Ενημέρωση – Μάρτιος 2026

Έγραψα αυτό το post όταν πίστευα ότι η δουλειά μου έπρεπε να ζει σε μεγαλες πλατφόρμες για να ακουστεί. Από τότε άλλαξα γνώμη.

Γράφω πάλι αυτή τη φορά στα στα αγγλικά, στο https://threadbaire.com/blog . Θέμα: το AI και το (ανοιχτό ) μέλλον του.

Μιας και μιλάμε για games ήρθε η ώρα να επισκεφτούμε ξανά τον λάκκο χωρίς πάτο που ονομάζεται Cyberpunk 2077. Θα χρειαζόταν μια έκθεση 5000 λέξεων τουλάχιστον για να περιγράψω τα απίστευτα που συνέβησαν μέσα στο 2021 σε αυτό το παιχνίδι και στην ίδια τη CD Projekt Red. Μάλιστα για να έχω μια πιο ολοκληρωμένη άποψη το αγόρασα κατά την διάρκεια των εκπτώσεων του Black Friday όταν ήταν κάπου 10 EUR. Έχοντας παίξει για περίπου 60 ώρες πια νομίζω πως το άρθρο που είχα γράψει πριν ένα χρόνο ισχύει λέξη προς λέξη. Θα έλεγα μάλιστα πως πια δεν νομίζω ότι μπορεί να περιμένει κανείς κάτι καλύτερο από αυτό το παιχνίδι και την εταιρία που το δημιούργησε. Τα τελευταία νέα είναι πως η CDPR έχει πια σταματήσει να δουλεύει πάνω στα patches και έχει επικεντρωθεί στην ανάπτυξη του πρώτου μεγάλου DLC που θα εκδοθεί το πρώτο 3μηνο του 2022 (Fun fact: το πρώτο DLC του Witcher 3, το Hearts of Stone, εκδόθηκε 13 Οκτωβρίου 2015 μόλις 5 μήνες μετά την εκδοσή του main game) . Οι εναπομείναντες fans πιστεύουν πως το DLC όχι μόνο θα προσθέσει εξτρά περιεχόμενο και mechanics αλλά και πως θα είναι ένα δεύτερο product launch που θα δώσει επιτέλους στους gamers το παιχνίδι που τους υποσχόταν τόσα χρόνια η CDPR. Προσωπικά πιστεύω πως οι πιθανότητες να συμβεί αυτό είναι ελάχιστες. Επί ένα χρόνο η εταιρεία παραπαίει από γκάφα σε γκάφα ενώ ακόμα και σήμερα δεν έχει κάνει το σημαντικότερο βήμα που πρέπει να κάνει κάποιος στην θέση της, δηλαδή να κάνει πλήρη αναδιάρθρωση της δομής της και της μεθοδολογίας του project management (και να ξεφορτωθεί μεγάλο μέρος των upper και middle managers, CEO included). Αν δεν γίνουν αυτά τα βήματα μην περιμένετε τίποτα ουσιαστικό. Αν βγάλουν DLC για αυτό το παιχνίδι (και είναι πολύ πιθανό να μην το δούμε ποτέ) στην καλύτερη περίπτωση θα είναι κάποιο επιπλέον περιεχόμενο (ίσως θα είναι κομμάτια από το περιεχόμενο που αφαίρεσαν πριν την εκδοσή του παιχνιδιού) και κάποιες μικροβελτιώσεις. Στην πραγματικότητα θα έπρεπε ήδη να έχουν εγκαταλείψει το Cyberpunk 2077 και να έχουν επικεντρωθεί στην αναδιάρθρωση της εταιρίας πριν ξεκινήσουν την ανάπτυξη του Witcher 4. Αλλά προσπαθούν να αρμέξουν αυτή την αγελάδα-ζόμπι μέχρι την τέλους χωρίς να αλλάξουν τίποτα ουσιαστικό (εκτός αν γίνονται αλλαγές σε ultra stealth mode αλλά κάτι μου λέει ότι αυτό δεν ισχύει). Τέλος πάντων τι να πω, καλή τύχη τους εύχομαι αλλά δεν βλέπω όλα αυτά να βγαίνουν σε καλό.

Γενικά τα τελευταία χρόνια οι AAA εταιρίες δεν πάνε και πολύ καλά . Ευτυχώς που υπάρχουν και τα indie studios και μπορούμε και παίζουμε κανένα παιχνίδι που δεν είναι το ίδιο αναμασημένο FPS/open world RPG design που έχουμε δει 50.000.000 φορές. Δυο ήταν τα παιχνίδια που ξεχώρισαν φέτος για εμένα, το Outer Wilds (εκδόθηκε το 2019 αλλά εγώ κατάφερα να ασχοληθώ μαζί μόλις πριν μερικούς μήνες) και το The Forgotten City.

Outer Wilds

Είναι εξαιρετικά δύσκολο να μπει αυτό το παιχνίδι σε μια από της συνηθισμένες κατηγορίες. Ίσως ο ευκολότερος τρόπος για να περιγράψει κανείς τι είναι το Outer wilds είναι να δώσει ένα παράδειγμα από κάποιο άλλο πιο διάσημο παιχνίδι. Σας έχει τύχει ποτέ καθώς παίζετε Skyrim η Fallout να βρείτε σε μια σπηλιά η σε κάποιο Vault το ημερολόγιο ενός εξερευνητή και με αφορμή αυτή τη μικρή ανακάλυψη να αρχίσετε να ψάχνετε ολόκληρο το χάρτη του παιχνιδιού για να βρείτε περισσότερες πληροφορίες γύρω από αυτή την (εντελώς ασύνδετη με το main quest) ιστορία; Ε αυτό είναι το κύριο premise του Outer wilds. Ο παίκτης είναι ένας από τους πρωτοπόρους αστροναύτες ενός μικρού πλανήτη και η μόνη αποστολή που του δίνει το παιχνίδι είναι να βρει τους κωδικούς που θα του επιτρέψουν να απογειώσει το διαστημόπλοιο του και να εξερευνήσει το ηλιακό σύστημα. Από εκεί και πέρα δεν υπάρχει κάποια ιστορία με προκαθορισμένα βήματα που πρέπει να ακολουθήσει, ούτε υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο quest, ούτε καν κάποια εξήγηση για το τι ακριβώς πρέπει να κάνει. Η εξερεύνηση των πλανητών του ηλιακού συστήματος μπορεί να γίνει με οποιαδήποτε σειρά. Κάθε πλανήτης έχει κάποιο ενδιαφέρον και ξεχωριστό στοιχείο που βήμα βήμα αποκαλύπτει τι ακριβώς συνέβει στο ηλιακό σύστημα και την ιστορία των Nomai, ενός τεχνολογικά εξελιγμένου είδους που έχει αφήσει τα ίχνη του σε όλους τους πλανήτες.

Όλα αυτά ακούγονται σχετικά απλά, αλλά δεν είναι γιατί αυτό που κυριαρχεί παντού είναι το πέρασμα του χρόνου και οι νομοί της φυσικής. Όλα τα στοιχειά του Outer wilds συνεχώς αλλάζουν, βρίσκονται σε κίνηση και επηρεάζουν το ένα το άλλο. Έτσι κάθε ουράνιο σώμα σε διαφορετικές στιγμές παρέχει πρόσβαση σε εντελώς διαφορετικές τοποθεσίες και πληροφορίες στην επιφάνεια του. Επίσης αφού περάσουν 22 λεπτά από την αρχή του game session ο ήλιος μετατρέπεται σε σούπερ νόβα καταστρέφοντας το ηλιακό σύστημα και επαναφέροντας τον παίκτη στην αρχή του παιχνιδιού διατηρώντας όμως στην “μνήμη” του όλες της πληροφορίες που κατάφερε να μαζέψει μέχρι εκείνη τη στιγμή . Το παιχνίδι δεν διαθέτει experience points, δεν απαιτεί να βελτιώσεις τον εξοπλισμό σου,να αποκτήσεις λάφυρα η να σκοτώσεις κάποιο final boss. Ουσιαστικά ο “πυρήνας” της εμπειρίας που λέγεται “Outer Wilds” είναι η απλή χαρά της απόκτησης γνώσης, της εξερεύνησης, της ανακάλυψης και της λύσης προβλημάτων.

Ο δημιουργός του Alex Beachum ήταν ένας φοιτητής του USC που ήθελε να πειραματιστεί πάνω στο πως ένα παιχνίδι χωρίς προφανείς «στόχους» μπορεί να κατευθύνει την εξερεύνηση και να προσφέρει μια ολοκληρωμένη ιστορία στον παίκτη. Το αποτέλεσμα ήταν μια μεταπτυχιακή εργασία που αποτέλεσε το πρότυπο για το σχεδιασμό της αρχικής εκδοχής του Outer wilds. Όταν αποφοίτησε ο Beachum συγκέντρωσε μια ομάδα από συμφοιτητές του και ξεκίνησε να αναπτύσσει την εμπορική εκδοσή του παιχνιδιού. Ο ιδρυτής της Mobius Digital Games, Masi Oka ,έχοντας δει το παιχνίδι σε ένα από τα Demo Days του πανεπιστήμιου (εκδηλώσεις οπού το πανεπιστήμιο παρουσίαζε τις εργασίες των φοιτητών του στους ενδιαφερόμενους επιχειρηματίες και το γενικό κοινό) αποφάσισε να τους προσλάβει όλους στην εταιρία του και τα υπόλοιπα ανήκουν στην ιστορία. Το παρακάτω ντοκιμαντέρ περιγραφεί όλη την πορεία του Outer Wilds από φοιτητική εργασία σε ένα από τα πιο αγαπημένα indie games των τελευταίων ετών

Forgotten City

«I hate the fact that my survival depends on the common sense of other people«

Ξυπνάτε στις όχθες του ποταμού Τίβερη χωρίς να μπορείτε να θυμηθείτε τι ακριβώς συνέβει. Μπροστά σας βρίσκεται μια γυναίκα που σας συστήνεται ως Κάρεν (χε!) . Σας λέει πως σας βρήκε να πλέετε αναίσθητος σε μια βάρκα στο ποταμό και πως χρειάζεται την βοήθεια σας για να βρει τον φίλο της που εξαφανίστηκε εξερευνώντας τα ρωμαϊκά ερείπια εκεί κοντά. Καθώς εξερευνάτε τις αρχαίες στοές βρίσκετε μια πύλη στο χωροχρόνο που σας στέλνει πίσω στον 1ο αιώνα μ.χ. (την εποχή της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας). Καταλήγετε σε μια ρωμαϊκή πόλη (που έχει ότι θα περίμενε να βρει κανείς σε μια Ρωμαϊκή πόλη, λουτρά, ναούς, φόρουμ, θέατρο, μέχρι και δημόσιες τουαλέτες) με 23 κατοίκους όπου μια μυστηριώδης υπερφυσική οντότητα έχει επιβάλει τον κανόνα:

“THE MANY SHALL SUFFER FOR THE SINS OF THE ONE”.

Πια είναι αυτά τα αμαρτήματα δεν είναι απόλυτα ξεκάθαρο, πάντως η κλοπή και ο φόνος είναι σίγουρα μέσα στην λίστα. Αν κάποιος παραβιάσει αυτούς τους νεφελώδεις κανόνες τότε τα χρυσά αγάλματα που βρίσκονται σε κάθε γωνιά της πόλης ζωντανεύουν και αρχίζουν να εξοντώνουν τους κατοίκους της. Και στο τέλος της ημέρας συμβαίνει ακριβώς αυτό . Λίγο πριν το σούρουπο κάποιος παραβιάζει τους κανόνες ενεργοποιώντας τα φονικά αγάλματα. Τότε πρέπει να τρέξετε πίσω στην πύλη στο χωροχρόνο η οποία θα σας φέρει πίσω στην πόλη στην αρχή της ίδιας ημέρας από την οποία ξεκινήσατε . Ο στόχος του παιχνιδιού είναι ο παίκτης να βρει τρόπο να ξεφύγει από αυτόν τον ατελείωτο κύκλο. Για να το καταφέρει πρέπει να λύσει κάποια ενδιαφέροντα παζλ και να βρει τι ακριβώς συμβαίνει με τους κατοίκους της πόλης και την μυστηριώδη οντότητα πους έχει επιβάλει αυτόν τον περίεργο κανόνα. Κάθε ένας από τους κατοίκους έχει την δική του ιστορία, τα δικά του κίνητρα, απόψεις και (κυρίως) ηθική. Συζητώντας μαζί τους ο παίκτης βρίσκετε αντιμέτωπος με πολλά και ενδιαφέροντα προβλήματα και ηθικά διλήμματα που που μπορούν να προσεγγιστούν με διαφορετικούς τρόπους και που συχνά δεν έχουν εύκολη απάντηση (μερικές φορές δεν έχουν καν απάντηση). Και όλα αυτά δένουν εξαιρετικά με το time loop mechanic για να προσφέρουν κατά την γνώμη μου ένα από τα καλύτερα narrative experiences των τελευταίων ετών.

Ακόμα μεγαλύτερο ενδιαφέρον από το ίδιο το παιχνίδι έχει η ιστορία της ανάπτυξης του. Ο δημιουργός του Nick Pearce είναι ένας επιτυχημένος νομικός σύμβουλος μεγάλων εταιριών τηλεπικοινωνίας που η αγάπη του για τα ηλεκτρονικά παιχνίδια τον οδήγησε στο να άρχισε να αναπτύσσει game Mods (αρχικά για το Fallout: New Vegas και αργότερα για το Skyrim). Το magnum opus του ήταν ένα Skyrim Mod με τον τίτλο Forgotten City που πια θεωρείτε ένα από τα καλύτερα mod του παιχνιδιού με πάνω από 3.000.000 downloads. Το 2016 το Pearce αποφάσισε να εγκαταλείψει την καριέρα του δικηγόρου και να επικεντρωθεί στη δημιουργία ενός standalone game που είχε σαν βάση το mod. Δημιούργησε μια εταιρία μαζί με ένα game developer και ένα 3D artist και μετά από 5 χρόνια κατάφερε να εκδώσει αυτό το καταπληκτικό παιχνίδι. Φυσικά δεν πέρα από τις προφανείς αλλαγές που έπρεπε να γίνουν στο σχεδιασμό και τα τεχνολογικά εργαλεία έπρεπε να γίνουν και σημαντικές αλλαγές στους διαλόγους αλλά και στο setting μιας και ο Pearce δεν μπορούσε να βασίζετε «κόσμο» του Skyrim για το background του παιχνιδιού. Έτσι για το ιστορικό πλαίσιο του standalone game επέλεξε την ρωμαϊκή αυτοκρατορία του 1ου αιώνα μ.χ. όχι μόνο επειδή λατρεύει την ιστορία της αρχαίας Ρώμης αλλά και γιατί αυτό επέτρεπε να μιλήσει για κάποια ηθικά και φιλοσοφικά θέματα που υπό άλλες συνθήκες θα προκαλούσαν την οργή διαφορών «υπερευαίσθητων» ψυχών (Disclaimer: Το Forgotten City δεν χαρίζεται σε κανένα). Μάλιστα συμβουλευτικέ τον συγγραφέα και ιστορικό Philip Matyszak και την αρχαιολόγο Sophie Hay για να εξασφάλισει όσο το δυνατόν την ιστορική ακρίβεια του environmental design και των διαλόγων. Το τελικό αποτέλεσμα όλων αυτών ήταν ένα από τα καλύτερα παιχνίδια του 2021. Πριν λίγες μέρες ο Pearce έδωσε μια συνέντευξη στο NoClip οπού διηγήθηκε όλα αυτά που πέρασε για να καταφέρει να δημιουργήσει αυτό το παιχνίδι. Νομίζω αξίζει να την δείτε

Για το τέλος θα επιστρέψω σε μια άλλη τεράστια αποτυχία, το Fallout 76. Ναι το παιχνίδι υπάρχει ακόμα και παρ’ολες τις μεγάλες βελτιώσεις που έχουν γίνει συνεχίζει να έχει προβλήματα. Όμως έχει αποκτήσει ένα σταθερό κοινό που συνεχίζει να παίζει σχεδόν καθημερινά. Και αυτό το έχει καταφέρει πιστεύω για τρεις κυρίως λόγους.

1. Η Bethesda από την αρχή είπε πως έχει σκοπό να υποστηρίζει και να αναπτύσσει αυτό το παιχνίδι για πολλά χρόνια και μέχρι στιγμής έχει μείνει συνεπής στο λόγο της . Έχω πει τα καιρούς διάφορα για αυτή τη εταιρία όμως σε αυτό το θέμα τους βγάζω το καπέλο.
2. Εδώ θα πω κάτι που θα ξενίσει αρκετούς αλλά πιστεύω πως το environmental design του Fallout 76 είναι από τις καλύτερες δουλείες που έχει κάνει ποτέ η Bethesda Game Studios (ο σχεδιασμός και η υλοποίηση αυτού του κομματιού έγιναν από το original studio στο Maryland). Η μοναχική περιπλάνηση και εξερεύνηση του χάρτη είναι (για εμένα τουλάχιστον) το καλύτερο κομμάτι αυτού του παιχνιδιού και ο μόνος λόγος που με έκανε να επιστρέψω σε αυτό αρκετές φορές.
3. Κατά την άποψη μου το Fallout franchise έχει ένα από τα καλύτερα communities στον χώρο του gaming. Όποτε τύχαινε να παίξω fallout 76 πάντα συναντούσα ευγενικούς παίκτες που ήταν πρόθυμοι να σε βοηθήσουν (φυσικά υπάρχουν εξαιρέσεις) ενώ συχνά έβρισκα ομάδες και κοινότητες που οργάνωναν τα δικά τους activities και events όπου όλοι ήταν ευπρόσδεκτοι.

Σε μεγάλο βαθμό το 3 είναι ο κύριος λόγος που το παιχνίδι αυτό ζει ακόμα και εκτός απροόπτου θα συνεχίζει να ζει. Από τις πιο ενδιαφέρουσες στιγμές του 2021 ήταν το Fallout for Hope, μια πρωτοβουλία από παίκτες και streamers (αρχικά του Fallout 76 αλλά αργότερα επεκτάθηκε σε όλα τα Fallout) που οργανώνει φιλανθρωπικά events είτε μεσώ streaming είτε μέσα στο ίδιο το παιχνίδι. Μέσα σε μερικές μέρες έχουν μαζέψει πάνω από 150.000 δολάρια με τελικό στόχο τα 500.000 δολάρια για το νοσοκομείο του St. Jude και προβλέπεται να οργανώσουν πολλά άλλα τέτοια events. Είναι η απόδειξη πως ακόμα και μια εξευτελιστική πανωλεθρία μπορεί να έχει σαν αποτέλεσμα κάτι χρήσιμο

Καλή Χρόνια να έχουμε!

Ο Carpenter είναι ένας από τους ήρωες μου, όχι μόνο γιατί το The Thing είναι μέσα στις top 5 αγαπημένες μου ταινίες. Πάντα έκανε αυτό που γούσταρε χωρίς να νοιάζεται για το τι ήθελαν τα studio και το ευρύ κοινό της εποχής. Συχνά έγραφε ο ίδιος το σενάριο και την μουσική για ταινίες του και παρόλο που το budget του ήταν φραγκοδίφραγκα πάντα δυσκολευόταν να βρει επενδυτές (και αυτοί που κατάφερνε να βρει του έβγαζαν το λάδι). Με εξαίρεση 1-2 τεράστιες επιτυχίες όπως το Halloween τα έργα του με τα βίας έβγαλαν κέρδος ενώ κάποια καταποντίστηκαν εμπορικά. Στα μέσα των 00’s έχοντας βαρεθεί το Hollywood,  τις σαχλαμάρες των κριτικών και τη αυξανόμενη τάση της βιομηχανίας να παράγει ταινίες με βάση τα focus groups, τα βρόντηξε και αποσύρθηκε εντελώς από την σκηνοθεσία. Σήμερα πια ασχολείται μόνο με το να γράφει μουσική, να παίζει video games και να εξαργυρώνει τις επιταγές από τα πνευματικά δικαιώματα των ταινιών του που μέρα με την μέρα βρίσκουν όλο και μεγαλύτερη απήχηση.

Ευτυχώς το movie library folder του PC διαθέτει σχεδόν όλο  το έργο του Carpenter . Έτσι για απόψε το πρόγραμμα στο πολυτελέστατο Home Cinema του Chateau Lida περιλαμβάνει:

Hors d’oeuvre: Μια από τις χειρότερες ταινίες τρόμου όλων των εποχών, το Birdemic: Shock and Terror ( πάντα ξεκινάω το Halloween Movie Night με μια τουλάχιστον επιλογή so bad it’s good).  Πρόκειται για το magnum opus του James Nguyen, ενός πωλητή software που αποφάσισε να χρησιμοποιήσει τα λεφτά που έβγαλε από την δουλειά του για να γυρίσει ταινίες που εμπνέονται από το έργο του Alfred Hichckok. Ότι και να πω δεν μπορεί να περιγράψει το μέγεθος της αποτυχίας του Nguyen σε όλα τα επίπεδα (βεβαία από την άλλη πλευρά αν ο τελικός σκοπός του ήταν άπλα να διασκεδάσει το κοινό τότε το Birdemic είναι ο απόλυτος θρίαμβος). Μια γεύση μπορεί να δει κανείς στο παρακάτω βιντεακι από την live προβολή της ταινίας με ταυτόχρονο σχολιασμό από τους κ.κ Mike Nelson, Bill Corbett και Kevin Murphy. Φυσικά η εκδοχή του Birdemic για το αποψινό Movie Night θα είναι από το Rifftrax (διαφορετικά δεν αντέχεται).

You’ll make this look good in post, right? What the hell is post, keep flailing with those coat hangers!

Main Course:  έχουμε το Mouth of Madness, το πασίγνωστο Halloween (φυσικά δεν μπορεί να λείψει αυτή η ταινία απόψε) και το The Thing (Αν έχω κέφι μπορεί να βάλω και το Escape from New York, θα δούμε πως θα πάει το πράγμα). Για το Mouth of madness και το The Thing έχω γράψει αναλυτικά σε παλαιότερο post αυτού του blog. Το Halloween νομίζω πως το γνωρίζουν όλοι μιας και ανήκει στις σημαντικότερες ταινίες στην ιστορία του κινηματογράφου. Έχει εξαιρετικά απλή υπόθεση (O ψυχοπαθής δολοφόνος Mike Myers δραπετεύει από το ψυχιατρείο και σκορπά τον τρόμο σε μια μικρή πόλη), λιτή σκηνοθεσία και σκηνογραφία, έναν απρόσωπο πρωταγωνιστή που ουσιαστικά δεν είναι ανθρώπινο ον αλλά μια ασταμάτητη δύναμη της φύσης που σκοτώνει χωρίς διάκριση και ένα μινιμαλιστικό μουσικό σκορ που μένει αξέχαστο. Σήμερα πια είναι αδύνατον να η δει κανείς με “φρέσκα μάτια” (που λένε και οι αγγλοσάξονες) μιας και πρόκειται για την ταινία που που εισήγαγε για πρώτη φορά τα όλα  αυτά που πια θεωρούμε ως κλισέ του horror genre. Όμως όταν πρωτοβγήκε στους κινηματογράφους είχε προκαλέσει σοκ σε κοινό και κριτικούς. Και να πω την μαύρη αλήθεια δεν μπορώ να πω πως ανήκει στις αγαπημένες μου ταινίες, αλλά αν θέλει να κάνει κανείς αφιέρωμα στο Carpenter δεν μπορεί να μην τη συμπεριλάβει στην λίστα .

Επιδόρπιον: Το φετινό Halloween Movie Night θα κλείσει με ένα σύντομο System Shock 2 game session.  Συνήθως δεν παίζω video games το βράδυ του Halloween αλλά το συγκεκριμένο μου ήρθε στην μνήμη αμέσως με το χαμό που έγινε γύρω από την ανακοίνωση της αλλαγής του ονόματος του Facebook σε Meta και τη στροφή της εταιρείας στις τεχνολογίες XR. Κάθε φορά που έβλεπα να περνάνε από το feed μου πομπώδη σχόλια από διαφόρους πανάσχετους και πανηλίθιους Boomers (όχι μόνο στην ηλικία, κυρίως στο μυαλό) που ήθελαν να πουν την ξινίλα για το θέμα θυμόμουν τη SODAN στην σκηνή που αποκαλύπτει ποια είναι στον σαστισμένο παίκτη

“Welcome to my World, insect”

Happy Halloween!

Υ.Γ. Μιας και γίνεται λόγος για Squid games τελευταία αξίζει να αναφέρω εδώ ένα από τα αγαπημένα μου κανάλια στο Youtube,  το DeepseaOddities.  Πρόκειται για ένα σχετικά μικρο κανάλι που μαζεύει βιντεακια για τα πλάσματα που ζουν στα μεγάλα βάθη (κάτω από τα 1000 μετρά) του ωκεανού. Οι κυρίες πηγές του είναι το NOAA και το EVNautilus αλλά και διαθέτει και διάφορα κλιπακια που προέρχονται από βιομηχανικά ROV όπως αυτά που ελέγχουν υποθαλάσσιες βάσεις που στηρίζουν τις πλατφόρμες εξόρυξης πετρελαίου. Ένα από τα πιο εντυπωσιακά βιντεακια τους είναι η εμφάνιση ενός Magnapinna μπροστά στο ROV που ελέγχει τις βάσεις της πλατφόρμας Perdido στο κόλπο του Μεξικού. Πραγματικά θα ήθελα πολύ να έβλεπα την φάτσα του βαριεστημένου υπάλληλου της Shell την στιγμή που είδε αυτό το πράγμα μπροστά στην οθόνη του. 

Όνειρα γλυκά, insects

Burning Man VR playa circa 2020

Και φέτος το Burning Man δεν θα γίνει στο Black Rock της Nevada αλλά εικονικά μέσω της VR πλατφόρμας Altspace. Όπως και πέρσι το φεστιβάλ είναι εντελώς δωρεάν και ανοικτό για το ευρύ κοινό (αν και φέτος χρειάζεται registration από το site του Black Rock City VR project) . Φυσικά το BRCvr με VR Headset είναι το κάτι άλλο, όμως ακόμα και η συμβατική εμπειρία μέσω μιας απλής οθόνης είναι εξαιρετική (η εφαρμογή είναι διαθέσιμη για PC και Mac). Οι «κόσμοι» που έχουν δημιουργήσει οι καλλιτέχνες που λαμβάνουν μέρος στο Burning Man είναι εντυπωσιακοί (απλά ρίξετε μια ματιά στο περσινό μου άρθρο για να καταλάβετε τι εννοώ). Μάλιστα το BRCvr παρέχει δωρεάν ένα toolkit με Unity Assets για όποιον θέλει να δημιουργήσει δικούς του «κόσμους» και events για το Burning Man. Αν είχα χρόνο ίσως θα έκανα και εγώ μια προσπάθεια άλλα αυτή την εποχή έχω άλλα projects που τρέχουν (χμμ…ίσως ένα απλό event world έτσι για πλάκα…). Αλλά πέρα από της ξεχωριστές αισθητικές εμπειρίες αυτό που κάνει το BRCvr κάτι το πραγματικά ιδιαίτερο είναι η ευκαιρία να βρεθείς και να μιλήσεις «Face to Face» με ξεχωριστούς ανθρώπους από όλη τη υφήλιο που στον «πραγματικό» κόσμο δεν θα μπορούσες ούτε να τους πλησιάσεις. Είναι επίσης ένα διάλειμμα από την ατέλειωτη μίρλα και τις βαρύγδουπες εκθέσεις 3ης Γυμνασίου που έχουν γεμίσει τα συμβατικά social media.

Αλλά φυσικά δεν είστε εδώ για να διαβάζετε τις δίκες μου ευχάριστες στιγμές αυτής της χρονιάς. Είστε εδώ γιατί πρέπει να μιλήσουμε λίγο για το μεγαλύτερο κάζο του 2020 μετά το Covid-19, το Cyberpunk 2077. Καθίστε λοιπόν αναπαυτικά γιατί έχουμε πολύ δρόμο.

Objects in (the) trailer are buggier than they appear

Παρόλο που το μέγεθος της αποτυχίας της CD Projekt Red είναι τεράστιο δεν μπορώ να πω ήταν εντελώς απρόσμενο. Υπήρχαν αρκετά σημάδια ότι κάτι δεν πήγαινε καλά πολύ νωρίς σε βαθμό μάλιστα που και εγώ που έχω μεγάλη συμπάθεια προς την συγκεκριμένη εταιρία είχα αρχίσει να κρατάω κάποιες αποστάσεις. Οι αναγνώστες του blog ίσως να παρατήρησαν πως παρόλο που κάθε τρεις και λίγο να αναφέρομαι στην σειρά Witcher και στη CDPR έχω γράψει το πολύ 5-10 γραμμές για το Cyberpunk παρόλο που χωρίς καμία αμφιβολία είναι ένα από τα πιο πολυαναμενομενα παιχνίδια στην ιστορία.  Υπάρχουν κάποιο συγκεκριμένοι λόγοι για αυτό

Μυστικότητα: Πέρα από την ανακοίνωση του παιχνιδιού 2012 και το τρέιλερ του 2013 μέχρι πρόσφατα (2018) δεν υπήρχε σχεδόν καμία πληροφορία για το τι συνέβαινε ακριβώς με αυτό το παιχνίδι. Αυτό δεν είναι εντελώς απρόσμενο. Πρόκειται για συνηθισμένη πρακτική των μεγάλων game studios να κρατάνε τα χαρτιά τους ερμητικά κλειστά, ειδικά σε ότι αφορά τίτλους που θεωρούνται ναυαρχίδες του στόλου τους. Αλλά ακόμα και μετά 2018 οι πληροφορίες δίνονταν με το σταγονόμετρο μέχρι την E3 του 2019 όπου ανακοινώθηκε η ημερομηνία έκδοσης. Από εκεί και πέρα σταδιακά άρχισε ο χαμός με τις καθυστερήσεις και τις αυστηρά ελεγχόμενες παρουσιάσεις του παιχνιδιού στον τύπο (με κάτι τρέλα NDA).

Μεγάλη διάρκεια development: Εδώ τα πράγματα αρχίζουν να γίνονται πολύ περίεργα. Η ανακοίνωση του παιχνιδιού έγινε το Μάιο του 2012 και η ανάπτυξη του επισήμως ξεκίνησε κάποια στιγμή μετά την έκδοση του τελευταίου DLC του Witcher 3 το 2016. Οι πρώτες παρουσιάσεις του παιχνιδιού έγιναν το 2018 (συνήθως αυτού του είδους οι παρουσιάσεις γίνονται μόλις υπάρχει κάποια σχετικά σταθερό build που μπορεί να εμφανιστεί στο κοινό) ενώ εκδόθηκε στις 10 Δεκεμβρίου του 2020. Το τι ακριβώς συνέβη μεταξύ 2012 (η με βάση κάποιες ενδείξεις, από τις αρχές του 2011) και 2016 δεν το γνωρίζω. Πάντως (και μπορεί να κάνω λάθος) το να βρισκόταν αυτό το project στο concept stage για 4 χρόνια δεν μου ακούγεται πολύ ρεαλιστικό. Όπως και δεν μου ακούγεται και πολύ ρεαλιστικό το project να είχε εγκαταλειφθεί εντελώς για 4 χρόνια. Τέλος πάντων, φαίνεται πως η CDPR έτρεχε αυτό το project με κάποια μορφή για πάνω από 8 χρόνια. Ίσως εδώ κάποιος θα πει “Το Cyberpunk φιλοδοξούσε να γίνει το open world RPG που θα άλλαζε τα πάντα στην αγορά. Λογικό δεν είναι πως θα χρειαζόταν τόσα χρόνια δουλειάς για να αναπτυχθεί κάτι επαναστατικό;” Εεεε…όχι. Ο μέσος χρόνος ανάπτυξης ενός AAA open world game είναι 2.5-3 χρόνια ενώ hard core μάστορες σαν την Bethesda και την Rockstar Games μπορεί να κάνουν και 5 χρόνια για να φτιάξουν τα παιχνίδια τους. Όταν ένα παιχνίδι βρίσκεται για πάνω από 6 χρόνια στη διαδικασία του development τότε το πιθανότερο είναι πως κάτι άλλο συμβαίνει. Η θεωρία που ακούγεται είναι πως για κάποιο λόγο ότι είχε δημιουργηθεί μεταξύ 2011/2012 και 2016 πετάχτηκε στα σκουπίδια και ο σχεδιασμός του ξεκίνησε ξανά σχεδόν από το 0 (και αυτό ίσως να συνέβη πάνω από μια φόρα μέσα στα 8-9 χρόνια που αναπτυσσόταν).

