Literature- Story, Poem, Drama and Novel

सोयाबीनचे बियाणे न उगवल्यामुळे शॆतक-यांना आर्थिक भुर्दंड

2020-06-25T23:04:00.000+05:30

या वर्षी अवकाळी पाऊस मे महिन्याच्या शॆवटच्या आठवड्यापासून सुरू झाल्यामुळे जमिनीत ओलावा निर्माण झाला. अवकाळी पाऊस बंद होताच मानसूनचा पाऊस जुन महिन्याच्या सुरवातीला पश्चिम महाराष्ट्र व मराठवाड्यात काही ठिकाणी चांगला झाला. त्यामुळे शॆतक-यांनी जून महिन्याच्या दुस-या आठवड्यापासून पेरणी करण्यास सुरवात केली. जसं पेरण्याचा काळ सुरू झाला तसं शेतक-यांनी बियाणे खरेदी करण्यासाठी कृषी सेवा केंद्रात गर्दी केली. त्यावेळी काही शेतक-यांना महाबीज बियाणे मिळाली नाहीत म्हणून पर्यायी कंपनीचे बियाणे विकत घॆतली. त्यातही लॉकडाऊनच्या नावाखाली साठेबाजी करून बियाणे चढ्या दराने विकण्यात आली.

शेतक-यांनी जास्त पैसे मोजून बियाणे खरेदी करून पेरणी केली पण पेरलेली बियाणे उगवलीच नाहीत. यात विशेषकरून सोयाबीन उगवलच नाही. सोयाबीनच्या बियाणाची एका पिशवीची किंमत २४०० रूपये पासून सुरू आहे. त्यात काही कंपन्यांच्या २५००, २६०० तर काहीच्या ३००० रुपये पर्यंत विकल्या जातात. साधारणत: एक एकर क्षेत्रासाठी एक पिशवी व पन्नास किलो खत वापरलं जात. एक एकर क्षेत्राचा पेरणीचा खर्च बियाणे २४०० रूपये अधिक खत १३०० रुपये अधिक पेरणी भाडे १५०० रुपये मिळून एकूण ५२०० रुपये असा ढोबळमानाणे खर्च येतो. याशिवाय शॆतातील मशागत व बाजारातून बी-बीयाणे आणणे यासह हा खर्च १०,००० रुपये पर्यंत जातो. जर दुबार पेरणी केली तर पिक येऊ शकतं पण पेरणीचा अनावश्यक आर्थिक भार शेतकऱ्यावर वाढतो.

शेतकरी हा पिक येईल व त्यातून कुटुंबाची उपजीविका भागविता येईल म्हणून तिकडे डोळे लावून बसलेला असतो. पण जर त्याच्या जमिनीत पेरलेल बियाणच उगवलं नाही तर तो काय खाईल आणि कसा जगेल? ज्या कंपन्यानी अशाप्रकारचे बियाणे विकले आहेत त्यांनी एकतर झालेला खर्च द्यावा किंवा पेरणी साठी दुसरी दर्जेदार बियाणे उपलब्ध करूण द्यावेत, अशी मागणी शेतक-यांनी केली आहे. या संदर्भात तालुका प्रशासनाशी संपर्क केला पण त्यांच्याकडून प्रतिसाद मिळाला नाही.

लॉकडाऊन मुळे गावाकडे आलेल्या लोकांची पाण्यासाठी वणवण

2020-06-25T10:55:00.000+05:30

गेल्या १०-१५ वर्षापासून शहरात रोजगारासाठी स्थलांतरित झालेले असंख्य मजूर व कामगार आहेत. शहरात कुठेही राहून म्हणजे मिळेल त्या जागेवर झोपडी करून, हाताला मिळेल ते काम करणारा एक मोठा वर्ग आहे. तो शहरात हळू हळू स्थिर स्थावर होत आहे. पण अचानाक आलेल्या कोव्हीड-१९ च्या साथीमुळे उच्चभ्रू, मध्यम वर्गीय यांच्या सोबत कष्टकरी व गरीब लोकांचे आयुष्यही ढवळून निघाले.

जांच्याकडे काही बचत करून ठेवलेली रक्कम होती त्यांच आयुष्य सुरूळीत आहे. पण हातावरच्या कामाने पोट भरणा-या जनतेच्या पायाखालची वाळू सरकली. त्यांची शहरातील जगण्याची साधन बंद झाली. सर्व काम ठप्प झाली म्हणून ते गावाकडे आले.

यातील कित्येक लोक चालत, सायकल, व मोटार सायकल किंवा ट्रक मध्ये आले होते. गावाकडे आल्यानंतर एकतर सुरवातीला गावात घेत नव्हते. शासनाच्या आदेशानुसार गावात घेऊन शाळेत किंवा घरात क्वारंटाईन करायला सांगितले. क्वारंटाईनचा कालावधी संपल्यावर ते त्यांच्या घरात राहण्यासाठी गेले. त्यांची गावात शेती नसल्यामुळे व घर ही जुनाट पडलेलं असल्यामुळे गावात राहण्याची अडचण निर्माण झाली. पण तरीही त्यांनी काहीतरी करून राहण्याची सोय केली. तसही गावाकडे कितीही आर्थिक अडचण असली तरी माणूस उपाशी मरत नाही. पण करोना हा साथीचा आजार असल्यामुळे गावातील माणसं एकमेकांना भेटण व जवळ जाण टाळू लागली. पाण्यासाठी सामूहिक नळावर बंदी घातली. मग बाहेरून आलेल्या लोकांनी विहीरी, नद्या व बारवाहून पाणी आणण्यासाठी वणवण करावी लागते आहे.

महाराष्ट्र साहित्य पत्रिकेत -यसन कादंबरीचे परिक्षण- प्रेमसागर राऊत

2020-06-08T22:11:00.000+05:30

#महाराष्ट्र #साहित्य #परिषदेच्या #त्रैमासिक मुखपत्राच्या "#महाराष्ट्र #साहित्य #पत्रिकेत" जानेवारी -मार्च २०२० च्या अंकात #यसन कादंबरीचे प्रा. #प्रेमसागर #राऊत यांनी लिहलेले अभ्यासपूर्ण परिक्षण...

संपादक डॉ. #पुरूषोत्तम #काळे यांचे खूप खूप धन्यवाद...

“ती” नाही म्हणली म्हणून…..

2020-06-06T17:02:00.000+05:30

सुगंधाच्या लग्नाला जुलैला एक वर्ष पूर्ण होणार होतं. तीचा संसार सुखात सुरू आहे असंच चित्र सर्वांना दिसत होतं. सुगंधा लग्नानंतरच गावात राहाण्यासाठी आली होती. औरंगाबाद सारख्या शहरात जन्मापासून पदवीचं शिक्षण होईपर्यंत राहिलेली होती. पदवीचं शेवटचं वर्ष संपल आणि नात्यातील अविनाश पाटील सोबत वडिलांनी लग्न लावून दिलं. शहरात राहिल्यामुळे शहरी मध्यमवर्गीय विचार होता. महाविद्यालयीन शिक्षणामुळे पारंपारीक पध्दती तेवढ्या अंगवळनी पडल्या नव्हत्या. गावाकडे आई-वडिलांचे नातेवाईक होते पण त्यांच्याकडे नेहमी जाण नव्हतं. केंव्हातरीच दिवाळी किंवा उन्हाळी सुट्टीला तीला जाण्याचा योग यायचा. पण सात-आठ दिवसात जेवढं गाव कळला तेवढाचं तीच्या सोबत होता.

सुगंधाच्या आईनेही कधी तीला जबरदस्ती केली नाही की तू हेच कर आणि अशीच राहा, तशीच रहा. जरी आई पारंपारिक चाली-रीती पाळत होती तरी.. पण वडिल नेहमी सांगायचे, “मुलीच्या जातीने नेहमी घरातील काम शिकलं पाहिजे. घरातील चाली- रीती शिकून घेतल्या पाहिजे म्हणजे लग्नानंतर त्याचा त्रास होत नाही. नाहीतर सासु-सासरे आणि नवरा यांच्याकडून सतत ऎकावं लागत की हे कर आणि ते करं. तुझ्या आई-वडिलांनी हेच शिकवलं का? तुला काही परंपराच माहित नाही. त्याच्यापेक्षा सर्व गोष्टी शिकून घेतल्या पाहिजे. सासरच्या कोणाला नाही म्हणायचं नाही. त्यावर सुगंधा म्हणायची, “मी लग्न करून कधीच गावाकडे जाणार नाही. शहरातीलच नवरा करणार आहे. एवढी पदवी झाली की मलाही नौकरी लागेल. मग मी कशाला गावाकडे जाऊ आणि गावातील परंपरा शिकू?” त्यावर वडिल म्हणायचे, “बाळा, तू गावात राहा नाहीतर शहरात? तुला या हिंदू संस्कृतीतील रितीरिवाज पाळावेच लागतात. तू आता शिक्षण घेतलस म्हणून असं बोलतेस.. पण माझ्याकडे बघ. मी ही सुरवातील असाचं म्हणून गाव सोडलं. आता शहरात स्थिर होण्याचा प्रयत्न करतोय. पण अजून तर काहीच हाती लागलं नाही. कंपनीत काम करून एकट्याच्या पगारावर तुम्हां दोन मुलांची शिक्षणं व हा वनबीएचके फ़्लॅट घेतला आहे. या व्यतिरिक्त मी काहीच कमवू शकलो नाही.”

अशा मध्यमवर्गीय घरात राहिल्यामुळे व औरंगाबाद सारख्या शहरात वाढल्यामुळे सुगंधा जरा अधुनिकतेचे पाढे गिरवत होती. पदवीला असताना तर अनेक मित्र-मैत्रिणी तीला जोडल्या गेल्या होत्या. त्यात अंधश्रध्दा निर्मूलनाच काम करणारे संकेत, राजेश, आशा, स्वाती यांच्या सोबत तर अनेक गोष्टी तीला माहित झाल्या होत्या. ती म्हणायची की माणसाने श्रध्दा ठेवावी पण अंधश्रध्दा बाळगू नये. असं सार आनंदात सुरू असताना सुगंधाला गावाकडंच पाटलांच्या मुलाचं म्हणजेच अविनाशचं स्थळ येतं. वडिलांच्या नात्यातील असल्यामुळे आईही काही बोलू शकली नाही. अविनाशचा इंजिनिअरिंगला मॅनेजमेन्ट कोट्यातून प्रवेश घेतला होता. पण दुस-या वर्षातूनच ईअर डाऊन झाला होता. चार वर्ष तो परिक्षा देत होता पण पास काही झाला नाही. त्यामुळे त्याच्या वडिलांनी त्याच लग्न करायचं ठरवलं. आणि नात्यातील म्हणजे सुगंधाच स्थळ निवडलं होतं. लग्नातील देवाण-घेवाण, मानपान थोडक्यात बसला होता म्हणून सुगंधाच्या वडिलानी हो म्हणून कळवलं होतं आणि धुमधडाक्यात लग्नाचा बार उडवून दिला होता.

या लग्नाच्या वेळी सुगंधा नको म्हणत होती पण शेवटी वडिलांच्या इच्छेनुसार तीला लग्न कराव लागलं. लग्न होऊन ती सासरी आली. म्हणजेच एका खेडे गावात. जिथं आजही नावाला राहिलेले पाटील स्वताला गावचे वतनदार समजतात. गावातील जत्रा व उत्सवाच्या वेळी यांनाच मान द्यावा लागतो. अगदी असचं काल झालेल्या वट सावित्रीच्या सनात सुध्दा. म्हणजे वडाला पुजण्यासाठी गावतील पाटलाच्या स्त्रीयांचा मान पहिला आहे. त्यांनी वडाला पूजलं की मग बाकिच्या स्त्रीयांनी पूजायचं अशी या गावची प्रथा आहे. आतापर्यंत पाटलाच्या सर्व सुना ही परंपरा पाळत आल्या आहेत. पण नेमक या वर्षी सुगंधाला वडाच्या झाडाला पूजण्यासाठी जायला सांगितलं तर सुगंधा म्हणाली, “मी असले पारंपारिक रितीरिवाज पाळत नाही.” त्यावर सासू म्हणाली, “हे बघ सुगंधा आजपर्यंत पाटलाच्यां लेकी-सुनानी ही प्रथा पाळली आहे. त्यामुळे तुला जावचं लागेल.” हे ऎकून सुगंधाने जाण्यास नकार दिला. मग सासूने सास-याल सांगितले. त्यांची चर्चा सुरू असतानाच सुगंधाचा नवरा म्हणजेच अविनाश आला. आणि तो म्हणाला, “हे बघ, आई सांगेल तसं कर. आपल्या वाढ्याची प्रथा आहे. गावात आपला मान असतो. सावित्री ही तीच्या नव-यासाठी पूजा करते. त्यामुळे तू ही आपल्या नव-यासाठी जा. ऎक माझं.” हे बोलत असताना अविनाशचा आवाज वाढला होता. आजपर्यंत सुगंधाने अनेक गोष्टी सासू- सास-याच्या ऎकल्या होत्या. पण आज ही पहिलीच वेळं होती की ती नाही म्हणत होती. त्यावर ती म्हणाली, “अशा पौराणीक कथांवर माझा विश्वास नाही ज्याच्यात विज्ञानाचे पुरावे सापडत नाहीत. त्यामुळे ही प्रथा मी पाळणार नाही.” अविनाशने हे ऎकताच..तीला मारायला सुरवात केली. “तू नव-याच ऎकत नाही. नव-यासाठी उपास करत नाही. तू कसली बायको आहेस. तू माझी वैरिण आहेस.” असं म्हणत त्याने जोरात डोक्यात बुक्की मारली. तशी सुगंधा खाली पडली. आणि जमिनीवर आपटली. डोक्यातून रक्त येऊ लागलं. तीची शुध्द हरपली. सासरे घाबरले. लगेच गावातील डॉक्टर कडे नेहलं. तिथं मलम पट्टी केली पण शुध्दीवर आली नाही. मग डॉक्टरांनी मोठ्या दवाखान्यात जाण्यास सांगितले. तिथं गेल्यावर तपासणी केली. पण सुगंधा काहीच प्रतिसाद देत नव्हती. सलाईन लावले, औषधं दिली पण सुगंधा काही बरी झाली नाही. आता ती कोम्यात आहे. माहित नाही. ती बरी होईल की नाही.

लॉकडाऊनच्या नावाखाली शासनाच्या कृषी सेवा केंद्रात खते व बी-बीयाणे विक्रीवरुन मनमानी

2020-06-06T15:01:00.000+05:30

शासनाच्या कृषी खात्याकडून शेतक-यांना बी-बीयाणे व खते बांधावर पोहचवणार असे जाहिर केले होते. पण सध्याची परिस्थिती पहाता शेतक-यांना कृषी सेवा केंद्राकडूनच बी-बीयाणे व खते उपलब्ध होत नाहीत. शॆतकरी कृषी सेवा केंद्रात ये-जा करत आहेत पण कृषी सेवा केंद्राकडून सांगण्यात येत आहे की, “अजून खते आली नाहीत. बीयाणे आलेली संपली आहेत.” असं सांगून अडलेल्या शेतक-यांना परत पाठवलं जात. स्टॉक शिल्लक ठेवून, माल नाही असं जाहिर करून, ऎनवेळी माल बाहेर काढायचा त्यामुळे तरसलेले शेतकरी गर्दी करतात कारण पेरणीचे दिवस संपत आलेले असतात त्यांच्यापुढे बी-बीयाणे व खते मिळेल त्या किमतीत घेण्याशीवाय पर्याय राहत नाही. आणि जे जास्त पैसे देवू शकतील किंवा बीयाणा सोबत खतही घेतील त्यांनाच बी-बीयाणे व खते विकली जातात. खतं व बीयाणे वाढीव किंमतीत घेण्याची जबरदस्ती कृषीसेवा केंद्राकडून करण्यात येत आहे. याच्यात अल्पभूधारक शॆतक-यांची लूट होत आहे. त्यांच आर्थिक शोषण केलं जात आहे. एक तर या वर्षी करोनाच्या साथीत गरिब अल्पभूधारक शॆतकरी मेटाकुटीला आला आहे. काही शॆतक-यांची पीक अवकाळी पावसामुळे वाया गेली. काहींना भाव मिळाला नाही. त्यामुळे अगोदरच अडचणीत असलेल्या शेतक-यांना शासनाच्या कृषी सेवा केंद्राकडूनच अडचणीत पकडल जात आहे.

मान्सूनचा पाऊस येण्या अगोदरच अवकाळी पाऊस मुसळधार झाला. त्यामुळे सोलापूर, उस्मानाबाद, बीड या जिल्ह्यातील काही तालुक्यात पेरण्या करण्यासाठी शॆतक-यांनी तिफ़णी उचललेल्या आहेत. पण बी-बीयाणे व खते मिळवण्यासाठी कृषी सेवा केंद्राकडे फ़े-या माराव्या लागत आहेत. त्या फ़े-या मारण्यातच शेतक-यांची ऊर्जा खर्ची होत आहे.

कृषी विज्ञान केंद्राच्या अधिका-यांकडून सांगण्यात आलं आहे की,“नियमानुसार कोणतही बी विकताना लिंकेज करता येत नाही. कृषी सेवा केंद्राकडे किती स्टॉक आहे व त्याच्या किंमती काय आहेत. याची माहिती बाहेर बोर्डावर प्रदर्शित करण बंधनकारक आहे. प्रत्येक शेतक-यांना शासनाच्या दरपत्रकानुसार बी-बीयाणे मिळाली पाहिजेत.”

शासनाची नियमावली कृषी विज्ञान केंद्र चालवणा-यांनी धाब्यावर बसवली आहे. हे असंच जर सुरू राहिलं तर कित्येक अल्पभूधारक शॆतकरी पेरणी वाचून वंचित राहतील. या वर्षी करोना महामारीत आर्थिक विवंचनेत सापडलेल्या गरिब, कष्टकरी, अल्पभूधारक शॆतक-यांना खरं तर मदतीची गरज आहे. जर त्यांची पेरणी वेळेत झाली नाही तर या शॆतक-यांच पीक येणार नाही. परिणामी ते अजून जास्तच हालाखीच्या परिस्थितीत ढकलेले जातील. याला सर्वस्वी शासन जबाबदार असेल. आत्ताच सावध पवित्रा घेऊन, प्रत्येक शॆतक-यांना बी-बीयाणे मिळतील याची दक्षता घॆण गरजेच आहे.

टिप: बार्शी, कळंब व केज तालुक्यातील शेतक-यांनी सांगितलेल्या माहितीवरून.

आई-वडिल वारल्यानंतर पाच मुलांच काय होतं?

2020-06-05T14:34:00.000+05:30

अर्धांग वायूचा झटका आलेल्या आईला छोटकी बागी या वॉर्ड मधील पाच मुलं रांचीच्या मोठ्या दवाखान्यात घॆऊन जात होते. आईनं नवरा वारल्यापासून मुलांना जंगालातील लाकडं गोळा करून सांभाळलं होतं. पाच वर्षापूर्वी या मुलांच वडिलांच छत्र हरवलं होत. पण आईने हिम्मत धरून मुलांना आधार दिला होता. ज्या आईच्या मायेखाली ही पाच मुलं वाढत होती, पण अचानक आईचं आजारी पडल्यामुळे ही पाचही मुलं घाबरून गेली. छोटे मोठे प्रयत्न करून शॆजारी-पाजा-यांच्या मदतीने आईला वाचवण्यासाठी त्यांनी प्रयत्न सुरु केले. पण कोडरमा शहरात इलाज होत नसल्यामुळे आईला रांचीला घेऊन निघाले. १५ वर्षाची मुलगी काजल कुमारी धीर देत होती. ९ वर्षाचा मुलगा सारखा रडत होता. बाकीच्या दोनही मुली पडेल ते काम करून आपल्या आईला वाचवण्यासाठी धडपडत होत्या. सुनिता कुमारी १३ वर्ष व अनिता कुमारी ११ वर्ष. त्यांच शिक्षण घरच्या परिस्थितीमुळे असंतसंच होत होतं. त्यांचा थोरला भाऊ १८ वर्षाचा आहे. पण तो वेडसर असल्यामुळे त्या बहिणींना त्यालाही सांभाळाव लागत आहे. दवाखान्यासाठी लागणारे पैसेही नाहीत पण सरकारी दवाखान्यात इलाज होईल या आशेने ते निघालेले.

आईच्या वेदना वाढतच होत्या. निम्मा रस्ता संपला. त्यावेळी आईला जास्तच त्रास होऊ लागला. गाडीत काही औषधौपचार मिळाला नाही. १५ वर्षाची काजलं आईच्या डोळ्यात बघून आईला धीर देत होती. आई तीच्याकडे बघायची आणि डोळ्यानेचं खुणवायची की माझ काही खरं नाही. माझ्यानंतर या मुलांना तुला सांभाळायंच आहे. असं सांगत आई काजलचा हात हातात घेत होती. तीन तीनदा घट्ट आवळून धरायची. मधूनच तीच्या डोक्यावरून हात फ़िरवायची. असं करतानाचं अचानक तीचे डोळे झाकले जातात. त्यावेळी काजल घाबरून आईला उठवण्याचा प्रयत्न करते. आईला गलबलून हलवते पण आई काही जाग्यावरची उठत नाही की काजल कडे बघत नाही. नातेवाईक जवळ येतो आणि म्हणतो, “काजल मागे हो, आई नाही राहीली या जगात.. आता कोणाला उठवतेस..” हे वाक्य ऎकताच काजलचा हुंदका बाहेर पडतो. काजल रडलेलं पाहून बारक्या बहिणी व भाऊ जवळ येतात.. तेही काजलच्या गळ्यात पडून रडायला लागतात. आता काय करायचं.. आयुष्यात संपूर्ण अंधार दिसू लागतो. आईला गावी परत आणलं जात. अंत्यविधी होतो.

