lisans günlügü :: college diary

bir yazının kaderini değiştirmek: "lisans sona ererken II: seçim yapmak ve risk almak"

2016-07-01T12:51:00.000+03:00

Bu yazı terk edilmiş bir yazıydı. Zamanında bitirilmedi. Çok büyük bir heyecanla başlanmıştı bu yazıya ama aksilikler sonucu hayal kırıklığından öteye geçemedi belki de bir sene önceki ben için. Ve bıraktım, unuttum. Eskimek ve hatırlanmamak üzere bloğun kayıtlar kısmında arka sıralara düştü. Belki de bugün etrafımdaki her şeyin kaderini değiştirebileceğime inandığım için tamamlıyorum bu yazıyı. Bir yazının kaderini değiştirmek için. Önceki kısımlarına ise eski ben'e saygımdan elimi sürmüyorum.

1 Temmuz 2016.

Kanada'daki son günlerimde finaller ve partiler adeta birbirine girmişti. Hayatımda hiç öyle bir final dönemi yaşamadım. Bundan sonra da yaşamam herhalde. Gerçekten eğlenebildiğin ve üzerinden seneler geçse de unutamayacağın bir arkadaş ortamı bence bulması zor olan bir şey. En azından benim için hiç kolay olmadı ve doğal olarak buna dair pek fazla anım yok. Kanada'da IQC'de edindiğim arkadaşlıklar tuhaf bir şekilde o zamana kadar sadece bir kez tecrübelediğim içten bir ortam göstermişti bana. Gitmeme bir hafta kala neredeyse her gün bir aradaydık. Bir gün film izlemece, başka bir gün kurtadam oynamaca, diğer bir gün pub-crawl vs. Hayatımda ilk defa kendi evimde parti verdim ve bu parti tam 24 saat sürdü. Adını Ceren'e veda partileri koydular. Bir türlü veda edemedim o partilerde, çünkü ertesi gün uçağım yoksa mutlaka parti vardı. Hatta son gün, uçağın kalkmasına saatler kala parti hiç bitmedi. Sabahladık. Serin Kanada yaz gecesinde vur-kaç oynadık, sabahın körü Waterloo'daki ufak göllerden birine gidip birbirimizi ısıtmaya çalıştık ve saatlerce kurtadamdan pokere kadar bir sürü oyun oynadık.

Bugün geriye o zamana bakınca o veda haftası bana bazen değerli şeylerin bitişlerinin birden fazla olabileceğini hatırlatıyor. Bu yazı dizisi de öyle olacak. Tam hoşça kal dediğinizde ve arkanızı dönüp yola koyulduğunuzda arkanızı dönmeniz ve bir kez daha sarılmanız gibi.

Geçtiğimiz yıllar boyunca belki de öğrendiğim en değerli şeylerden biri, risk almak. Güvenli bir hayat içinde güvenli bir hayatım olsun temennisiyle büyütüldüm. Ama olmayacak, çünkü istemiyorum. Karmaşık nedenleri var. Ama en basit şekliyle, güvenli bir hayat yeterince heyecanlı değil. Belki de bu yüzden çocukluğum demek hayal kurmak demek benim için. Hayal kurmak risksiz bir iş, hayalleri gerçekleştirmek ise çoğu zaman oldukça riskli. Hayatınız hakkında aldığınız her karar aslında bir risk taşıyor. Kimileri parayı riske atamıyor, ama karşılığında karşılaşabilecekleri en paha biçilmez tecrübeleri riske atıyorlar. Güvenli yaşamak adına aslında hayatlarını diğer birçok hayattan farklı kılacak tecrübeleri ve fırsatları ellerinin tersiyle itiyorlar.

Gelecek planları çoğu kez bir risk içerir, çünkü bir seçim yapmanız gerekir. Hayatınız yaptığınız seçimde karşınıza çıkan fırsatlarla belirlendiği kadar, reddettiğiniz seçeneklerle kaçan fırsatlar tarafından da belirlenir. Hepimiz bir şekilde kendimiz için en optimize yolu bulmaya çalışırız, ama haliyle sonuçlar bilmediğimiz bir gelecekte saklı olduğundan aslında çözmeye çalıştığımız problem hiç de deterministik değil, aksine stokastik bir problem. Hafızalı sistemler olarak oldukça karmaşık olmamız ve yaşadıkça yaşadığımız anı değiştiriyor olmamız bir yana, her bir tecrübeyle de hafızamızı yeniliyor ve seçimler yapan bu mekanizmayı geliştiriyoruz. Belki de geleceğimizi bu kadar tahmin edilemez yapan basit bir Markov sürecine göre yaşamıyor olmamız, aksine hayatımız non-markov bir süreçle evriliyor gibi gözüküyor. İşin özü beynimiz henüz seçenekler arasındaki en optimize yolu bulabilecek kadar evrilmediği için, şöyle diyoruz: "içine en sinen yolu, hayatın boyunca severek yapacağın bir mesleği, seni en heyecanlandıran eşi seç." Örnekler çoğaltılabilir, ama hepsinin ortak noktası duygu dünyamıza sesleniyor olmaları. Bu tercihler aslında mutluluğu ve hayat süresini optimize eden seçenekler olmayabilir ama bilmediğimiz için inanmak zorundayız. Tercihlerimize inanmadan kurmaya çalıştığımız hayatlar da bizim olmaktan bir o kadar uzak.

Aslında doğa optimizasyon konusunda bir numara. Mühendislik doğadan ilham alarak gelişir. Bir sistemi dışarıdan dürtmediğiniz sürece sistem kendi doğal frekansında salınır ve doğa her zaman enerjiyi minimize edecek yolu seçer. Elbette enerjinin minimize olmasıyla sizin mutlu olmanız arasında bir korelasyon yok. Ama sonuç olarak duygularımız ve içgüdülerimiz, hayatta maksimum süre kalabilmek için evrildiklerine göre ve en nihayetinde doğanın bir parçası olduğumuza göre, belki de doğa bizim için iyi bir yol seçiyordur. Her neyse, bu kadar spekülasyon midemi bulandırmaya başladı.

İTÜ'yü seçerken bir risk almıştım, aslında bugün dönüp o günlere baktığımda aldığım riskin hiç de farkında olmamış olduğumu fark ediyorum. Çünkü o zaman gerçekten içime sinen tercihe basmıştım kararımı. Şimdi ise kararlarımda daha akılcıyım. Ne garip! Halbuki o zamanlar liseden yeni mezun olmuş ama liselilikten daha çıkmamış biri olarak katı rasyonelisttim (kendimi bu felsefi akıma ait hissederdim). Üniversitenin ilk senesi hayata bakış inanılmaz derecede değişti ve deneyci felsefeyle geçen bir dönemlik bir felsefe dersinin ardından adeta sahanın öbür tarafına geçtim. Müstakbel bir bilim insanı olarak bu kararımın ne kadar doğru olduğunu şu anda görüyorum. Kendini akılcı felsefeye kaptırmış çoğu kişi akılcı olmaktan öte içgüdülerini ve duygularını dinleyen insanlar. Koskocaman bir dış dünyayı iç dünyalarına sığdırabileceklerini sanıyorlar. Hatta sanıyorum iç dünyasını daha geniş sayan bile vardır. Neyse konumuz onlar değil.

Üniversiteyi okurken çok kez düşündüm, acaba elektronik ve haberleşme mühendisliğine girmeseydim ve direkt örneğin Boğaziçi'nde fizik okusaydım daha iyi olmaz mıydı? Ya da lisansın ilk senesinden beri sürekli hocalarıyla iletişimde olduğum ve iki hocasıyla çalışmış ve çalışmakta olduğum Koç Üniversitesi'nde okusaydım? Ya da madem mühendisliğe aklın kaydı, neden İTÜ? Boğaziçi'nde de elektrik-elektronik okuyabilirdin, İTÜ'deki gibi bir çap fizik yapardın ya da belki tam tersi? O zamanlar İstanbul dışına çıkmayı aklımın ucundan bile geçirmediğim için ODTÜ ve Bilkent tercih listeme girmediler bile. Halbuki bugün dönüp baktığımda ikisinde de babalar gibi fizik okuyabilirdim. Sanırım ben de o İTÜ'yü ziyaret edip İTÜ samimiyetinden hoşlananlardandım. İTÜ iyi ve kötü yanlarıyla her zaman önünüzdedir ve hiçbir zaman kötü yanlarını gizlemeye çalışmaz. Bu aslında tuhaf bir umursamazlık durumu. Son bir iki senedir İTÜ'de tanıtım günleri için diğer üniversitelerle kıyaslanabilir bir çabayla reklamlar yapılıyor. Ben üniversiteye girdiğimde reklamla girmedim. Kimse de başımıza mentör vermedi. Kendi kendimize üniversiteyi keşfettik, çünkü her İTÜ'lü bunu yapar. Kampüs çok dağınıktı, bakımsız çimler, karamsar binalar vardı. Evet zamanla hepsi düzelebilir, örneğin bu yaz rektörlük kampüsü çiçeklendirdi, yeni çimler ekildi. Kesinlikle çok hoş bir İTÜ kampüsü var şu anda ve hala samimi. Biliyorum ki kışın o çiçekler bakılmadığında solup gidecekler ve hiçbir İTÜ'lü bunu umursamayacak. Koç Üniversitesi'nde gördüğüm aşırı bakımlı kampüse karşı bence öğrenciye daha yakın, yaşanmışlıkları her dönem temizlemeye çalışmayan, üzerine kat kat boya atmayan, kirliliğiyle barışık bir anlayış bu. Beş sene önce kolejden, dolayısıyla her sene düzenli yenilenen binalarda görülmüş bir eğitimden mezun olmuş biri olarak bunu söylemezdim, bu bir gerçek. Ama şu anda dönüp baktığımda çok netim, bir üniversite biraz salaş olmalı, dağınık yerleri olmalı, yeniden yapmak için yıkılmış yerleri olmalı, el değmemiş, içinden insan eliyle yapılmış yollar geçmeyen koruları, ormanları olmalı, belki de en önemlisi sınırları ve çitleri olmamalı. Çünkü düşünen ve üreten kafanın içi de aynen böyle.

Şimdi gidip fizikten doktora yapacaksın, madem öyle neden mühendisliğe girip zaman kaybettin diye içinden geçirenler olabilir. Liseden mezun olmuş birinin fizikçi olmak istemesiyle üniversiteden mezun olmuş birinin fizikçi olmak istemesi arasında önemli bir fark var (fizikte bağımsız araştırma yapabilmek ve dolayısıyla fizikçi olabilmek için doktora yapmanız gerek). Liseden mezun olanın fizikçi olmak istemesi henüz bir hayalken lisans eğitiminden mezun olanınki bir hedeftir. Lisede istediğiniz kadar ağır fizik eğitimi alın, bu sizin fiziği keşfetmiş olduğunuz anlamına kesinlikle gelmez. Aksini iddia etmek ustalara saygısızlıktan öteye gitmeyecek bir özgüven ve ego içeriyor. Lisede öğrenilenler bir motivasyon, bütün hayatınızı alacak bir alana ayağınızı uzatmaktan başka bir şey değil, bu da eğer sağlam çalışmışsanız ve kavramlar üzerine düşünmeyi adet haline getirmişseniz.

Bence lisans seçimlerim ve hayatım, fizik tutkusu olan insanların ne olursa olsun ve karşılarına hangi engel çıkarsa çıksın sadece fizik yapmak için bu sorunları aşabileceğini gösteriyor. Beş yıllık süreçte çok az kişi neden birinci anadalımı EHB mühendisliği ve ikinci anadalımı fizik seçtiğimi sorguladı, genelde beni tanıyanların tepkisi şaşkınlık ve garipsemeydi özellikle de İTÜ EHB'ye birinci tercihimden girdiğimde. Hep çok farklı sebepleri var dedim, bazılarına bir nedenden, bazılarına diğer bir nedenden bahsettim ama asla bütünüyle içimde geçen hesaplaşmadan bir kişi hariç kimseye bahsetmedim. Bugünlerde lisans dönemim sona ererken bu blogta ilk defa açıklıyorum her şeyi.

En başında dediğim gibi, her seçim yanında bir risk getirir. Risk ne kadar büyükse, yolun sonuna ulaşabilmek o kadar keyiflidir. Bir fizikçi olmayı 15-16 yaşımdan beri hayal ediyordum, bir bilim insanı olmak istediğimin farkına ise 11-12 yaşlarımda vardım. Aradaki süreç (herhalde aile etkisinden olacak ki) biyoloji temelli bir ilgiyle geçti. Lisede ilk defa fizik çalışmaya üniversite freshman fizik kitaplarından başladım. Fiziğe olan ilgimi keşfetmemi sağlayan önemli bir noktaydı bence bu kitaplar. Çok geçmedi, laboratuvarda takılmaya başladım. Hocalarım sağ olsun, deneylemek mantığıyla ve kendi uğraşlarımızla kurduğumuz bir sürü yepyeni deneyle tanıştım o ufacık yerde. Laboratuvarın bir anahtarı da bende vardı. Liseli bir ergen olarak çok ama çok zamanımı o laboratuvarda kendi başıma takılarak geçirdim. Bir de kendi kendime uğraştığım matematik problemleri vardı. Düzenli düşünme gerektiren, ilginç ve popüler problemler. Hayatımın en ufak bir ucunda bile mühendislik yoktu, mühendis mantığı yoktu, pratik düşünme belki biraz vardı. Onun yerine detaylı ve saatler alan beyin fırtınaları, kavram analizleri, teoriler ve bu gibi şeyler vardı. Aslında tam olarak sorun da buydu. Felsefeye dolayısıyla da her şeyi kafada bitirmeye meraklı beni hala tam ne uyandırdı bilmiyorum, bariz ve geleceği neredeyse tahmin edilebilir seçeneklerimden kaydım ve lise boyunca hep rakip olarak karşımda gördüğüm, mantığıyla alay ettiğim, felsefeden ve bilimden aşağı gördüğüm bir alanı seçtim.

Aslında belki de gerçek anlamda kendimi yanlışlamaya ve çürütmeye sanırım bu kararla beş yıl önce başladım. Çok zor olmadı, tercih kağıdının başına İTÜ EHB'yi yazdım ve hayatım değişti. Ben değiştirdim hayatımı. Kimse zorlamadı beni bu karara. Merak ettim. Bu kadar yadırgadığım bir alanı neden hiçbir sebep yokken yadırgadığımı merak ettim. Bir bilim insanı olmak istiyorken nasıl oluyor da altı bomboş önyargılarımla yaşayabiliyor olduğumu merak ettim. Eğer bir fizikçi olacaksam, aynen böyle dedim kendime, eğer bir fizikçi olacaksam bugün etrafımızı bu denli saran bu teknolojiyi anlamaya çalışmam gerekmez mi, onu itmek yerine? İşte böyle girdim ben İTÜ EHB'ye. Daha iyi bir fizikçi olmak için. Hayır, ilk önce bir fizik bölümüne girip ardından ikinci ana dalım olarak elektronik seçemezdim. Çünkü kendimi tanıyordum, yapmazdım. İkinci ana dal olarak matematik, felsefe dururken evren aşkına kim elektronik seçer ki, derdim. Anlayacağınız o ki, bu bir savaştı benim için. Önyargılarıma karşı verdiğim bir savaştı. İnsanın önyargıları kolay kırılmaz. İnsanlar kolay değişmezler. Bazen çok değişmek isteseler de değişemezler. Çünkü değişmek için verilmesi gereken kararlar önceden inandığınız her şeye karşı olabilir ve yeni hayata adaptasyon hiç de kolay bir şey değildir. Belki de aylarca, belki de senelerce kararlarınızı sorgulamanıza neden olur. Hiç tanımadığınız bir paralel evrene izinsizce adım atmış gibi hissedersiniz ve kapı ardınızdan kapanmıştır. Geri dönmek yoktur, çünkü zaman hiçbir zaman geriye doğru akmaz. Hiçbir kararın geri dönüşü yoktur.