Κακοδιαχείριση: Ούτε η αυστηρή μυστικότητα ούτε το γεγονός ότι το παιχνίδι βρίσκονταν στο πάγκο του μάστορα πάνω από 8 χρόνια είναι αρκετό για να το κάνει να καταλήξει στο λάκκο με τα ραδιενεργά κατάλοιπα. Αυτό όμως που έβαλε τη σφραγίδα του Hazardous Material πάνω του ήταν οι επίμονες φήμες για το ατέλειωτο χάος που επικρατούσε μέσα στην CDPR. Αλλοπρόσαλλες αποφάσεις, συνεχείς χωρίς λόγο αλλαγές στην γενική κατεύθυνση του project, high turnover, τμήματα που δεν επικοινώνησαν μεταξύ τους, upper executives που συμπεριφέρονταν στους τους υπαλλήλους σαν να ήταν κολίγοι ενώ ταυτόχρονα ασχολούνταν με ψυχαναγκαστικό micromanagement πάνω σε άσχετα πράγματα κ.α. Κάποια από αυτά άρχισαν να γίνονται γνωστά στο ευρύ κοινό μετά το 2019 αλλά οι αναφορές είχαν ξεκινήσει στα επαγγελματικά forums πριν από το 2017. Και φυσικά μέσα σε όλα οι πασίγνωστες πια φήμες για απάνθρωπο crunch (χειρότερο ακόμα και από το crunch που είχε επιβάλει η CDPR στους εργαζόμενους της στους μήνες πριν την έκδοση του Witcher 3) που έφτανε μέχρι και 100 ώρες την εβδομάδα για ένα ολόκληρο χρονο!

Όλα αυτά με έκαναν να εγκαταλείψω από πολύ νωρίς κάθε ελπίδα ότι το Cyberpunk 2077 θα έφερνε επανάσταση στα open world games. Πολλά παιχνίδια που έχουν μείνει στη ιστορία έχουν φτιαχτεί υπό δύσκολες συνθήκες. Όμως κανένα αριστούργημα δεν μπορεί να δημιουργηθεί μέσα σε ένα περιβάλλον που συνδυάζει όλα τα παραπάνω. Αλλά αρχικά πίστευα ότι τουλάχιστον θα ήταν ένα καλοφτιαγμένο παιχνίδι.  Με το που άρχισε ο χορός με τις καθυστερήσεις και (κυρίως) την χειραγώγηση του τύπου και των influencers (άλλοι καραγκιόζηδες και αυτοί, είναι πέρα για πέρα συνυπεύθυνοι για αυτο το αίσχος) έγινε πια ξεκάθαρο πως δεν υπήρχε ούτε μια στο εκατομμύριο περίπτωση να προπαραγγειλω αυτό το πράγμα. Να είναι καλά το Fallout 76 που μου έμαθε να είμαι καχύποπτη ειδικά απέναντι σε AAA εταιρίες που θέλουν να παρουσιάζονται ως consumer friendly. Πάντως πραγματικά ποτέ δεν περίμενα το απίστευτο χάος που συνέβη σχεδόν αμέσως μετά την έκδοση του παιχνιδιού. Όταν το Fallout 76 έστειλε την Bethesda στο καλάθι των αχρήστων η εταιρεία έχει ήδη χάσει αρκετή από την φήμη της ως consumer friendly τουλάχιστον 2 χρόνια πριν. H CDPR μέχρι τις 10 Δεκεμβρίου διατηρούσε τον τίτλο της πιο φιλικής προς τον πελάτη AAA εταιρίας στον κόσμο. Δυο εβδομάδες μετά η εικόνα αυτή είχε καταστραφεί ολοσχερώς και μαζί της και η φήμη του σοβαρού AAA developer. Άλλωστε πως να σε πάρει κάποιος στα σοβαρά όταν το super special hyped στο θεό (hype που συστηματικά ενθάρρυνες εσύ ο ίδιος) παιχνίδι πάνω στο οποίο δουλευες εντατικά για ατελείωτα χρόνια, ξόδεψες για αυτο 317 εκατομμύρια δολάρια και καθυστέρησες την έκδοση του 3 φορές παρουσιάζει τα προβλήματα που δείχνει το παρακάτω video.

BEEP BEEP MOTHERFUCKER!

Στο youtube μπορεί να βρει κανείς εκατοντάδες, ίσως και χιλιάδες τέτοια βιντεάκια. Το αποτέλεσμα για την ίδια την εταιρία ήταν αξία της μετοχής της να πέσει από τα 443 PLN (98.47 EUR) στης 4 Δεκεμβρίου στα 256 PLN (56,90 EUR) στις 21 και ο αριθμός πωλήσεων ήταν πολύ λιγότερος από τον αναμενόμενο (μέχρι στιγμής είναι κάπου 13 εκατομμύρια κομμάτια (αν και ποιός πια πιστευει τι λέει η CDPR) , που μεν είναι ιστορικό ρεκόρ αλλά είναι σημαντικά χαμηλότερο από την πρόβλεψη για 19 εκατομμύρια κομμάτια at launch). Κάποιος μπορεί να ρωτήσει “Μα καλά οι Ubistoft/Electronic Arts/Activision έχουν κάνει κατά καιρούς τα αίσχη απέναντι στου πελάτες τους και ειδικά τα τελευταία χρόνια έχουν κάνει πολλές φορές λάθος στις προβλέψεις για τις πωλήσεις τους. Γιατί ειδικά η CDPR τρώει τόσο πολύ ξύλο;”

Πρώτον: είπαμε, το Cyberpunk είναι ο πιο hyped τίτλος της τελευταίας δεκαετίας και τετοιο χάλι με την έκδοση ενός major AAA single player game δεν έχει ξαναγίνει. Αλλά πέρα από αυτό οι Ubistoft/Electronic Arts/Activision διαθέτουν η κάθε μια από 5-6 μεγάλες IP από τις οποίες βγάζουν δισεκατομμύρια κάθε χρόνο, δεν βγάζουν όλες τις μάρκες τους πάνω σε ένα τίτλο

Δεύτερον και ίσως σημαντικότερον: η εταιρία υπέπεσε στο πιο ασυγχώρητο εταιρικό αμάρτημα. Δεν είπε μόνο ψέματα στους πελάτες της, δεν είπε μόνο ψέματα στον τύπο (έτσι και αλλιώς ποιος δίνει πια δεκάρα για αυτούς) είπε ψέματα και τους επενδυτές της. Και δεν μιλάμε για κάποιο πολύπλοκο λογιστικό ολίσθημα που αποκαλύφθηκε μετά από έρευνα. Μιλάμε για ένα χοντρό ξεκάθαρο ψέμα που της έχει κοστίσει και μεγάλο ποσοστό από τις προβλεπόμενες πωλήσεις. Στις 25 Νοεμβρίου ο CEO της CDPR Adam Kicinski δήλωσε στους επενδυτές πως η επίδοση του παιχνιδιού στα PS4 και XBOX One ήταν “εντυπωσιακά καλή” (“surprisingly good”). Μόλις το παιχνίδι βγήκε στη αγορά ήταν προφανές πως οι εκδόσεις του για PS4 και XBOX One όχι μόνο είχαν τεράστια προβλήματα αλλά σε πολλές περιπτώσεις δεν έπαιζαν καθόλου. Η CDPR δήλωσε πως θα έδινε αποζημίωση σε όλους τους δυσαρεστημένους πελάτες χωρίς να έχει κάνει πρώτα κάποια συμφωνία με την Sony. Όταν η Sony άρχισε να πνίγεται στις αιτήσεις για αποζημίωση έκανε αυτό που θα έκανε κάθε εταιρία, αφαίρεσε το παιχνίδι από το ηλεκτρονικό κατάστημα του PSN. Αυτό από όσο γνωρίζω δεν έχει συμβεί ποτέ για ένα major ΑΑΑ release! Αυτή τη στιγμή υπάρχουν κάπου 110 εκατομμύρια συσκευές PS4 στην αγορά και 74% των πωλήσεων σε αυτή τη πλατφόρμα γίνεται ηλεκτρονικά. Οπότε ένα τεράστιο κομμάτι τις αγοράς έγινε ουσιαστικά απρόσιτο σχεδόν αμέσως μετά την έκδοση του παιχνιδιού!Και εδώ θα ρωτήσει κάποιος “Μα καλά η Sony και η Microsoft δεν ελέγξανε τι τους πάσαρε η CDPR;”. Φυσικά, αλλά από ότι φαίνεται η CDPR τους είχε υποσχεθεί ότι την ήμερα της έκδοσης του παιχνιδιού θα υπήρχε αμέσως patch που θα διόρθωνε τα σοβαρά προβλήματα. Βασιζόμενοι στο μέγεθος και στην καλή φήμη της εταιρείας το δέχτηκαν. Οπότε πέρα από τους πελάτες τους δημοσιογράφους και τους επενδυτές η CDPR είπε ψέματα και στους διανομείς. Υπέροχα…

Να πόυμε εδώ ότι ο Adam Kicinski δεν είναι είναι απλά ένα κουστούμι που βασίζεται στις αναφορές των υφισταμένων του. Είναι στην εταιρία από το 1994 και έχει δουλέψει ο ίδιος πάνω στο marketing και την ανάπτυξη σχεδόν όλων των παιχνιδιών της CDPR. Οι πιθανότητες να μην ήξερε από πρώτο χέρι τι συνέβαινε είναι λιγότερο από μια στο εκατομμύριο. Μέχρι στιγμής έχουν υποβληθεί τουλάχιστον τρεις μηνύσεις από επενδυτές στην εταιρεία και τους Adam Kicinski, Marcin Nielubowicz (CFO) και Michal Nowakowski (VP of Business Development) στα δικαστήρια της Νέας Υόρκης (2) και της Καλιφόρνια. Δεν ξέρω τι θα συμβεί με αυτές τις μηνύσεις πάντως μην σας κάνει εντύπωση αν σε λίγο καιρό δείτε τους execs της εταιρίας να αποσύρονται από την θέση τους για να ασχοληθούν με το ψάρεμα και την πρέφα.

Είναι αυτό το τέλος της CDPR; Meh.. τα 13 εκατομμύρια κομμάτια που πούλησαν μέχρι τώρα ήταν υπεραρκετά για να καλύψουν τα έξοδα και να βγάλουν κέρδος. Από την άλλη όπως είπαμε η πρόβλεψη ήταν 19 εκατομμύρια at launch και 30 εκατομμύρια μέχρι το τέλος του χρόνου (εκεί έχει βασιστεί σε μεγάλο βαθμό η κούρσα που είχε κάνει η μετοχή τους μέσα του χρόνου) ,πια δεν υπάρχει περίπτωση να τη καλύψουν. Επίσης έριξαν όλες τις μάρκες τους σε αυτό το παιχνίδι και δεν υπάρχει σχεδόν τίποτα άλλο που μπορούν να παρουσιάσουν μέσα σε 1-2 χρόνια για δείξουν κάποιο σημαντικό κέρδος (εκτός αν κάνει τρελή επιτυχία το Augmented Reality παιχνίδι που θα βγάλουν σε λίγο) . Το Cyberpunk ακόμα και αν διορθώσει τα bugs, βελτιώσει το πραγματικά άθλιο AI και τα κακοριθμισμένα game mechanics, είναι στο πυρήνα του ένα μάλλον άνισο παιχνίδι με κάποια καλα χαρακτηριστικά που όμως δεν έχει σχεδόν τίποτα το επαναστατικό. Από όσο έχω δει από τα walk-throughs που έχουν ανέβει στο youtube, τα μόνο αξιόλογα στοιχεία που διαθέτει είναι ένα αρκετά καλόγραμμένο κύριο quest, κάποια καλά side quests, εξαιρετικο voice acting (αν και ο Keanu Reeves δυστυχώς είναι απο μετριος έως κακός στον ρόλο του Johnny Silverhand), κάποια ενδιαφέροντα gun και cybernetic mechanics και το πραγματικά πανέμορφο design της Night City. Από εκεί και πέρα υπάρχουν παιχνίδια που εκδόθηκαν πάνω από 10 χρόνια πριν που διαθέτουν καλύτερο world design, gameplay και mechanics από το Cyberpunk 2077. Απλά θα βάλω εδώ ένα σύντομο video που το συγκρίνει με το GTA: San Andreas, ένα παιχνίδι που εκδόθηκε το 2004. Νομίζω πως δεν χρειάζεται εγώ να πω τίποτα παραπάνω.

“So immersive your head will spin…”

Ειλικρινά μπορεί να μου εξηγήσει κάποιος τι διαθέτει αυτό το παιχνίδι που μπορεί να κρατήσει τους παίκτες απασχολημένους και να τους κάνει να επιστρέφουν ξανά σε αυτό; Πάλι με βάση τα walk-throughs το main quest μπορεί να ολοκληρωθεί το πολύ σε 3-4 μέρες ενώ για το υπόλοιπο περιεχόμενο φτάνει μία βδομάδα (και πολύ βάζω). Είναι νομίζω πια ξεκάθαρο πως το Cyberpunk δεν είναι όσο καλό ήταν το Witcher 3 ούτε έχει το replayability του Witcher 3. Και σίγουρα δεν έχει το replayability ενός μέσου RPG γιατί απλούστατα δεν είναι RPG (για να είμαστε δίκαιοι ούτε το Witcher 3 είναι πραγματικό RPG) . Αν μπείτε σήμερα στην επίσημη σελίδα του παιχνιδιού η περιγραφή είναι “open-world, action-adventure story”. Προσπαθήστε να βρείτε αναφορά στα αρχικά RPG στα κείμενα της σελίδας η σε οποιοδήποτε εταιρικό marketing material του τελευταίου μήνα. Δεν υπάρχει πουθενά, δεν κάνω πλάκα!Οπότε μέσα σε ένα-δύο μήνες το πολύ οι περισσότεροι που ξεκίνησαν να παίζουν αυτές τις μέρες θα το έχουν εγκαταλείψει και θα ασχολούνται με κάτι άλλο. Το πρόγραμμα ήταν να αρχίζουν να βγάζουν τα πρώτα μικρά DLC τον Ιανουάριο και κάποια στιγμή μέσα στο 2021 θα έβγαινε και το multiplayer mode (από το οποίο περίμεναν να βγάλουν ακόμη περισσότερα λεφτά α λα GTA Online). Λυπάμαι, αλλά από αυτά που έχω δει μέχρι τώρα πιστεύω ότι το το Cyberpunk χρειάζεται τουλάχιστον 6 μήνες ίσως και 1 χρόνο για να σταθεροποιηθεί (αν σταθεροποιηθεί ποτέ). Πως διάολο θα αρχίζουν να βγάζουν DLC όταν το παιχνίδι δεν παίζει στις κονσόλες προηγούμενης γενιάς ακόμα και μετά από 6 hotfixes! Στην καλύτερη περίπτωση ίσως δούμε στα μέσα του 2022 ένα, άντε δύο, μεγαλα DLC και κάποιο βασικό multiplayer. Πάντως ότι και να κάνουν πιστευω πως το 2022 το πλοίο θα έχει πια σαλπάρει. Θα έλεγα πως καλύτερο σενάριο για όλους είναι αυτό του Mass Effect Andromeda, το παιχνίδι λάβει κάποια patch που θα διορθώνουν τα χοντρά προβλήματα και μετά να αφεθεί να ξεχαστεί όσο πιο γρήγορα γίνεται. Έτσι ίσως η CDPR (η ότι θα έχει απομείνει από αυτή) να μπορέσει να ασχοληθεί σοβαρά με το μέλλον της.

Τι λοιπόν μάθαμε από αυτή την πανέμορφη ιστορία

1. Don’t believe the hype. EVER!
2. Ποτέ μην προπαραγγέλνετε παιχνίδια.
3. Μην λέτε ποτέ ψέματα στους επενδυτές σας. Όσο τσίφτης, καπάτσος,τσαχπινογαργαλιάρης σπιν ντοκτορας και αν νομίζεις ότι είσαι άπαξ και πεις ψέματα στους επενδυτές σου είσαι τελειωμένος.
4. Όσο χρήμα, ταλέντο, resources, εργατοώρες, marketing, hype και να ρίχνεις σε ένα project, αν δεν κατασταλάξεις όσο το δυνατόν νωρίτερα στο τι θέλεις και κυρίως τι μπορείς να επιτύχεις, ότι και να κάνεις τελικά θα πάει στράφι

Όλο αυτό το πέρα δώθε για 8 χρόνια με κάνει να πιστεύω CDPR στην πραγματικότητα δεν ήθελε να φτιάξει ένα παιχνίδι Cyberpunk, η για την ακρίβεια δεν ήθελε η δε μπορούσε να φτιάξει το δικό της Cyberpunk . Παρακολουθώντας ατέλειωτες ώρες video από walkthroughs του παιχνιδιού και καθώς προσπαθούσα να βρω το καλλιτεχνικό του στίγμα μια λέξη στριφογύριζε στο μυαλό μου, η λέξη pastiche. Απο την αρχή μέχρι το τέλος στοιχεία από τα Deus Ex, Blade Runner, System Shock, Ghost in the Shell, Akira, Matrix, Judge Dredd , Total Recall κ.α. (η λίστα είναι ατέλειωτη) παρελαύνουν συνεχώς, είτε σαν εικόνες και καταστάσεις που αντιμετωπίζει o παίκτης καθώς κινείται μέσα στην Night City , είτε σαν κομμάτια της ιστορίας του main quest και των sidequests, είτε σαν gameplay η game mechanics. Και οι αμέτρητες αυτές ψηφίδες που προέρχονται από δεκάδες βιβλία, ταινίες, comics, anime, και games έχουν δεθεί μεταξύ με τέτοιο τρόπο σε κάνουν να νιωθεις πως όλες τους ανήκουν σε ένα έργο και δεν απλά Easter eggs η homages. Πρόκειται για ένα εντυπωσιακό επίτευγμα και είναι ίσως το μόνο πράγμα που κάνει το Cyberpunk 2077 να ξεχωρίζει από άλλα παιχνίδια αυτού του είδους.

Δείχνει όμως ταυτόχρονα και ένα τεράστιο δημιουργικό αδιέξοδο γιατί το Cyberpunk 2077 δεν έχει να πει απολύτως τίποτα καινούριο η διαφορετικό. Το Witcher της CDPR ήταν ακριβώς αυτό, Το Witcher της CDPR. Ο κόσμος των παιχνιδιών της CDPR είχε ξεκάθαρες διάφορες από τον κόσμο των βιβλίων του Andrzej Sapkowski η από τον κόσμο του Witcher που μπορει να βρει κανείς σε αλλά έργα που εμπνέονταν από αυτά. Π.χ. o Bloody Baron, οι Crones, o Gaunter O’Dimm, o Vernon Roche, o Thaler είναι χαρακτήρες που δεν υπάρχουν στα βιβλία, τους δημιούργησαν οι σεναριογράφοι της CDPR. Όμως οι ιστορίες τους είναι ακόμα, μετά από 5 χρόνια, χαραγμένες με πυρωμένο σιδερό στον εγκέφαλο μου, μαζί με αμέτρητες μικρότερες στιγμές. Παρόλο που όπως είπα έχω παρακολουθήσει ατέλειωτες ώρες περιεχόμενου από το Cyberpunk 2077, μερικές μέρες μετά ανάθεμα αν μπορώ να θυμηθώ τίποτα πέρα από 3-4 χαρακτήρες, κάποια σημεία και το τέλος του main quest (η κάποιες από τις εκδοχές του τέλους του main quest), κάποια sidequests και 5-6 άλλες στιγμές. Και ο λόγος είναι όλα αυτά τα έχω ξαναδεί με λίγο διαφορετική μορφή κάπου αλλού (και καλύτερα). Είναι πια ξεκάθαρο πως ενώ οι χαρακτήρες, οι ιστορίες και το σύμπαν του Witcher πραγματικά σήμαιναν κάτι για τους ανθρώπους της CDPR, το Cyberpunk ήταν για αυτούς στην καλύτερη περίπτωση ένα intellectual exercise και στην χειρότερη απλά μια δημοφιλής IP την οποία μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν για να μπουν στο Sci-Fi κομμάτι της αγοράς (η κάποιος συνδυασμός αυτών των 2). Είναι φανερό πως βρίσκουν συναρπαστική την αισθητική και το cool factor αυτού του κόσμου (γιαυτό και η Night City είναι τόσο εντυπωσιακή). Όμως κάτι μου λέει πως κάποια στιγμή, στα μυστηριώδη χρόνια μεταξύ του 2012 και του 2016, πρέπει να συνειδητοποίησαν πως είχανε φορτωθεί κάτι το οποίο δεν είχαν την δυνατότητα να προχωρήσουν δημιουργικά. Ακομα και σε εκείνο το στάδιο θα μπορούσαν, αν όχι να το εγκαταλείψουν, να μειώσουν το skope (και το hype) του project και να επικεντρωθούν σε κάτι άλλο. Στο κάτω κάτω της γραφής δεν χρειάζεται ένα παιχνίδι να είναι groundbreaking αριστούργημα με ξεχωριστό δημιουργικό στίγμα για να γίνει αγαπητό και να πετύχει εμπορικά. Όμως το sunk cost fallacy και η απληστία είναι πολύ ύπουλα πράγματα. Και καλύτερα ας μη μπούμε στο πόσο κούφιο είναι να κάνεις κήρυγμα πάνω στην παρακμή ενός κόσμου που ελέγχεται από διεφθαρμένες εταιρίες, όταν έχεις πια μετατραπεί στον χειρότερο εκδοροσφαγέα της αγοράς, γιατί πρέπει βάλω επιτέλους και ένα επίλογο σε αυτό το post-σεντόνι. Στην τελική ας πρόσεχαν.

Για το τέλος αν μετά από όλα αυτά θέλετε ακόμα να αγοράσετε αυτό το παιχνίδι, σας προτείνω να το κάνετε μετά από μερικούς μήνες και μόνο αφού η τιμή του πέσει στα 20, άντε 30 EUR. Αν θέλετε ένα αξιόλογο Cyberpunk themed game με καλή ιστορία και gameplay, που θέτει πολύ ουσιαστικότερα ερωτήματα γύρω από το θέμα του Transhumanism και την αλληλεπίδραση της ανθρωπότητας με το AI (και που στο ρόλο του πρωταγωνιστή είναι ο “δικός” μας Elias Toufexis), το Deus Ex: Mankind Divided έχει 4,49 EUR με την έκπτωση. Αν θέλετε ένα πραγματικά καλό παιχνίδι από την CDPR, το Witcher 3 είναι με την έκπτωση 8,99 EUR . Αν θέλετε ένα εξαιρετικό sandbox open world με καλή ιστορία, μια τεράστια ζωντανή πόλη και πολλές πραγματικά διασκεδαστικές δραστηριότητες το GTA 5 έχει 14,99 EUR. Αν θέλετε ενα old school RPG με ουσιαστικό role play, επιλογές που επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό τον κόσμο και τους χαρακτήρες του παιχνιδιού και μια διασκεδαστική ιστορία με πραγματικες ανατροπές και διακλαδώσεις το Wasteland 3 έχει 41,99 EUR με την έκπτωση. Και αν θέλετε ένα καλό single player Star Wars game χωρίς lootboxes το Star Wars: Fallen Order είναι αυτή τη στιγμή στο Steam για 23,99 ευρώπουλα.

Αυτά…άντε καλό 2021 να έχουμε.

♫ Catch, catch a horror taxi
I fell in love with my video nasty
Catch, catch a horror train
A freeze frame goin’ to drive you insane ♫

Η φετινή χρονιά ήταν δύσκολη γι αυτό αυτή τη φορά το αφιέρωμα στο Halloween θα είναι πιο ανάλαφρο και αρκετά πιο χαμηλών τόνων. Μαζευτείτε λοιπόν όλοι γύρω από το τζάκι, που σιγοκαίει μια στοίβα παλιές βιντεοκασέτες με τρίτης διαλογής slasher movies, για να σας διηγηθώ πως μια παρέα από κυρίες και κυρίους με “ανησυχιες”, γραφειοκράτες, δημοσιογράφους και πολιτικούς κατάφεραν να επιβάλουν στους πολίτες μιας ολόκληρης χώρας τι μπορούσαν και τι δεν μπορούσαν να δουν μέσα στο ίδιο τους το σπίτι.  

Μια φορά και ένα καιρό στην Μεγάλη Βρετανία πριν προβληθεί μια ταινία στους κινηματογράφους και στην τηλεόραση έπρεπε πρώτα να ελεγχθεί από το BBFC. To BBFC ήταν  (και είναι) μια ανεξάρτητη αρχή που αποφασίζει την καταλληλότητα των κινηματογραφικών έργων και συχνά επέβαλε στους δημιουργούς και εισαγωγείς αυτών των ταινιών “αλλαγές” (κοινώς να ρίξουν “ψαλιδι”) πριν δώσει το ΟΚ (αρκετές φορές δεν το έδινε και καθόλου). Ο έλεγχος ήταν μεν προαιρετικός και οι υποδείξεις για λογοκρισία του BBFC μπορούσαν να απορριφθούν ακόμα και από ένα δημοτικό συμβούλιο αλλά οι mainstream αίθουσες δεν προέβαλλαν ταινίες χωρίς ένδειξη καταλληλότητας οπότε αν ο δημιουργός ήθελε η ταινία του να έχει ευρεία διανομή έπρεπε υποστεί αυτή τη διαδικασία.  Αν κάποιος ήθελε να δει τα “ψαλιδισμενα” έργα στην αρχική τους μορφή έπρεπε να αποκτήσει πρόσβαση στις κλειστές προβολές των ιδιωτικών κινηματογραφικών λεσχών η να αγοράσει ατόφιες κόπιες σε super 8. Επίσης επειδή το κόστος της διαδικασίας τους ελέγχου καταλληλότητας επιβάρυνε τον διανομέα της ταινίας οι περισσότεροι παράγωγοι και διανομείς δεν έμπαιναν καν στον κόπο να υποβάλουν για έλεγχο “αμφιλεγομενες” ταινίες.

Στις αρχές του 80 κάτι άρχισε να αλλάζει. Στα σπίτια των Βρετανών άρχισαν να  εμφανίζονται οι πρώτες συσκευές αναπαραγωγής video και οι γειτονιές γέμιζαν με videoclub. Όμως οι καθιερωμένοι μεγάλοι διανομείς ήταν ιδιαίτερα διστακτικοί απέναντι στο νέο μέσο. Φοβόντουσαν πως αν έκαναν διαθέσιμους τους τίτλους τους σε VHS και Beta η εύκολη δυνατότητα αντιγραφής και η πειρατεία θα τους προκαλούσε ζημιά. 

Αλλά όπως γνωρίζουμε όλοι η φύση και η αγορά απεχθάνονται το κενό. Η νομοθεσία για την καταλληλότητα των κινηματογραφικών έργων δεν είχε καμία πρόβλεψη για το video format έτσι για να καλύψουν την ζήτηση για περιεχόμενο τα ράφια των videoclub γέμισαν με αμέτρητες κασέτες ανεξάρτητων παραγωγών και διανομέων. Έργα που δεν θα μπορούσαν πότε να προβληθούν στο σινεμά βρήκαν πρόσβαση στο ευρύ κοινό. Εκατοντάδες τέτοιες ταινίες στριμώχνονταν η μια δίπλα στην άλλη και επειδή, όπως ήταν αναμενόμενο, δεν διέθεταν και πολλούς mainstream τρόπους διαφήμισης ο πιο σίγουρος τρόπος για να τραβήξουν το μάτι του πελάτη ήταν ο τίτλος τους και η εικόνα πάνω στην θήκη (αν και τις περισσότερες φορές οι ακραίες εικόνες στο εξώφυλλο σπανίως αντιστοιχούσαν στο περιεχόμενο της βιντεοκασέτας). “Nightmares in a Damaged Brain”, “Cannibal Ferox”, “Zombie Flesh Eaters”, “Driller Killer” , “I Spit on your Grave” ποιος δεν θα σταματούσε να κοιτάξει αυτές τις θήκες ίδιως αν δίπλα στα κόκκινα (συνήθως) γράμματα υπήρχε μια εικόνα σαν αυτές που βλέπετε εδώ

Όπως ήταν φυσικό οι διάφορες αρχές όπως το Advertising Standards Authority άρχισαν να δέχονται παράπονα για των ακραίο τρόπο που αυτές οι ταινίες επέλεγαν να διαφημίσουν το περιεχόμενο τους (Fun Fact: οι διαμαρτυρίες προς την ASA ξεκίνησαν μήνες νωρίτερα πριν τις αναφορές για το περιεχόμενο αυτών των ταινιών). Η καμπάνια του τύπου κατά των ταινιών ξεκινάει την άνοιξη του 1982 με ένα άρθρο στη Sunday Times με τίτλο “How High Street Horror is Invading the Home” το οποίο στοχεύει τα βέλη του κατά έργων όπως το “SS Experiment Camp” και “Driller Killer”. Στο άρθρο αυτό είναι η πρώτη φορά που βλέπουμε να χρησιμοποιείται ο όρος “Video Nasties” ενώ αποτελεί το πρότυπο πάνω στο οποίο θα στηριχθούν τα αμέτρητα άρθρα που θα αρχίζουν σιγά σιγά να γεμίζουν τα tabloids. Πέρα από το περιεχόμενο οι φόβοι επικεντρώνονταν και στην ίδια την τεχνολογία που επιτρέπει στον θεατή να σταματάει στην οθόνη η και να επαναλαμβάνει συνέχεια τις πιο φρικιαστικές σκηνές και τις επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει αυτή η δυνατότητα στα ανήλικα παιδιά. Πουθενά δεν αναφέρεται το παραμικρό επιστημονικό στοιχείο που να στηρίζει όλες αυτές τις “ανησυχιες”.  