आई- वडिल गेल्यामुळे काजल आणि हे चार भावांडे अनाथ झाली.. नातेवाईक व शेजारी पाजरी थोडीफ़ार मदत करू लागले. पण या मुलांच शिक्षणचं वय. या वयात यांनी काम करण्यापेक्षा शिकलं तर भविष्य सुधारू शकतं. पण जगण्यासाठी काम तर करावाचं लागणार… अशा स्थितीत असताना ही बातमी कोडरमा जिल्ह्याचे उपायुक्त रमेश घोलप यांच्या कानावर गेली. आणि या पाचही मुलांच्या आयुष्यात आशॆचा किरण निर्माण झाला. स्वत: जाऊन रमेश घोलप यांनी त्यांची नावे शाळेत दाखलं केली. आज त्यातील चार मुलांची कस्तुरबा निवासी विद्यालयात राहण्याची व जेवण्याची सोय केली आहे. पुढील शिक्षणसाठी त्यांना शासनाच्या योजनेअंतर्गत महिना दोनहजार शिष्यवृत्ती मिळण्याची व्यवस्था केली आहे. जिल्ह्यातील अधिका-यांच्या मदतीने तातडीची दहा हजाराची मदत केली आहे. करोना रोगापासून काळजी घॆण्यासाठी जिल्हा प्रशासनाकडून रेशन व लागणारे औषध दिली आहेत. ही मदत प्रसंग समजल्यापासून २४ तासात केली आहे.

या बद्द्ल घोलप म्हणतात, “मला या दुःखद घटनेबद्दल कळले. त्यावेळी मला खूप वाईट वाटलं. या मुलांसोबत माझे सांत्वन आणि आशीर्वाद आहेत. अम्ही वेगवेगळ्या योजनांद्वारे मुलांना मदत केली आहे. मी स्वत: देखील अशा कठीण परिस्थितीतून गेलो आहे. अशा परिस्थितींना प्रेरणा समजून या मुलांनी त्यांच्या पालकांची स्वप्ने पूर्ण करावं.”

खरं तर अशा प्रकारच्या मदती शासनाच्या पातळीवरून एवढ्या तकडाफ़डकी होतात यावर विश्वासच बसत नाही. पण जर संवेदनशील माणसं असतील तर हे निश्चितच होतं. त्यामुळेच त्या मुलांना आज डोक्यावर छत व पाठीवर मायेची थाप मिळाली.

माणसं सामावून घेणारा गाव उधवस्त!!

2020-06-03T14:06:00.000+05:30

घटना-१

साखार कारखाना बंद झाल्यावर हरीनाना दरवर्षी गावाकडे जातो. पण या वर्षी त्याला सहजासहजी गावी जाता आलं नाही. कारखाना ५ एप्रिलला बंद झाला. त्या दिवसापासून हरिनाना बीड जिल्ह्यातील त्याच्या मूळ गावी जाण्यासाठी प्रयत्न करत होता. पण लॉकडाऊन असल्यामुळे जाण्यासाठी परवानगी मिळाली नाही. मग काम बंद झाल्यावरही हरीनाना कारखान्यावरच थांबला. लॉकडाऊन मध्ये अडकल्यामुळे थोडीफ़ार मदत मिळाली. त्याचं आणि बायको लेकरांच पोटापाण्याचं भागत होत. पण बैलांना वैरण मिळवण्यासाठी खूप धावपळ करावी लागली. त्यात एकदा मध्येच अवकाळी पाऊस आला. त्यात कोपीत पाणी शिरलं. होतं नव्हतं ते सामान भिजलं. त्यामुळे अजून अडचणीत वाढ झाली. मग तर कारखान्याकडे हात पसरून दोन वेळंच जेवण मिळवलं आणि कसे तरी दिवस काढत होते. तेवढ्यात शासनाकडून जाहिर करण्यात आलं की जे कारखाने बंद झाले आहेत त्या मजुरांना गावी जाण्याची परवानगी देण्यात येईल. मग हरीनानाचा गावाकडे जाण्याचा मार्ग मोकळा झाला. कारखान्याने एक ट्रक मध्ये पाच गाडीवानाचा पसारा भरला. आणि ते बीड कडे निघाले. रात्रभर प्रवास करून ते गावाच्या जवळ आले. तर गावातील काही माणसांनी त्यांची ट्रक आडवली. आणि म्हणाले की तुम्हांला गावात प्रवेश नाही. हरीनाना आणि इतर लोकांना हात जोडले. पाया पडले तरी काही गावात प्रवेश दिला नाही. त्यांच्यातील एकाने ट्रकवर दगडं फ़ेकायला सुरू केलं. त्यामुळे शेवटी हरीनाना आणि ते गाडीवान गावापासून २ किमी अंतरावर माळावर गेले. तिथेचं सामान खाली करून घेतलं. ट्रक परत गेला. हरीनाना पसारा काडून कोप करू लागला. त्या सर्व गाडीवानानी तिथेच कोपी केल्या. तिथे पाण्याची व्यवस्था नव्हती की दुसरी काहीच सोय नव्हती. एक किमीवरून २५ ते ३० फ़ुट उपसा नसणा-या खॊल विहीरीतून पाणी काडून वापरू लागली. पण एके दिवशी पाणी काढताना हरिनानाच्या बायकोचा तोल जातो आणि ती विहीरीत पडून जखमी होते. आता ती दोन्ही पायाने आधू झाली आहे.

घटना-२

अजिनाथ हा गेल्या वर्षापासून मुंबईला एका मिस्त्रीच्या हाताखाली बिगारी काम करत होता. लहान दोन मुलं होती. बायको लेकरा सह काम करून कसं तरी जगत होता. अचानक करोनाच वारं सुरू झालं. आणि लॉकडाऊन झालं. त्यामुळे हातचं काम गेलं. २४ मार्च पासून हाताला काम नाही. त्यामुळे गावाकडे जावं तर लॉकडाऊन झालेलं. मग त्यांने १४ एप्रिल पर्यंत वाट बघितली पण लॉकडाऊन काही संपल नाही. जवळचे सर्व पैसे संपले. आता करणार काय? काही दिवस रांगेत उभा राहून जेवण घेऊ लागला. पण त्याच्यातून त्यांची भूक भागू शकली नाही. उपाशी मरू लागले. मग त्यांने त्याच्या मूळ गावी जाण्याचा निर्णय घॆतला. जायचं कसं? पैसे नाहीत. वाहन सुरू नाहीत. मग तो बायकोसह दोन लहान मुलांना घॆऊन चालत निघाला. १८ एप्रिलला निघालेला अजिनाथ ३ मे ला त्याच्या गावी पोहचतो. पायी चालत, कधी उपाशी तर कधी फ़क्त पाणी पेवून तो गावाच्या वेशीवर येतो. तिथं त्याला गावातील लोकांकडून आडवलं जात. त्याला गावाच्या बाहेर काढंल जात. त्यावेळी त्याची लेकरं, बायको रडत आहेत. त्याच्याही डोळ्यातून पाणी येत आहे. तो म्हणायचा, “सरपंच, आहो, म्या ह्याच गावचा, मला गावात घ्या.. दोन दिसापासून उपाशी हाय.. मला वाटायचं काय बी झालं तरी माझं गाव मला उपाशी मरू देणार नाय. म्हणून आलोय..आम्हांला त्या पडक्या घरात राहू द्या. म्या काय बी काम करीन आन पोट भरीन.. मला तो रोग झालेला नाय.” अजिनाथ विनवण्या करत होता. पण कुणाच्याच काळजाला पाझर फ़ुटत नव्हता. त्याचे आई-वडिल ही विनंती करत होते. पण त्यांच ही ऎकलं नाही. त्यांनाही सांगितलं की तुम्हांलाही गावाच्या बाहेर काढू. शॆवटी गावकरी त्याला गावाच्या बाहेर हाकलून लावतात. गावातील सरपंच, पोलीस पाटील, ग्रामसेवक ही त्याला गावात राहण्यासाठी आधार देत नाहीत. गावातून बाहेर जाताना तो रडत रडत म्हणत होता.. “आम्हांला पाणी तर द्या.. लय आशेनं आलोय.. खूप तहान लागलीय..” पण कोणी पाणीही दिलं नाही. तो गावाच्या बाहेर जातो. जाताना मागे वळून वळू बघत होता.. आणि डोळ्याचे आश्रू शर्टच्या भाईने पुसत होता. तो गावाच्या बाहेर जाऊन बायको मुलांना फ़ाशी देवून तोही फ़ाशी घेतो.

हरीनाना आणि अजिनाथ यांना कोणी उधवस्त केलं? हा प्रश्न आज प्रत्येकाने स्वत:ला विचारला पाहिजे. करोना हा एक साथीचा रोग आहे. तो आज ना उद्या बरा होईल. पण वर्षेन वर्षी गावात जिंवत असणारी माणूसकी लयाली गेली याच जास्त दु:ख होत आहे. हरीनाना व अजिनाथ यांना कोरोना झाला होता का? त्यांच्या तपासण्या केल्या होत्या का? ते कोणत्या अडचणीतून येत आहेत? अगोदरचं त्यांच खच्चीकरण झालं आहे. त्यामुळे त्यांना त्या त्या गावातील स्वता:ला प्रतिष्ठीत समजणा-या व गावाचा कारभार हाकणा-यांनी आधार देण गरजेचं होतं. पण आज घडीला गावा-गावात अनेक गैरसमज पसरले आहेत. त्यातून गावातील पूर्वीच्या काळी असणारी माणूसकी नेस्तानाबूत झाली आहे. गावाच गावपण केंव्हाच संपल आहे. शिल्लक राहिले आहेत ते जिवंत मानवी सांगाडे जे फ़क्त पैसा व माणूसकीहीन जिवन जगत आहेत. काही मोजकेच जाणकार लोक समजावून घेवून अशा समस्या सोडवण्याचा प्रयत्न करत आहेत पण त्यांच्याकडे सत्ता नाही. त्यामुळे त्यांच कोणी जमू देत नाहीत. आज त्यांची अवस्था म्हणजे नखे काढलेल्या वाघासारखी झाली आहे. याला जबाबदार कोण? या प्रश्नाचं उत्तर शोधण्य गरजेच आहे. आज जे भ्रमात आहेत की गाव एक संस्कृती आहे. गावात सर्व काही आजही शिल्लक आहे. हा पोकळ भ्रम सोडून वास्तव स्वीकारून गावाची पूर्नरचना होणं गरजेच आहे. नाहीतर व्यवस्थेतील सोकावलेले लांडगे हरीनाना, अजिनाथ सारखे असंख्य बळी घेतील. आज हे दिसून आलं ते करोनाच्या निमित्ताने.. पण हे रूजू लागलं.. याच्यावर वेळीच घाव घालण आवश्यक आहे नाहीतर करोना पेक्षाही महाभयंकर हा रोग आहे.

पोलिसांच्या आतली बाजू मांडणारी वेबमालिका, “पांडू”

2020-06-01T16:27:00.001+05:30

वेब प्लॅटफॉर्म: एमएक्स प्लेअर वर रिलिज झालेली मस्त मालिका..

पोलिस दिसला की लांब पळून जाणारे आजही कित्येक लोक गावा-गावात आहेत. तसे पोलिंसा समोरून चोरी करणारे लोक ही आहेत. यात दर वेळी पोलिस सारखाच असतो असं नाही. काही वेळा तो त्याच्या आतल्याला जागा करतो.

चित्रपटात पोलिसांची प्रतिमा ही वेगवेगळी पहायाला मिळते. त्यातही हिंदी सिनेमात सामान्यत: पोलिसांच्या दोन प्रकारांचे वर्णन केले आहे - दबंग मालिकेतले चुलबुल पांडे आणि बाजीराव सिंघम पण मराठी वेब सीरिज पांडू मुंबई पोलिसांची आतली बाजू दाखवत आहे. खरा पोलिस आमच्यासारखा माणूस आहे. त्याला आपल्या मुलास आणून त्याच्या पालक-शिक्षकांच्या सभेला जायचे आहे. त्याचप्रमाणे त्याच्या अनेक मानवी बाजू आहेत त्याचा शोध घेण्याचा प्रयत्न केला आहे.

या मालिकेचे दिग्दर्शक सारंग साठेये व अनुषा नंदकुमार यांनी तर लेखन नोएल कॉर्डिरो, ओंकार जाधव आणि गौरव पवार यांनी केलं आहे. तर सुहास शिरसाट, दीपक शिर्के, तृप्ती खामकर, प्रसाद रेड्डी, अबिश मॅथ्यू, गिरिजा ओक आणि सारंग साठे यांनी याच्यात अभिनय केला आहे.

‘पांडू’ अतिशय हलक्या मनाचा, सधा सरळ मार्गाने जगणारा माणूस हा मुंबई पोलिसांत आहे. तो इथं प्रत्येक प्रसंगात माणूस म्हणून जाणवतो. कोणत्याही चेतावणीशिवाय त्यांचे जीवन कसे धोक्यात आहे आणि कोणत्याही वेळी आपत्ती घडू शकते हे देखील आपल्याला छोट्या छोट्या प्रसंगातून जाणवते.

सुहास शिरसाट आणि ज्येष्ठ अभिनेते दीपक शिर्के दोघेही आपापल्या भूमिकेत उत्तम काम करतात. सुहास शिरसट यांचा सहज सुंदर अभिनय प्रक्षेकांना खिळवून ठेवतो. दिपक शिर्केंचा “गुगुल मावशी” पासून सुरू होणारा संवाद सतत ऎकावासा वाटतो.. मुख्य भूमिकेतील पात्रांचे खाजगी-कौटुंबिक जीवन या मालिकेतदेखील तितकेच महत्त्वाचे आहे. ते जिवन जगत जगत ते छोट्या मोठ्या लढाया लढत असतात. हेच या मालिकेत ठळकपणे आले आहे. मालिकेत अधून मधून असणारे विनोदाचे मिश्रण नैसर्गिक वाटते. सोबत सर्व सहकलाकारांचे अभिनय ठिक आहेत.

दिग्दर्शनास तांत्रिक किंवा नेपथ्याच्या मर्यादा आल्यात असे जाणवते. पण कथेत प्रेक्षकांना खिळवून ठेवण्यात व पडद्यावर दृश्य नैसर्गिक करण्यात दिग्दर्शक यशस्वी झाले आहेत. पटकथा अजून आखडता आली असती कारण काही ठिकाणी अनावश्यक वाढल्याचं दिसतं. संगीत ठिक आहे. चित्रीकरण व संकलन ही उठावदार आहे.

एकंदरीत मराठीत एवढा चांगला प्रयत्न करून मांडलेली पोलिसांच्या जीवनावरील वास्तव व भावनिक गोष्ट पांडू मधून पुढे आली आहे. नक्की पहावी अशी ही वेब मालिका…

Director: Anusha Nandakumar & Sarang Sathaye

Writer: Noel Cordeiro, Omkar Jadhav & Gaurav Pawar

Cast: Suhas Shirsat, Deepak Shirke, Trupti Khamkar, Prasad Reddy, Abish Mathew, Girija Oak & Sarang Sathaye

Web Platform: MX Player

विवेकाचा आवाज बोलणारी कादंबरी- डॉ. दत्ता घोलप (समिक्षक)

2020-05-29T18:07:00.000+05:30

- विवेकाचा आवाज बोलणारी कादंबरी- डॉ. दत्ता घोलप (पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर सोलापूर विद्यापीठ)

"गरिबीचं भांडवल न करता नेटाने लढणारा नायक यसन मध्ये जाणवतो."

-"मराठी साहित्यात पहिल्यांदाच असं घडतयं की कथेतील नायक जन्माला येण्याअगोदर पासून बोलायला सुरु करतो.”

जीवन म्हणजे सारं काही....... (Life means Everything...)

2020-05-23T11:51:00.004+05:30

“पाहाटेचा गार वारा, मंद प्रकाश, हळू हळू लालसर, व नंतर तांबूस होत जाणारा सूर्य जो एखाद्या नदी किनारी वर येताना पाहताना मन प्रसन्न वाटायला लागत. काही क्षणातच पांढ-या शुभ्र पक्षांचा थवा उडतो. ते पाहून तर अजून आनंदायी वातावरण होत…” हे दृश्य आहे “जीवन म्हणजे” या नुकत्याच यूट्य़ूब वर रिलिज केलेल्या गाण्यातील. देवयानी मुव्हीज प्रोडॉक्शन हाऊस ची निर्मीती असलेलं, सपट परिवार चाय ने इनिशेटीव्ह घेतलेलं व भारती चाटे-नाटेकर यांनी दिग्दर्शीत केललं हे गीत आपल्या सध्या हा प्रत्यक्ष अनुभव देत आहे. त्यामुळे सध्याच्या घुसमटीच्या वातावरणात नक्की पहा हे गीत.. जरासं.. मनाला हलंक वाटेल..

सध्याच्या लॉकडाऊनच्या काळात प्रत्येक जण घरात बंदिस्त आहे. पण तरीही संधी साधून बाहेर पळणारे काहीजण आहेतच. खरं तर माणसाला असं बंदिस्त जीवन जगण्यास खूप अवघड वाटतंय कारण मानवी स्वभावानुसार त्याला मोकळ्या निसर्गात श्वास घेण्याची सवय आहे. पण आता किती दिवस कोंडूनच श्वास घ्यावा लागेल हे काय सांगता येत नाही. त्यामुळे याच वातावरणात कलाकारांनी स्वता:ची कल्पना शक्ती वापरून आपापल्या घरी छोट्या व्हीडीओ क्लिप, एकपात्री, काहीजण लिखाण करत आहेत, तर कोणी गाणी तयार करत आहेत. त्यातील एक म्हणजे भारती चाटे-नाटेकर यांनी “जीवन म्हणजे” हे गीत दिग्दर्शीत केलं आहे, तर आशिष नाटेकर यांनी निर्मीती केली आहे. हे गीत दिपक अंगेवार यांनी लिहलं असून निहार शेंबेकर यांनी संगीतबद्ध केलं आहे. निहार शेंबेकर, संगिता शेंबेकर, व किरण शेंबेकर यांनी हे गीत गायलं आहे. त्यांच्या आवाजात एक जादू असल्या सारख वाटतं कारण आपोआपच ताल धरायला आपण सुरू करतो. मिक्सींग व मास्टरींग आनंद डाबरे यांनी तर संकलन अभिजित कुंदर यांनी केलं आहे.

जीवन म्हणजे सारं काही.. या शब्दांसोबत ताल धरतात ते.. अभिनेते देवदत्त नागे, संर्कषण क-हाडे, व अभिनेत्री प्राजाक्ता गायकवाड आणि अश्वीनी कासार.. यांच्या गीतातील संगीताच्या तालावर होणा-या हालचाली लयबध्द आहेत. असं वाटतं की हे सर्व एकत्र येवून नृत्य सादर करत आहेत.. त्यांच्या चेह-यावरचे भाव व गीताचे बोल.. जीवानातील आशा जागृत करतात..

खाली.. या गीतची लिंक दिली आहे.. नक्की पहा… मनाला मोकळं वाटेल..

For Brand: Sapat Parivar

Production House - Deoyani Movies Pvt Ltd.

Director - Bharti Natekar

Producer - Ashish Natekar

Lyrics - Deepak Angewar

Music - Nihar Shembekar

Mixing & Mastering - Anand Dabre

Singers - Nihar Shembekar, Sangeeta Shembekar, Kiran Shembekar

Editor - Abhijeet Kundar

Actors: Mr. Sankarshan Karhade, Mr. Devdatt Nage, Ms.Prajakta Gaikwad and Ms. Ashwini Kasar.

खाली.. या गीतची लिंक दिली आहे.. नक्की पहा… मनाला मोकळं वाटेल..

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

English Translation:

“The cool breeze of the morning, the faint light, the faint redness, and then the reddening sun that came over the riverbank made me happy. In a few moments, a swarm of white birds flies. It is even happier to see it. ”This is the scene from the song" Jeevan Mein "which was recently released on YouTube. The song is produced by Devyani Movies Production House, Initiative by "Sapat Parivar Tea" and directed by Bharti Chate-Natekar. So, in the current intrusive environment, be sure to watch this song .. a little bit .. the mind will feel overwhelmed ..

During the current lockdown, everyone is locked in the house. But there are still some who run out of opportunities. In fact, it is very difficult for a human being to live such a closed life because according to human nature, he has a habit of breathing in the open nature. But now it is not possible to say how many days it will take to breathe. So in this environment, artists are using their own imagination to create short video clips, solo, some are writing, some are creating songs in their own homes. One of them is the song "Jeevan Meinhe" directed by Bharti Chate-Natekar and produced by Ashish Natekar. The song is written by Deepak Angewar and composed by Nihar Shembeker. The song is sung by Nihar Shembeker, Sangita Shembeker and Kiran Shembeker. There seems to be a magic in their voices as we automatically begin to keep pace. Mixing and mastering has been done by Anand Dabre while compilation has been done by Abhijit Kundar.

Life is everything .. They keep pace with these words .. Actors Devdutt Nagy, Sankarshan Ka-Hade, and actresses Prajakta Gaikwad and Ashwini Kasar .. The movements in the song are rhythmic. It seems that all of them are coming together and performing dances .. The expressions on their faces and the lyrics of the song .. awaken hope in life ..