Ben uzun bir süre İTÜ'ye ve mühendisliğe adapte olmaya çalıştım. Anlamaya çalıştım, öğrenmeye. Dünyaya ve doğaya dair farklı bir perspektifi yakalamaya çalıştım, eski beni unutmadan. Değdi mi? Hayal bile edemezsiniz. Bugün bile (ki 1 temmuz 2016, fizik doktora 1. sınıf bitmek üzere) kararlarımdan pişman değilim. Yazının başlığı seçim yapmak ve risk almak. Elbette fiziği mühendislikle beraber okumak risksiz bir iş değildi, özellikle de ilk ana dalın mühendislik olması üniversitenin sonlarına doğru ne yapacağım belli olmaya başladığında bazı derslerin bana külfet gibi gelmesine neden oldu. Mesela yeterince fizik 4. sınıf dersi alamadım, çünkü EHB'de tamamlanması gereken dersler vardı. Bir solid state ya da condensed matter yerine antenler dersi almam gerekti. Eh çok da kötü olmadı, özellikle bu sene Jackson'dan geçmiş (yoksa o mu benden geçti?) biri olarak söyleyebilirim. Ya da ne bileyim, optimizasyon teorisi, radar teorisi falan aldım nükleer fizik almak yerine. Bir nükleer fizik şimdi daha çok işime yarayabilirdi. Fakat dediğim gibi, bunlar hep bir artı eksi meselesi. Mühendislik derslerimde öğrendiğim bilgiler hiç beklemediğim zamanlarda çok kez aydınlanmamı sağladı ve sağlıyor benim. Taşların arasını dolduran sıva gibi. Perdenin arkasında bekleyip iki çift lafının zamanı geldiğinde mütevazı şekilde sahneye çıkan ve görevini başarıyla tamamlayınca da sahne arkasına dönen oyuncular gibiler. Gizli kahramanlarım onlar benim. Diğer birçok fizikçide olmayan kahramanlar.

5 yıllık bir eğitim, bir bilgi akışından çok daha fazlasıdır. 5 yıllık bir eğitim yeni bir şekle bürünmektir. Bir mühendis bakış açısı edinmektir. Belki de benim için daha doğru bir tabirle fizikçi bakış açısını mühendislik bakış açısıyla harmanlamaktır. Kesinlikle reddedemeyeceğim, mühendislik eğitimimin sorunlara daha pratik bakmamı sağladığı. Bir problemi çözmek için onu ufak problemlere bölme becerisi ve her şeyden önce problemi açık bir şekilde tanımlamak. Her şeyi öğrenmek zorunda değilim, öğrenemem de zaten. Ama problemi çözebilecek tüm tekniklere ulaşabiliyor ve bunlardan en verimli (ya da rahat) olanını seçip çalışma sahama getirebiliyor olmam lazım. Bugün araştırma yaparken bu bakış açısının önemini bir kez daha görüyorum. Ortada çözülmesi gereken bir problemin varlığı bir araştırmanın kalbidir. Kafada bir yere sağlamca sabitlediğiniz bir problem olmadan, onu güzelce bir çerçeveye almadan bir alana dalmak kayıp olmak değil de ne? Tamam bazen kayıp olmak da güzeldir, ilham verir. Ama yürümek temelde bir hedefe doğru yapılır ve bu durumda hedef probleminizden başka bir şey değil.

Burada gördüğüm, insanlar doktoraya başlamadan önce akademik olarak ne kadar güçlü olurlarsa olsunlar bunu bir sorguluyorlar. Lisans sonrası akademiye ara verip 2-3 sene sonra doktoraya başlayan arkadaşlarım var. Ya da bir seneliğine ara vermek hiç de olağanüstü bir karar değil. Bir kez bile ara vermeyi düşünmedim, halbuki imkanım vardı. Mühendis olarak çalışabileceğim birçok şirket vardı önümde bir süreliğine. Ara vermeyi düşünmedim, çünkü ne istediğimden, hangi alanda araştırma yapmak istediğimden adım gibi emindim lisansın yarısından itibaren. Bu sadece tutkum olduğumdan değildi. Ben çocukluğundan beri bilime tutkulu ama doktoraya geldiğinde yolunu kaybetmiş insanlara rastladım burada. Sağlam eğitim görmüş ve dünyanın en iyi üniversitelerinden birinde fizik doktorası yapmaya kabul almış ama tüm bu süreçte hiç farkına varmadan fizik tutkusunu yitirmiş arkadaşlarım oldu. Onların bu yaşta kapıldığı hayat sorgulamasına şahit oldum. Bu bana da olabilirdi. Nitekim lisans tercihlerinde içimi yiyen bir korkuydu bu, öyle bir korkuydu ki beni fiziğe arka kapısından girmeme sebep olacak tercihler yaptıran bir korkuydu. Kolay değil fizik okumak, rahat bir psikolojiyle okunmaz fizik. Hayatınızın her yanına sinecek, ders çalışmanın her şart altında bir eğlence gibi algılanması gereken bir alan, fizik. Kendini nasıl tanımlıyorsun? diye sorduklarında hiç sorgulamadan ilk olarak fizikçiyim, demenize neden olacak kadar hayatınızı kaplayan bir şey bu meret. Gece yatarken o, sabah kalktığınızda odur yanınızda olan. Sevgiliye tercih edilebilecek tek şeydir, ve benim tarafımdan tercih edilmiş tek şeydir. Eski erkek arkadaşım, fizik tutkumla kendisini karşılaştırmaması gerektiğini çok iyi bilirdi, mesela. Mutlu bir hayatı eh napalım hayat işte, gibi tuhaf bir tepkiyle hiç sorgulamadan terk edip gitmenize neden olabilecek kadar alışkanlık yapan bir yaşama şeklidir, fizik. Pişman mıyım? Elbette, hayır. Ağladım mı? Elbette, evet. Ya bir gün fizikten soğursam ne yaparım, korkusuyla yaptığım tercihler bana tutkumu test etmek için zaman ve ortam sundu aslında. Ben hayatımı değiştirdim, kendimi yeni bir şekle soktum, sadece kendime bu hayatta fizikten başka şeyler yaparak da yaşayabilirim ve eğlenebilirim, diyebilmek için. Ama başladığım her yol fizikle bitti. Hangi alana girdiysem bir şekilde fiziğe evrildi, ben ne kadar uzaklaşmaya çalışırsam çalışayım o hep gelip beni buldu. Böyle bir aşka kimse hayır diyemez. Fırtınalı bir ilişki sonrasında sonunda hayatım boyunca onunla olmak istediğimi biliyordum. İşte böyle karar verdim fizik doktorası yapmaya. Nitekim doktoramın ilk senesi de hayatım onun yüzünden ne kadar ağır şartlar altında olursa olsun, nasıl duygusal yükler barındırırsa barındırsın aramızın açılmayacağını bir kez daha gösterdi bana.

Kısacası, Lisans Günlüğü, bu kadar zaman sonra sana bir şeyler anlatmak güzeldi. Hep olduğu gibi. Kim bilir, belki arada tekrar dönerim bu tanıdık sokaklara.

O zamana kadar, sağlıcakla.

C.

İTÜ Fen Edebiyat Fakülte birinciliği konuşmam

2015-07-09T01:36:00.005+03:00

Birazdan fazla heyecanlıydım, zaten bu tarz konuşmalar beni hep geriyor ama yine de iyi geçti. Metni hiç değiştirmeden paylaşıyorum:

Sayın dekan ve dekan yardımcıları, sevgili arkadaşlarım ve aileleri, değerli hocalarım ve İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi’nin işleyişinde emeği olan tüm çalışanları,

ben İTÜ’nün bir parçası olalı neredeyse beş yıl oldu. Hiçbir zaman okulumla ilişkim ortalama bir öğrenci-okul ilişkisinden beklenildiği gibi olmadı, çünkü hiçbir zaman okuduğum okulları sadece ders aldığım bir yer olarak görmedim. Okulla gerçek bir etkileşim, sadece dersin alınıp verildiği tek yönlü ve renkten uzak bir iletişime indirgenemez. Kütüphanesinde sabahladığım da oldu, saatlerce öğrenci kulüplerinde takılmışlığım da. Bazen kızdım, bazen çok sevindim. Özellikle bir çift ana dal öğrencisi olarak, ders alma süreçleri hep ayrı bir macera oldu. Çok kez planlar yaptım, çok kez planlar bozdum. Belki çok sorun yarattım, ama sorunlarımı da kimsenin başına bırakmadım ve kendim çözmek için uğraştım. İTÜ’de sorun çözmek günlük hayatın bir sıradanı aslında. Ders dışı edindiğim en önemli hayat pratiklerinden biri, ve aynı zamanda hayatta kalmanın en önemli koşullarından biri, etkileşime girmek ve sorunu çözmek. Bütün hafta yetmezmiş gibi, haftasonu da okula geldim çoğu kez. Son beş yılda İstanbul’da yaz, asla İTÜ’süz olmadı benim için. Yüksek ihtimalle Türkiye’deki son günümde bile burada olacağım, vedalaşmak için.

Aslında soru veya sorun çözmek, çözüm için sistematik yöntemler geliştirmek, analiz etmek etraflıca öğrendiğimiz eylemler bu okulda. Peki ya soru çözmenin öncülü olan eylem, yani soru sormak?

Geçtiğimiz yılı İTÜ’nün değişim programı yoluyla Kanada’da Waterloo Üniversitesi’nde geçirdim. Burada ve orada aldığım eğitimleri karşılaştırma imkanım oldu. Burada öğrendiğimiz teknik, bilgi ve bir soruya nasıl saldırmak gerektiği eşsiz kabiliyetler şüphesiz, fakat buradaki derslerde göremeyip Kanada’da gözlemlediğim çok önemli bir fark vardı: soru sormak. Sorularının ne kadar aptalca olduğunu dert etmeden soru soruyorlardı. Eğer aldıkları cevabı anlamamışlarsa, bir daha soruyorlardı. Hala anlamamışlarsa, bir kez daha. Belki mühendislik bir soruya en uygun cevabı bulma sanatı olabilir, ama bilim her şeyin başında bir soru sorma sanatı. Evet, soru sormak bilmediğimizi gösterir. Bazen sorunun aptallığı o konunun üzerine hiç de düşünmediğimizi ele verir, ya da düşünsek de hala yeterince emin olamadığımızı. Ama zaten bilim de bilmediklerimizi keşfetme sanatı değil mi? Feynman diyor ki, “bilimsel bilginin farklı kesinlik dereceleri vardır, bazılarından hiç emin olmayız, bazılarından yaklaşık olarak eminizdir ama tamamen emin olduğumuz hiçbir bilimsel bilgi yoktur.” Üniversite yıllarımda öğrendiğim en önemli şeylerden biri, dürüstçe anlamadım, bilmiyorum, diyebilmek, duyduğum kuşkuyu soru sorarak tartışmaya açabilmek. Bilimsel araştırma her zaman bir soruyla başlar, neden elektronlar ışıma yaparak atom çekirdeğine düşmez? Referans sistemine göre değişmeyen zaman mıdır? Işık sadece bir çeşit dalga mıdır? Eylemsizlik kütlesi ile yerçekimsel kütle eşit midir?, ve bunun gibi. Bazen yanıtı bulmak bir ömür sürer, ya da birkaç ömür; ama yine de soruyu formüle ve ifade etmek çok değerlidir.

“Çürütülemezlik çoğu insanın düşündüğü gibi bir teorinin güçlü olduğunu değil, güçsüz olduğunu gösterir. Bir teoriyi gerçekten test etmek onu yanlışlamak ve çürütmek için bir girişimdir.” Bu sözler Karl Popper’ın sözleri. İnsanlar, bilim insanı olarak doğmazlar. Aksine hayatta kalabilmek ve türün devamlılığını sağlayabilmek adına inanışlarla şekillenecek olan bir beyinle doğarlar. Beynimiz yanlışlamaya değil, doğrulamaya, onaylamaya ve sonunda da inanmaya meyillidir. Ama ne yazık ki inanmak, bilmek anlamına gelmez. Dolayısıyla inanış yerine bilgi üretmek, önceliği her şeyden önce var olmak olan beyinlerimizle çok da kolay bir süreç değil. Pür dikkat, taş gibi sabır ister, utanmadan bütün hayatınızı ister, var olan tüm zamanınızı, ama belki de en önemlisi hayat boyu kendinizle savaşın, ister. Argümanlarınızı, tezlerinizi ve teorilerinizi kurarken bir yandan da çürütmeye çalışırsınız. Kendi eserini hiç acımadan boğazlarken aynı anda tüm darbelere rağmen hayatta kalabilmesi için endişeli gözlerle bakar, bilim insanı. Dolayısıyla, bilim insanları bilimi nasıl yönlendiriyorsa, bilim de bilim insanını öyle şekillendirir. Hayat ön yargıdan daha bağımsız, daha açık fikirli, daha şüpheci ve bir o kadar da Anka kuşu gibi kendi küllerinden doğan argümanlarla dolu olur.

Çok yakında fizikte doktoraya başlayacağım. Belki de bütün hayatımı doğru soruları sormaya ve kendimi yanlışlayarak cevabı aramaya adayacağım. Alabildiğine aptal sorular soracağıma söz veriyorum. Kim bilir belki de bir gün hiç sorulmamış bir soruya rastlarım.

Başta ailem olmak üzere, üniversite hayatımı eğlenceli kılan arkadaşlarıma ve bana doğru soruyu sormanın değerini gösteren tüm hocalarıma teşekkür ederim. Son olarak, Carl Sagan’ın dediği gibi, “inanmak istemiyorum, bilmek istiyorum.”

lisans sona ererken - I

2015-05-23T20:54:00.000+03:00

Bugün son lisans finalimi verdim. Masamın üzeri epey bir kitap birikmiş. Yorgun argın eve gelince masaya şöyle bir baktım. Şimdi bu kitabı nereye koysam diye düşünmeden edemedim. Kütüphaneye geri koymak, bilmiyorum neden, bir garip geldi. Belki de arayışın hiç bitmemesiyle ilgili bu. Hayatımda dönüm noktası olarak adlandırılabilecek ne biterse bitsin hiçbir zaman bir şeyler gerçekten bitmiş gibi hissedemedim. Çünkü öğrenmek ve keşfetmek aslında hiç bitmiyor. Biten tek şey ise zaman.

