336.

[20] Aebi, Korte inleiding tot de Bijbelboeken, 118.

[21] KJV: And he arose, and came to his father. But when he was yet a great way off, his father saw him, and had compassion, and ran, and fell on his neck, and kissed him. ESV: And he arose and came to his father. But while he was still a long way off, his father saw him and felt compassion, and ran and embraced him and kissed him.

[22] Van Mourik, Het vervulde Woord: Inleiding op het Nieuwe Testament, 42.

[23] J.C. Ryle, Ryle's Expository thoughts on the Gospels, vol. II (Grand Rapids: Baker Books, 2007), 181.

[24] Zoals de puritein R. Sibbes eens schreef: ‘As the father of the prodigal, God runs to us, and is ready to meet us, when we begin to repent of sin and are sensible of our faults. He is more ready to pardon than we to ask pardon.’ Bron: D.B. MacKinnon, Refreshment for the soul: A Year of Daily Devotional Readings from the 'Heavenly Doctor' Richard Sibbes (Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2022), 204.

[25] J.J. Poort, Vader, ik heb gezondigd! Veertien bijbellezingen over de gelijkenis van de verloren zoon: naar aanleiding van Lukas 15:11-32 (Houten: Den Hertog, 1987), 108.

[26] ‘The image of a great feast carries obvious resonance with expectations for the Messianic Age. Jesus is implying that the ‘lavish banquet for all peoples’ (Isa. 25:6 NASB) has begun.’ Bron: T.S. Laniak, Shepherds after My Own Heart: Pastoral traditions and leadership in the Bible, vol. 20, New Studies in Biblical Theology, (Illinois: InterVarsity Press, 2006), 205.

[27] J. Van Bruggen, Lucas: Het evangelie als voorgeschiedenis, Commentaar op het Nieuwe Testament, (Kampen: Kok, 1993), 293.

[28] D.L. Bock, Luke 9:51-24:53, Baker Exegetical Commentary on the New Testament, (Michigan: Baker Academic, 2008), 1306.

[29] I.H. Marshall, The Gospel of Luke: A Commentary on the Greek Text, The New International Greek Testament Commentary, (Grand Rapids: Eerdmans, 1978), 610.

[30] ‘As the prodigal left home his great word was ‘give’. He demanded his rights. He was full of self-confidence and even had a feeling that he was not being given his due and his rights. ‘Give’! But when he returns home, his vocabulary has changed and his word now is ‘make’. […] Now he feels he is nobody and nothing and realizes that his first need is to be made into something.’ Bron: D.M. Lloyd-Jones, Evangelistic Sermons at Aberavon (Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2010), 235.

[31] Zoals de puritein T. Watson eens schreef: ‘If you have been a prodigal and spent all upon your lusts, flee to God by repentance. He will embrace you with the arms of mercy, and seal your pardon with a kiss. The deepest sin is not so broad that Christ’s blood cannot cover it.’ Bron: R. Rushing, Voices from the Past: Puritan Devotional Readings, vol. 1 (Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2009), 226.

[32] C.H. Spurgeon, Freystadt, E., De gelijkenissen van de Heiland: Verklaard en toegepast in leerredenen (Franeker: Wever, 1980), 322.

[33] Overigens hadden de farizeeërs en Schriftgeleerden kunnen weten hoe groot de genade van de Heere is. Het Oude Testament is hier zonneklaar over (verg. Jer. 31:18-20, Hos. 11:1-9, Jes. 63:15-19). Bron: Marshall, The Gospel of Luke: A Commentary on the Greek Text, 604.

[34] B. North, The Prodigal Son or The way home (London: Silver Trumpet Publications, 1989), 99.

[35] Of zoals Luther eens zei: ‘Christus heeft Zich niet gegeven voor gedroomde of ingebeelde zonden, maar voor waarachtige, niet enkel voor kleine en geringe, maar ook voor bij uitstek grote en grove, niet voor een of twee, maar voor alle, niet voor overwonnen en uitgedelgde, maar voor onoverwonnen en sterke, vreselijke zonden’. Bron: K.A. Döring, Paarlen uit de geschriften van dr. Maarten Luther (Houten: Den Hertog, 1998), 13.

[36] ‘In Jesus’ culture there was a ceremony in place for occasions like the return of a prodigal son. It was very different from the ‘ceremony’ the father in the parable arranged. It was a shunning ceremony. The wayward son would be publicly shamed.’ Bron: S.B. Ferguson, Child in the manger: The true meaning of Christmas (Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2015), 93.

[37] G. Lohfink, Forty Parables of Jesus (Collegeville: Liturgical Press Academic, 2021), 79-89.

[38] Ds. C. Stelwagen zei eens in een preek over deze tekst: ‘Bij Kerst werd de nacht dag en op Goede Vrijdag werd de dag nacht’.

[39] J. Goudoever (red.), Zoals er gezegd is over het kruis, Phoenix Bijbel Pockets, (Hilversum: Standaard Boekhandel, 1968), 145.

[40] ‘Ik weet wel, dat de Wet van Mozes in het bijzonder niet spreekt van de kruisiging, maar echter heeft Hij dezelve besloten onder de gewone hanging aan het hout; en enigen verstaan, dat Mozes, sprekende van den vloek, voorzien heeft welke manier des doods de Verlosser zou sterven.’ Bron: I. Ambrosius, Het zien op Jezus: Een gezicht van het eeuwig Evangelie of van de zielsogen op Jezus (Houten: Den Hertog, 1984), 490.

[41] J. Lohuis, Maak ons Uw beeld gelijk (Apeldoorn: De Banier, 2023), 146-47.

[42] J.R. Beeke, Jones, M., A Puritan Theology, Doctrine for Life (Grand Rapids: Reformation Heritage Books, 2012), 362.

[43] M.A. Seifrid, Christ, our Righteousness: Paul's Theology of Justification, vol. 9, New Studies in Biblical Theology, (Downers Grove: InterVarsity Press, 2000), 84.

[44] Seifrid, Christ, our Righteousness: Paul's Theology of Justification, 9, 88.

[45] D.A. Carson, Zo is God: Waar sta ik in Gods grote verhaal? (Franeker: Van Wijnen, 2012), 241.

[46] Carson, Zo is God: Waar sta ik in Gods grote verhaal?, 245.

[47] Carson, Zo is God: Waar sta ik in Gods grote verhaal?, 250.

[48] Carson, Zo is God: Waar sta ik in Gods grote verhaal?, 255.

[49] Charnock, S. The Complete Works of Stephen Charnock, 4:506. Aangehaald in: Beeke, A Puritan Theology, Doctrine for Life, 359.

[50] Charnock, Cleansing Virtue of Christ’s Blood, Works 3:518. Aangehaald in: Beeke, A Puritan Theology, Doctrine for Life, 365.

[51] Beeke, A Puritan Theology, Doctrine for Life, 366-67.

[52] Charnock, Knowledge of Christ Crucified, 4:503. Aangehaald in: Beeke, A Puritan Theology, Doctrine for Life, 368.

[53] Beeke, A Puritan Theology, Doctrine for Life, 370.

[54] ‘Bij gevolg ziet men dat het de zonde van de mensen is, die Hij verzoende in Zijn onschuldig lichaam.’ Bron: B. Pascal, Het leven van Jezus: Een reconstructie (Utrecht: Kok, 2011), 87.

[55] Ambrosius, Het zien op Jezus: Een gezicht van het eeuwig Evangelie of van de zielsogen op Jezus, 491.

[56] Case, T. Select Works, A Treatise of Afflictions, 73-75. Aangehaald in: Rushing, Voices from the Past: Puritan Devotional Readings, 1, 188.

[57] T. A Kempis, De navolging van Christus, Klassiek licht, (Kapellen: Pelckmans, 2008), 88-89.

[58] Ambrosius, Het zien op Jezus: Een gezicht van het eeuwig Evangelie of van de zielsogen op Jezus, 495.

[59] A Kempis, De navolging van Christus, 95. Zie ook: J.C. Den Ouden, Gelovig kruisdragen: De visie van de puriteinen op kruisdragen, vol. 6, Hersteld Hervormde Studies, (Houten: Den Hertog, 2010).

[60] F. Thielman, Theology of the New Testament: A Canonical and Synthetic Approach (Michigan: Zondervan, 2005), 136.

[61] ‘Voor de mensen mag zij een publieke vrouw zijn, diep gezonken en vér afgedwaald. Maar voor Hem is het alsof zij nooit zonde heeft gekend of gedaan.’ Bron: W. Van Gorsel, Een Heiland vol barmhartigheid: Negen overdenkingen uit het Evangelie naar Lukas (Houten: Den Hertog, 1994), 21-22.

[62] C.L. Blomberg, Jesus and the Gospels: An Introduction and Survey (Nashville: Broadman & Holman, 2005), 145-46.

[63] Blomberg, Jesus and the Gospels: An Introduction and Survey, 146.

[64] Blomberg, Jesus and the Gospels: An Introduction and Survey, 146.

[65] Bock, Luke 1:1-9:50, 945.

[66] Blomberg, Jesus and the Gospels: An Introduction and Survey, 147.

[67] Thielman, Theology of the New Testament: A Canonical and Synthetic Approach, 146-47.

[68] P.C. Orr, Exalted Above the Heavens: The risen and ascended Christ, vol. 47, New Studies in Biblical Theology, (London: InterVarsity Press 2019), 83.

[69] A.J. Thompson, The Acts of the Risen Lord Jesus: Luke's account of God's unfolding plan, vol. 27, New Studies in Biblical Theology, (Downers Grove: InterVarsity Press, 2018), 67.

[70] J.J. Poort, Alleen voor botten en schedels: Preken van ds. J.J. Poort (Dordrecht: J.P. Van den Tol, 1974), 128-29.

[71] J.J. Poort, De arbeiders in de wijngaard, Banier Bibliotheek voor het gezin, (Utrecht: De Banier, 1967), 48.

[72] H. Bor, En ga mij met Uw heillicht voor: Bijbels dagboek voor jong en oud (Houten: Den Hertog, 2012), Terug naar God, dagboekstukje behorend bij 4 maart.

[73] Aangehaald in: E.S. Vaughn, Een leven op het altaar: De biografie van Elisabeth Elliot (Kampen: Brevier, 2022), 106. Zie ook: M. Bosanquet, Leven en dood van Dietrich Bonhoeffer (Utrecht: Ambo, 1968). G.-J. (red.) Segers, Bonhoeffer: Spion, predikant, held (Barneveld: Uitgeverij Vuurbaak, 2016), 59.

Beknopte theologie van 1-3 Johannes

2024-04-17T19:34:00.007+02:00

Auteur: Johannes, de zoon van Zebedeus en de broer van Jakobus, is de auteur is van 1-3 Johannes (Mar. 1:19-20). Hij schreef deze brieven uit vaderlijke bewogenheid aan zijn ‘geestelijke kinderen’. Hun staan in het geloof werd bedreigd door de lokstem van wereldgelijkvormigheid en de listen van dwaalleraren.

Naast de duidelijke overeenkomsten tussen de brieven en het evangelie naar de beschrijving van Johannes zijn er vele getuigen uit de Vroege Kerk die Johannes als de auteur van het evangelie en de brieven noemen, waaronder Papias (ca. 65-130 n. Chr.), Polycarpus van Smyrna (ca. 69-156 n. Chr.) en Ireneüs van Lyon (ca. 135-202 n. Chr.). Zowel 1-3 Johannes als het evangelie bevatten zinnen die typerend zijn voor de evangelist Johannes, de karakteriserende korte vocabulaire en het veelvuldig gebruik van contrasterende zaken, zoals ‘licht en duisternis’.

In 2 en 3 Johannes refereert Johannes naar zichzelf als ‘de ouderling’ (2 Joh. 1:1, 3 Joh. 1:1, verg. 1 Pet. 5:1). Ouderling kan hier duiden op het feit dat Johannes een leider is van de christelijke gemeente, maar het kan ook betekenen dat de schrijver al op leeftijd is.[1] Hoe dan ook, de overeenkomsten in stijl, vocabulaire, structuur en inhoud laten duidelijk zien dat het evangelie en de drie brieven dezelfde auteur hebben.[2]

Hierbij is het wel opvallend dat het evangelie en 1 Johannes een ander doel hebben. Het evangelie wil mensen bewegen tot het geloof en 1 Johannes wil de gelovigen bevestigen in hun staat.[3]

Maar deze zijn geschreven, opdat gij gelooft, dat Jezus is de Christus, de Zone Gods; en opdat gij, gelovende, het leven hebt in Zijn Naam. (Joh. 20:31)

Deze dingen heb ik u geschreven, die gelooft in den Naam des Zoons van God; opdat gij weet, dat gij het eeuwige leven hebt, en opdat gij gelooft in den Naam des Zoons van God. (1 Joh. 5:13)

Datering: Voor alle drie de brieven geldt dat ze hoogstwaarschijnlijk niet lang na het Johannesevangelie geschreven zijn. Daarom kunnen we aannemen dat ze tussen 85 en 95 n. Chr. geschreven zijn.[4] Vermoedelijk is Johannes omstreeks het jaar 98 n. Chr. gestorven.[5]

Historische achtergrond van de brieven: De brieven van Johannes zijn hoogstwaarschijnlijk gericht aan christenen die in Éfeze e.o. woonden. Uit 1 Johannes blijkt dat Johannes een nauwe band met de geadresseerden had. Maar liefst achtmaal noemt hij ze ‘kinderkens’ of ‘kinderen’.[6] Deze aanspraak had Johannes van zijn Zaligmaker de Heere Jezus Christus geleerd (Joh. 13:33, 21:5).[7] Nu mocht hij als geestelijke vader van de gelovigen in Éfeze e.o. hen met deze woorden aanspreken.

De apostel Paulus heeft in Éfeze gewerkt in de jaren 50 van de eerste eeuw (Hand. 19:10). Enkele jaren later kwam er een afval van het evangelie in de Romeinse provincie Azië. De vijandigheid tegen het evangelie nam toe in de jaren 60, door hen die populaire, heidense ideeën wilden vermengen met het christelijke geloof.

1 Johannes laat duidelijk zien dat er dwaalleraren waren die de gemeenten hadden geïnfiltreerd. De pastorale brieven (bijv. 1 Tim. 1: 3-11), het boek Openbaring (bijv. Openb. 2:2, 6, 15, 20, 24), 2 Petrus (2:1) en Judas (gehele boek) leggen allen de nadruk op groepen die een dwaalleer verkondigden. Dit is voor 1, 2 en 3 Johannes niet anders. Om de verkeerde invloed van de dwaalleraren tegen te gaan, schrijft Johannes deze brieven.