“जिथं धर्मग्रंथ कमी पडतात तीथं यसन कादंबरी उतारा ठरू शकते. कारण साहित्याच्या सर्व पातळ्या पूर्ण करणारी साहित्यकृती..” डॉ. श्रीपाल सबनीस (माजी संमेलनाध्यक्ष)

2020-05-20T14:36:00.000+05:30

यसन कादंबरीच्या प्रकाशनला आज वर्ष पूर्ण होत आहे. वर्षभरात अनेक वाचक, लेखक व समिक्षक यांनी दिलेल्या काही प्रतिक्रिया..

“जिथं धर्मग्रंथ कमी पडतात तीथं यसन कादंबरी उतारा ठरू शकते. कारण साहित्याच्या सर्व पातळ्या पूर्ण करणारी साहित्यकृती..”

डॉ. श्रीपाल सबनीस (माजी संमेलनाध्यक्ष, अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेल्लन)

“यसन ही वास्तव व मानवतावादी कादंबरी..”

-डॉ. रणधीर शिंदे (शिवाजी विद्यापीठ, कोल्हापूर)

“ग्रामिण साहित्यातील एक समृद्ध कादंबरी यसन ”- जेष्ठ साहित्यिक उत्तम कांबळे

“मानवी जगण्याची मानसिक घुसमट मांडणारी यसन” - परिक्षण- रसिक, दै.दिव्यमराठी

मा. आनंद विंगकर (लेखक व समिक्षक, कराड)

“ग्रामिण ऊस तोड मजूर, त्यांचे जिवन, त्यांच्या श्रध्दा-अंधश्रध्दा व त्यांचा भवताल याचा जिंवत अनुभव देणारी कादंबरी. सोबतच आजच्या पिढीच्या शेतकरी मजूरांचा जागतिकरणात भयावह जीवनसंघर्षाची जाणीव होते.” – परिक्षण – संवाद, महाराष्ट्र टाईम्स, मुंबई

-मा. उमेश मोहिते (समिक्षक, बीड)

“शून्यातून विश्व निर्माण करण्यासाठी धडपडणारा नायक आणि शब्दरूपी वळीवाच्या सरीनी वाचकाच्या भावना रूपी मळभाला रिंत करून देणारी नितांत सुंदर कलाकृती म्हणजे ’यसन’ आहे.”

- परिक्षण- सप्तरंग- दै. सकाळ (प्रा.लोंढे विजय हरिभाऊ, पुणे)

“ऊसाच्या फ़डात जन्मणा-यांसाठी यसन कादंबरी आशेचा किरण” – दै. लोकसत्ता

“ऊसतोड कामगारांच्या जीवनावर प्रकाश टाकणारी वैशिष्टेपूर्ण कादंबरी”- ललित (२०१९), मुंबई

“विवेकाचा आवाज बोलणारी ही कादंबरी आहेच शिवाय मरठी साहित्यात पहिल्यांदाच असं घडतयं की कथेतील नायक जन्माला येण्याअगोदर पासून बोलायला सुरु करतो.”

- डॉ. दत्ता घोलप (पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर सोलापूर विद्यापीठ, सोलापूर)

“अर्धा कोयता कसा तयार होतो आणि मुलांच शिक्षण संपत हे भयान वास्तव मांडणारी कादंबरी..”

-मा.विश्वास वाघमोडे (खास प्रतिनिधी, इंडियन एक्सप्रेस, मुंबई)

“जगण्यासाठी वेगळ्या वाटा शोधणारा यसन मधील नायक प्रेरणा देवून जातो”

-मा. अरूण खोरे (जेष्ठ लेखक व संपादक, पुणे)

“समाजातील शेवटचा माणूस नायक होऊ शकतो हे यसन मधून जाणवलं”

-मा. शरद तांदळे (लेखक व उदयोजक, बीड)

“बोलीभाषेचा गोडवा असणारी अस्सल ग्रमिण ऊसतोड मजूरांच चित्रण मांडणारी एकमेव कादंबरी”

-डॉ. बबन जोगदंड (संशोधन अधिकारी, यशदा, पुणे)

“मातीतील माणसांना सन्मानाने जगायला वाट दाखवणारी मराठी साहित्यातील ऎतिहासिक कादंबरी ज्याचा प्रकाशन सोहळाही ऎतिहासिकच होता.”

-मा. रमेश घोलप (जिल्हाधिकारी, झारखंड राज्य)

“वंचिताच्या जगण्याचा अनुभव देणारी व सहनशीलता शिकवणारी कादंबरी”

-प्रा. विश्राम ढोले (माध्यम व संज्ञापन विभाग, सावित्रीबाई फ़ुले पुणे विद्यापीठ, पुणे)

“वंचितांच्या सार्वत्रिक शोषणांच्या आयामांचे आधोरेखन करणारी ‘यसन’ ही कादंबरी जागतिकिकीरणानंतर सामाजिक-सांस्कृतिक मूल्य-हासाने पारंपारिक शोषणाच्या बदलत्या केंद्राच्या संदर्भातून मानवी जगण्याची घूसमट मांडते. उपेक्षित समूहाच्या जगण्याच्या हक्कासंदर्भात लोकशाही व्यवस्थेतील कल्पनेपलीकडच्या अवकाश रेखाटत असल्याने महत्त्वाची कादंबरी ठरते.”

-प्रा.प्रेमसागर राऊत, बार्शी

“एक मुरलेला चित्रकार जसे हळूवार हाताने चित्र बनवतो तशीच ग्रामीण भाषेत लिहलेली ही कादंबरी. ज्यांनी कोणी आपल्या आयुष्यात संघर्ष केला आहे त्याला ही कादंबरी आपलीच कथा सांगत आहे असं आपसूकच वाटून जात.” – सत्याग्रही (ऑगस्ट-२०१९)

-प्रा. हुसेन शेख (एमआयटी, पुणे)

“आयुष्यात धडपडणा-या संवेदनशील मनाच्या प्रत्येक व्यक्तीने आपल्या जगण्याचा पट अनुभवण्यासाठी ही कादंबरी एकदा वाचलीच पाहिजे अशी निंतांत सुदंर साहित्यकृती आहे.”

– दै. पुण्यनगरी -प्रा. प्रदिप सुरवसे, जालना

धन्यावाद सर्व वाचकांचे ज्यांनी यसन कादंबरीवर भरभरून प्रेम केलं आणि इथून पुढं ही करत राहतील.. यसन वर आठरा परिक्षण व टिपणं विविध वृत्तपत्र व मासिकात आले. शिवाय दोन विद्यापीठात पी.एच.डी साठी संशोधकाने कादंबरी निवडली आहे.

अभीमान वाटतो अशा मित्रांचा ज्याने ऊसतोड मजूररांना गावी पोहचवण्यास मदत केली!!! धन्यवाद सचिन जायभाये व पुरूषोत्तम जाधव सर!!

2020-05-10T13:19:00.000+05:30

सध्या आपण सर्वच अस्वस्थ झालो आहोत. त्यात मजूरांचे तर भयानक हाल होत आहेत. मागच्या आठवड्यात सचिन सातारा उपजिल्हा रुग्णालयांत पीपी किटचे वाटप करण्यासाठी गेला होता. कराड हून कोरेगावकडे जाताना यशवंतनगर साखर कारखाना वाटेत लागला. कारखान्यासमोर असंख्य मजूर अस्वथ, बेचैन होऊन बसले होते. वाटेकडॆ डोळे लावून बसले होते की कोणीतरी येईल आणि गावाकडे जाण्यासाठी मदत करेल. पण मुकदम आणि इतर लोकांनी हात वर केले. त्यामुळे हे मजूर आरोडा-ओरड करत होते. मुकदाम म्हणत होते की गाडी ठरवा आणि तुमचे तुम्ही जा. पण त्या ४० लोकांनकडे जाण्य़ासाठी पैसेच नव्हते.

सचिनने जाऊन विचारपूस केली व चर्चेनंतर असं लक्षात आलं की या लोकांची आपल्या मूळ गावी म्हणजे बीड जिल्ह्यामध्ये जाण्यासाठी हालचाली सुरू आहे. परंतु त्यांच्याकडे जाण्यासाठी वाहन नव्हते व पैसे नव्हते. मग श्री पुरूषोत्तम जाधव जे सातारा येथील एक उद्योजक आहेत. मग त्यांच्या मदतीने त्या मजूरांना एकत्रित रीत्या तीन टेम्पो करून दिले व थोडेफार जाण्या पुरते आर्थिक तजवीज केली. हे सर्व मजूर बीड जिल्ह्यातील आष्टी, केज, शिरूर कासार या भागातील होते. जाताना त्यातील एक म्हातारी सचिनला म्हणाली, “बाबा, देव तुझं भलं करो..देवा सारखा धावून आलास..” असं म्हणून त्या म्हातारीने पदराने डोळे पुसले. त्यांच सामान टॅम्पोत चढवले. आणि टॅम्पो बीडच्या दिशेने निघाला. त्यावेळी त्यांच्या चेह-यावर असं दिसत होतं की मोठ्या संकटातून वाचलो आहोत.

इतर मजूरांच्या तुलनेत ऊसतोड मजुरांचे हाल जास्त झाले असते पण शासनाच्या वेळीच निर्णयामुळे लाखो ऊस तोड मजूर बस, टॅम्पो, ट्रक च्या माध्यमातून घरी पोहचले. ज्यांना जायचं नव्हतं त्यांची व्यवस्था कारखान्यवर केली. आणि असे सचिनसारखे, पुरूषोत्तम जाधव सरांनसारखे अनेक दानशूर पुढे आले त्यामुळे ह्या मजुरांच्या डोळ्यातील आश्रू पुसू शकले.

निर्घृण अत्याचाराच्या शोधाची कहाणी; “दिल्ली क्राईम”(’Delhi Crime’ Web Series)

2020-05-05T18:23:00.000+05:30

या वेब मालिकेची सुरवात एका ऑन ड्यूटी कॉन्स्टेबल, राम प्रताप (आसिफ अली खान) याच्या प्रसंगातून होते. यांना ड्यूटीवर असताना दिल्लीत रविवारी रात्रीच्या १० वाजण्याच्या सुमारास रस्त्याच्या कडेला नग्न आणि रक्तबंबाळ अवस्थेत एक जोडपं सापडते. मुलगी, दीपिका (अभिलाषा सिंग) आणि मुलगा, आकाश (संजय बिश्नोई) यांच्यावर चालत्या बसमध्ये सहा जणांनी निर्घृण हल्ला केला. त्यात दीपिकावर अत्याचार होतो. त्यामुळे तिला जास्त जखम होते. आकाशला थोडीफ़ार मारहाण झालेली असते. दरम्यान राम प्रताप तातडीने दोघांना सफदरजंग हॉस्पिटलमध्ये घेऊन जातो, तिथे डॉक्टर जिवंत मुलीवर आपत्कालीन उपचार सुरू करतात. आणि तिला दवाखान्यात दाखल करून घेतात. आकाशवरही उपचार करतात इथून पहिल्या भागाची सुरवात होते.

नेटफ्लिक्स या अंतरराष्ट्रीय ओटीटी प्लॅटफ़ॉर्मवर नुकतिच रिलिज झालेली वेब मालिका म्हणजे दिल्ली क्राईम होय. जी कॅनेडियन चित्रपट निर्माता, रिची मेहता यांनी लिहिलेली व दिग्दर्शित केलेली आहे. गोल्डन कारवां आणि इव्हानो पिक्चर्स या प्रोडक्शन कंपन्यांच्या संयुक्त विद्यमाने निर्मीती केली आहे. याचे एकूण ७ भाग आहेत.

त्याप्रसंगानंतर फ़्लॅश बॅक सुरू होतो. तो दिवस पोलिस दलाच्या इतर दिवसासारखा सुरू होतो. गुन्हेगार, हस्तिदंत तस्कर आणि दगडफेक करून काही तस्करीचा माल घेऊ जात असतात तिथे चेक पोस्टवरचे पोलिस तपासणी करुन सोडत असतात त्यात वेळी तेथे डीसीपी वर्तिका चतुर्वेदी (शेफाली शाह) येतात. त्या एक अत्यंत समर्पित, सरळ अधिकारी, फायरब्रँड आणि सर्वांनी आदरणीय आहेत. त्यावेळी नीतीसिंग (रसिका दुगल) ही तरुणी नुकतीच पोलिस भरती झालेली असते. ती हस्तीदंत पकडते. विनोद तिवारी (विनोद शरवत), वसंत विहार पोलिस स्टेशनचे एसएचओ; भूपिंदरसिंग (राजेश तैलंग), एसटीएफ अधिकारी हे डीसीपी वर्तिका चतुर्वेदी यांचे विश्वासू आहेत. वर्तिकाची शाळकरी मुलगी चांदनी (यशस्विनी दयमा) जी दिल्लीत स्वत:ला असुरक्षित समजते त्यामुळे तिला अभ्यासासाठी कॅनडाला जाण्याची इच्छा आहे. विशाल चतुर्वेदी (डेन्झेल स्मिथ), दिल्ली पोलिस उच्च अधिकारी व वर्तिकाला धीर देणारा नवरा.

तरुण जोडपं द्वारकाकडे जाणा-या बसमध्ये चढते आणि एक अस्वस्था आपल्या मनात उमटते. आपल्यापैकी प्रत्येकासाठी, त्या घटनेचा प्रत्येक तपशील त्रासदायक व आपल्या मनावर कोरलेला आहे. आणि पुढे काय होईल हे आपल्याला ठाऊक आहे. कृतज्ञतापूर्वक, निर्माते दीपिकावर प्रत्यक्ष बलात्कार आणि अत्याचार दर्शविण्यापासून परावृत्त झाले आहेत आणि आपल्या सर्वांना विसरू इच्छित असलेल्या एखाद्या गुन्ह्याचे दु: ख आणि त्रास पाहण्यापासून वाचवले आहे

तथापि, मानवी कल्पनाशक्तीमध्ये इंद्रियांना काय दिसते त्या स्पष्ट, गहन तपशीलात, कल्पना करण्याची क्षमता आहे. शोमध्ये बर्‍याच वेळा पीडित मुलीवर बलात्कार आणि निर्घृण अत्याचार यांचे कठोर वर्णन केले जाते. दीपिकाची दंडाधिका-यांसमोर साक्ष, मुख्य गुन्हेगार, जयसिंगची स्वतःच्या अत्यंत वाईट कृत्यांबद्दल अत्यंत खेदजनकपणे सांगणे, आणि त्या सर्वांपेक्षा वाईट म्हणजे उपस्थित डॉक्टरांनी दीपिकाच्या गंभीर जखमांचे वर्णन केले. हे आपल्या सहन न होण्याच्या पलिकडचे आहे.

एका भयानक सामूहिक बलात्काराचा त्रास सहन करण्याव्यतिरिक्त, दीपिकाच्या विनाशकारी जखमा लोखंडी रॉडच्या टोकाला हुकच्या सहाय्याने एकदा नव्हे तर एकापेक्षा जास्त वेळा घातल्यामुळे झाल्या आहेत असे दिसते, परंतु तिच्या अंतर्भागावर पांघरूण पसरले. तिचे शरीर आणि तिचे आतडे, गुदाशय आणि गुप्तांग याचे मोठ्या प्रमाणावर नुकसान झाले आहे. आणि हे दृष्य आपल्या मनाच्या डोळ्यांतून, वेदनादायक तपशिलासह, आपल्या समोर मांडले आहे.

कथेत पुढे डीसीपी वर्तिका चतुर्वेदी रुग्णालयात दाखल होतात. तिथली परिस्थिती तपासतात आणि त्यांच्या लक्षात येत की आजवर असा गुन्हा कधीच पाहिलेला नाही. कारण ज्या क्रूरतेने दिपीकावर अत्याच्यार झाला होता. असा कधीच त्यांनी पाहिला नव्हता. त्यादिवशी सकाळीच त्यांनी मुलगी चांदनी हीला खात्री पटवून देण्याचा प्रयत्न केला की दिल्ली सुरक्षित होत आहे म्हणून. रात्रीच्या ९ वाजताच्या तुलनेने सुरक्षित वेळेवर सिनेमासाठी बाहेर गेलेल्या एका महिलेच्या विरोधात अशा राक्षसी वृत्तीच्या गुन्ह्यामुळे वर्तिका चतुर्वेदी परिस्थितीत हरवून जातात. ते म्हणजे चांदनीच्या मनाची आधीच नाजूक स्थिती बनलेली असते आणि परत ही घटना चतुर्वेदीला मानसिक पातळीवर हलवते, ज्यामुळे त्यांना केस अत्यंत वैयक्तिक असल्याच्या भावनेतून घेण्यास उद्युक्त केले जाते. सर्व सहा पुरुष पकडले जातील व तुरूंगात टाकल्याशिवाय विश्रांती न घेण्याचे त्यांनी वचन दिले. त्या समर्पित पोलिस अधिका-यांची एक टीम तयार करतात, आणि दिल्लीभरातील विविध पोलिस ठाण्यांमधील विश्वासू अधिका-यांना बोलवतात. नारायण (चंदन कुमार), विमला भारद्वाज (जया भट्टाचार्य), सुधीर कुमार (गोपाल दत्त तिवारी), सुभाष गुप्ता (सिद्धार्थ भारद्वाज), जयराज (अनुराग अरोरा) हे दोषींना शोधण्यासाठी नियुक्त केलेले काही अधिकारी आहेत. नीती सिंगने दीपिका आणि तिच्या पालकांसोबत राहून त्यांना मानसिक व भावनिक आधार दिला पाहिजे असं वर्तिकांना वाटतं म्हणून नीती सिंगला दवाखान्यातील जबाबदारी दिली जाते.

दिल्ली गुन्हेगारी ही अत्यंत दुर्भावनायुक्त दिल्ली पोलिस दलाचे समर्पण, परिश्रम, बुद्धिमत्ता आणि संवेदनशीलता यांचे एक चकाकणारे उदाहरण आहे. आपल्यासारख्या नागरीकांसाठी हे डोळे उघडणारे आहे, ज्यांना जटिल आणि संवेदनशील प्रकरणांच्या निराकरणामध्ये मोठ्या प्रमाणात प्रयत्नांची कल्पना नाही.

त्याऐवजी, दिल्ली गुन्हेगारी असे दर्शविते की पोलिस दल ज्या परिस्थितीत आहे त्या परिस्थितीचे संतुलन कसे दर्शविते, एकीकडे राजकीय गुरू मान खाली घालतात आणि संसदेच्या बाहेर आणि इंडिया गेट येथे पोलिस मुख्यालयात निदर्शने करीत निषेध करणारे दोघेही दोष देत आहेत. उघडपणे अकार्यक्षम आणि भ्रष्ट पोलिस दलाच्या दाराजवळ अत्यंत भयानक गुन्ह्यासाठी. या सर्व गोष्टींबरोबरच दिल्ली उच्च न्यायालयाने स्वतःहून जनहित याचिका दाखल केली आणि या गुन्ह्याची चौकशी केली. प्रेशर-कूकरची परिस्थिती असूनही, दिल्ली पोलिस त्यांचे मुख्य उद्दीष्ट - दोषींना पकडण्याशिवाय कधीही न हरता, अत्यंत कौतुकास्पद मार्गाने या प्रसंगी पोहोचले.

शोमध्ये अशुभ राजकारणाच्या उकळत्या जागांव्यतिरिक्त दिल्ली गुन्हेगारीत असंख्य संवेदनशील आणि मार्मिक बारकावे दिसून येतात. यात पोलिस आणि पुरुष यांच्या समर्पणाचे वर्णन केले गेले आहे, जे त्यांच्या सर्व अडचणी असूनही, संरक्षणासाठी त्यांच्याकडे पाहणा-या नागरिकांनी योग्य ते केले पाहिजे. बाल प्रकरण अधिकारी, विमला भारद्वाज, या गुन्ह्याबद्दलच्या भितीची जाणीव असूनही, सहावा अपराधी, सोनू, जो अल्पवयीन असल्याचे दिसते आहे, त्याला प्रौढ म्हणून त्याच्यावर कारवाई होऊ देणार नाही. तिने ठरवलं आणि सोनू नाबालिग म्हणून पुस्तकात नोंदवलं होतं.

गुन्हेगारांचा पाठलाग करताना पोलिस दल आपल्या कामावर अथकपणे कसे कार्य करते, काही वेळा भुकेल्यासारखेदेखील या मालिकेत दिसते. त्यांची एक कृतघ्न, क्षमा न करणारी नोकरी आहे, ज्याच्या अंतर्गत ते काम करीत असलेल्या भयानक बंधनांमुळे तीव्र झाली आहे. अशाच एका घटनेत पुरेसे निधी नसल्याने बिले न भरल्यामुळे वसंत विहार पोलिस ठाण्यात वारंवार वीज तोडली जाते. एसएचओ विनोद तिवारी यांनी आपल्या अधीनस्थांना वीज बिलाची भरपाई करण्यासाठी इंधन फंडाकडे वळवायला सांगितले, पण शेवटी तेही संपले. मालिकांमधील अशा बर्‍याच घटनांमध्ये पोलिसांकडॆ असणा-या अडचणी व मर्यादा यांचे वर्णन केले गेले आहे.