Το καλοκαίρι του 82 η κατάσταση με τα tabloids έχει πια ξεφύγει. Παιδική κακοποίηση, βιασμοί, δολοφονίες, η άνοδος της εγκληματικότητας ακόμα και οι διαδηλώσεις, χωρίς απολύτως καμία απόδειξη, συνδέονται αυτομάτως με τα “Video Nasties”. Οι 1-2 που κάνουν το λάθος να αρθρογραφισουν κατά όλης αυτής της υστερίας δέχονται αμέτρητες πιέσεις να ανακαλέσουν τις αιρετικές τους απόψεις ενώ οι “σοβαρες” εφημερίδες και οι φορείς που θα έπρεπε να υπερασπίζονται την ελευθέρια του λόγου παραμένουν ουσιαστικά σιωπηλοί. Προς τον τέλος του καλοκαιριού η British Videogram Association αποφασίζει την δημιουργία μιας ομάδας που θα συνεργάζονταν με το BBFC για τον έλεγχο της καταλληλότητας των βιντεοταινιών. Όμως ο έλεγχος αυτός όπως και ο αντίστοιχος έλεγχος για τις κινηματογραφικές ταινίες ήταν προαιρετικός και κόστιζε αρκετά χρήματα. Έτσι παρόλο που κάποια από αυτά τα έργα δέχτηκαν να υποστούν το “ψαλιδισμα” τα περισσότερα Nasties συνέχισαν να κυκλοφορούν ατόφια στην αγορά.  
Ταυτόχρονα ο Διευθυντής της Εισαγγελίας (DPP)  ξεκινάει να βρει τρόπους να ασκήσει δίωξη αυτές τις ταινίες με βάση το Obscene Publications Act, ένα νόμο του 1959 που αφορούσε κυρίως τα πορνογραφικά έργα. Με βάση αυτό τον νομό η αστυνομία αρχίζει να κάνει κατάσχεση σε δεκάδες χιλιάδες αντίγραφα βιντεοκασετών. Με τα πολλά ο DDP καταφέρνει να κερδίσει την καταδίκη μερικών υποθέσεων με βάση το νόμο περί Ασέμνων και οι κατασχεμενες βιντεοκασέτες καταλήγουν στον κλίβανο της αστυνομίας (χμμμ…). Σταδιακά φτιάχνεται μια λίστα με τίτλους προς δίωξη η οποία χωρίζεται σε δυο μέρη, το Section 2 και Section 3 . Οι διανομείς των τίτλων υπό το Section 2 κινδυνεύουν με φυλάκιση η πρόστιμο και η κυκλοφορία των ιδίων των τίτλων μπορούσε να απαγορευτεί ολοκληρωτικά. Οι τίτλοι υπό το Section 3 μπορούσαν να κατασχεθούν και αλλά ο διανομέας δεν χρειαζόταν να υποστεί φυλάκιση η πρόστιμο (Fun Fact: το BBFC που τυπικά αλλά και ουσιαστικά είχε την “τεχνογνωσια” για να καταρτιστεί αυτή τη λίστα δεν έχει καμία σχέση μαζί της)

Τιμή και Δόξα

Δυστυχώς οι συντάκτες της λίστας δεν ήξεραν τι τους γινότανε, έτσι το περιεχόμενο της συνεχώς άλλαζε ενώ συχνά τα αστυνομικά τμήματα που ήταν υπεύθυνα για τις κατασχέσεις δεν την διέθεταν καν. Το αποτέλεσμα ήταν να κατασχεθούν ταινίες όπως το “Apocalypse Now” του Coppola και το “The Big Red One” του Samuel Fuller. Και επειδή κανείς δεν μπορούσε να είναι σίγουρος ότι ο τίτλος στη θήκη (που μπορεί να έγραφε επάνω π.χ. “Snow White” η “Bambi”) αντιστοιχούσε στον περιεχόμενο της βιντεοκασέτας, κάθε μια από αυτές έπρεπε να ελεγχθεί . Έτσι εκατοντάδες αστυνομικοί βρέθηκαν να κάνουν υπερωρίες με τα λεφτά των φορολογουμένων διασκεδάζοντας μπροστά σε μια οθόνη αντι να κάνουν περιπολίες στον δρόμο και να συλλαμβάνουν εγκληματίες.  
Σταδιακά αρχίζουν να γίνονται και οι πρώτες συλλήψεις διανομέων. Ίσως η χαρακτηριστικότερη περίπτωση ήταν αυτή του David Hamilton Grant που καταδικάστηκε σε 18 μήνες φυλάκιση (μια ποινή που ξεπερνούσε σε διάρκεια τις ποινές για κατοχή ναρκωτικών) γιατί διέθεται στις αποθήκες του 200 αντίγραφα του  “Nightmares in Damaged Brain”. Η ταινία είχε περάσει από τον έλεγχο του BBFC αλλά οι κόπιες του Grant είχαν ελαφρώς μεγαλύτερη διάρκεια από την εγκεκριμένη έκδοση. Ο Grant εξέτισε 12 από τους 18 μήνες και ήταν ο τελευταίος άνθρωπος που βρέθηκε στην φυλακή με βάση νόμο περί λογοκρισίας στην Μ. Βρετανία. Πάντως καποιοι, όπως πχ. Οι παράγωγοι και διανομείς του “Evil Dead”, κατάφεραν να υπερασπιστούν επιτυχώς το έργο τους ενώ συχνά τοπικά δικαστήρια έβγαζαν εντελώς αντικρουόμενες αποφάσεις για την ίδια ταινία προσφέροντας έτσι την ευκαιρία σε αρκετούς από τους κατηγορούμενους να ασκήσουν έφεση και να την κερδίσουν. 

Σε αυτό σημείο περίπου αρχίζει να αναμιγνύεται στην υπόθεση η Mary Whitehouse, η πρόεδρος του National Viewers’ and Listeners’ Association. Η Whitehouse ήταν μια μάλλον γραφική φιγούρα μιας και στο στόχαστρο της έμπαιναν όχι μόνο η πορνογραφία και οι ακραίες αναπαραστάσεις βίας αλλά ακόμα και κάτι τόσο ανώδυνο όσο κάποια επεισόδια του Dr. Who η ακόμα και ντοκιμαντέρ όπως το “Visit to Belsen” του Panorama. Τα Video Nasties τράβηξαν την προσοχή της όταν ο διανομέας του Cannibal Holocaust της έστειλε μια κόπια της ταινίας με την ελπίδα πως ο σαματάς που θα έκανε θα λειτουργούσε σαν δωρεάν διαφήμιση για το έργο. Όμως αντι για μια χλιαρή εμφάνιση στα μέσα με τις συνηθισμένες προτροπές να μην δει κανείς την ταινία η Whitehouse επικέντρωσε όλες τις δυνάμεις της στο να ευαισθητοποιήσει την κοινή γνώμη κατά των “Video Nasties” με τελικό σκοπό την πλήρη απαγόρευση της κυκλοφορίας τους (Fun Fact: Η ίδια στης συνεντεύξεις της είχε πει επανειλημμένα ότι δεν έχει δει ποτέ καμία από τις ταινίες που ήθελε να απαγορεύσει). Και παρόλο που η ίδια θεωρούνταν γραφική είχε την κάλυψη αρκετών υψηλόβαθμων κρατικών στελεχών και ήταν προσωπική φίλη της  Margaret Thatcher.  

Οι εκλογές του 1983 όλο και πλησίαζαν και πέρα από την νίκη στον πόλεμο των Falklands η κυβέρνηση της εκείνη την εποχή δεν έχει να δείξει τίποτα ιδιαίτερο ιδίως στον τομέα της δημόσιας τάξης όπου οι βίαιες διαδηλώσεις συνέχιζαν να είναι σχεδόν καθημερινό φαινόμενο. Έτσι Whitehouse απέκτησε πρόσβαση σε μηχανισμούς του κράτους όπως το Obscene Publications Squad, την ομάδα της αστυνομίας που ασχολούνταν με την δίωξη των Ασεμνων Εργων και συνεργάστηκε άμεσα με μέλη της κοινοβουλευτικής ομάδας των συντηρητικών όπως ο Graham Bright. Έφτιαξε μια “ανθολογια” με τις πιο σοκαριστηκές σκηνές από τα Video Nasties την οποία προέβαλε στα μέλη και τους βουλευτές τους συντηρητικού κόμματος. Φυσικά κανένα από τα Video Nasties (ουσιαστικά καμία ταινία τρόμου στον κόσμο) δεν περιείχε το ατελείωτο μπαράζ φρίκης που σέρβιρε η Whitehouse στο κοινό της. Αλλά κανείς δεν έφερε εμπόδιο σε αυτό το εξωφρενικό κατασκεύασμα και έτσι η προπαγάνδα της είχε το επιθυμητό αποτέλεσμα. Κατάφερε να κάνει τα Video Nasties μια από τις προτεραιότητες της καμπάνιας συντηρητικών και σημαντικό κομμάτι του κυβερνητικού προγράμματος. Ίσως μια από τις “καλύτερες” στιγμές του όλου δράματος είναι η συνέντευξη στην οποία ο συνεργαζόμενος με την Whitehouse βουλευτής Graham Bright δηλώνει χωρίς καμία δόση ειρωνείας πως η έρευνα γύρω από τις επιπτώσεις των Video Nasties  “Θα δείξει πως αυτές οι ταινίες δεν επηρεάζουν μόνο τους νέους άλλα και τα σκυλιά (!!!!!!)” 

Λόγια μεγάλων μορφών της ιστορίας

Η συγκεκριμένη έρευνα (Video Violence and Children : Children’s Viewing Patterns and Parental Attitudes in England and Wales) για την οποία μιλούσε ο Bright  στην συνέντευξη δεν έχει τελειώσει ακόμα.  Η ομάδα που ήταν υπεύθυνη για αυτή ονομαζόταν “Parliamentary Group Video Inquiry” (παρόλο που στην πραγματικότητα δεν είχε απολύτως καμία σχέση με το βρετανικό κοινοβούλιο) και επικεφαλής της ήταν ο καθηγητής κοινωνιολογίας Clifford Hill. Η ιστορία γύρω από αυτή την “έρευνα” είναι ένα ολόκληρο άρθρο από μόνη της. Θα πω μόνο πως όταν οι επιστήμονες που την είχαν αναλάβει άρχισαν να διαμαρτύρονται για τις συνεχείς επεμβάσεις του Hill στο έργο τους αυτός κατάσχεσε όλα τα στοιχεία που είχαν μαζέψει και τους απέλυσε. Όταν επιτέλους δημοσιεύτηκαν τα “αποτελέσματα» της, ανάμεσα σε διάφορα άλλα εξωφρενικά, υποστήριζε πως 4 στα 10 εξάχρονα είχαν δει κάποιο από τα Video Nasties. Τα tabloids (τα ίδια tabloids που συστηματικά απέφευγαν να δημοσιεύουν επιστημονικές έρευνες ενώ συχνά κορόιδευαν τους επιστήμονες και αναφέρονταν σε αυτούς με τον υποτιμητικό όρο boffins) αμέσως έσπευσαν να την κάνουν πρωτοσέλιδο παρόλο που υπήρξε έντονη κριτική και αμφισβήτηση στα στοιχεία και την μεθοδολογία της. Π.χ. Μια πολύ απλή έρευνα από το Aston University που χρησιμοποίησε στις ερωτήσεις της φανταστικούς τίτλους ταινιών απέδειξε πως ⅔ των παιδιών που ρωτήθηκαν έλεγαν ξεκάθαρα ψέματα. 

Όμως τίποτα από αυτά δεν είχε σημασία, για το ευρύ κοινό τα Video Nasties ήταν πια η ενσάρκωση του κακού. Τον Ιούνιο του 84 ο Bright  κατέθεσε μια πρόταση νόμου που είχε φτιάξει σε συνεργασία με την Whitehouse. Η πρόταση (Video Recordings Act) ψηφίστηκε σχεδόν ομόφωνα με την ένθερμη υποστήριξη και πολλών εργατικών (αμε…). Ο έλεγχος καταλληλότητας όλων  των έργων σε Video format ήταν πια υποχρεωτικός,  το BBFC μετατράπηκε από ανεξάρτητο φορέα σε επίσημο κρατικό οργανισμό ενώ η ένσταση και η προσφυγή σε δίκη με ενόρκους για τις αποφάσεις του δεν ήταν διαθέσιμη επιλογή. Δόθηκε επίσης μια προθεσμία 3ον ετών για να μπορέσει να ολοκληρωθεί ο έλεγχος καταλληλότητας των χιλιάδων τίτλων που ήταν διαθέσιμοι στην αγορά. 

Ποιο ήταν τελικό το αποτέλεσμα όλου αυτού του χαμού;

Σε ότι αφορά την επίπτωση των ίδιων των ταινιών στις ευαίσθητες ψυχούλες των αθώων παιδιών (για τις όποιες υποτίθεται ξεσηκώθηκε ολόκληρος ο μηχανισμός ενός κράτους και άνθρωποι έχασαν τις περιουσίες τους και μπήκαν στην φυλακή):

Οι ατέλειωτες στρατιές από εκκολαπτόμενους serial killers και ψυχικά απροσάρμοστους δεν εμφανίστηκαν ποτέ. Αντίθετα μια ολόκληρη γενιά από εξαιρετικά ταλαντούχους σκηνοθέτες (μεταξύ τους και ο Neil Marshall, ο σκηνοθέτης του Descent), ηθοποιούς, συγγραφείς και κριτικούς χρωστάει την ενασχόληση της με τον κινηματογράφο στα Video Nasties. Η ίδια η λίστα των Video Nasties (ιδίως οι 72 τίτλοι υπό το Section 2) είναι ακόμα και σήμερα τα must see κάθε Βρετανού horror fan (κάποιες από αυτές τις ταινίες είναι εμπορικά διαθέσιμες στην Βρετανια μόνο στη λογοκριμενη τους μορφή) ενώ όλοι αυτοί οι τίτλοι ποια είναι διαθέσιμοι χωρίς καμία λογοκρισία στο internet (π.χ. το Driller killer είναι στο Public Domain, και μπορεί να το δει κανείς ακόμα και στο Youtube). Το Evil Dead, το Tenebrae, το I Spit on Your Grave, το The Last House on the Left θεωρούνται πια κλασικές ταινίες τρόμου και οι περισσότερες έχουν διασκευαστεί από τα μεγάλα mainstream studios.

Σε ότι αφορά την επίπτωση της υπόθεσης των Video Nasties στην κοινωνία και τους θεσμούς τα πράγματα δεν είναι καθόλου ευχάριστα. Πέρα από το ξεκάθαρο αίσχος των αυθαίρετων επεμβάσεων του κράτους που περιεγραψα πιο πάνω η ψήφιση του Video Recordings Act ειχε και άμεσες επιπτώσεις στη οικονομία. Ακόμα και αν μια ταινία είχε πάρει ένδειξη καταλληλότητας για την την κινηματογραφική της εκδοχή έπρεπε να ξαναπεράσει τον έλεγχο για την έκδοση της σε βιντεοκασέτα μιας και τα standards για to home video ήταν πολύ πιο αυστηρά. Μάλιστα κατηγορία των “ανω των 18” ήταν αυτή που είχε τις περισσότερες κομμένες σκηνές, έτσι συχνά οι βιντεοταινίες τρόμου κατέληγαν μετά την “περιποίηση” του BBFC να μην περιέχουν σχεδόν τίποτα το τρομακτικό. Και μέσα σε όλα το (αρκετά υψηλό) κόστος του ελέγχου επιβάρυνε πάλι το διανομέα. Οι ανεξάρτητοι διανομείς αναγκαζονταν να υποβάλλουν όλες τις ταινίες τους σε έλεγχο προς κάπου 1000 λίρες το κομμάτι. Και ο έλεγχος αυτός ουσιαστικά έκανε ένα μεγάλο κομμάτι του στοκ τους άχρηστο εμπορικά γιατί ποιος θέλει να δει μια ταινία τρόμου με το μισό της περιεχόμενο να λείπει. Έτσι μέσα σε ελάχιστο χρονικό χρονικό διάστημα η αγορά των βιντεοταινιών στη Βρετανία μετατράπηκε σε ολιγοπώλιο με μόνο κάποια γνωστά μεγάλα mainstream ονόματα να συνεχίζουν μέχρι σήμερα.

Τα Video Nasties έδειξαν επίσης το πόσο κούφιοι ήταν στην πραγματικότητα οι υποστηρικτές της ελευθερίας του λόγου. Στις δεκάδες δίκες που έγιναν οι δικηγόροι των διανομέων και των παραγωγών δεν βρήκαν σχεδόν καμία «σοβαρή” πολιτική η ακαδημαϊκή φωνή που να ήταν διατεθειμένη να έρθει για μάρτυρας υπεράσπισης . Με εξαίρεση 4-5 ανθρώπους σαν τον κριτικό κινηματογράφου της Guardian Derek Malcolm όλοι οι υπόλοιποι μαχητές της ελευθερίας και προστάτες των αδυνάτων φρόντιζαν να κρατάνε τις αποστάσεις τους. Αυτό οφειλόταν όχι μόνο στο ότι ήθελαν να αποφύγουν να έρθουν σε σύγκρουση με την πλειοψηφία αλλά και επειδή δεν είχαν καμία διάθεση να υπερασπιστούν κάτι που οι ίδιοι και ο κοινωνικός τους κύκλος θεωρούσαν χαμηλής ποιότητας χυδαίες σαχλαμάρες (όσο να ναι άλλο πρεστίζ έχει το να υπερασπίζεσαι π.χ. το έργο του Robert Mapplethorpe και του Marcel Duchamp και άλλο το να πας να στηρίξεις το συνοικιακό videoclub με τις ταινίες του Lucio Fulci)

Και εδώ ερχόμαστε στην πιο αισχρή πλευρά όλης αυτής της υπόθεσης που είναι η γνώμη των υπευθύνων για τον απλό Βρετανό πολίτη (την οποια εκφράζουν χωρίς καμία ντροπή σε κάποιες από τις συνεντεύξεις τους). Οι εκλεπτυσμένοι θαμώνες των ιδιωτικών κινηματογραφικών λεσχών και των arthouse cinemas, οι βουλευτές, οι ακαδημαϊκοί, οι αστυνομικοί και τα υπόλοιπα στελέχη του κρατικού μηχανισμού μπορούσαν να παρακολουθήσουν αυτές τις ταινίες χωρίς κανένα πρόβλημα μιας και η παιδεία και η μεσοαστική κουλτούρα που διέθεταν (Χα χα χα!!!) τους εμποδιζε από το να “διαφθαρουν”. Αντίθετα ο Bob ο μάστορας και η Tracy η κομμώτρια έπρεπε να προστατευτούν γιατί με το που θα βλέπανε 10 λεπτά από τα Video Nasties θα μεταμορφώνονταν αμέσως σε serial killers/βιαστές/φασίστες/κομμουνιστές/οπαδούς του ΠΑΟΚ/whatever. Η ειρωνεία είναι πως κάποιοι από αυτούς τους connoisseurs της τέχνης και του υψηλού γούστου πίστευαν πως οι ταινίες που έβλεπαν ήταν πραγματικά snuff films όταν ακόμα και ένα 13χρονο μπορούσε να καταλάβει πόσο ψεύτικα ήταν τα άθλια ειδικά τους εφε!!! (Γενική Διαπίστωση: Όσο πιο αλλαζονικός και επικριτικός είναι κάποιος απέναντι στις σύγχρονες μορφές διασκέδασης όπως ο κινηματόγραφος, τα streaming services, τα video games κλπ τόσο πιο δύσκολο του είναι να καταλάβει τις βασικές συμβάσεις του visual storytelling και την διάφορα μεταξύ πραγματικής και τεχνητής εικόνας.). Και πέρα από την περιφρόνηση προς τον απλό πολίτη αυτό που συνεχίζει να παραμένει στην μνήμη των επιζώντων της Σταυροφορίας κατά των Video Nasties η απίστευτη αγένεια και αλαζονεία όλων αυτών των τύπων. Σχεδόν σε όλα τα τηλεοπτικά debates γύρω από αυτό το θέμα θα δείτε βουλευτές του συντηρητικού κόμματος, εφημέριους, πανεπιστημιακούς δάσκαλους και γενικά ανθρώπους που θα έπρεπε να είναι το πρότυπο της βρετανικής αστικής συμπεριφοράς να φωνάζουνε, να διακόπτουν τους αντιπάλους τους και να συμπεριφέρονται σαν συνδικαλιστές της ΟΛΜΕ. Είχαν την Απόλυτη Αλήθεια με το μέρος τους και αυτό τους έδινε το δικαίωμα να επιβάλουν τις απόψεις τους στους άλλους και οι ίδιοι να κάνουν ότι θέλουν.

Για το τέλος νομίζω πως αρκούν τα λόγια του Martin Barker ενός από τους ελάχιστους ακαδημαϊκούς, που προς τιμήν του, όρθωσε το ανάστημα του απέναντι σε αυτή την τρέλα.

“..I think the most interesting thing to me is how little historical memory we have. The next time there is a panic we wont remember just how stupid the last one was and how people get away with things. That to me is the most important lesson about this campaign. The evangelicals got away with murder, they got away with fraud, they got away with deceiving people. They now laugh it off. And the fact that almost all of these films are now available uncut in the public domain, they don’t care. Because they move on. Because what they want to do is to dominate the present. And they don’t care about history. Critical voices have to care about history. We have to care about the way things got controlled int the past because that is when the damage gets done. And if we don’t keep that historical memory we will allow them to do it again next time…”

Happy Halloween!

Υ.Γ. το κερασάκι στην τούρτα ήταν η αποκάλυψη το 2009 πως το Video Recordings Act ήταν ουσιαστικά άκυρο επειδή δεν είχε περάσει ποτέ από την Ευρωπαϊκή επιτροπή. Έτσι το 2010 η Βρετανική κυβέρνηση κατάργησε και αμέσως επανέφερε τον νομό αφού πρώτα είχε στείλει την απαραίτητη ειδοποίηση στην Ευρωπαϊκή επιτροπή. Yeap, ο νομός που υπήρξε η αιτία να χρεοκοπήσουν δεκάδες επιχειρήσεις και να κατασχεθεί η συλλογή από βίντεο χιλιάδων παραβατών ήταν για πάνω από 25 χρόνια παράνομος…

Η καλύτερη εποχή για διακοπές είναι πάντα ο Σεπτέμβριος αλλά φέτος δυστυχώς για τους γνωστούς λόγους οι επιλογές είναι κάπως περιορισμένες. Όμως όπως λένε, άμα θέλεις βρίσκεις και το καλό το παλικάρι ξέρει και άλλο μονοπάτι μέσα στο Metaverse.

Μέσα στα χιλιάδες συνέδρια, συναυλίες, κλπ που αναγκάστηκαν φέτος να γίνουν online ήταν και το περίφημο Burning Man. Πρόκειται για για ένα φεστιβάλ που γίνεται κάθε χρόνο στην έρημο Black Rock της Nevada. Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώνονται στη μέση του πουθενά και στήνουν μια ολόκληρη πόλη από σκηνές, camping cars, έργα τέχνης και φουτουριστικές κατασκευές γύρω από ένα τεράστιο ξύλινο ανδρείκελο. Για μια βδομάδα αυτή η κοινότητα μετατρέπεται σε μια ψυχεδελική ουτοπία με non stop παρτυ, workshops, σεμινάρια, συναυλίες και ότι άλλο μπορεί να φανταστεί κανείς. Στο τέλος το ξύλινο ανδρείκελο καίγεται μέσα σε ένα καταιγισμό πυροτεχνημάτων ενώ η πολύχρωμη και αλλοπρόσαλλη πόλη εξαφανίζεται χωρίς να αφήσει το παραμικρό ίχνος πίσω της.

Οι διοργανωτές του Burning man θα μπορούσαν να κάνουν ότι και τα τα υπόλοιπα online Art events. Δηλαδή να περιοριστούν σε μερικά streaming sessions και κάποια online lectures/seminars ίσα ίσα για το ονορε . Όμως αποφάσισαν να το ρισκάρουν και να μεταφέρουν ολόκληρο το event μέσα στην πλατφόρμα εικονικής πραγματικότητας Altspace. Για να το επιτύχουν χρειάστηκε να δουλέψουν συνεχώς για 2 μήνες πάνω από 50 άτομα φτάνοντας την συγκεκριμένη τεχνολογία στα όρια της. Το αποτέλεσμα ήταν μία «life size» αναπαράσταση ολόκληρης της έκτασης του Burning Man που μπορούσε να εξερευνήσει κανείς από άκρη σε άκρη μαζί με άλλους 200+ «κόσμους» γεμάτους με έργα τέχνης από παλαιότερα events καθώς και 3D art που δημιουργήθηκε για το φετινό event.

Επίσης αποφάσισαν να κάνουν το Burning Man ανοιχτό για όλους και δωρεάν. Έτσι βρέθηκα και εγώ μαζί με χιλιάδες απλούς χρήστες του Αltspace μέσα σε ένα από τα πιο cult φεστιβάλ του κόσμου. Παρόλο που δεν είμαι φαν της φιλοσοφίας που διέπει το event πραγματικά απόλαυσα κάθε λεπτό που βρέθηκα μέσα σε αυτή την virtual εμπειρία. Μίλησα με δεκάδες παλαίμαχους burners καθώς και με κάποιους από τους διοργανωτές του event, επισκέφτηκα σχεδόν τους μισούς από τους 200+ «κόσμους», φόρεσα φτερά πεταλούδας, χόρεψα στην live συναυλία του diplo και πέταξα γύρω από το ανδρείκελο μαζί με 1300 ανθρώπους από όλο των κόσμο καθώς αυτό καιγότανε. Μέσα σε μια εβδομάδα έκανα πράγματα που δεν θα έκανα στην «πραγματική»  μου ζωή ούτε σε 100 χρόνια.

Γατάκια, σας το λέω και θα με θυμηθείτε, το VR και οι υπόλοιπες XR τεχνολογίες θα κάνουν τα smartphones να μοιάζουν με χαριτωμένα παιχνιδάκια.

Για το τέλος λίγα στιγμιότυπα.

Το λέω από την αρχή για να ξεμπερδεύουμε, ναι το Half-Life: Alyx είναι το καλύτερο VR experience που υπάρχει αυτή τη στιγμή στην αγορά. Δεν θα αναφέρω τίποτα παραπάνω γιατί πιστεύω πως ο πιο ενδεδειγμένος τρόπος για να παίξει κανείς αυτό το παιχνίδι είναι να “μπει” μέσα χωρίς να γνωρίζει τίποτα για αυτό. Άλλωστε υπάρχουν 500 χιλιάδες video reviews και walkthroughs στο youtube και αλλού για όποιον θέλει οπωσδήποτε να μάθει λεπτομέρειες.Θα πω απλά πως το γεγονός οτι η Valve αποφάσισε να μπει στη αγορά των VR experiences μέσω του Half Life franchise είναι μεγάλη υπόθεση.Το πρώτο Half Life έμεινε στη ιστορία γιατί έδειξε πως ένα FPS μπορεί να είναι πέρα από ενα καταπληκτικό παιχνίδι και ένα εξαιρετικό μέσο για να αποδώσει κάνεις μια δυνατή ιστορία και να δημιουργήσει ένα συναρπαστικό κόσμο γύρω από αυτή. Tο Half Life 2 (που ακόμα και σήμερα θεωρείται από πολλούς το καλύτερο FPS όλων των εποχών) πέρα από τα τεχνικά του επιτεύγματα (ήταν έτη φωτός μπροστά σε γραφικά και physics σε σύγκριση με οτιδήποτε άλλο εκείνη την εποχή) είχε άψογο level design και εμπλούτισε σημαντικά το κόσμο που έχει δημιουργήσει το πρώτο παιχνίδι . Για τους παραπάνω λόγους η σειρά Half Life έχει πια συνδεθεί με σημαντικές αλλαγές στην τεχνολογία και τον σχεδιασμό των ηλ. παιχνιδιών. Επίσης η Valve (μέσω της πλατφόρμας Steam που έχει 90 εκ χρήστες και έσοδα που υπολογίζονται σε περίπου 4 δις δολάρια τον χρόνο) είναι πια ο αναμφισβήτητος κυρίαρχος της αγοράς ηλ παιχνιδιών στο PC ενώ ταυτόχρονα είναι ο κατασκευαστής του καλύτερου consumer VR Headset, του Valve Index. Οπότε ηταν περίπου αναμενομενο πως η έκδοση του Half-Life: Alyx θα εξελισσόταν στο watershed moment για την είσοδο του VR στο mainstream. Είναι όμως το Half-Life: Alyx το killer app του VR; Κατα την γνώμη μου όχι.  Για αυτό θα πρέπει να περιμένουμε μάλλον κάποιας μορφής Social η Multiplayer app αλλά νομίζω πως και αυτό βρίσκεται πολύ κοντά.

Υ.Γ. Ξεκινώντας το παιχνίδι σου δίνει την δυνατότητα να χρησιμοποιήσεις χρωματιστούς μαρκαδόρους για να γράψεις πάνω σε μια τζαμαρία. Επίσης κάποιοι ανακάλυψαν πως τα videο που εμφανίζονται στο βιντεοτηλέφωνο της Alyx μπορεί να αντικατασταθούν πολύ εύκολα . Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα τα social media να γεμίσουν με memes που χρησιμοποιούν αυτά τα δυο “features”. Το καλύτερο είναι αυτό με τον δάσκαλο που χρησιμοποίησε τους μαρκαδόρους και τη τζαμαρία για να διδάξει μαθηματικά.

Αποφάσισα και εγώ να κάνω ένα σύντομο performance art με τους μαρκαδόρους και το βιντεοτηλέφωνο. Άλλωστε είναι γνωστό το πόσο λατρεύω την σύγχρονη τέχνη και νομίζω πως το αποτέλεσμα είναι τουλάχιστον εφάμιλλο των λουλάκι προβάτων και των τσαντιριών από προβιές που είχαν παρουσιαστεί στην Documenta 14. Άσε που είναι βαθιά ελληνικό και γεμάτο ανθρωπχια. Απολαύστε υπεύθυνα

Αφήστε τα social media και την τηλεόραση ξεκινήστε να παίζετε ηλ. παιχνίδια για να βρείτε την ηρεμία σας. Και μην μου πει κανείς “δεν αντέχω την βια”. Υπάρχουν και εξαιρετικά παιχνίδια που δεν έχουν ούτε όπλα, ούτε σκοτωμούς . Πχ το subnautica ανέφερα στο προηγούμενο post είναι ένα καλό παράδειγμα.