Dönem yoğun geçti, genellikle tez çalışmamdan ötürü. Tez yazımını sona bırakınca da başa bela oluyormuş cidden. İki tez yazdım, ikisinde de farklı şeyler tecrübe ettim. İlkinde (Kanada'da yaptığım EHB bitirmemde) çalışmaya başladığımdan itibaren düzenli olarak yazmıştım ve sona çok az konu kalmıştı. Dolayısıyla düzeltmeler dahil her şey vaktinde sonlanmıştı. Bu sefer (fizik bitirmem) araştırmanın kendisi çok daha heyecanlıydı ve yazmak geri planda kaldı. Öyle olunca son ana sıkışmış bir tez oldu biraz. Tabi ki de yolu henüz bitirmemiş arkadaşlara ilkini öneriyorum. Daha az stresli. Ancak elbette gerçek bir araştırma genelde düşündüğünüzden öte bir zaman alabiliyor, problemler çıkabiliyor, adım adım çözmeniz gerekiyor. Her şeyin ötesinde tecrübesiz lisans öğrencileri olarak genelde tez araştırmasını yapmadan önce bir de tez konusunu öğrenmek gerekiyor. Tüm yoruculuğuna rağmen süreç güzel.

Tez dönemine mümkün olduğunca az ders bırakmak gerek. Özellikle de tezinizden bir makale çıkacaksa, çünkü makale yazımı da bir hayli zaman alıyor. Ne yazık ki yazdım bitti'lerle bitmiyor makale denilen meret. Genelde onlarca kez siz ve danışmanınız arasında gidip geliyor makale metni.

Geçiş dönemleri sancılı. Bu sene kaldırması zor bir yıldı. Nedeni de gelecek planları ve kararları. İlk dönemim alternatif planlar yapmakla, ikinci dönem de planlardan birini seçmekle epey vakit harcadığımı söyleyebilirim. PhD alanım belirli, konum ise hemen hemen belirli ve sanıyorum ilk senemin sonunda tamamen belirlenmiş olacak. University of Michigan'da fizik doktorası yapıyor olacağım. Ann Arbor gibi küçük bir öğrenci şehrinde üniversite kampüsü. Waterloo'ya da çok yakın ve dolayısıyla iklim benzerliği var. Kısacası kışları ağır geçecek gibi duruyor ama her mevsimde ayrı bir doğa güzelliği olan bir memleket. Artık Lisans Günlüğü üzerinden paylaşamayacağım tabii, fakat farklı bir platformdan Ann Arbor'da ve Amerika'da yaşamdan elbette bahsedeceğim. 4-5 yıl yaşadığım yer hakkında yazmadan geçmez.

Şimdi bu kitaplarla ilgilenmem lazım. Bitiriş yazıları devam edecek.

"gene de doyumsuz"

2015-05-16T13:47:00.001+03:00

"Böylesi bir kişiyi ne kadar süre taşıyabileceksin. Hiç doyumsuz. Seni yoruyor. Karşılıklı yoruyorsunuz birbirinizi. Ben onu tüm kentlerde dolaştırdım. Gölcüğün Bozdağlarından, mavi küçük gölünden, dağlar gerisinde kendisini kaybetmek isteyen sinirli ninesinin yanından aldım, yaşamın en derin gecelerine, en uzak kentlerine, en genç insanların sevgilerine, en erken sabahlarına getirdim. Gene de doyumsuz." - Tezer Özlü.

Doğayı anlamaya çalışmak da işte böyle doyumsuz bir duygu. Siz ne kadar verirseniz verin, o hep daha fazlasını ister. Tüm hayatınızı kaplar, size bir yaşam stili diker. Siz de gıkınızı çıkartmadan giyersiniz. Doğayı anlamanın bir sınırı yok. Siz onu tüketemezsiniz, o sizi tüketir. Ve bunu bile bile yine de ona karşı koyamazsınız. Yoksa hayatı boyunca keman çalmış, bilimi kadar yaptığı felsefeyle ve politikadan toplum yapısına kadar çeşitli konular üzerine yazılarıyla da tanınmış Einstein, üstelik fiziğe en büyük katkılarından sonra neden hayatının geri kalanını kuvvetlerin birleştirilmesi çabasına adamıştır ki?

Öldüğü zaman masası şu şekildeymiş:

Fotoğraflar: Ralph Morse, LIFE dergisi.(http://time.com/3494553/the-day-albert-einstein-died-a-photographers-story/)

Belli ki keşfedecek daha çok şey varmış. İnsan uzaktan o karayı seçmesin, o karaya ayak basmamasının imkanı var mı? Elbet bir gün biri ayak basar. Bilimi bir ödüller silsilesi gibi görenler, kimse bilinmemiş ve yaşanmamış kıtalara yolunda ya da ucunda olacak ölüme rağmen bir ödül için gitmez. O yolculuklara sadece doyumsuz bilinçler çıkar.

İçimdeki doyumsuzluk 16 mayıs 2015'e not olsun.

Lisans Günlüğü'nden duyuru

2015-02-22T17:38:00.001+02:00

Şaka değil, Lisans Günlüğü 4 yaşını dolduruyor bu sene. Ben de anlaşıldığı üzere İTÜ'den mezun oluyorum. Lisans hayatımın son dönemi. Söylemesi zor.

Bugün dönüp yazdığım ilk postlara baktığımda bambaşka bir Ceren görüyorum karşımda. Zaten bu bloğun tam olarak amacı buydu. Benimle değişmek ve yaşamımın önemli bir zamanına tanıklık etmek. Lisans Günlüğü'nü bırakmak istemiyorum, fakat konsepti gereği bırakmak ve yeni bir blog konsepti oluşturmam gerekiyor. Bir süredir de bunun üzerine çalışıyorum.

Elbette bu Lisans Günlüğü'nde kepenkleri kapatıp gitmek anlamına gelmiyor. Aklımda Lisans Günlüğü'nü yeni yazarlara açmak gibi bir plan var. Öncelikle yeni yazarların da lisans öğrencisi olması gerekiyor. Sanırım iki önemli işleve sahip olmalılar: yaşamayı sevmek ve yaşadıklarını anlatmaktan zevk almak.

Bir sayı kısıtı yok. Sadece yazacak arkadaşların farklı alanlarda ve okullarda olmalarına özen göstereceğim. En nihayetinde Lisans Günlüğü okullarımızdaki sorunlarımız dahil her şeyi anlatabildiğimiz bir yer. Bloğu TİB'e kapattırmayın yeter, artık çok mümkün böyle şeyler :) Tek ricam: Kişi, kurum, kuruluş, şirket, ülke, devlet, etnik köken, din propagandası yapmadığınız sürece her şeyden dem vurmak serbest bu sanal topraklarda. Lisans Günlüğü hiçbir otoriteyi ve onunla gelen hükmetme gücünü kabul etmiyor, en azından kendi sınırları içinde.
Bir düşünceye sahip olup onu tartışmak ile propaganda yapmak arasındaki bariz çizgiyi vurgulamadan da geçmeyeyim ilgili arkadaşlar için.

Burada yazacağım son yazı elbette en hüzünlü yazım olacak :p ama henüz o zamanın gelmesine birkaç ay daha var. Sanıyorum haziran gibi Lisans Günlüğü'nü yeni nesle devredeceğim. Yazmak isteyen ve kafasında sorular olan arkadaşlar, bu zamana kadar bana e-mail adresimden ulaşabilirler.
cerenburcak[at]gmail.com.

the last post of my interrail adventure: Muenchen and Prague

2015-01-31T23:38:00.000+02:00

Despite of this gloomy feeling dominant in my mood nowadays, I shouldn't skip these blog posts and write about Munich and Prague in my interrail adventure. So here it comes:

Well, one of the most important things that I did in Munich was meeting one of my old friends, Ekin. We spent some time together, got my first Munich walking tour and dinner with him.

Ohm's statue:

Got my first weiss bier here in this city:

We visited Englischer Garten:

and Andechs Kloster (monastery). They are making their own beer, which is pretty interesting. Additionally, this was my second monastery visit in my first interrail adventure. WTF!

(Photo: Jeroen)

Then we went to see Partnach gorge, but it took some time for us to get there on time. So we actually couldn't see the whole gorge. It was getting dark, therefore we needed to go back before getting into a real adventure :p Well, this place is still in my to-do list now.

I also visited Deutches Museum, which is a cool science and tech museum. An old German amplifier:

again an antique chip:

Of course I drank some more beer here in Munich. We especially went to Hofbrauhaus three times! Munich is a very lively city with lots of history. We stayed in Hotel Locarno, which had a good logistics (just near subway and train station) and reasonable prices. What was very interesting about there was that I spent almost all of my cash money! It was a big surprise not to be able to find any pos machines in the restaurants. We also drank glühwein in Munich and ate currywurst!

Allright, then we headed for Prague!

I really like Prague, even though it was rainy almost all the time and due to that had this weird gloomy mystical air. Well, one should definitely see it in the summer. It has a different atmosphere and I am sure it must be more fun to go around when it is not that freezy cold! I got sick at the end of my interrail trip :( I have been still coughing!

Here is the Czech version of Turkish coffee: (do not expect a turkish coffee actually)

We took a free walking tour in Prague, which was a smart idea in fact. I had got my last free walking tour in Helsinki, which was quite useful to get know around when I was living there. The one in Prague was quite professional. I strongly recommend it. Astronomical clock:

A shot from Jewish quarter: [Kafka's statue]

Dvorak's statue:

Concert house:

We had also our little IQC reunion with Ewa and Jan!

We did a pubcrawl and ended up in a great jazz bar, Agharta jazz club. It was on saturday, so it was extremely crowded. We got a bit dissapointed with Jeroen when we went there for our last night in Prague, since the band was playing for only four people including us! So, we got a quite private jazz concert :p

We also visited Prague castle.

One of the most interesting restaurant concepts that I have come across was this Railway Restaurant. They are serving drinks in little train cars on the railways which are all around the restaurant!

Dancing tower had a very nice view from the top:

We went to television tower for the last day. I really liked the bubbles at the top of it. They were designed to give out a city sound while you're getting rest and having Prague view. I always like city sounds due to some unknown reason! Creepy me.

(Photo: Jeroen)

Lastly, ice bar, which is an enhanced fridge in fact. That wasn't fascinating at all and was expensive in my opinion. But yeah it was different, at least.

(Photo: Jeroen)

I have found my favorite beer in Prague thanks to Jeroen: cherry beer! You don't get this classical beer taste, which is cool :p

So, Prague was the last destination of my interrail adventure. Before starting my interrail, I knew that it would be an awesome trip, maybe the most interesting of all. But in fact it became more than that. I experienced many things in a compressed time slot, met very close friends, improved friendships, solved out quick and sudden problems one might encounter in every trip by myself. All in all, I saw eight cities in 22 days. It started in a money-friendly fashion, though ended with more outcomes than planned unfortunately. When going around with friends, plans might not be met due to improvisations, which are mostly fun but not budget-friendly. So, that is a bit trade-off. I have chosen the fun option ;) One cannot have such a life-changing activity all the time, anyways!

Well, yes. Due to various reasons, it changed and I loved it.

Innsbruck: tiny tiny city around Alps!

2015-01-22T13:02:00.002+02:00

Well in fact its population is only around 120,000! So I am a bit right in saying 'tiny tiny'!

Innsbruck is such a beautiful Alpine city, not a crowded one. It is indeed fascinating to see Alps with piles of snows from your street. We stayed here for two days. First day we climbed up the mountain. Well, we at least hiked till some point and took a cable car to the top of the mountain.

I wanted to have an apfelstrudel in the restaurant at the top, but the desert we paid for turned out to be a topfenstrudel! Anyways I managed to enjoy myself with a piece of apfelstrudel before leaving Innsbruck. The most adventurous thing we experienced was getting down to the city center after cable car. It was dark and we missed the hiking path, which leaded us to the road without any sidewalks! We zigzagged a bit according to the traffic. Fortunately there wasn't that much car around. Anyways, since the road was meandering a lot, we were forced to take a small hiking path through the woods after a while. Oh god that was indeed thrilling! We tried to make our way down with the flashlight of the cell phone on these steep and tiny paths. I never and ever will forget about it!

Then of course we took a stroll around Altstadt and the rest of the city, which wasn't that adventurous after all :p

One of the most interesting things we have experienced was that we could not find any place to have our brunch on sunday! Almost every place was closed! After getting around a bit finally we found a small and crowded cafe to have a light brunch! But after Zurich, Innsbruck was a perfect place to have our proper dinners in fact. We got really delicious dinners at both nights. I wish I could remember the names of those restaurants :( The first one was a restaurant in a hotel, in fact and the second one was a steakhouse. I had a real difficulty in finishing my burger!

Maybe two days were a bit a lot for Innsbruck. For sure if you have a full time from early in the morning to the late at night, it should be fine. However we had arrived there afternoon, so that we needed to devote two days of time.

photo courtesy: Jeroen.

Next post will be about München!

a post from past: about lausanne and zurich

2015-01-22T00:39:00.001+02:00

Heading for the last destination of my adventure, to Prague! I have been a bit away from blogging recently, gonna make up hopefully. Well, now I am in a bus, not in a train. My interrail pass apparently is also valid in buses from Munich to Prague. Past couple of days passed pretty quickly in fact. I was in Lausanne for a day. So I took a stroll around Lausanne, which is indeed a compact and cute city.

My breakfast:

Swiss franc coins:

I stayed in Lausanne Guesthouse and Backpacker during my stay in Lausanne, which I can strongly recommend. It was one of the best dormitory type hostels throughout this trip, especially when I compare it with the dorm hostel where I stayed in Marseille!

Then I went to Zurich for four days at total. Main reason was visiting ETH Zurich. After getting to Winterthur, where I stayed for the first two days, I spent my first night in Zurich by walking around basically. Some pics from the first night:

I also visited ETH's main buildings, which are located in the city center at first day. Excluding some pretty and historic buildings, it was not that much interesting. At the second day, I trammed around with my day-pass :p

Lake Zurich:

James Joyce's grave:

After two days in Zurich, Jeroen joined me for another two days in Zurich!

Our first altstadt [after visiting altstadts in Zurich, Innsbruck and Muenchen, we actually started to call the old town of Prague as altstadt, too :)]

my first glühwein experience, which I really like! We went to exactly the same place for both of the nights to get our glühweins!

We also visited Hoeng campus of ETH, which actually has all the physics and engineering colleges and institutes. I found ETH’s campus quite an ideal place to study and work. We climbed up the mountain around Zurich to see it from a wider perspective.

The top of the tower was quite windy, so I could not take any pictures at all!