नीती सिंग (रसिका दुगल) दीपिका आणि तिच्या कुटूंबियांशी जवळचे भावनिक संबंध ठेवून या कारवाईला मानवी स्पर्श देते. शेवटी तिने वर्तिकाला सांगितल्याप्रमाणे, “चौकशी संपवा. मला फक्त दीपिकाला जगावायचं आहे”. तिची हळुवारपणाची भूमिका आहे, ज्यातून ती आपल्या पितृपुत्राच्या खांद्यावर जेव्हा तिला आपल्याकडून अपेक्षित असलेल्या प्रकारच्या समर्थनासाठी न सांगता विनवणी करतो तेव्हा ती तिच्याकडे दुर्लक्ष करते; किंवा जेव्हा, गुन्हेगारीच्या तुच्छतेमुळे आणि महिला दुबळ्या कर्तव्याचा अस्थिभंग करणा-या कंटाळवाणेपणामुळे विव्हळलेले - जेव्हा महिला आघाडीच्या अधिका-यांचा एक भाग म्हणून निषेधाच्या वेळी - तिने वॉशरूमच्या गोपनीयतेमध्ये शांतपणे अश्रू ओतले.

सुधीर कुमार (गोपाळ दत्त तिवारी) हे आणखी एक मनोरंजक पात्र आहे. जेव्हा तो तोंड उघडतो तेव्हा प्रत्येक वेळी ज्ञानाच्या, ज्ञानी माणसासारखे स्पष्टीकरण देत असतो. अशाच एका विचारसरणीच्या अनुक्रमे, असे भयानक गुन्हे का घडतात या कारणास्तव तो आपल्या सोबत असणा-या इतर अधिका-यांना सांगत असतो. हा सर्व अर्थव्यवस्थेचे विषय आहे. श्रीमंत अधिकाधिक श्रीमंत होत चालले असतानाच, श्रीमंत लोक समृद्धीच्या तीव्रतेतून अलिप्त असतात. लैंगिक शिक्षणाचा अभाव आहे, तरीही, त्यांच्या मोबाइल फोनवर अश्लीलता मुक्तपणे उपलब्ध आहे. त्यामुळे त्यांची मानसिकता वेगळी असते. याच्यातूनच असे गुन्हे होत आहेत.

शोमध्ये पोलिस दलाची भिन्नता दर्शविणार्‍या पोलिसांच्या मागच्या कथांवरही चर्चा झाली. उच्च अधिकारी हा समाजातील उच्चशिक्षित उच्च मध्यमवर्गाचा आहे, तर दारिद्र्य, निकृष्ट शिक्षण आणि जीवन जगण्याची परिस्थिती यात खालच्या पातळीचे लोक आहेत. एका दिवसाची सुट्टी न घेता ते कामावर डबल आणि अगदी तिहेरी कामात काम करतात आणि त्यांना कमी वेतन दिले जाते.

अभिनयाच्या बाबतीत तर तोडच नाही कारण यातील अभिनय हा अभिनय वाटत नाही. अभिनय भयानक आहे, सर्व कलाकार त्यांच्या भूमिकेत तेच आहेत असं वाटतं. राजेश तैलंग, रसिका दुगल आणि आदिल हुसेन यांच्यासह डीसीपी वर्तिका चतुर्वेदीच्या भूमिकेत शेफाली शाहची उत्कृष्ट भूमिका आहे. शेफ़ाली शाहा यांची मुख्य भूमिका आहे. त्यांचा अभिनय आपल्याला ख-या डीसीपीची आठवण देतो. त्या भूमिकेत एकजीव झाल्या आहेत. त्या सुरवातीपासून शेवटपर्यंत पात्र फ़ुलवत राहतात. असं वाटतं की या आई असून एक अधिका-याची भूमिका निभावत असताना जे भावनिक बद्द्ल होतात ते अफ़लातून आहेत. इतर सर्व कलाकार देखील त्यांच्या कलामध्ये उल्लेखनीय पराक्रम दाखवतात. संपूर्ण कलाकारांनी या वेबमालिकेत आपले प्राण आणि आत्मा ठेवले आहेत. विलक्षण कामगिरी आहे. प्रत्येक पात्र सूक्ष्मपणे रचले गेले आहे; प्रत्येक थर न उलगडता येण्यासारखा आणि थरथरलेला आहे जो प्रत्येकाला आश्चर्यकारक करत राहतो.

रिची मेहता एक संवेदनशील, मोजक्या दिग्दर्शकापैकी आहेत आणि उल्लेखनीय कुशलतेने हे कथानक उलगडत जातात. कथानक हळूहळू पुढे जाते आणि आपल्याला असे वाटते की जणू आपण एखाद्या नाटकातील भाग असल्यासारखेच ते घडते. ज्यावेळी प्रत्येक संशयिताला अटक केली जाते, त्यावेळी आपणास आनंददायक विजय वाटतो, जसे की आपला स्वतःचा वैयक्तिक विजय आहे. हे लेखक व दिग्दर्शकाचं यश आहे.

अँड्र्यू लॉकिंग्टनची भावनिक, उदासिनता व निराशाजनक पार्श्वभूमी स्कोअर वातावरणाला एक स्वरूप देवून जातं ज्यामुळे प्रक्षेक गुंतुन राहतो. त्याचप्रमाणे बेव्हरली मिल्सचे अभ्यासपूर्ण, शानदार संपादन देखील मालिकेला एका उंचीवर घेऊन जाते. त्यामुळे ती अजून उत्कृष्ट वाटते.

दिल्ली गुन्हेगारीत असंख्य छुपे बारकावे दिसतात आणि त्यातील बर्‍याच गोष्टी पहिल्या पाहण्यात निसटल्या जाऊ शकतात. त्यामुळे गुन्हेगार सुटू शकतो. तो जर पकडायचा असेल तर अंत्यत शांतपणे त्याचा विचार करून जे घडलेले आहे, त्यातील सेकंद सेकंदाचा प्रसंग शोधून काढावा लागेल हे लक्षात घेऊनच वर्तिका चतुर्वेदी काम करतात. त्यांच्यसोबत इतरही सर्व अधिकारी साथ देतात. त्याच्यात ही कथा उलगडत जाते. हे सर्व पाहण्यासाठी नक्की बघा दिल्ली क्राईम -बेबमालिका.

Web Series: Delhi Crime

Written and directed: Canadian film-maker Richie Mehta

Actor: Shefali Shah, Vinod Sharawat, Rajesh Tailang,

Yashaswini Dayama, Denzel Smith, Rasika Dugal

OTT: Netflix

Production: Golden Karavan and Ivanhoe Pictures

परिक्षण: ज्ञानेश्वर जाधवर ( ९६५७९८५९३५)

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
English Translation :

The web series begins with the story of an on-duty constable, Ram Pratap (Asif Ali Khan). While on duty, he found a naked and bloodied couple on the side of the road in Delhi around 10 pm on Sunday. The girl, Deepika (Abhilasha Singh) and son, Akash (Sanjay Bishnoi) were brutally attacked by six men in a moving bus. Deepika is tortured in it. So she had more injuries. The sky is a little bit beaten. Meanwhile, Ram Pratap immediately takes the two to Safdarjung Hospital, where doctors start emergency treatment on the living girl. And take her to the hospital. The first part starts from here.

Delhi Crime is a web series recently released on the international OTT platform Netflix. G is written and directed by Canadian filmmaker Richie Mehta. Produced jointly by Golden Caravan and Ivano Pictures. It has a total of 7 parts.

After that the flashback starts. That day starts like any other day of the police force. DCP Vartika Chaturvedi (Shefali Shah) arrives at the check post where criminals, ivory smugglers and stone throwers are going to pick up some smuggled goods. She is a highly dedicated, straightforward officer, firebrand and respected by all. At that time, Nitisingh (Rasika Dugal) was a young woman who had just joined the police. She grabs the ivory. Vinod Tiwari (Vinod Sharwat), SHO of Vasant Vihar Police Station; Bhupinder Singh (Rajesh Tailang), STF officer is a confidant of DCP Vartika Chaturvedi. Vartika's schoolgirl Chandni (Yashaswini Dayama) who feels insecure in Delhi, wants to go to Canada to study. Vishal Chaturvedi (Denzel Smith), a senior Delhi Police officer and husband who gives patience to Vartika.

The young couple boarded a bus bound for Dwarka and an uneasiness came over them. For each of us, every detail of that incident is disturbing and engraved on our minds. And you know what happens next. Thankfully, the producers have refrained from showing actual rape and atrocities on Deepika and saved us all from witnessing the pain and suffering of a crime we want to forget.

However, the human imagination has the ability to visualize in clear, profound detail what the senses see. The show often describes the rape and brutality of the victim. Deepika's testimony in front of the magistrate, the main culprit, Jayasinghe's very sad statement about his own bad deeds, and worst of all, the doctors present described Deepika's serious injuries. This is beyond our tolerance.

In addition to enduring a horrific gang rape, Deepika's devastating wounds appear to have been caused by inserting the end of an iron rod with a hook not once but more than once, but the covering spread over her insides. Her body and her intestines, rectum and genitals have been extensively damaged. And this scene is presented to us through the eyes of our minds, with painful details.

Later in the story, DCP Vartika Chaturvedi is admitted to the hospital. They check the situation there and realize that such a crime has never been seen before. Because of the cruelty with which Deepika was oppressed. He had never seen anything like it. Earlier in the day, he tried to convince his daughter Chandni that Delhi was safe. Vartika Chaturvedi loses in a situation due to such a monstrous crime against a woman who went out for a movie at a relatively safe time at 9 pm. That is, Chandni's mind is already in a delicate state, and again this incident moves Chaturvedi to a mental level, prompting him to take the case with the feeling that the case is very personal. He promised not to rest until all six men had been arrested and put in prison. They form a team of dedicated police officers, and call in trusted officers from various police stations across Delhi. Narayan (Chandan Kumar), Vimala Bhardwaj (Jaya Bhattacharya), Sudhir Kumar (Gopal Dutt Tiwari), Subhash Gupta (Siddharth Bhardwaj), Jayaraj (Anurag Arora) are some of the officers appointed to find the culprits. Niti Singh should stay with Deepika and her parents and give them mental and emotional support, so Niti Singh is given the responsibility of the hospital.

The Delhi Crime is a shining example of the dedication, diligence, intelligence and sensitivity of the highly malicious Delhi Police Force. This is an eye opener for citizens like you, who have no idea of the massive effort in resolving complex and sensitive cases.
Instead, the Delhi crime shows how the police force balances the situation, with political gurus bowing down on the one hand and protesters outside Parliament and at the police headquarters at India Gate on the other. Apparently incompetent and corrupt police for the most heinous crime at the door. Along with all this, the Delhi High Court itself filed a public interest litigation and investigated the crime. Despite the pressure-cooker situation, the Delhi Police reached their goal in a very admirable way, never losing their main objective - to catch the culprits.

In addition to the boiling point of ominous politics, the show also features a number of sensitive and poignant details on Delhi crime. It describes the dedication of the police and the men, who, in spite of all their difficulties, should do what the citizens who look to them for protection do. The juvenile case officer, Vimala Bharadwaj, is aware of the fear of the crime, but the sixth offender, Sonu, who appears to be a minor, will not allow him to be prosecuted as an adult. She decided and Sonu was recorded in the book as a minor.

The series also looks at how the police force works tirelessly while chasing criminals, sometimes even starving. They have an ungrateful, unforgivable job, under which they are intensified by the terrible constraints at work. In one such case, due to non-payment of bills due to insufficient funds, the Vasant Vihar police station is frequently cut off. SHO Vinod Tiwari asked his subordinates to turn to the fuel fund to pay the electricity bill, but in the end that too ended. The difficulties and limitations of the police have been described in many such incidents in the series.

Niti Singh (Rasika Dugal) gives a human touch to this action by having a close emotional bond with Deepika and her family. Finally, as she told Vartika, “Finish the inquiry. I just want to keep Deepika alive ”. She has a role of gentleness, from which she ignores him when he pleads on his cousin's shoulder without telling him for the kind of support he expects from her; Or when, disgusted by the insignificance of crime and the boredom of women’s frivolous fractures - when at the time of the protest as part of the Women’s Front officials - she quietly shed tears in the privacy of the washroom.

Sudhir Kumar (Gopal Dutt Tiwari) is another interesting character. Every time he opens his mouth, he gives an explanation like a wise man. He tells other officers who are with him the reason why such heinous crimes happen, respectively, of the same ideology. This is all about the economy. As the rich get richer and richer, the rich get detached from the intensity of prosperity. Lacking sex education, however, pornography is freely available on their mobile phones. So their mindset is different. This is why such crimes are happening.

The show has seemed a bit unfocused in recent episodes, however; The higher authorities are the highly educated upper middle class in the society, while the lower class people are in poverty, inferior education and living conditions. Without a day off, they work double and even triple at work and are paid less.

In the case of acting, there is no break because acting in it does not feel like acting. The acting is awesome, I think all the actors are the same in their roles. Shefali Shah has an excellent role in the role of DCP Vartika Chaturvedi along with Rajesh Tailang, Rasika Dugal and Adil Hussain. Shefali Shah has the lead role. His acting reminds us of a true DCP. They are united in that role. The characters keep on blooming from the beginning to the end. It seems that the emotional changes that take place while playing the role of a mother and an officer are from Afla. All the other artists also show remarkable prowess in their art. The entire cast has put their soul and spirit into this web series. Fantastic performance. Each character is meticulously crafted; Each layer is unbreakable and vibrating which keeps everyone amazed.

Richie Mehta is one of the most sensitive, few directors, and the story unfolds with remarkable skill. The plot progresses slowly and you feel as if you are part of a play. When every suspect is arrested, you feel a joyous victory, like your own personal victory. This is the success of the writer and director.

Andrew Lockington's emotional, depressing and depressing background gives the score an atmosphere that keeps the audience engaged. Likewise, Beverly Mills' scholarly, brilliant editing also takes the series to new heights. So it feels even better.
There are many hidden details in Delhi crime and many of them can be escaped at first sight. So the culprit can escape. Vartika Chaturvedi works keeping in mind that if she wants to catch it, she has to find out the second incident of what has happened by quietly thinking about it. she is accompanied by all the other officers. The story unfolds in her. To see all this, be sure to check out the Delhi Crime-Beb series.

Web Series: Delhi Crime

Written and directed: Canadian film-maker Richie Mehta

Actor: Shefali Shah, Vinod Sharawat, Rajesh Tailang,

Yashaswini Dayama, Denzel Smith, Rasika Dugal

OTT: Netflix

Production: Golden Karavan and Ivanhoe Pictures

Review: Dnyaneshwar Jadhawar

हमालीचं काम करणाऱ्या स्त्रीच्या वास्तव जगण्याची प्रेरक गोष्ट - “बबई”!

2020-05-03T10:29:00.001+05:30

“पायातली चप्पल पायात ठिवली तर कोणताच भाडखाऊ आपल्याला काय करित नाही.”

हे वाक्य आहे बबुताई दामोदर लबडे यांचं, ज्यांना सगळे 'बबई' म्हणतात. त्यांचं लग्न वयाच्या ६ व्या वर्षी झालं होतं. म्हणजे बालविवाह. कळत्या होईपर्यंत बरं होतं, पण पुढं वयात आल्यावर अंगावर बाळंतपणं आली. तीही पाच. त्यात घरातली जबादारी वेगळीच. पुढं त्यांचा नवरा त्या २१ वर्षाच्या असताना वारला. मग बसून तर चालणार नव्हतं. काम करायला पाहिजे म्हणून हमालीचं काम सुरु केलं. नवऱ्याचा तेरावा झाला आणि हमालीचा गाडा ओढायला सुरू केला. कारण घरात खाणारी पाच तोडं होती. पुढं त्यांनी काही वेळेला आत्महत्या करण्याचाही प्रत्यत्न केला. एकादा तर पाच लेकरांना घॆऊन रेल्वे खाली झोपल्या. त्यातूनही त्या वाचल्या. आज त्या म्हणतात मेलं नाही तर आता जगायचं आणि तेही खुशीनं.

ही गोष्ट आहे 'बबई' यांची. बबईचा संघर्ष कविता दातीर व अमित सोनवणे यांनी माहितीपटाच्या माध्यामातून मांडला आहे. गोष्ट क्रिएशन्स निर्मीत 'बबई' या माहितीपटाचा कॅमेरा रोशन मरोडकर यांनी केला आहे. पहिलं दृश्य दिसतं ते काही कबुतर तारेवर बसले आहेत, कोणी तरी येतं आणि पत्र्यावर त्यांना खाण्यासाठी धान्य टाकतं. मग सर्व कबुतर तिथं गर्दी करतात. हे दृश्य तसं नेहमीचच आहे पण सध्याच्या कोरोनाच्या साथीत अडकलेले मजूर, कष्टकरी लोक ज्यांचं आयुष्य या कबुतरांसारखंच झालं आहे. आज मिळालं तर पोट भरलं. ते काही उद्यासाठी साठवून ठेवत नाहीत. त्यामुळेच आज जास्त उपासमारीनं मरणाऱ्यांची संख्या या कबुतरांची आहे. इथून या माहितीपटाची सुरवात होते. यातील प्रत्येक फ्रेम बोलकी आहे. सोबत सांऊड नॅचरल आहे. आजूबाजूचं वातावरण नैसर्गिकपणे टिपलं आहे. चित्रीकरणाचं काम रोशन मरोडकर यांनी खूप सर्जनशीनलतेनं केलं आहे. दिग्दर्शकांनी निवडलेला विषय वर वर पहाता दुर्लक्षित वाटतो पण तेच वेगळेपण वैशिष्ठ ठरतं. कारण नाविन्यपूर्ण विषयाची हाताळणी हे जमेची बाजू आहे. तसं पाहिलं तर अशा विषयाचं चित्रीकरण करण जिकीरीचं असतं. पण यांनी तांत्रिक बाब संभाळत गोष्ट नैसर्गिक पध्दतीने मांडली आहे.

पुढं बबई कष्टाचं काम करून संसार चालवत होत्या तरी पण त्यांनी हार मानली नाही. त्यांची दोन्ही मुलं घर सोडून गेली. त्यातल्या एकानं आत्महत्या केली. एक तर अजून घरी आला नाही. त्या वाट पाहतात कधी येईल.

त्या म्हणतात, “ ह्याच्या आधी शिकवायला कोण असतं तर टॅम्पो नाय तर रिक्षा शिकले असते. आता ह्यो केवढा चढ हाय.. आपलं आता धाडीस व्हत नाय. माऊलीचा रथ चढंना आन आपन काय गाडा घॆऊन चढणार हाय?”

अशी खंत त्या काम करताना व्यक्त करतात. तरूण असताना त्या हातगाडीवर पाचशे ते आठशे किलोपर्यंत माल ओढत होत्या. पण आता त्यांचं वय झालं आहे. त्यामुळे दोनशे ते तीनशॆ किलोच ओढू शकतात. पण अजूनही बसून खात नाहीत. त्यांच्याकडे बघितल्यावर असं वाटंत की ही म्हातारी काय गाडा ओढणार आहे. त्या असं ही म्हणतात, “जरी आपल्या माणसानं काम नाही केलं तरी आपण पुढं होऊन करणं हे आपलं कर्तव्य आहे. एखादी बाई निघती धाडीसबाज नाय तर बाया धाडीसबाज नाई. पहिल्या कोण बाया बाजारात गाडा ओढ्त नव्हत्या. पहिला म्या गाडा सुरू केलं. तवापासून आता बायांनी सुरू केलं हाय.”

आज पर्यंत त्यांनी असंख्य संकाटांना तोंड दिलं आहे. नवरा दारू पित होता, तरी त्याला आधार दिला. त्याचा मार खाल्ला. त्या बोलताना म्हणतात, “लय लय संकट आल्याली.. म्या ठरवून घेतलं व्हतं की दोन गोष्टी करायच्या नायती - चोरी आन शिंदळकी.. या दोन गोष्टी सोडून तुम्ही काय बी सांगा, म्या करते”.

आज या वयातही त्या धाडसान गडी जे काम करण्यासाठी कचरतात ते काम अतिशय हिंमतीनं करतात. अडाणी आहे म्हणून त्या मागं राहिल्या नाहीत. आज कामासाठी त्या मोबाईलसुद्धा वापरतात. त्या विषयी त्या म्हणतात, “कष्ट करायंच म्हंजी स्वच्छ करायचं. गड्याची मेहनत करायची म्हणल्यावर घाबरायचं नाय. आलं किती आन गेलं किती, कशाला घाबरायचं नाय. आपल्या अंगात ताकत हाय. हिंमत हरायची नाय. आपण नाय धाडीस केलं तर जिंदगीला अर्थ काय? कोणत्या गोष्टीची आठवण करून उपयोग नाय..आपण खचतो. आपली उभारी खचते. असं म्हणणा-या बबई नेमक कशा जगतात, कशा संकटाना सामोरं जातात, इथल्या व्यवस्थेत त्यांना कोणाचा आधार मिळतो आणि जगताना त्या निर्भीड कशा होतात हे प्रत्यक्ष डॉक्यूमेंटरीमध्येच पहा.”

हा १३ मिनीटांचा माहितीपट काल कामगार दिनानिमीत्त यूट्य़बवर रिलीज केला आहे. सोबत लिंक आहे. एकदा नक्की पहा. सध्याच्या वातावरणात आपणास जगण्याची उमेद मिळेल.

https://youtu.be/wILdFtwSnGs

गोष्ट क्रिएशन्स निर्मीत

माहितीपट: बबई

दिग्दर्शन: कविता दातीर व अमित सोनवणे

कॅमेरा: रोशन मरोडकर

परिक्षण: ज्ञानेश्वर जाधवर (९६५७९८५९३५)

-------------------------------------------------------------------------------------------------

English Translation:

"No tenant would do anything to you if you put sandals on your feet."

This is the sentence of Babutai Damodar Labade, whom everyone calls 'Babai'. They were married at the age of six. I.e. child marriage. It was fine until I realized it, but as I got older, I started having childbirth. That's five. The responsibility of the house is different. Later, her husband died when she was 21 years old. Then I would not sit and walk. I started working as a porter. The husband turned thirteen and began to pull the cart. Because there were five cracks in the house. He later tried to commit suicide for some time. At one point, he took five children and slept under the train. She survived. Today, she says, she didn't die, but now she wants to live happily.