Τώρα που όλοι πρέπει να μείνουμε κλεισμένοι μέσα λόγω του COVID-19 ειναι ευκαιρία να ρίξουμε μια ματιά στην ατέλειωτη λίστα με τα παιχνίδια που έχουμε αγοράσει αλλά ποτέ δεν καθίσαμε να παίξουμε (συνήθως γιατί παίζουμε ξανά και ξανά τα ίδια 5-6 παιχνίδια). Να φανταστείτε πως στη δικιά μου λίστα υπάρχει ακόμα το GTA V (yeap, το έχω αγοράσει εδώ και δυο χρόνια…!). Είναι επίσης μια ευκαιρία να ρίξουμε μια μάτια στα εξαιρετικά παιχνίδια που έχουν σαν βασικό τους θέμα μια επιδημία όπως το Plague Inc, το καταπληκτικό A Plague Tale: Innocence , το The Last Of Us, το Bloodborn και το κλασικό Resident Evil. Όμως προσωπικό favorite για έμενα είναι το Subnautica. Η υπόθεση του είναι πολύ απλή. Το διαστημόπλοιο Aurora ναυαγεί πάνω σε ένα πλανήτη που έχει μολυνθεί από ένα ιο που μπορεί να σκοτώσει οποιοδήποτε είδος ζωής μέσα σε λίγες βδομάδες. Ο σκοπός του παίκτη είναι να επιβιώσει, να βρει τη θεραπεία για τον ιό και να φύγει από τον πλανήτη. Η ιστορία είναι αρκετά ενδιαφέρουσα αλλά αυτό που κάνει το Subnautica να ξεχωρίζει είναι είναι τα πανέμορφα (και σε κάποια σημεία τρομακτικά ) οικοσυστήματα του καθώς και το καλοσχεδιασμένο και ισορροπημένο crafting system (δεν θα ξεχάσω την πρώτη φορά που επιτέλους κατάφερα να μαζέψω όλα τα υλικά για να φτιάξω το υποβρύχιο Cyclops). Το AI της πανίδας και της χλωρίδας συμπεριφέρεται λες και βρίσκεσαι μέσα σε ένα πραγματικό οικοσύστημα με τροφική αλυσίδα ενώ η χρήση των ηχητικών εφέ είναι εξαιρετική. Σχεδόν κάθε μορφή ζωής έχει τον δικό του χαρακτηριστικό ήχο ενώ μπορείς να καταλάβεις που βρίσκεται ο Ghost Leviathan που σε κυνηγάει  από την ένταση των βρυχηθμών του . Το Subnautica είναι επίσης ένα πετυχημένο παράδειγμα της μεθόδου early access, δηλαδή της ανάπτυξης ενός παιχνιδιού με την συμβολή τον ίδιων των τελικών αγοραστών του. Οι παίκτες είχαν την δυνατότητα να αγοράσουν το παιχνίδι ενώ αυτό βρισκόταν στην alpha εκδοχή του δίνοντας έτσι τα απαραίτητα κεφάλαια στην Unknown Worlds για να συνεχίσει να το αναπτύσσει. Σε αντάλλαγμα για αυτή τους την εμπιστοσύνη απέκτησαν πρόσβαση στην ήδη υπάρχουσα ημιτελή εκδοχή του παιχνιδιού καθώς στο project management system της ομάδας των developers της Unknown Worlds . Έτσι οι ίδιοι οι παίκτες μπορούσαν να ανοίγουν bug report tickets και feature request, να αποκτούν τις τελευταίες διορθώσεις μόλις αυτές γινόντουσαν διαθέσιμες και να συζητούν θέματα που αφορούσαν την ανάπτυξη του παιχνιδιού απευθείας με τους ανθρώπους που το ανέπτυσσαν. Το αποτέλεσμα ήταν ένα από τα καλύτερα survival games των τελευταίων ετών. Extra bonus είναι η υπέροχη μουσική του Simon Chylinski καθώς και η υποστήριξη για VR. Είναι διαθέσιμο για PS5, XBox One, Mac Os και PC στο Steam

Μετά το Subnautica η Unknown Worlds προχώρησε στην δημιουργία του Subnautica : Below Zero που είναι το sequel του πρώτου παιχνιδιού. Είναι και αυτό σε early access και θα πρότεινα σε όσους έχουν την υπομονή και τους αρέσει να συμβάλουν σε τέτοιου είδους projects να το αγοράσουν γιατί μέχρι στιγμής φαίνεται να είναι εξίσου καλό με το πρώτο

Mandatory selfie απο το Rocking Out the Summit event (είμαι το κόκκινο avatar)

Την ίδια ώρα που λόγω του COVID-19 τεράστιες εκθέσεις όπως η MWC ακυρώνονταν και εταιρίες όπως η Sony και η Verison απέσυραν την συμμέτοχη τους από το GDC και το RSAC, συνέβαινε μια μικρή επανάσταση. Μια κοινότητα εκπαιδευτικών και ερευνητών, το Educators in VR οργάνωσε το πρώτο συνέδριο μέσω εικονικής πραγματικότητας. 150 events με 170 ομιλητές σε 5 πλατφόρμες (rumii, ENGAGE, Mozilla Hubs, Somnium Space και το AltspaceVR όπου έγιναν οι περισσότερες ομιλίες) από τις 17 μέχρι τις 22 Φεβρουάριου προσέφεραν στο ευρύ κοινό πληροφορίες πάνω σε μια τεράστια γκάμα από θέματα που αφορούσαν τις εφαρμογές της εικονικής πραγματικότητας στην εκπαίδευση. Οι παρουσιάσεις ξεκίναγαν από το VR για την εκπαίδευση χειρουργών και τεχνικών στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας και έφταναν μέχρι εφαρμογές αυτής της τεχνολογίας που βοηθάνε ηλικιωμένους και παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες που ζουν σε υποβαθμισμένες περιοχές. Και όλες αυτές οι παρουσιάσεις ήταν σχεδόν η μια πίσω από την άλλη, από το πρωί μέχρι το βράδυ χωρίς σταματημό. Προσπάθησα να παρευρεθώ σε όσο το δυνατόν περισσότερες από αυτές και παρολαυτα μετά βίας κατάφερα να δω κάπου 20. Τα highlights για εμένα ήταν η παρουσίαση που έκανε το Sketchfab (και αυτό λόγω του bias που έχω στα θέματα που αφορούν το cultural heritage) καθώς και η συγκινητική ομιλία του “Grandfather of Virtual Reality” Tom Furness.

Group selfie μπροστά από το 3D model του «Younger Memnon» με τους συμμετέχοντες στην παρουσίαση του Sketchfab μέσω Mozilla Hubs

Αλλά το ασύγκριτο πλεονέκτημα που είχε αυτό το συνέδριο σε σχέση με αντίστοιχα  συμβατικά (εκτός από την ευκολία πρόσβασης) ήταν η αμεσότητα της επαφής με ανθρώπους από δεκάδες χώρες. Εκτός από το συνηθισμένο QΑ το συνέδριο διέθετε και ένα social area όπου ομιλητές και θεατές μπορούσαν να βρεθούν μετά από κάθε event και να συζητήσουν. Εκεί μπορούσες να μιλήσεις από απλούς δασκάλους δημοτικού και κοινωνικούς λειτουργούς που χρησιμοποιούσαν το VR για να επανεντάξουν μακροχρόνια άνεργους στην αγορά εργασίας μέχρι τον Alvin Wang Graylin, τον υπεύθυνο της HTC στην Κίνα. Και όλο αυτό ήταν εντελώς δωρεάν, αρκούσε να έχει κανείς ένα υπολογιστή η κινητό για να λάβει μέρος (φυσικά για να μπορέσει κανείς να καταλάβει την δύναμη αυτής της απίστευτης εμπειρίας έπρεπε να διαθέτει VR headset). Στο Rocking Out the Summit event που έκλεισε το συνέδριο  οι διοργανωτές μας είπαν πως και οι 75 εθελοντές που δούλευαν στα παρασκήνια μαζί με τους τεχνικούς για να μπορέσει “τρεξει” όλο αυτό το πράγμα είχαν μείνει ξάγρυπνοι για 6 μέρες. Για πολλούς από αυτούς που είναι χρόνια στην έρευνα πάνω στα immersive technologies ήταν ένα όραμα ετών που γινόταν επιτέλους πραγματικότητα και μια τεράστια δικαίωση. Πρέπει να τους πω και δω ένα μεγάλο ευχαριστώ γιατί έδωσαν σε εμένα και σε χιλιάδες άλλους την δυνατότητα να λάβουμε μέρος σε κάτι που έγραψε ιστορία και άνοιξε τον δρόμο για να γίνουν πολύ μεγάλα πράγματα στο μέλλον!

Υ.Γ. Θα το πω εδώ ξανά και για τελευταία φορά, αφήστε ότι  κάνετε, μπείτε σε αυτό το link και αγοράστε ένα Oculus Quest.  Καθώς γράφω αυτές τις γραμμές λόγω του COVID-19 υπάρχουν τεράστιες ελλείψεις του headset στην αγορά και οι τιμή του έχει διπλασιαστεί, όμως σύντομα θα ξαναγυρίσει στα 400EUR. Αγοράστε το και θα με θυμηθείτε.

Αν πριν από δέκα χρόνια κάποιος μου έλεγε πως το 2019 το καλύτερο παιχνίδι της χρονιάς θα ήταν ενα indie isometric RPG στο στυλ των παλιών infinity engine games θα του έλεγα να κόψει το ποτό και τα ναρκωτικά. Και όμως στο ανάστροφο σύμπαν που βρεθήκαμε να ζούμε τα τελευταία χρόνια κάποιοι developers από το Ταλίν κατάφεραν να κάνουν κάτι που ιστορικά game studios πια πολύ σπάνια καταφέρνουν. Δηλαδή να μεταφέρουν σχεδόν αυτούσια την εμπειρία ενός tabletop RPG σε video game format.

Με την μετάβαση τους απο το χαρτί και το μολυβί στους ηλ. υπολογιστές τα RPGs απέκτησαν όλες τις “αναβαθμίσεις” που μπορούν να προσφέρουν οι πόροι που διαθέτει η βιομηχανία των video games (τεράστιους φανταστικούς κόσμους με υπέροχα γραφικά, animation, περιβαλλοντικούς ήχους, ορχηστρική μουσική,ιστορίες και διαλόγους γραμμένα από επαγγελματίες σεναριογράφους και ερμηνευμένα από top tier voice actors κλπ). Με αυτόν τον τρόπο βρήκαν πρόσβαση σε ένα τεράστιο κοινό και σταδιακά κατάφεραν να γίνουν ένα από τα πιο δημοφιλή game genre στον κόσμο.

Fun Fact: Το πιο κερδοφορο προϊόν διασκέδασης στην ιστορία είναι το Grand Theft Auto V, που ανήκει στην κατηγορία action-RPG. Από το 2013 έχει πουλήσει 115 εκατομμύρια αντίτυπα και τα έσοδα του μέχρι στιγμής είναι 6 δις δολάρια.

Όμως από την άλλη πλευρά αναγκάστηκαν να χάσουν ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία τους, τον Dungeon Master. Ο όρος DM προέρχεται από ένα από τα παλαιότερα και πιο διάσημα tabletop RPG, το Dungeons & Dragons και είναι ένας περίεργος συνδυασμός παραμυθά και διαιτητή . Η δουλειά του είναι να σχεδιάζει την ιστορία του κάθε RPG session, να επιβάλλει τους κανόνες και φροντίζει να έχει ενδιαφέρον το παιχνίδι ανεξάρτητα αν οι παίκτες χάνουν η κερδίζουν. Ένας DM δεν πρέπει να είναι μονό καλός αφηγητής αλλά πρέπει κυρίως να μπορεί να αυτοσχεδιάζει. Πρέπει να μην αφήνει τους παίκτες να κάνουν του κεφαλιού τους και να “περιφέρονται” άσκοπα, αλλά να τους κατευθύνει πάντα προς την κεντρική ίστορια με τέτοιο τόπο ώστε να νομίζουν ότι το κάνουν από δική τους επιλογή. Ταυτόχρονα πρέπει να καταλαβαίνει γρήγορα την διάθεση των παικτών και το στυλ παιξίματος του καθενός και να προσαρμοζει συνεχεια το παιχνιδι σε αυτά. Όπως είναι φυσικό τα περισσότερα από αυτά τα χαρακτηριστικά είναι από πολύ δύσκολο μέχρι σχεδόν αδύνατο να μεταφερθούν σωστά σε ένα ηλ. παιχνίδι (τουλάχιστον μέχρι να γίνει πραγματικότητα ένα AI που μπορεί να παράγει το ίδιο αποτέλεσμα, ίσως κάτι που να λειτουργεί σαν τα narrative legos του Ken Levine). Για την ώρα το μόνο που μπορούν να κάνουν οι game designers είναι να μιμούνται τον ρόλο του DM παρέχοντας στα παιχνίδια τους πολλές προσχεδιασμένες επιλογές και σενάρια, έτσι ώστε ο παίκτης να μπορεί να  να παίξει όσο το δυνατόν κοντύτερα στο προσωπικό του στιλ.

Ωραία όλα αυτά θα μου πείτε, αλλά τι σχέση έχουν με το Disco Elysium; Τουλάχιστον από όσα RPGs έχω παίξει, το Disco Elysium είναι το παιχνίδι που έχει καταφέρει καλύτερα από οποιοδήποτε άλλο να δώσει την ψευδαίσθηση πως στα παρασκήνια του βρίσκεται ένας ολοζώντανος DM. Προσφέρει στον παίκτη σχεδόν απόλυτη ελευθερία δίνοντας του μια τεράστια γκάμα επιλογών, ενώ καταφέρνει και προσαρμόζει τέλεια τις αντιδράσεις του περιβάλλοντος και των NPC ανάλογα με πως αυτός συμπεριφέρεται μέσα στο παιχνίδι. Χρησιμοποιεί αυτή την ελευθερία  για να σου δώσει την ευκαιρία πειραματιστείς με τις διαφορετικές και αντικρουόμενες πτυχές του χαρακτήρα σου καθώς και να εξετάσεις τις απόψεις σου για διάφορα κοινωνικά και πολιτικά θέματα. Και όλα αυτά τα κάνει χωρίς να χάσει ουτε στιγμή το χιούμορ του και την τρέλα του.

Ξεκινάς (όπως σε όλα τα RPG) στο character creation menu όπου τα τυπικά stats έχουν αντικατασταθεί με τα πολύ πιο γενικά Intellect, Psyche, Physique, και Motorics, που το κάθε ένα εχει έξι χωριστά skills. Κάποια από αυτά είναι αρκετά οικεία στους παλαίμαχους των συμβατικών RPG (όπως πχ. το perception η το endurance). Κάποια άλλα όμως είναι κάπως πιο περίεργα όπως π.χ το conceptualization ( το skill που σου επιτρέπει να αντιλαμβάνεσαι αφηρημένες έννοιες και συμβολισμούς)  η το Savoir Faire (to skill που καθορίζει ευελιξία, τη γλώσσα του σώματος και το στιλ σου). Αφού προσπαθήσεις να βγάλεις άκρη με όλα αυτά μπορείς να επιλέξεις κάποιο από τα premade builds η να φτιάξεις μονος σου τον χαρακτήρα σου. Και εδώ είναι που αρχίζει το πανηγύρι.

Ξυπνάς σε ένα κατεστραμμένο δωμάτιο ενός ξενοδοχείου μετά από μια κραιπάλη με ποτό και ναρκωτικά η οποία σου έχει προκαλέσει τόσο μεγάλη ζημία που δεν μπορείς να θυμηθείς ούτε που βρίσκεσαι, ούτε γιατί βρίσκεσαι εκεί, αλλά ούτε ποιος είσαι και πως λέγεσαι. Και αμέσως τα skills που διαθέτεις αρχίζουν να σου μιλάνε! Ναι, κάθε ένα από τα skills του χαρακτήρα σου είναι μια χωριστή φωνή μέσα στο μυαλό σου και εμφανίζονται όχι μόνο κατά την διάρκεια του διαλόγου με τους NPCs αλλά όποτε προσπαθείς να κάνεις κάτι. Έχουν την δικιά τους προσωπικότητα και τσακώνονται η συμφωνούν μαζί σου και μεταξύ τους. Κάθε φορά που πρέπει να πάρεις μια απόφαση τα skills σου εκφέρουν την γνώμη τους και είναι στο χέρι σου πιο από αυτά θα εμπιστευτείς όταν έρχεται η ώρα να διαλέξεις κάποια από τις διαθέσιμες ενέργειες η επιλογές του διαλόγου.

Και όπως αρχίζεις να ντύνεσαι και να προσπαθείς να καταλάβεις που βρίσκεσαι και τι συμβαίνει ακούγοντας όλο αυτό το χάος μέσα στο κεφάλι σου πέφτεις πάνω στο πρώτο skill check. Πάλι όπως όλα τα RPGs το Disco Elysium έχει και αυτό skill checks που ελέγχουν την δυσκολία κάποιας ενέργειας που θέλεις να κάνεις απέναντι στον «αντίπαλο» σου. Όμως σε αντίθεση με άλλα παιχνίδια που ανάλογα την δυσκολία του skill check κάνουν η δεν κάνουν διαθέσιμη την ενέργεια, το Disco Elysium απλά σου δίνει το ποσοστό επιτυχίας και σε αφήνει ελεύθερο να επιλέξεις αν θες να το χρησιμοποιήσεις η όχι. Π.χ. Καθώς έψαχνα να βρω ένα ένα τα ρούχα μου μέσα στο δωμάτιο παρατήρησα ότι η γραβάτα μου ήταν κρεμασμένη στον ανεμιστήρα οροφής. Το παιχνίδι μου έδινε την επιλογή είτε να κλείσω τον ανεμιστήρα είτε να περάσω ενα Savoir Faire skill check που θα μου επέτρεπε να την μαζέψω από τις περιστρεφόμενες λεπίδες.  Το ποσοστό επιτυχίας ήταν αρκετά κάτω από 50%, αλλά σκεφτικά “τι έχω να χάσω” και έτσι το επέλεξα. Το skill check απέτυχε,ο χαρακτήρας μου έπαθε στα μισά της προσπάθειας καρδιακή προσβολή,το health bar μου πήγε κατευθείαν στο μηδέν και στην οθόνη εμφανίστηκε η καθόλου κολακευτική νεκρολογία μιας εφημερίδας. Είχα πεθάνει μόλις στα πρώτα 5 λεπτά του game session.

Στο δεύτερο session η αλληλεπίδραση με το περιβάλλον και με τους NPCs μαζί με την ασταμάτητη συζήτηση των skills μέσα στο κεφάλι του χαρακτήρα μου άρχισε σιγά σιγά να “χτίζει” το σύμπαν και την κεντρική ιστορία του παιχνιδιού. Βρίσκομαι στην συνοικία Martinaise της Revachol, μιας φανταστικής πόλης που παλαιότερα ήταν το κέντρο του κόσμου και σήμερα βουλιάζει στην παρακμή αφημένη στην τύχη της.  Ο χαρακτήρας μου είναι ένας ντετέκτιβ που έχει σταλεί εδώ για να εξιχνιάσει ένα φόνο και έχει για βοηθό του τον υπαστυνόμο Kim Kitsuragi, ένα από τους πιο καλογραμμένος companions που έχω συναντήσει πότε σε ηλ. παιχνίδι. Χαμηλών τόνων και υπομονετικός, ανέχεται κάθε σαχλαμάρα που λες και κάνεις και φροντίζει να σε επαναφέρει στην πραγματικότητα και να σε κατευθύνει προς την κεντρική ιστορία χωρίς να γίνεται πιεστικός η βαρετός.

Η πρώτη γνωριμία με τον Kitsuragi έγινε η αφορμή να ανακαλύψω και ένα από τα πιο δυνατά σημεία του παιχνιδιού, δηλαδή την ικανότητα του να επιβραβεύει τον πειραματισμό. Αφού τέλειωσα την πρώτη συνομιλία μαζί του ήρθε η ωρα να φύγουμε από το ξενοδοχείου για να ξεκινήσουμε την αστυνομική έρευνα. Όμως για να μπορέσω να ξαναέρθω το βραδύ πίσω στο δωμάτιο μου, ο μάλλον ενοχλημένος διευθυντής του ξενοδοχείου μου ζήτησε να πληρώσω τις ζημίες που είχα κάνει. Το παιχνίδι σε αυτό το σημείο μου προσέφερε άλλο ένα skill check που θα μου επέτρεπε να μην πληρώσω. Το ποσοστό επιτυχίας αυτή και τη φορά ήταν λίγο πάνω από το 50%, έτσι απόφασισα να το δοκιμάσω. Το skill check απέτυχε και ο χαρακτήρας μου ξαφνικά άρχισε να τρέχει.  Μετά γύρισε απότομα προς τον διευθυντή και με υψωμένα και τα δυο μεσαία δάχτυλα έκανε ένα σάλτο προς τα πίσω για να σκάσει μεγαλοπρεπώς πάνω στο αναπηρικό καροτσάκι μιας ηλικιωμένης στην άλλη άκρη της αίθουσας!

Όλο αυτό το show είχα σαν αποτέλεσμα να χάσω το μισό μου health bar και ο λογαριασμός μου να συνεχίσει να μένει απλήρωτος, όμως είχα κερδίσει 2 λεπτά ακατάσχετου γέλιου. Από εκεί και πέρα όποτε έπεφτα πάνω σε skill check το δοκίμαζα ανεξάρτητα αν το ποσοστό επιτυχίας ήταν υψηλό η χαμηλό, μόνο και μόνο για να δω τι θα γίνει. Υπήρξαν περιπτώσεις που skill checks με χαμηλό ποσοστό επιτυχίας πέτυχαν, ενώ άλλα με υψηλό ποσοστό επιτυχίας που απέτυχαν. Όλα όμως με διασκέδασαν με την πρωτοτυπία τους.

Και αυτή η επιβράβευση του πειραματισμού και της ελευθερίας δεν περιορίζεται στα skill checks. Η Revachol έχει περάσει μέσα σε ένα σχετικά μικρο χρονικό διάστημα από την βασιλεία στην κομμουνιστική επανάσταση και από εκεί στον ελέγχο από μια συμμαχία ξένων δυνάμεων. Κάθε NPC που συναντας έχει τις δικιά του ιστορία, κοσμοθεωρία και απόψεις πάνω στα πολιτικά και κοινωνικά προβλήματα που μαστίζουν την πόλη. Η συζητήσεις που κάνεις με τον κάθε ένα από αυτούς αφήνουν το αποτύπωμα τους στον χαρακτήρα σου και σε ένα βαθμό καθορίζουν την προσωπικότητα του. Και το παιχνίδι σου αφήνει όσο χρόνο και όση ελευθερία θες για να εξερευνήσεις ολες αυτές τις απόψεις .πχ Αν επιλέγεις διαλόγους που έχουν απόψεις υπέρ τις ελεύθερης αγοράς τότε το παιχνίδι θα αρχίσει να αυξάνει αυτού του είδους τις επιλογές, το ίδιο θα συμβεί αν αντίστοιχα κάνεις επιλογές που αναφέρονται στον κομμουνισμό κλπ. Φυσικά μπορείς να επιλέξεις να παίξεις “σοβαρά” ακολουθοντας την ερευνα, ανακρίνοντας υπόπτους κλπ ενώ φροντίζεις ταυτόχρονα να ανακαλύψεις και να επαναφέρεις την χαμένη μνήμη και την προσωπικότητα του χαρακτήρα σου. Αλλά έχεις επίσης την επιλογή να αποδεχθείς την χαοτική φύση του περιβάλλοντος στο οποίο βρέθηκες, να ξεφύγεις από τη προηγούμενη πορεία σου και να “επανεφεύρεις” τον χαρακτήρα σου αγνοώντας εντελώς το παρελθόν του.

Εδώ περίπου θα εμφανιστεί και μια άλλη καινοτομία του παιχνιδιού, το thought cabinet. Όταν επιλέγεις ξανα και ξανα  διαλόγους και ενέργειες που αφορούν ένα συγκεκριμένο θέμα τότε το παιχνίδι θα σου δώσει την δυνατότητα να “εσωτερικευσεις” τις σκέψεις σου γυρω από αυτό. Οι εσωτερικευμενες αυτές “σκέψεις” σου προσφέρουν κάποια επιπλέον πλεονεκτήματα (πχ stat boosts, healing κλπ)  Και το thought cabinet δεν εσωτερικεύει μόνο κοινωνικές και πολιτικές θεωρίες. Πχ. Επέλεγα για πλάκα συνεχώς διαλόγους και σκέψεις που αναφέρονταν στο τέλος του κόσμου και την Αποκάλυψη. Έτσι το παιχνίδι κάποια στιγμή μου έδωσε την δυνατότητα να “εσωτερικευσω” αυτή τη σκέψη και να γίνω ο Μπάτσος της Αποκάλυψης (“Cop of the Apocalypse”)! Υπάρχουν και άλλες τέτοιες πρωτότυπες “σκέψεις” όπως το “Anti-Object Task Force” που εμφανίζεται όταν κλωτσάς συνέχεια αντικείμενα η το “Volumetric Shit Compressor” που σου επιτρέπει να κρατάς την ψυχραιμία σου (pull your shit together). Το thought cabinet είναι μια πολύ ωραία ιδέα που βοηθάει αρκετά αλλά δεν είναι απαραίτητη για να ολοκληρώσει κανείς το παιχνίδι. Έτσι μπαίνει πιο πολύ στα “nice to have” features.

Όσο πλησιάζεις προς το τέλος σου αποκαλύπτεται και άλλο ένα από τα πιο έξυπνα σχεδιαστικά χαρακτηριστικά του Disco Elysium. Αν αρχίζεις να βάζεις πολλούς βαθμούς σε ενα skill αυτό αντί να σε βοηθάει αρχίζει να γίνεται ενοχλητικό . Πχ αν “αναβάσεις” πολύ το Encyclopedia skill τότε αυτό θα αρχίσει αν σου δίνει αχάριστες πληροφορίες για τα πάντα,αν “αναβάσεις” πολύ το Drama skill αρχίζεις γίνεσαι παρανοϊκός και να μιλάς σαν να κάνεις οντισιόν για το Old Vic κλπ. Έτσι αποφεύγεται το συνηθισμένο φαινόμενο οπου ο παίκτης προτιμά να επικεντρωθεί σε ενα-δυο skills και περνάει όλο το παιχνίδι μόνο με αυτά (αν και δεν ξέρω κατα ποσό θα εκτιμήσουν αυτό το συνεχές μπαλατζο μεταξύ των διαφόρων skills οι περισσότεροι παίκτες).

Και εδώ αρχίζουμε να μπαίνουμε σιγά σιγά στα κάπως ποιο αμφιλεγόμενα χαρακτηριστικά του Disco Elysium. Το combat είναι σχεδόν ανύπαρκτο (η τουλάχιστον combat με την έννοια που την έχουμε συνηθίσει) και όλες η ενέργειες, ακόμα και το να ρίξεις μια μπουνιά η να πυροβολήσεις με ένα όπλο, γίνονται μεσώ skill checks. Αυτό θα φέρει ευχάριστες μνήμες στους fans των παλιών παιχνιδιών της Lucas Arts άλλα ίσως είναι αποτρεπτικό για νεότερους gamers για τους οποίους το action είναι πια αναπόσπαστο κομμάτι των RPG. Το ίδιο ίσως να ισχύει και για το Art style και το world building. Τα τοπία και οι χαρακτήρες μοιάζουν σαν να είναι από κομμάτια ενός εξπρεσιονιστικού πίνακα ενώ οι εικόνες στα τα μενού του UI (ιδίως το thought cabinet) είναι σαν να έχουν βγει από κάποιο σουρεαλιστικό εφιάλτη. H Martinaise και οι κάτοικοι της είναι ένα περίεργο μείγμα από διαφορετικές ιστορικές περιόδους που συνυπάρχουν στο ίδιο χωρο και χρόνο. Τα αυτοκίνητα είναι αυτοκινούμενες άμαξες του 19ου αιώνα, οι υπολογιστές λειτουργούν περίπου σαν ham radios και τα βελούδινα παντελόνια του 70 μπερδεύονται με υπερσύγχρονες κεραμικές πανοπλίες του 21 αιώνα. Μαζί με το ύφος της γραφής όλα δίνουν την αίσθηση πως βρίσκεσαι μέσα σε ένα όνειρο, οπου τα πάντα μοιάζουν εξαιρετικά οικεία αλλά ταυτόχρονα δεν έχουν καμία σχέση με την εμπειρία της καθημερινότητας. Αυτό μπορεί να ενοχλήσει αρκετους gamers που έχουν συνηθίσει σένα πολύ πιο δομημένο χτίσιμο των φανταστικών κόσμων των RPGs

Αλλά πιο αμφιλεγόμενο χαρακτηριστικό που κάνει το παιχνίδι αυτό να ξεχωρίζει από όλα τα άλλα (και που σε μεγάλο βαθμό καθορίζει αν θα το αγαπήσει η θα το μισήσει κανείς) είναι τα κείμενα του. Το λέω ξεκάθαρα εδώ για να είμαστε συνεννοημένοι, αν δεν σας αρέσει να διαβάζεται κείμενο στην οθόνη του υπολογιστή μην προσπαθήσετε καν να ασχοληθείτε μαζί του. Πρέπει να είστε προετοιμασμένοι να διαβάσετε ατέλειωτα σεντόνια με εξαιρετικά περίεργο στιλ γραφής. Η σημασία που έχει του κείμενο για το παιχνίδι ήταν τόσο μεγάλη που οι δημιουργοί του χρειάστηκε να ξανασχεδιασουν το UI ώστε να μπορεί να τρέχει γρήγορα και να είναι ταυτόχρονα ευανάγνωστο. Ο lead designer Robert Kurvitz εξηγεί πως το κατάφεραν αυτό στο παρακάτω video

“The main thing to understand about text is that people don’t understand text”

Για το τέλος άφησα αυτά που εγω τουλάχιστον θεωρώ σαν ξεκάθαρα μειονεκτήματα που είχαν σα αποτέλεσμα να μην βάλω το Disco Elysium στο all time favorite hall of fame μου. Παρόλο που καταφέρνει να δίνει σε μεγάλο βαθμό την ψευδαίσθηση ότι παίζεις ένα πραγματικό table top RPG session υπάρχουν αρκετές στιγμές που οι διαθέσιμες επιλογές και λύσεις που σου δίνει μοιάζουν εξαιρετικά περιορισμένες.  Η κεντρική ιστορία και κάποια από τα side quests είναι ανούσια και βαρετά (ιδίως το τέλος της κεντρικής ιστορίας είναι μια απογοήτευση) ενώ σπάνια το παιχνίδι σου δίνει την ευκαιρία να εξετάσεις τα στοιχεία που μάζεψες για να λύσεις κάποιο παζλ (αυτό δηλαδή που υποτίθεται κάνει ένας ντετέκτιβ) . Επίσης εξετάζει πολύ επιπόλαια τα θέματα πάνω στα οποία αναφέρεται (πχ. παρουσιάζει μόνο τις πιο ακραίες εκδοχές πολιτικών και οικονομικών θεωριών). Πάνω από όλα κατά την γνώμη μου, το πιο βασικό του πρόβλημα είναι πως δεν σου δίνει την δυνατότητα να συμμαχήσεις με κάποια από τις διαφορετικές πολιτικές ομάδες της Revachol και να τις βοηθήσεις στα σχέδια τους. Άλλα παιχνίδια όχι μόνο σου το επιτρέπουν αλλά και τοποθετούν αυτή την επιλογή στον πυρήνα τις κεντρικής τους ιστορίας (βλέπε το αγαπημένο μου παράδειγμα του Fallout: New Vegas, τo Witcher 3 η ακόμα και το μέτριο Fallout 4).

Φυσικά αν τα δει κανείς όλα αυτά υπό το πρίσμα του υπαρξισμού (ο Kurvitz μάλλον είναι fan του συγκεκριμένου φιλοσοφικού ρεύματος και πριν το Disco Elysium είχε γράψει ένα υπαρξιακό μυθιστόρημα του οποίου η υπόθεση εξελίσσεται στο ίδιο σύμπαν) όπου ο χαρακτήρας μας ζει σε ένα εντελώς παράλογο κόσμο που δεν μπορεί να επηρεάσει και να ελέγξει και μέσα στον οποίο το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να ορίσει τον εαυτό του, τότε οι ελλείψεις του παιχνιδιού βγάζουν κάποιο νόημα. Αλλά αυτό κατά την γνώμη μου δεν δικαιολογεί καθόλου τα προβλήματα του. Θα έλεγα μάλιστα πως το γεγονός ότι οι δημιουργοί του ίσως συνειδητά επέλεξαν να το χαντακώσουν μόνο και μόνο για να μείνουν πιστοί στην ιδεολογία τους, είναι χειρότερο από το αν αυτό ήταν το αποτέλεσμα κάποιας έλλειψης ταλέντου η διαθέσιμων πόρων. Πάντως ο Disco Elysium έχει βραβευθεί σχεδόν παντού και έχει γνωρίσει μεγάλη εμπορική επιτυχία, έτσι ελπίζω πως δημιουργοί που δεν διαθέτουν τέτοια ιδεολογικά κολλήματα θα χρησιμοποιήσουν τις καινοτομίες του στα δικά τους έργα.