Structuur: 1 Johannes begint met een duidelijke proloog (1 Joh. 1:1-4). Daarna lijkt het boek in twee delen uiteen te vallen, door de signaalzin: ‘En dit is de verkondiging’ (1 Joh. 1:5, 3:11). Verder bevatten deze twee delen twee kernuitspraken met een daarop volgende vermaning. God is een Licht (1 Joh. 1:5) en daarom moeten de gelovigen in het licht wandelen. En God is liefde (1 Joh. 4:8,14) en daarom moeten de gelovigen in broederlijke liefde met elkaar samenleven. In 1 Joh. 5:14-21 begint de slotvermaning en afronding van de brief.[8]

In 2 Johannes laat de structuur duidelijk zien waar Johannes, geïnspireerd door de Heilige Geest, de nadruk op wil leggen. Wandelen in liefde en waarheid worden in deze brief aan elkaar verbonden. Genade, barmhartigheid, vrede zij met ulieden van God den Vader, en van den Heere Jezus Christus, den Zoon des Vaders, in waarheid en liefde. (2 Joh. 1:3) Dus geen kil navolgen en verdedigen van de christelijke leer, maar in navolging van Christus in liefde de waarheid onverbloemd en onvermengd vasthouden in afhankelijkheid van Hem. En dit is de liefde, dat wij wandelen naar Zijn geboden. Dit is het gebod, gelijk gijlieden van den beginne gehoord hebt, dat gij in hetzelve zoudt wandelen. (2 Joh. 1:6)

In tegenstelling tot 1 en 2 Johannes heeft 3 Johannes het meest duidelijk de vorm van een brief, zoals dat gewoon was in die dagen.[9] Zo is er een duidelijke adressering, middenstuk en slot.

De antichrist: Wie studie doet naar wat de Bijbel zegt over de eschatologie (=de leer van de laatste dingen) kan niet om de persoon en het rijk van de antichrist heen.[10] Zijn komst behoort tot de tekenen der tijden. Met de tekenen der tijden moeten wij denken aan oorlogen en geruchten van oorlogen, hongersnoden, aardbevingen, epidemieën, verdrukking, haat, afval, anarchie en een verkilling van de liefde.[11] Maar ook aan de wereldwijde verspreiding van het evangelie (Mat. 24:14), de bekering van Israël (Rom. 9-11) en de komst van de antichrist (1 Joh. 2:18-29).[12]

Maar waar hebben we het nu over als we spreken over ‘de antichrist’? Het is hierbij goed om te beseffen dat de Bijbel spreekt over antichristen in meervoud en de antichrist in enkelvoud. Dit doet de Schrift omdat er voor de komst van de antichrist (singularis) er velen antichristen (pluralis) zullen komen.[13]

De Bijbel spreekt over de antichrist (singularis), die zich aan het einde van de tijd zal openbaren, als de man der goddeloosheid, het kind der verdoemenis en de tegenstander die zich verheft tegen God en alles wat heilig is.[14] De antichrist zal God de vijandschap verklaren, Hem lasteren en vervloeken. De antichrist is niet iemand die zich uitgeeft voor Christus, ofwel een valse christus, maar hij zal zich tegenover én in de plaats van Christus stellen.[15] De antichrist zal een man van vlees en bloed zijn, die zeer begaafd, intelligent en op het eerste oog een heel prettig persoon zal zijn.[16] Zijn buitengewone intellectuele en retorische vaardigheid zal zijn duizenden verslaan (Dan. 7:20). Hij zal een religieuze uitstraling verbinden met politieke wereldmacht en geliefd zijn en aanbeden worden, omdat hij ‘veiligheid’, ‘vrede’ en ‘voorspoed’ aanbiedt.[17]

De antichrist zal politieke (Dan. 9:26), economische (Openb. 13:16-17, 18), diplomatieke (Dan. 9:27), militaire (Dan. 11:40-45) en geestelijke (2 Thess. 2:4) tactieken inzetten om de wereld naar een nieuwe orde te leiden (Openb. 13:5-8, 19:19).[18] Met behulp van satan zal de antichrist deze dingen kunnen doen.[19] De wereld zal zich vrijwillig aan hem onderwerpen, want hij zal in staat zijn om veel wereldproblemen op te lossen.

Op een bepaalde manier zal de antichrist zelfs op Christus lijken, want ook hij zal mensen hoop geven en als een verlosser aanbeden worden. Sterker nog, dit zal de antichrist op den duur afeisen van de mensheid. De christenen die dit weigeren zullen op tal van gebieden gediscrimineerd, gemarginaliseerd en vervolgd worden (Openb. 13). Net zoals God de Vader Zijn Zoon naar deze wereld gezonden heeft, zal ook de satan zijn ‘zoon’ naar deze wereld sturen.[20] Deze zoon van de satan zal alle tegenstand tegen Christus belichamen en een samenvatting zijn van alle verleidingen en verlokkingen voor de mensheid.[21]

Dat de antichrist nu nog niet gekomen is, komt omdat er iets is dat hem tegenhoudt.[24] M. van Reenen zegt hier het volgende over: ‘God houdt, door Zijn engelen, de behoudende krachten net zolang overeind tot het moment waarop de antichrist naar voren mag stappen, zodat iedereen kan zien hoe fundamenteel de verandering is. […] Het vrijlaten van de antichrist is het oordeel van God over de verdorven wereld. Als de mens dan zo graag de duivel tot zijn koning heeft, dan zal God op enig moment laten voelen wat het betekent als die koning écht zijn gang kan gaan (Openb. 20:3)’.[25]

In het Oude Testament staan verschillende typen en heenwijzingen naar de komst van de Heere Jezus Christus en Zijn rijk. Zo is bijvoorbeeld Jozef een type en Johannes de Doper de voorloper van de Heere Jezus. Ook van de antichrist staan er typen en heenwijzingen in het Oude Testament die ons iets leren over zijn persoon, rijk, werkwijze en doel (bijv. in Jes. 11:4 en Ez. 38, 39, Zach. 11:11-17, verg. NGB art. 36).[26] Zo laat Ezechiël bijvoorbeeld zien dat de antichrist de volken van deze wereld zal verenigen en benadrukt Daniël vooral zijn dictatoriale karakter.[27]

Ook in het Nieuwe Testament wordt op verschillen plaatsen verwezen naar de komst antichrist en zijn rijk. De Heere Jezus leerde al dat er na Zijn opstanding mensen zouden komen die Zijn discipelen zouden tegenstaan, zoals valse profeten en valse ‘christussen’ (Mat. 24:5, 11, 23-27).[28] Daarnaast spreken ook 2 Thess. 2:1-12 waar hij de man van wetteloosheid wordt genoemd en Openb. 13 waar hij het beest wordt genoemd, boekdelen.[29] Zeker het Bijbelboek Openbaring laat een imponerend en angstaanjagend beeld zien van de macht van de antichrist.[30] En hij is niet alleen. Openbaring spreekt over het beest, een draak en een valse profeet (Openb. 12-13, 19-20). Eigenlijk is dit een vuist van de duisternis tegen de Drie-enige God. De draak is hier het beeld van de satan, die aan het beest, de antichrist, zijn troon afstaat (Openb. 13:2). De satan stelt zich hiermee tegen God de Vader, Die ook de troon aan Zijn Zoon gegeven heeft. Het beest bouwt vervolgens een rijk als tegenhanger van het Koninkrijk der hemelen wat Christus bouwt. De antichrist stelt zich hiermee tegen God de Zoon. De valse profeet bewerkt op gemene en listige wijze de gedachten en harten van de mensen en is daarmee dus een tegenstander van de Heilige Geest.[31]

Het is overigens de apostel Johannes die als eerste Nieuwtestamentische auteur de termen antichristen en antichrist gebruikt (1 Joh. 2:18). Daarom heb ik ervoor gekozen om mij te beperken tot 1 Joh. 2:18-29, omdat hier voor het eerst het woord ‘antichrist’ wordt gebruikt.[32] Ik hoop dit Schriftgedeelte wat uitgebreider met u door te nemen.

18 Kinderkens, het is de laatste ure; en gelijk gij gehoord hebt, dat de antichrist komt, zo zijn ook nu vele antichristen geworden; waaruit wij kennen, dat het de laatste ure is.

Dit laatste uur wijst op de laatste periode van de wereldgeschiedenis. Deze fase is ingeluid met het sterven van Christus en zal door een periode van vijandigheid tegen de volgelingen van de Heere Jezus gaan en tot een voltooiing komen op de dag van de opstanding en het oordeel aan het einde van de wereldgeschiedenis (Dan. 8:19, 11:40-41 en 12:1).

‘Gelijk gij gehoord hebt’. Waarschijnlijk zinspeelt Johannes op een mondelinge traditie waarin sprake was van de komst van een antichrist aan het einde van de tijd. Net als de joden geloofden ook de heidenchristenen in een laatste machtsontvouwing van de antigoddelijke krachten in de wereld. In een laatste poging van de satan om de wereld te verleiden zijn kant te kiezen.[33]

Het is dus zaak om waakzaam te zijn! Maar Johannes komt, geïnspireerd door de Heilige Geest, met een onthutsende boodschap. Johannes constateert dat de gemeenten nú al door vele antichristen geteisterd worden.[34] Het kenmerk is dat ze het menszijn en daarmee het Messiasschap van de Heere Jezus ontkennen. Als het ware hoor je Johannes verzuchten: ‘Kan het nog erger?’. ‘Zijn dit echt alleen nog maar de voorlopers? Ze hebben al zoveel schade aangericht onder de gemeenteleden!’[35]

19 Zij zijn uit ons uitgegaan, maar zij waren uit ons niet; want indien zij uit ons geweest waren, zo zouden zij met ons gebleven zijn; maar dit is geschied, opdat zij zouden openbaar worden, dat zij niet allen uit ons zijn.

Terwijl wij na twintig eeuwen misschien wel gewend zijn geraakt aan kerkscheuringen en verdeeldheid, hebben we in dit vers waarschijnlijk te maken met de allereerste afsplitsing uit de kerkgeschiedenis. Deze scheuring gaat in tegen het Hogepriesterlijk gebed uit Johannes 17. Desondanks ziet Johannes hier Gods hand in. Tijdens het aardse leven van de Heere Jezus heeft Johannes meerderenmalen meegemaakt dat heel wat ‘volgelingen’ de Heere Jezus uiteindelijk verlieten, omdat ze niet werkelijk in Hem geloofden.[36]

20 Doch gij hebt de zalving van den Heilige, en gij weet alle dingen.

21 Ik heb u niet geschreven, omdat gij de waarheid niet weet, maar omdat gij die weet, en omdat geen leugen uit de waarheid is.

Johannes herinnert de lezers van de brief eraan dat de Heilige Geest in hen werkt en dat zij (mede) dankzij Hem de waarheid kennen. Hier denkt Johannes niet aan een subjectieve, innerlijke ervaring van de waarheid, maar aan de vervulling van de belofte van Christus dat de Geest de gelovigen als groep bij de waarheid zal bepalen (Joh. 16:13).[37]

‘Geen leugen uit de waarheid’ betekent dat waarheid en leugen wezenlijk verschillen, omdat ze uit verschillende bronnen komen (Joh. 8:44).[38]

22 Wie is de leugenaar, dan die loochent, dat Jezus is de Christus? Deze is de antichrist, die den Vader en den Zoon loochent.

Het Messiasschap van de Zoon werd in twijfel getrokken als Degene Die God de Vader op aarde had geopenbaard. Vandaar dat dus zowel de Vader als de Zoon geloochend werden.[39] Mensen die ontkennen dat de Zoon van God vlees is geworden zijn leugenaars. Je proeft hier als het ware de verontwaardiging en bezorgdheid van de apostel Johannes.

Het feit dat er gesproken wordt over dé leugenaar is waarschijnlijk om te onderstrepen dat het verwerpen van de leer dat de Zoon van God in het vlees gekomen is, dé grote dwaalleer, de aarts-leugen, is. De Naam Christus in 1 Johannes omvat de overtuiging dat de Heere Jezus de Goddelijke Zoon van God is. Wie Christus erkent, erkent daarmee dus ook dat Hij de Zoon van God is (1 Joh. 4:15). De dwaalleraren erkenden het bestaan van Jezus en men geloofde dat er een goddelijke Christus was, maar men wilde Jezus niet erkennen als de Christus.[40] Vermoedelijk geloofden de dwaalleraars in een geestelijke, niet-stoffelijke ‘Zoon van God’, Die neerdaalde op de mens Jezus bij Zijn doop en Hem verliet voordat Hij gekruisigd werd (verg. 1 Joh. 5:6). Dit was een ernstige dwaling die de gemeenten bedreigde!

Om deze reden is Johannes overduidelijk. De Heere Jezus Christus is Dezelfde Persoon Die naar deze aarde kwam om te lijden en te sterven voor zondaren.

Hieraan kent gij den Geest van God: alle geest, die belijdt, dat Jezus Christus in het vlees gekomen is, die is uit God. (1 Joh. 4:2) Want er zijn vele verleiders in de wereld gekomen, die niet belijden, dat Jezus Christus in het vlees gekomen is. Deze is de verleider en de antichrist. (2 Joh. 1:7)

23 Een iegelijk, die den Zoon loochent, heeft ook den Vader niet.

Wie ‘de Vader heeft’ is een erfgenaam van de zegeningen van de erfenis. Het leven wat een boetvaardige zondaar uit genade kan krijgen is een leven van gemeenschap (1 Joh. 1:3,6,7), met voorspraak bij de Vader (1 Joh. 2:1), met het gebod om lief te hebben (1 Joh. 2:7, 4:21), wat gezalfd is (1 Joh. 2:20), van vertrouwen (1 Joh. 2:28), van hoop (1 Joh. 3:3), van een delen in Gods liefde (1 Joh. 4:16), van geloof in Gods getuigenis (1 Joh. 5:10), van eeuwig leven (1 Joh. 5:12-13) en van verhoorde gebeden (1 Joh. 5:15). Deze zegeningen lopen de antichristen en hun volgelingen mis die de Zoon en Zijn Messiasschap verwerpen (1 Joh. 2:22-23).[41]

24 Hetgeen gijlieden dan van den beginne gehoord hebt, dat blijve in u. Indien in u blijft, wat gij van den beginne gehoord hebt, zo zult gij ook in den Zoon en in den Vader blijven.

25 En dit is de belofte, die Hij ons beloofd heeft, namelijk het eeuwige leven.

26 Dit heb ik u geschreven van degenen, die u verleiden.

27 En de zalving, die gijlieden van Hem ontvangen hebt, blijft in u, en gij hebt niet van node, dat iemand u lere; maar gelijk dezelfde zalving u leert van alle dingen, zo is zij ook waarachtig, en is geen leugen; en gelijk zij u geleerd heeft, zo zult gij in Hem blijven.

Met de zalving wordt de Heilige Geest bedoeld.[42] In het Oude Testament werden profeten, priesters en koningen gezalfd wanneer ze aan hun dienst begonnen. In het Nieuwe Testament worden de kinderen van God gezalfden genoemd. Het is de Heilige Geest Zelf Die leugens ontmaskert en de gelovige inzicht geeft in wat waar is.[43]

‘U hebt niet van node, dat iemand u leert.’ Hier zijn twee uitlegmogelijkheden. Het is niet nodig dat het basisonderwijs over Christus herhaald wordt of er is geen behoefte aan de nieuwe leer van de dwaalleraars.[44] De gelovigen moeten vasthouden aan het onderwijs van de Heere Jezus en Zijn oproep om getrouw te blijven (Joh. 15:1-8).[45]

Overigens betekent het deelhebben aan de zalving van de Heilige Geest niet dat iemand geen onderwijs meer nodig heeft (2 Pet. 3:18). D.M. Lloyd-Jones merkt hierover terecht op: ‘Het feit dat Johannes aan hen schreef is het bewijs dat ze onderwijs nodig hadden. […] Wat de apostel hier bedoelt, is dat de gelovigen geestelijke zaken kunnen verstaan, wat de natuurlijke mens niet kan’.[46]

28 En nu, kinderkens, blijft in Hem; opdat, wanneer Hij zal geopenbaard zijn, wij vrijmoedigheid hebben, en wij van Hem niet beschaamd gemaakt worden in Zijn toekomst.