This is the story of 'Babai'. Babai's struggle is presented by Kavita Datir and Amit Sonawane through a documentary. Roshan Marodkar is the cameraman of the documentary 'Babai' produced by Goshta Creations. At first sight, some pigeons are perched on the star, someone comes and throws grain on the leaves to eat them. Then all the pigeons crowd there. This is always the case, but the current corona is stuck with laborers, hardworking people whose lives have become like these pigeons. If I get it today, my stomach will be full. They don’t save anything for tomorrow. That is why these pigeons are dying of starvation today. This is where the documentary begins. Each of these frames is eloquent. The sound is natural. The surrounding environment is naturally captivating. Roshan Marodkar has done the filming very creatively. The theme chosen by the director may seem insignificant at first glance, but that is the difference. Because handling an innovative subject is a plus. From that point of view, filming such a subject is a chore. But he handles the technicalities and presents the story in a natural way.

Later, Babai worked hard but did not give up. Both their children left home. One of them committed suicide. One has not come home yet. They wait to come someday.

She says, “Before this, if there was anyone to teach, Tampo Nai would have learned rickshaw. Hi, how are you? Hi .. we don't have the courage now. When Mauli's chariot is to be climbed, what chariot will you take? ”

Such grief is expressed while working. When he was young, he was carrying five hundred to eight hundred kilos of goods on that handcart. But now he is old. So they can pull only two hundred to three hundred kilos. But still do not sit and eat. Looking at them, I wonder what kind of cart this old lady is going to pull. She says, “Even if our man does not do the work, it is our duty to go ahead and do it. A woman is a brave hairdresser and a hairdresser is a hairdresser. The first ones were not driving in the bazaar. I started the first cart. now the left has started from that day. ”

To this day, they have faced numerous adversities. The husband was drunk, but supported him. He was beaten. While speaking, she says, "There was a rhythm crisis .. I had decided to do two things - stealing and slandering. Apart from these two things, tell me what you are doing."

Even today, at this age, those brave batsmen who work hard do the work with great courage. Being ignorant, they did not stay behind. Today they also use mobiles for work. She says about it, “I have to work hard to clean it. Don't be afraid to work hard. How many came and how many went, why not be afraid. Hi strength in your body. Courage to lose courage. What is the meaning of life if you dare? What is the use of remembering something..we spend. Your upbringing costs. See in the documentary exactly how the babais who say so live, how they face adversity, who they support in the system here and how they become fearless while living. ”

This 13 minute documentary was released on YouTube on the occasion of Labor Day yesterday. Here is the link. Take a look. You will find hope to survive in the current environment.

Review: Dnyaneshwar Jadhawar

उपाशी मजूर व कामगारांसाठी हे करता येईल का?

2020-05-01T13:13:00.000+05:30

कोव्हीड-१९ च्या साथीच्या आजाराने सर्वांनाच त्रस्त केलं आहे. याच्यात सर्वच वर्गातील व्यक्तींचा समावेश आहे. मग ते अधिकारी, राजयकीय नेते, उद्योगपती, छोटे मोठे व्यावसायिक, सरकारी कर्मचारी, शिक्षक, प्राध्यापक, डॉक्टर, पोलीस, सैनिक, संशोधक, पत्रकार, हमाल व मजूर हे सर्वच कामगार आहेत. कारण यातील प्रत्येकजण त्याच्या त्याच्या कुवतीनुसार जगण्यासाठी काम करत आहे. पण यात हक्काचा पगार किंवा महिन्याची खात्रीशीर ठराविक रक्कम येणारा एक वर्ग आहे. त्यांना आताच्या कोव्हीड-१९ च्या साथीत जगता येईल एवढी संपत्ती आणि धनधान्य त्यांच्याकडे आहे. प्रश्न राहतो तो मजूर, हमाल, छोटे-मोठे कारागीर ज्यांच हातावरच पोट आहे त्यांचा. कारण यांच्याकडे कोणत्याही प्रकारचं धन धान्य किंवा संपत्ती साठवलेली नाही. त्यामुळे उद्या जर यांना जेवण नाही मिळालं तर ते उपाशी मरतील.

२४ मार्च पासून महाराष्ट्रात लॉकडाऊन सुरू झालं त्यावेळं पासून अनेक सामाजिक संस्था अशा कष्टीकरी वर्गाला जगवण्यास मदत करत आहे. याच्यात शासनाच्या धर्तीवर होणारी आकडेवारी वेगळीच आहे. प्रत्यक्ष स्वंयसेवी संस्थेकडून ही लोकांना आधार मिळत आहे. त्यात पुणे, मुंबई, नागपूर व औरंगाबाद या शहरात दररोज जवळपास एक लाख लोकांना जेवण मोफ़त दिलं जात आहे. (पुणे व मुंबईत हा आकडा जास्त आहे) त्याच कारण असं की या शहरात लॉकडाऊन झाल्यामुळे अनेक मजूर अडकले. ना त्यांच्याकडे पैसा ना हाताला काम. त्यात गावाकडे जाण्याचे मार्ग बंद. मग जगणार कसं? त्यावेळी शहरातील अनेक स्वंयसेवी संस्था पुढं आल्या आणि त्यांनी मदत केली आहे. त्यातून गेले ३६ दिवसं हे लोक तग धरून आहेत.

आता कोरोना मोठी शहर सोडून गावोगावी पसरल्याचं वृत्त आहे. त्यामुळे प्रत्येक गावातील अशा मजूरांच काम गेलं आहे. त्यांना शासनाकडून रेशन मिळत आहे. पण त्याच्या सोबत जगण्यासाठी बाकीचं ही अत्यावश्यक सामान गरजेचं आहे. मग या छोट्या गावातील कष्टक-यांना जगवण्यासाठी त्याच गावातील दानशूरांनी पुढं येण गरजेचं आहे. छोट्या गावात आता मदत बाहेरून किती येईल हे सांगण अवघड आहे. त्यामुळे त्या गावातील शिक्षक, प्राध्यापक, पोलीस, बागायतादार शेतकरी, राजकीय नेते व प्रशासकीय अधिकारी यांनी पुढं येवून पुढचे दोन महिने कष्टकरी वर्गांना उपाशी न राहू देता दोन वेळच्या अन्नाची सोय करावी. कारण सध्याच्या परिस्थितीत दुसरा मार्ग शासन शोधे पर्यंत हे लोक उपासमारीने मरून जातील.

हे होऊ नये म्हणून यवतमाळ जिल्ह्यातील घांटजी येथे महेश पवार यांच्या स्वंयसेवी संस्थेच्या मदतीने घांटजीतील कष्टकरी वर्गला आधार मिळाला आहे. पुण्यात अनेक स्वंयसेवी संस्था आहेत त्यातील विद्यार्थी साहाय्यक समीतीच्या माजी विद्यार्थी मंडळाकडून दररोज २५०० लोकांना जेवण दिलं जात आहे. बार्शीत बीएसएफ़ व प्रगतशील लेखक संघाच्या मदतीने गेल्या ३० दिवसापासून जेवण देण्याचा उपक्रम सुरू आहे.

पण गावातील गरिबांची स्थिती कठीण आहे. कारण मला काही लोकांचे फ़ोन आले त्यातून आमच्याकडून काही गावातील ८ कुंटूबाची १ महिन्याच्या जेवणाची व्यवस्था केली आहे. याव्यतिरिक्त मला जास्त कौतुक वाटत ते जिल्हाअधिकारी रमेश घोलप यांच, त्यांनी त्यांच्या महागावात कोणी उपाशी राहू नये म्हणून स्वाता:च्या जबाबदारीवर गावात जे कष्टकरी आहेत त्यांना किराणा आणि अत्यावश्यक वस्तूंच एक किट दिलं आहे. म्हणजे त्यांनी गावातील लोकांचा प्रश्न गावातच सोडवला आहे. हेच जर प्रत्येक गावात आज झालं तर कोणीच उपाशी मरणार नाही. याव्यतिरिक्त अनेक दानशूर हात देशभर व माहाराष्टभर झटत आहेत पण इथे मी ज्या लोकांशी संबंधीत आहे त्यांचाच संदर्भ दिला आहे.

हे कष्टकरी जगले तरच आजच्या महाराष्ट्र व कामगार दिनाच्या शुभेच्छा सार्थक होतील!

नव्या पिढीतील आश्वासक व सामान्य जनतेशी नाळ जोडणारे #जिल्हाअधिकारी #रमेश #घोलप

2020-04-30T11:48:00.001+05:30

नव्या पिढीतील आश्वासक व सामान्य जनतेशी नाळ जोडणारे #जिल्हाअधिकारी #रमेश #घोलप 

     एखादी परिक्षा पास होणं आणि पद मिळवण तसं अवघड आहे. पण प्रयत्न केले कि ते मिळते. पण पदापेक्षा ही जास्त अवघड असंत ते सामान्य जनतेसाठी मिळालेलं अधिकार वापरून काम करणं. जर एकदा आपल्याला पद मिळालं की आपण ज्या पदावर ज्या कामासाठी निवडलो आहोत हे विसरणा-यांची संख्या काही कमी नाही. मग ते जिल्ह्याचे कलेक्टर का असेनात. हे सांगण्याच कारण असं आहे की गेल्या १५ वर्षापासून ज्यांना ओळखतोय म्हणजे ज्यावेळी ते विद्यार्थी होते. नंतर ते IAS झाले. पदभार स्वीकारला. गेल्या वर्षी पासून त्यांच्याकडे जिल्हाधिकारी म्हणून जबाबदारी दिली आहे. हे सर्व मिळालं असताना हा माणूस जसा विद्यार्थी दशेत निरागस होता आणि सामान्य कष्टक-यांची जेवढी आपुलकी होती तेवढीच आजही कलेक्टर असताना आहे. ते सामान्य नागरिकांशी नाळ जोडणारे आहेत. हे व्यक्तीमत्व म्हणजे रमेश घोलप जे आज देशभरातील युवकांचे प्रेरणास्थान आहेत. 

     सध्या ते झारखंड मधील कोडरमा जिल्ह्याचे जिल्हाधीकारी म्हणून काम पाहत आहेत. तिथे मध्यंतरी सर्व दारिद्र रेषेखालील लोकांना इंदिरा आवास योजनेतील घर देताना स्वत: जातीने गावोगावी फ़िरून तपासणी करून गरिबां पर्यंत घर नेहलं. शासनाच्या योजना तळागाळातील लोकांना मिळाल्याच पाहिजेत कारण त्या त्यांच्यासाठी आहेत हे इतर सहका-यांना सांगून त्याच्यासाठी प्रयत्न केले. असं बरच काम त्यांच कौतुकास्पद आहे. पण सध्या कोरोनाच्या साथीत देखील ते त्यांच्या जिल्ह्याची जबाबदारी सांभाळत आहेतच सोबत त्यांच्या बार्शी तालुक्यातील महागावात कोणी उपाशी झोपू नय म्हणून स्वता:च्या पगारातील पैस्याने अन्न-धान्या पुरवत आहेत. 

 अशा नव्या पिढीतील आश्वासक जिल्हाअधिका-यांना वाढदिवसाच्या खूप सा-या शुभेच्छा!

सूड घेण्याच्या मानसिकतेतून आकाराला आलेली नाट्यमय गोष्ट “एक थी बेगम”

2020-04-11T16:07:00.000+05:30

“एक साधारण ३५ वयाचा व्यक्ती दारुच्या नशेत विंड्सर हॉटेल मध्ये जातो. नशेत असल्यामुळे तो गुंग असतो. त्याच्या मनात एकच असते की आज सपनाशी सेक्स करायचा. म्हणून तो ठरलेल्या वेळात रूम.३०३ मध्ये पोहचतो. तीथ एक ३० -३२ वयाची सेक्सी दिसणारी सपना वाट पाहत असते. ती त्याला म्हणते, “मेरे होते हुऎ, ये बन्दुंक क्य़ॊं चाहिए.” असं म्हणून त्याच्याकडची बंदूक खाली ठेवते. मग तो तिला बिलगतो. त्याला दारूचा ग्लास भरते. परत ती म्हणते, “आज तो मेरा इरादा कत्ल करनेका ही है!”. तो हसतो दारुच्या नशेत असल्यामुळे त्याच्या काही लक्षात येत नाही. नंतर तो उठून तीला किस करतो. तीच्या पाठमो-या सुदंर पाठीकडे बघून तो तीला जवळ घेतो व कुरवाळतो. जसं ९ वाजून जातात तसं काही वेळेला ती कोणी तरी येण्याची वाट पाहत असते हे तीच्या चेह-यावरच्या भावातून जाणवते. शेवटी कोणी येत नाही असं वाटल्यावर तीच बंदूक घॆते आणि गोळी चालवते पण बंदूक काही चालत नाही. मग ती घाबरते. त्याच वेळी त्याची नशा उतरते. तो उठतो आणि तिला मारायला लागतो. दोघांत झटापटी होतात. तो तिला मारणार तेवढ्यात कोणीतरी पाठीमागून गोळी झाडत. त्यात तो व्यक्ती मरतो. आणि ती सेक्सी सपना बाहेर पडते. तोंडावर उडालेले रक्ताचे डाग पुसत ती काहीतरी साध्य केल्याच्या अर्विभावात बाहेर येते.”

या प्रसंगापासून “एक थी बेगम” या वेब मालिकेची सुरवात होते. पण लगेच ही घटना का घडली याचा फ़्लॅश बॅक पहिल्याच भागात सुरू होतो. आता प्रेक्षेकांच्या मनात प्रश्न येतो की त्या व्यक्तीला कोणी मारलं? ती त्या व्यक्तीला का मारण्याचा प्रयत्न करत होती? ती कोण आहे ही सपना? अशा प्रश्नांनी उत्सुकता वाढवली आहे. त्या साठी संपूर्ण वेब मालिका बघावी लागेल. आणि तिही १४ भागांची एमएक्स प्लेअर या ओटीटी प्लॅटफ़ॉर्मवर ८ एप्रिल २०२० रोजी मराठी आणि हिंन्दी भाषेत रिलीज झाली आहे.

या वेब मालिकेचं कथानक असं आहे की झहीर भटकर हा एक १९८० च्या काळातील अंडरवर्ल्ड गँगस्टर आहे. ज्याची दुबईतील कुख्यात डॉन मकसूद या टोळीशी वैर आहे. नाना म्हात्रे आणि रघु म्हात्रे हे मकसूदच्या टोळीचे नेतृत्व करतात. मकसूदची टीम प्रामुख्याने अंमली पदार्थांच्या तस्करीमध्ये सामील आहे, झहीर त्याविरूद्ध ठामपणे उभा आहे आणि मुंबईत किंवा तस्करी करणार्‍या ड्रग्सचा नाश करतो. पुढे, झहीरने नानाचा धाकटा भाऊ रघुला चुकून मारून टाकले. सुरुवातीला त्याला अटक करण्यात आली, परंतु त्यानंतर पुरेसा पुरावा नसल्यामुळे त्याला क्लीन चिट मिळाली. दरम्यान, जेव्हा पत्नी अशरफची गर्भधारणा झाल्याची माहिती मिळाली तेव्हा झहीरला आनंद साजरा करण्याची इच्छा होते. अशरफने झहीरला मागणी केली कि तू वाईट मार्ग सोडून एक चांगल्या माणासांच आयुष्य जग. त्यासाठी ती त्याला बाळ कि तुझा गुन्हेगारीचा व्यवसाय यातील एकाची निवडं कर असं विचारते त्यावेळी तो अनिच्छेने आपल्या पत्नीच्या प्रस्तावाला मान्य करतो. त्यानंतर मकसूद भाईंनी शांततेच्या करारावर चर्चा करण्याचे वचन देऊन त्याला दुबईला बोलावण्यात आले. आपल्या गर्भवती पत्नी अशरफला भारतात सोडून, झहीर दुबईला रवाना झाला, कारण त्याच्या अनुपस्थितीत माणसे मारली जातील हे त्यांना ठाऊक नव्हते. परतल्यानंतर झहीरचे मुंबई विमानतळावरून अशरफसमोर अपहरण केले गेले आणि शेवटी वरिष्ठ निरीक्षक तावडे यांच्या मदतीने नानाने त्याला ठार केले. झहीरच्या मृत्यूने अशरफवर खूप प्रभाव पडला, इतका की कायदेशीर मार्गाने न्याय मिळवून देण्यात अपयशी ठरल्यानंतर, तीने बदला घेण्याचा कुटिल मार्ग निवडला आणि स्वतःचे नाव सपना असे ठेवले. अशरफची गर्भधारणा बाजूला जाते, ती तिच्या पतीच्या निधनानंतर असहाय झाली आहे. ती बदला घेण्यासाठी जे काही करते ती ही वेब मालिका “ एक थी बेगम”.

गोष्टीतील पात्र ही खुप महत्वाची असतात. त्याच्यांशीवाय गोष्ट घडत नाही. या कथेत देखिल ही पात्र सुरेख आहेत. त्यांच्यात खरं तर सर्वच कलाकारांनी अभिनय छान केला आहे. त्यांची व्यक्त होण्याची हातोटी त्यांचा अनुभव दाखवते. त्यात अशरफ़ उर्फ सपना ची भूमिका साकारणा-या अनुजा साठे यांनी खूप मनापासून भूमिका वठवल्याचे जाणवते. काही प्रसंगात त्या अत्यंत उत्कृष्ट वाटतात. तर ज्यावेळी मारण्याचे प्रसंग असतात त्यावेळी त्या साधारण जाणवतात. झहीरची बायको म्हणून त्या उत्तम वाटतात. पुढ त्या ज्यावेळी सपना बनतात तिथे तर त्या प्रभावी ठरतात. त्यांचे सतत एका मोडमधून दुसर्‍या मोडमध्ये स्विच करणे, निरागसपणापासून मोहात पडणे, व्यथा मांडण्यापासून ते सूड घेण्यापर्यंत-प्रत्येक अभिव्यक्तीच्या बदलामुळे त्यांच्या अभिनय कौशल्यांमध्ये चुणूक दिसून आली. तरिही त्यांच्या पात्रात काहीतरी सुटल्याचं जाणवत जे प्रेक्षाकांच्या मनात घुसत नाही. चिन्मय मांडलेकर, त्यांच्या चरित्रात मुख्य पात्र असलेले समीकरण पुढे नेणारे एक कसलेले अभिनेते वाटतात. त्यांची भाषेवरील पकड आणि देहबोली मस्त जुळली आहे. राजेंद्र शिसाटकर (नाना) , अभिजीत चव्हाण (तावडे) हे त्यांच्या अभिनयामध्ये उत्कृष्ट आहेत. त्यांच्या देहाची भाषा आणि संवाद या दोन्ही गोष्टी जबरदस्त वाटतात. प्रेक्षांना या दोघांचा प्रत्येक वेळी राग येतो. म्हणजेच यांच काम कमाल आहे. अंकित मोहन, रेशम, संतोष जुवेकर या त्यांच्या संक्षिप्त कृतीत ठीक आहे, तर अजय गेही दुबईतील डॉनच्या अभिनयाने साधारण वाटतात. यात विठठ्ल काळे आणि विवेक आपटे लक्षात राहतात. त्यांच्या वाट्याला आलेल्या भूमिका त्यांनी अत्यंत प्रभावीपणे निभावल्या आहेत. त्यातही विठठ्ल काळे इकबाल म्हणून लक्षात राहतो. अनुजा साठे, अजय गेही, अंकित मोहन, चिन्मय मंडेलकर, संतोष जुवेकर, राजेंद्र शिसाटकर, अभिजीत चव्हाण, प्रदिप डोईफोडे, विठ्ठल काळे, नाझर खान, विजय निकम, अनिल नगरकर, विवेक आपटे, सुचित जाधव व राजू आठवले या सर्वंच कलाकारंच खूप खूप अभिनंदन कारण मराठीत एवढ्या ताकतीची वेबसिरीज गुन्हेगारी संबधातील पात्रांचे जगण यांनी पडद्यावर जिवंत केली आहेत.

एक थी बेगमची पटकथा आपल्याला 14 व्या (शेवटच्या) भागाच्या शेवटपर्यंत मालिका पूर्णपणे बघण्यास भाग पाडते. यात परिपूर्ण बोली आहे, प्रसंगांचे योग्य वळण आहे, त्याद्वारे प्रत्येक पात्र स्वत: च्या मार्गाने वापरतो - नानाच्या टोळीच्या दक्षिणियापासून युसूफपर्यंत (जहीरचा मित्र). कथेच्या उत्स्फूर्ततेस अडथळा न आणता स्क्रिप्ट अतिशय प्रसंगात्मक ठरते. शिंव्याचा जास्त वापर नीरस वाटू शकतो, परंतु कथेच्या सामाजिक, राजकिय व गुंडगिरीची पार्श्वभूमी लक्षात घेऊन त्याकडे दुर्लक्ष केले जाऊ शकते. पण पटकथा अजून बांधेसूद झाली असती तर ताणलेल्या घटनेची तिव्रता प्रेक्षकांच्या मनात घर करून राहिली असती. दोन- तीन भाग कमी झाले असते तरी चालले असते ज्यामुळे मालिका कंटाळवाणी वाटली नसती.