Πέρα από όσα είπα παραπάνω αν είστε παλιουρας/fan των tabletop RPG η απλα fan των isometric RPGs του παλιού καλού καιρού, αγοράστε οπωσδήποτε αυτό το παιχνίδι γιατί το αξίζει με όλα τα στραβά του. Θα το βρείτε στο Steam και στο GOG για 39,99 EUR, υποτίθεται κάποια στιγμή το 2020 θα βγει και για Playstation και XBox.

Υ.Γ. Νομίζω πως είναι απαραίτητο εδώ να βάλω εδώ και αυτό το video όπου ο Kurvitz μαζί με τον σεναριογράφο Argo Tuulik μιλάνε για το πως κατάφεραν να φτιάξουν αυτό το παιχνίδι. Να σημειώσω πως κανένας του δεν είχε εμπειρία από game development, επρόκειτο απλά από μια παρέα από καλλιτέχνες που έψαχναν ένα τρόπο να παρουσιάσουν το έργο και τις ιδέες τους. Ταυτοχρονα είχαν μεγάλη αγάπη για τα tabletop και τα video game RPGs και έτσι η επιλογή αυτής της πλατφόρμας ήταν για αυτούς σχεδόν μονόδρομος. Τους πήρε κάπου 5 χρόνια να το τελειώσουν με μεγάλο προσωπικό κόστος για όλους τους. Και τα κατάφεραν!Στην μέση του πουθενά, στην Εσθονία μια παρέα ερασιτέχνες έφτιαξαν ένα από τα καλύτερα RPG των τελευταίων 10 ετών. Let that sink in…

Στην συνέντευξη αναφέρονται πολύ σύντομα και σε ένα θέμα που κατά καιρούς με εχει απασχολήσει. Ο λόγος οι καλλιτέχνες της ZA/UM επέλεξαν να φτιάξουν ένα ηλ. παιχνίδι αντι να κάνουν μια ταινία, ένα θεατρικό έργο,μια έκθεση η κάτι άλλο ήταν η επιθυμία τους να αποκτήσουν πρόσβαση σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερο κοινό. Αυτό είναι κάτι που νομίζω ότι θα δούμε να συμβαίνει όλο και περισσότερο στο μέλλον.  Και θα αρχίσει γίνεται χωρίς φανφάρες και βαρύγδουπες θεωρητικόπαπαρδελες, αλλά ήρεμα και οργανικά, ακριβώς όπως το έγινε με το Disco Elysium.

Ο λόγος ειναι πως ήδη τα ηλεκτρονικά παιχνίδια έχουν φτάσει να έχουν ετήσια έσοδα πάνω από 120 δις δολάρια και οι άνθρωποι που παίζουν αυτά τα παιχνίδια έχουν ξεπεράσει τα 2 δις και είμαστε ακόμα στην αρχή. Αλλά πέρα από αυτό η βιομηχανία των ηλ. παιχνιδιών απασχολεί εδώ και χρόνια εκατοντάδες χιλιάδες καλλιτέχνες που βρίσκουν εκεί το πιο δημιουργικό (και προσοδοφόρο) περιβαλλον για να εργαστούν. Όταν το Brown v. Entertainment Merchants Association έδωσε  τυπικά το στάτους του έργου τέχνης στα ηλ. παιχνίδια και τα έθεσε υπό την προστασία της 1ης Τροποποίησης του αμερικάνικου συντάγματος, περίμενα πως η συζήτηση για το αν μπορούσαν τα games αναγνωριστούν σαν έργα τέχνης από το ευρύ κοινό θα ξεπερνούσε τα στενά όρια της gaming κοινότητας. Αλλά αυτό δεν συνέβη ποτε και για να είμαι ειλικρινής πλέον δεν βλέπω για πιο λόγο αυτός ο διάλογος χρειάζεται να επεκταθεί παραπέρα. Ήδη οι πιο ταλαντούχοι άνθρωποι στον κόσμο εργάζονται στα video games (η στα streaming services). Στα game studios θα βρεις από concept artist και animators μέχρι σεναριογράφους και ηθοποιούς, και το εργο που παράγουν το απολαμβάνουν κάθε μέρα δισεκατομμύρια άνθρωποι. Άλλωστε ποιος άλλος θα μπορούσε να λάβει μέρος σε μια τέτοια συζήτηση; Οι κριτικοί και οι ιστορικοί τέχνης η μήπως οι διάφοροι πολιτιστικοί οργανισμοί και η κουστωδία από καλλιτέχνες και “καλλιτέχνες” που τους περιτριγυρίζουν; Όλοι αυτοί έχουν πια ξεφύγει τόσο πολύ από αυτό που αντιλαμβάνομαστε ως καλλιτεχνική έκφραση, που αν οι θεμελιωτές των ιδρυμάτων που παράγουν και στηρίζουν αυτό το σύστημα γνώριζαν τι συμβαίνει, θα είχαν μετατρέψει τον τάφο τους σε τουρμπίνα από το στριφογύρισμα.

Η σύγχρονη τέχνη πια τραβάει το βλέμμα μας μόνο όταν εμφανίζεται σαν κάποιου είδους αστείο meta σχόλιο όπως τη μπανάνα στον τοίχο της γκαλερί, η όταν κάποιος επιχειρηματίας/μέλος του ΚΚ Κίνας η κάποιος Σαουδάραβας πρίγκιπας σκάσει τίποτα εκατομμύρια για κάποιο έργο (η “έργο”). Το μόνο που έχει μεινει όλους αυτούς είναι να εκμεταλλεύονται τα ξέφτια της αίγλης και της προνομιακής σχέσης που είχαν για αιώνες οι συμβατικές τέχνες με την εξουσία. Ειλικρινά νοιάζεται κάνεις τι γνώμη έχουν όλοι αυτοί για τα games η για οτιδήποτε άλλο;

Υ.Γ. Μιας και ανέφερα το Auld Lang Syne ορίστε και το video της τελετής παράδοσης του Hong Kong στην Κινα το 1997. Καθώς η μπάντα των Scots Guards παίζει κάτω από καταρρακτώδη βροχή το κομμάτι, το κοινό αρχίζει να τραγουδάει τους στοίχους. Μια μικρή υπενθύμιση ότι η ανθρωπινή ιστορία είναι πολύ πιο πολύπλοκη από τα στερεότυπα που έχουμε στο μυαλό μας

Όταν είχα δει τα πρώτα demos αυτού του παιχνιδιού στο youtube είχα πει “αποκλείεται να δουλέψει αυτό το πραγμα”. H αλληλεπίδραση μεταξύ των physics και του παίκτη φαίνονταν τόσο ρεαλιστική που ήταν εξαιρετικά δύσκολο να πιστέψει κανείς πως αυτό που έβλεπε μπορούσε να μεταφερθεί σε ένα απλό home VR system .

Και όμως ναι μπορεί. Σε ότι αφορά το κομμάτι των physics το παιχνίδι είναι όντως αξεπέραστο. Ο παίκτης έχει την δυνατότητα να αλληλεπιδράσει με τις καρέκλες, τα τραπέζια, τα κουτιά, τις οθόνες, τις μπάλες και με ότι άλλο βρει μπροστά του . Και όλα αυτά τα αντικείμενα είναι σχεδιασμένα έτσι ώστε να συμπεριφέρονται όπως στον πραγματικό κόσμο. Π.χ. Όταν βρήκα μια βαριοπούλα αραγμένη πάνω σε ένα τραπέζι αμέσως την κράτησα από την άκρη της χειρολαβής. Και αυτό γιατι έτσι ήμουν συνηθισμένη από άλλα VR παιχνίδια, όπου όλα τα αντικείμενα που χρησιμοποιούνται στη μάχη χέρι με χέρι συμπεριφέρονται σαν να είναι καλαμάκια του καφέ. Κατευθείαν υποχρέωθηκα να κρατήσω την χειρολαβή με δύο τα χέρια. Και αυτό όχι επειδή μου το επεβαλε καποιος τεχνητός περιορισμός, αλλά επειδή η βαριοπούλα συμπεριφρόταν ακριβώς όπως θα έκανε μια πραγματική βαριοπούλα των 5 κιλών αν την κρατούσε κανείς από την άκρη της χειρολαβής με το ένα χέρι. Από εκεί και πέρα ο παίκτης μπορεί αλληλεπιδράσει και με το περιβάλλον περίπου όπως και στον πραγματικό κόσμο. Μπορεί να τρέξει, να κάνει άλματα, να σκαρφαλώσει πάνω σε σωλήνες (ακόμα και πάνω σε ράφια και ορισμένα σημεία των τοίχων), να κρατηθεί από σχοινιά, να σπρώξει, να σύρει η ακόμα και να αρπάξει στον αέρα αντικείμενα κλπ.

Το παιχνίδι χρησιμοποιεί έξυπνα όλες αυτές οι δυνατότητες των physics για να προσφέρει στον παίκτη puzzles, τα οποία μπορούν αν λυθούν με περισσότερους από έναν τρόπους.  Επίσης αποφεύγει το immersion breaking που συμβαίνει σε αρκετά VR games, που στο άγχος τους να βοηθήσουν τον παίκτη του πετάνε στην μούρη κάθε τρεις και λίγο floating text, φωτεινά τοξακια και αντικείμενα που αναβοσβήνουν λες και απευθύνονται σε 3χρονα με ADHD. Απλά φροντίζει να σου δώσει ένα λεπτομερέστατο tutorial στην αρχή και μετά σε αφήνει στη ησυχία σου να βρεις τον δρόμο σου. Οι μόνες επιπλέον οδηγίες και κατευθύνσεις που μπορεί να βρει κανείς, είναι γραμμένες με κιμωλία και μπογιά στους τοίχους. Άλλωστε το story mode δεν είναι και τίποτα ιδιαίτερα δύσκολο. Όποιος έχει παίξει έστω και μια ώρα από το Half-Life 2 η οποιοδήποτε άλλο κλασικό FPS μέσα σε 2 λεπτά θα καταλάβει ακριβώς τι συμβαίνει. Αλλά πέρα από το level design υπάρχουν πολλά άλλα κοινά σημεία με το Half-Life 2 (αλλα και το Portal) ιδίως στο design του περιβάλλοντος και των NPC’s (διαθέτει μέχρι και την δική του εκδοχη των headcrabs).

Σε ότι αφορά το τεχνικό κομμάτι, είναι συμβατό με Oculus Rift, HTC Vive, Valve Index και Windows Mixed Reality (PC master race foreva!! Sorry PSVR guys) Σοβαρά τώρα, ο λόγος που δεν είναι διαθέσιμο για PSVR είναι η περιορισμένες δυνατότητες της συγκεκριμένης πλατφόρμας σε σχέση με τις αντίστοιχες στο PC. Αλλά εδώ ακόμα και οι PCVR πλατφόρμες δεν είναι όλες ίσες.  Π.χ. τα Touch Controllers του Rift δουλεύουν μια χαρά αλλά είναι φανερό πως η εμπειρία στο Rift υπολείπεται σε σχέση με αυτή στο Valve Index. Και αυτό γιατί τα Touch Controllers μπορούν να κάνουν track χωριστά μόνο των αντίχειρα και τον δείκτη ενώ τα Index knuckles αναγνωρίζουν όλα τα δάχτυλα του χεριού (γενικότερα μπορεί τα Oculus Rift και Quest να είναι οι καλύτερες πλατφόρμες για τον μέσο καταναλωτή αλλά το Valve Index είναι αυτή τη στιγμή με διαφορά η καλύτερη commercially available VR πλατφόρμα). Οι δημιουργοί του Boneworks μάλιστα έχουν πει από την αρχή ότι το Valve Index είναι η ιδανική πλατφόρμα επειδή το physics engine του παιχνιδιού φέρνει τα VR συστήματα στα όρια τους . Και ακριβώς σε αυτό το γεγονός οφείλονται τα περισσότερα προβλήματα, ιδιαίτερα σε ότι αφορά το tracking και την αλληλεπίδραση με τα αντικείμενα. Επειδή ο παίκτης δεν είναι (όπως στα περισσότερα παιχνίδια VR) ένα αιωρούμενο κεφάλι με χέρια αλλά ένα fully articulated humanoid model, συχνά βρίσκει το σώμα και τα άκρα του να διαπερνούν αντικείμενα. Το tracking συχνά μπερδευεται (ιδίως στο σκαρφάλωμα) με αποτέλεσμα τα χέρια να στραβώνουν σε περίεργες γωνίες, κάνοντας τα να μοιάζουν σαν να ανήκουν σε μαριονέτα. Για τον ίδιο λόγο το inventory system μπορεί να γίνει κακός μπελάς όταν δεν αναγνωρίζει την θέση των χεριών σε σχέση με τις θήκες στην ζώνη και στην πλάτη. Το αποτέλεσμα είναι τα αντικείμενα να πέφτουν στο πάτωμα όταν πας να τα βγάλεις η να τα βγάλεις στην θέση τους (υπάρχει και συμβατικό inventory ui αλλα όπως είναι φυσικό το manual είναι πολύ πιο immersive). Το πιο εκνευριστικό από όλα είναι η έλλειψη save points. Το παιχνίδι κάνει save μόνο όταν ο παίκτης βρεθεί στο τέλος της πίστας. Ελπίζω αυτό τουλάχιστον να το διορθώσουν σύντομα.

Άλλα ακόμα και με όλα αυτά τα προβλήματα το Boneworks είναι ίσως το πιο immersive VR experience που έχω δει μέχρι στιγμής. Όταν το πρώτο ξεκίνησα, στην επιλογή seated or standing επέλεξα το standing παρόλο που η συγκεκριμένη επιλογή προειδοποιούσε πως καλό θα ήταν να την αποφύγει κάνεις αν το play space ήταν μικρο (πάλι βασιζόμενη στην εμπειρία μου με άλλα VR games είπα “Σιγά καλέ που θα έχω πρόβλημα….”). Μια ώρα μετά είχα πιαστεί ολόκληρη, είχα ρίξει σχεδόν όλα τα αντικείμενα του γραφείου και η βιβλιοθήκη μου είχε γλυτώσει στο τσακ το γκρέμισμα. Ειδικά το sandbox mode είναι μία απόλαυση (personal favorite το balloon gun που σου επιτρέπει να κολλάς πολύχρωμα μπαλόνια σε αντικείμενα και NPC’s μέχρι να αρχίσουν να πετάνε στον αέρα). Αν έχετε κάποια από τις υποστηριζόμενες πλατφομες αγοράστε το οπωσδήποτε (ειναι 25 ευρουλάκια στο Steam). Έχει και πολύ ωραία synth μουσικούλα.

]]> https://lidasweblog.wordpress.com/2019/12/18/boneworks/feed/ 0 3036 Corporate Entity https://lidasweblog.wordpress.com/2019/12/09/the-outer-worlds/ https://lidasweblog.wordpress.com/2019/12/09/the-outer-worlds/#respond Mon, 09 Dec 2019 14:35:04 +0000 http://lidasweblog.wordpress.com/?p=2997

Το Outer Worlds έχει βγει από τον Οκτώβριο αλλά το πήρα τώρα μαζί με άλλα 5-6 indie και VR titles (ίσως πάρω και το Jedi:Fallen Order μέχρι το τέλος του χρόνου, θα δούμε). Αν σας αρέσουν τα RPG στο στιλ των παλιών Fallout και του Fallout: New Vegas αγοράστε οπωσδήποτε αυτό το παιχνίδι. Μόλις τελείωσα το πρωτο play through οπότε δεν μπορώ ακόμα να γράψω ένα πλήρες review άλλα από όσο έχω δει μέχρι τώρα αξίζει τα λεφτά του. Έχει καλογραμμένους χαρακτήρες , ενδιαφέρουσα ιστορία, ξεκαρδιστικούς διαλόγους και κυρίως γερό world building. Ο κόσμος του Outer Worlds είναι βασισμένος σε ενα παράλληλο σύμπαν όπου ο Θεοδορος Ρουσβελτ δεν ανελαβε την προεδρια των ΗΠΑ και το περίφημο Square Deal του δεν υλοποιήθηκε ποτέ. Το αποτέλεσμα είναι ένα δυστοπικο μέλλον όπου τεράστιες εταιρίες ελέγχουν πλήρως κάθε έκφανση της ζωής των πολιτών. Αντι για «καλήμερα» η «καλησπέρα» ο καθιερωμένος χαιρετισμός είναι το διαφημιστικό jingle του εκάστοτε εργοδότη, η ανεργία θεωρείται μοίρα χειρότερη από τον θάνατο, η αυτοκτονία ενός μέλους μιας κοινότητας επιβαρύνει τα υπόλοιπα μέλη της γιατί αποτελεί χάσιμο εσόδων για την εταιρία που την διήκει ενώ ακόμα και οι ταφόπλακες αναφέρουν την συνολική οικονομική άξια του μακαρίτη. Ο παίκτης ξυπνάει από τη «χειμέρια νάρκη» του στο διαστημόπλοιο Hope και ανακαλύπτει πως βρίσκεται στη Halcyon ένα απομακρυσμένο πλανητικό σύστημα που ανήκει πλήρως σε συνεταιρισμό εταιριών. Από εκεί και πέρα είναι στο χέρι του να ανακαλύψει τι ακριβώς συμβαίνει και να αποφασίσει πως θα αντιμετωπίσει τον καινούριο κόσμο στον οποίο βρέθηκε.

Όπως κάθε καλό RPG που σέβεται τον εαυτό του και τον παίκτη το Outer Worlds προσφέρει ελευθερία επιλογών. Θέλεις να είσαι ο τύπος που λύνει τα πάντα με διπλωματία και χαμηλών τόνων χειρισμούς, θέλεις να είσαι ο αθόρυβος διαρρήκτης/hacker που κινείται στις σκιές, θέλεις να είσαι ο μισθοφόρος που ακολουθεί όποιον πληρώνει τα περισσότερα , θέλεις να είσαι ο ψυχοπαθής δολοφόνος που μπορεί να εξοντώσει μια ολόκληρη πόλη για την πλάκα του, το παιχνίδι σου επιτρέπει να παίξεις όποιο ρολό θέλεις. Και αυτή η δυνατότητα πολλαπλών επιλογών του δίνει και replayablity μιας και το διαφορετικό στιλ παιξίματος κάνει και την εμπειρία κάθε καινούριου play through διαφορετική από την προηγουμένη. Από εκεί και πέρα τα γραφικά, το world design (με μπόλικες αναφορες στο Futurama και το Firefly)  και το υπόλοιπο gameplay είναι αξιοπρεπέστατα και παρόλο που δεν πρόκειται για καθαρό open world η μεταβίβαση από την μια τοποθεσία στην άλλη είναι σύντομη και εύκολη και δεν χαλαει το immersion.

Για το τέλος να πω πως οι δημιουργοί του Outer Worlds Tim Cain και Leonard Boyarsky είναι οι συνδημιουργοί του πρώτου Fallout. Και αυτό φαίνεται και στο περιπαικτικό ύφος της γραφής (αν και προσωπικά προτιμώ τη φιλοσοφημένη ειρωνεία των John Gonzalez, Chris Avellone και Travis Stout στο Fallout:New Vegas) αλλά και στη ελευθερία κινήσεων που δίνει το παιχνίδι στον παίκτη. Φυσικά η Obsidian φρόντισε να κοτσάρει φόρα παρτίδα το «…from the original creators of Fallout and the Developers of Fallout:New Vegas» στο announcement trailer  που βγήκε το Δεκέμβριο του 2018 ένα μήνα μετά την απίστευτη πανωλεθρία που ήταν η έκδοση του Fallout 76 από την Bethesda (επίσης στήριξε και το υπόλοιπο μάρκετινγκ του παιχνιδιού πάνω στο γεγονός ότι φτιάχθηκε από τους δημιουργούς του Fallout). Βέβαια σε όλες της συνεντεύξεις τα μέλη της Obsidian φροντίζουν να λένε πως δεν έχουν τίποτα με την Bethesda και πως οι σχέσεις των δυο εταιριών είναι άψογες. Αλλά δεν ειναι εντελώς παράλογο να θεωρεί κανείς πως το ύφος του μηνύματος που περιείχε το trailer δεν ήταν καθόλου τυχαίο, ιδίως αν γνωριζει την ιστορία του Fallout:New Vegas και κυρίως την στάση της Bethesda κατα την διάρκεια της ανάπτυξης του παιχνιδιού και μετά την έκδοση του (αν και προσωπικά νομίζω πως για το συγκεκριμενό δράμα μεγαλύτερη ευθύνη εχει η διοίκηση της Obsidian) .  Πάντως αν και η Obsidian δεν αναφέρθηκε καθόλου στο Fallout 76  όλοι οι reviewers και χιλιάδες fallout fans τονίζουν όπου βρεθούν και όπου σταθούν την τεράστια διαφορά στη ποιότητα μεταξύ του Fallout 76 (αλλά και του μετρίου Fallout 4) και του Outer Worlds .

Υ.Γ. 1 Να συμπληρώσω εδώ πως ίσως να μην είναι τελείως αβάσιμες οι φήμες ότι η Bethesda να έχει κάποιο περίεργο κόμπλεξ απέναντί στην Obsidian . Κάποιες αμυδρές ενδείξεις υπάρχουν εδώ και καιρό στο τρόπο που αντιμετωπίζουν στις συνεντεύξεις τις ερωτήσεις γύρω από το New Vegas άλλα υπάρχει κάτι ακόμα πιο περίεργο που συνέβη πρόσφατα και το έχουν αναφέρει ήδη κάποιοι σχολιαστές (αφού μέχρι και εγώ το πρόσεξα). Οι μεγάλες εταιρίες ηλεκτρονικών παιχνιδιών συνηθίζουν να δίνουν δημόσια συγχαρητήρια η μια στην άλλη στα social (στέλνουν γλύκα και λουλούδια) όταν η έκδοση ενός παιχνιδιού είναι μεγάλη εμπορική επιτυχία ιδίως όταν πρόκειται για εταιρίες που συνεργάζονται η έχουν συνεργαστεί στο παρελθόν. Το Outer Worlds είναι ίσως το πιο πετυχημένο original IP παιχνίδι της Obsidian και έχει πάρει πολύ καλές κριτικές που το αναφέρουν σχεδόν όλες σαν την συνέχεια των κλασικών Fallout και του Fallout New Vegas (αν και για εμένα ο τίτλος αυτός ανήκει στo Wasteland 2 ). Και παρολαυτα η Bethesda δεν έχει βγάλει κιχ πάνω στο συγκεκριμένο θέμα. Μπορεί να είναι κάτι εντελώς τυχαίο η να οφείλεται στην γενικότερη πολιτική χαμηλών τόνων που ακολουθεί η εταιρία μετά το πατατρακ του Fallout 76 άλλα σε με έμενα αυτό μου φαίνεται να έχει μια ελαφρά essence θυμού και ζήλιας.

Υ.Γ.2 Κάποια στιγμή πρέπει να γράψω για την ιστορία του Fallout έτσι για να μπουν κάποια πράγματα in context που λένε και στο χωριό μου.

Ναι καλά το κατάλαβες αγαπητέ αναγνώστη επιτέλους ήρθε η ώρα για το πατροπαράδοτο εορτασμό του Halloween. Και καθώς βρίσκομαι τέλη Οκτωβρίου να έχω μόλις επιστέψει από την παραλία δεν μπορώ να σκεφτώ τίποτα καλύτερο για το φετινό αφιέρωμα από την ιστορία της χαμένης αποστολής του Franklin που είναι και η βάση της καταπληκτικής σειράς The Terror.

Η χαμένη αποστολή του Franklin είναι ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια (αν όχι το μεγαλύτερο) της Εποχή των Ανακαλύψεων. Σκοπός της ήταν να βρει το μυθικό Βορειοδυτικό πέρασμα, το θαλάσσιο διάδρομο που συνδέει τον Ατλαντικό με τον Ειρηνικό ωκεανό μέσω του καναδικού αρχιπελάγους. Η σημασία του για την Βρετανία (και όχι μόνο) ήταν τεράστια γιατί η ανακάλυψη του θα μείωνε κατά πολύ τα έξοδα και το χρόνο των εμπορικών αποστόλων από την Ευρώπη στην Ασία. Ο Franklin δεν ήταν φυσικά ο πρώτος που είχε προσπαθήσει να βρει το βορειοδυτικό πέρασμα. Πριν από αυτόν υπήρξαν δεκάδες άλλες αποστολές που προσπάθησαν και απέτυχαν να το βρουν. Αυτό όμως που έκανε την συγκεκριμένη αποστολή διαφορετική από όλες τις άλλες ήταν το μέγεθος και ο εξοπλισμός της. Αποτελούνταν από δύο τροποποιημένα ιστιοφόρα του Βρετανικού ναυτικού, το Τρόμος (Terror) και το Έρεβος (Erebus). Και τα δύο πλοία διέθεταν ατμοκινουμενες προπέλες, μεταλλική επίστρωση στο εξωτερικό του κήτους τους, συστήματα θέρμανσης και αφαλάτωσης και διάφορα επιστημονικά όργανα. Τα τρόφιμα τους, που διαρκούσαν για να θρέψουν το πλήρωμα για 3 χρόνια, αποτελούνταν από τα τις κλασικές ναυτικές προμήθειες (μπισκότα και παστό κρέας) αλλά και από 8000 κονσέρβες που εκείνη την εποχή ήταν μια επαναστατική καινούργια εφεύρεση .Για να να διατηρηθεί ψηλά το ηθικό του πληρώματος η αποστολή είχε επίσης μια βιβλιοθήκη με 1000 βιβλία, μουσικά όργανα, θεατρικά σκηνικά και στολες, ένα μηχανικό πιάνο και όλα τα απαραίτητα για την οργάνωση μαθημάτων ανάγνωσης και γραφής για τους ναύτες.

Το πλήρωμα αποτελούνταν συνολικά από 134 άτομα, από τα οποία 24 ήταν αξιωματικοί και 14 ήταν πεζοναύτες. Διοικητής της αποστολής και καπετάνιος του Erebus ήταν φυσικά ο Franklin που είχε ήδη και άλλες αποστολές στην αρκτική στο βιογραφικό του. Ο καπετάνιος του Terror ήταν ο Francis Crozier, ίσως ο δεύτερος πιο έμπειρος εξερευνητής της Αρκτικής στον κόσμο εκείνη την εποχή ενώ ο δεύτερος καπετάνιος του Erebus ήταν ο James Fitzjames ένας από τους πιο ηρωικούς αξιωματικούς του βρετανικού ναυτικού που είχε λάβει μέρος σε αμέτρητες αποστολές από την Μεσόγειο μέχρι την Κίνα.

Το Μάιο του 1845 τα δυο πλοία αναχώρησαν για τον προορισμό τους από Greenhithe που βρίσκεται κοντά στις εκβολές του Τάμεση. Έκαναν μια στάση για ανεφοδιασμό στις δυτικές ακτές της Γροιλανδίας όπου το πλήρωμα ταχυδρόμησε τις τελευταίες επιστολές προς τις οικογένειες τους και πέντε ναύτες αποβιβάστηκαν λόγω ασθένειας για να επιστρέψουν στην Αγγλία. Στις 28 Ιουλίου 1845 βρετανικά φαλαινοθηρικά συνάντησαν τα δύο πλοία στην είσοδο του βορειοδυτικού περάσματος στο Baffin Bay.

Από εκείνη τη στιγμή και μετά δεν τους ξαναείδε κανείς, ήταν σαν να άνοιξε η γη και τους κατάπιε.

Τα πλοία του Franklin κανονικά αναμενόταν να εμφανιστούν στο Βερίγγειο πορθμό το 1846. Όταν αυτό δεν συνέβη το η διοίκηση του βρετανικού ναυτικού δεν ανησύχησε, θεωρούσαν πως μια τόσο καλά εξοπλισμένη αποστολή μπορούσε να πέρασε τουλάχιστον δυο χειμώνες στους πάγους χωρίς ιδιαίτερο πρόβλημα. Χρειάστηκε μια τεράστια καμπάνια ευαισθητοποίησης της κοινής γνώμης από την σύζυγο του Franklin, Λαίδη Jane (στην οποία συμμετειχε και ο φίλος της οικογένειας, Charles Dickens) για να ξεκινήσουν να επιτέλους αποστολές διάσωσης την άνοιξη του 1848. Οι αποστολές αυτές δεν βρήκαν σχεδόν τίποτα πέρα από μια εγκαταλελειμμένη κατασκήνωση στο Beechey island το 1850. Στην κατασκήνωση αυτή o Franklin είχε περάσει τον χειμώνα το 1846 και δίπλα στα υπολείμματα της βρέθηκαν και οι τάφοι τριών μελών του πληρώματος. Οι θάνατοι σε μια τόσο δύσκολη αποστολή ήταν σχεδόν αναμενόμενοι αλλά το να πεθάνουν τρεις άνθρωποι στην αρχή της ήταν κάτι το ασυνήθιστο. Η πιο σημαντική ανακάλυψη έγινε το 1854 όταν ο τοπογράφος της Hudson’s Bay Company John Rae συναντησε μια ομάδα Inuit που του εξιστόρησαν τι βρήκαν το 1850 σε ένα πρόχειρο καταυλισμό κοντά στις νότιες ακτές του King William Island (πάνω από 600 χιλ. νότια από το Beechey island). Οι μαρτυρίες τους ήταν σαν να είχανε βγει από ταινία του Ruggero Deodato. Οι σκηνές και ο χώρος γύρω από αυτές ήταν γεμάτος πτώματα, κάποια από αυτά είχαν τεμαχιστεί ενώ υπήρχαν και χύτρες γεμάτες με ανθρώπινο κρέας. Οι Inuit για να αποδείξουν τα λεγόμενα τους έδωσαν στον Rae και κάποια από τα αντικείμενα που βρήκαν όπως ασημένια μαχαιροπίρουνα, ρολόγια, τηλεσκόπια κ.α.

Η αναφορά του Rea προκάλεσε σάλο στην βικτωριανή κοινωνία που δεν μπορούσε να φανταστεί ποτέ μια τέτοια κατάληξη για τους ήρωες της αρκτικής (αν και οι μαρτυρίες των Inuit που μιλούσαν για κανιβαλισμό απορρίφθηκαν ως παραληρήματα άξεστων βάρβαρων). Το Βρετανικό ναυτικό κήρυξε και επισήμως νεκρό το πλήρωμα των Erebus και Terror και σταμάτησε τις αποστολές διάσωσης. Ομως παρολαυτα η Λαίδη Jane επέμενε να μάθει τι ακριβώς συνέβη στο σύζυγο της. Έτσι το 1857 αγόρασε το ατμόπλοιο Fox και ανέθεσε στον Francis McClintock να ερευνήσει την περιοχή γύρω από το King William Island. Ο McClintock ανακάλυψε διάσπαρτα οστά καθώς διάφορα αντικείμενα στις ακτές του νησιού. Το σημαντικότερο εύρημα του ήταν ένα μεταλλικό κουτί που περιείχε ένα γραπτό σημείωμα. Η πρώτη καταχώρηση του σημειώματος έλεγε πως ο Franklin πέρασε το πρώτο χειμώνα στο Beechey Island χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα . Όμως η δεύτερη καταχώρηση με ημερομηνία 25 Απριλίου 1848 ανέφερε πως τα πλοία είχαν μείνει καθηλωμένα από το Σεπτέμβριο του 1846 στις ακτές του King William Island , πως μαζί με τον Franklin 9 αξιωματικοί και άλλα 15 μέλη του πληρώματος ήταν νεκροί και πως οι 105 επιζώντες θα κατευθύνονταν κάπου 300 χιλ νότια προς το Backs Fish River. Μέσα σε 2 χρόνια μέτραγαν ήδη 24 νεκρούς, ο αριθμός αυτός και μόνο έκανε την αποστολή του Franklin να ξεπερνά σε απώλειες κάθε άλλη παρόμοια αποστολή στην ιστορία. Το σημείωμα δεν έδινε τη παραμικρή εξήγηση για το τι προκάλεσε αυτούς τους θανάτους.