Zurich is an extremely expensive city. We kinda always had the problem of food: no regular and proper breakfast, snack-lunches and small portions of dinners! I might have starved after talking to a professor in ETH without my lunch and little breakfast, unless Jeroen had made these delicious [and ordinary of course :p] Dutch sandwiches!

I am still surprised how we made to train on time to Innsbruck. We literally ran for it with our suitcases and backpacks. Yeah, kinda adventurous, right?! There were only 1-2 minutes when he was getting his ticket and I had already given up. But yeah lucky us, the train even got a delay of 4 minutes when we boarded! LOL.

And yeah we got used to this activity of taking trams to the opposite of the direction we want to have. That was pretty fun, too. Just because of that reason, we missed an early bus that goes to the mountains of Zurich, for example. If I am missing a good and fun memory, it's your turn to write them in a comment, Jeroen, also if you are reading this! :)

The next route was Innsbruck in Austria, which I will be telling in another post!

Stay tuned again!

Bon Voyagé!

2015-01-05T23:44:00.003+02:00

I have many things to tell. But first things first. This post is being written in the train trip from Lyon Part Dieu to Geneve. Last three days were unbelievably intense. I spent almost whole friday to travel from Turin to Marseille. It was tiring as you can imagine. Just to prove: Our last moments in the train with Chiara:

Train trips are absolutely more fun than plane trips. Both are exhausting yes, but it is enjoyable to see around during the trip. Well, you are seeing mostly country sides and rural areas but better than clouds definitely. We had to take an evening train when we were heading for Marseille, so unfortunately I could not see anything around after 4.30-5 p.m. Today, for example, my day again passes with a train journey from Marseille to Lausanne, but since I took an early train, I will be in Lausanne around 5.30 p.m. Therefore, I can clearly see around instead of my face when I look at the window.

Plus, seeing mountains, forests, fields and lakes is on the contrary quite motivating when you are writing in the train. But you know, I still couldn’t get used to these awkward moments when the other train from the opposite direction just passes you by. Its sudden noise scares me. And I got caught in a terrific idea recently. I think I will make a long train trip such as Trans-Siberian just to write while moving for days and days. It might be an amazing experience, which I cannot forget.

Back to topic: Marseille reminded me of two cities: Istanbul and Çanakkale (Dardanelles). Well, it makes sense, since Marseille is a harbor city and in fact beautiful because of exactly this reason. I stayed at Chiara’s dorm room at first night. Next day, we walked around the city and even took a bike tour to a beach and the neighborhood called Malmousque. It was amazingly a warm day of January, which was quite counter-intuitive to our seasonal memory. I especially loved its non-parallel and complicated streets! It was exactly opposite of Turin in that sense. Well, as a person who likes randomness and stochasticity in life, Marseille became one of my dream places to write my stories. By the way I am increasingly getting more motivated to start writing my stories in English. I believe, during my PhD studies in US or Canada I can do that, but probably not earlier than that. I am curious what Chiara might say about this idea, who is quite skeptical about my made-up English expressions :p make some noise Chiara, if you are reading this!

Some unforgettable captures of time from Marseille:

Last thing to share in this post: I will never and ever again book a bed in a mixed dormitory in the future. It was a very hard night to sleep due to the orchestra of male snores, farts and sleep talkers!

Bon voyagé!

monastery visit and Turin city center

2015-01-02T23:06:00.000+02:00

Third day of my interrail was the last year of the year!

We first attended a new year's dinner at Chiara's friend, where I tasted one more different italian dinner. Then we spent the whole night in Jazz Club Torino. Chiara's sister was dancing swing there. So I learned a bit swing, which was enough to motivate me to enroll to a class in swing for next term for sure! Such a dynamic dance! What was strange about this night was encountering with some Turkish people in Jazz Club Torino. Apparently, the trompeter in the orchestra was Turkish and he was there with his Turkish friends. As always, Turkish detected.

One day later was more interesting. We went to Monastery Bose. I had never seen a monastery before, so it was quite an interesting experience for me. Here some pictures:

The church of the monastery:

The atmosphere of the place where the monastery resides.

One of the study-chat-dinner rooms of the monastery:

Today I visited Turin city center for the whole day. It was exhausting indeed.

I visited Pietro Micca museum, which was interesting due to the underground tunnels that Italians built against French around 1700s.

This is how a great amount of French soldiers that sieged Turin were dead: with an explosion.

To be honest, Museo del Carcere Le Nuove was the museum which I really wanted to visit, however I learned that it is open only on saturdays and sundays. I am leaving for Marseille tomorrow. Basically it is a museum which keeps the sad memories of the fascist era of Italy alive, which is very important not to forget.

Turin Polytechnic:

Giardino Sambuy, right after the Porta Nuova while heading for the center.

One of the twins on the street Roma.

Palazzo Carignano:

National Cinema Museum's famous dome:

The best part of Turin city center:
1 - Piazza Vittorio, that leads one to river and the bridge Vittorio Emanuele I.

2- River.

Church Gran Madre di Dio, after crossing the river.

Turin from the church:

Tomorrow I'll be in France! Keep staying tuned :)

winter interrail Day #1 - #2

2014-12-31T12:15:00.001+02:00

allright, I woke up so early in the morning. That's me with my sleepy eyes in the shuttle from Taksim to Sabiha Gokcen airport in Istanbul:

Well, in fact I couldn't sleep at night, at all. I have been having serious insomnia, recently. Anyways, I got to Milan with a little bit turbulence but at least with a nice meal. I hadn't have my breakfast. The guard at the passport check point did not even ask why I came to Italy! Though, I was quite prepared to show my interrail ticket and to answer any question that might come: where will I stay? Do I know the number, address blah blah blah...

I took an express train to Milan Centrale, where I took another train to Turin, Santhia. I arrived Turin quite in the evening and used my interrail ticket for the first time in the trip from Milan to Turin. Just like told in interrail guide sheet, I wrote the details of my trip with an extra attention not to make any mistake and started to wait for the conductor. When he saw my interrail ticket, he even did not check the details!

Well, I got out of the train at Santhia, where Chiara and her dad came and fetched me from train station to their cute village, Cigliano. A picture I took while we were heading for Cigliano:

I met all of her family members, who are welcoming and friendly. It is indeed interesting to see the similarities between Turkish and Italian societies and family structures. I even met her grandmom, who made me a strong espresso! (I needed to put sugar in it!)

Day #2 was the hiking day at mountains! My first time at Alps. Chiara's mom drove us to the point where hiking starts to the historic village, Chamois. We encountered great natural landscapes throughout the hiking path.

Chiara took my picture:

Here is the Chamois from a distance:

Chamois's river:

and Chamois:

All in all, it was a 'delicious' and tiring day. Day #3 will be the last day of the year. I'll continue blogging.
Stay tuned!

about my BSc thesis research in IQC (Institute for Quantum Computing)

2014-12-28T00:14:00.000+02:00

Hi folks!

This is a bit late post, I know. Since I'm already in Istanbul done with my engineering thesis in IQC and we are even at the end of the fall semester! Anyways, it's better than nothing and who knows maybe it can give an idea to those who want to work in IQC as undergrad researchers.

IQC was one of the places where I wanted to experience working in. It was also my another reason of choosing University of Waterloo to make my exchange term during undergrad. When I was heading for UW from Istanbul, having a chance of working on my bachelor thesis in IQC was such a big desire for me.

First of all, IQC is a quite motivating place to work. Even though I wasn't an intern, they provided me a desk in one of the undergrad offices. So I spent lots of my time in IQC for the last four months I had in Waterloo, namely from may to end of august. Every office in IQC has 'glass walls', so that one can use the glass in front of their desks as a white board, which I indeed enjoyed it. This new building of IQC, the so-called Quantum Nano Center (QNC) is such a design wonder. Even its architecture has a meaning, for example the main staircases in the building had been built in the aim of increasing the interactions and collaborations between the researchers at all floors. One can see the offices of the upper or lower storeys by standing near the staircases. As a person who can't stand with a study place without a window looking at outside and letting sunlight in, I did not have any difficulty in getting used to my glass office.

I can't forget the long hours spent in IQC working on my thesis drafts! One day I stayed there in my office till 2 a.m. rushing for the final draft. And then I had lots of friends working in IQC, whose existences made all the events going on there extremely fun. We visited Canada's Wonderland together, which was in fact a social event of IQC, went to beach, made barbeque, improved party games lol!. We were working hard in the mornings and playing hard in the evenings. I had never played werewolf as much as I played in this summer!

Come back to work: I worked on a theoretical project in Prof. Chris Wilson's research group, closely working with his post-doctoral fellow, Pol. My research was in the field of circuit-QED and specifically it was about a readout method design for Rabi Model of flux qubit-resonator system in the ultrastrong coupling regime. First, I studied the fundamental quantum optics topics, e. g., quantization of the free electromagnetic field and the LC resonator, the coherent state of light, and the Jaynes-Cummings model etc. Since the ultrastrong coupling regime implies a more general model than the Jaynes-Cummings model, the so-called Rabi Model, I studied the Rabi Model, its theoretical predictions and interpretations, such as the parity chains in the Hilbert space. The Rabi Model becomes a monolithic quantum system in the ultrastrong coupling regime, which takes into account the counter-rotating terms in the interaction between the resonator and the two-level system. Therefore, we proposed to add an additional readout resonator weakly coupled to the system, so that we can read-out the data without disturbing the quantum system in the dispersive regime, which is the so-called Quantum Non-demolition (QND) measurement technique. The numerical calculations show that we can observe different amounts of energy shifts for the ground and first excited states of the Rabi system. I gave my first seminar on this thesis work at Koc University, where I have been continuing to work on various quantum systems. Check it here.

It was such an unforgettable summer, to be honest. Let me close this session with a nice capture of time!

I miss you all guys!

Next time, my post will be about undergrad school of IQC on experimental quantum information, in which I met lots of wonderful people around the world and of course my summer friends.

Picturesque scenes from Safranbolu, TR.

2014-11-17T11:26:00.001+02:00

Some pictures from Safranbolu, an old well-known town in Anatolia, famous with its sytlistic house designs and safran (saffron) flower. People make Turkish delights, spices, cologne and other interesting things with saffron here in this little town.

İTÜ'de tarihi laboratuvarlardan biri!

2014-11-16T22:01:00.001+02:00

Cuma günü Radar dersinde İTÜ Elektrik-Elektronik fakültesindeki adeta 70-80'lerden kalmış izlenimi veren laboratuvarlardan birinde (Mikrodalga laboratuvarı) mikrodalga difraksiyon gözlemi yaptık. Deney kadar kontrollü değildi, araya bir levha koyduğumuzda belirli bir mesafede voltmetredeki yükselişin gözlemlenmesinden ibaretti aslında. Yine de optikte bu deneyi yapmış biri olarak mikrodalgada da difraksiyonu gözlemleyebilmek oldukça keyifliydi.

Difraksiyon gözlemimizin düzeneği. Verici sağda, alıcı solda.

Çift dipol anten.

A nice scene in Technical Univ. of Istanbul

2014-11-10T20:57:00.001+02:00

Film Ekimi'nde yine dramatik bilim kurgu!

2014-10-20T00:05:00.000+03:00

Aksiyonundan çok uyandırdığı duygularla ve düşündürttüğü sorularla ön plana çıkan bilim kurgu filmleri popüler kültürde çok rağbet görmez. Bilim kurgu deyince de çoğu kişinin aklına akla hayale sığmayan bir teknoloji çağında geçen, çoğu zaman bulutların ötesine uzanan gökdelenlerle çevrili, tek ve kullanılmaktan eskitilmiş bir ana konunun etrafına dizilmiş olaylar silsilesi ve savaşmayı çok iyi bilen gerçeklerden uzak karakterler gelir. Ancak elbette bilim kurgu bu değil. Her şeyin başında bir bilim kurgu (kitap ya da film) sizi yormuyorsa ve sadece eğlenceli zaman geçirmeniz için yapılmışsa buna bilim kurgu demek ustalara hakaret etmeye eşdeğer. Çünkü bilim kurgu bir sanat dalındaki her tür gibi her şeyden önce bir eleştiridir. Çelişkiler üzerine kurulur ve yapıt boyunca sizi o köşeden bu köşeye sürükler de sürükler. Bazen öyle kurgularla karşılaşırsınız ki ana çelişki kurgunun sonunda dahi aslında çözümlenemez ama tüm eser ana çelişkinin etrafındaki eğlenceli bir salınımdır. Zengin eserlerde ise ana çelişkinin doğurduğu yan çelişkiler daha küçük boyutlu başka salınımları getirir kurguya ve bir noktadan sonra eserin sorguladığı labirent misali yapının nasıl da titizlikle örüldüğüne hayret edersiniz. Aşağıdaki üçlü sarkaç modeli ana bir çelişkiyle etrafına dizilmiş yan çelişkileri olan bir kurguyu çok güzel anlatıyor mesela.

En büyük kollarından biri distopya öykücülüğü olduğundan çoğu bilim kurgu gelecekte geçer. Hatta bu özelliği türün tanıtıcı özelliklerinden biri haline bile gelmiş durumda. Ancak bir bilim kurgu gelecek zamanda geçmek zorunda değil. Bu yılın Film Ekimi filmlerinden biri olan I Origins (Kökler) şimdiki zamanda, bildiğimiz şehirlerde ve tanıdığımız hayat tarzında bir bilim kurgu sunuyor. Filmin yönetmeninin (Mike Cahill) dramatik-psikolojik bilim kurgu denilen bu türdeki ilk eseri değil, sanıyorum iki sene önce de Film Ekimi'nde Another Earth (Başka Bir Dünya) adlı filmini izleme şansı bulmuştum.

Başka Bir Dünya filminde gökyüzünde beliren ikinci bir Dünya'nın (bir nevi parallel bir evrendeki Dünya'nın görünür olması) filmdeki karakterlerin hayatına nasıl dokunduğu anlatılıyordu. Bu yönden Kökler filmine göre daha durağan bir ilerleyişi vardı. Ayrıca Başka Bir Dünya'da sahne çekimleri daha amatör bir hava uyandırıyordu, ancak film bittiğinde içine girdiğiniz duygu ve düşünme karmaşası aynen yerini korumuş Kökler'de de. Yönetmenin kamerasını çok daha içten bir anlatıma döndürdüğünü hissedebiliyorsunuz. Bazı sahneler o kadar bizim hayatımızdan alınmış ki bir bilim kurgu filmi olmasına karşın gerçekçiliğini doyasıya görebiliyorsunuz. Elbette bilim kurguya bu yönden bakmayanlar için bu bir motivasyon olmayacak, ancak bilim kurguyu aksiyona indirgemiş bir popüler kültürden bıkmışlar için bu tür adeta bir su kaynağı.