एक थी बेगममध्ये पार्श्व संगीत आणि गाण्यांनी खूप महत्वाची भूमिका बजावली आहे. बदलाचा प्रत्येक टप्पा गाठल्यानंतर थरार, तणाव, बदला आणि समाधान — सर्व काही संगीताच्या माध्यमातून एका शानदार मार्गाने व्यक्त केले गेले. मालिकेसाठी संगीत डिझाइन करण्यात अमितराज आणि सचिन दरेकर यांनी खरोखर खूप चांगले काम केले. काही प्रसंगात चित्रपटासारखी गाणी वापरली हेही मराठी वेब मालिकेत पहिल्यांदाच जाणवत आहे.

सचिन दरेकर हे खरोखर एक चांगले कथाकार आहेत, परंतु त्यांची कथा सांगण्याच्या पध्दतीचा वेग कमी आहे. हे खरे आहे की घटनांमध्ये द्रुत बदल झाल्यामुळे दृश्यांचे बंधन गमावले नाही. परंतु कालावधी पाहता हा जास्त वाटतो. दृष्यात्मक कथा बांधून ठेवण्यासाठी दिग्दर्श्नानाचे सूत्र उपयोगी ठरतात. पण टेलिव्हीजन मालिका आणि वेब मालिका यांच्यातील लांबीचा विचार होण गरजेचं होत. एकदंरित त्यांचा प्रयत्न छान वाटतो. एकदा पाहावी अशी एक थी बेगम बनली आहे.

एक थी बेगम कथा एक सुनियोजित थ्रिलर आहे जिथे कथेचा आधार सूड घेण्यावर आधारित आहे. काही लोक काही चांगले व्यवसाय करत असताना, एका घरगुती स्त्रीने आपल्या जीवनातील दोन सर्वात महत्वाच्या गोष्टी गमावल्या आहेत एक तिचा नवरा आणि दुसरं तिचा जन्मही. ते कशी गमवते आणि का गमवते हे जाणून घेण्यासाठी नक्की पहा “एक थी बेगम”.

वेब मालिका- एक थी बेगम

पटकथा व दिग्दर्शक: सचिन दरेकर

कलाकार: अनुजा साठे, अजय गेही, अंकित मोहन, चिन्मय मंडेलकर, संतोष जुवेकर, राजेंद्र शिसाटकर, अभिजीत चव्हाण, प्रदिप डोईफोडे, विठ्ठल काळे, नाझर खान, विजय निकम, अनिल नगरकर, विवेक आपटे, सुचित जाधव व राजू आठवले

वेब प्लॅटफ़ॉर्म- एमएक्स प्लेअर

परिक्षण: ज्ञनेश्वर जाधवर (९६५७९८५९३५)

पीएच.डी. स्कॉलर, माध्यम व संज्ञापन अभ्यास विभाग,

सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ , पुणे.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

English Translation:

"A 35-year-old man goes to the Windsor Hotel drunk. He is dumb because he is drunk. The only thing on his mind today is to have sex with Sapna. So he reaches Room 303 at the appointed time. There is a sexy looking dream waiting for a 30-32 year old. She says to him, "If I were you, why should I have this gun?" So he puts down his gun. Then he licks her. He fills a glass of wine. In return, she says, "Today my intention is to kill!". He laughs because he's drunk and doesn't notice anything. Then he gets up and kisses her. He looks at her beautiful back and takes her close and caresses her. The expression on her face shows that she is waiting for someone to come at some point just like 9 o'clock. When he finally thinks no one is coming, he grabs the same gun and fires, but the gun doesn't move. Then she gets scared. At the same time his intoxication subsides. He gets up and starts hitting her. The two struggle. Just as he was about to hit her, someone shot her in the back. In it the person dies. And that sexy dream comes out. She wipes out the blood stains on her face and comes out as if she has achieved something. ”

This is the beginning of the web series "Ek Thi Begum". But immediately the flashback of why this happened starts in the first part. Now the question in the minds of the audience is who killed that person? Why was she trying to kill that person? Who is this dream? Such questions have aroused curiosity. For that you have to watch the entire web series. And those 14 episodes have been released on MT Player OTT platform on April 8, 2020 in Marathi and Hindi.

The story of this web series is that Zaheer Bhatkar is an underworld gangster of 1980s. Who is hostile to the notorious Don Maqsood gang in Dubai. Nana Mhatre and Raghu Mhatre lead Maqsood's gang. Maqsood's team is primarily involved in drug trafficking, with Zaheer standing firm against it and destroying drugs in or around Mumbai. Later, Zaheer accidentally killed Nana's younger brother Raghu. He was initially arrested, but later received a clean chit due to insufficient evidence. Meanwhile, Zaheer wanted to celebrate when he found out that his wife Ashraf was pregnant. Ashraf demanded from Zaheer that you leave the bad way and live the life of a good man. He reluctantly agrees to his wife's offer when she asks him to choose between being a child and your criminal business. The Maqsood brothers then summoned him to Dubai, promising to negotiate a peace deal. Leaving his pregnant wife Ashraf in India, Zaheer flew to Dubai because he did not know that people would be killed in his absence. On his return, Zaheer was abducted from Mumbai airport in front of Ashraf and was later killed by Nana with the help of senior inspector Tawde. Zaheer's death had a profound effect on Ashraf, so much so that after failing to get justice through legal means, she chose the crooked path of revenge and named herself Sapna. Ashraf's pregnancy goes aside, she has become helpless after the death of her husband. All she does for revenge is the web series "Ek Thi Begum".

The characters in the story are very important. Nothing happens without him. The characters are beautiful in this story too. In fact, all the actors have done a great job. Their dexterity of expression shows their experience. It is felt that Anuja Sathe, who is playing the role of Ashraf alias Sapna, has played the role from the bottom of her heart. In some cases that sounds too good to be true. So when there are incidents of killing, they feel normal. She looks great as Zaheer's wife. Later, when they become dreams, they become effective. His constant switching from one mode to another, from innocence to temptation, from grieving to revenge बदला every change of expression showed a flaw in his acting skills. Still, there is something missing in his character that does not penetrate the minds of the audience. Chinmay Mandlekar, the main character in his character, seems to be a tight actor who carries the equation forward. His grip on language and body language are perfectly matched. Rajendra Shisatkar (Nana), Abhijeet Chavan (Tawde) are the best in his acting. Both their body language and communication seem overwhelming. The audience gets angry with these two every time. Which means it's about to be the most delusional time of the year, as well. Ankit Mohan, Resham, Santosh Juvekar are fine in their briefs, while Ajay Gehi seems normal with Don's performance in Dubai. It remembers Vitthal Kale and Vivek Apte. He has played his role very effectively. In that too, Vitthal is remembered as Kale Iqbal. Congratulations to Anuja Sathe, Ajay Gehi, Ankit Mohan, Chinmay Mandelkar, Santosh Juvekar, Rajendra Shisatkar, Abhijeet Chavan, Pradip Doiphode, Vitthal Kale, Nazar Khan, Vijay Nikam, Anil Nagarkar, Vivek Apte, Suchit Jadhav and Raju Athavale. Because Jagan has brought such a powerful webseries in Marathi to life on screen.

Ek Thi Begum's screenplay forces you to watch the entire series till the end of the 14th (last) episode. It has the perfect dialect, the right turn of events, through which each character uses his own way - from the south of Nana's gang to Yusuf (Zaheer's friend). The script becomes very incidental without interfering with the spontaneity of the story. Excessive use of swearing may seem monotonous, but it can be overlooked given the social, political, and bullying background of the story. But if the script had been more structured, the intensity of the tense incident would have remained in the minds of the audience. The two-three episodes would have been reduced but would have gone so the series would not have felt boring.

Background music and songs have played a very important role in Ek Thi Begum. After each stage of change, thrill, tension, revenge and satisfaction - everything was expressed in a wonderful way through music. Amitraj and Sachin Darekar did a really good job in designing the music for the series. This is the first time in a Marathi web series that songs like a movie have been used in some cases.

Sachin Darekar is a really good storyteller, but his storytelling style is slow. It is true that the constraint of the scenes is not lost due to the rapid change in events. But looking at the duration, it seems more. Directional formulas are useful for tying up visual stories. But the length between the television series and the web series had to be considered. At once their effort feels great. Begum has become a must see.

Ek Thi Begum Katha is a well-planned thriller where the basis of the story is based on revenge. While some people are doing some good business, a housewife has lost two of the most important things in her life, one is her husband and the other is her birth. To know how he loses and why he loses, see "Ek Thi Begum".

Review: Dnyaneshwar Jadhawar

तरूणाईच्या तन-मनाचा तळ तपासणारी “तणस”

2020-04-09T19:51:00.001+05:30

“ती म्हणायची, तुझा काही अंदाजच येत नाही. कायम तू असतोस स्वत:त गुंतलेला. अगदी मिठीत असलास तरी तुझी नजर कळायची नाही. मग तुला कळून घेण्यासाठी मी स्वत:हून पुढाकार घेत आले. प्रसंगी तुला आवडत नसूनही, मी तुझ्यावर ओणव होऊन तुझ्या डोळ्यांत उतरण्याचा प्रयत्न करीत गेले. शरीरातूनही तुझ्याशी बोलायचा प्रयत्न केला. तात्पुरता तू बोलायचास, मस्त खुलायचास देखील. पण जेवढ्यास तेवढंच. समेवर आलास की डोळे गच्च झाकायचास. मला मात्र तुझ्या डोळ्यांत उतरून तुझ्यापर्यंत पोहचावं वाटायचं. पण तू कधीच डोळे उघडले नाहीस.” या संवादातूनच गोष्ट सुरू होते ती म्हणजे तणस या कादंबरीची. “तणस” ही कादंबरी प्राचार्य महेंद्र कदम लिखीत व लोकवाड:मय गृह प्रकाशित २०१९ मध्ये प्रकाशीत झाली आहे.

आजच्या तरुणाई समोर अनेक प्रश्न आहेत ज्याची उत्तरे त्यांना शोधता शोधता नाकीनऊ आले आहेत. ते प्रश्न त्यांच्या जन्मापासून ते मृत्यू पर्यंतच्या प्रवासाशी संबधित आहेत. तसं पाहिलं तर असे प्रश्न हे अगोदरच्या पिढीसमोर देखील होते. पण अगोदरच्या पिढीसमोर पर्याय खुले होते. आताच्या पिढी समोर म्हणजे जे १९९० च्या आसपास जन्माला आले त्यांच्या समोरचे जगण्याचे प्रश्न जास्त किल्ष्ठ होत आहेत. त्याला अनेक कारण आहेत. त्यातील एक म्हणजे खाजगीकरण, उदारिकरण व जागतिकरण होय. पण वर वर पहाता असं वाटतं की या खाऊजा मुळे सुधारणा तरी होत आहेत. पण हेच लेखकाने ओळखलं आणि तणस मध्ये दिनकर देसाईच्या कथानकातून वाचकांसमोर मांडलं आहे. कारण भैतिक प्रगती झाल्यासारखी दिसते आहे. पण आतून म्हणजेच मानसिक दृष्ट्या सध्याची पिढी तग धरू शकत नाही. जे भांबावलेपण व मध्यमवर्गीयातील मानसिक भिती या पिढीच्या मागे लागली आहे. ती का आणि कशी लागली त्यासाठी दिनकर देसाईचं जगण आपल्याला समजावून घ्याव लागेल. बी.कॉम. बी.एड झालेल्या दिनूच नेमक जगण का उलट सुरू होत. किंबहुना अशा अनेक आजच्या मुलांच जगण हे उलट सुरु आहे असं वाटत राहत.

कादंबरीत दिनकर देसाई चा मित्र मनोज जावळे जो बी. ई सिव्हील आहे. अमरसिंह शेंडगे -पाटील, बाजीराव काळे, निलेश कुलकर्णी, आणि इतरही काही पात्र समकालीन पिढीतील येऊन जातात. जे स्वता:च्या जगण्यासाठी व अस्तित्वासाठी धडपडत आहेत. याच्यात अजून एक महत्वाच पात्र म्हणजे उर्मिला कुलकर्णी जी दिनकर देसाई सोबत लग्न करते. यांच्या लग्नाची तर गोष्ट मनाला भावते. लग्नाचा निर्णय थेट उर्मिला घेते. पण दोघांच एकमेकांवर प्रेम असत का तर होय ही आणि नाहीही अशा संभ्रमात वाचक अडकतो. पण लग्नानंतर त्या दोघांचा जगण्याचा संघर्ष सुरूच राहतो. जो आजच्या २५ ते ३५ वयोगटातील तरूणांचा आहे. मनाला पाहिजे तसा सेक्स करूनही आनंद मिळत नाही कि आर्थिक ताणामुळे फक्त शरिर एकत्र येतात ते मात्र सतत सतावत राहत. याच्यात एकमेकाच्या नात्यातील संवाद हरवलेले दिसतात.

जे अगोदरच्या पिढीत म्हणजेच शेंवताच्या आईच्या कुटूंबात पाहायला मिळतात. पण तिथेही आर्थित अडचणी होत्या. ज्या एकजुटीने कुटूंब सोडवताना दिसत आहे. हे शिवाजीराव काळेच्या कुटूंबातही घडत. तसच उत्तमराव शेंडेंच्या घरातही खूप तडजोड होते. म्हनूच उत्तमराव पतसंस्था सुरु करतात. गजाननपंताचं लक्ष नेहमी स्वता:साठी काही मिळतं का हे शोधण्यात असंत त्यातूनच हे मंदिराची जागा, टेकडी याचं राजकारण सुरू होत. तस वरवर पाहाता ते राजकारण वाटत नाही पण धर्माच्या नावाखाली राजकारण असल्याच जाणवत राहत. यात मग पंताच्या मुलीचं म्हणजेच उर्मिलाच आयुष्य उधवस्त होत. जीने दिनकर देसाई सोबत लग्न केलेलं असत. तिला वाटत असंत की दिनकरच्या व्यक्तीमत्वात काहीतरी एक स्पार्क आहे. पण लग्नानंतर ते स्पार्क तिला जाणवत नाही. त्या स्पार्कला ती शोधत असते पण तो लग्नाअगोदरचा स्पार्क दिसतच नाही. त्यातही दिनकरचे आई-वडिल म्हंणजे दोन वेगवेगळी बेट असल्याचं त्यांच्या संवादातून जाणवत. खरं तर हे सर्व आपल्या आजू बाजूला घडत असत पण आपलं याच्याकड लक्ष जात नाही.

“तणस” म्हणजे आजच्या तरूणाईच्या तन व मनाच्या गाभा-यात जाऊन घेतलेला शोध आहे. कारण आजची तरूणाई वरून कितीही चकचकीत राहत असली तरी ती मनाने पोखरलेली आहे. कोणत्या ना कोणत्या दबावाखाली सातत्याने वावरत आहे. हा दबाव कुठून कसा सुरू झाला हे या कादंबरीत उत्तर मिळेल असं वाटत राहत. पण तो प्रश्न प्रश्नच राहतो. कारण प्रश्न नौकरीचा असता तर तो सुटल्यासारखा वाटतोय. पण तो सुटत मात्र नाही. जसं दिनकर सुरवातील काहीही काम करतो. कुठ गाडी पुस. किन्नर म्हणून राह. पुढं ड्राव्हर होतो. गाडी घेतो. त्याच्यात अपयश येत. मग तो एका पतसंस्थेत कामाला सुरू करतो. शिपायापासून काम करत तो मॅनेजर होतो. आणि शेवटी अचानक नौकरी सोडतो. ती नौकरी सोडण्यापाठीमागे अनेक कारण आहेत. त्यातील एक कदाचित आजच्या काळात दडलेलं उत्तर आहे. दुसर उर्मिलाचही तेच होत. एवढ शिकून वडिलांच्याच शाळेत तिला पैसे भरावे लागतात. जे माहित आहे की पैसे भरून नौकरी करण चूकीच आहे पण पर्याय समोर नसल्यामुळे सासूचे आणि तीचे दागिने विकून पैसे भरते. आणि शिक्षक होते. तसं अमर च्या बाबतीत वेगळंच आहे. स्पर्धापरिक्षा ची तयारी करत असतो पण पास होत नाही शेवटी बापाने सुरू केलेल्या पतसंस्थेचा कारभार सांभाळतो. त्याचा माज हा त्याच्या व्यत्कीमत्वातून दिसतोच.

हे तसं वरवर जगण्याचे प्रश्न वाटतात. लेखक याच्या पलीकडे जाऊन सांगू इच्छितो की केवळ कुणाच्या पोटी जन्म घेणं हे आपल्या हातात नाही. पण आपण जन्माल्या नंतर अनेक प्रश्न आपण आपल्याला विचारत असतो. मी का जन्माला आलो आहे? यांच्याच पोटी कसा? माझं पूर्व जन्माच काही नात आहे का? माझ्या व्यत्कीमत्वात माझ्या पुर्वजांच काही आलं आहे का? त्यांचा सामाजिक स्थर आहे तसाच मझ्यात रेखाटला आहे का? आणि मी अत्ता का म्हणून जगत आहे?

असे अनेक तात्विक विचार या कादंबरित जाणवत राहतात. पान ९२ वर हे अत्यंत महत्वाचं विधान आहे. “ हे मन म्हणजे भारी विचित्र गोष्ट आहे. सालं वर्तमानात तुम्हांला ते जगूच देत नाही. कायम ते भूतकाळात ढकलत नेतं, नाही तर भविष्याकडं पहायला लावतं.” यातून आजच्या तरूणाईच्या विचार करण्याच्या पध्दती आणि आज जे जगतोय तेच सर्व आहे हे कसं बळावत चाललं ते या कथानकातून स्पष्ट पुढं आलं आहे.

पान. १०५ वर दिनू व मनोजच्या च्या संवादातून जे वास्तव समोर आलं आहे ते असं, “खरं ते खरं. मुळांत आपण त्या ख-यालाच जास्त भितो. आपणच आपल्या ख-या रुपापुढं उभं रहायला घाबरतो. त्याचा परिणाम काय होतो? तर असं आपलं उलटं फिरण सुरू होतं.” हे आताच्या पिढीला लागू आहे असं वाटत राहत कारण वरून चकचकित दिसणारी पिढी आरशा समोर खरं घेऊन येतच नाही पण ज्यावेळी जखमा होतात त्यावेळी मात्र संपूर्ण हादरून गेलेली असते.

पान. ११० वर एक संदर्भ येतो तो म्हणजे बायकांच्या जगण्याचा कारण त्या कोणत्याही आव्हानाला सामोर जातात. म्हणजे असं की महाराष्ट्रात लाखो शेतक-यांनी आत्महत्या केल्या आहेत. पण त्यांच्या बायकांनी आत्महत्या केल्या नाहीत. उलट त्या बायकांनी नव-याचं कर्ज डोक्यावर घेऊन त्यातून मार्ग काढल्याची कित्येक उदाहरण आहेत. खंर तर या उदाहरणातून स्त्रीयांची चिकाटी व त्यांची कष्ट करण्याची तयारी हे दिसून येत. हे आजच्या पिढीत देखिल आहे. पुरूष लवकर विस्कटतो पण स्त्री मात्र सावरून घेत असते. शिवाजीराव काळेची सून म्हणजेच बाजीराव ची पत्नी सासरा गेल्यानंतर सर्व कारभार संभाळते आणि संसार करते कारण बाजीराव हा व्यसनी व उडाणटप्पू असतो. तसंच शेवंताची आई देखिल सर्व संसार उभा करते. ही कादंबरीतल प्रातिनिधीक उदाहरण आहेत. अशी अनेक उदाहरण वास्तव जिवनात आपल्याला दिसतात हे जाणवत राहत.

“पान. ११३ वर आलेला संवाद विचार करायला भाग पाडतो, “अलीकडं माणसं वस्तूंवर किती प्रेम करायला लागलेत. ती वस्तूंच्या जितकं प्रेमात पडतात, तितकं माणसांच्या प्रेमात पडत नाहीत. प्रत्येक माणूस मग वस्तूच बनून जाणार. आता तुमचंच बघा, किती पळताय, तुम्हांला कोण पळ म्हणतय का? नाही. तरी तुम्ही पळताय. या व्यवस्थेन तुम्हांला पळायला भाग पाडलंय. वस्तूवस्तूंची शर्यत लावली. एकदा गती वाढली की, थांबवण आपल्या हाती राह्त नाही. हाच तर आजच्या युगाचा धर्म आहे.” यातून आजच्या माणसाची पळण्याची गती आहे पण तो का पळतो हे मात्र निरूउत्तरच आहे.

“आज जगात सगळ्या मिसफिट जोड्याच अनुभवायाला मिळतात किंवा दिसतात म्हणा फारतर. या सगळ्या मिसफिटीतून फिट फिट होत पुढं जात राहतो अवकाश. थांबत नाही कुणासाठी. काश अगर अवकाश रोकनेका कोई कालतंत्र होता.!” हे उदगार मनात घर करतात. या कादंबरीत काळ, वेळ, स्थळ आणि माणूस यांचा एकमेकांना ओलांडून जाण्याचा प्रयत्न आहे. कारण माणूस जागेसाठी धडपडत आहे. म्हणजेच स्थळासाठी. स्थळाशिवाय त्याचं अस्तित्वच नाही असा त्याला सारखा भास होत आहे. पण दुस-या बाजूला काळ माणसाला हवी तशी वेळ येऊ देत नाही असं जाणवत राहत. पण लेखक यांच्या शोधात न पडता तो आजच्या पिढीची वास्तव वादी उत्तर देत राहतो. म्हणजे राहण्यासाठी जागा घेण, जगण्यासाठी नौकरी करण आणि स्वता:कडे बघण म्हणजे वेळ जगण. जो वर्तमान आहे.