Μετά από τον McClintock υπήρξαν και άλλοι ανεξάρτητοι ερευνητές που προσπάθησαν να βρουν τι συνέβη. Όμως το μόνο που κατάφεραν να βρουν ήταν σκόρπιους μισοθαμενους σκελετούς , υπολειμματα καταυλισμων, σκορπια αντικειμενα του πληρώματος καθώς και και περισσότερες μαρτυρίες από Inuit που είχαν δει κατά μήκος των ακτών του King William Island πτώματα η ετοιμοθάνατους λευκούς να σέρνονται στο χιόνι.

Το “Man Proposes, God Disposes“ του Edwin Landseer εμπνευσμένο από την τραγική κατάληξη της αποστολής του Franklin 

Το 1866 το βρετανικο κοινοβούλιο “έκλεισε“ συμβολικά την υπόθεση τοποθετώντας στο κέντρο του Λονδίνου ένα μπρούντζινο άγαλμα του Franklin και τον ανακήρυξε (ψευδώς) σαν τον εξερευνητή που ανακάλυψε το Βορειοδυτικό πέρασμα.

Αλλά  η ιστορική και επιστημονική έρευνα ειναι αμείλικτες. Έτσι με τον καιρό φάνηκε πως η περίφημη καλύτερα προετοιμασμένη αρκτική αποστολή όλων των εποχών κάθε αλλά παρα τέτοια ήταν. Ο “έμπειρος“ εξερευνητής της Αρκτικής Franklin ήταν 59 ετών όταν αποδέχθηκε να την ηγηθεί και δεν ήταν καν η πρώτη επιλογή του βρετανικού ναυτικού (είχε ζητηθεί  προηγουμένως και από αλλους δυο οι οποίοι απέρριψαν την πρόταση). Οι προηγούμενες αρκτικές αποστολές του ειχαν στην καλύτερη περίπτωση ανάμικτα αποτελέσματα με ευθύνη κυρίως του ιδίου . Μάλιστα η πρώτη παραλίγο να έχει τραγική κατάληξη, τα μέλη της έφτασαν σχεδόν να λιμοκτονήσουν και κατάφεραν να επιβιώσουν τρώγοντας δέρματα και λειχήνες. Αυτό το μάλλον ντροπιαστικό γεγονός έδωσε στον Franklin  το παρατσούκλι “The Man who ate his boots“. Ο πιο έμπειρος και αποδεδειγμένα αποτελεσματικός αξιωματικός από όλους, ο Francis Crozier (που κανονικά θα έπρεπε να είναι ο διοικητής της αποστολής) ήταν Ιρλανδός, ένα σοβαρό μειονέκτημα που δεν του επέτρεπε να περάσει το “γυάλινο ταβάνι“ της βρετανικής στρατιωτικής ιεραρχίας. Από εκεί και πέρα μόνο 7 αξιωματικοί είχαν εμπειρία από προηγούμενες αρκτικές αποστολές. Σχεδόν όλο το υπόλοιπο πλήρωμα, που είχε επιλέξει προσωπικά  ο James Fitzjames, είχε προϋπηρεσία μόνο σε μονάδες που βρίσκονταν στη μέση ανατολή και τους τροπικούς.

Το σοβαρότερο πρόβλημα όμως βρισκόταν στην περίφημη τεχνολογική υπεροχή της αποστολής. Τα Erebus και Terror ήταν μεγάλα πολεμικά πλοία και το μέγεθος τους τα έκανε εντελώς ακατάλληλα να διαπλεόσουν γρήγορα τα ρηχά και γεμάτα βράχους νερά του Καναδικού αρχιπελάγους . Ο σύγχρονες ατμομηχανές τους δεν ήταν παρα τροποποιημένες μηχανές τραίνων που μετά βίας κατάφερναν να παράγουν 25 ίππους ισχύ και διέθεταν καύσιμα  μόνο για 12 ήμερες. Ακόμα και το HMS Rattler, το μικρο ατμόπλοιο που ρυμούλκησε το Erebus βόρεια της Σκοτίας είχε πολλαπλάσια ισχύ (200 ίππους) . Δοκιμές με μοντέλο του Erebus σε κλίμακα 1:20 έδειξαν πως η μηχανή μαζί με τα πανιά μετά βίας μπορούσαν να περάσουν ένα λεπτό στρώμα πάγου.  Το συμβόλαιο για τις κονσέρβες δόθηκε στο προμηθευτή με τη χαμηλότερη τιμή και ο χρόνος που είχε στην διάθεση του για να ολοκληρώσει την παραγγελία ήταν μερικες βδομάδες. Πολλές από τις άδειες κονσέρβες που βρέθηκαν διάσπαρτες από όπου πέρασε η αποστολή είχαν συγκολληθεί πρόχειρα με λιωμένο μόλυβδο που έρχονταν σε άμεση επαφή με τα τρόφιμα. Το σύστημα αφαλάτωσης ήταν ολοκαίνουργιο και σωλήνες του ήταν και αυτοί μολυβένιοι. Έτσι το μέταλλο δεν είχε αποκτήσει ακόμα στρώμα πατινας στο εσωτερικό τους με αποτέλεσμα το ζεστό νερό χωρίς άλατα να απορροφά μεγάλες ποσότητες μολύβδου καθώς κυλούσε μέσα τους.

Το 1980 έγινε εκταφή των τριών νεκρών του Beechey island και τα σώματα τους βρέθηκαν να είναι άψογα διατηρημένα (μπορούσε να διακριθεί ακόμα και το χρώμα των ματιών τους).  Η αυτοψία έδειξε πως είχαν πεθάνει από φυματίωση άλλα ο τοξικολογικός έλεγχος αποκάλυψε πως οι ιστοί τους περιείχαν μόλυβδο πολύ παραπάνω από το φυσιολογικό (μέχρι 100 φορές!). Τα οστά που βρέθηκαν από ανασκαφές στις ακτές του King William island είχαν επίσης υψηλά ποσοστά του μετάλλου. Η δηλητηρίαση από μόλυβδο σπάνια προκαλεί τον θάνατο αλλά επηρεάζει το νευρικό σύστημα προκαλώντας ναυτία, παραισθήσεις και απώλεια της γνωστικής λειτουργίας. Η βιαστική αποστείρωση των κονσερβών πιθανότατα να μόλυνε κάποιες από αυτές με τη θανατηφόρα αλλαντική τοξίνη ενώ η επαφή των τροφίμων με τον αέρα θα είχε οξειδώσει και τις τελευταίες ποσότητες βιταμίνης C που περιείχαν. Η βιταμίνη C από τις προμήθειες σε χυμό λεμόνι που είχαν τα πλοία θα είχε οξειδωθεί μέσα σε λίγους μήνες έτσι τα συμπτώματα του σκορβούτου θα είχαν αρχίσει ήδη να εμφανίζονται μετά από τον πρώτο χρόνο. Μεταγενέστερες ιστολογικές εξετάσεις στα δείγματα από το Beechey island αποκάλυψαν πως το πλήρωμα έπασχε και από σοβαρή έλλειψη σε ψευδάργυρο που, όπως και η δηλητηρίαση με μόλυβδο, προκαλεί νευρολογικά προβλήματα και καταστρέφει το ανοσοποιητικό σύστημα. Και μαζί με όλα αυτά έπρεπε να παλέψουν και με τους ασυνήθιστα κρύους χειμώνες τις δεκαετίας του 1840 που είχαν σαν αποτέλεσμα οι πάγοι να μείνουν στάσιμοι και να παγιδεύσουν τα δυο πλοία στις ακτές του King William Island για τουλάχιστον 3 συνεχόμενες χρονιές.

Οι ανασκαφές που έγιναν στο King William island τη δεκαετία του 1990 δικαίωσαν τις μαρτυρίες των Inuit. Σχεδόν 1/4 από τα οστά που βρέθηκαν είχαν επάνω τους τις χαρακιές που αφήνει ένα μεταλλικό μαχαίρι καθώς αφαιρεί το κρέας ενώ οι άκρες των αρθρώσεων είχαν τις φθορές που αποκτούν τα κόκαλα που τρίβονται στα τοιχώματα της κατσαρόλας. Το πιο θλιβερό από όλα ήταν οι τομές στα χέρια και τα πόδια (είναι μετά το πρόσωπο τα ποιο χαρακτηριστικά σημεία του ανθρώπινου σώματος) που δείχνουν πως οι τελευταίοι επιζώντες προσπάθησαν να τα τεμαχίσουν με τέτοιο τρόπο ώστε να μην αναγνωρίζουν τι είναι αυτό που τρώνε.

Τα παραπάνω αποδεικνύουν πως η αποστολή του Franklin ήταν στην πραγματικότητα εντελώς προχειροσχεδιασμενη και δεν είχε σχεδόν καμία πιθανότατα να πετύχει ποτέ τον στόχο της. Το πλήρωμα της δεν διέθετε ούτε την κατάλληλη εκπαιδευση ούτε τον κατάλληλο εξοπλισμό για να να επιβιώσει στην Αρκτική ενώ το βρετανικό ναυτικό που την οργάνωσε δεν είχε διδαχθεί τίποτα από τις δεκάδες προηγούμενες αποτυχημένες προσπάθειες. Νόμιζαν πως κλείνοντας τους εξερευνητές μέσα σε δυο πλεούμενα φρούρια που περιείχαν μια μικρογραφία της βικτοριανής Αγγλίας θα κατακτούσαν το πιο αφιλόξενο για τον άνθρωπο σημείο στον πλανήτη. Την αλαζονεία τους αυτή την πληρωσαν οδηγώντας 129 ανθρώπους σε έναν αργό και φριχτό θάνατο.

Η AMC χρησιμοποίησε αυτή τη συγκλονιστική ιστορία, η μάλλον στην εκδοχή αυτής της ιστορίας όπως την φαντάστηκε ο συγγραφέας επιστημονικής φαντασίας και τρόμου Dan Simmons, για να δημιουργήσει μια από τις καλύτερες τηλεοπτικές σειρες των τελευταίων ετών.  Το The Terror βασίζεται στα ιστορικά στοιχεία για να δώσει μια φανταστική εκδοχή της μοιραίας πορείας του Franklin και του πληρώματος του προς τον θάνατο. Παρόλο που στον πυρήνα της είναι μια ιστορία τρόμου η σειρά απορρίπτει τα εύκολα και βιαστικά τρικ που χρησιμοποιούνται όλο και συχνότερα στο συγκεκριμένο genre και επιλέγει να βασιστεί πανω στους καλογραμμένος χαρακτήρες και την αργή αλλά σταθερή πορεία προς την απόλυτη φρίκη. Ο Franklin είναι πιστός χριστιανός, ενθουσιώδη και αγαπητός στο πλήρωμα του θέλει όσο τίποτε άλλο η αποστολή να πετύχει μιας και για αυτόν είναι η τελευταία του ευκαιρία να ξεπλύνει την ντροπή όλων των προηγούμενων αποτυχιών του. Ο Crozier είναι ένας πραγματιστής που γνωρίζει πολύ καλά πως παρολες τις ικανότητες του το γεγονός πως δεν είναι Άγγλος τον καταδικάζει να βρίσκεται πάντα στην σκιά των άλλων. Ο επιδεικτικός και γεμάτος αυτοπεποίθηση James Fritzames έχει παλέψει με νύχια και με δόντια για να βγάλει από πάνω του το στίγμα που της νοθας καταγωγής του. Ο Cornelius Hickey είναι ο φιλόδοξος και αδίστακτος κελευστής  που περιφρονεί  τους ανώτερους του και προσπαθεί να εκμεταλλευτεί κάθε ευκαιρία για να ανέβει κοινωνικά. Ο Henry Goodsir είναι ο ευγενικός και καλόκαρδος γιατρός που προσπαθεί με τα λίγα διαθέσιμα μέσα του τι ακριβώς σκοτώνει το πλήρωμα. Το ενδιαφέρον της σειράς βρίσκετε κυρίως στους εξαιρετικούς διάλογους και τις αλληλεπιδράσεις αυτών των χαρακτήρων μεταξύ τους καθώς και με το υπόλοιπο πλήρωμα.

Η μυστηριώδης ατμόσφαιρα χτίζεται σιγά σιγά κατά την διάρκεια και των 10 επεισοδίων. Στην αρχή πρόκειται για μικροπράγματα όπως τα χαλασμένα δόντια που ραγίζουν από το κρύο η το δέρμα που ξεκολλάει όταν αγγίζει μια παγωμένη μεταλλική επιφάνεια. Ο ηλιος του μεσονυκτίου και εγγύτητα στον μαγνητικό βορα που διαβρώνουν την η αντίληψη του χρόνου και του χώρου, το εσωτερικό των πλοιων που έχει πάρει κλίση και τρίζει συνεχώς από την πίεση του πάγου, η μονοτονία από τη πολύμηνη διαμονή στα αμπάρια , οι θάνατοι που προκαλούν οι ασθένειες και ένα μυστηριώδες πλάσμα που τους καταδιώκει επηρεάζουν την ψυχολογία όλων των μελών του πληρώματος. Όταν αποφασίζουν να εγκαταλείψουν τα πλοία και να ξεκινήσουν την πορεία προς το νότο τα συμπτώματα από μολυσμένα με μόλυβδο τρόφιμα και σκορβούτο έχουν ηδη αρχίσει να εμφανίζονται. Καθώς αναγκάζονται να σέρνουν για ατέλειωτες ώρες στο πολικό ψύχος τα έλκηθρα με τις προμήθειες τα σώματα τους γεμίζουν πληγές και μελανιες και η συμπεριφορά τους γίνεται όλο και πιο επιθετική. Όλα τα υπολείμματα της στρατιωτικής και κοινωνικής συνοχής έχουν πια χαθεί και τα πάντα βυθίζονται στο χάος και την παράνοια. Στο τέλος ούτε η θρησκευτική πίστη του Franklin, ούτε ο ηρωισμός του Fritzames, ούτε η καλοσύνη Goodsir ,ούτε ο δολοπλοκίες του Hickey ούτε οτιδήποτε άλλο ανθρώπινο μετράει απέναντι στο Μεγάλο Λευκό Τίποτα της Αρκτικής. Ο μόνος που επιβιώνει είναι ο Crozier που αποφασίζει να εγκαταλείψει για πάντα το παρελθόν του και τον κόσμο από όπου προήλθε για να και να ζήσει μαζί με τους Inuit.

Το 2016 Κατά την διάρκεια των γυρισμάτων της σειράς το ναυάγιο του Terror βρέθηκε έξω από τις νότιες ακτές του King William Island (στο… Terror Bay αν είναι δυνατόν!).  Υποβρύχιες κάμερες έδειξαν πως είναι σχεδόν τέλεια διατηρημένο με τα σερβίτσια να στέκονται στα ράφια λες και είναι έτοιμα να στρωθούν στο τραπέζι.

Fun Fact: Λόγω της κλιματικής αλλαγής το βορειοδυτικό πέρασμα προβλέπεται πως θα γίνει ο κύριος δρόμος μεταξύ Ευρώπης και Ασίας μιας και σύντομα θα μπορούν να το διαπλεόσουν και συμβατικά εμπορικά πλοία

Happy Halloween!

Υ.Γ. Τη σειρά μπορείτε να τη βρείτε σε όλα τα καλα torrents (όπως πχ εδώ), κάντε αναζήτηση με τον όρο “The Terror Season 1“

3D Model του ναού του Hφαίστου απο την CyArk

Σε λίγες μέρες συμπληρώνονται 20 χρόνια από τότε που ξεκίνησα να ασχολούμαι με το blogging. Η λαμπερή αυτή επέτειος συμπίπτει χρονικά με την επέτειο της επιστροφής μου στην Ελλάδα από τις σπουδές μου στο Λονδίνο. Έτσι για το εορταστικό ποστ είχα την φαεινή ιδέα επιλέξω σαν θέμα κάτι με το οποίο έχω να ασχοληθώ παρα πολλά χρόνια, τις εφαρμογές της Πληροφορικής στη αρχαιολογία και ειδικά με το πως αυτές χρησιμοποιούνται στην Ελλάδα.

Εδώ χρειάζεται να κάνω ένα μικρο flashback. Όταν γύρισα από την Αγγλία μετά από 4 χρόνια σπουδών (συντήρηση έργων τέχνης και πληροφορική) μια από τις επιλογές μου ήταν να εργαστώ πάνω στις εφαρμογές των νέων τεχνολογιών στη συντήρηση και την αρχαιολογία .Τι πιο φυσικό λοιπόν από το να προσπαθήσω να προσεγγίσω τις αρμόδιες υπηρεσίες για να μπορέσω να δω ποιες ήταν οι επιλογές μου (τέτοιο ζώoν ήμουν και εγώ). Οι 3-4 βδομάδες που έψαξα το θέμα ήταν αρκετές για να καταλάβω πως δεν έχει νόημα να αφιερώσω περισσότερο χρόνο. Το οικονομικό και τα δαιδαλώδη (και εχμ…περίεργα) διαδικαστικά ( τα επαγγέλματα γύρω από αυτόν το τομέα απασχολούνται σχεδόν αποκλειστικά στο δημόσιο) ήταν, όπως είναι φυσικό, πολύ σημαντικοί παράγοντες αλλά ο πραγματικός λόγος ήταν άλλος. Όλοι οι άνθρωποι που προσέγγισα δεν ενδιαφέρονταν καθόλου, μα καθόλου για τις νέες τεχνολογίες (μιλάμε για ένα επίπεδο αδιαφορίας που δεν έχω συναντήσει πουθενά αλλού). Μπορώ να πω μάλιστα πως κάποιες περιπτώσεις είχαν ξεκάθαρα εχθρική στάση. Μέσα σε ελάχιστο χρόνο κατάλαβα πως όχι μόνο δεν υπήρχε καμία πιθανότητα να ασχοληθώ με αυτό που ήθελα αλλά πως θα μου ήταν αδύνατο να συνεργαστώ με αυτούς τους ανθρώπους με οποιαδήποτε ιδιότητα (αργότερα έμαθα πως δεν ήμουν η εξαίρεση μιας και άλλοι που ασχολήθηκαν φαίνεται πως είχαν παρόμοιες εμπειρίες με εμένα).

Πέρα από περιστασιακές επίσκεψης σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους έπαψα να έχω σχέση με το συγκεκριμένο τομέα και δεν συνέχισα να παρακολουθώ τις τεχνολογικές εξελίξεις γύρω από αυτόν. Έτσι για αυτό το post ουσιαστικά ξεκίνησα να ψάχνω σχεδόν από το μηδέν. Επέλεξα να μην ασχοληθώ με όλες τις ψηφιακές τεχνολογίες που εφαρμόζονται στην Αρχαιολογία αλλά να επικεντρωθώ σε μια : τη ψηφιακή αποτύπωση με Laser scanning και φωτογραμμετρια. Οι τεχνολογίες αυτές χρησιμοποιούνται συστηματικά στην αρχαιολογία τα τελευταία 10-15 χρόνια και είναι πια οι κύριες μέθοδοι τεκμηρίωσης στις δυτικοευρωπαϊκές χώρες. Είναι επίσης απλές στην χρήση και λογω της φύσης τους είναι εξαιρετικά εύκολο να κατανοήσει κανείς τις δυνατότητες τους . Τα data τους χρησιμοποιούνται για την κατασκευή τρισδιάστατων μοντέλων που πέρα από τη προφανή χρησιμότητα τους στην τεκμηρίωση και απεικόνιση έχουν περαιτέρω εφαρμογές όπως οι προσομοιώσεις, το 3D printing κλπ. Ένα καλό δείγμα είναι η ψηφιακή αποτύπωση του Ναού της Αρτέμιδος στην Evora (στο sketchfab μπορείτε να βρείτε χιλιάδες τρισδιάστατα μοντέλα αρχαιολογικών αντικείμενων και ανασκαφών)

Το μοντέλο μπορεί να περιστραφεί με το mouse ενω όσοι έχετε VR headset μπορείτε να βρεθείτε “μέσα” στον ναό κάνοντας κλικ στο εικονίδιο “View in VR” κάτω δεξιά.

Η χρήση των laser scanners είναι σχετικά εύκολη, μονο οι συσκευές για TLS (που είναι και πανάκριβες) απαιτούν ειδική εκπαίδευση για την λειτουργία τους . Η φωτογραμμετρια έχει γίνει πια τόσο απλή που αρκεί ένα κινητό και ένας υπολογιστής που μπορεί να τρέξει το PhotoScan ( πρόσφατα το μετονόμασαν σε Metashape) της Agisoft  για την δημιουργία ενός πολύ καλού μοντέλου . Στο παρακάτω βίντεο ένας κυριουλης μόνος του και σε σχετικά λίγο χρόνο (μερικές ώρες) φωτογραφίζει ένα αντικείμενο, επεξεργάζεται τις φωτογραφίες με PhotoScan , δημιουργεί το 3d model και εκτυπώνει από αυτό ένα αντίγραφο του αρχικού αντικειμένου

Γενικά πρόκειται για τεχνολογίες που ακόμα και ένας αρχαιολόγος μπορεί να καταλάβει τη σημασία τους και να τις χρησιμοποιήσει. Οπότε θα περίμενε κανείς πως σε μια χώρα που κάθε 5 μέτρα πέφτει κανείς σε κάποιου είδους αρχαιολογικό χώρο και που οι αποθήκες των μουσείων ξεχειλίζουν από αμέτρητα αντικείμενα οι συγκεκριμένες τεχνολογίες να βρίσκονται σε πρώτη θέση .

Αλλά εδώ είναι Ελλάδα, και στην Ελλάδα αυτά δεν γίνονται.

Από τις έλάχιστες διαθέσιμες δημοσιεύσεις που αφορούν τρισδιάστατες αποτυπώσεις μνημείων η αρχαιολογικών χώρων οι περισσότερες, παρόλο που αναφέρονται λεπτομερώς στις τεχνολογίες και τη διαδικασία αποτύπωσης, δεν χρησιμοποιούν τα data για κάτι άλλο πέρα από τη δημιουργία κάποιας τρισδιάστατης απεικόνισης. Και αυτό γιατί η επεξεργασία των data είναι η δουλειά ενός αρχαιολόγου με εξειδίκευση στο Digital Archeology ενώ σχεδόν όλες οι δημοσιεύσεις που βρήκα προέρχονταν από κάποιο τμήμα τοπογράφων μηχανικών η πληροφορικής.

Άραγε υπάρχουν στην Ελλάδα σχολές που προσφέρουν MSc σε Digital Archeology η Archeological Science/Αρχαιομετρία;  Όποιος γνωρίζει την απάντηση σε αυτή την ερώτηση να μου την πει και εμένα μιας και δεν έχω καταφέρει να βρω τίποτα πέρα από κάποια προπτυχιακά σεμινάρια αρχαιομετρίας στο πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Το κοντινότερο σε Digital Archeology που μπόρεσα να ανακαλύψω είναι δυο πανεπιστημιακά τμήματα, το ένα στην Πάτρα και το άλλο στο πανεπιστήμιο Αιγαίου, που ασχολούνται με την εφαρμογή των νέων τεχνολογιών στο πολιτισμό. Πρόκειται για ένα περίεργο μείγμα πληροφορικής, media studies, μουσειολογιας και ιστορίας με κάπως… ιδιόρρυθμα μαθήματα (π.χ.”Εργαστήριο εισαγωγή στη διαχείριση πολυμεσικών δεδομένων με χρήση Matlab”??!?!?!). Πάντως από ότι φαίνεται τα τμήματα αυτά ασχολούνται περισσότερο με την δημιουργία ντοκιμαντέρ, website, και εκπαιδευτικών εφαρμογών για τον πολιτισμό και δεν αφορούν την επεξεργασία των αρχαιολογικών data (θα περίμενε κανείς πως με δυο ολόκληρα πανεπιστημιακά τμήματα επικεντρωμένα στις τεχνολογίες για τη προβολή της πολιτιστικής κληρονομιάς τα μουσεία και οι αρχαιολογικοί μας χώροι θα ήταν τα παγκόσμια πρότυπα αλλά για κάποιο… περίεργο λόγο αυτό δεν συμβαίνει).

Από εκεί και πέρα εκτός από τις ανασκαφές που γίνονται από ξένες αποστολές η τις συνεργασίες Ελλήνων αρχαιολόγων με κάποιο ξένο πανεπιστήμιο/επιστημονικό οργανισμό (π.χ. τρισδιάστατη αποτύπωση του Ακρωτηρίου της Θήρας από το National geographic και το Πανεπιστήμιο της Βιέννης)  υπάρχουν πολύ λίγες αναφορές για χρήση 3d laser scanning και φωτογραμμετρίας στα μουσεία και τους αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας.  Οι μόνες που κατάφερα να βρω ήταν για τον αρχαιολογικό χώρο του Δίου (εικονική περιήγηση κυρίως με φωτογραφίες 360 και μερικά φωτογραμμετρικά μοντέλα), για την πανεπιστημιακή ανασκαφή της Άνω Τούμπας από το ΑΠΘ, για κάποια αρχαία θέατρα και αρχαιολογικούς χώρους που έχουν σκαναριστει από το τμήμα αρχιτεκτόνων του ΔΠΘ και για λίγα μικρά ξέμπαρκα projects από συμβεβλημένες με το ΥΠΠΟ εταιρείες Πολιτικών Μηχανικών/τοπογράφων.

Όσο για τις διαμαντόπετρες στο δαχτυλίδι του ελληνικού πολιτισμου το Αρχαιολογικό μουσείο και την Ακρόπολη, απο τη μία το Εργαστήριο Συντήρησης Έργων Μεταλλοτεχνίας του μουσείου αναφέρει στη σελίδα του ότι χρησιμοποιεί το 3D scanning για τη δημιουργία εκμαγείων (από εκεί και πέρα δεν υπάρχει καμία άλλη πληροφορία). Από την άλλη η αποτύπωση του αρχαιολογικού χώρου της Ακρόπολης (κάποια δείγματα μπορείτε να δείτε εδώ ) τρέχει από το 2007(!!!!!) ενώ η ολοκλήρωση της αποτύπωσης τμημάτων του Παρθενώνα υπολογίζεται για το… 2020 (η ανάθεση μελέτης έχει προεκτιμώμενη αμοιβή… 120.967,74 ευρώ .

Σε αυτό το σημείο περίπου σταμάτησα να ψάχνω γιατί δεν άντεχα άλλο. Όλη η διαδικασία αναζήτησης ήταν ψυχοφθόρα για εμένα κυρίως γιατί όλα τα παραπάνω μοιάζουν να “ζουν” σε ένα παράλληλο σύμπαν που βρίσκεται χρονικά πολύ πιο πίσω από το σύμπαν που ζούμε οι υπόλοιποι (η τουλάχιστον αυτό που ζω εγώ). Σχεδόν όλες οι σελίδες των αρχαιολογικών υπηρεσιών και των πανεπιστημιακών τμημάτων που επισκέφτηκα είναι σχεδιασμένες στο στιλ early 00’ website με adobe flash και απαρχαιωμένα layout (μόνο το περιστρεφόμενο email gif λείπει από κάποιες) ενώ πολλές είναι γεμάτες με links που οδηγούν σε “σεντονια” .doc η image pdf η ακόμη χειρότερα σε error 404, λευκές σελίδες η σελίδες υπό κατασκευή. Το Pièce de résistance όλων αυτών είναι ένα πανεπιστημιακό ερευνητικό εργαστήριο που ασχολείται με διάφορα βαρύγδουπα όπως εφαρμογές machine learning και IOT στον πολιτισμό του όποιου το site βγάζει ένα τεράστιο under construction sign. Και φυσικά σε κάθε γωνιά υπάρχουν αμέτρητα αρκτικόλεξα, χαιρετισμοί από κρατικούς αξιωματούχους και “στάμπες” με τα σύμβολα κρατικών χρηματοδοτικών προγραμμάτων που έχουν σε σε πρώτη θέση συνήθως το ιερό σύμβολο του ΕΣΠΑ. Και όλα αυτά πασπαλισμένα με προκηρύξεις έργων η αγοράς εξοπλισμού.

Το τελικό συμπέρασμα που έβγαλα είναι πως το να μην ασχοληθώ με όλα αυτά ήταν ίσως η καλύτερη απόφαση που έχω πάρει στη ζωή μου. Και αυτό θα συμβούλευα και όποιον θέλει να ασχοληθεί σοβαρά με την εφαρμογή των ψηφιακών τεχνολογιών στο πολιτισμό και την αρχαιολογία. Αντι να χάσετε το χρόνο σας και να μπλέξατε με όλα αυτά που περιγράφω πιο πάνω θα σας πρότεινα να συνεργαστείτε με το πανεπιστήμιο του York , το Mappa Lab του πανεπιστήμιου της  της Πίζας, το πανεπιστήμιο του Leiden η με κάποιο άλλο πανεπιστημιακό ίδρυμα που ειδικεύεται στο Digital archeology. Η ακόμα καλύτερα να συνεργαστείτε με κάποιο από τα cultural heritage startups που έχουν αρχίσει να εμφανίζονται σε ολόκληρη την Ευρώπη  (κυρίως στη Γαλλία) η έστω με τη Ubisoft μιας και εδώ που φτάσαμε τα ηλεκτρονικά παιχνίδια σαν το Assassin’s Creed Odyssey προωθούν το κλασικό πολιτισμό καλύτερα από όλες τις Ελληνικές “δράσεις” μαζί (there, I said it!!!!)

ΥΓ.1  Μιας και είπα Assassin’s Creed Odyssey πριν μερικές μέρες έγινε διαθέσιμο δωρεάν το Discovery Tour του παιχνιδιού. Το DLC αυτό δίνει την δυνατότητα στους παίκτες να περιηγηθούν ελευθέρα το χάρτη και προσθέτει πληροφορίες για τις τοποθεσίες αλλά και τον τρόπο ζωής της αρχαίας Ελλάδας τις όποιες παρουσιάζει με μορφή virtual tour.

Το προηγούμενο Assassin’s Creed (Assassin’s Creed:Origins) που εξελίσσεται στη αρχαία Αίγυπτο διαθέτει και αυτό αντίστοιχο Discovery Tour το οποίο μάλιστα χρησιμοποιήθηκε σε ένα πείραμα που έγινε σε 9 σχολεία του Καναδά όπου οι μαθητές που διδάχθηκαν ιστορία μέσω του παιχνιδιού παρουσίασαν βελτίωση στις επιδόσεις τους από 22 μέχρι 44%!!!! Που να τα πεις αυτά εδώ και ποιος να σε ακούσει. Αρκεί να δει κανείς την πρόσφατη συζήτηση για την παιδεία όπου η κουβέντα επικεντρώθηκε στην καλύτερη περίπτωση στην ποιότητα των πανεπιστημιακών τμημάτων ενώ στη χειρότερη σε διάφορους ηλίθιους που έβγαζαν και μετρούσαν ποιος την είχε μεγαλύτερη την βαθμολογία στις γενικές εξετάσεις το 1980κατι! Γενικά αυτή η χώρα μοιάζει με ένα μάτσο γέρους που ψάχνουν πως θα επισκευάσουν το χαλασμένο τους τηλέφωνο “ροδέλα” καθώς η εποχή του smartphone όπου να ‘ναι φτάνει στο τέλος της!