Johannes weet dat er geen afval der heiligen is, maar heeft zelf de macht van de boze aan den lijve ervaren. In Gethsémané was de briesende leeuw zo sterk, dat ook hij niet één uurtje met Christus had kunnen waken. Johannes vertrouwt zichzelf en zijn gemeenteleden niet, wanneer ze in eigen kracht staande willen blijven. Daarom: blijft in Hem. Blijft, want de strijd wordt niet minder naarmate de toekomst van Christus dichterbij komt, maar heviger![47]

29 Indien gij weet, dat Hij rechtvaardig is, zo weet gij, dat een iegelijk, die de rechtvaardigheid doet, uit Hem geboren is.

De Heere Jezus Christus is rechtvaardig. Wie bij Hem hoort, moet ook rechtvaardig handelen.[48] Ook hier geldt dat Gods kinderen aan hun vruchten herkend zullen worden (Mat. 7:20). Wie behoort tot het rijk van de antichrist zal daarentegen vruchten van duisternis voortbrengen.

We gaan dit eerste deel van de lezing samenvatten. Er zal dus een mens van vlees en bloed komen die zal blijken de antichrist te zijn. Hij zal werken aan zijn wereldwijde rijk en daarbij de onderdanen van het Koninkrijk der hemelen aanvallen en marginaliseren. Het zal een zware tijd voor de Kerk worden, zoals nog nooit eerder gezien is in de wereldgeschiedenis.

Zoals wij hebben kunnen horen, ligt de vorst der duisternis, de satan, te wachten tot hij zijn zoon der duisternis, de antichrist, zal kunnen sturen. De komst van de antichristen en van de antichrist is een getuigenis dat de wederkomst van Vorst Immanuël aanstaande is! Christus zal komen. En wie in Hem geborgen is, is veilig voor tijd en eeuwigheid. Hoe donker het ook zal worden op aarde, in het hart van een christen is er licht, omdat Christus hét Licht der wereld is.

Juist de duisternis van de antichrist zal de Kerk de diepte van Christus’ woorden leren verstaan toen Hij sprak: ‘Op deze petra zal Ik Mijn gemeente bouwen, en de poorten der hel zullen dezelve niet overweldigen. En ziet, Ik ben met ulieden al de dagen tot de voleinding der wereld. Amen (Mat. 16:18b, 28:20)’.

En wat gebeurt er dan als Christus terugkomt? Dan zal de Heere Jezus de antichrist doden, zo blijkt uit 2 Thess. 2:8: ‘En alsdan zal de ongerechtige geopenbaard worden, denwelken de Heere verdoen zal door den Geest Zijns monds, en te niet maken door de verschijning Zijner toekomst’.

Maar niet alleen de antichrist zal vernietigd worden, ook de satan en zijn rijk.[49] Het beest, de draak en de valse profeet, de tegenhanger van God de Vader, de Zoon en de Heilige Geest zullen weggespoeld worden in de hel. Wat een triomf voor koning Jezus, Die ook deze overwinning heeft verworven op de kruisheuvel Golgotha!

En het beest werd gegrepen, en met hetzelve de valse profeet, die de tekenen in de tegenwoordigheid van hetzelve gedaan had, door welke hij verleid had, die het merkteken van het beest ontvangen hadden, en die deszelfs beeld aanbaden. Deze twee zijn levend geworpen in den poel des vuurs, die met sulfer brandt. (Openb. 19:20) En de duivel, die hen verleidde, werd geworpen in den poel des vuurs en sulfers, alwaar het beest en de valse profeet zijn; en zij zullen gepijnigd worden dag en nacht in alle eeuwigheid. (Openb. 20:10)[50]

Tot slot wil ik graag nog een belangrijk vraag met u bespreken: Hoe kunnen wij ons wapenen tegen de antichrist en antichristelijke machten? Dit is een terechte vraag. De antichrist heeft zich op dit moment nog niet geopenbaard. Maar dat betekent niet dat wij ons niet op zijn komst moeten voorbereiden. Bovendien, de demonen en satan werken onophoudelijk en de Bijbel is zonneklaar dat er een geestelijke strijd is om onze zielen en de koers van de wereldgeschiedenis (Éf. 6:12). De komst van de antichrist zal een verheviging en hoogtepunt van deze geestelijke strijd vormen.

Nu valt er veel te zeggen over de vraag hoe wij ons moeten wapenen tegen de antichrist en zijn rijk en ik roep u op om hier op een later moment meer studie naar te doen.[51] Voor nu zou ik graag één belangrijk wapen voor een christen willen noemen en dat is het wapen van aanbidding.

Graag wil ik aan de hand van Joz. 5:13-15 uitleggen wat ik hiermee bedoel.

Voorts geschiedde het, als Jozua bij Jericho was, dat hij zijn ogen ophief, en zag toe, en ziet, er stond een Man tegenover hem, Die een uitgetogen zwaard in Zijn hand had. En Jozua ging tot Hem, en zeide tot Hem: Zijt Gij van ons, of van onze vijanden? En Hij zeide: Neen, maar Ik ben de Vorst van het heir des HEEREN: Ik ben nu gekomen! Toen viel Jozua op zijn aangezicht ter aarde en aanbad, en zeide tot Hem: Wat spreekt mijn Heere tot Zijn knecht? Toen zeide de Vorst van het heir des HEEREN tot Jozua: Trek uw schoenen af van uw voeten; want de plaats, waarop gij staat, is heilig. En Jozua deed alzo. (Joz. 5:13-15)

Het volk Israël is de rivier de Jordaan overgetrokken. De mannen zijn besneden en het Pascha is gevierd. Voor hen ligt Jericho. Men zou verwachten dat het volk Israël van Jozua gevechtsinstructies zou ontvangen om de strijd aan te vangen. Maar niets is minder waar. Terwijl Jozua zich innerlijk aan het voorbereiden is op de strijd, ziet hij plotseling een Man tegenover hem met een getrokken zwaard.[52] Jozua weet niet zeker of het een soldaat van Kanaän is of van Israël. Daarom vraagt hij bij wie Hij hoort: ‘Zijt Gij van ons, of van onze vijanden?’ En Jozua loopt op de Man af en is ongetwijfeld klaar om te vechten indien nodig. Maar het loopt anders. Op de vraag bij wie de Man hoort, klinkt Zijn antwoord: ‘Nee, maar ik ben de Vorst van het hier des HEEREN: Ik ben nu gekomen!’ Dat de Man met ‘Nee’ antwoordt, betekent niet dat Hij neutraal is, maar dat Jozua de verkeerde vraag stelt. Hij gaat er niet om voor Wie Die Man strijdt, maar het gaat erom Wie Jozua aanbidt.

Hierop maakt deze Man Zich bekend als de Vorst van het heir des HEEREN. Dit betekent dat Hij de aanvoerder van de troepen is. Het leger van de HEERE is hier geen verwijzing naar het leger van de Israëlieten, maar een verwijzing naar Gods leger van engelen.[53] De HEERE heeft een machtig, hemels leger die Zijn volk beschermt.[54] Deze Vorst van het heir des HEEREN zegt dat Hij nu gekomen is. Zijn komst betekent redding en laat zien dat achter de zichtbare strijd om Jericho een geestelijke strijd schuilgaat. Maar wat een wonder, Jozua hoeft de strijd tegen Jericho niet alleen te strijden.[55]

Als Jozua dit hoort valt hij op de grond en aanbidt de Vorst van het heir des HEEREN. Hier vraagt de aanvoerder van het leger van Israël aan de meerdere Legeraanvoerder: ‘Wat spreekt mijn Heere tot Zijn knecht?’ Het antwoord klinkt: ‘Trek uw schoenen af van uw voeten; want de plaats waarop gij staat, is heilig’.[56] Zo vlak voor de strijd maakt de HEERE Jozua klaar voor het gevecht door hem in aanbidding voor Hem te laten knielen. Om Gods volk in de strijd aan te voeren, moest Jozua dus Gods Aanvoerder van de strijd aanbidden. De les die hierin ligt, is dat aanbidding een mens voorbereid en geschikt maakt voor de geestelijke strijd.[57] Ook de strijd die er zal komen als de antichrist zich zal openbaren.

Wie de meerdere Jozua leert aanbidden weet zich gesterkt in de strijd tegen de verleidingen en verlokkingen. De antichrist zal immers een strijd leveren om de harten en zielen van mensen. Maar wie met hart en ziel het eigendom is geworden van de Heere Jezus zal deze listen doorzien. Voor hen zal het licht zijn in de duisternis, want zij hebben leren bidden met de woorden van Ps. 20:5, berijmd:

Behoud, o HEER, wil bijstand zenden,

Verlos, bewaar, verschoon.

Die Koning hoor', als w' in ellenden

Aanbidden voor Zijn troon.

Theologie van 1-3 Johannes:

Het overkoepelende theologische uitgangspunt van de Johannesbrieven komt overeen met de belangrijkste boodschap van het Nieuwe Testament, namelijk dat de Heere Jezus, Gods Zoon, gekomen is om te lijden en te sterven om zo verzoening aan te brengen voor de zonde. Op deze wijze heeft Christus een volk vrijgekocht, die Hem zullen leren kennen en het eeuwige leven met Hem zullen genieten. Zijn geboorte, bediening, kruisiging en opstanding zijn alleen vanuit dit theologische uitgangspunt van de verzoening door voldoening te begrijpen. De Johannesbrieven interpreteren het (eeuwige) belang van deze historische gebeurtenissen in het licht van dit theologische uitgangspunt.[58]

1. Geestelijke autoriteit

De eerste Johannesbrief begint met de verzekering dat Johannes geestelijke autoriteit heeft om deze brief aan de gelovigen in Éfeze e.o. te schrijven. Hetgeen van den beginne was, hetgeen wij gehoord hebben, hetgeen wij gezien hebben met onze ogen, hetgeen wij aanschouwd hebben, en onze handen getast hebben, van het Woord des levens; (want het Leven is geopenbaard, en wij hebben het gezien, en wij getuigen, en verkondigen ulieden dat eeuwige Leven, Hetwelk bij den Vader was, en ons is geopenbaard.) Hetgeen wij dan gezien en gehoord hebben, dat verkondigen wij u, opdat ook gij met ons gemeenschap zoudt hebben, en deze onze gemeenschap ook zij met den Vader, en met Zijn Zoon Jezus Christus. En deze dingen schrijven wij u, opdat uw blijdschap vervuld zij. (1 Joh. 1:1-4)

Deze ‘wij' die het Leven wat geopenbaard is, hebben gehoord, gezien en getast, hebben de geestelijke autoriteit om deze zaken te verkondigen. Johannes begint zijn brief met deze bevestiging, omdat er mensen waren, die niet met naam en toenaam worden genoemd, die niet tot de ‘wij’ van 1 Joh. 4:1-4 behoorden. Sterker nog, er is zelfs verwijdering gekomen tussen ‘wij’ en ‘zij', zo blijkt uit 1 Joh. 2:19: ‘Zij zijn uit ons uitgegaan, maar zij waren uit ons niet; want indien zij uit ons geweest waren, zo zouden zij met ons gebleven zijn; maar dit is geschied, opdat zij zouden openbaar worden, dat zij niet allen uit ons zijn’. De groep predikte een andere interpretatie van Christus’ verzoenend lijden en sterven. Anders gezegd, ze predikten een dwaalleer.

De duidelijke claim dat Johannes vanuit apostolische autoriteit sprak, wekt het vermoeden dat deze dwaalleer een ongeautoriseerde en ongegronde claim van geestelijke autoriteit te berde bracht, die de autoriteit van de leer van de apostel verdacht maakten. Zijn positie werd dus aangevallen door hen die afgescheiden waren van de gemeente en Diotrefes (3 Joh. 1:9).

Dit gedeelte uit Gods Woord leert ons dat mannen die Gods Woord mogen prediken zich moeten realiseren dat deze geestelijke autoriteit niet op hun persoon gegrond is, maar op Hem, Wiens Woord ze moeten verkondigen.[59] De hoorders worden door de Johannesbrieven opgeroepen om zich te vergewissen dat de prediker die ze horen daadwerkelijk door God geroepen is en of hij het Woord van de opgestane Christus onverkort verkondigd.

2. Dwaalleer

Zoals hierboven vermeld, is Johannes dus aangevallen op zijn apostolische autoriteit en op zijn boodschap. Maar met welke dwaalleer had de christelijke gemeenten in Éfeze e.o. nu te maken? Dat is nog niet zo eenvoudig om te achterhalen. In ieder geval lijkt het er sterk op dat deze dwaalleraren meenden dat ze geen zonden hadden (1 Joh. 1:6,8,10). Johannes maakt hen onomwonden duidelijk dat dit een leugen is en dat ze zichzelf bedriegen en God tot een leugenaar maken(!) Leven in gemeenschap met God kan alleen door de reiniging met het bloed van Christus (1 Joh. 1:7). Hiervoor is belijdenis van de zonde nodig en in die weg wil de Heere vergeving en reiniging schenken. Indien wij onze zonden belijden, Hij is getrouw en rechtvaardig, dat Hij ons de zonden vergeve, en ons reinige van alle ongerechtigheid. (1 Joh. 1:9)

Daarnaast hielden ze er een andere interpretatie van Christus’ lijden en sterven én Persoon op na. De Heere Jezus zou niet de Christus zijn, aldus deze dwaalleraren (1 Joh. 2:2, verg. 4:2-4, 5:6). Johannes noemt deze dwaalleraren zelfs antichristen (1 Joh. 2:18,22). Het is hierbij goed om te beseffen dat het hier niet gaat om de joden die Christus niet als Messias erkenden, maar om een dwaalleer met docetische trekken.[60] Het docetisme (Gr. lijken of schijnen) leerde dat de Heere Jezus slechts een schijnbare lichamelijkheid bezat. Hij had dus niet een echt lichaam, dat leek alleen maar zo.

Het lijkt er dus op dat de dwaalleraren die de gelovigen in Éfeze e.o. lastigvielen stelden dat de Heere Jezus wel de Messias is, maar dat ze Zijn waarachtige menselijke natuur ontkenden.[61] In het kort kwam hun leer er op neer dat de ‘geest van de eeuwige Christus’ op Jezus van Nazareth kwam toen Hij door Johannes de Doper gedoopt werd. Deze geest zou Hem weer verlaten hebben voordat Hij stierf aan het kruis.[62]

Deze zelfverzonnen leer is levensgevaarlijk en verwerpelijk! Johannes roept de lezers van de brieven op om zich niet door de dwaalleraren te laten bedriegen. Hieraan kent gij den Geest van God: alle geest, die belijdt, dat Jezus Christus in het vlees gekomen is, die is uit God; en alle geest, die niet belijdt, dat Jezus Christus in het vlees gekomen is, die is uit God niet; maar dit is de geest van den antichrist, welken geest gij gehoord hebt, dat komen zal, en is nu alrede in de wereld. (1 Joh. 4:2-3)

Een andere tekst waaruit duidelijk blijkt dat Johannes de menswording van Christus wil verdedigen is 1 Joh. 5:6: ‘Deze is het, Die gekomen is door water en bloed, namelijk Jezus, de Christus; niet door het water alleen, maar door het water en het bloed. En de Geest is het, Die getuigt, dat de Geest de waarheid is’. Christus is niet alleen door het water gekomen, maar door het water en het bloed. Het bloed verwijst hier aan het lichaam van de Heere Jezus en Zijn dood aan het kruis. Wie dit ontkent, morrelt aan het verzoenend lijden en sterven aan het kruis.[63] En juist de verzoening door voldoening aan het kruis is de kernboodschap van de kerk (Luther)!