Kökler, New York Üniversitesi'nde doktora yapan ve uzmanlaşma alanı göz olan bir moleküler biyolojicinin gerçekten olağan-dışı hikayesini anlatıyor. Filmin çelişkisi çoğu bilim insanın er ya da geç karşı karşıya kaldığı çeşitten. Ne Tanrı'yı ne de ölümden sonra hayatı kanıtlayan hiçbir verimiz yok, dolayısıyla dini inanç bilimsel bilginin sınırlarına dahil bir alan değil. Ian (filmin baş karakteri) da aynen böyle düşünen işinde gücünde bir bilim insanı. Ayrıca amacı gözün evrimini açık bir şekilde göstermek ve göz'ü akıllı tasarım teorisine alet edenlerin çenesini kapamak. Filmin dönüş noktalarından birinde rotasyon öğrencisiyle başladığı gözün oluşmasını sağlayan gene sahip bir tür solucanda sıfırdan göz yaratma araştırmasının da temellerini atıyorlar. Filmin bu yan konusu elbette kurgunun gerçekçiliğini arttırıyor, ayrıca hafiften bir evrim teorisine de dokunuyor. Ancak belki de kurgu için daha önemlisi, baş karakterin yaşadığı çelişkinin kutup noktalarından birini oluşturuyor olması. Her bilim insanı gibi Ian da yaşadığı hayata zıt bir karakterle bir araya gelmediği sürece bu kutup noktasında kendi küçük salınımlarını yaşar durur, ancak genel itibariyle o kutuptan asla ayrılmaz. Laboratuvarı ve göz üzerine çalışması ana karakterin bu kutbunu çok net ortaya koyuyor. Fakat ana karakterin hayatına salınım katan ikinci ana karakter daha filmin başından kurguya dahil oluyor, gözleriyle. Çalkantılı bir hayatı olduğunu anladığımız Sofi adının da simgelediği şekilde ruhani zekası yüksek olan bir kız ve film boyunca farklı analojilerle Ian'a diğer kutbu göstermeye çalışıyor. Analojilerin filmin farklı yerlerine gizlenmiş detaylarda beliriyor olması da düşünsel olarak seyirciye doyum yaşatabilecek türden. Filmde birden çok kopuş noktasına rastlıyorsunuz, hatta bir noktada sanki konudan konuya atlıyor izlenimi bile verebiliyor bu ani gelişmeler. Ancak genel olarak film hep göz teması etrafında gelişiyor. Filmin başında sadece ana karakterin çalıştığı bir konu olarak tanıtılan göz'e filmin ikinci yarısından itibaren şaşırtıcı bir şekilde bilim kurgusal bir özellik kazandırıyor senarist (ki yönetmenin kendisi). Dolayısıyla filmdeki etkisinin zayıfladığını düşündüğünüz anda ana temanın filme geri dönüşü çok şaşalı. Nitekim bu noktadan itibaren film daha dinamik bir yapıya bürünüyor ve iniş çıkışlarla çelişkilerin de pek de çözümlenemediği bir sona varıyorsunuz.

Filmi izlemeyi düşünenler için yeterli bir motivasyon olduğunu düşünüyorum. Bu noktadan itibaren filmin can alıcı noktalarını açıklayıp bazı yerleri tartışacağım. Dolayısıyla spoiler riski taşımakta.

Genetik olarak aynı kodu taşıyan bir çift gözün iris tabakası bile birbirinden farklı olabiliyor. Bu da iris oluşumunda sadece genetik faktörlerin önemli olmadığını gösteriyor. Her insanın kendine has bir iris örüntüsü var, hatta bu özelliği sayesinde iris bir biyo-kimlik olarak da kullanılabiliyor. Bütün filmin üzerine oturduğu ve bence filmin en göz alıcı düşüncesi, iris örüntüsünün beyindeki nöral bağlantılara dair fikir veriyor olduğu iddiası. Hafıza dediğimiz kavramı kabaca beyinde birbirine özel şekillerde bağlanmış milyonlarca sinir hücresi yığını olduğunu düşünürsek bu iddianın hafızaya kadar dayandırılabileceğini görebilirsiniz. Filmde bu uçuk kaçık nokta aslında sadece tek bir cümleyle kendini belli ediyor: "İris örüntüsünün aynı olması beyinde nöral benzerliği gösteriyor olabilir" ya da buna benzer bir replikti.

Film ölmüş birinin iris örüntüsünün yaşayan birinin iris örüntüsüyle aynı olması durumunda bir bilim insanının bunu nasıl yorumlamaya çalışacağını anlamaya çalışıyor. Elbette filmin bunu ruh kavramına ve reenkarnasyona bağlamaya çalıştığı bariz ortada. Yukarıdaki iddiayı kabul edersek, ölmüş birinin iris örüntüsünün çok kısa bir süre içinde yeni doğan birinde aynen oluşması başka neye yorulabilirdi bilemiyorum. Buradan yola çıkarak yaşayan kişide ölmüş kişinin hafızasından parçalar bulmalıyız sonucuna varıyor film. Dolayısıyla hayali kabul ettiğimiz ruha ve akıllı bir mekanizmanın varlığına da bir gönderme yapıveriyor.

Eğer bir iris örüntüsünün başka birinde yeniden oluşması uzun bir süre içinde gerçekleşseydi daha anlamlı olabilirdi bilimsel olarak. Bu haliyle bile ilginç bilimsel sorular doğurabilir. Dolayısıyla aslında bu tarz minik noktalar (bariz şekilde reenkarnasyonu ima etmesi) filmin bilim kurgudan inanç felsefesine doğru kayışını net gösteriyor. Ian, filmin sonunda yedi sene önce ölmüş olan Sofi'nin reenkarne olduğu iddia edilen küçük Hint kızına ufak bir test yapıyor. Test sonucu rastlantısal yüzdenin üzerine çıkamıyor ve kurgunun bu şekilde ilerlemesi aslında oldukça gerçekçi. Ancak ilginç bir şekilde asansörde ölmüş olan Sofi'yi sanki gerçekten biliyormuş gibi asansöre binmeye çalıştıklarında ağlamaya başlıyor kız ve asansöre binmek istemiyor. Bu da senaryonun bi' nevi son çığlığı. Senaristin kendine has 'bilimsel testi geçemedi ama var' deyişi.

Kısacası sonu, bilimsel bir aklı yeterince memnun etmese de (çünkü gerçeklikten ve bilim kurgudan kopuyor), sorduğu sorular ve filmin ilerleyişi güzel bir psikolojik bilim kurgu örneği veriyor. Sonuçta bilim kurgu, bilimsel literatürde (henüz) olmasa da hayalimizde var olan kavramların ve nesnelerin kağıtta ya da ekranda kendini bulması. Bu film bana bir bilim insanı adayı olarak ben böyle bir deney verisiyle karşılaşsam ne yapardım sorusunu sordurdu. Ana karakter gibi üzerine gitmeden yapamazdım herhalde!

Denizin Kanı üzerine

2014-09-06T15:04:00.002+03:00

Tarık Dursun K.’nın Denizin Kanı adlı kitabı köylü-ağa sömürü ilişkisinin en güzel edebi örneklerinden birini veriyor. Ege’nin bir kasabasındaki sünger işçilerinin yıllarca çalıştıkları ağadan bir kayık alma mücadelesini anlatıyor kitap. Kayık bu köylülerin özgür birer köylü oluşunu simgeliyor; çünkü bu kayık sayesinde özgürce avlanıp ürünlerini büyük şehirlerdeki tacirlere satabileceklerdir ve ağaya muhtaç olmayacaklardır. Kısacası kayık bu romanda bir üretim aracı olarak öne çıkıyor ve uğruna verilen mücadele akıcı bir dille okuyucuya aktarılıyor. Elbette bu sırada köylü yaşamının ince noktalarından bahsediyor yazar ve belki de en önemlisi deniz ile karanın farkına ayak basıyor birden çok kez. Amacım bir özet vermek değil, değerli bulduğum bazı noktaları paylaşmak.

Süngerci milletinin reislerinden Şaban Reis, ağadan kayığı alamadıklarında bu duruşa nasıl tepki vereceklerini düşünürken varıyor aslında grev düşüncesine, çok içten, çok doğal bir şekilde:

“… ‘Aşır reis dayatsa mıydı?’

‘Tabi ya… Hacı’nın (ağa) karşısında sen demirden leblebi olacaksın. Çiğneyecek, çiğneyecek, ama dişi kesmeyecek. Bak o zaman n’oluyor!..’

Karanlıkla hıhladı.

‘O zaman işte…’ dedi. ‘O reise reis derim ben. Milletine bakan, sürüyü kurttan koruyan çoban reis odur, ona derler reis diye… Süngerci milletine üfürükten reis olmaz.’

‘Hacı he demeyince Aşır Reis n’apsındı?’

‘Çok şey, çok! Milletin sana bağlandı mı, sen artık hep onların yanında olacaksın. Ölmek var, karşıya geçmek yok. Karşındaki hayır mı dedi; dayat! Sonuna kadar dayat! Nerden inceyse bırak oradan kopsun. Kalın, incelene kadar incenin canı çıkarmış, yine de incelir ya… Sen ona bakacaksın. Onun için direneceksin, tartacaksın. Gırtlak dediğin dokuz boğum. ‘Biz de çalışmıyoruz sana!’ de… Neb’leyim, işte böyle de… ‘Çalışmıyoruz ülen! Biz sana muhtaçsak, sen de bize muhtaçsın’ Sen bizim köyümüze köpek soktun mu, biz de sopayı kaparız! Dişe dişse, göze de göz. İşte bu!..’

Sigarasını ağzında durdurdu, Mustafa’nın kolunu karanlıkta kavrayıp pençeledi:

‘Ülen!’, dedi. ‘Gördün mü şu akşamın hayrını? Ülen, ne dedim ben şimdi? Ha, ne dedim? Biz sana muhtaçsak… Tabii ya, öyle ya ırzı kırık, yüz kere, bin kere ırzı kırık; tabii, öyle ya!... Sen bize, biz sana… Kayığı vermiyor musun? Verme, verme bakalım n’olacaksa! Sen kayığı vermezsen, biz de sana çalışmayız. Biz sana çalışmayınca da…’

Kocaman elleri Mustafa’nın pazusundan omuzlarına çıktı, durdular.

‘Biz sana çalışmayınca da… Ülen, bu akıl, iyilerin iyisi, akılların akılı! Hay benim kötü kafam, nerdeydin şimdiye kadar, nerdeydin ülen? Öyle değil mi, Kara?’”

Sonra Şaban Reis ve Aşır Reis’in kahvede dernek kurduğunu görüyoruz, yani sünger işçilerini toplayıp bu düşünceyi onlara açmasını. Böylece bir birlik oluşmaya başlıyor. Kitap çoğu yerde döneme hâkim siyasi anlayışından da bahsediyor, (CHP’nin tek partici merkezden çevreye kalkınma felsefesine karşı DP’nin tüm muhaliflerle çevreden merkeze akımını canlandırması).

“Aşır Reis bir süre sustu, durdu, düşündü; aklı kesti:
‘iyi be Reis!’ dedi. ‘Senin dediğin bir çıkarsa, milletimize gün doğdu, kayığı aldık gitti Hacı’dan.’
‘Aldık gitti…’ dedi Şaban Reis.
‘Ama bir de Hacı olmaz dedi mi…’
Şaban Reis kıpkırmızı kesildi:
‘Diyemez!’ dedi. ‘Diyemez petkosu sıkmaz. Göbeği bizimle kesilmiş çünkü. Ağa kısmısının göbeğini kesen Allah ebe, azap kısmışının göbeğini de aynı anda kesmiş, birbirine kördüğüm etmiştir. İskender yiğidi bile gelse çözemez. Ancak Hazreti Hamza Efendimizin gürzü olacak da… O da dünyamızda yok. O yüzden…’
‘Bunu bir de millete açalım, toptan evetleyelim, Reis… Bakarsın, biri çıkıverir, siz benim ekmeğimle çoluk çocuğumun nafakasıyla… ha, der mi demez mi?’
Şaban Reis:
‘Eh’ dedi. ‘Aç bakalım, sor bakalım… Sen zati eski köye yeni huylar getirdin, töreyi nicedir bozdun attın. Bizim zamanımızda Reis dedin mi, milleti, çobandan korkan sürüye benzerdi; reis nere, sürü de ora. Particiliğe dönderdiniz süngerci milletini.’
‘O devir geçti artık Reis, şimdi bütün memlekette demirkıratlık var. Herkes dilediğini söyleyecek, dilediğini yapacak. Öyle kendi havanda, kendi başına iş çevirmek, iş koşmak yok kimseye…’
‘Zıkkım…’ dedi Şaban Reis. ‘Demirkıratlık, öyle mi? Demirkıratlık! Herkes gönlünün çektiğini işleyecek, çekmediğini de… Öyle mi? Nerdeymiş o yoğurdun bolluğu, kim kaybetmiş de siz bulmuşsunuz? İşine gelmedi mi, kıvıramadın mı, hemen basacaksın yaygarayı: Demirkıratlık var, demirkıratlık var! Neymiş demirkıratlık? Gönlünün çekmediğini yapmamak, çektiğini yapmak… Domuzuna bu işler, domuzuna oğlum! Ben bunları çok gördüm bu memlekette, birinden biri sökmedi, söktüremediler.’
‘Olabilir. Velev ki öyle… Gün gelir…’
‘Hiçbir şey gelmez bu memlekette, sen bunu böyle bil!..’”

Türk romanlarının olmazsa olmazı aşkla da bezenmiş bu roman okuması kimi zaman eğlenceli kimi zaman acı karakter diyaloglarıyla ilerliyor. Ağa ağalığını yapıyor, pes etmiyor; köylü de gücünü görüyor, diretiyor. Elbette ipler bir noktada kopuyor, detay verip romanı okumayı planlayanların alacağı zevki mahvetmeden son bir iki alıntı vereyim ve bu yazıyı da sonlandırayım.

Güldüren ve güldürürken düşündüren bir paragraf:

“Sakıp Hoca öğleyi okumaya evinden çıktığında kapıdan yol üzeri Şaban Reisle karşılaştı.
'Uğurlar ola, Reis!..' dedi Sakıp Hoca.
'Sana da.'
Sakıp Hoca, Şaban Reisin yüzüne güldü ya, içinden de: 'Dinsiz, gavur n’olacak…' dedi. 'Ne naramaz, ne niyaz herifçide. Bir de kasabanın beti bereketi bunların elinden geçecek...'
Şaban Reis, Sakıp Hocanın ne düşündüğünü bilirdi: 'Desin bakalım…' dedi o da. 'Bu dünya, öte dünya diye diye milletin gözüne sürmeyi çalsın bakalım. Onun da dümeni bu…'
Sırt çevirip uzaklaştılar.”

CHP ile DP arasındaki ilk çekişmede CHP kazanır bilindiği üzere, elbette birçok hile oyunla, [kaynak: Türkiye’nin Demokrasi tarihi 1950’den günümüze, Tevfik Çavdar]. Bunun yansımasını köyde de görüyoruz, itiş-kakış ve kavgalar halinde. Seçim sonrasının tarifi:

“Sandık başına giden; yeniyi mi seçsin, eskiyi mi şaşırmıştı. Daha o bilinç kimsede uyanmamıştı. Demirkırata veren verdi, vermeyen Altıoklularınkini sandığa attı.
Bir hafta hep bu konuşuldu. Çarşıda, pazarda, arastada, kalafat yerinde, kahvelerde…
Sonra ardı kesildi onun da. Bir oyundu, oynanmış, kazanan kazanmıştı, kaybeden kaybetmişti. Yapılacak bir şey yoktu. Yenisi bir dört yıl sonrayaydı.”