Bonus: Κάποιος κάθισε και έκανε το δικό του Discovery Tour της Ακρόπολης στα ελληνικά

ΥΓ. 2 Οδηγός αγορών: Αντι να δώσετε ένα χιλιάρικο+ για το iPhone 11 και να πάρετε ένα κακάσχημο κινητό που 6% καλύτερη κάμερα από το προηγούμενο μοντέλο θα σας πρότεινα να αγοράσετε το Oculus Quest  και να ανοίξετε τα ματάκια σας! Να ορίστε και το link στο Amazon Germany (Γιατί δεν ξέρω τι θα γίνει με το Amazon UK σε μερικούς μήνες) You are welcome!

Υ.Γ. Να πω εδώ πως το σενάριο που αναφέρουν αλλά και οι γενικότερες φήμες που ακούγονται πως το franchise θα αρχίσει να επικεντρώνεται προς την εκδοχή του Star Wars Universe όπως αυτό εμφανίζεται στο «παρακλάδι » του Old Republic με ανησυχούν. Το «σύμπαν» του Knights of the Old Republic και του SWTOR (με close seconds αυτά του Fallout και του Witcher) είναι ίσως το πιο αγαπημένο μου από τα φανταστικά σύμπαντα και η σκέψη πως οι καραγκιόζηδες της Disney μπορεί να το ξεχαρβαλώσουν και αυτό μου προκαλεί κατάθλιψη.

Φέτος δυστυχώς τα πράγματα ήταν μάλλον χλιαρά μιας και όλοι ετοιμάζονται για το μεγάλο χαμό που θα γίνει του χρόνου με τη παρουσίαση της νέας γενιάς κονσολων XBox και Playstation. Παρολαυτα υπήρξαν κάποια highlights και κάποιες παρουσιάσεις που είχαν μεγάλο ενδιαφέρον αλλά χάθηκαν μέσα στο θόρυβο.

Πρώτο και καλύτερο βέβαια ήταν το Cyberpunk 2077 (έχει γίνει ο τρελός χαμός για αυτό στα social) από τους δημιουργούς της σειράς του Witcher, τη CD Projekt RED. Όσοι είχαν τη τύχη να δουν το κλειστό demo του παιχνιδιού έμειναν με ανοιχτό το στόμα ενώ επιτέλους δόθηκε στην δημοσιότητα η ημερομηνία έκδοσης του (16/4/2020) καθώς και κάποιες λεπτομέρειες για το story. Επίσης μάθαμε πως ο Keanu Reeves (οποίος με την παρουσία στο event έκλεψε την παράσταση) θα έχει σημαντικό ρολό στο παιχνίδι. Προς στιγμήν με έβαλε σε πειρασμό για pre order αλλά μετά το κάζο που έπαθα με το Fallout 76 έχω ορκιστεί να μην το ξανακάνω. Πάντως αν όντος επιβεβαιωθεί πως είναι τόσο καλό όσο λέγεται θα το αγοράσω από το GOG γιατί εκεί (σε αντίθεση με το Steam και τα άλλα online game stores) το 100% του πόσου θα παει στη CD Projekt RED.

Είπα Fallout 76 και δυστυχώς πρέπει να αναφέρω και το τραγέλαφο που ήταν η παρουσίαση της Bethesda. Υπήρξε μια εποχή που τα events της συγκεκριμένης εταιρίας τα περίμενα πως και πως. Ομως από ότι φαίνεται έχουν βάλει σκοπό να μεταμορφωθούν σε μικρογραφία της Electronic Arts η σε παρωδία κινέζικης mobile gaming παράγκας μετατρέποντας τα ιστορικά franchises που τους ανήκουν σε μέτρια (και ουσιαστικά ξεπερασμένα) Mobile games και Games As A Service σχεδιασμένα να γαντζώνονται μόνιμα πάνω στο πορτοφόλι του παίκτη με loot boxes και microtransactions. Κανονικά όλη η φετινή παρουσίαση της Bethesda θα έπρεπε να είναι ένα βίντεο που θα έδειχνε τον Todd Howard να ζητάει συγνώμη από τους fans του Fallout και μετά να σέρνεται με τα γόνατα από τα γραφεία της Bethesda στο Maryland μέχρι τα παλιά γραφεία της Interplay στη California και να ανάβει ένα κερί μπροστά στη φωτογραφία του Tim Cain. Όμως δεν μιάζει να έχουν καταλάβει ακόμα την ζημιά που τους έχει κάνει αυτή η αλλαγή στη φιλοσοφία και στο business model της εταιρίας και όσο και να προσπαθούν να χρυσώσουν το χάπι οι αριθμοί από τις πωλήσεις και τα στατιστικά των online trends άλλα λένε . Ευτυχώς υπήρξαν και ένα δυο games από τα studios που συνεργάζονται με την Bethesda που ξέφυγαν από τη χρυσή μετριότητα αλλά το highlight του event αναμφισβήτητα ήταν το Doom Eternal από την ID Software.

Προσωπικά τα First Person Shooters δεν με πολυενδιαφέρουν αλλά το συγκεκριμένο είναι εξαιρετικό στο είδος του. Πάλι καλά που υπάρχει και αυτό γιατί αλλιώς το event θα άξιζε μόνο για το γέλιο και τα memes που έβγαλε

Από τις υπόλοιπες παρουσιάσεις ξεχωρίζω δυο παιχνίδια που θα κάνουν τους ηλικιωμένους gamers σαν εμένα που έχουν τα 20εδρα ζάρια και το Advanced Dungeons & Dragons Dungeon Master’s Guide 2nd edition καταχωνιασμένα στο υπόγειο να δακρύσουν από συγκίνηση. Το πρώτο είναι το Baldur’s Gate 3 από την Larian. Ναι μετα από 19 ολόκληρα χρόνια από την έκδοση του Baldur’s Gate 2 θα έχουμε την συνέχεια και μάλιστα από το studio που είναι υπεύθυνο για τη δημιουργία του υπέροχου Divinity: Original Sin 2.

Το δεύτερο είναι το καινούριο Vampire: the Masquerade, το Vampire: The Masquerade – Bloodlines 2 από την Paradox Interactive. Ναι,ξέρω πως δεν είναι D&D αλλά προέρχεται από ένα από τα πιο δημοφιλή table top RPGs

Το πρώτο Vampire: The Masquerade – Bloodlines εμένα ακόμα και σήμερα μέσα στα 5 all time αγαπημένα μου παιχνίδια και αποτελεί περίτρανη απόδειξη πως τα εντυπωσιακά γραφικά,  η έκταση του χάρτη και άλλα τεχνικά χαρακτηριστικά έρχονται πάντα δεύτερα σε σχέση με μια εξαιρετική ιστορία, το γερό world building, τους καλογραμμένους χαρακτήρες και την ποικιλία και την ελευθερία στις διαθέσιμες επιλογές του παίκτη.

Για το τέλος πιστεύω πως δυο ήταν τα σημαντικά της φετινής E3. Η οργάνωση του πρώτου event αποκλειστικά για VR games απο την UploadVR και οι παρουσιάσεις των πλατφορμων cloud gaming της google (Stadia) και της Microsoft (xCloud).

To VR event ειχε ανακοινώσεις για καμιά 30αρια παιχνίδια χωρισμένα ανα πλατφόρμα (Playstation, PC VR και All Platform). Τα highlights ήταν η παρουσίαση του 360 mode του Beat Saber (οι κύβοι πια δεν θα έρχονται από μια μόνο κατεύθυνση προς τον παίκτη αλλά από παντού γύρω του) και το απίστευτο Boneworks, ενα adventure VR game όπου ο παίκτης πειραματίζεται με τις δυνατότητες physics engine για να λύσει τα διάφορα προβλήματα που του δινει το παιχνίδι.

Το να αποκτήσουν επιτέλους τα VR παιχνίδια το δικό τους event είναι άλλη μια απόδειξη πως σταδιακά αυξάνεται το ενδιαφέρον για την συγκεκριμένη τεχνολογία (πριν ένα μήνα τα στατιστικά του steam έδειξαν πως για πρώτη φορά οι συνδεδεμένοι στην πλατφόρμα χρήστες συσκευών VR ξεπέρασαν το 1 εκατομμύριο). από την άλλη δεν ξέρω αν θα ήταν καλύτερο τα παιχνίδια VR να αποτελούν κομμάτι των μεγάλων εταιρικών events που έχουν εκατομμύρια views.

Οι παρουσιάσεις των πλατφορμων cloud gaming είναι στην πραγματικότητα τα σημαντικότερα events της φετινής E3. Με το cloud gaming τα παιχνίδια παύουν να “ζουν” στις συσκευές των παικτών και σχεδόν όλη η λειτουργικότητα τους μεταφέρεται στους servers της εταιρείας που τα κανει host. Οι servers αναλαμβάνουν να επεξεργαστούν τα γραφικά, το gameplay κλπ και μεταφέρουν μέσω ίντερνετ την εικόνα και των ήχο πίσω στον χρήστη ενώ λαμβάνουν πάλι μέσω ίντερνετ τις εντολές από το gamepad, το mouse +keyboard ή το touchscreen. Η εξαιρετικά εντυπωσιακή παρουσίαση που είχε κάνει η Google Stadia το Μάρτιο δείχνει πως λειτουργούν.

Με βάση τα δημοσιεύματα τα demos της Stadia και του xCloud έδειχναν απαιτητικά παιχνίδια όπως το Halo 5 η το Doom Eternal να τρέχουν με εικόνα 1080p και σχεδόν την ίδια ανταπόκριση με ένα installed game (το demo της Google ήταν με σύνδεση 25Mbps σε ενα data center κάπου 400 χιλιομετρα μακρια αν και οι δημοσιογράφοι δεν μπόρεσαν να το επιβεβαιώσουν ). Υποτίθεται πως οι τεχνολογίες αυτές μπορούν αν ανταποκριθούν ικανοποιητικά με ποιότητα εικόνας 720p στα 10Mbps. Τώρα βέβαια όλα αυτά θα φανούν στην πράξη και δεν ξέρω πως θα είναι το τελικό αποτέλεσμα ιδίως σε χώρες που το internet αποτελείται από σακιά με πατάτες που συνδέονται μεταξύ τους με σπαγγο. Πάντως αν όλα αυτά δουλέψουν σωστά υπάρχει πιθανότητα οι καινούρια γενιά video game consoles που θα παρουσιαστούν στη E3 το 2020 να είναι και η τελευταία.

Μετά την πυρκαγιά της 15 Απριλίου που κατέστρεψε μεγάλο μέρος της Notre Dame μέσα στην προσπάθεια να βρεθούν στοιχεία που θα βοηθήσουν στην επισκευή της υπήρξαν προτάσεις για την χρήση των δεδομένων που προέρχονται από 2 απροσδόκητες πηγές.

Η πρώτη είναι το 3D model της Notre Dame που δημιουργήθηκε για το Assassins Creed: Unity. Πρόκειται για το έργο της παλαίμαχης level designer, της Caroline Miousse. Η Caroline εργάζεται στη σειρά Assassin’s Creed εδώ και περίπου δέκα χρόνια (ξεκίνησε από το Assassin’s Creed II) και αφιέρωσε μαζί με τον ιστορικό Maxime Durand κάπου 2 χρόνια σκληρής δουλειάς για το σχεδιασμό και την δημιουργία του 3D model της Notre Dame που βλέπουμε στο παιχνίδι. Χρησιμοποιώντας χιλιάδες φωτογραφίες υψηλής ανάλυσης, αρχιτεκτονικά σχέδια, βιβλία, συνεντεύξεις με ειδικούς η Caroline “συναρμολόγησε” τη Notre Dame κυριολεκτικά πέτρα πέτρα. Ο στόχος της ήταν να αναπαραστήσει τον ναό όπως εμφανιζόταν το 1789 (την χρονιά της γαλλικής επανάστασης) , δηλαδή πριν τα έργα αναστήλωσης του 19ου αιώνα. Παρολαυτα το τελικό αποτέλεσμα για πρακτικούς λόγους δεν είναι απόλυτα ιστορικά ακριβές. Πχ η Caroline αποφάσισε να “κρατήσει” το χαρακτηριστικό κωδωνοστάσιο (αυτό που κατέρρευσε στη φωτιά) το οποίο δεν υπήρχε το 18ο αιώνα επειδή ήθελε να δώσει την δυνατότητα στους παίκτες να το σκαρφαλώσουν στη κορυφή του. Αντίθετα δεν μπόρεσε να περιλάβει κάποια από τα χαρακτηριστικά έργα τέχνης που υπήρχαν μέσα στο ναό γιατί (όσο και αν φαίνεται παράξενο) η χρήση της εικόνας τους προστατεύεται από copyright. Ίσως το συγκλονιστικότερο σε αυτή την ιστορία είναι το γεγονός ότι η ίδια δεν είχε επισκεφτεί ποτέ το ναό ούτε πριν ούτε κατά την διάρκεια των 2 ετών που εργάστηκε πάνω στο 3D model, ενώ επισκέφτηκε το Παρίσι μόνο μετά την έκδοση του παιχνιδιού. Μάλιστα σε συνέντευξη της είπε πως μόλις είδε το μνημείο ένιωσε σα να βρίσκεται στο σπίτι της («I felt like I was home.»). Σε κάθε περίπτωση αυτό που κατάφερε να δημιουργήσει είναι φοβερά εντυπωσιακό. Δείτε το παρακάτω βίντεο για να καταλάβετε τι εννοώ.

Η εκδότρια εταιρεία Ubisoft έχει υποσχεθεί να δώσει 500.000 ευρώ για την αποκατάσταση του ναου  και προσφέρει την έκδοση για PC του  Assassins Creed: Unity δωρεάν μέχρι τις 26 Απριλίου. Ο λόγος που κάνουν αυτή τη πρόσφορα είναι ότι η Notre Dame θα παραμείνει κλειστή για τα επόμενα 6 χρόνια τουλάχιστον. Έτσι ο μόνος τρόπος να την “επισκεφτεί” κανείς θα είναι μέσω κάποιας Virtual αναπαράστασης όπως αυτής που βρίσκεται μέσα στο παιχνίδι.Να υπενθυμίσω εδώ πως η Ubisoft είναι γαλλική εταιρεία και πως η πλειοψηφία των τεχνικών και σχεδιαστών του παιχνιδιού (Ubisoft Montreal) είναι γαλλόφωνοι Καναδοί

Η δεύτερη είναι τα 3D models που δημιούργησε ο 2010 ο καθηγητής Andrew Tallon με τη βοήθεια ενός Leica Geosystems laser scanner και μιας πανοραμικής κάμερας. Το laser scanner αφού πρώτα ευθυγραμμιστεί με τη βοήθεια “στόχων” στο χώρο χρησιμοποιεί μια περιστρεφόμενη ακτίνα laser για να μετρήσει εκατομμύρια σημεία πάνω στις επιφάνειες του μνημείου με ακρίβεια 5mm. Αφού επανέλαβε την διαδικασία 50 φορές στην συνέχεια ο Tallon χρησιμοποίησε υψηλής ανάλυσης φωτογραφίες από την πανοραμική κάμερα για να αντιστοιχίσει καθε pixel των εικόνων με τα σημεία που έχει καταγράψει το scanner. Χρησιμοποιώντας το κατάλληλο software μετέτρεψε όλες αυτές τις πληροφορίες σε τρισδιάστατους χάρτες. Το παρακάτω βίντεο του National Geographic δείχνει αντίστοιχη δουλειά που έκανε στο National Cathedral στη Washington.

Ο Tallon χρησιμοποίησε την ίδια μέθοδο για να σκανάρει 45 γοτθικές εκκλησίες στην Γαλλία ενώ ήταν επίσης συνδημιουργός του Mapping Gothic France, μιας on line βάσης δεδομένων που περιέχει πληροφορίες για δεκάδες γοτθικές εκκλησίες που βρίσκονται στην Γαλλία και στην Βρετανία. Δυστυχώς πέθανε από καρκίνο το 2018. Η τελευταία του εμφάνιση είναι στο παρακάτω 3D βίντεο όπου κάνει ένα μικρο τουρ της σκεπής της Notre Dame για να δείξει τη διάβρωση και τις φθορές που έχει υποστεί από τις καιρικές συνθήκες το κτίριο. Αν έχετε VR Headset μπορείτε να το δείτε σε πραγματικό περιβάλλον 3D μέσω του Youtube VR app (υπάρχει στο Steam, για το Playstation VR νομίζω πως υπάρχει native υποστήριξη για 3D youtube). Oι 2D plebs μπορούν να περιστρέψουν την “κάμερα” χρησιμοποιώντας τα τοξάκια που βρίσκονται στη πάνω αριστερή γωνία του video

Όμως πέρα από αυτά τα μεγάλα project υπάρχουν και μικρότερες προσπάθειες για την τρισδιάστατη αναπαράσταση του μνημείου. Πχ αμέσως μετά την πυρκαγιά οι New York Times με τη βοήθεια ενός απλού 3D model δίνουν μια σύντομη οπτική αναπαράσταση του πως ξεκίνησε και εξελίχθηκε η πυρκαγιά ενώ το USA today έχει πρόθεσή ένα Augmented Reality 3D model στο mobile app της εφημερίδας για όποιον θέλει να δει τις πληροφορίες για την κατάσταση του κτιρίου πάνω σε μια μικρογραφία της Notre Dame. Επίσης σε sites όπως το Sketchfab μπορεί να βρει κανείς διάφορα 3D models του μνημείου φτιαγμένα είτε με κάποιου είδους 3D design software είτε με τη χρήση φωτογραμμετρίας. Ειδικά το Sketchfab διαθέτει μια ολόκληρη κατηγόρια cultural heritage που περιλαμβάνει χιλιάδες 3D models που αρχίζουν από απλά αντικείμενα και φτάνουν σε τμήματα ανασκαφών και αρχαιολογικών χώρων (υπάρχουν κάπου 600 μουσεία από όλο το κόσμο στο Sketchfab). Αλλά αυτό που είναι ακόμα πιο εντυπωσιακό είναι ο τεράστιος αριθμός και η εξαιρετική ποιότητα των  3D models που έχουν ανεβάσει απλοί ιδιώτες που διαθέτουν μια καλής ποιότητας μηχανή η ένα 3D scanner χειρός και το κατάλληλο software. Βλέποντας όλα αυτά πιστεύω πως πολύ σύντομα καθώς η τεχνολογία εξελίσσεται ραγδαία η λεπτομερέστατη καταγραφή της Notre Dame δεν θα είναι η εξαίρεση αλλά ο κανόνας και πως σχεδόν τέλεια 3D models όλων των μνημείων του κόσμου θα είναι διαθέσιμα σε κάθε ερευνητή και σε κάθε απλό λάτρη της αρχαιότητας.

Υ.Γ.1 Όπως είναι αναμενόμενο από τη λίστα των 600 μουσείων λείπει η χώρα που λείπει από παντού. Αλλά προσωπικά δεν πιστεύω πως αυτό έχει κάποια ιδιαίτερη σημασία μιας και όπως εξήγησα παραπάνω η τεχνολογία που επιτρέπει τον απλό επισκέπτη ενός μουσείου η ενός αρχαιολογικού χώρου να δημιουργήσει ακριβέστατα ψηφιακά αντίγραφα των αντικείμενων και των μνημείων γίνεται όλο και πιο φθηνότερη και εύκολη στη χρήση. Έτσι σε 4-5 χρόνια το πολύ το υπουργείο πολιτισμού, τα αρχαιολογικά συμβούλια και τα υπόλοιπα μέλη του τσίρκο Μεντράνο που παριστάνουν τους φύλακες της πολιτιστικής μας κληρονομιάς θα ξυπνήσουν μια μέρα και θα βρουν πως οι σημαντικότεροι αρχαιολογικοί χώροι της Ελλάδας έχουν αναπαραχθεί με εξονυχιστική λεπτομέρεια μέσα στο Mirrorworld. Και όχι μόνο αυτό, τα ψηφιακά αυτά αντίγραφα θα είναι γεμάτα με χιλιάδες information points που θα περιέχουν χύμα κείμενα, ήχους ,βίντεο κ.α και κανείς από όλους αυτούς τους μπουζουκομπαγλαμαδες δεν θα έχει την τεχνογνωσία (ούτε καν το ..mental capacity) για να μπορέσει να κατανοήσει την κατάσταση και να τη θέσει υπό κάποιο έλεγχο. Και τότε θα γελάσουμε πάρα πολύ.

ΥΓ.2 Είπα Mirrorworld αλλά δεν εξήγησα τι είναι. Λοιπόν αμα θέλετε να μάθετε τι σας περιμένει διαβάστε προσεκτικά αυτό το άρθρο του Wired και τα ξαναλέμε.

[Παρένθεση/Προειδοποίηση. Η σκηνή που αναφέρει ο Jim (και περιλαμβάνεται αυτούσια στο παρακάτω video) είναι η on camera αυτοκτονία του Robert Budd Dwyer το 1987.]

Ναι γατάκι, δεν σε γελούν τα αυτιά σου. Ο αφηγητής του ντοκιμαντέρ είναι ο Doug Cockle, ο voice actor που κάνει τον Gerald

O συνιδρυτής της CD Projekt Red Marcin Iwinski ανέβασε χθες στο προφίλ του στο LinkedIn το παραπάνω σύντομο ντοκιμαντέρ της Playstation Europe που μιλάει για την ιστορία της εταιρίας. Και εδώ (όπως και στο άρθρο του Eurogamer που ανέφερα στο post μου για το Witcher 3: Wild Hunt) ο Marcin διηγείται το πως κατάφερε στα τέλη του 80 να γίνει ο αποκλειστικός προμηθευτής των τελευταίων εκδόσεων των παιχνιδιών για ZX Spectrum στην “γκρίζα” αγορά ηλεκτρονικών παιχνιδιών της Πολωνίας μετά από την επικοινωνία που είχε με κάποιον Έλληνα “πειρατή”. Η ιστορία αυτή μου είχε κεντρίσει το ενδιαφέρον από τότε που την είχα πρωτοδιαβασει στην συνέντευξη του Eurogamer μιας και εγώ είχα ασχοληθεί με όλα αυτά την εποχή που είχα ένα ZX Spectrum 48K. Μάλιστα είχα στείλει μήνυμα στον Marcin ρωτώντας τον αν θυμόταν το όνομα και (ω του θαύματος) μου έχει απαντήσει πως δυστυχώς δεν το θυμόταν και πως δεν είχε κρατήσει τίποτα από αυτή την αλληλογραφία.

Όμως εγώ συνέχιζα να έχω την απορία έτσι όταν είδα το λεπτομερέστατο ντοκιμαντέρ του noclip για την ιστορία της CD Projekt Red αποφάσισα να θυμηθώ τα φοιτητικά μου χρόνια (τότε που συνήθιζα να ψάχνω διάφορα περίεργα) και να κάνω λίγη έρευνα για να δω αν θα μπορούσα με κάποιο τρόπο να βρω το όνομα αυτού του μυστηριώδους Έλληνα ευεργέτη.

[Παρένθεση: ακόμη και αν δεν σας ενδιαφέρουν καθόλου τα video games δείτε το εδώ ντοκιμαντέρ του Noclip, αξίζει τον κόπο]

Στο βίντεο ο Marcin λέει πως είχε βρει τον Έλληνα “πειρατή” μέσω των μικρών αγγελιών του περιοδικού Your Sinclair και πως η αγγελία ήταν της κατηγορίας “swap tape for tape” (δώσε μου μια κασέτα με παιχνίδια για να σου δώσω μια δικιά μου). Επίσης αναφέρει πως η πρώτη κασέτα που έλαβε ήταν το Target: Renegade ένα παιχνίδι που εκδόθηκε το 1988. Έτσι πήγα στο online αρχείο του Your Sinclair (δυστυχώς τα τεύχη είναι σκαναρισμενα σαν images και δεν μπορεί να γίνει αναζήτηση στο περιεχόμενο τους) και περιόρισα τo ψάξιμο μεταξύ 1988 και 1989 (ο Marcin προσπαθούσε να βρει τα πιο πρόσφατα παιχνίδια που δεν ήταν διαθέσιμα στη αγορά της Πολωνίας). Και όντως κατάφερα και βρήκα κάπου 7 αγγελίες από Έλληνες που ανήκουν στην κατηγόρια swap tape for tape!! Βρήκα επίσης την πρώτη αγγελία του ίδιου του Marcin (την οποία μάλλον ποσταρε μετά την αρχική του επικοινωνία με τον “πειρατή”,αφού είχε καταφέρει να μαζέψει αρκετά παιχνίδια για ανταλλαγή)

(Το όνομα είναι γραμμένο λάθος αλλά πρόκειται σίγουρα για αυτόν αφού εμφανίζεται και αλλού με την ίδια διεύθυνση και με γραμμένο σωστά το όνομα του.)

Από της 7 αγγελίες υπήρχαν δυο που έχουν πιθανότητες να ανήκουν στον μυστηριώδη ευεργέτη και μάλιστα η μια από αυτές (από τον Φεβρουάριο του 1989) νομίζω πώς είχε τις περισσότερες. Δυστυχώς δεν κατάφερα να επιβεβαιώσω αν όντως ήταν κάποιος από αυτούς μιας και δεν μπόρεσα να βρω περισσότερα στοιχεία. Έστειλα τις πληροφορίες αυτές και στον Marcin, δεν ξέρω αν τα κοίταξε καθόλου αλλά είχε τουλάχιστον την ευγένεια να με ευχαριστήσει για τον κόπο μου.

Να πω την μαύρη αλήθεια ούτε εγώ ήξερα κανένα από αυτά τα ονόματα. Και όμως υπήρξε μια εποχή (από τα μέσα μέχρι τα τέλη του 80) που οι προσωπικοί υπολογιστές ήταν αρκετά διαδεδομένοι στην Ελλάδα. Ακόμα και οι αγγελίες στο Your Sinclair το αποδεικνύουν. Οι διευθύνσεις των αγγελιών δεν είναι από τις εύπορες περιοχές της Αθήνας άλλα από μεσαίες και λαϊκές γειτονιές. Κάποιες μάλιστα είναι από επαρχιακές πόλεις όπως η Λάρισα. Θυμάμαι πως τότε σε κάθε περιοχή της Αθήνας μπορούσε να βρει κανείς ένα κομπιουτερομαγαζο ενώ υπήρχαν και μικρές εταιρείες πληροφορικής όπως Cosmon, η PIM Software, η Acocsoft και άλλες που έφτιαχναν μικρά επαγγελματικά προγράμματα αλλά και games τα οποία τα μοίραζαν πόρτα πόρτα στους πελάτες τους.

Έτσι μπορεί πιά να μοιάζει απίστευτο αλλά την ίδια εποχή που στην Πολωνία ο Marcin αντάλλασσε τις κασέτες που με τόσο κόπο είχε αποκτήσει στις υπαίθριες αγορές χρησιμοποιημένων υπολογιστών της Βαρσοβίας η Ελλάδα είχε ήδη μια μικρή αναπτυσσόμενη αγορά πληροφορικής. Σήμερα η εταιρία του Marcin που προήλθε από τις ανταλλαγές κασετών με παιχνίδια είναι ένας από τους πιο αξιοσέβαστος ομίλους στον τομέα των ηλ. παιχνιδιών παγκοσμίως με άξια κάπου 2 δις δολάρια και έσοδα από πωλήσεις πάνω από 100 εκατομμύρια ευρώ για το 2017 ενώ ταυτόχρονα ολόκληρος ο κλάδος της πληροφορικής στη Πολωνία αναπτύσσεται σαν τρελός. Από την δικιά μας πλευρά μπορώ να σκεφτώ μόνο μια ελληνική εταιρία software (και μάλιστα κρατικό-enterprise software,όχι ηλεκτρονικών παιχνιδιών μιας και δεν υπάρχει ουσιαστικά τέτοιο πράγμα στην Ελλάδα) που ίσως να φέρνει τέτοια νούμερα ενώ όλα τα ίχνη της χρυσής εποχής της πληροφορικής του 80 έχουν πια χαθεί. Το μόνο που έχει μείνει είναι μερικά νοσταλγικά posts σε ξεχασμένα retro gaming forums και ίσως κάποιες κασέτες και floppy disks αφημένα σε κάποιο υπόγειο.

Τι συμπέρασμα μπορεί να βγάλει κανείς από όλα αυτά; Δεν ξέρω. Αυτό που ξέρω όμως είναι πως όταν ο Ομπαμα επισκέφτηκε την Πολωνία το 2011 ο τότε πρωθυπουργός της χώρας Donald Tusk (ναι, αυτός ο Donald Tusk) του έκανε δώρο το “Witcher 2: Assassins of Kings” . Μπορεί κάποιος εξυπνάκιας να πει “Χα Χα. Σιγά μωρέ τους πουθενάδες, ένα ηλεκτρονικό παιχνίδι βρήκαν για να περιφανευτουν;”. Φυσικά ο Tusk δεν έδωσε αυτό το δώρο σαν ένα σύμβολο του μεγαλείου της ιστορίας της Πολωνίας αλλά σαν ένα σύμβολο τον μελλοντικών δυνατοτήτων της. Και έχοντας παίξει το συγκεκριμένο παιχνίδι μπορώ να πω πως η επιλογή του κ.Tusk ήταν εξαιρετική. Αν εσείς μπορείτε να βρείτε κάποιο δώρο για τους επίσημους καλεσμένους μας που να συμβολίζει κάτι αντίστοιχο για την Ελλάδα τότε πάω πάσο.

I saw you in here last week. I saw you reading the notices and talking about your views an eating other peoples biscuits. We where all watching you from the vestry and we all thought you where a BITCH!

Vault-Boy Bobblehead not included

Πήρα επιτέλους την απόφαση και αγόρασα το Oculus Rift. Η προσφορά της Amazon με το bundle (Oculus Rift + 2 Touch Controllers + 2 Sensors + 6 games) ήταν μεγάλη ευκαιρία . Το setup είναι εξαιρετικά εύκολο και παρόλο που το μηχάνημα μου έχει μια απλή κάρτα γραφικών NVIDIA GTX 1050 Ti 2GB και ένα παπουδελο επεξεργαστή i7-2600 με 16GB δεν έχω αντιμετωπίσει κανένα απολύτως πρόβλημα. Η συσκευή προσαρμόζεται στο πρόσωπο και το κεφάλι του χρήστη πολύ άνετα και τα touch controllers είναι εξαιρετικά εύχρηστα ιδίως αν κάποιος έχει εμπειρία με συμβατικούς game controllers. Το μόνο επιπλέον βήμα που χρειάστηκε να κάνω ήταν η αγορά μιας USB 3.0 Expansion Card γιατί οι θύρες USB του μηχανήματος μου δεν ήταν συμβατές με το Rift (το site της Oculus διαθέτει ένα προγραμματάκι που κάνει compatibility checks για να βρει αν ένα μηχάνημα είναι συμβατό με το Rift ώστε ο αγοραστής να ξέρει αν χρειάζεται να κάνει αναβάθμιση).