या दिनकर देसाईच्या गोष्टी सोबत काळ, वेळ, आणि स्थळ जे अंधारात आहे त्याचा शोध तो घेत असतो. खरं तर आजच्या तरूणाईचं देखील असच आहे. जे अंधार जवळ करण्याचा प्रयत्न करत आहेत. हे जगण्याच वास्तव आहे. यात काही पणत्याही येतात ज्या उजेड करू पाहत आहेत. पण त्या मर्यादीत आहेत. सामाजिक, राजकिय, सांस्कृतिक जगण्याबरोबर स्वता:च्या आत डोकावून मानसिक व आत्मिक व्यत्कीमत्वाचा शोध घेऊ पाहणारी एक निंतात सुंदर कलाकृती म्हणजे “तणस” होय.

कादंबरी: तणस

लेखक: महेंद्र कदम

मुखपृष्ठ: सतीश भावसार

प्रकाशन: लोकवाड:मय गृह, मुंबई

पृष्ठे: २२७, किमंत: ३००/-

टिपण: ज्ञानेश्वर जाधवर (९६५७९८५९३५)

“माणसांसाठी धावणारे असेही माजी विद्यार्थी !!!”

2020-04-02T14:40:00.000+05:30

“ओ दादा , मला काय तरी खायाला देता का? चार दिसं झालं सारं बंद हाय, घराताल सारं सामान संपलय, काय करावा सुचत नाही. म्हातारी घरात हाय तिला चालता येत नाय. मला आता काम बी नाय. पैसे कुठून येणार काही कळत नाय. वाटतय आता उपाशी राहूनच मरू कि काय?” असं पुण्यातील एक ६२ वर्षाचा म्हातारा बडबडत रस्त्याच्या बाजूला बसला होता. असे कित्येक लोक अर्धपोटी नाही तर उपाशी त्यांच्या झोपडपट्टीतील घरात नाहीतर चाळीतील रस्त्यावर सापडतील.

ते उपाशी राहू नये म्हणून पुण्यातील विद्यार्थी साहाय्यक समिती परिवार व माजी विद्यार्थ्यांकडून गरजू व उपाशी नागरिकांना मोफत जेवण सुरु केलं आहे. लॉक डाऊन संपेपर्यंत दररोज १०० व्याक्तीना दोन वेळचे जेवण देण्यास ३० तारखेपासून सुरु केल आहे. जेवण बनवण्याची जबादारी अक्षयपात्र या संस्थेने घेतली. याचा आर्थिक भार हा माजी विद्यार्थी व समिती परिवाराचे कार्यकर्ते यांनी स्वइच्छेने घेतला आहे. ज्यांना कोणाला दान देवू वाटतं ते मान्यवर पुढे येवून एका वेळेच्या जेवणाची जबाबदारी घेऊ शकतात. एका वेळी भोजनाचा खर्च २५०० रुपये येतो आहे. आतापर्यंत १०० पेक्षा जास्त माजी विद्यार्थी आणि काही हितचिंतक पुढे आले आणि जाबादारी स्वीकारून मदत केली. त्या सर्वांच आभार !

आज घडीला ज्यांच्यात माणुसकी शिल्लक आहे ते सर्वच लोक पुढे येत आहेत. त्यांच्या त्यांच्या परीने गरजूंना व अडचणीत सापडलेल्यांना मदत करत आहेत. पण सध्य स्थितीला कोरोनाने मरणा-यांच्या संखे पेक्षा उपासमारीने आजारी पडून मरणा-यांची संख्या वाढेल याची भीती जास्त वाटत आहे. कारण संपूर्ण देश कोरोनाच्या साथीला हरवण्यासाठी तोंड देत असताना याच्यात सर्वात जास्त हाल होत आहेत ते पुणे- मुंबई सारख्या शहरातील कामगार, कष्टकरी वर्गाचे जे कुंटूबाशिवाय राहत होते. अचानक साथीचा रोगामुळे या लोकांच जीवनच उधवस्त झाल. यातील काही गावाकडे गेले. कोण बसने, रेल्वेने तर काहीजण गाडीवर गेले. पण ज्यावेळी संपूर्ण देशात लॉकडाऊन केल त्यावेळी तर देशातील लाखो लोक पायी निघाले. कारण त्यांना आता शहरात आधार उरला नव्हता. त्यांची रोजी रोटी भागणार नव्हती. म्हणून हे लोक २००-४०० किलों मिटरचा प्रवास पायीच करू लागले. यातील काहीचा मृत्यू झाला उपासमारीने आणि काही थकलेले आहेत. त्यांना आता वाटत नाही कि आपण जिंवत राहू . पण यांना आधार देण्यासाठी शासन आणि स्वयंसेवी संस्था पुढे येत आहेत.

आपणासही काही मदत करण्याची इच्छा असेल तर नक्की करू शकता आणि आपल्या बंधू- भगिनीचा या कोरोनाच्या साथीत आधार बनू शकता!

टीप: काही शंका असल्यास खाली दिलेल्या नंबरवर कॉल करू शकता किंवा थेट दिलेल्या खात्यावर आपली रक्कम जमा करू शकता.

Maji Vidyarthi Mandal VSS Pune. Bank : State Bank of India, Branch : Deccan. A/c No. 34441874135. IFS Code : SBIN0001110

चंद्रक्रांत कुलकर्णी ९८८१०९८०२०9 /रत्नाकर मते ९८८१४९६५५६ / सुनिल चौरे ९८६०८९७२२२/गणेश काळे ९८२२७७८३२६.

यांच्या वृत्तीत बद्दल कधी होणार?

2020-04-01T14:59:00.000+05:30

सध्याच्या वातावरणात गरजेच्या व अत्यावश्यक वस्तू चढ्या भावाने विकणा-या दुकानादाराचा तिरस्कार वाटू लागला आहे. त्यातही म्हणजे भाजीपाला व किरणा माल विकणा-यांचा. त्याच झालं असं भाजीपाला घेण्यासाठी मंडईत गेलो होतो. गेल्या गेल्या भावाची चौकशी केली तर भाव ऐकून हादरलोच कारण बटाटे, कांदे ,काकडी, टोमाटे, कोबी, भेंडी, कारले, मेथी, गवार, हिरव्या मिरच्या आणि अजून काही भाज्या घेण्यासाठी भाव विचारले तर भाजीवाला म्हणाला, “काहीही घ्या ८० रुपये किलो, हिरवी मिरची आणि गवार २०० रुपये किलो.”

हे ऐकूण हादरलोच. त्यांना म्हणालो, “ दादा , भाव लयच वाढवलं.”

तर तो म्हणतो, “आव मालक, एवढे दिवस स्वस्तच होत आता महाग मिळणार. आता तरी खावूद्या शेतक-याला. ”

माझ्या मनात आलं कि शेतक-याच्या नावाखाली आता भाजीवाले बी भाव वाढवाया लागले. मला हे भाव जरा जास्तच वाटले म्हणून दुस-या भाजीवाल्याकडे गेलो. त्याला विचारल “भाजीवाले , कांदे कसे किलो ?”

त्यान माझ्याकडे न बघताच “८० रुपये किलो पण ७० रुपये लावतो. बोला किती देवू.”

मला हा हि भाव जास्तच वाटला. मग त्याला वांगी, गवार, बटाटे याचे भाव विचारले तर त्याचे आणि पहिल्या भाजीवाल्याचे भाव सारखेच होते .

ते ऐकून त्यांना म्हणालो, “पावनं , भाजी पाल्यांच्या किमती खूपच वाढवल्या ?” तर तो म्हणतो कसा , “करोनोना मुळं माल कमी झालाय त्यामुळं तुटवडा पडलाय. आन हाय त्या मालाला गी-हाईक वाढलय. त्याच्या मुळ भाव वाढल्यात.”

मी त्याच्याकडे बघत , “ पावनं , करोनामूळ लोक घाबाराल्यात आणि हे लॉकडाऊन मुळ लोक एकदम माल घेऊन ठेवाया लागलेत. त्याच्यामुळ तुम्ही किमती वाढवल्यात. तुम्ही असल्या परीस्थित गरीबांचा गैरफायदा घेताय.”

माझं बोलन ऐकून चिडून म्हणाला, “ ओ , मालक तुम्हांला घ्यायचं असेल तर घ्या नाय तर नका घेऊ . मला गी-हाईक लय हायती.”

त्यांच ते चिडून बोलण मला खूपच खटकल. म्हणून मग पुढच्या भाजीवाल्याकडे गेलो.

तिथ भाजी विकायला ५० ते ५५ वयाच्या बाई होत्या. त्यांच्या समोर कोणीच गी-हाईक नव्हते हे पाहून त्यांना म्हणालो , “ मावशी तुमच्याकड च्या भाजीचे भाव कसं आहेत.”

त्यांनी वांग्याच्या पाटीवरील तराजू काटा सारत, “ बाबा , काय घेयच तुला?”

मग त्यांच्याकडून वांगी , बटाटे , कांदे व इतर भाजीपाला घेतला. मावशीनी ५० रुपये किलोने दिला. दुस-या भाजीवाल्या पेक्षा जरा स्वस्त दिल होत. त्यामुळे मी घेतलं . नाही घेऊन करणार काय ?

त्या मावशी ला सर्व भाजीपाल्याचे पैसे देत , “ मावशी , तुमच्याकड जरा स्वस्त दिला म्हणून घेतला बरका.”

मावशी म्हणाल्या , “ ऐ बाबा , हिथ कुणाला म्हणू नकू मला उठवून लावत्याल.”

मी सुट्टे पैसे खिशात ठेवत , “ का हो , काय अडचण आहे का?”

त्यावर त्या मावशी म्हणाल्या, “ हितल्या सा-या भाजीवाल्याच ठरलाय कि माल स्वस्थात विकायचा नाय. आताच कमवायचे दिवस हायती. जर कोणी स्वस्थात माल विकला तर त्याला बसू द्याच नाय.”

मग मला वाटलं त्यामुळंच सर्वाचे भाव एकसारखेच आहेत. त्या मावशीना माझ्याबद्दल विश्वास वाटला.

त्या पुढं म्हणाल्या, “ आर बाबू , मला हे सारं कळतंय असल्या काळात भाव वाढवू नाय . पण माझं कोण ऐकतय, हातावरच पोट हाय. नाय काम कराव तर खावं काय. म्हणून जसं सारी विकत्याल तसं विकावा लागतय. हिथं लय दमदाटी चालती. आमच्याकडून बी पैस गोळा करून घेऊन जात्यात. सारा चोर बाजरा झालाय.”

त्यांच्या बोलण्याला मानेनेच होकार देवून मी निघालो. पण त्या मावशीचे तेच शब्द कानावर पडत होते.

मला खूप आश्चर्य वाटलं होतं. कारण ग्राहकाकडून जास्त घेतलेला एकही पैसा त्या शेतका-याला जात नाही. कारण सध्या गावाकडील शेतक-याचा माल अगदी स्वस्तात घेतला जातोय. काही शेतकरी तर भाव मिळत नाही म्हणून माल फेकून देत आहेत. हे मला माहित असण्याच कारण म्हणजे गावाकडे दररोज फोन करून माहिती घेतोय. शेतक-याला सांगितलं जातंय सध्या वाहतूक नसल्यामुळे भाव नाही. म्हणून शेतक-याकडून अत्यंत कमी किंतातीत माल घेतला जातोय आणि पुण्यात तो स्वस्तातील माल चढ्या भावाने विकला जातोय. शासनाने तर अत्यावश्यक माल व वस्तू साठी वाहतूक सुरुळीत ठेवली आहे मग तरीही किंमती कशा वाढत आहेत?

म्हणजे कठीण प्रसंगाच्या काळात माणसाला आधार देण किंवा आहे त्या परीस्थित स्थिर राहाण्यासाठी मदत करण आवश्यक असतं पण इथ मात्र आपलीच माणस अशा परीस्थित लुटत आहेत.

हे लुटणारे स्वार्थी, अप्पलपोटी लोक आहेत. संपूर्ण देश कोरोनाच्या साथीने त्रस्त आहे आणि हे महाभाग अशावेळी मढयाच्या टाळू वरील लोणी खाण्यात व्यस्त आहेत. ज्यांच्या कडे पैसे आहेत त्यांना ते परवडेल पण हातावरच काम करून खाना-या माणसाला हे माहागायची परावाडायच कसं ? गरिबांना परवडायचं कसं ? हा विचार किमंती वाढवून विकणा-याच्या डोक्यात का येत नाही. अडचणीच्या काळात लुटणा-या माणसांच्या वृत्तीत बद्दल कधी होणार?

ज्ञानेश्वर जाधवर (९६५७९८५९३५)

एका थरारक नाट्यमय घटनेचा प्रावास मांडणारी अद्दभूत कादंबरी “प्रतिपश्चंद्र”

2020-03-30T17:04:00.002+05:30

डिसेंबर २०१९ मध्ये वाचलेली कादंबरी “प्रतिपश्चंद्र” खूप वेगळा अनुभव देवून गेली. वाचल्या वाचल्या अस वाटलं कि मराठी मध्ये हि पहिलीच कादंबरी जी मी वाचली आणि इंग्रजी साहित्याची आठवण झाली. दा वीं ची कोड हे पुस्तक वाचलेलं आणि त्याच्यावरचा चित्रपटही पाहिलेला. एकदम याचीच आठवण झाली.

खूप दिवसापासून चालू होत आज लिहिन उद्या लिहीन पण लिहण काही झालं नाही. पण सध्या कोरोना मुळे वेळ मिळाला. त्यामुळे राहिलेलं टिपण करतोय.

कादंबरी ची सुरवात होते एका काळ्याभोर शांत डोहां पासून. जो शांत आणि स्तब्ध आहे. याचाच अर्थ तो खोल असला पाहिजे. जे खोल असंत तेच स्थिर असतं. ते फक्त ओळखता आलं पाहिजे. जे प्रतिपश्चंद्र या कादंबरीत डॉ. कोयाडे यांनी इतिहासाच्या पोटातील पण मानवी भाव-भावनाच्या पलिकडे जाणारी एक थरारक गोष्ट रायगडच्या माध्यमातून सांगितली आहे. आज पर्यंत आपण मानवी कथानक वाचली आहेत पण इथ एक स्थळ अर्थात रायगड ही गोष्ट सांगत आहे. विजयनगर साम्रज्याच्या खजिन्याची व छत्रपती शिवाजी माहारांज्याच्या सिंहासनाची.

“भर तारूण्यात आलेल्या लावण्यवतीसारखा सौंदर्याची अफाट उधळन करणारा तो बेफिकीर डोह, तर अकालीच वैधव्य आलेल्या, अणुरेणुंनी सुद्दा नाकारलेल्या, प्रत्येकाकडे तिरस्कारयुक्त नजरेने पाहाणा-या विधवेसारखा तो पुर्णपणे एकटा एकाकी डोह! कदाचित त्याला आतून एखादा झराही असावा! कोणालाही न दिसणारा ! अगदी त्यालाही कधीच नाही! पण नेहमीच जाणवणारा ! त्या डोहाच्या असण्याचं रहस्य तोच झरा असावा! कोणाच्या जीकान्याने या डोहाला कधी दु:ख होत नाही . तर स्वत:च्या विजयाने तो कधी बेधुंद होऊन नाचत नाही. त्याला ना सागराएवेढे होण्याची म्हत्वाकाक्षा ना कोरडे पडण्याची भिती. काम -क्रोध -मद -मत्सर -लोभ-मोह या षजपूवर विजय मिळवून देवत्वाला पोचलेला तो डोह. पृथ्वी-आप-तेज-जल-वायू या पंच म्हाभूतना स्वत:त सामील करून पूर्णत्वास पोचलेला तो डोह पाहिलं तर सर्व काही असणारा आणि पाहिलं तर पूर्णपणे रिता असलेला तो डोह !

कादंबरीचा शेवट देखील त्याच डोहात होतो म्हणजे एक वर्तुळ पूर्ण होत . पण शेवट होत असताना सुरवातीला वाटणारी गूढता नाही. याचा अर्थ कथेत या गुढतेची उत्तर सापडतात. रायागडापासून सुरु झालेला प्रवास रामेश्वर पर्यंत व्हाया औरंगाबाद, हम्पी कर्नाटक, उत्तरेला कैलास पर्वत आणि अजीठा वेरुळच्या कैलास लेण्या आणि सोबत मुंबई , कोकणाची हवा हे सर्व समजण्यासाठी पूर्ण कादंबरी वाचावी लागेल. अजून एक महत्वाचा मुद्दा म्हणजे १६ व्या शतकापासून ते २०१६ पर्यतचा कालखंड सतत जाणवत राहतो. पण कधी कधी २ ते १० हजार वर्षापर्यत लेखक घेऊन जातो. आणि सोबत महाभारत व रामायणाच्या कालखंडाची आठवण करून देतो.

“माणूस कोणत ना कोणत दु:ख खांद्यावर घेऊन मिरवतो. काहीजण हतबल होऊन शून्यात नजर फिरवतात. आजच दु:खन उद्यावर ढकलत होते, काहीजण उद्याची आडचन आज सुटावी म्हणून धडपडत होते . मरणाच्या तोंडावर असलेला माणूस जिवंत माणसाकडे पहात होता , जिवंत माणूस वेदनांना कंटाळून मरण्याचा विचार करत होता. असमाधान आणि निराशा या दोन हत्यारांना नाचवत दु:खाचे साम्राज्य इथल्या कणाकणावर राज्य करत आहे.” अशा प्रकारच तत्वज्ञान लेखक पाना पानावर मांडतो आहे.

“जिंकण्याची क्षमता एवढी ठेवली पाहिजे कि, आपल्याला हरविण्यासाठी प्रयत्न नाही तर कट रचले गेले पाहिजेत.” हे पान.२३७ वरील आदित्याच्या तोंड च वाक्य विचार करायला भाग पाडत.

पुढं ज्यावेळी प्रशिक मरणाच्या दारात उभा असतो त्यावेळी तो म्हणतो, “ एक गोष्ट कधीही विसरू नकोस रवी, तुझ्या आयुष्यात आलेला प्रत्येक व्यक्ती हा तुला तुह्या ध्येयापर्यत नेण्यासाठी आलेला असतो. त्याच काम पूर्ण झाले कि तो निघून जातो. इथं पूर्णपणे साथ कोणाचीच नसते. शेवटी तू एकटाच असतोस तुझा रस्ता तुला एकट्यालाच चालावा लागेल.” असे सवांद वाचकाला प्रेरित करतात.

पान.न.२८२-८३ वरचा रविचा आत्म संवाद आपल्या आपुलकीच्या माणसाची जाणीव करून देतो. “ कसलाही प्रश्न नाही, कसालही उत्तर नाही, कोणतीही शंका नाही ... केवळ एक मायेचा स्पर्श असावा. प्रत्येकाच्या आयुष्यात अशी एकतरी व्याक्ती असावीच जिच्या नुसत्या विचारानेच मनाला समाधान वाटावं. आयुष्यात कसाही प्रसंग आला तरी त्याच्या खांद्यावर डोकं ठेवून घळ घळा रडता यावं. जे पाहिजे ते त्याला मागता यावं आणि त्यानेही कासालाच विचार न करता द्याव. दु:खाच्या प्रसंगी रडण्यासाठी खांदा देणा-यान सुखात असताना कडकड्णून मिठीत घ्यावा. अशी एकतरी व्यक्ती असलीच पाहिजे.”

या वाक्यांना मला अस्वथ केल , “ जेंव्हा केव्हा असुराशित वाटत, संकोचित वाटत तेव्हां नकळत हि हातांची घडी बसते. कदाचित हि स्वत:हून स्वत:लाच मारलेली मिठी असेल!” रविच्या तोंडच पान २८५ वरील जीवनाच्या व्याख्याने सावध केल . “ध्येय म्हणजे तरी काय? ध्येय आणि जीवन हे एक मेकांना पूरक शब्द असावेत. ध्येया शिवाय जीवन नाही आणि जीवनाशिवाय ध्येय! मृत्युच्या भीतीने जे कंठीत असतात ते जगणं आणि मृत्यला हाताशी घेऊन विश्वासाने टाकलेलं पाउल म्हणजे जीवन” एवढी सोपी व्याख्या लेखकाने केली आहे.

पुढं नायक रवी म्हणतो, “ ज्याला कोणाला आपण स्वत: खूप मोठे आहोत जे जे काही आहे तो मीच असे वाटत त्याने एकदा या अफाट समुद्राकडे डोळे उघडून पहावं. म्हणजे माणसाला त्यांची औकात समजते. ज्याला वाहता येत नाही त्याचं जीवन रुक्ष ......मग एकाद्या पाण्याचं डबक असो कि समुद्र ! नुसत्या त्याच्या आकाराकडे पाहून त्याला मोठे ठरवण्यात आणि त्यामाने स्वत:ला कमी ठरवण्यात काय अर्थ आहे?”

प्रेमा बद्दल पान २८९ वर लेखक म्हणतो, “ जगातील सर्वात पवित्र भाषा म्हणजे ह्रदयाची भाषा! प्रेमाची भाषा! तिथे ना कोणते शब्द असतात ना कोणते उच्चार असतात, ना कोणते हावभाव असतात. दुनियेतील प्रत्येकाला हि भाषा येते, एवढच काय तर अख्खी दुनियाच या प्रेमाच्या भाषेवर चालते. प्रेम ! सर्वात सुंदर आणि सामार्थ्यावान असे जर काही असेल तर ते प्रेम असतं. आणि तेवढीच सुंदर आणि सामर्थ्यवान त्याची भाषा ! अख्खा संसार या प्रेमाच्या भाषेन भारून टाकलेला आहे पूर्ण विश्व एकमेकांशी कुठे ना कुठे जुळेल्ले आहे आणि या विश्वाला जुळवून ठेवणारा धागा म्हणजे प्रेम!”