Seçimin köylünün gözünden bir oyuna benzetilmesi dikkate değer dramatik bir benzetme. Bahsedilen tarihlerin 1946-1950’ler olduğu göz önüne alınırsa demokrasi kültürünün köye ulaşmamış olduğu çok net görülüyor, yazarın yorumuna göre. Bunun Ege’de bir köy olduğunu da ayrıca vurgulayalım.

Korku, TR toplumunu hala yönlendirebilen duygulardan biri. Zamanında hükmeden asker korkusu bugün hükümet ve polis korkusuna dönüşmüş durumda. Bugünkü TR’nin de durumunu çok güzel özetleyen bir paragraf:

“‘… Bu kasabalıya bir şey bilem yaraşmaz. İyilik yaparsan, adama kötülük işlerler. Kötülük işlersen, burun eğip çekinirler, korkarlar. Hem korkarlar, hem sayarlar. Bu millet ancak korktuğundan çekinir, ancak korktuğuna baş eğer. Hacı’nın gücüne inanmışlar bir kez. Hacı… demişler, başka demezler. Ne bilsinler kayık demeyi, ne bilsinler başlarına buyruk olmayı?’”

Bu da kitaptan son alıntımız olsun, hepimizin de kulağına küpe olsun:

“’Sizden hiçbir şey olmazmış!..’ dedi. ‘Şaban Reisin hakkı var. Siz adam değilsiniz bir kere. Kendinizi bilmiyorsunuz. Ne olduğunuzu bilmiyorsunuz. Bilseydiniz, farkına varsaydınız böyle konuşmazdınız. Bey olmak, kendi başınıza buyruk kazanmak size vergi değil. Böyle gelmişsiniz, böyle gideceksiniz. Bu dünyada akıllanmayana, gücünü bilmeyene öbür dünyada da rahatlık yok. Ancak ne varsa şimdi var. Ben, benim diyeceksin. Azaplık da neymiş diyeceksin ki… Bunu demedin mi, tepene binecekler, ensende boza içecekler. Ama size müstehaktır. Layıktır da. Çözülmeden birlik olmayı öğrenene kadar cümlenin Hacıları binecekler sırtınıza, yedi bayram sulu götürüp susuz getirecekler.’”

Zoşçenko'dan alıntı

2014-09-04T12:08:00.001+03:00

Mihail Zoşçenko'nun Sinirli İnsanlar adlı kitabından okuması eğlenceli bir alıntı:

"Dertli bir yüzyılı, sözün gelişi on altıncı yüzyılı ele alalım. Şimdi geriye baktığımızda, o yüzyılda yaşamak imkansız bir şey gibi geliyor insana. Her gün düello ederlermiş. Konuklarını kulelerden atarlarmış. Olmayacak şeyler değilmiş bunlar. Düzen böyleymiş.

Şimdiki kafamızla düşünürsek, o günlerde yaşamak korkunç bir şey… Sözün gelişi, hergele derebeyinin ya da kont eskisinin biri, yürüyüşe çıkıyor…

Yürüyüşe çıkıyor demek, önce kılıcını kuşanıyor demek… bakarsınız biri bir küfür sallar herife, ya da itip kakmaya başlar; dövüşmek gerekir. Kılıç kuşanmalı.

Yürürken suratında hiçbir üzüntü, kuşku belirtisi yok. Aksine belki gülüyor, belki ıslık çalıyor. Sokağa çıkmadan önce karısını öpmüştür bile.

- Ma chére, demiştir, ben yürüyüşe çıkıyorum.

Karısının kılı bile kıpırdamamıştır.

-Peki, diye cevap vermiştir. Yalnız akşama yemeğe geç kalma.

Şimdi olsa, kadın hıçkırıklar içinde kocasının ayaklarına kapanır, dizlerine sarılır, sokağa çıkmaması için yalvarır ona; hiç olmazsa, önce karısının geçimini, geleceğini sağlamasını ister. Ama on altıncı yüzyıl bu. Kolay. Dırıltı filan yok. Adam kılıcını eline alıp havada şöyle bir sallıyor; sonra yemek vaktine kadar görünmüyor. Düelloya, kavgaya bulaşmak için bulunmaz bir fırsat."

Kanada'ya dair III

2014-09-03T18:41:00.003+03:00

Bu yazı biraz geç geldi, farkındayım. Geçtiğimiz dört ay boyunca oldukça yoğundum, zamanın nasıl geçtiğini bile anlamadım açıkçası. Tez ayağına bir şey yazamaz oldum. Aslında bu birinci bahane. İkincisi de son dört ayda kurduğum inanılmaz arkadaşlıklar. Milletle takılmaktan ayağımı kırıp bir oturamadım, dolayısıyla da yazamadım. Şimdi günahımı da çıkarttığıma göre yazmaya başlayabilirim.

Ders açısından rahat bir dönemdi. Üç ders aldım, üçü de birbirinden sıkıcıydı desem yeridir. İlki Thermal Physics denilen hep elektronikçilerin hem de fizikçilerin aldığı bir ders. Termodinamik konuları işleniyor. Bütün döneme yaydıklarından konuları oldukça rahat geçiyor. İTÜ’deki gibi termodinamikle istatistiksel mekaniği bir araya sıkıştırmıyorlar ki iyi de yapıyorlar StatMech’in rahat işlenmesi açısından. Tabi normal şartlarda bir öğrenci önce thermal fiziği alıyor, sonra StatMech’i alıyor; dolayısıyla benim yaşadığım sıkılmaları ve bunalmaları yaşamıyor. Ben ters olduğum için-

Diğer dersim matematiksel fizik dersiydi. İTÜ’de daha önce çoğunluğu kompleks analiz olan bir matematiksel fizik dersi almıştım. Bu da diğeri, yani çoğunluğu PDE ve özel fonksiyonlar olan matematiksel fizik dersi. Bu ders yoluyla fark ettim ki Waterloo’nun fizik bölümü değil, matematiksel fizik bölümü bizim fizik programlarına denk. Fizik bölümlerine genel olarak daha çok deneysel bir bakış hakim. Sırf fizik bölümlerinden mezun öğrencilerin teorik alt yapısını ne siz sorun ne ben söyleyeyim. İki tane uzun denklem görünce korkan adama fizikçi denir mi yahu? Valla demişler. Tabi Waterloo bu durumu girmesi ve yaşaması daha zor olan bir program açarak kapatmaya çalışmış. O da matematiksel fizik bölümü. Waterloo’da takıldığım, sohbet ettiğim (aynı zamanda benim gibi IQC’de çalışan) insanların çoğunluğu bu bölümde okuyan öğrencilerdi. Bu bölüm fizik ve matematik derslerinden oluşuyor, öğrenci isteğine göre iki taraftan birine eğilebiliyor. Bu programda da deney yok. Onun dışında fizikçilerin aldığı tüm dersleri alıyorlar, üzerine matematikçilerin core derslerini de alıyorlar, reel analiz gibi. Seçmeli olarak da çoğu grup teorisi ve topoloji öğrenerek okuldan mezun oluyor. Yani teorik fizik için oldukça iyi bir program, tabi bence deneysel yönleri eksik kalıyor. Ama zaten çoğu deneye oldukça uzak. Liseden stringçi olacam ben diyen varsa buyursun girsin bu programa, epey rahat eder. Fiz+Mat double major yapmakla eşdeğer bir program. ÇAP programlarında olabilen bazı ameleliklerden de kurtarıyor sizi. Ayrıca Kanada’da lisansa kabul almak da öyle göründüğü gibi zor bir iş değil.

Kanada’da temel eğitim Amerika’dan kötü olmasın, kötü. Genel olarak matematik eğitiminin çok yetersiz olmasından şikâyet ediliyor bilim çevrelerinde. Öğrenciler zorlandığı ve motivasyonları düştüğü için matematik konusunda üzerlerine gidilmiyor, deniyor. Öğrenci ve veli memnun etmek adına konular basitleştiriliyor, verilen bilgiler azaltılıyor ve yavaş yavaş eğitimin içi boşalıyor. Bunu son senelerde TR eğitim sisteminde de görmek mümkün aslında. Yine de temel eğitiminin çoğunluğunu farklı devlet okullarında almış biri olarak kendi dönemim için bunu söyleyemeyeceğim. Her ne kadar eksikleri olan bir eğitim de olsa, boş bir eğitim değildi bizim aldığımız. Öğrenmek ve öğretmek kolay iş değil, belki de en zor işlerden biri. En güzeli bir çocuğa kendi öğrenme modelini keşfetmesinde yardımcı olabilmek. Bu da hem maddi hem de manevi açıdan sermaye isteyen bir model. Ama yapan yapıyor (bknz. Finlandiya).

Konuya dönelim. Diğer aldığım ders QM 2’ydi. Yani perturbation teori, hidrojen atomu, variational principle gibi konular. Bu dönem aldığım en yararlı dersti. Nitekim tez konumun bir kısmında zaten time-dependent perturbation teori çalışmıştım, dolayısıyla o noktası bile yepyeni değildi benim için. Yine de hocanın sıkıcı ve yüzeysel anlatımını bir kenara koyarsak tatmin edici bir dersti. Hedef gelecek döneme İTÜ’de QM 3 açtırmak. Bakalım yaptırabilecek miyiz!

Tezimi daha önce IQC’de yapacağımı söylemiştim. Şimdi kısaca çok yararlı ve öğretici geçtiğini söyleyerek savuşturayım lafı. Öyle ki konu üzerinde çalışmaya Koç Üniversitesi’nde bir teorik fizikçiyle devam edeceğim. Kısa bir zaman içinde minik minik yazılar halinde çalıştığım konudan bahsetmeyi planlıyorum.

Şimdi Finlandiya-Türkiye maçına kaçtım. Haydi’n görüşürüz.

unique to Waterloo

2014-08-22T18:09:00.003+03:00

this is possible only in Waterloo! maximum traffic jam that you can see :p

geese in traffic

first days in Istanbul after Canada!

2014-08-21T00:30:00.004+03:00

I feel an obligation to write this post in English, though I don't know why. This will be weird, because I'll not talk about my wonderful summer here, but the opposite: my first days in Istanbul.

My trip back home was more than comfy, interestingly I didn't have any single problem at all. One of my luggages weighted more than 23 kg's, which could have been a huge headache but the lovely woman in check-out probably pitied this miserable student who was trying to squish months of life into her luggage. Well, then there was no delay for the flight, plus I didn't wait in the passport check in Istanbul! On top of that, I waited for my luggage for only 5 mins in Istanbul airport! So, I was ready around 3 pm to be picked up by dad.

I missed my city, that's a reality. Of couse I didn't take a rest when I got home, who's expecting it?
After a quick shower, I first went to Beşiktaş sea coast to sip my very first Turkish tea across the Istanbul Bosphorus with an old friend of mine after 8 months. Then took my first bus to home, for which I used my Istanbul student transportation card that made me feel somewhat nostalgic (wtf!) By the way apparently they had raised the fees in my absence which reflected as a solid good Turkish swear to Istanbul transportation office. Anyways, then yesterday mom woke me up in the very morning while trying to wake my sister for her classes as behaving like a consistent clock. During my morning jogging, I took a path to Maçka and saw the antique and beautiful building of the Faculty of Management of my university (Technical Univ. in Istanbul). Then to complete the ring, I passed through the Democracy Park which animated lots of good old memories in my mind.

Today I took my first subway to Koç University (in which I have been working with a prof) to complete my very first paper on which I have been working for almost two years now. Well that was a quite familiar path since it also ends up with my university too. While walking to subway, I even noticed the replacements of the traffic lamps with the new ones! My brain was checking everything and comparing those with their old versions already existing in my mind, which was a strange experience to have. Back to topic, by this reason I also visited Sarıyer sea coast too in my first days in Istanbul after a long time. I really like a buffet place there which both cooks home-type-food and TR style fast food, means döner/kebab etc. Not a fancy place, but a cosy one who makes good döner ekmek (doner in bread). So, after 8 months I got my first döner ekmek there.

I know this is unfair for Taksim of course. I haven't been there yet, but no worries! Now I have a reason to make a small celebration in Taksim with a couple of friends: my first paper submission. Hopefully it will be accepted and I'll have a more proper reason to celebrate! Already impatient for the places I'll visit tomorrow! :)

Tercih yapacak lise mezunları için: Amacın kuantum bilgisayarını yapmak olabilir mi?

2014-06-30T21:06:00.002+03:00

Öncelikle,

sınavın iyi ya da kötü geçti, bütün sene çalıştın ama düşündüğün puanı alamadın ya da düşündüğünden çok daha iyi puan aldın. Birkaç ay içinde iyi ya da kötü bunların hepsine set çekeceksin, çünkü üniversite 'gerçekten' düşündüğünden farklı bir ortam ve her şeyden önce ÖSS seni gerçekten ölçebilen bir sınav değil. Sen bir ya da iki sınavla 'ölçülebilen' bir varlık değilsin. Emin ol, daha karmaşık bir yapın var.

Şimdi gelelim asıl konuya.
İnternetten, Bilim-Teknik'ten, ufuk açıcı lise fizik hocandan vs. bir şekilde 'kuantum bilgisayarı' diye bir şey duydun. Kulağa ilginç geliyor, çünkü senin hiç düşünmediğin iki kavramı birleşmiş görüyorsun. Kuantum- lisede atom orbitallerini öğrenirken (1s 2s 2p ...) duymuştun, ha bir de madde dalgalarından bahsettiyse fizik hocan, orada biraz kulağında yer edindi. Lisede kendisinden bu kadar azıcık bahsedilse de, biliyorsun ki lise dışı bilim dünyasında sürekli her yerde. Bilim-teknik ya da herhangi bir bilim dergisinde süperiletkenleri okurken yazarın kuantumdan bahsettiğini hatırlıyorsun. Rüyalarını süsleyen CERN'de, fizikçilerin kuantum dünyasındaki parçacıklarla deney yaptığını biliyorsun. Popüler bilim kitapları yoluyla kuantuma dair hep bir şeyler öğrenmeye çalıştın. En kafana takılan şeylerden biri, dolanıklık-dolaşıklık (ya da belki daha anlamlı gelecek olan 'entanglement'). Bütün popüler bilim yazarları dolanıklık sayesinde evrenin iki ucundaki iki parçacığın haberleşebileceğini falan söylüyor, anlamıyorsun. Nasıl olabilir ki? En emin olduğun şeylerden biri, bilgi transferinin ışık hızını geçemeyeceğini. Yerellik ve nedensellik ilişkileri darmadağın durumda. -- Diğer tarafta her gün kullandığın, dünya kadar bilgiye ulaşabildiğin, film izlediğin, ödev yaptığın, haberleştiğin bilgisayar. Hasbelkader lise bilgisayar hocası sana bir programlama dili öğretti de kendi hesap makineni yazdın. Ya da aslında çok iyi bir hackersın ama çaktırmıyorsun. İki bilgisayar gümlettin, baban farkında olmadan yeni bilgisayarı toparlama derdinde falan olabilirsin mesela. Bilgisayarın donanımı ya da yazılımı çok ilgini çekiyor. Yapmak istediğin şey ya elektronik mühendisi olmak ya da bilgisayar mühendisi. Ötesi mümkün değil.