Uit 1 Joh. 2:18-19 blijkt dat de dwaalleraren in het verleden lid waren geweest van de gemeenten waaraan Johannes schrijft. Deze mensen hadden dus zijn prediking gehoord en kenden waarschijnlijk ook zijn evangelie.[64] Waarom deze dwaalleraren de gemeenten uiteindelijk hebben verlaten is niet meer met zekerheid te achterhalen. Misschien voelden ze zich er niet meer thuis.[65] Hoe het ook zij, het initiatief tot de afscheiding is van de kant van de dwaalleraren gekomen. Terugkijkend op deze gebeurtenis, stelt Johannes vast dat de dwaalleraren die de gemeente hebben verlaten nooit bij de gemeenten hebben gehoord. Zij zijn uit ons uitgegaan, maar zij waren uit ons niet; want indien zij uit ons geweest waren, zo zouden zij met ons gebleven zijn; maar dit is geschied, opdat zij zouden openbaar worden, dat zij niet allen uit ons zijn. (1 Joh. 2:19) Het verlaten van de gemeenten is dus een uiterlijk teken van innerlijk vreemd staan tegenover de waarheid.[66]

Hoewel de dwaalleraren de gemeenten hadden verlaten, ijlde hun dwaalleer nog na. Vermoedelijk wilde Johannes met zijn brieven de overgebleven en slechte invloed van de dwaalleraars weg nemen.

3. Vrijmoedigheid

Het woord ‘vrijmoedigheid’ (Gr. Parrèsia) komt een aantal keer voor in de brief en beschrijft een belangrijke waarheid over het leven in gemeenschap met God de Vader en Christus.

En nu, kinderkens, blijft in Hem; opdat, wanneer Hij zal geopenbaard zijn, wij vrijmoedigheid hebben, en wij van Hem niet beschaamd gemaakt worden in Zijn toekomst. (1 Joh. 2:28)

Geliefden! Indien ons hart ons niet veroordeelt, zo hebben wij vrijmoedigheid tot God. (1 Joh. 3:21)

Hierin is de liefde bij ons volmaakt, opdat wij vrijmoedigheid mogen hebben in den dag des oordeels, namelijk dat gelijk Hij is, wij ook zijn in deze wereld. (1 Joh. 4:17)

En dit is de vrijmoedigheid, die wij tot Hem hebben, dat zo wij iets bidden naar Zijn wil, Hij ons verhoort. (1 Joh. 5:14)

Dit woord vrijmoedigheid heeft hier niet in de eerste plaats de subjectieve betekenis die wij er vaak aan geven. Het woord vrijmoedigheid drukt hier een objectieve waarheid uit en dit was voor de eerste lezers ook duidelijk. Het woord duidde in de Griekse wereld op spreekrecht voor de volksvergadering aan. Dit recht had iedere vrije burger.

In het geloof in de Heere Jezus heeft God de Vader deze vrijmoedigheid gelegd. In Hem hebben wij vrijmoedigheid om niet beschaamd gemaakt te worden bij de wederkomst, hebben wij vrijmoedigheid tot God, mogen wij weten dat we aan Hem gelijkvormig gemaakt zullen worden en mogen wij weten dat zo wij iets bidden naar Gods wil, Hij ons zal verhoren.[67]

Deze vrijmoedigheid zal tot troost geweest zijn voor de eerste lezers van de Johannesbrieven. Met zoveel bedreigingen van buitenaf en van binnenuit, zal hun geloof aangevochten geweest zijn. Het hebben van vrijmoedigheid is geen doel op zich, maar een aansporing tot bijvoorbeeld het bidden tot God. Dit is een belangrijk punt als wij kijken naar wie Johannes was. Hij behoorde tot de inner circle van de Heere Jezus. Hij had gezien en gehoord hoe de Heere Jezus een Man was van gebed (Joh. 11:22). Meerdere keren heeft Johannes uit Jezus’ mond gehoord dat de Vader zal verhoren omwille van Hem. En zo wat gij begeren zult in Mijn Naam, dat zal Ik doen; opdat de Vader in den Zoon verheerlijkt worde. Zo gij iets begeren zult in Mijn Naam, Ik zal het doen. (Joh. 14:13-14) Deze woorden lijken op de achtergrond te klinken van wat Johannes later zou schrijven in 1 Joh. 3:22: ‘En zo wat wij bidden, ontvangen wij van Hem, dewijl wij Zijn geboden bewaren, en doen, hetgeen behagelijk is voor Hem’.[68]

Wat een wonder, door Christus’ lijden en sterven, opstanding en hemelvaart heeft de gelovige toegang tot het aangezicht van God (Hebr. 10:19).

4. Eeuwig leven

Wie gelooft in de Zoon van God zal eeuwig leven. De nadruk op dit grote heilsgeheim, is karakteriserend voor Johannes (1 Joh. 2:25, 3:14-15, 5:11-13, 20, verg. Joh. 3:15-16, 4:14, 5:24, 28-29, 40, 6:40, 47, 54, 10:28, 11:25, 12:25, 17:2-3, 20:31). Het eeuwige leven, en hoe daar deel aan te krijgen, behoort tot het hart van Johannes’ evangelie en brieven.

De Heere Jezus beschrijft het eeuwige leven als het kennen van God. En dit is het eeuwige leven, dat zij U kennen, den enigen waarachtige God, en Jezus Christus, Dien Gij gezonden hebt. (Joh. 17:3) De Griekse woorden voor waarheid en kennen komen ongeveer 200 keer voor in Johannes’ evangelie en brieven. Johannes roept zijn lezers op om bij deze waarheid te leven, want de dwaalleer leidt niet tot het eeuwige leven in Christus. De Johannesbrieven laten dus duidelijk zien dat er geestelijke waarheid en geestelijke dwaalleer is en dat het verschil tussen beiden een verschil tussen leven en dood is.[69]

5. God is liefde

De Vader van de Heere Jezus is de God van liefde (1 Joh. 4:7-8). Zijn liefde is duidelijk zichtbaar geworden in het zenden van Christus. Gods liefde voor verloren zondaren dient weerspiegeld te worden in de liefde tussen christenen onderling (1 Joh. 4:9-12).[70] ‘Een iegelijk die liefheeft is uit God geboren en kent God’, aldus de apostel. Een verklaarder noemde dit de ultieme test van onze belijdenis. Een mens kan zeggen de rechte leer te volgen, maar als er geen liefde is, is iemand niet wederom geboren.[71] De mens die leert dat hij Gods genade onwaardig is en dat Christus voor hem gestorven is toen hij nog een zondaar was, zal anders naar zijn naaste gaan kijken.

Wij mensen hebben onze gedachten over wat liefde is en hoe dit tot uiting gebracht kan worden. De Bijbel openbaart ons waarom de Heere de God van liefde wordt genoemd en welke consequenties dit heeft voor de schepping en het schepsel (bijv. Hoogl. 8:5-14, 1 Kor. 13, etc.). Ook in 1 Joh. 4:7-21 ligt veel onderwijs als het gaat om liefde. Het is onder andere deze perikoop waardoor Johannes terecht de ‘apostel der liefde’ wordt genoemd. In 1 Joh. 4:7-21 gebruikt hij maar liefst zevenentwintig keer het woord liefde (Gr. Agape) of liefhebben(!) De bron van deze liefde is God Zelf. Daarom staat er twee keer in het midden van deze perikoop: God is liefde (vs. 8 en 16).[72] Wie iets van deze liefde geproefd heeft gaat het met Johannes mee belijden: ‘Ziet, hoe grote liefde ons de Vader gegeven heeft’ (1 Joh. 3:1a).

7 Geliefden! Laat ons elkander liefhebben, want de liefde is uit God; en een iegelijk, die liefheeft, is uit God geboren, en kent God;

8 Die niet liefheeft, die heeft God niet gekend; want God is liefde.

9 Hierin is de liefde Gods jegens ons geopenbaard, dat God Zijn eniggeboren Zoon gezonden heeft in de wereld, opdat wij zouden leven door Hem.

10 Hierin is de liefde, niet dat wij God liefgehad hebben, maar dat Hij ons lief heeft gehad, en Zijn Zoon gezonden heeft tot een verzoening voor onze zonden.

11 Geliefden, indien God ons alzo lief heeft gehad, zo zijn ook wij schuldig elkander lief te hebben.

12 Niemand heeft ooit God aanschouwd; indien wij elkander liefhebben, zo blijft God in ons, en Zijn liefde is in ons volmaakt.

13 Hieraan kennen wij, dat wij in Hem blijven, en Hij in ons, omdat Hij ons van Zijn Geest gegeven heeft.

14 En wij hebben het aanschouwd, en getuigen, dat de Vader Zijn Zoon gezonden heeft tot een Zaligmaker der wereld.

15 Zo wie beleden zal hebben, dat Jezus de Zoon van God is, God blijft in hem, en hij in God.

16 En wij hebben gekend en geloofd de liefde, die God tot ons heeft. God is liefde; en die in de liefde blijft, blijft in God, en God in hem.

17 Hierin is de liefde bij ons volmaakt, opdat wij vrijmoedigheid mogen hebben in den dag des oordeels, namelijk dat gelijk Hij is, wij ook zijn in deze wereld.

18 Er is in de liefde geen vrees, maar de volmaakte liefde drijft de vrees buiten; want de vrees heeft pijn, en die vreest, is niet volmaakt in de liefde.

19 Wij hebben Hem lief, omdat Hij ons eerst liefgehad heeft.

20 Indien iemand zegt: Ik heb God lief; en haat zijn broeder, die is een leugenaar; want die zijn broeder niet liefheeft, dien hij gezien heeft, hoe kan hij God liefhebben, Dien hij niet gezien heeft?

21 En dit gebod hebben wij van Hem, namelijk dat die God liefheeft, ook zijn broeder liefhebbe. (1 Joh. 4:7-21)

In onze verworden wereld wordt liefde vaak uitgelegd in egoïstische en seksuele termen. 1 Joh. 4:7-21 tekent een compleet ander beeld. Woorden als ‘zelfopoffering’ en ‘bovennatuurlijk’ komen naar boven bij het lezen en overdenken van deze perikoop.

Mensen die geen christen zijn, kunnen soms een christen beschaamd doen staan als het gaat om liefhebben. Ook een niet-christen kan lief hebben als een gevolg van de algemene genade die God nog geeft in deze gevallen wereld. Toch mist menselijke liefde, hoe goed en nobel ook, haar doel als zij haar Schepper niet liefheeft boven alles (Mat. 22:36-38).

Door wedergeboorte krijgt een mens een nieuw hart. Zo wordt een geestelijk dood, egoïstisch hart verenigd met Gods liefdevolle hart en door heiligmaking gaat de gelovige iets van deze liefde uitstralen. Met eerbied gesproken, de gelovige gaat op Zijn Vader lijken (1 Joh. 3:1).

1 Joh. 4:10 is één van de meest belangrijke verzen uit de Bijbel. Het omschrijft een heilsgeheim waar wij alleen maar iets van de diepte van kunnen zien, maar wat wij nooit zullen kunnen bevatten. Hierin is de liefde, niet dat wij God liefgehad hebben, maar dat Hij ons lief heeft gehad, en Zijn Zoon gezonden heeft tot een verzoening voor onze zonden. (1 Joh. 4:10) De Heere God stuurde geen engel, Hij stuurde Zijn eigen Zoon. Hij stuurde Zijn Zoon niet om te leven, maar om te sterven. Zijn dood was niet de dood van een martelaar, maar een plaatsvervangend lijden en sterven onder de vloek van de zonde (1 Joh. 2:2).

In antieke, heidense godsdiensten moesten mensen offers brengen om een boze god tevreden te stellen. In het Nieuwe Testament brengt God Zelf het Offerlam mee, namelijk Zijn eigen lieve Zoon. Dit leert ons dat God de zonde haat. Het leert ons ook dat Gods zondaarsliefde onbevattelijk groot is. Het leert ons hoe Gods rechtvaardigheid en genade verheerlijkt kon worden aan het kruis. Hij leefde het leven wat wij geleefd zouden moeten hebben voor de zondeval. Hij stierf de dood die wij gestorven zouden moeten hebben na de zondeval. Bij de zondeval wilden wij als God zijn. Door Gods onbevattelijke liefde wilde Hij als ons worden. Om die reden kan God in het reine komen met een zondaar, niet vanwege zijn tranen, berouw, geloof of wat dat ook, maar vanwege de verdiensten van Christus.

Wie door het geloof in de Heere Jezus iets van deze liefde geproefd heeft, moet en wil gaan leven zoals Hij deed. Dat betekent dat wij God liefhebben boven alles en de naaste, of deze nu vriendelijk of vijandig is, liefhebben als onszelf.

Niemand heeft ooit God aanschouwd; indien wij elkander liefhebben, zo blijft God in ons, en Zijn liefde is in ons volmaakt. (1 Joh. 4:12) Het woord aanschouwd (Gr. theaomai) betekent bestuderen, van dichtbij zien. Geen mens heeft God in Zijn majesteit en heerlijkheid gezien. Dat zou onze dood betekenen. Ook Mozes op de berg Sinaï en Jesaja in de tempel zagen theofanieën, dat zijn visioenen van God. Er zijn ook uitleggers die menen dat Mozes en Jesaja iets van de tweede Persoon van de Triniteit hebben gezien. Hoe het ook zij, deze openbaringen konden ze, naar de mens gesproken, nog maar net verdragen, zo heilig is God (Ex. 33 en Jes. 6).

De apostel Johannes stelt dat niemand God in Zijn wezen kan zien, maar dat we wel iets van God kunnen zien door de levens van hen die Hem volgen. God is de bron van liefde, en Zijn volgelingen mogen drinken uit deze bron waardoor hun levens iets gaan weerspiegelen van deze liefde. Het is een teken van een waar geloof als wij ernaar verlangen dat God verheerlijkt wordt in onze levens en in die van anderen. Wij mogen iedereen deze God van liefde aanprijzen.[73] Laat het daarom dagelijks ons gebed zijn: Heere, mag ik Uw liefde proeven en weerspiegelen. Om Jezus’ wil.

Zijn liefde is in ons volmaakt. Dit betekent dat ik anderen lief kan hebben, omdat Hij in mij leeft door Zijn Heilige Geest. En deze liefde is in ons volmaakt, doordat deze liefde haar doel zal bereiken, namelijk dat ik anderen lief kan hebben, op dezelfde wijze als Hij mij liefheeft. Zo is God dus de bron, het onderhoud en de volmaking van deze liefde.

Het is Gods liefde die Zijn volk zekerheid geeft van Zijn aanwezigheid, van vrijspraak tijdens het laatste oordeel en de kracht om iets van Gods karakter te weerspiegelen in de wereld (1 Joh. 4:13-21).