Το Oculus μπορεί επίσης να δουλέψει με λίγη προσπάθεια και με το mac os αλλά αν κάποιος θέλει μια πραγματικά plug & play συσκευή VR για mac θα ήταν καλύτερο να προτιμήσει το εξίσου καλό αλλά ακριβότερο HTC Vive. Όμως όποια συσκευή και αν επιλέξει κανείς για mac δυστυχώς (με εξαίρεση ίσως κάποια από τα τελευταία μοντέλα iMac και Macbook Pro) δεν θα μπορέσει να αποφύγει την αγορά e-GPU μιας και τα περισσότερα μοντέλα δεν διαθέτουν αρκετά δυνατή κάρτα γραφικών που να αντέχει να τρέξει παιχνίδια και εφαρμογές σε περιβάλλον VR. Όσοι διαθέτουν PlayStation έχουν στην διάθεση τους μόνο την επιλογή του Playstation VR το οποίο είναι μεν φθηνότερο και ευκολότερα στην χρήση από το Oculus και το Vive αλλά υστερεί στα τεχνικά χαρακτηριστικά. Παντως και το Rift, και το Vive αλλά και το PlayStation VR διαθέτουν μια μεγάλη γκάμα επιλογών στον τομέα τον εφαρμογών και παιχνιδιών (για PC και PlayStation  αντίστοιχα, γιατί οι επιλογές για mac ακόμα είναι ελάχιστες) .

Μέχρι στιγμής από τα εκπαιδευτικά προγράμματα έχω δοκιμάσει το Hold the World με τον David Attenborough και το Nefertari: Journey to Eternity. Το Hold the World δίνει την δυνατότητα στον χρήστη να περιεργαστεί και να δει να ζωντανεύουν μπροστά του δείγματα από την συλλογή του Μουσείου φυσικής ιστορίας του Λονδίνου. Είναι ίσως ένα από τα εντυπωσιακότερα και πιο καλοφτιαγμένα εκπαιδευτικά προγράμματα για VR. Το μόνο πρόβλημα είναι πως δυστυχώς τα δείγματα που περιλαμβάνει είναι ελάχιστα.

Ελπίζω στο μέλλον κάποιο από τα μεγάλα μουσεία να κάνει κάποιο αντίστοιχο VR presentation και για τα αρχαιολογικά ευρήματα. [Παρένθεση: είναι προφανές ότι αναφέρομαι στα μουσεία που γνωρίζουν πως ζούμε στον 21ο αιώνα και όχι στον 19ο. Μόνο η σκέψη του τι θα συνέβαινε αν κάποιος τολμούσε να προτείνει κάτι τέτοιο π.χ. στο Εθνικό Αρχαιολογικό μου προκαλεί κατάθλιψη]. Το Nefertari: Journey to Eternity είναι επίσης πολύ εντυπωσιακό γιατί η δουλειά που έχει γίνει στη ψηφιακή αποτύπωση του τάφου της Νεφερτίτης είναι απίστευτη. Δυστυχώς όμως το User Interface τις εφαρμογής εχει προβλήματα και η κίνηση μέσα στο χώρο γίνεται μόνο με τη χρήση του teleport function που κατά την γνώμη μου δεν βοηθάει στο immersion

Γενικά τα προβλήματα με το User Interface είναι κάτι που εμφανίζεται συχνά στις εφαρμογές VR μιας και όλες αυτές οι τεχνολογίες βρίσκονται ακόμα σε πειραματικό στάδιο και δεν έχουν κατασταλάξει σε κάποια κοινά αποδεκτά standards.

Από τα pure VR παιχνίδια που έχω δοκιμάσει το αγαπημένο μου είναι το Beat Saber, ένα απλό αλλά εξαιρετικά εθιστικό παιχνίδι όπου ο παίκτης κόβει στο ρυθμό της μουσικής μπλε και κόκκινους κύβους με light sabers στα αντίστοιχα χρώματα. Παρόλο που βρίσκεται ακόμα στο στάδιο του early access (δηλαδη δεν βρίσκεται στην τελική του μορφή) είναι το τοπ σε πωλήσεις pure VR game στο Steam. Μάλιστα υπάρχουν ήδη διαθέσιμα mods που προσθέτουν επιπλέον μουσικά κομμάτια στην μικρή συλλογή του vanilla game Πχ. Εδώ ένας καλλιτέχνης περνάει like a boss στο expert level το Beat it του Michael του Jackson

Το παιχνίδι αυτό εχει πραγματικά σπάσει τα κοντέρ μιας και Valve πρόσφατα αναγκάστηκε να αλλάξει τις ρυθμίσεις για την ταχύτητα των controllers στο Steam VR γιατί οι top παίκτες του παιχνιδιού ξεπέρασαν τις ταχύτητες που μέχρι πρότινος θεωρούνταν δυνατές μέσα σε ένα VR περιβάλλον. Είναι το τέλειο party game και κάνει μια χαρά για την πρωινή γυμναστική.

Από εκεί και πέρα υπάρχουν πολλά όμορφα VR παιχνίδια οπως το χαριτωμένο Moss η το Subnautica. Αλλά το παιχνίδι που θα βρείτε κολλημένο μονίμως στην κορυφή των VR top sellers του steam είναι η απέθαντη κατσαρίδα των video games, το Skyrim. Κατά την γνώμη μου το Skyrim VR παραδόξως ταυτόχρονα αξίζει και δεν αξίζει το τίτλο το πιο δημοφιλούς VR game. Ναι, προσφέρει πραγματικά την εμπειρία του να βρίσκεσαι κυριολεκτικά μέσα στο Skyrim, ένα τεράστιο open world παιχνίδι μέσα στο οποίο μπορείς να χαθείς για ατέλειωτες ώρες. Αλλά εχει τουλάχιστον 2 σοβαρά προβλήματα:

1) Με το που θα μπει κανείς στο παιχνίδι θα τον χτυπήσει απότομα το πόσο απαρχαιωμένα είναι τα γραφικά και ο ήχος γιατί δυστυχώς η τεμπελοBethesda δεν τους εχει κάνει καμία ουσιαστική αναβάθμιση για μπορούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός περιβάλλοντος VR. Έτσι όποιος θέλει να παίξει το παιχνίδι χωρίς να σκέφτεται “πως είσαι ετσι” κάθε φόρα που βλέπει ένα ατσουμπαλο mesh η τους κακάσχημους NPC’s θα αναγκαστεί να φορτώσει καμία ντουζίνα mods μόνο και μόνο για να το κάνει ανεκτό.

2) Παρόλο που η δουλειά που εχει γίνει στο UI είναι σχετικά καλή υπάρχουν αρκετά σημεία στα οποία υστερεί από ένα pure VR παιχνίδι. Π.χ. Το Inventory και άλλα functions δεν έχουν αλλάξει καθόλου πέρα από το να προσαρμοστούν για VR controller (πχ για να ανοίξεις μια πόρτα η ένα σεντούκι δεν χρησιμοποιείς τις κινήσεις των χεριών αλλά απλά πατάς ένα κουμπί). Τα όπλα δεν έχουν κανένα “βαρος” (μπορείς να σκοτώσεις τον αντίπαλο απλά κουνώντας το σπαθί σαν βέργα). Τα τόξα είναι καλύτερα αλλά και πάλι υστερούν σε σχέση με άλλα παιχνίδια VR.

Πρέπει όμως εδώ να είμαι δίκαιη και να αναφέρω πόσο απολαυστικό είναι να χρησιμοποιεί κανείς τα spells, αν αποκτήσετε ποτέ το Skyrim VR σας προτείνω ανεπιφύλακτα να παίξετε ωσ Mage

UNLIMITED POWER!!!!

Θα μου πείτε “δηλαδη εσύ τώρα θέλεις να κάτσουν να κάνουν ένα πλήρες remaster στα γραφικά και τον ήχο και ένα πλήρες redesign στο UI ενός παιχνιδιου που εχει κλείσει τα 7 χρόνια;”. Όταν το χρεώνουν για full priced AAA game στα 60 ευρώπουλα τότε ναι αυτό ακριβώς θέλω. Γιαυτό και θα σας έλεγα να το αγοράσετε μόνο όταν εχει έκπτωση αλλιώς δεν πιστεύω ότι αξίζει τα λεφτά του.

Σε ότι αφορά γενικά το VR θα πρότεινα ακόμα και σε αυτούς που δεν σκέφτονται άμεσα να αποκτήσουν μια τέτοια συσκευή να αφιερώσουν λίγο χρόνο και να δούνε πως είναι η εμπειρία του να βρίσκεσαι μέσα σε ένα VR περιβάλλον. Νομίζω πως μπορεί να βρει κανείς χώρους σε κάποια μεγάλα εμπορικά κέντρα που προσφέρουν VR demos. Η αν έχετε κάποιο γνωστό που να διαθέτει συσκευή VR στο σπίτι του αγοράστε ένα κουτί φοντανάκια από το τοπικό ζαχαροπλαστείο και βρείτε αφορμή για να του κάνετε επίσκεψη. Πιστέψτε με αξίζει τον κόπο.

Υ.Γ. Σειρά έχουν το setup του Rift για ανάπτυξη σε Unity 3D και Unreal engine καθώς και οι προσαρμογή παλαιότερων παιχνιδιών σε περιβάλλον VR με vorpX. Σε δουλεία να βρισκόμαστε

Όμως εκεί που πραγματικά το παιχνίδι για εμένα ξεπέρασε κάθε προσδοκία είναι ο χάρτης και η δυνατότητες εξερεύνησης. Πρόκειται για το πιο ολοκληρωμένο και πιο ρεαλιστικό 3D reconstruction και world building της αρχαίας Ελλάδας που έχει γίνει ποτέ με μεγάλη διαφορά από κάθε άλλη παρόμοια προσπάθεια! Το μεσογειακό τοπίο είναι απίθανο. Από τις αμμουδιές μέχρι τις πεδιάδες και τους πρόποδες τον βουνών με τους ελαιώνες και τη θαμνώδη βλάστηση, μέχρι τα βουνά με τα πεύκα και τα έλατα. Στις πεδιάδες και τις πόλεις βρίσκει κάνεις οικόσιτα ζώα ενώ τα βουνά είναι γεμάτα με αγριογούρουνα, λύκους, λύγκες, αρκούδες ακόμα και όρνεα . Οι πόλεις και οι οικισμοί (ειδικά η Αθήνα) από τους ναούς και τα άλλα σημεία αρχαιολογικού ενδιαφέροντος μέχρι τα απλά σπίτια, τα εργαστήρια,τα ναυπηγεία κλπ δίνουν την αίσθηση ενός πραγματικού χώρου στον οποίο έζησαν και και εργάστηκαν άνθρωποι για αμέτρητα χρόνια. Αλλά πέρα από τα κτήρια και τα αντικείμενα οι πόλεις και η ύπαιθρος είναι γεμάτες με NPC’s που κυκλοφορούν στους δρόμους, στην αγορά και στα χωράφια, κάνουν τις καθημερινές τους εργασίες, προσεύχονται στους ναούς και συζητούν μεταξύ τους μιλώντας αρχαία ελληνικά (με νεοελληνική προφορά).

Αλλά αυτό που κάνει το Assassin’s Creed: Odyssey να περνάει σε άλλο επίπεδο είναι το γεγονός ότι είναι open world. Ο παίκτης μπορεί να παει όπου θέλει πάνω στο χάρτη. Μπορεί πχ να πάρει ένα πλοίο από τη Κεφαλλονιά και να κατέβει όλη τη δυτική ακτή της Πελοποννήσου σταματώντας σε κάθε λιμάνι. Μετά να βγει στη Μεσσηνία, να πάρει ένα άλογο και ανέβει μέχρι τι Μακεδονία σταματώντας σε κάθε πόλη και οικισμό στη διαδρομή. Και στο τελος να ανέβει από εκεί σε ένα πλοίο και να περασει από ένα ένα τα νησιά μέχρι την Κρήτη. Και μπορει να κάνει όσες παραλλαγές πάνω σε αυτή την διαδρομή θέλει.

Ειλικρινά δεν νομίζω ότι θα υπάρξει κάτι καλύτερο για πολύ καιρό. Τα περισσότερα απο τα ελάχιστα 3D reconstructions που έχω βρει ανήκουν στην κατηγορία “το πρώτο μου 3DS Max project” . Αλλά ακόμη και αυτά που έχουν μια σχετική τεχνική αρτιότητα αναπαριστούν μόνο πολύ συγκεκριμένες αρχαιολογικές τοποθεσίες και σχεδόν πάντα περιορίζονται στα πολύ βασικά . Για παράδειγμα δείτε το 3D reconstruction της αγοράς της ρωμαϊκής περιόδου από το Athens Time Walk app

Και την Αθήνα του Assassin’s Creed: Odyssey

Όπως είναι φυσικό για ένα ηλεκτρονικό παιχνίδι περιέχει ανακρίβειες και φανταστικα στοιχεία αλλά πέρα από αυτό ειδικά σε ότι αφορά τον ίδιο τον χάρτη του παιχνιδιού δεν μπορώ να σκεφτώ καμία άλλη αναπαράσταση του αρχαίου ελληνικού κόσμου (3D η non-3D) που να προσεγγίζει σε τέτοιο βαθμό την εμπειρία του να βρίσκεσαι εκεί. Οι designers δεν περιορίστηκαν στο συνηθισμένο “Ριξε μια ματιά στη Wikipedia”  αλλά έκαναν μια αρκετά σοβαρή προσπάθεια να δώσουν μια όσο το δυνατόν ακριβέστερη αναπαράστασή του αρχαίου ελληνικού κόσμου. Μάλιστα επισκέφτηκαν την Ελλάδα και στο team συνεργάστηκαν και με μια ιστορικό από το πανεπιστήμιο της Ναντης για αυτό το σκοπό . (Παρένθεση: από όσο γνωρίζω κανένας από τη Ubisoft δεν μίλησε με το υπουργείο πολιτισμού η με κάποια άλλη ελληνική υπηρεσία και καλά κάνανε κατά τη γνώμη μου. Περισσότερες πιθανότητες θα είχαν να συνεννοηθούνε με τις μούμιες της αιγυπτιακής συλλογής του εθνικού αρχαιολογικού άσε που μπορεί να βρίσκανε και το μπελά τους) Στο παρακάτω βίντεο εξηγούν πως δημιουργήσανε την αρχαία Αθήνα μέσα στο παιχνίδι

Θα ρωτησει κανεις πως διάολο κατάφεραν να φτιάξουν αυτό το απίστευτο πράγμα. Η απάντηση είναι απλή. Η Ubisoft Quebec που το δημιούργησε αποτελείται από 400 περίπου έμπειρους τεχνικούς και σχεδιαστές που έχουν δουλέψει για πολλά χρόνια πάνω σε ένα από τα μεγαλύτερα gaming franchises όλων των εποχών. Για το συγκεκριμένο παιχνίδι η ομάδα αυτή δούλεψε για πάνω από 3 χρόνια μαζί με άλλα 400 άτομα από διαφορετικά τμήματα της Ubisoft από όλο τον κόσμο (η μητρική εταιρία Ubisoft είναι γαλλική, απασχολεί κάπου 13000 άτομα προσωπικό και αποδεικνύει περίτρανα πως οι Γάλλοι μπορούν να παράγουν και άλλα πράγματα εκτός από κρασί, τυριά και ακατάσχετη παπαρολογία). Το συνολικό κόστος για τη κατασκευή του Assassins Creed: Odyssey υπολογίζεται στα 125 εκατομμύρια δολάρια και με βάση τις δηλώσεις της Ubisoft μέχρι στιγμής ξεπερνά σε πωλήσεις το προηγούμενο παιχνίδι της σειράς. Πέρσι οι συνολικές πωλήσεις της Ubisoft έφτασαν τα 1.7 δις με το Assassin’s Creed: Origins (το προηγούμενο Assassin’s Creed) να είναι μια από τις μεγαλύτερες “ατμομηχανες” της εταιρίας. Για να το κάνω πιο λιανά για όσους δεν έχουν καταλάβει. Ο λόγος που το Assassin’s Creed Odyssey είναι αυτό το τεχνικό και καλλιτεχνικό θαύμα που βλέπουμε είναι πως η Ubisoft επένδυσε επάνω του ένα σκασμό λεφτά με σκοπό να βγάλει πολλαπλάσιο σκασμό λεφτά. Και από ότι φαίνεται το κατάφερε.

Όπως θα περιμενε κανείς το παιχνίδι έχει προσελκύσει και το ενδιαφέρον κάποιων ιστορικών και αρχαιολόγων. Υπάρχουν αρκετά άρθρα και βιντεακια που προσπαθούν να εξηγήσουν πια από τα στοιχεία του παιχνιδιού είναι ιστορικά ακριβή και ποια όχι. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το event που διοργάνωσε το πανεπιστήμιο της Leiden όπου μια ομάδα αρχαιολόγων σχολίασαν ζωντανά αυτά που έβλεπαν μέσα στο παιχνίδι ( δυστυχώς ο ήχος δεν είναι καλός)

Προσωπικά πιστεύω πως το συγκεκριμένο παιχνίδι μπορεί να γίνει με μερικές αλλαγές ένα εξαιρετικό εργαλείο εκμάθησης. Είναι κρίμα σε αυτή τη προσπάθεια που έκανε η Ubisoft Quebec για να παρουσιάσει όσο το δυνατόν καλύτερα τον αρχαίο κόσμο να μην γίνει ένα βήμα παραπάνω. Πχ θα μπορούσε το παιχνίδι να προσφέρει στους παίκτες κάποιου είδους “ancient Greece tour mode” όπου ο χάρτης θα περιέχει μονο τις πραγματικές αρχαιολογικές τοποθεσίες οι όποιες θα προβάλουν με διαδραστικό τρόπο πληροφορίες για την ιστορία τους. Θα μπορούσε επίσης να προστεθεί η δυνατότητα κάποιος να χρησιμοποιήσει συσκευές VR για να περιηγηθεί τον χάρτη. Αυτό όμως θα απαιτούσε την συνεργασία μεταξύ των δημιουργών και κάποιου εκπαιδευτικού οργανισμού. Δυστυχώς από όσο έχω δει κανένας από τους ιστορικούς/ αρχαιολόγους που σχολίασαν το παιχνίδι δεν έχει επικοινωνήσει με τη ομάδα της Ubisoft. Αλλά νταξει, για αρχαιολόγους μιλάμε τώρα. Αν οι ίδιοι έκαναν το 1/10 του κόπου που έκανε η Ubisoft (και οι αντίστοιχες εταιρίες που βάζουν στοιχεία από τον αρχαίο κόσμο στα εργα και τα προϊόντα τους) για να προσεγγίσουν την άλλη πλευρά ίσως σήμερα να μην κλαίγονταν για την έλλειψη funding και τα τμήματα κλασικών σπουδών που κλείνουν ενα ενα. Τέλος πάντων.

The Sexy Brutale

Ένα πολύ όμορφο puzzle game που δημιουργήθηκε από ένα μικρο ισπανικό studio σε συνεργασία με πρώην developers της Electronic Arts. Ο παίκτης πρέπει μέσα σε 12 ώρες να εμποδίσει μια μια τις δολοφονίες των θαμώνων ενός καζίνο πολυτελείας και να ανακαλύψει ακριβώς τι συμβαίνει. Όλες οι δολοφονίες συμβαίνουν μέσα σε διάστημα 12 ωρών (in game ώρες, όχι πραγματικές) και όταν ο χρόνος τελειώσει όλο το σενάριο ξεκινάει από την αρχή. Είναι σαν ένας περίεργος συνδυασμός μιας ιστορίας μυστήριου με το groundhog day και εξελίσσεται σε ένα πανέμορφο καρτουνιστικο art deco καζίνο γεμάτο παγίδες. Το παρακάτω walkthrough του πρώτου murder puzzle δινει μια πολύ καλύτερη εικόνα του παιχνιδιού.

Τα puzzles είναι ίσως πάρα είναι εύκολα αλλά παρόλο που το παιχνίδι βασίζεται ουσιαστικά την επανάληψη του ίδιου σεναρίου αμέτρητες φορές δεν είναι ούτε για μια στιγμή βαρετό.Έχει και πολύ χαριτωμένη μουσική. Αυτή τη στιγμή έχει 10 ευρουλακια στο Steam, είναι επίσης διαθέσιμο για Xbox, PS4 και Nintendo Switch

West of Loathing

Ίσως το πιο αστείο παιχνίδι που έχω παίξει ποτέ. Τα γραφικά του μοιάζουν σαν να τα έχει σχεδιάσει ένα πεντάχρονο πάνω σε χαρτί αλλά αυτό δεν πρέπει να σας ξεγελάσει. Προκειτε για ένα κανονικότατα RPG με character stats, leveling, loot, μπόλικα σουρεαλιστικά quests, και εντελώς πυροβολημενους διαλόγους και καταστάσεις που εξελίσσονται σε μια τρελή εκδοχή της άγριας δύσης. To gameplay ιδίως το turn based combat system δεν είναι ότι το καλύτερο αλλά κάνει την δουλειά του αξιοπρεπώς. Η spaghetti western μουσική του Ryan Ike είναι εξαιρετική, personal favorite το κομμάτι που ακούγεται κατα την διάρκεια της μάχης.

Οι δημιουργοί του, Asymmetric Publications, είναι υπεύθυνοι για το επίσης ξεκαρδιστικό kingdom of Loathing. Μπορείτε να το βρείτε με 7 ευρουλακια για PC και Mac (στα steam και GOG.com) καθώς και στο Nintendo Switch

The Deadly Tower of Monsters

Must για όποιον αγαπάει τα B Sci Fi movies του 50 (η το MST3K). O παίκτης βρίσκεται μέσα σε ένα από αυτά τα 50 Sci Fi movies και ακολουθεί την υπόθεση της “ταινιας” που τον βαζει να σκαρφαλώνει ένα τεράστιο πύργο γεμάτο με αντίπαλους (κακοφτιαγμένος stop motion δεινόσαυρους, “εξωγηινους” με πλαστικές μάσκες, τενεκεδένια ρομπότ, ιπτάμενους δίσκους που κρέμονται από ναύλον κλωστές κλπ). Και στο background ακούγεται συνέχεια το commentary του σκηνοθέτη που σχολιάζει πως γυρίστηκαν οι “σκηνες” που εξελίσσονται μέσα στο παιχνίδι. Τα γραφικά είναι αξιοπρεπέστατα, το voice acting ιδίως του “σκηνοθετη” είναι εξαιρετικό και το gameplay στέκει μια χαρά.

Και εδώ η μουσική είναι υπέροχη και μιμείται τέλεια τα soundtrack των ταινιών από τις όποιες αντλεί έμπνευση το παιχνίδι. Οι δημιουργοί του είναι ένα μικρο Χιλιανό (ναι, Χιλιανό!!) studio και είναι διαθέσιμο για PC (Steam) και PS4 για 5 ψοροευρω.

Thronebreaker: The Witcher Tales

Εδώ έχουμε κάτι πιο οικείο. Πρόκειται για ένα παιχνίδι στρατηγικής τη CD Projekt Red. Η ιστορία του εξελίσσεται μέσα στο σύμπαν του Witcher και 1-2 από τους χαρακτήρες των προηγουμένων παιχνιδιών κάνουν ένα πέρασμα. Όμως το ίδιο το παιχνίδι από πλευράς gameplay δεν έχει σχεδόν καμία σχέση με τα υπόλοιπα μιας και βασίζεται κυρίως σε μια παραλλαγή του παιχνιδιού με χαρτιά που μπορεί να παίξει κανείς μέσα στο Witcher 3, το Gwent. Είχα φάει αμέτρητες ώρες παραμελοντας το main quest και γυρίζοντας τα καπηλιά και τα σιδεράδικα της Velen και του Skellige παίζοντας gwent οπότε το thronebreaker ήταν για έμενα ότι πρέπει. Από εκεί και πέρα υπάρχει μια μικρή ιστορία πάνω στην εξέλιξη της οποίας είναι βασισμένες οι παρτίδες gwent. Τα puzzles είναι διασκεδαστικά και η ποικιλία των μονάδων/χαρτιών στις διάφορες τράπουλες (Lyria, Nilfgaard, scoia’tael κ.α) είναι εντυπωσιακή.

Το design είναι κάπως καρτουνιστικο αλλά τα σχέδια στα χαρτιά είναι πολύ όμορφα. Το voice acting είναι και εδώ αξιοπρεπέστατο ενώ η μουσική παρόλο που δεν φτάνει το επίπεδο του witcher 3 είναι πολυ καλή. Είναι διαθέσιμο για κάπου 20 ευρώ σε PC (Steam και GOG.com) Xbox και PS4 .

Into the Breach

Παιχνίδι στρατηγικής όπου σκοπός είναι κάθε παρτίδα να λήγει με όσο το δυνατόν λιγότερα ανθρώπινα θύματα και καταστροφές. Ο παίκτης έχει στην διάθεση του 3 Mechs (καθώς το παιχνίδι προχωρά μπορεί να αποκτήσει κανείς καινούρια Mechs με διαφορετικές ικανότητες το κάθε ένα) με τα όποια προσπαθεί να εμποδίσει τα Vek (τεράστια εξωγήινα πλάσματα) από το να καταστρέψουν τα υπολείμματα του ανθρωπίνου πολιτισμού. Μπορεί να μοιάζει απλό αλλά δεν είναι. Ακόμα και στο εύκολο setting χρειάστηκε αρκετή ωρα και 3-4 scenario resets πριν να καταφέρω ένα πλήρες playthrough. Αλλά άπαξ και αρχίσεις δεν μπορείς να το αφήσεις μέχρι την τελευταία μάχη.

Τα γραφικά είναι εξαιρετικά απλό αλλά όμορφό retro pixel art και οι συνθέσεις του Ben Prunty είναι από τις ομορφότερες που έχω ακούσει σε indie game. Το into the breach είναι το αποτέλεσμα της συνεργασίας της Subset games (οι developers του επίσης εξαιρετικού FTL) με τον Chris Avellone, τον game writer και narrative designer που βρίσκεται πίσω από το Baldur’s Gate, το KOTOR 2, το Planescape:Torment, το Fallout 2 και το Fallout:New Vegas και είναι ένας από τους κυρίους υπευθυνους για την πετριά που έχω φάει με τα video games τα τελευταία 25 χρόνια τουλάχιστον (οπότε τα παράπονα σας εκεί). Μπορείτε να το βρείτε για PC, Mac (στο Steam και το GOG.com) και στο Nintendo Switch για κάπου 9 ευρω.

Ίσως κάποιος να πει “πλακα μας κάνεις, αυτά τα παιχνίδια δεν τα ξέρει ούτε η μανα τους. Που είναι το Call of Duty: Black Ops 4, το Forza 4, το Battlefield 5, το Fortnite;” . Συγνωμη αλλά τα παιχνίδια αυτά ποτέ δεν με ενδιέφεραν και κανένα δεν έχει να πει κάτι καινούριο. Ωραία είναι ταχιλιοπαιγμένα multi million dollar budget franchises και τα game genre du jure (γκουχ…γκουχ battle royale) αλλά που και που αξίζει κανείς να παίρνει το ρίσκο και να ρίχνει μια ματιά και σε πράγματα που είναι διαφορετικά από το συνηθισμένο.

Άντε, καλές γιορτές!

Ενθύμιον Αποκαλύψεως

Έχω ήδη πάνω από 20 ώρες στο Fallout 76 και μπορώ να πω πως μου αρέσει περισσότερο από το Fallout 4. Το γνωρίζω πως πρόκειται για ένα πολύ διαφορετικό παιχνίδι από τα υπόλοιπα της σειράς αλλά αρκετά από τα χαρακτηριστικά που αναφέρονται σαν μειονεκτήματα από τους περισσότερους είναι ακριβώς αυτά που θεωρώ πλεονεκτήματα για έμενα. Πχ το γεγονός ότι επέλεξαν να μην έχουν ούτε ένα ζωντανό NPC (human NPC’s, γιατί υπαρχουν δεκάδες ρομπότ και άλλου είδους NPC’s με τους οποίους ο παίκτης μπορεί να “συνομιλήσει”) πλησιάζει πολύ περισσότερο στην πραγματική εικόνα του κόσμου μετά από μια πυρηνική καταστροφή. Οι νεκροί αφηγούνται τις ιστορίες τους μέσα από ηχογραφημένα ημερολόγια που ο παίκτης «συναρμολογεί» σαν παζλ για μάθει ακριβώς τι συνέβη .

Μερικά από τα side quest όπως το Mistress of Mystery είναι εξαιρετικά ενώ το ύφος και το στιλ τους δένει και με το υπόλοιπο σύμπαν του Fallout αλλά και με την ιστορία τα την κουλτούρα της ευρύτερης περιοχής.Το παιχνίδι είναι τεράστιο σε έκταση και γεμάτο με περιεχόμενο, η μουσική του Inon Zur ειναι συγκλονιστική και Bethesda έχει κάνει εξαιρετική δουλειά στην μεταφορά των τοποθεσιών και του τοπίου της Δ. Βιρτζίνια . Από τα δάση μέχρι τους βάλτους ανατολικά, τα μεταλλεία και ορυχεία του νότου μέχρι αξιοθέατα όπως τα ερείπια του Charleston η το Greenbrier (το ιστορικό ξενοδοχείο οπού έχουν περάσει τις διακοπές τους 26 Αμερικάνοι πρόεδροι. Διάθετε μάλιστα στα υπόγεια του ένα πυρηνικό καταφύγιο, που ονομαζόταν Project Greek Island, προορισμένο για να στεγάσει το κογκρέσο σε περίπτωση πυρηνικού πόλεμου )

Άλλα το πιο δυνατό του στοιχείο είναι αυτή η μοναξιά του παίχτη. Ναι μπορεί αν θέλει κάποιος να δημιουργήσει ομάδα με άλλους για να αντιμετωπίσει τα πιο δύσκολα τέρατα η για να κάνει τα events η τα daily quests. Αλλά η αίσθηση του να περπατά μονός του κανείς μέσα σε ένα υπέροχο μετααποκαλυπτικο τοπίο ανάμεσα στα υπολείμματα ενός κόσμου που δεν υπάρχει πια είναι πραγματικά μοναδική

Και ναι το ξέρω πως το παιχνίδι έχει σοβαρά προβλήματα. Μια εταιρία με την ιστορία και τη φήμη της Bethesda θα έπρεπε να είναι πολύ πιο προσεχτική και να μην βγάζει στην αγορά κάτι που έχει απαράδεκτα game breaking bugs (και η δικαιολογία “για αυτό είναι το beta” δεν ισχύει για κάτι που βγαίνει στην αγορά μέσα σε δυο βδομάδες από την έναρξη του beta/demo, ας το τρέχανε 2-3 μηνες πριν). Και το Gamebryo/Creation Engine που παραδοσιακά χρησιμοποιεί η Bethesda για τα παιχνίδια της δεν τραβάει πια. Ναι το χρησιμοποιούν χιλιάδες modders στον κόσμο και είναι εξαιρετικά εύκολο να το μάθει κανείς (μέχρι και εγώ μπόρεσα να φτιάξω ένα απλό crafting mod για το Fallout 4 μέσα σε ελάχιστο χρόνο) αλλά κάντε μια σύγκριση του Fallout 76 με το demo του Cyberpunk 2077 (η και αλλα open world παιχνίδια) και ηλικία του έχει αρχίσει να δείχνει παρα πολύ έντονα.

Ίσως καθίσω να γράψω για αυτό αναλυτικά αργότερα αλλά για την ώρα να πω πως πιστεύω πως αξίζει τον κόπο. Και αν πέσετε στον server που είμαι (δεν έχω ιδέα ποιος είναι, δεν μπορεί να επιλέξει κανείς που θα συνδεθεί) περάστε να πείτε ένα “γεια”.