Bu birbirine çok uzak gibi duran ve nitekim iki farklı ekolden gelen bu iki kavram nasıl oluyor da aynı fiziksel tabanı paylaşabiliyor? Bunu hakkını vererek anlamak zor olduğu kadar, anlatmak da zor, özellikle de dinleyici ya da okuyucu liseden henüz mezun olmuşken. Yine de deneyeceğim.

Öncelikle aklının bir köşesinde yer edinmesi gereken kavram, 'bilgi'. Bilgi (enformasyon) fiziksel olarak tanımlanabilen bir kavram. Örneğin, bir sinus eğrisi düşün. Bu eğrinin iki tane önemli özelliği var. Biri genliği, diğeri de frekansı ya da periyotu. Eğer ben sana belirli bir genlik ve frekans değeri verirsem o sinüs eğrisini kağıda çizebilirsin, değil mi? Dolayısıyla bir sinüs eğrisi çizmek için 'bilinmesi' gereken iki bilgi var. Bu sinüs eğrisi bir devreye verdiğin AC sinyal olabilirdi. Yani eğrinin-dalganın-sinyalin genliği ve frekansı fiziksel olarak anlamlı büyüklükler.
Bu düşünceyi genelleyerek, fiziksel bir sistemde tanımlanan ve kullanılan bütün parametrelerin bilgi değeri taşıdığını söyleyebiliriz. Bu yüzden aklına gelen her şey fiziksel bir parametre olmak zorunda değil. Olabilmesi için, her şeyin başında fiziksel olarak anlamlı bir bilgi taşıyor olması gerek.

Aslında temelde hepimizin ama hepimizin yaptığı şey bu bilgilerle oynamak. Kimimiz yeni bilgiler bulma telaşında, ki yeni bilgi demek bilmediğimiz fiziksel bir sistemi anlamamız, öğrenmemiz demek, mesela ışığı evrenin uzak bir köşesinden bize ulaşan süpernova patlamaları yoluyla süpernovaları anlamak gibi. Kimimiz ise çok iyi anladığımız bilgileri farklı şekillerde bir araya getirip 'kullanılabilir' sistemler tasarlamayla meşgul, bilgisayarın içindeki işlemciye kod yazan mühendis gibi.

Klasik bir bilgisayarda -yani önünde duran bilgisayar gibi- bilgi, gerçekliğin farklı katmanlarında farklı şekillerde temsil edilebilir. Yazılım katmanında bilgi ikili tabanda 0 ve 1'ler ile temsil edilir. Bunlara 'bit' denir. Yani aklına gelebilecek her türlü sembol, harf, sayı bitler cinsinden yazılır. Mesela 00001000, 8 bitlik bir sayıdır. Neden ikili sistem sorusuna herkesin değişik cevapları olabilir. Donanım katmanında çalışan bir elektronik mühendisi için 0 ve 1, bir devrenin sırasıyla 0 V ve 5 V gerilim değerleriyle besleniyor olmasını temsil edebilir. Bir hattan akımın akıyor olması 0 ise, akmıyor olması 1'dir. Eğer önündeki nükleer bir kuantum bilgisayarı olsaydı, 0 ve 1'leri bilgisayarı yapmakta kullanılan molekülün atomlarının spin konumlarıyla ifade ediyor olacaktık. Elbette o durumda sistemimiz bir kuantum sistemi olduğu için kuantum etkilerini göz ardı edemeyecektik ve dolayısıyla artık bitlerden değil, kubitlerden bahsediyor olacaktık. İkili sistem mantığı yine aynı kalmakla beraber, kuantum mekaniğinin getirdiği bazı ilkeleri de kullanacaktık, mesela -atomik bilgisayar için- spinlerin süperpozisyon halinde olabilmeleri gibi, yani sistemin aynı anda hem spin yukarı hem spin aşağı olması durumu. (elbette bir ölçüm yaptığınızda ya 0 ya da 1 elde edersiniz, ancak sistemi kendi kendine evrimleşmeye bıraktığınızda, sistem 0 ve 1'in herhangi bir süperpozisyonuna evrilebilir. Aynı şekilde hazırlanmış birden çok sistem üzerinde deney yaparak bu olasılıkları belirlemek mümkün. Nitekim bu durum bir kuantum sistemine depolayabileceğiniz bilginin klasik bir sisteme depolayabileceğinizden daha fazla olduğunu da gösterir.)

Bilgisayarın diğer bir önemli özelliği, bilgiyi işlemesi. Bu, bir sürü bitlerden oluşan bir dosyayı açıp üzerine değişiklikler yapıp bitleri değiştirmeniz anlamına da gelir. Devre boyutunda işler biraz daha karmaşık. Bir elektronik mühendisi için bilgi, sinyalle eşdeğer olduğundan, bilginin işlenmesi sinyalin işlenmesi demek. Bir sinyalin fiziksel anlam taşıyan özellikleriyle (genlik-frekans-faz) oynayarak sinyali farklı bir sinyale dönüştürebilirsiniz, yani sinyali işleyebilirsiniz. Bir sinyal tek bir sinüs eğrisi olmak zorunda değildir, aksine birçok sinüs eğrisinin birleşiminden oluşmuş olabilir. Dolayısıyla karşınızda sonsuz çeşitte sinyal olabilir, aynı sonsuz sayıda fonksiyon düşleyebildiğiniz gibi. Her bir uygulama için farklı metotların olduğunu göz önünde bulundurursanız, sinyal işleme alanının ne kadar geniş olduğunu tahmin edebilirsiniz. İşin matematiksel kısmı bu kadar genişken elbette devreye uygulanma tarafı da bir bu kadar geniş.
Şimdi tüm bunların bir de kuantum versiyonunu düşünün. Nasıl bir bilgisayar mühendisi kodunu yazmadan önce algoritma (sinyal işleme reçetesi) oluşturuyorsa, benzer şekilde kuantum algoritma denilen bir alan mevcut. Klasik bir algoritma bitler üzerinde işlem yaparken, kuantum algoritma kubitler üzerinde kuantum etkilerini de kullanarak işlem yapıyor. Nasıl klasik bir bilgisayar, klasik bir algoritmayı koşuyorsa bir kuantum bilgisayarı da bir kuantum algoritmayı koşuyor.

Kuantum bilgisayar için bir kuantum devre teorisi de var. Nasıl klasik bir algoritmada mantık kapılarını (ve, ya da, değilleme vs.) kullanıyorsak, kuantum algoritmaları koşmak için kuantum kapılarını kullanıyoruz. İşin özü, elektronik ve bilgisayar mühendisliğinde düşünebileceğiniz ne varsa kuantum versiyonuna da uygulanmaya çalışılıyor. Mesela kuantum etkilerinin ortaya çıktığı diğer alanlardan biri haberleşme ve kriptografi teorileri.

Peki neden henüz bir kuantum bilgisayarı kullanmıyorsun?
Kuantum hesaplama araştırmaları birçok alanda disiplinler arası bir şekilde yapılıyor. Yukarıda anlattıklarımın (kuantum devre teorisi, kuantum bilgi teorisi ve işlemesi, kuantum algoritmaları vs.) yanı sıra donanımsal kuantum hesaplama araştırmaları da söz konusu. Elektronik bir bilgisayar, elektronu kullanarak çalışıyor, fakat henüz kuantum bir bilgisayar için hangi fiziksel tabanın kullanılacağı kesin değil. Bunun en büyük nedeni, hiçbir fiziksel tabanın bir diğerine ezici bir şekilde dominant olamaması. Yani her fiziksel tabanın kendince artıları ve eksileri var.
Kuantum hesaplama çalışmaları ilk olarak nükleer spinleri kubit olarak kullanmayla başlıyor. Nükleer manyetik rezonans (NMR) denilen yöntem ile bazı özellikleri sağlayacak moleküller üzerinde ufak kuantum çipleri tasarlamanız mümkün. İki kubitli işlemcileri rahatça tasarlayabilirsiniz ve iki kubitle çalışacak algoritmaları bu sistemde koşturabilirsiniz (gerçekten çalışıyor!). Aslında doğanın size sunduğu doğal çipler bunlar, bu açıdan da oldukça etkileyici. Fakat kubit sayısını arttırmaya başladıkça moleküller karmaşıklaşıyor ve bir noktadan sonra başa çıkılamaz hale geliyor, kısacası NMR sistemleri genişleyebilir değil. Kimse sadece 13 kubitle çalışacak bir kuantum bilgisayarı istemez.

NMR dışında birçok diğer yöntem var. Optik kubitler -ışık- ya da süperiletken kubitler de kuantum bilgisayarı tasarlayabilirsiniz. Elektron spinleri, kuantum noktaları, iyon tuzakları da yine diğer yöntemler. Hepsinin ortak noktası, öyle ya da böyle ikili sistemlerden oluşmuş olmaları, yani 0'ı ve 1'i temsil eden durumlardan. Her birinde araştırmalar sürüyor ve her biri kendince avantajlara ve dezavantajlara sahip. Örneğin benim çalıştığım süperiletken kubitler, elektronik teknolojisini kullanıyor. İnsan tasarımı kuantum sistemler oldukları için, genişleyebilir özelliğe sahipler, yani yüzlerce, binlerce kubitle tasarlamak mümkün. Öte yandan kuantum bilgisayarının en büyük problemlerinden biri bilginin zamanla kaybı. 'Etkileşim' aklında bulunması gereken diğer önemli kavram. Temelde bütün deneylerimiz ve gözlemlerimiz bir etkileşim sonucudur. Farklı parçacıkların ya da alanların birbiriyle etkileşimi. Kuantum bilgisayarının çevreyle etkileşimi sonucunda da bilgi sistemden çevreye yayılır ve bu belirli bir zamanda olur. Bilginin çevreye yayılma süresi de her kuantum sistemi için farklıdır. Süperiletken sistemlerde bu süre diğerlerine göre düşük, dolayısıyla bir dezavantaj.

Kuantum Hesaplama alanında çalışmak için ne okumalısın?
Elimden geldiğince alanın ne kadar disiplinler arası olduğunu anlatmaya çalıştım. Bu alanda çalışanların çoğunluğu fizikçiler olmakla beraber, büyük miktarda matematikçi, bilgisayar bilimcisi ve elektronik mühendisi de bulmak mümkün. Aslında alan hepsinin ortak çalışmasının bir ürünü. Kuantum hesaplama ve kuantum bilgisayarını yapma çabaları ortaya sadece pratik bir ürün çıkartma hevesi kesinlikle değil. Kuantum bilgisayarının klasiğe oranla daha güçlü olacağı düşünülmekle beraber, alan oldukça temel fiziksel sorulara gebe. Bence bunlardan biri, bu alanın açık kuantum sistemlerini incelememize olanak vermesi. Fiziksel bir sistemin çevreyle etkileşimini anlamak için önemli bir araç, kuantum hesaplama. Ayrıca genel olarak 'etkileşim'i ve 'ölçme-gözlemleme' kavramlarını da aydınlatacak gibi duruyor. Kısacası temel kuantum etkilerini anlamak için müthiş bir olanak.

Benim önerim, işin neresiyle ilgileniyorsanız onu okumanız yönünde. Yani elektronik mühendisi olmak istiyorsanız ama bu alan da aklınızı çeliyorsa, yine de elektronik mühendisliği okuyun. Fakat ne okursanız okuyun yanına en azından bir fizik yandalı koymaya çalışın. Çünkü kuantum mekaniğinde sağlam bir anlayışa ve kavrayışa ihtiyacınız olacak. Buna sahip olduğunuz zaman, örneğin elektronikteki kabiliyetlerinizi kuantum hesaplama alanında kullanabilirsiniz.

Umarım yararlı olmuştur. Herkese mutlu hayatlar.

Fourier transformun en edebi hali

2014-05-25T01:32:00.000+03:00

Resim hakkı: M. Boas

"... beni ortamda sınırlayan taşlanmış hudutların nasıl eridiğini kesinlikle açık bir şekilde hissediyorum, yok oluyorum, dizlerinde, içinde eriyorum, daha, daha küçülüyorum, aynı anda da daha genişliyor, daha büyüyor ve daha da uçsuz bucaksız oluyorum... " - Biz, Y. Zamyatin.

Kanada'ya dair II

2014-05-04T00:53:00.000+03:00

Oldukça meşgul geçen birkaç hafta sonunda, evet yaşıyorum. 4. sınıfı tecrübelemiş profesyonel bir öğrenci için şaşılacak bir konu değil elbette.

Final haftası beklediğimden daha yoğun geçti. Sadece iki kere spora gidebildim, ancak spordan daha çok yoran aktivitelerim oldu, ev taşımak gibi. Bazı arkadaşların yoğun tavsiyelerine rağmen bir taksi tutup bütün odamı bir anda taşımamayı tercih ettim. Bu da bisiklet tepesinde birkaç kez iki ev arasında gidip gelmeye denk geldi. Gerçekten oldukça yorucuydu. Nitekim hiçbir zaman yeni bir evi mükemmel bir şekilde bulmuyorsunuz. Mutlaka eksik bir şeyleri oluyor. Finlandiya'daki odamda olduğu gibi bu yeni odamın da avizesi olmadığını keşfettim. Odayı kiralayan arkadaş bir lamba bırakmış, yine de yeterli bulmadım ve 5 tane kafası olan bir yer lambası aldım. Gerçekten çok komik:

O bu şu derken finaller bitiverdi, bir sonraki günü Amerika gezim başladı.

Yaklaşık 1,5 ay öncesinden planlamıştık. 6 günlük Washington - NYC - Boston gezisi. İstisnasız her gün ayak acısı çektim, çünkü genelde hep yürüdük ve olabildiğince az toplu taşıma kullanmaya çalıştık. Nitekim pahalıydı da. Bu geziden ve özellikle Amerikan Doğal Tarih müzesindeki bazı kısımlar üzerine yazılar yazacağım.

Aslında fark etmeden ilk odama bağlanmışım. En büyük problemim, hemen bir şeylere bağlanıyorum. Finlandiya'daki bisikletimi satarken de üzülmüştüm. Şimdiki bisikletim sağlam olmasına rağmen çirkinlik konusunda diğer bisikletlerle yarışabilir ama nedense ona da bağlandım. Herhalde evimi sırtında taşıyıp pes etmediği için bir tür minnet duygusu duyuyorum kendisine. lol.