6. God de Zoon

De Johannesbrieven zijn net als alle andere Bijbelboeken geschreven tot eer van de Drie-enige God en tot zaligheid van zondaren. Op indrukwekkende wijze wordt in de eerste Johannesbrief de grootheid en majesteit van de Heere Jezus voor ogen geschilderd. Door de Heere Jezus heeft God de Vader voor de gelovigen:

Het Woord des levens geopenbaard. Hetgeen van den beginne was, hetgeen wij gehoord hebben, hetgeen wij gezien hebben met onze ogen, hetgeen wij aanschouwd hebben, en onze handen getast hebben, van het Woord des levens. (1 Joh. 1:1)

Het eeuwige leven geopenbaard. Want het Leven is geopenbaard, en wij hebben het gezien, en wij getuigen, en verkondigen ulieden dat eeuwige Leven, Hetwelk bij den Vader was, en ons is geopenbaard. (1 Joh. 1:2)

Hen gereinigd. Maar indien wij in het licht wandelen, gelijk Hij in het licht is, zo hebben wij gemeenschap met elkander, en het bloed van Jezus Christus, Zijn Zoon, reinigt ons van alle zonde. (1 Joh. 1:7)

Hen een Voorspraak gegeven.[74] Mijn kinderkens, ik schrijf u deze dingen, opdat gij niet zondigt. En indien iemand gezondigd heeft, wij hebben een Voorspraak bij den Vader, Jezus Christus, den Rechtvaardige. (1 Joh. 2:1)

Hun zonden verzoend. Mijn kinderkens, ik schrijf u deze dingen, opdat gij niet zondigt. En indien iemand gezondigd heeft, wij hebben een Voorspraak bij den Vader, Jezus Christus, den Rechtvaardige. (1 Joh. 2:1) Hierin is de liefde, niet dat wij God liefgehad hebben, maar dat Hij ons lief heeft gehad, en Zijn Zoon gezonden heeft tot een verzoening voor onze zonden. (1 Joh. 4:10)

Een voorbeeld gegeven om na te volgen. Die zegt, dat hij in Hem blijft, die moet ook zelf alzo wandelen, gelijk Hij gewandeld heeft. (1 Joh. 2:6)

De wedergeboorte mogelijk gemaakt. Indien gij weet, dat Hij rechtvaardig is, zo weet gij, dat een iegelijk, die de rechtvaardigheid doet, uit Hem geboren is. (1 Joh. 2:29)

De zonden weggenomen. En gij weet, dat Hij geopenbaard is, opdat Hij onze zonden zou wegnemen; en geen zonde is in Hem. (1 Joh. 3:5)

De werken van de boze verbroken. Die de zonde doet, is uit den duivel; want de duivel zondigt van den beginne. Hiertoe is de Zoon van God geopenbaard, opdat Hij de werken des duivels verbreken zou. (1 Joh. 3:8)

Zijn Zoon geofferd. Hieraan hebben wij de liefde gekend, dat Hij Zijn leven voor ons gesteld heeft; en wij zijn schuldig voor de broeders het leven te stellen. (1 Joh. 3:16)

Het leven gegeven door Christus. Hierin is de liefde Gods jegens ons geopenbaard, dat God Zijn eniggeboren Zoon gezonden heeft in de wereld, opdat wij zouden leven door Hem. (1 Joh. 4:9)[75]

Gespreksvragen en stellingen:

1. Dwaalleer bedreigde de gemeenten waaraan Johannes zijn brieven schreef. Welke gevaren van binnenuit bedreigen de christelijke gemeenten anno nu?

2. Lees 1 Joh. 2:1-2. Wat bedoelt Johannes met de woorden ‘Indien iemand gezondigd heeft’? Wij belijden toch dat wij elke dag zondigen? (HC 5, vr. & antw. 13)

3. Lees het volgende, waargebeurde verhaal: ‘Jonge christenen zijn soms erg teleurgesteld als ze ontdekken dat hun ‘oude ik’ nog springlevend is. Een student die nog niet zo lang christen was en gedeprimeerd raakt, zei tegen een dominee: ‘Ik wil een betere christen zijn. Ik wil zonder zonde zijn’. De predikant begreep waarom de student zo gedeprimeerd was door de onvolkomenheid van zijn leven. Hij herinnerde hem aan wat Luther ooit zei: ‘Durf een zondaar te zijn. Laat Jezus alles voor u doen. Hij heeft het allemaal volbracht’.’[76] Wat zou Luther met deze uitspraak bedoelen?

4. Lees 1 Joh. 3. ‘Het is nog niet geopenbaard wat wij zijn zullen’ (vs. 2) Toch zijn Gods kinderen duidelijk te herkennen. Hoe?

5. Lees 1 Joh. 3:10-18. Johannes beschrijft het duidelijke contrast tussen Gods kinderen en kinderen van de duivel (vs. 10). Wat zijn volgens Johannes de duidelijkste verschillen?

6. Lees 1 Joh. 3:22. Welke lessen over het gebed liggen er in dit vers?

7. Lees 1 Joh. 4:9. O. Winslow schreef eens het volgende: ‘Aanschouw de zending van de Zaligmaker van onze wereld! […] Hij is niet gekomen met een hart, kloppend van oneindige, onsterfelijke liefde, om Gods liefde op te wekken, maar om haar bekend te maken. De verzoening heeft de liefde van de Vader niet teweeggebracht, zij heeft die liefde verklaard, want zij was al aanwezig’.[77] Wat zou ds. Winslow hiermee bedoeld hebben?

8. Lees 2 Joh. 1:7-8. Waarom is Johannes bezorgd dat de gemeente toegeeft aan verleiding? Wat zou er dan verloren kunnen gaan?

9. Lees 3 Joh. 1. Wat zal Johannes met Gajus besproken hebben toen hij hem ontmoette, denkt u?

10. D. Bonhoeffer schreef eens het volgende: ‘Omdat geestelijke liefde niet begeert, maar dient, daarom heeft zij de vijand even lief als de broeder. Want zij ontspringt immers niet aan de vijand, noch aan de broeder, maar aan Christus en aan Zijn Woord’.[78] Wat zou ds. Bonhoeffer hiermee bedoeld hebben? Welke lessen liggen er in dit citaat voor de kerk anno nu?

11. C.F.H. Henry zei eens: ‘Het evangelie is alleen goed nieuws als het op tijd komt'. Wat zou hij daarmee bedoelen? Welke lessen liggen hierin?

12. Waarom is het belangrijk om te weten wie de antichrist is?

13. Wat vindt u ervan dat veel christenen in de 17e eeuw de paus als de antichrist zagen? Zou de paus een antichrist kunnen zijn (geweest)?

14. Bespreek de volgende stelling: Omdat niemand weet wie de antichrist zal zijn, heeft het geen zin om onze tijd hieraan te verdoen. We kunnen beter strijden om persoonlijk met God verzoend te worden.

15. Ds. H. Veldkamp schreef eens: ‘De laatste strijd tussen Christus en de antichrist zal “totaler dan totaal” zijn, en wee die op twee gedachten hinkt; wie de geestelijke signatuur vertoont van de vrouw van Lot, zal zich met geen mogelijkheid op de been kunnen houden’.[79] Wat zou ds. Veldkamp hiermee bedoeld hebben? Welke les(sen) neemt u hieruit mee?

16. Hoe kunnen wij ons wapenen tegen de antichrist en antichristelijke machten?

17. De dwaalleer in de gemeenten van de apostel Johannes draaide om de christologie. Wat leerde de dwaalleraars? Waarom zou de duivel nu juist de christologie aanvallen? Doet hij dat nog steeds? Kunt u hier een voorbeeld van geven?

18. Veel uitleggers gaan ervanuit dat de antichrist gebruik zal maken van de kracht van de satan én van de dan voorhanden zijnde technische mogelijkheden. Wat leert ons dit over het gebruik van technische hulpmiddelen, zoals bijvoorbeeld internet, smartphones, etc.?

19. De wereld zal zich vrijwillig aan de antichrist onderwerpen, want hij zal in staat zijn om veel wereldproblemen op te lossen. Welke wereldproblemen zouden dit kunnen zijn?

20. Waarom is aanbidding nu juist zo’n krachtig wapen tegen de antichrist en zijn rijk?

Bibliografie

Akin, D.L. Exalting Jesus in 1,2,3 John. Christ-Centered Exposition Commentary. Nashville: B&H Publishing Group, 2014.

Bavinck, H. Gereformeerde Dogmatiek. Vol. 4, Kampen: Kok, 1967.

Beale, G.K. The Book of Revelation: A Commentary on the Greek Text. The New International Greek Testament Commentary. Michigan: W.B. Eerdmans, 1999.

Bijbel Met Uitleg: Statenvertaling. Apeldoorn: De Banier, 2015.

Bolkestein, M.H. De Brieven Aan De Tessalonicenzen. De Prediking Van Het Nieuwe Testament. Nijkerk: G.F. Callenbach, 1970.

Bonhoeffer, D. Leven Met Elkander. Zoetermeer: Boekencentrum, 1999.

Brooks, T. Precious Remedies against Satan's Devices. Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2019.

Brown, J. Christian's Great Enemy: A Practical Exposition of 1 Peter 5:8-11. Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2013.

Bunyan, J. De Heilige Oorlog Van El-Schaddai Tegen Diabolus. Utrecht: De Banier, 1992.

Butler, T.C. Joshua. Word Biblical Commentary. Vol. 7, Nashville: Thomas Nelson Publishers, 1983.

Davis, D.R. Joshua: No Falling Words. Focus on the Bible. Fearn: Christian Focus, 2010.

De Jonge, M. De Brieven Van Johannes. De Prediking Van Het Nieuwe Testament. Nijkerk: G.F. Callenbach, 1968.

Dodson, R.P. Every Promise of Your Word: The Gospel According to Joshua. Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2016.

Eaton, M.A. 1,2,3 John. Focus on the Bible. Fearn: Christian Focus Publications, 1996.

Edwards, J. The Works of Jonathan Edwards. Vol. 1, Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2005.

Elwell, W.A., Yarbrough, R.W. In Ontmoeting Met Het Nieuwe Testament: Een Historisch En Theologisch Overzicht. Heerenveen: Groen, 2000.

English Standard Version Archaeology Study Bible. Wheaton: Crossway, 2017.

Gispen, W.H., Grosheide, F.W., Bruijel, F., Van Deursen, A. Bijbelse Encyclopedie. Kampen: J.H. Kok, 1950.

Goligher, L. The Jesus Gospel: Recovering the Lost Message. Bletchley: Authentic Media, 2006.

Grosheide, F.W., Van Itterzon, G.P. (red.). Christelijke Encyclopedie. Vol. 1, Kampen: Kok, 1960.

Guardini, R. De Heer: Beschouwingen over Den Persoon En Het Leven Van Jesus Christus. Utrecht: Het Spectrum, 1947.

Gurnall, W. De Christen in Volle Wapenrusting. Veenendaal: MTHreprints, 2011.

Hoek, J. Hoop Op God. Eschatologische Verwachting. Zoetermeer: Uitgeverij Boekencentrum, 2004.

Jobes, K.H. 1, 2, & 3 John. Zondervan Exegetical Commentary on the New Testament. Michigan: Zondervan, 2014.

Köstenberger, A.J. A Theology of John's Gospel and Letters: Biblical Theology of the New Testament. Biblical Theology of the New Testament. Michigan: Zondervan, 2009.

Lalleman, P.J. 1, 2 En 3 Johannes: Brieven Van Een Kroongetuige. Commentaar Op Het Nieuwe Testament. Kampen: Kok, 2005.

Lloyd-Jones, D.M. The Christian Warfare: An Exposition of Ephesians 6:10-13. Ephesians Series. Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2004.

———. Life in Christ: Studies in 1 John. Wheaton: Crossway, 2002.

MacArthur, J. The Muslim Jesus, the Mahdi, the Antichrist and the Establishment of Islam on the Earth. YouTube, 2012.

Mayhue, R. 1 & 2 Thessalonians: Triumphs and Trials of a Consecrated Church. Focus on the Bible. Fearn: Christian Focus, 2005.

Moore, R.D. Tempted and Tried, Temptation and the Triumph of Christ. Wheaton: Crossway, 2011.

Murray, J. Collected Writings of John Murray, Professor of Systematic Theology, Westminster Theological Seminary, Philadelphia, Pennsylvania, 1937-1966, Volume 2: Select Lectures in Systematic Theology. Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2001.

Nelson's Complete Book of Bible Maps & Charts: Old and New Testaments. Nashville: Thomas Nelson, 1996.

Oosterom, B. Kernteksten Uit De Eerste Brief Van Johannes. Schriftwerk. Kampen: De Groot Goudriaan, 1995.

Paul, M.J. Occulte Machten En Bevrijding. Studium Generale. Heerenveen: Groen, 2005.

Pink, A.W. The Antichrist. Michigan: Christian Classics Ethereal Library, 1923.

Post, S.D. Duivels Dichtbij. Heerenveen: Groen, 2006.

Schuurman, J.C. De Apostelen. Houten: Den Hertog, 2003.

Sproul, R.C. Verborgen Werkelijkheid: Over Hemel, Hel, Engelen En Duivelen. Apeldoorn: De Banier, 2012.

Spurgeon, C.H. De Macht over Satan. Apeldoorn: De Banier, 2008.

Thielman, F. Theology of the New Testament: A Canonical and Synthetic Approach. Michigan: Zondervan, 2005.

Tramper, N. Brieven Van Johannes: De Rijkdom Van Het Nieuwe Leven. Luisterend Leven. Utrecht: Boekencentrum, 2015.

Treur, J.W.J., "Inleiding Jv Gg-Beekbergen, Een Schokkende Realiteit... ," jwjtreur.blogspot.com, 2016.

Van Genderen, J., Velema, W.H. Beknopte Gereformeerde Dogmatiek. Kampen: Kok, 1992.

Van Mourik, J. Het Vervulde Woord: Inleiding Op Het Nieuwe Testament. Cursus Godsdienst Onderwijs (Cgo). Apeldoorn: De Banier, 2020.

Van Reenen, M. De Vijand Rukt Vast Aan: Voorbereid Op De Komst Van De Antichrist. Apeldoorn: De Banier, 2020.

Van Ruitenburg, P. Wie God Is: 52 Overdenkingen over Hoe God Zich Openbaart. Houten: Den Hertog, 2007.

Veldkamp, H. De Dag Van Den Zoon Des Mensen. Franeker: T. Wever, 1947.

———. Die Knopen Ontbindt: Over Het Boek Daniël. Franeker: Wever, 1962.

Venema, C.P. Christ and the Future: The Bible's Teaching About the Last Things. Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2008.

Wanamaker, C.A. The Epistles to the Thessalonians: A Commentary on the Greek Text. The New International Greek Testament Commentary. Michigan: W.B. Eerdmans, 1990.

Westerink, J. Haggai En Zacharia: Profeten Van Het Huis Van God. Telos. Amsterdam: Buijten & Schipperheijn, 1992.

Winslow, O. Morgengedachten: Dagelijks Wandelen Met God. Vol. 1, Goes: Uitgeverij 'de Ramshoorn', 2021.

Yarbrough, R.W. 1-3 John. Baker Exegetical Commentary on the New Testament. Grand Rapids: BakerAcademic, 2008.

[1] Bijbel met uitleg: Statenvertaling, (Apeldoorn: De Banier, 2015), 1930.

[2] Nelson's Complete Book of Bible Maps & Charts: Old and New Testaments, (Nashville: Thomas Nelson, 1996), 470, 73.

[3] F. Thielman, Theology of the New Testament: A Canonical and Synthetic Approach (Michigan: Zondervan, 2005), 536.

[4] J. Van Mourik, Het vervulde Woord: Inleiding op het Nieuwe Testament, Cursus Godsdienst Onderwijs (CGO), (Apeldoorn: De Banier, 2020), 227.

[5] W.A. Elwell, Yarbrough, R.W., In ontmoeting met het Nieuwe Testament: Een historisch en theologisch overzicht (Heerenveen: Groen, 2000), 368.

[6] In het Nieuwe Testament komt deze aanspraak verder nog maar één keer voor in Gal. 4:19: ‘Mijn kinderkens, die ik wederom arbeide te baren, totdat Christus een gestalte in u krijge’. In het Grieks wordt er een verschillend woord voor kind en kindeke gebruikt.

[7] B. Oosterom, Kernteksten uit de eerste brief van Johannes, Schriftwerk, (Kampen: De Groot Goudriaan, 1995), 7.

[8] Van Mourik, Het vervulde Woord: Inleiding op het Nieuwe Testament, 228.

[9] J. Van Mourik spreekt bijvoorbeeld over 1 Johannes als een traktaat. Bron: Van Mourik, Het vervulde Woord: Inleiding op het Nieuwe Testament, 228.

[10] Overigens is het geloof in de komst van de antichrist niet exclusief voorbehouden aan het christendom. Ook in het jodendom en in de islam is deze persoon bekend onder de namen Armilus en Masih ad-Dajjal. Zie voor een leerzame en boeiende vergelijking tussen de leer van de antichrist in het christendom en de islam: J. MacArthur, The Muslim Jesus, the Mahdi, the antichrist and the establishment of Islam on the earth (YouTube, 2012).

[11] Zie voor een leerzaam boek over de tekenen van de eindtijd: C.P. Venema, Christ And The Future: The Bible's Teaching About The Last Things (Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2008).

[12] J. Murray, Collected writings of John Murray, Professor of Systematic Theology, Westminster Theological Seminary, Philadelphia, Pennsylvania, 1937-1966, Volume 2: Select lectures in systematic theology (Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2001), 408-10.

[13] Van Mourik, Het vervulde Woord: Inleiding op het Nieuwe Testament, 228. Zie ook kanttekening 62 bij 1 Joh. 2:18. Volgens deze kanttekening is een antichrist iemand die zegt christen te zijn, maar zich verzet tegen Christus’ Persoon en ambt. Deze definitie is verklaarbaar vanuit de context van 1 Johannes, maar de antichrist die zal komen aan het einde der tijden zal zich geen christen noemen. Sterker nog, die zal alles eraan doen om de herinnering aan Christus uit te wissen.

[14] R. Guardini, De Heer: Beschouwingen over den persoon en het leven van Jesus Christus (Utrecht: Het Spectrum, 1947), 785.

[15] J. Van Genderen, Velema, W.H., Beknopte gereformeerde dogmatiek (Kampen: Kok, 1992), 759.

[16] In de kerkgeschiedenis is er veel nagedacht over de vraag of de antichrist nu een persoon of een verschijnsel (lees: een macht) zal zijn. Toch spreekt 2 Thess. 2:3-12 duidelijk over een persoon en niet over een antichristelijke macht of iets dergelijks. Zie ook: W.H. Gispen, Grosheide, F.W., Bruijel, F., Van Deursen, A., Bijbelse encyclopedie (Kampen: J.H. Kok, 1950), 35. H. Veldkamp, Die knopen ontbindt: Over het boek Daniël (Franeker: Wever, 1962), 169.

[17] J. Hoek, Hoop op God. Eschatologische verwachting (Zoetermeer: Uitgeverij Boekencentrum, 2004), 171-72.

[18] R. Mayhue, 1 & 2 Thessalonians: Triumphs and Trials of a Consecrated Church, Focus on the Bible, (Fearn: Christian Focus, 2005), 184.

[19] M.J. Paul, Occulte Machten En Bevrijding, Studium Generale, (Heerenveen: Groen, 2005), 87.

[20] Met dit verschil dat de ontvangenis van de Heere Jezus een unieke, eenmalige gebeurtenis is en de geboorte van de antichrist uit een ‘gewone’ samenkomst van man en vrouw.

[21] M.H. Bolkestein, De brieven aan de Tessalonicenzen, De prediking van het Nieuwe Testament, (Nijkerk: G.F. Callenbach, 1970), 198.

[22] Vergelijk dit met de volgende Bijbelteksten: Joh. 10:10, 14:6.

[23] Guardini, De Heer: Beschouwingen over den persoon en het leven van Jesus Christus, 850.

[24] H. Bavinck, Gereformeerde Dogmatiek, vol. 4 (Kampen: Kok, 1967), 659. Het lijkt erop dat Bavinck de natuurlijke scheppingsorde en moraliteit ziet als datgene wat de komst van de antichrist (nu nog) tegenhoudt.

[25] M. Van Reenen, De vijand rukt vast aan: Voorbereid op de komst van de antichrist (Apeldoorn: De Banier, 2020), 47,49.

[26] Zie voor meer informatie over de antichrist in het Oude Testament: Van Reenen, De vijand rukt vast aan: Voorbereid op de komst van de antichrist, 15-16. A.W. Pink, The Antichrist (Michigan: Christian Classics Ethereal Library, 1923). Zie voor een bespreking van de antichrist in Zacharía: J. Westerink, Haggai en Zacharia: Profeten van het huis van God, Telos, (Amsterdam: Buijten & Schipperheijn, 1992), 175-80.

[27] Zelfs de apocriefe boeken lijken te spreken over de komst van de antichrist. Bijvoorbeeld het vierde boek van Ezra (algemene opstand der heidenen), Baruch (de laatste goddeloze koning overwonnen door vorst Messias) en Henoch (de vernietigingsstrijd van het Macedonische rijk tegen Israël). Bron: F.W. Grosheide, Van Itterzon, G.P. (red.), Christelijke Encyclopedie, vol. 1 (Kampen: Kok, 1960), 222.

[28] Mogelijk wijst ook Joh. 5:43 naar de komst van de antichrist, maar dit is niet duidelijk. Bron: Grosheide, Christelijke Encyclopedie, 1, 222.

[29] N.a.v. 2 Thess. 2:4: ‘The person indicated in v. 3 is described in v. 4 as arrogating to himself divine status. […] The language here may well be drawn from Dn. 11:36, which speaks of a certain king, almost certainly Antiochus Epiphanes’. Bron: C.A. Wanamaker, The Epistles to the Thessalonians: A Commentary on the Greek text, The New International Greek Testament Commentary, (Michigan: W.B. Eerdmans, 1990), 246.

[30] Het beest, die wordt voorgesteld als een toekomstige wereldheerser, zal zich gewelddadig tegen Christus en Zijn volgelingen keren. Veelal wordt deze persoon ook gekoppeld aan het getal 666. De kerkvader Ireneüs van Lyon, die les heeft gekregen van leerlingen van Johannes, wijst erop dat Johannes wel het nummer van het ‘beest’ in Openbaring beschrijft, maar waarschuwt tegen speculeren over de naam en identiteit van de antichrist. Want als het God had behaagd, dan zou Hij de naam van de antichrist wel hebben genoemd. Bron: English Standard Version Archaeology Study Bible, (Wheaton: Crossway, 2017), 1865. ‘The number seven refers to completeness and is repeated throughout the book. But 666 appears only here. This suggests that the triple sixes are intended as a contrast with the divine sevens throughout the book and signify incompleteness and imperfection.’ Bron: G.K. Beale, The book of Revelation: A commentary on the Greek text, The New International Greek Testament Commentary, (Michigan: W.B. Eerdmans, 1999), 721-22.

[31] Grosheide, Christelijke Encyclopedie, 1, 222.

[32] Overigens komt de term antichrist alleen voor in de Johannesbrieven (1 Joh. 2:18, 22, 4: 3 en 2 Joh. 1:7).

[33] M. De Jonge, De brieven van Johannes, De prediking van het Nieuwe Testament, (Nijkerk: G.F. Callenbach, 1968), 105.

[34] K.H. Jobes, 1, 2, & 3 John, Zondervan Exegetical Commentary on the New Testament, (Michigan: Zondervan, 2014), 123.

[35] P.J. Lalleman, 1, 2 en 3 Johannes: Brieven van een kroongetuige, Commentaar op het Nieuwe Testament, (Kampen: Kok, 2005), 157.

[36] Lalleman, 1, 2 en 3 Johannes: Brieven van een kroongetuige, 159.

[37] Lalleman, 1, 2 en 3 Johannes: Brieven van een kroongetuige, 159.

[38] Lalleman, 1, 2 en 3 Johannes: Brieven van een kroongetuige, 160.

[39] Lalleman, 1, 2 en 3 Johannes: Brieven van een kroongetuige, 161.

[40] M.A. Eaton, 1,2,3 John, Focus on the Bible, (Fearn: Christian Focus Publications, 1996), 74-85.

[41] R.W. Yarbrough, 1-3 John, Baker Exegetical Commentary on the New Testament, (Grand Rapids: BakerAcademic, 2008), 158.

[42] A.J. Köstenberger, A Theology of John's Gospel and Letters: Biblical Theology of the New Testament, Biblical Theology of the New Testament, (Michigan: Zondervan, 2009), 267.

[43] N. Tramper, Brieven van Johannes: De rijkdom van het nieuwe leven, Luisterend leven, (Utrecht: Boekencentrum, 2015), 55.

[44] Lalleman, 1, 2 en 3 Johannes: Brieven van een kroongetuige, 164-65.

[45] D.L. Akin, Exalting Jesus in 1,2,3 John, Christ-Centered Exposition Commentary, (Nashville: B&H Publishing Group, 2014).

[46] D.M. Lloyd-Jones, Life in Christ: Studies in 1 John (Wheaton: Crossway, 2002), 251.

[47] Oosterom, Kernteksten uit de eerste brief van Johannes, 44.

[48] Bijbel met uitleg: Statenvertaling, 1935.

[49] J. Edwards, The works of Jonathan Edwards, vol. 1 (Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2005), 608.

[50] Verg. Dan.7:11.

[51] Zie bijvoorbeeld: J. Bunyan, De heilige oorlog van El-Schaddai tegen Diabolus (Utrecht: De Banier, 1992); S.D. Post, Duivels dichtbij (Heerenveen: Groen, 2006); R.C. Sproul, Verborgen werkelijkheid: over hemel, hel, engelen en duivelen (Apeldoorn: De Banier, 2012). J.W.J. Treur, "Inleiding JV GG-Beekbergen, Een schokkende realiteit... ," jwjtreur.blogspot.com, 2016; R.D. Moore, Tempted and Tried, Temptation and the Triumph of Christ (Wheaton: Crossway, 2011). W. Gurnall, De Christen in volle wapenrusting (Veenendaal: MTHreprints, 2011); D.M. Lloyd-Jones, The Christian Warfare: An Exposition of Ephesians 6:10-13, Ephesians Series, (Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2004). C.H. Spurgeon, De macht over satan (Apeldoorn: De Banier, 2008); T. Brooks, Precious remedies against Satan's devices (Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2019); J. Brown, Christian's Great Enemy: A Practical Exposition of 1 Peter 5:8-11 (Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2013). Van Reenen, De vijand rukt vast aan: Voorbereid op de komst van de antichrist, 155-92.

[52] Verg. Num. 22:23 en 1 Kron. 21:16. Dat de Statenvertaling hier het woord Man met een hoofdletter plaatst is niet zonder reden. De Man Die Jozua hier ontmoet is de pre-incarnatieve Christus. Dit wordt ook wel een Christofanie genoemd.

[53] Verg. Ps. 103:19-21 en 148:2.

[54] Verg. 2 Kon. 6:15-17 en Ps. 34:7.

[55] D.R. Davis, Joshua: No Falling Words, Focus on the Bible, (Fearn: Christian Focus, 2010), 52-53.

[56] Verg. Ex. 3:2-6.

[57] R.P. Dodson, Every Promise of Your Word: The Gospel According to Joshua (Edinburgh: The Banner of Truth Trust, 2016), 104-14. T.C. Butler, Joshua, vol. 7, Word Biblical Commentary, (Nashville: Thomas Nelson Publishers, 1983), 63.

[58] Jobes, 1, 2, & 3 John, 339.

[59] Jobes, 1, 2, & 3 John, 339-40.

[60] Van Mourik, Het vervulde Woord: Inleiding op het Nieuwe Testament, 227.

[61] Van Mourik, Het vervulde Woord: Inleiding op het Nieuwe Testament, 231.

[62] Tramper, Brieven van Johannes: De rijkdom van het nieuwe leven, 19.

[63] Jobes, 1, 2, & 3 John, 343.

[64] Lalleman, 1, 2 en 3 Johannes: Brieven van een kroongetuige, 27.

[65] Lalleman, 1, 2 en 3 Johannes: Brieven van een kroongetuige, 30.

[66] De Jonge, De brieven van Johannes, 108.

[67] Van Mourik, Het vervulde Woord: Inleiding op het Nieuwe Testament, 231.

[68] Yarbrough, 1-3 John, 212-13.

[69] Jobes, 1, 2, & 3 John, 340-41.

[70] ‘At the heart of John’s ethic is a call to evangelistic mission that is grounded in God’s love for the world and undergirded by communal love and unity.’ Bron: Köstenberger, A Theology of John's Gospel and Letters: Biblical Theology of the New Testament, 514.

[71] L. Goligher, The Jesus Gospel: Recovering the Lost Message (Bletchley: Authentic Media, 2006), 143.

[72] J.C. Schuurman, De apostelen (Houten: Den Hertog, 2003), 73.

[73] P. Van Ruitenburg, Wie God is: 52 overdenkingen over hoe God Zich openbaart (Houten: Den Hertog, 2007), 64.

[74] Gr. Parakletos, ook wel te vertalen met Trooster of Advocaat.

[75] Akin, Exalting Jesus in 1,2,3 John, 100-14.

[76] Tramper, Brieven van Johannes: De rijkdom van het nieuwe leven, 48.

[77] O. Winslow, Morgengedachten: Dagelijks wandelen met God, vol. 1 (Goes: Uitgeverij 'de Ramshoorn', 2021), 210.

[78] D. Bonhoeffer, Leven met elkander (Zoetermeer: Boekencentrum, 1999), 24.

[79] H. Veldkamp, De dag van den Zoon des mensen (Franeker: T. Wever, 1947), 111-12.

Lezing: Duisternis vóór het licht. Over de komst van de antichrist

2024-04-17T16:09:00.006+02:00

Lezing gehouden voor Solidamentum

Lezen: 1 Joh. 2:18-29

Zingen: Ps. 68:1 en 11

Geachte leden van Solidamentum,

Hartelijk dank voor uw uitnodiging om te komen spreken over de komst van de antichrist. Het was geen eenvoudig onderwerp om te bestuderen en soms kwam ik bedrukt en met een hoofd vol gedachten uit de studeerkamer. Toch zal blijken dat we als christenen niet om deze belangrijke waarheid heen kunnen: er zal een antichrist komen en wij moeten ons hierop voorbereiden.