İlk odam okulun bir yurdunun içindeydi ve en büyük problemi gürültüydü. Odalar arası izolasyon yok gibiydi, dolayısıyla ilk başlarda rahatsız oldum ve bazı insanlarla sorun da yaşadım. Yine de ilginç bir şekilde ona bile alışmışım. Kendisi hakkında en çok sevdiğim şey, bir duvarının tamamen pano olmasıydı! Cinayet falan çözmek için ideal, tabii benim çözecek bir cinayetim değil, bir sürü fizik problemim vardı.

Odadan ayrılırken odaya ilk gelişimi hatırladım. İlk gece beklediğimden geç geldiğimden resmen yorgansız, çarşafsız şekilde yatağa kıvrılıp uyumuştum. Üzerine, bilgisayarımın şarjı bitmişti ve Münich'teki hava alanındaki kadın bana Avrupa-Kanada adaptörü diye Avrupa-İngiltere adaptörü verdiğinden resmen daha geldiğim gibi dükkan dolaşmak zorunda kalmıştım. Fark ettim ki, girmek zorunda olduğunuz dersleriniz olunca yabancı bir ülkeye çok daha çabuk alışıyorsunuz. Ödev falan derken midterm'ler geliyor. Sonra ver elini finaller. Gerçekten 4 ayın nasıl bu kadar çabuk geçtiğine hayret ediyorum. Kalan aylar da yüksek ihtimalle oldukça hızlı geçecektir. Nitekim şu anda burada tez çalışmasına başladım, bu bile ne kadar hızlı geçeceğini gösteriyor.

Evet şaka maka buraya gelirken kafama koyduğum her şeyi adım adım yaptım. Acaba IQC'de (EHB) tezimi yapmam mümkün olur mu diye kara kara düşünürken, başvurum kabul oldu. Tez konumdan ilerleyen haftalarda, çalışmam biraz daha olgunlaşınca bahsedeceğim. Ama kısaca, IQC'nin süperiletken qubitlerle çalışan lablarından birindeyim. İşim de, quantum optik bir cihazın teorik modellemesi. Finlandiya'da yaptığım projenin daha derin bir versiyonu, aynı zamanda deneysel olarak da sınanabilir bir teori bekleniyor. Kısacası epey eğitici olacak gibi duruyor.

Aynı zamanda mayısın sonunda IQC'de yapılacak 2 haftalık kuantum hesaplama teorik ve deneysel okuluna katılacağım. Bu da alanın farklı kollarını öğrenmem açısından yararlı olacak gibi duruyor. Şu aşağıdaki kitabı çalışmaya başladık bu okul için:

Bu okulla ilgili izlenimlerimi de günbegün yazmayı planlıyorum, zamanıma göre.

Bu dönem aldığım derslerden biri, Geometrik ve Fiziksel Optik dersiydi. Aslında Optik 1 gibi bir ders. Hecht'in kitabını çalıştık, sadece ilk yarısı. Örneğin Fourier optiği yoktu ders içeriğinde. Umarım İTÜ'de alacağım Optik 2 dersinde bu konuyu çalışmayı planlıyorum. Aslında bu ders, geometrik optiği oldukça sezgisel bir şekilde anlatıyor. Lisede görülen geometrik optik, ne yazık ki dalga kökeniyle birleştirilemediğinden sanki fiziğin diğer konularından ayrı bir alanmış gibi aktarılır öğrenciye. Bu da temelde 'dalga' kavramının aslında çok geç görülmesinden kaynaklanıyor. Liseden mezun öğrenci, fiziğin parçacık ayağını hemen hemen anlıyor, fakat dalga ayağı oldukça eksik kalıyor. Nitekim lise fizik öğretmenleri de dalga konusunda tıkanıp kalabiliyor. Birçoğu ışığın bir elektromanyetik dalga olmasını bile sindirebilmiş değil.

Aslında mesele oldukça basit. Geometrik optikte, dalganın dalgaboyu ihmal ediliyor ve bu da dalganın ışın temsilini kullanmamıza izin veriyor. Dolayısıyla aynalardaki yansımalar ve lenslerdeki kırılmalar ışınlarla temsil edilebiliyor. Öte yandan fiziksel optik, dalgaboyunu hesaba katarak çözmemiz gereken problemleri içeriyor, gözlüklerin camlarına kaplanan yansımayı engelleyici filmlerin ya da sabun köpüklerinin fiziği gibi. Vakit bulabilirsem bu dersteki bazı ilginç şeylerden detaylıca bahsetmeyi düşünüyorum.

Optik dersini epey pekiştiren diğer dersim Optik Haberleşme dersi oldu. Bu ders de dalga kılavuzlarında ilerleyen elektromanyetik dalgaları tekrar ederek başlıyor. Nitekim hemen ardından fiberlerdeki dalgalara geçiyor ve bu da aslında silindirik dalga kılavuzunda Maxwell denklemlerini çözmek demek. Bessel fonksiyonları ve voila: İlerleyen modlar. Bu açıdan EM dalga dersinden bir farkı yoktu, fakat bu konuyu QM dersini aldıktan sonra bir kez daha görmek resmen kafamda ışık yaktı. Ha kuantum well'de Schrödinger denklemi çözmüşsünüz, ha optik/mikrodalga dalga kılavuzunda dalga denklemini. Temelde iki denklem farklı kısmi differensiyel denklemler; ancak iki problem de sınır değeri problemi olduğundan sonuç olarak size bazı kuantize modlar sunuyor. Yani kavramsal olarak birbirlerine çok yakınlar.

Bu dersin sadece başlangıcı. Ardından fiberlerde taşınan ışığın nasıl oluşturulduğunu öğreniyorsunuz: yani LED diyotların çalışma prensibi ve ardından lazer mantığıyla çalışan lazer diyotlar. Bir elektronik 1'e dönüş, elektronlar-delikler havada uçuşuyor falan. Hafiften bir katı hal'e dokunuş. Sonra da foto-detektörleri öğrenmeye başlıyorsunuz ve elbette 'noise' konusunu çalışıyorsunuz. Bu noktada en sevindiğim şey özellikle shot noise/quantum noise konusunda dersin oldukça açıklayıcı olmasıydı. Kısa bir fiberlerde dijital bilgi aktarımından sonra ders bitiyor. Bütün EHB hayatım boyunca aldığım en yararlı derslerden biriydi, kuşkusuz. Ayrıca labları vardı ve bu lablar sayesinde fiberlerle ve lazerle çalışma imkanı da buldum.

Pattern Recognition, EE'deki bir stajımda ve Bilge hocanın DSP uygulama dersinde ucundan tutmaya başladığım bir konuydu. Burada hazır dersini bulmuşken teorik temellerini daha iyi öğrenmek adına dersi aldım. Gerçekten o zamana kadar öğrendiklerimin devede kulak olduğunu anladım. Çok daha geniş bir konunun sadece ufak bir kesimiyle çalışmışım. Ders, sınıflandırma ve kümeleme teorisini tamamen öğrenmem açısından oldukça yararlı oldu. Ayrıca geleceğimde de bu konunun olmayacağına da karar vermemi sağladı. Tamamen ayrı bir kulvar.

Geçen yazıda bahsetmeyi unuttuğum bir konu vardı, İTÜ ve UW'nin farklılıkları ve benzerlikleri konusunda. Derslerin ne kadar benzer olduğunu söylemiştim. Derslerdeki en büyük farklılığın ne olduğunu tartışmayı unutmuşum: konuşma özgürlüğü. Çoğu İTÜ dersinde ve aslında duyduğum kadarıyla TR'deki birçok üniversitedeki derslerde 'soru sormama' ya da 'soramama' gibi bir hastalık var. Buradaki birçok derste öğrenciler ve hoca arasında düzenli diyaloglar gözlemledim. Yani sadece bir soru sorup çekilme değil, verilen cevabın üzerine gitme ve daha fazla soru sorarak konuyu tartışmaya çekmek. Böylece birden fazla insan da aynı konu hakkında sorular sormaya başlayabiliyor ve sınıfta olması gerektiği gibi tartışma başlıyor. Elimde olmaksızın bunu kültüre bağlayıverdim. İfade özgürlüğünden yoksun bir kültürde, sorular bastırılır, cevaplar verilmez. Bu bazen baskıcı bir hoca/baba/başbakan yoluyla olur, bazense bastırılmaktan sıkılmış ve soru sorma refleksini terk etmiş kitlelerin tepkisizliğinden. İlki diğerini doğuruyor. Türkiye de böyle bir yer işte. Yoksa hoca soru sorarken sınıfın cevabı bilmesine rağmen hocaya sadece bakmasının 'temelde' başka nasıl bir açıklaması olabilir ki?

...devam edecek.

Kanada'ya dair I

2014-04-14T20:24:00.001+03:00

Kanada'ya geleli üç ayı geçti. Böylece kendi rekorumu da kırmış oldum. Uzun zamandır aklımda biriktirdiğim bazı şeylerden bahsedeceğim.

Exchange yapma isteğimin altındaki en büyük neden aslında TR'deki yüksek öğretimle yurt dışındaki öğretimi karşılaştırmaktı. Daha özel olarak, İTÜ'deki eğitimle yurt dışındaki iyi bir okuldaki eğitimi karşılaştırmaktı. Şu anda bulunduğum okul - UWaterloo - mühendislik alanında dünya sıralamasında ilk 50'de, genel olarak temel bilimlerde ise 100-200 bandında. Okulda beni ilgilendiren iki önemli enstitü var. Biri, IQC - Institute for Quantum Computing - kuantum hesaplamaya dair her türlü konuda çalışan gruplardan oluşuyor. Beklenildiği üzere disiplinler arası bir enstitü. Fizikçiler kadar matematikçiler ve mühendisler de çalışıyor bu enstitüde. Diğeri ise Perimeter teorik fizik enstitüsü. Adından da belli olacağı gibi bir teorik fizik enstitüsü. Bu iki enstitü de sadece Kanada'da değil, aynı zamanda tüm dünyada oldukça saygın kurumlar.

Alt yapı anlamında çok büyük farklılıklar olduğunu düşünüyorum. En başında öğrenci işleri başarılı bir şekilde çalışıyor. Her türlü durum düşünülmüş, dolayısıyla sizin sorunlarınıza hemen çözüm bulabiliyorlar. Her şeyin başında öğrenci önemseniyor. Belki de İTÜ'yle arasındaki en büyük farklılık bu. Tabii nedeni maddi de olabilir. En nihayetinde Kanada'da da eğitim ücretli ve rakamlar uçuk. Bu açıdan belki de İTÜ gibi bir devlet üniversitesiyle ücretli bir amerikan üniversitesini karşılaştırmak sağlıklı olmayabilir. Yine de eğer sorun devlet üniversitelerinin yeterince alt yapıya sahip olmaması ve işlerin çok da tıkırında yürümemesiyse o zaman eğitimin ücretli mi ücretsiz mi olması gerektiği de mutlaka tartışılması gereken bir konu. Ama bu başka bir zamana.

Aslında alt yapı bu kadar çabuk geçilecek bir konu değil. Burada karşılaştığım bir şeyden bahsedeyim. IQC'nin çok büyük bir yatırımcısı var. Enstitünün binasının adı Lazaridis Quantum Nano Center. Lazaridis ne kadar tanıdık bir isme benziyor değil mi? Nitekim gerçekten de öyle. Adını, Mihalis Lazaridis'ten alıyor. Kendisi İstanbul doğumlu bir iş adamı. Büyük ihtimalle aynı zamanda Türk vatandaşı, fakat 6 yaşında ailesiyle Kanada'ya yerleşiyor ve Waterloo'daki Perimeter'i kuran da bu adam. Adam tam bir temel bilimler aşığı bir iş adamı. Bunun ne kadar önemli olduğunun farkında mısınız? Her parası olan iğrenç bir adam olacak değil. Bu yüzden TR'nin de vizyonu geniş iş adamlarına ihtiyacı var. Artı sermayeyi (tartışılabilir) bir şekilde topluma kazandırmanın da yolları var. Bu açıdan Koç'un, Sabancı'nın, Özyeğin'in üniversite açması oldukça önemli. Ancak mesele üniversitenin de ötesinde araştırma enstitüsü açabilmek ve bunu finanse edebilmek. Biz burada tıkanıyoruz. Ben biliyorum, İTÜ mezunu bir sürü zengin iş adamı var. Ama nerede İTÜ'de (teorik'i bıraktım) fizik enstitüsü?

Gelelim derslere. Aslında şaşırtıcı şekilde dersler pek de farklı değil. Hatta genel itibariyle İTÜ'nün çok daha zorlayıcı olduğunu söyleyebilirim. Dersler bir sürü bilgiyle donatılmış değil, daha çok belirli temel konular hedef alınıyor ve herkesin bu konuları öğrenmesi bekleniyor. Halbuki tipik bir Türk sistemi sizden her şeyi noktası virgülüne kadar öğrenmenizi bekler. Yine de o sistem de üniversitede biraz daha kendini 'anlamaya' yönelik sisteme bırakıyor. O açıdan aslında derslerde hiç ama hiç yabancılık çekmedim. Ödevler temel konuları ölçüyor, zorlamıyor. İTÜ fizikte verilen ödevlerle karşılaştıramam bile. Bazı soruların düzeyi lisedeki modern fizik derslerini anımsatır derecedeydi. Ancak elbette işin kavrayış boyutu farklı. Sadece egzersizleri koca bir yük haline getirmiyorlar. Açıkçası zorlayan ödevleri her zaman tercih ederim, çünkü diğerlerini yapmakta zaten zorlanmıyorum. Zorlayan ödevler yerine göre motive edici olabiliyor.

E haliyle sınavlar da farklı değildi. Sıfır sürpriz. Ödevler nasılsa sınavlar da öyle. Dolayısıyla midterm ortalamalarım İTÜ'ye oranla daha yüksek. Tabii burada çan yok. Not baremi de yok, çünkü harf notları yok. Krediyi dersten aldığınız yüzde puanla orantılı olarak alıyorsunuz. Yani dersin kredisi 0.5 ise ve siz dersi % 80 oranında başardıysanız, o dersten transkribinize yazılan kredi 0.4 oluyor.

Çanın olmaması gerçekten bambaşka bir dünya. Öncelikle sınıf içinde öyle ilkel bir yarış söz konusu olmuyor. Kimse kalmak zorunda değil. Sınıf normları öğrenme hevesinizin gerisinde kalıyor. Doğal olarak tamamen kendinize ve çalışmanıza odaklanıyorsunuz. Kesinlikle etkili bir yöntem. Tabii bundan şikayet eden UW öğrencileri de var. Eğer gıcık bir hocaya rastlarsanız, kimse yüksek not alamaz ama ortalamalar transkriptte yazmıyor. Eğer akademi düşünüyorsanız direkt geleceğinizi etkileyen bir şey. Çan bu açıdan dersi normalize ediyor diyebiliriz.

Daha bahsedeceğim şeyler var. Eğer özel bir sorunuz varsa, aşağı yorum atın, bir sonrakinde cevaplarım.

En son olarak, Waterloo'nun rektörünün İTÜ mezunu bir Türk olduğunu biliyor muydunuz? Bizde başarılı çok da, ülke sistemi bozuk olunca insan dayanamıyor, doğruya doğru.