Ik heb deze lezing in twee delen opgedeeld, namelijk: de komst van de antichrist en zijn rijk en de val van de antichrist en zijn rijk. Tijdens het bespreken van deze twee delen hoop ik zoveel mogelijk vragen die ik van de secretaris heb gekregen te beantwoorden. Hierbij moet ik gelijk opmerken dat ik lang niet alles wat er over de antichrist te zeggen valt in deze lezing heb kunnen verwerken. Mede daarom heb ik telkens in voetnoten vermeld waar ik de informatie vandaan heb en zou ik u willen oproepen om op een later moment hier verdere studie naar te doen.

I. De komst van de antichrist en zijn rijk

Ik zou dit eerste deel van de lezing willen beginnen met een vraag. Wat hebben keizer Nero, de wereldveroveraar Napoleon Bonaparte en de kerkhervormer Maarten Luther met elkaar te maken? Het antwoord is dat zij alle drie in de geschiedenis betiteld zijn als de antichrist.[1] Net als overigens de profeet Muhammad van de islam, Adolf Hitler en verschillende pausen van de Rooms-katholieke kerk.[2]

Wie studie doet naar wat de Bijbel zegt over de eschatologie (=de leer van de laatste dingen) kan niet om de persoon en het rijk van de antichrist heen.[3] Zijn komst behoort tot de tekenen der tijden. Met de tekenen der tijden moeten wij denken aan oorlogen en geruchten van oorlogen, hongersnoden, aardbevingen, epidemieën, verdrukking, haat, afval, anarchie en een verkilling van de liefde.[4] Maar ook aan de wereldwijde verspreiding van het evangelie (Mat. 24:14), de bekering van Israël (Rom. 9-11) en de komst van de antichrist (1 Joh. 2:18-29).[5]

De Bijbel spreekt over de antichrist (singularis), die zich aan het einde van de tijd zal openbaren, als de man der goddeloosheid, het kind der verdoemenis en de tegenstander die zich verheft tegen God en alles wat heilig is.[7] De antichrist zal God de vijandschap verklaren, Hem lasteren en vervloeken. De antichrist is niet iemand die zich uitgeeft voor Christus, ofwel een valse christus, maar hij zal zich tegenover én in de plaats van Christus stellen.[8] De antichrist zal een man van vlees en bloed zijn, die zeer begaafd, intelligent en op het eerste oog een heel prettig persoon zal zijn.[9] Zijn buitengewone intellectuele en retorische vaardigheid zal zijn duizenden verslaan (Dan. 7:20). Hij zal een religieuze uitstraling verbinden met politieke wereldmacht en geliefd zijn en aanbeden worden, omdat hij ‘veiligheid’, ‘vrede’ en ‘voorspoed’ aanbiedt.[10]

De antichrist zal politieke (Dan. 9:26), economische (Openb. 13:16-17, 18), diplomatieke (Dan. 9:27), militaire (Dan. 11:40-45) en geestelijke (2 Thess. 2:4) tactieken inzetten om de wereld naar een nieuwe orde te leiden (Openb. 13:5-8, 19:19).[11] Met behulp van satan zal de antichrist deze dingen kunnen doen.[12] De wereld zal zich vrijwillig aan hem onderwerpen, want hij zal in staat zijn om veel wereldproblemen op te lossen.

Op een bepaalde manier zal de antichrist zelfs op Christus lijken, want ook hij zal mensen hoop geven en als een verlosser aanbeden worden. Sterker nog, dit zal de antichrist op den duur afeisen van de mensheid. De christenen die dit weigeren zullen op tal van gebieden gediscrimineerd, gemarginaliseerd en vervolgd worden (Openb. 13). Net zoals God de Vader Zijn Zoon naar deze wereld gezonden heeft, zal ook de satan zijn ‘zoon’ naar deze wereld sturen.[13] Deze zoon van de satan zal alle tegenstand tegen Christus belichamen en een samenvatting zijn van alle verleidingen en verlokkingen voor de mensheid.[14]

Hét grote doel van de antichrist zal zijn om te bewijzen dat leven zonder Christus mogelijk is. Ja, dat Christus Zelf de vijand van het leven is en dat alles wat aan Hem herinnert vernietigd moet worden.[15] Het angstaanjagende is dat hij wereldwijd, ook in de kerk, aanhangers zal krijgen. Behalve onder degenen die geschreven staan in het boek van het Lam.[16] Zij zullen de antichrist doorzien en zich tegen hem verzetten. Guardini zegt hierover het volgende: ‘Dan wordt openbaar wat het christelijke eigenlijk is: datgene, wat in geen enkel opzicht uit de wereld komt, maar uit het hart van God, namelijk de overwinning der wereld door de genade’.[17]

Dat de antichrist nu nog niet gekomen is, komt omdat er iets is dat hem tegenhoudt.[18] M. van Reenen zegt hier het volgende over: ‘God houdt, door Zijn engelen, de behoudende krachten net zolang overeind tot het moment waarop de antichrist naar voren mag stappen, zodat iedereen kan zien hoe fundamenteel de verandering is. […] Het vrijlaten van de antichrist is het oordeel van God over de verdorven wereld. Als de mens dan zo graag de duivel tot zijn koning heeft, dan zal God op enig moment laten voelen wat het betekent als die koning écht zijn gang kan gaan (Openb. 20:3)’.[19]

In het Oude Testament staan verschillende typen en heenwijzingen naar de komst van de Heere Jezus Christus en Zijn rijk. Zo is bijvoorbeeld Jozef een type en Johannes de Doper de voorloper van de Heere Jezus. Ook van de antichrist staan er typen en heenwijzingen in het Oude Testament die ons iets leren over zijn persoon, rijk, werkwijze en doel (bijv. in Jes. 11:4 en Ez. 38, 39, Zach. 11:11-17, verg. NGB art. 36).[20] Zo laat Ezechiël bijvoorbeeld zien dat de antichrist de volken van deze wereld zal verenigen en benadrukt Daniël vooral zijn dictatoriale karakter.[21]

Graag wil ik, omwille van de tijd, twee belangrijke perikopen uit het Oude Testament voor het voetlicht halen, omdat hier duidelijk wordt beschreven hoe de antichrist te werk zal gaan. Wij vinden deze heenwijzing in Dan. 8 en later opnieuw in Dan. 10-12.[22]

In Dan. 8 krijgt Daniël een visioen. In dit visioen ziet Daniël een ram staan met twee lange hoornen. Deze ram stoot alle andere dieren neer en gaat waarheen hij wil. Niemand kan zich tegen deze machtige ram verweren. Plotseling is daar echter een geitenbok met een indrukwekkende hoorn tussen zijn ogen die de ram aanvalt.[23] De ram wordt verpletterend verslagen en de beide hoornen breken af. Deze geitenbok wordt steeds machtiger totdat de grote hoorn afbreekt en er vier hoornen voor in de plaats komen. En uit één van deze vier hoornen groeit een kleine hoorn die agressief om zich heen slaat en ook de eredienst van Israël aanvalt.

Als Daniël deze indrukwekkende beelden heeft gezien, is hij in de war. Wie kan hem dit visioen uitleggen?! En dan, voor Daniël opeens, staat er iemand voor hem die eruitziet als een mens. Uit vers 16 blijkt dat dit de engel Gabriël is. De Heere stuurt Gabriël om Daniël het visioen uit te leggen en om via hem de kerk van alle tijden en plaatsen, dus ook ons, te waarschuwen, zo zal blijken uit dit Schriftgedeelte, voor de komst van de antichrist en zijn voorloper. Dit is veelzeggend, want later zal Gabriël ook de komst van de Messias en Zijn voorloper, Johannes de Doper, aankondigen.

De aartsengel gaat Daniël het visioen van de ram en de geitenbok en de hoornen uitleggen. ‘En hij zeide: Zie, ik zal u te kennen geven, wat er geschieden zal ten einde dezer gramschap; want ter bestemder tijd zal het einde zijn.’ (Dan. 8:19) Wat betekent dit? Gaat dit gedeelte over de eindtijd vlak voor de wederkomst van Christus? Ja en nee. Nee, want Daniël 8 gaat over de periode van het tweede en derde dier. Hierop zal, volgens Daniël 7 nog een tijdvak komen, namelijk die van het vierde dier. Dit vierde dier slaat op het Romeinse rijk met in het verlengde daarvan het rijk van de antichrist.[24]

Het tweede dier symboliseert het rijk van de Meden en de Perzen en het derde dier symboliseert het rijk van de Grieken. Over deze twee rijken wordt in Daniël 8 gesproken. Als er dus in de verzen 17 en 19 over het einde van de tijd gesproken wordt gaat het in dit geval over het einde van het tijdperk van het derde dier. Dit tijdperk zal vreselijk zijn voor Israël omdat ze aangevallen zal worden door een koning die ‘stijf van aangezicht is en raadselen kan verstaan’. Dat betekent dat deze koning meedogenloos zal zijn en bedreven in listen.[25] Anders gezegd, het is een wreedaard en een oplichter. Iemand die alleen maar aan zichzelf denkt en alles en iedereen vernietigd die hem in de weg staat. Over wie gaat dit? Wie is deze hoorn die uit de vier hoornen groeit? Hiermee wordt Antiochus IV Epifanes bedoeld. Door de joden spottend Antiochus Epimanes, Grieks voor ‘de gek’, genoemd. Deze Antiochus IV Epifanes wilde het joodse geloof laten opgaan in de Griekse cultuur en haalde zich hiermee de woede op de hals van de joden, waardoor de oorlog van de Makkabeeërs uitbrak. Vele duizenden joden verloren in deze bloedige oorlog het leven. Een zeer donkere bladzijde uit de geschiedenis van de joden.[26]

De tijd van het derde dier en van de kleine hoorn, Antiochus IV Epifanes is voorbij. Hij waande zich god, maar weigerde te buigen voor de levende God en is als een beest gestorven. Hij dacht onoverwinnelijk te zijn totdat God hem met een ziekte sloeg en hij stierf.

Toch is dit niet alles wat we over Daniël 8 kunnen zeggen. Er is in het boek Daniël en ook in dit hoofdstuk namelijk sprake van een zogenaamd ‘profetisch perspectief’. Dit betekent dat de profetie, in dit geval gebracht als een visioen, meerdere vervullingsmomenten kent. De profetie laat ons zaken zien uit meerdere momenten in de geschiedenis. Daniël 8 leert ons wat er is gebeurd met het volk Israël, maar het leert ons ook wat er zal gaan gebeuren in de tijd tussen hemelvaart en de wederkomst van Christus.[27] Daniël 8 waarschuwt ons dat Antiochus IV Epifanes slechts een type is van de komende antichrist, maar dat hun werkwijze grotendeels dezelfde is.

Hoe ging Antiochus IV Epifanes dan te werk? Hij had meerdere tactieken, maar zijn belangrijkste doel was om iedereen zo te vormen dat zij zich gingen gedragen als de oude Grieken, inclusief de afgodendienst, vrije seksuele moraal, etc. Wie hieraan meedeed, had het best onder zijn regering. Maar wee hen die trouw wilden blijven aan de God van Israël. Dan schuwde Antiochus er zelfs niet voor om vrouwen en kinderen te vermoorden als ze niet wilden buigen voor de afgoden(!) Zo zal de komende antichrist ook te werk gaan. Wie voor hem buigt gaat het voor de wind. Althans zo lijkt het. Maar wee degene die zich tegen hem verzet. Die is zijn leven niet zeker. Je proeft dat deze antichrist eigenlijk een menselijk verlengstuk is van de satan. De satan zal deze persoon veel macht en kracht geven om kwaad te doen, zeker bij degenen die de Heere liefhebben. Wat een heftige boodschap! U kunt begrijpen dat Daniël hier letterlijk ziek van werd (Dan. 8:27).

Eigenlijk is de antichrist dus precies het tegenovergestelde als de Heere Jezus. Zijn uiterste tegenbeeld zogezegd. Waar de Heere Jezus is gekomen om te behouden, om tranen te drogen, om de torenhoge zondeschuld van zondaren weg te nemen, zal de antichrist komen om mensen aan te moedigen om voor zichzelf te leven, om zich te verlustigen in seksuele zonden, om liefdeloos en respectloos om te gaan met de naaste en om zich haatdragend op te stellen tegen alles wat met de levende God te maken heeft.

De tijd van Antiochus IV Epifanes is voorbij, de tijd van de antichrist komt er nog aan. En als Antiochus IV Epifanes slechts een voorloper was, hoe slecht zal de antichrist wel niet zijn?! De schrik kan ons om het hart slaan als we hieraan denken. De goddeloosheid zal verschrikkelijk zijn. Al Gods instellingen zullen omgedraaid worden. Wat God zonde noemt, zal geen zonde meer genoemd worden en andersom. De macht en het succes van de antichrist zal niet te stoppen lijken.

Maar dan ‘opeens’ zal het voorbij zijn. Kijk maar in Dan. 11:45: het zal tot zijn einde komen. Dat gold voor Antiochus IV Epifanes en dat zal voor de antichrist gelden. Waarom? Dat staat in Dan. 11:28b: ‘Zijn hart zal zijn tegen het heilig verbond’. De antichrist zal proberen het hart van het christendom aan te vallen. Wat is het hart van het christendom? Dat is de Heere Jezus Christus! De antichrist probeert niet alleen het rijk van Christus aan te vallen, maar ten diepste Christus Zelf. En dat loopt niet goed af. Gedreven door blinde haat en arrogantie zal hij stuklopen op de Koning der koningen en de Heere der heren. Hij is de Alfa en de Omega, Hij is dood geweest en Hij leeft tot in alle eeuwigheid. Wie bij Christus schuilt is veilig, ook voor de komende antichrist en de vele antichristelijke personen en machten die we nu al om ons heen kunnen zien.[28] Tot zover een type van de antichrist uit het Oude Testament.

Ook in het Nieuwe Testament wordt op verschillen plaatsen verwezen naar de komst antichrist en zijn rijk. De Heere Jezus leerde al dat er na Zijn opstanding mensen zouden komen die Zijn discipelen zouden tegenstaan, zoals valse profeten en valse ‘christussen’ (Mat. 24:5, 11, 23-27).[29] Daarnaast spreken ook 2 Thess. 2:1-12 waar hij de man van wetteloosheid wordt genoemd en Openb. 13 waar hij het beest wordt genoemd, boekdelen.[30] Zeker het Bijbelboek Openbaring laat een imponerend en angstaanjagend beeld zien van de macht van de antichrist.[31] En hij is niet alleen. Openbaring spreekt over het beest, een draak en een valse profeet (Openb. 12-13, 19-20). Eigenlijk is dit een vuist van de duisternis tegen de Drie-enige God. De draak is hier het beeld van de satan, die aan het beest, de antichrist, zijn troon afstaat (Openb. 13:2). De satan stelt zich hiermee tegen God de Vader, Die ook de troon aan Zijn Zoon gegeven heeft. Het beest bouwt vervolgens een rijk als tegenhanger van het Koninkrijk der hemelen wat Christus bouwt. De antichrist stelt zich hiermee tegen God de Zoon. De valse profeet bewerkt op gemene en listige wijze de gedachten en harten van de mensen en is daarmee dus een tegenstander van de Heilige Geest.[32]

Maar wat zal nu het doel zijn van het rijk van de antichrist? J.H. Bavinck beschrijft dit op aangrijpende wijze in zijn boek En voort wentelen de eeuwen:

‘Dat rijk heeft tot centrum de haat tegen God. Het heeft als geloofsbelijdenis het onbeperkte vertrouwen in de macht van de mens. Het heeft als enige hoop in het leven op aarde het verlangen naar de dronkenschap van het genot. Het heeft als grondstelling van alle moraal, dat niemand zichzelf een iemand mag weten, dat niemand mag geloven in eigen aansprakelijkheid en in eigen verantwoordelijkheid voor God. Het heeft als enig doel het uitblussen van elk sprankje persoonlijk leven, persoonlijke blijheid, persoonlijke gebondenheid aan God. Het is gebouwd op één kolossale leugen, op de miskenning van de allerdiepste en de beslissende werkelijkheid. […] Ze is een cultuur van de vlucht voor het waarachtig menselijke, maar in de allereerste plaats is het een cultuur van de vlucht voor God.'[33] Dit is het doel van het rijk van de antichrist.

Het is overigens de apostel Johannes die als eerste Nieuwtestamentische auteur de termen antichristen en antichrist gebruikt (1 Joh. 2:18). Volgens Johannes is een ieder die ontkent dat de Heere Jezus de Christus is en de Zoon van God, een antichrist. Dit geldt ook voor hen die Christus’ mensheid ontkennen (2 Joh. 1:7). Johannes spreekt over vele antichristen en één specifieke antichrist die nog moet komen.

Net als bij het Oude Testament kan ik ook hier niet alle verwijzingen uit het Nieuwe Testament behandelen.[34] Daarom heb ik ervoor gekozen om mij te beperken tot 1 Joh. 2:18-29, omdat hier voor het eerst het woord ‘antichrist’ wordt gebruikt.[35] Ik hoop dit Schriftgedeelte wat uitgebreider met u door te nemen.

18 Kinderkens, het is de laatste ure; en gelijk gij gehoord hebt, dat de antichrist komt, zo zijn ook nu vele antichristen geworden; waaruit wij kennen, dat het de laatste ure is.

Het is dus zaak om waakzaam te zijn! Maar Johannes komt, geïnspireerd door de Heilige Geest, met een onthutsende boodschap. Johannes constateert dat de gemeenten nú al door vele antichristen geteisterd worden.[37] Het kenmerk is dat ze het menszijn en daarmee het Messiasschap van de Heere Jezus ontkennen. Als het ware hoor je Johannes verzuchten: ‘Kan het nog erger?’. ‘Zijn dit echt alleen nog maar de voorlopers? Ze hebben al zoveel schade aangericht onder de gemeenteleden!’[38]

20 Doch gij hebt de zalving van den Heilige, en gij weet alle dingen.

21 Ik heb u niet geschreven, omdat gij de waarheid niet weet, maar omdat gij die weet, en omdat geen leugen uit de waarheid is.

‘Geen leugen uit de waarheid’ betekent dat waarheid en leugen wezenlijk verschillen, omdat ze uit verschillende bronnen komen (Joh. 8:44).[41]

22 Wie is de leugenaar, dan die loochent, dat Jezus is de Christus? Deze is de antichrist, die den Vader en den Zoon loochent.

Het Messiasschap van de Zoon werd in twijfel getrokken als Degene Die God de Vader op aarde had geopenbaard. Vandaar dat dus zowel de Vader als de Zoon geloochend werden.[42] Mensen die ontkennen dat de Zoon van God vlees is geworden zijn leugenaars. Je proeft hier als het ware de verontwaardiging en bezorgdheid van de apostel Johannes.

Het feit dat er gesproken wordt over dé leugenaar is waarschijnlijk om te onderstrepen dat het verwerpen van de leer dat de Zoon van God in het vlees gekomen is, dé grote dwaalleer, de aarts-leugen, is. De Naam Christus in 1 Johannes omvat de overtuiging dat de Heere Jezus de Goddelijke Zoon van God is. Wie Christus erkent, erkent daarmee dus ook dat Hij de Zoon van God is (1 Joh. 4:15). De dwaalleraren erkenden het bestaan van Jezus en men geloofde dat er een goddelijke Christus was, maar men wilde Jezus niet erkennen als de Christus.[43] Vermoedelijk geloofden de dwaalleraars in een geestelijke, niet-stoffelijke ‘Zoon van God’, Die neerdaalde op de mens Jezus bij Zijn doop en Hem verliet voordat Hij gekruisigd werd (verg. 1 Joh. 5:6). Dit was een ernstige dwaling die de gemeenten bedreigde!

Om deze reden is Johannes overduidelijk. De Heere Jezus Christus is Dezelfde Persoon Die naar deze aarde kwam om te lijden en te sterven voor zondaren.

23 Een iegelijk, die den Zoon loochent, heeft ook den Vader niet.

24 Hetgeen gijlieden dan van den beginne gehoord hebt, dat blijve in u. Indien in u blijft, wat gij van den beginne gehoord hebt, zo zult gij ook in den Zoon en in den Vader blijven.

25 En dit is de belofte, die Hij ons beloofd heeft, namelijk het eeuwige leven.

26 Dit heb ik u geschreven van degenen, die u verleiden.

Met de zalving wordt de Heilige Geest bedoeld.[45] In het Oude Testament werden profeten, priesters en koningen gezalfd wanneer ze aan hun dienst begonnen. In het Nieuwe Testament worden de kinderen van God gezalfden genoemd. Het is de Heilige Geest Zelf Die leugens ontmaskert en de gelovige inzicht geeft in wat waar is.[46]

‘U hebt niet van node, dat iemand u leert.’ Hier zijn twee uitlegmogelijkheden. Het is niet nodig dat het basisonderwijs over Christus herhaald wordt of er is geen behoefte aan de nieuwe leer van de dwaalleraars.[47] De gelovigen moeten vasthouden aan het onderwijs van de Heere Jezus en Zijn oproep om getrouw te blijven (Joh. 15:1-8).[48]

Overigens betekent het deelhebben aan de zalving van de Heilige Geest niet dat iemand geen onderwijs meer nodig heeft (2 Pet. 3:18). D.M. Lloyd-Jones merkt hierover terecht op: ‘Het feit dat Johannes aan hen schreef is het bewijs dat ze onderwijs nodig hadden. […] Wat de apostel hier bedoelt, is dat de gelovigen geestelijke zaken kunnen verstaan, wat de natuurlijke mens niet kan’.[49]

28 En nu, kinderkens, blijft in Hem; opdat, wanneer Hij zal geopenbaard zijn, wij vrijmoedigheid hebben, en wij van Hem niet beschaamd gemaakt worden in Zijn toekomst.

29 Indien gij weet, dat Hij rechtvaardig is, zo weet gij, dat een iegelijk, die de rechtvaardigheid doet, uit Hem geboren is.

De Heere Jezus Christus is rechtvaardig. Wie bij Hem hoort, moet ook rechtvaardig handelen.[51] Ook hier geldt dat Gods kinderen aan hun vruchten herkend zullen worden (Mat. 7:20). Wie behoort tot het rijk van de antichrist zal daarentegen vruchten van duisternis voortbrengen.

II. De val van de antichrist en zijn rijk

Zoals wij in het eerste deel van de lezing hebben kunnen horen, ligt de vorst der duisternis, de satan, te wachten tot hij zijn zoon der duisternis, de antichrist, zal kunnen sturen. Maar als ik hier zou stoppen zou de titel van deze lezing: ‘Duisternis vóór licht’ niet kloppen. Want inderdaad, chronologisch gezien zal er eerst duisternis moeten komen, voordat het licht zal doorbreken. Anders gezegd, als Christus niet zou komen, zouden er ook geen antichristen verschijnen. De komst van de antichristen en van de antichrist is een getuigenis dat de wederkomst van Vorst Immanuël aanstaande is! Christus zal komen. En wie in Hem geborgen is, is veilig voor tijd en eeuwigheid. Hoe donker het ook zal worden op aarde, in het hart van een christen is er licht, omdat Christus hét Licht der wereld is.

O. Winslow zegt hier het volgende over: ‘Als wij onze belijdenis trouw blijven, moet ons leven dag aan dag een leven van geloof zijn; geloof in de volheid van Christus, het leven van de Geest en de zorg, bescherming en raad van de Vader. En wat is dat een heerlijk, zalig leven! […] Het neemt de beklemming van bange zorg van ons af, lost angsten op en veroorzaakt vrijmoedigheid en vrede’.[52]

Maar niet alleen de antichrist zal vernietigd worden, ook de satan en zijn rijk.[53] Het beest, de draak en de valse profeet, de tegenhanger van God de Vader, de Zoon en de Heilige Geest zullen weggespoeld worden in de hel. Wat een triomf voor koning Jezus, Die ook deze overwinning heeft verworven op de kruisheuvel Golgotha!

Tot slot wil ik graag nog een belangrijk vraag met u bespreken die ik van uw secretaris heb gekregen: Hoe kunnen wij ons wapenen tegen de antichrist en antichristelijke machten? Dit is een terechte vraag. De antichrist heeft zich op dit moment nog niet geopenbaard. Maar dat betekent niet dat wij ons niet op zijn komst moeten voorbereiden. Bovendien, de demonen en satan werken onophoudelijk en de Bijbel is zonneklaar dat er een geestelijke strijd is om onze zielen en de koers van de wereldgeschiedenis (Éf. 6:12). De komst van de antichrist zal een verheviging en hoogtepunt van deze geestelijke strijd vormen.

Nu valt er veel te zeggen over de vraag hoe wij ons moeten wapenen tegen de antichrist en zijn rijk en ik roep u op om hier op een later moment meer studie naar te doen.[55] Voor nu zou ik graag één belangrijk wapen voor een christen willen noemen en dat is het wapen van aanbidding.

Graag wil ik aan de hand van Joz. 5:13-15 uitleggen wat ik hiermee bedoel.

Het volk Israël is de rivier de Jordaan overgetrokken. De mannen zijn besneden en het Pascha is gevierd. Voor hen ligt Jericho. Men zou verwachten dat het volk Israël van Jozua gevechtsinstructies zou ontvangen om de strijd aan te vangen. Maar niets is minder waar. Terwijl Jozua zich innerlijk aan het voorbereiden is op de strijd, ziet hij plotseling een Man tegenover hem met een getrokken zwaard.[56] Jozua weet niet zeker of het een soldaat van Kanaän is of van Israël. Daarom vraagt hij bij wie Hij hoort: ‘Zijt Gij van ons, of van onze vijanden?’ En Jozua loopt op de Man af en is ongetwijfeld klaar om te vechten indien nodig. Maar het loopt anders. Op de vraag bij wie de Man hoort, klinkt Zijn antwoord: ‘Nee, maar ik ben de Vorst van het hier des HEEREN: Ik ben nu gekomen!’ Dat de Man met ‘Nee’ antwoordt, betekent niet dat Hij neutraal is, maar dat Jozua de verkeerde vraag stelt. Hij gaat er niet om voor Wie Die Man strijdt, maar het gaat erom Wie Jozua aanbidt.

Hierop maakt deze Man Zich bekend als de Vorst van het heir des HEEREN. Dit betekent dat Hij de aanvoerder van de troepen is. Het leger van de HEERE is hier geen verwijzing naar het leger van de Israëlieten, maar een verwijzing naar Gods leger van engelen.[57] De HEERE heeft een machtig, hemels leger die Zijn volk beschermt.[58] Deze Vorst van het heir des HEEREN zegt dat Hij nu gekomen is. Zijn komst betekent redding en laat zien dat achter de zichtbare strijd om Jericho een geestelijke strijd schuilgaat. Maar wat een wonder, Jozua hoeft de strijd tegen Jericho niet alleen te strijden.[59]

Als Jozua dit hoort valt hij op de grond en aanbidt de Vorst van het heir des HEEREN. Hier vraagt de aanvoerder van het leger van Israël aan de meerdere Legeraanvoerder: ‘Wat spreekt mijn Heere tot Zijn knecht?’ Het antwoord klinkt: ‘Trek uw schoenen af van uw voeten; want de plaats waarop gij staat, is heilig’.[60] Zo vlak voor de strijd maakt de HEERE Jozua klaar voor het gevecht door hem in aanbidding voor Hem te laten knielen. Om Gods volk in de strijd aan te voeren, moest Jozua dus Gods Aanvoerder van de strijd aanbidden. De les die hierin ligt, is dat aanbidding een mens voorbereid en geschikt maakt voor de geestelijke strijd.[61] Ook de strijd die er zal komen als de antichrist zich zal openbaren.

Behoud, o HEER, wil bijstand zenden,

Verlos, bewaar, verschoon.

Die Koning hoor', als w' in ellenden

Aanbidden voor Zijn troon.

Zingen: Ps. 24:4 en 5

Gespreksvragen en stellingen

1. Waarom is het belangrijk om te weten wie de antichrist is?

2. Wat vindt u ervan dat veel christenen in de 17e eeuw de paus als de antichrist zagen? Zou de paus een antichrist kunnen zijn (geweest)?

3. Bespreek de volgende stelling: Omdat niemand weet wie de antichrist zal zijn, heeft het geen zin om onze tijd hieraan te verdoen. We kunnen beter strijden om persoonlijk met God verzoend te worden.

4. Ds. H. Veldkamp schreef eens: ‘De laatste strijd tussen Christus en de antichrist zal “totaler dan totaal” zijn, en wee die op twee gedachten hinkt; wie de geestelijke signatuur vertoont van de vrouw van Lot, zal zich met geen mogelijkheid op de been kunnen houden’.[62] Wat zou ds. Veldkamp hiermee bedoeld hebben? Welke les(sen) neemt u hieruit mee?

5. Hoe kunnen wij ons wapenen tegen de antichrist en antichristelijke machten?

6. De dwaalleer in de gemeenten van de apostel Johannes draaide om de christologie. Wat leerde de dwaalleraars? Waarom zou de duivel nu juist de christologie aanvallen? Doet hij dat nog steeds? Kunt u hier een voorbeeld van geven?

7. Veel uitleggers gaan ervanuit dat de antichrist gebruik zal maken van de kracht van de satan én van de dan voorhanden zijnde technische mogelijkheden. Wat leert ons dit over het gebruik van technische hulpmiddelen, zoals bijvoorbeeld internet, smartphones, etc.?

8. De wereld zal zich vrijwillig aan de antichrist onderwerpen, want hij zal in staat zijn om veel wereldproblemen op te lossen. Welke wereldproblemen zouden dit kunnen zijn?

9. Waarom is aanbidding nu juist zo’n krachtig wapen tegen de antichrist en zijn rijk?

Bibliografie

À Brakel, W. Redelijke Godsdienst: In Welke De Goddelijke Waarheden Van Het Genadeverbond Worden Verklaard, Tegen Partijen Beschermd En Tot Beoefening Aangedrongen, Alsmede De Bedeling Des Verbonds in Het Oude En Nieuwe Testament En De Ontmoeting Der Kerk in Het Nieuwe Testament, Vertoond in Een Verklaring Van De Openbaring Van Johannes. Vol. I, Utrecht: De Banier, 2006.

Akin, D.L. Exalting Jesus in 1,2,3 John. Christ-Centered Exposition Commentary. Nashville: B&H Publishing Group, 2014.

Augustinus, A. De Stad Van God, Vertaling G. Wijdeveld. Amsterdam: Ambo, 2007.

Bavinck, H. Gereformeerde Dogmatiek. Vol. 4, Kampen: Kok, 1967.

Bavinck, J.H. En Voort Wentelen De Eeuwen: Gedachten over Het Boek Der Openbaring Van Johannes. Wageningen: Zomer & Keunings, 1977.