एका खजिन्याचा शोध कसा घेतो तस आपण कादंबरी वाचत असताना आपल्या व्यात्कीमात्वातील खजिन्याचा शोध घेत राहतो. ते अशा काही संवादामधून काळत. “आपण जसजसं बुद्धीचा वापर करत जातो. तसतस आत्मसाक्षात्कार वाढत जातो. आत्मसाक्षात्कार म्हणजे स्वत:बद्दलची जाणीव! आपण जेव्हां पंचेद्रेयानी माहिती घेतो तेव्हां आपण आपल्या बुद्धीचा केवळ चार ते पाच टक्के वापर करत असतो. मिळालेल्या माहितीपासून ज्ञान मिळवतो तेव्हां जास्तीत जास्त सात ते आठ टक्के बुद्धी वापरात असतो. जगातील ९९ टक्के लॉक हे आयुष्याभारात केवळ ८ टक्के बुद्धी वापरतात आणि आईन्स्टाईन, स्वामी विवेकानंद, वेगवेगळे शास्त्रज्ञ, तत्वज्ञ , जागतिक कीर्तीचे लेखक यासारखे लोक त्याहून अधिक म्हणजे १२ते १३ टक्के बुद्धी वापरतात.” बुद्धीचे स्थूल , सूक्ष्म व शून्य बुद्धी असे प्रकार आहेत. सूक्ष्म बुद्धीमध्ये माणूस जवळपास २० ते २२ टाक्या पर्यंत बुद्धीचा वापर करू शकतो. शून्यामध्ये ९० ते १०० टक्के बुद्धीचा वापर केला जातो. शून्य हि अवस्था अशी असते कि ज्यामध्ये ‘मी आणि विश्व’ हा फरक गळून पडतो. विश्वाचा कोणताच नियम लागू पडत नाही. कोणातच डायमेन्शन त्याच्यावर काम करत नाही. वेळ, वजन,गुरुत्वाकर्षण, गती आणि शून्यावस्था एक झालेले असतात.”

अशा प्रकारचे संवाद सुर्यकांत मोरे आणि रवी, आदित्य, प्रियाल यांच्यात होतात जे आपल्याला विचार करायला भाग पाडतात. असे अनके प्रसंग आहेत जे आपल्या भावनेला प्ररित करतात आणि बुद्धीला चालना देतात. पुढे त्यांच्या संवादात पान ३३१ वर मोरे साहेब म्हणतात, “ आपल्याला ती गोष्ट पूर्णपणे समजलेली असते पण तोपर्यंत त्या गोष्टीच अस्तित्वच संपलेल असते. आपल्याला सर्वात प्रगत बुद्धी मिळाली पण तिचा वापर कसा करायचा हे सांगणार ‘माहिती पुस्तक’ मात्र आपल्याला मिळालं नाही.”

या कथेचा नायक डॉ. रविकुमार नाईक ज्याला स्वता:च्या शोधाबरोबर इतरांचाही शोध घेण्याचा ध्यास आहे. त्याने एमबीबीएस करून सायाक्याट्री ची पदवी हि घेतलेली आहे. हुशार आहे पण साधा आहे. त्यामुळे माणसावरच प्रेम कायम टिकवून आहे. धाडसी असल्यामुळे तो कोणताही निर्णय पटकन घ्यायचा त्याने घेतलेले निर्णय ब-याच वेळेला बरोबर ठरले होते. त्यामुळे त्याचा आत्मविश्वास वाढत गेला होता. या कथेत अजून अनेक पात्र आहेत त्यातील इतिहास संशोधक, शाहीर सुर्यकांतराव मोरे ज्याना समाजात खूप आदर आहे पण तो या कथेतील खेळ खेळतो असं वाटत राहंत पण शेवटी मात्र वेगळच थरार अनुभवायाला मिळतो. सोबत प्रियल, आदित्य, ज्योती हे मित्र मैत्रिणी आहेत. प्रशासनातील राज्यपाल रामचंद्रन, पोलीस अधिकारी कल्याणकर , अजित माने , न्यायाधीश दीक्षित , राविकुमारचे आई-वडील , आजी-आजोबा , शिलेदारांचे वशंज, इतिहास अभ्यासक नागनाथ स्वामी व प्रशिक आणि अशी अनेक पात्र या कादंबरी त आहेत . त्याच बरोबर ऐतिहासिक पात्र छत्रपती शिवाजी माहाराज, गुप्तहेर बहिर्जी नाईक , आणि विजयनगर साम्रज्याचे अनेक शिलेदार या गोष्टीत अनुभूवायास मिळतात. माणसा व्यतिरिक्त स्थळ, शहर , मंदिरे, वस्तू, कपडे, शस्त्र आणि निसर्गातील पंच महाभूते या काद्म्बारीतून जाणवत राहतात. त्यांच अस्तित्व आपल्या मनात घर करतं. हेच लेखक डॉ. कोयाडे यांच यश आहे.

“येत्या काळात मानसाच जगणं सोप होईल पण करण्यासाठी काहीच नसेल. माणसाला जिवंत राहण्यासाठी काहीतरी कारण, काहीतरी प्रोत्यासाहित करणार लागत. नाही तर माणूस जगूच शकत नाही.”

“ज्ञानातील सर्वात मोठा अडथळा आहे, तुझा घमंड , तुझा इगो ! तू जर स्वत:ला मोठं समजून या बदलांना समजून घेतलं नाही तर तुझा समतोल बिघडेल, तुझा ताल चुकेल आणि विश्वाच्या रेट्या खाली असाच चिरडला जाशील.”

अशा संवादातून कथानक पुढे जात राहत. रवी, आदित्य, प्रियाल हे मोरे साहेबांच्या मदतीने रामेश्वारला पोहचतात आणि तिथेच त्यांचा शोध घेणारे व ज्यांना खजिना पाहिजे असतो असे राज्यपाल रामचद्रन व इनिस्पेकटर अजित माने पोहचातात. त्यांच्या मागे प्रामाणिक पोलीस अधिकारी कल्याणकर पाळत ठेवून आलेला असतो कारण राज्यपालाने दोन खून केलेलं असतात. त्याला काहीही करून खजिना पाहिजे असतो. मग हे सर्वच तिथून घ्र्नेश्वाराला ला येतात. खिजीना शोधात असताना अनेक थाराकाक प्रसंग आहेत जे अंगावर काटे उभा करतात. वाचत असताना असं वाटत कि आपण चित्रपट पाहत आहोत.

शेवटी खजिना व सिंहासन सापडतो का? सुर्यकांत मोरे खराच कोण आहे? रविकुमार नाईक याच्याकडेच हे सोधायाची जबादारी का येते? यासारख्या प्रश्नाचा शोध घेण्यासाठी “प्रतिपश्चंद्र” एकादा वाचालिच पाहिजे. अशी एक सुंदर अद्भुत मराठी साहित्यातील महत्वाची कादंबरी आहे .

लेखक: -डॉ.प्रकाश सुर्यकांत कोयाडे

प्रकाशन : न्यू ईरा पब्लिशिंग हाउस, पुणे

मुखपृष्ठ : निकिता वौद्य

पाने : ४३९

किंमत : ३९० रुपये

टिपण: ज्ञानेश्वर प्रकाश जाधवर

मो. ९६५७९८५९३५

एक दर्जेदार कादंबरी वाचकासमोर आणली त्याबद्दल शरद तांदळे यांना धन्यवाद !

खंत वाटतेय!

2020-03-30T11:20:00.002+05:30

काल सकाळी किराणा आणि भाजीपाला आणण्यासाठी बाजारात गेलो होतो. खरं तर १० दिवसापासून बाहेर गेलोच नव्हतं. भाजीपाला संपला होता. आणि काही इतर सामान हि आवश्यक होत. पण तोंडाला रुमाल बांधून गेलो. रस्त्यावर गेल्यावर माणसांची गर्दी जाणवली. तस बाजारात नेहमीच गर्दी असते. पण अगदी दुपारची वेळ होती. मला वाटलं गर्दी नसेल पण माणस बिंदास फिरताना दिसली.

एक कोप-यावरच्या भाजीवाल्याकडून भाजीपाला घेतला. आणि किराणा दुकानात सामान घेण्यासाठी गेलो. माझ्यापुढ एक ४५-ते ५० वर्षाची बाई दुकानदारांला हात जोडत होती.

“ दुकानदार मला पाच किलो ज्वारी आणि एक तेलाची पिशवी द्या.”

त्या बाईने असं म्हनाताचा दुकानदार जोरात ओरडला, “ ओ बाई माग व्हा , मला गिर-हाईक करू द्या . तुम्हाला कालच हाकलून दिलं होत ना , आज पुन्हा आलात तुम्ही? तुम्हाला एकदा सांगितलेलं कळत नाही का? उधार माल मिळणार नाही.”

असं म्हणून त्या दुकानदाराने त्या बाईला बाजूला जायाला सांगितल. आणि मला विचारलं काय काय पाहिजे . मग मला पाहिजे ते सामान त्यांन बाधून दिल. सामान घेत असताना त्या बाईकडे माझं दोन-तीन वेळा लक्ष गेलं.

तसा तो दुकानदार म्हणाला, “ आहो, ती बाई दोन दिवसापासून येतेय आणि म्हणतेय कि कामाच पैसे आले कि देते. आता मला सांगा सध्याच्या परीस्थित कोण कोणला पैसं देणार आहे.”

मी त्या दुकानादारां कडे बघत मान डोलावली आणि माझ्या सामानांच पैसे दिले. आणि बाहेर आलो. थोडावेळ त्या मावशी कडे बघितलं . ती रडू लागली होती. हे बघून मला राहवलं नाही.

जवळ जाऊन त्यांना विचारलं, “ मावशी काय झालाय?” मावशीने पदराने डोळं पुसत, “काय नाय बाबा , सगळीकडून गरीबाच मरण हाय, दोन दिसापासून सैपाक केला नाय, आन उधार बी कोन देत नाय.”

त्यांच रडण आणि केविलवाणा तोंड बघून कसतरीच वाटलं. परत त्यांना विचारलं , “कुठं राहाताय?” मग त्यांनी हात करून पलीकडे बांधकाम चालू असणारी इमारात दाखवली. मला त्यांचा विश्वास वाटला म्हणून त्यांना पाच किलो ज्वारी आणि एक तेलाची पिशवी घेऊन दिली. आणि त्यांच्या सोबत त्या इमारती कडे चालू लागलो.

चालत असताना त्यांनी मला विचारलं, “ भाऊ तुम्ही कोणत्या गावाचं?” माझ्याहातातील सामानाची पिशवी सावरत , “बार्शी , सोलापूर”.

लगेच त्या म्हणाल्या, “ आताव, मग तुम्ही गेला नाव्हुत गावाकडं करुणामुळं. ”

मी , “नाही”.

त्या थोड्याश्या काळजीच्या स्वरात , “ आवं जायचं कि गावाकड आई-बाप काळजी करत असत्याल, आवं आम्हाला जायचं व्हतं पण ते बिल्डींग चा मालक कडू मेला , काम करून घेतलय आन पैसे दिना झालाय. आज देतो उद्या देतो असंच म्हणतोय. आता तुम्हीच सांगा कसं करायचं? हाताला काम नाय. काम केलेली मजुरी मिळाली नाय. व्हता तेवढा शिल्लक पैसा संपलाय. आन वरून तो मालक म्हणतोय तुम्ही गावाकडं जावा. दोन महिनं काम बंद राहाणार हाय. आन गावाकडं जायचं म्हणालं तर ते लॉक डाऊन का फोक्दाउन झालय. आता तुम्हीच सांगा आम्हा गरिबांन काय फाशी घ्यायची का?”

त्यांच बोलन ऐकूण कोड्यात पडलो होतो. त्यांच्याकडे बघून फक्त हो हो म्हणत होतो. तो पर्यंत त्यांच घर आलं होत. त्यांनी मला घरा कडे बोलावलं पण मी गेलो नाही. बांधकाम चालू असणा-या इमारतीच्या खाली पत्र्याच शेड मारलेल तेच त्यांच घर होत.

तिथून येताना त्यांनीच माझा नंबर घेतला आणि म्हणाल्या, “ भाऊ , कामाच पैसं आले कि फोन करून तुम्हाला देईल.” मी त्यांना म्हणत होतो राहू द्या मावशी त्याची काही गरज नाही.

असं म्हणून मी तिथून घरी आलों. मनातील विचार काही केल्या जात नव्हता. वाटायचं कि आपण जास्त मदत करायला पाहिजे होती. काय काय करायला पाहिजे या विचारात मी दोन तिन मित्रांना हा प्रसंग सांगितला. आम्ही मिळून त्यांना एक महीन्याच राशेन भरून द्यायचं ठरवलं.

मग मी दुस-या दिवशी संध्याकाळी त्या शेडकडे गेलो तर इमारतीच्या खाली रिकामं होत . ना तिथ पत्र्याच शेड होतं ना त्या मावशी दिसत होत्या. गेटवर असणा-या वाचमनला विचारलं कि कुठ गेलेत?

तर तो वाचमन म्हणाला, “ पाहाटच गेली सारी गावाला” मी त्याच्याकडे बघत , “कशी गेलीत?”

त्यांन त्याच्या तोंडावर चा रुमाल सारत , “ गेली असत्याल चालत?”

वाचमनच हे उत्तर ऐकूण मनाला खंत वाटली. या जगात कोणतीही आपत्ती आली कि त्याची पहिली झळ कष्टकरी मजूर वर्गाला बसतेय. कोरोनाच्या साथीत सुद्धा हेच घडतंय. शहरातील नौकरदार, व्यापारी, छोटे मोठे व्यावसायिक सावरतील कसेही पण आज हातावरच पोट असणारा मजूर वर्ग उद्या जिवंत राहाण्याच्या अपेक्षेने आज उपाशीच दोन-तीनेशे किलोमीटर पायी चालत त्यांच्या मूळ गावाकडं निघालाय. कारण त्याना विश्वास वाटतोय कि त्यांचा गाव त्यांना कसही असेल तरी आईसारखा कुशीत घेणार आहे.

ज्ञानेश्वर जाधवर (९६५७९८५९३५)

“मानवी नात्याची मळणी”

2020-03-26T13:17:00.001+05:30

“असा सांगावा काय म्हणून धाडला असल वं? माज्या लेकरावर काई आळ तर आला नसेल ?”

“आगं, दिवस कसेल हायीत बागत न्हाईस का ! असल्या दिसांत तेवढच घारातल खाणार एक तोंड कमी करावं आसं वाटलं आसंल त्यांला”

“म्हंजी तीकडबी असलीच हालत आसलं का?”

“सामध्या दुनियेत असली हालत झालीया, तू वांजर खेड्याच काय घिऊन बसलीस!”

शेवंता काळजीच्या आवाजात म्हाणाली,

“ तसं आसल तर आणावा पुतळाला.”

हे संवाद चुंबळ या पहिल्या कथेतील आहेत. आणि इथून या “मळणी” ची सुरवात होते. मराठी साहित्या मध्ये मानवी भाव-भावनांच्या चेह-याच्या पलिकडे एक बुध्दीमान किंवा दुसरा साधरण माणूस जगण्यासाठी धडपड करत असतो. जर तो गावातील असेल तर मग अनेक पारंपारिक पध्दती त्याच्या जगण्यात येतात. त्याची असणारी नाती-गोती जी त्याला जगताना कधी मदत करतात तर कधी जगन नकोसं करून टाकतात. हे ओळखून लिखाण करणा-यां लेखंकापैकी अग्रण्य नाव म्हंणजे जेष्ठ साहित्यिक रा.रं बोराडे. हे सांगण्याच कारण म्हणजे नुकतंच त्यांचा मळणी हा कथा संग्रह वाचला.

या कथासंग्राहात एकूण १६ कथा आहेत. नवव्या क्रमांकावर असणारी मळणी कथा जे संग्राहाला शिर्षक आहे. व्याक्तीच्या जन्माबरोबर त्याची नाती जन्म घेतात आणि त्याला इच्छा असो वा नसो त्याच्या वयाबरोबर ती वाढत जातात. हि नाती त्याला जोपासावी लागतात. नात्याच्या बंधनात त्याला गुरफटून बसावं लागत. काही वेळेला तर त्याला वैयक्तीक सुखाला पारख व्हावं लागत . अशावेळी व्यक्ती म्हणून त्याला अस्तित्वच उरत नाही. दुसर्यासाठी जगण एवढच त्याच्या नशिबी येत आणि तोही निमुटपणे हे नशीब जगात असतो . काही वेळेला नात्याची ही बंधन त्याला आपल्याकडे खेचत असतात. अशावेळी त्याच्या मनाची अतिशय ओढाताण होत असते. शेवटी वैयक्तीक सुखाना त्याला दूर कराव लागतं . आपल्या इच्छाआकांक्षा आपल्या पायाखाली तुडवाव्या लागतात. या इच्छा आकांक्षाची त्याला मळणी करावी लागते. हेच आजही प्रत्येकाच्या आयुष्यात घडत आहे .

या संग्रहातील प्रत्येक कथा नात्यातील मर्म दाखवते. जे मर्म जगताना प्रत्येक जण अनुभवत असतो. वाचताना असं वाटत कि आपण तो प्रसंग जगतच आहोत. काही वेळेला अंगावर काटे उभा राहातात तर काही वेळेला रडायला येत. तर कुठ हसायलाही येत. काही कथेतील पात्राबद्दल कीव वाटते तर काहीचा राग येतो. हे सर्व जणूकाही तुमच्या माझ्यातील आहे असचं वाटत राहत.

तर सध्याच्या या काळात आपणास गुंतवून ठेवून आधार देणारा एक उत्तम कथा सग्रह “मळणी”.

कथा संग्रह : मळणी

लेखक: रा.रं. बोराडे

प्रकाशन: साकेत प्रकाशन, औरंगाबाद

टिपण

ज्ञानेश्वर जाधवर

कोरोना: लॉकडाऊन मुळे अडकलेल्या ऊसतोड मजरुरांना अखेर दिलासा

2020-03-26T13:12:00.001+05:30

दर वर्षी साधारत: गुडीपाडाव्या पर्यंत किंवा त्याच्या एक -दोन आठवडे मागे किंवा पुढे साखर कारखाने बंद होतात. आणि ऊसतोड करणारे मजूर गावाकडे जातात. या वर्षी नेमक काही कारखाने बंध होण्यास आणि करोना रोगाची साथ पसरण्यास सुरु झालं. त्यामुळे ज्या काराखान्याचा पट्टा पडलाय त्या कारखान्यावरील मजुरांना सध्या काहिच काम नाही. मग कोपिवर बसून करणार काय. जवळ अन्न धान्य संपल आहे. बैलांना चारण्यासाठी वाढ व वैरण नाही. हाताला काम नाही. मग हे मजूर बसून करणार काय ? हे वास्तव मोठं चिंता वाढवणार आहे.

एक लाखांहून अधिक ऊसतोड कामगार पश्चिम महाराष्ट्र व कर्नाटक सीमा भागात अडकले असून कोरोना व्हायरस व लॉककडाऊनमुळे त्यांच्यासमोर गंभीर प्रश्न उभे राहिले होते, याच पार्श्वभूमीवर फोन व विविध माध्यमातून सामाजिक न्याय मंत्री धनंजय मुंडे यांना अनेकांनी याबाबत विनंत्या व तक्रारी केल्या होत्या. मग सामाजिक न्याय मंत्री धनंजय मुंढे यांनी या मजुरांना सोडवण्यासाठी प्रयत्न केले. त्यामुळे बंद झालेल्या कारखान्यातील ऊसतोड मजूर स्वगृही परतन्यास काल पासून सुरवात झाली. आणि चालू कारखान्यातील ऊसतोड मजुरांची आहेत तिथेच भोजन, निवारा व आरोग्यविषयक व्यवस्था होणार; असं उपमुख्यमंत्री अजितदादा पवारांनी सांगितल आहे.

या निर्णयानुसार बीड , नगर जिल्ह्यासह अन्य भागातील असंख्य ऊसतोड कामगार उसतोडणीला पश्चिम महाराष्ट्र, कर्नाटक सीमा भागासह इतरत्र अडकलेले आहेत, ज्यांचे कारखाने बंद झालेले आहेत अशा कामगारांना कारखान्याच्या एम. डी. किंवा शेतकी अधिका-याचे पत्र घेऊन स्वगृही परतता येणार आहे.

तसेच ज्या कारखान्यांचा गळीत हंगाम बाकी आहे तेथील ऊसतोड कामगारांची निवारा, आरोग्य तपासणी व उदरनिर्वाहासाठी आवश्यक अन्न-धान्य आदी सुविधा कारखाना प्रशासन व राज्य सरकारकडून करण्यात येणार आहेत.

उपमुख्यमंत्री अजितदादा पवार यांनी तात्काळ निर्णय घेऊन पुण्याचे विभागीय आयुक्त श्री. म्हैसकर यांच्याशी संपर्क करून हा निर्णय घेतला याबाबत या कामगारांना घरी परततांना कोठेही अडवले जाणार नाही याबाबत पोलीस महासंचालक यांच्याकडून निर्देश दिले जाणार आहेत तर चालू कारखान्यावर कामगार यांची सोय करण्याबाबत साखर आयुक्त यांना याबाबत निर्देशित केले जात असल्याचे धनंजय मुंडे यांनी सांगितले.

कोरोना व्हायरसचा वाढता प्रादुर्भाव व उदरनिर्वाह अशा समस्या बाबत असंघटित व असुरक्षित असलेल्या ऊसतोड कामगारांची संख्या लक्षात घेता हा घेतलेला निर्णय मजुरांच्या हिताचा आहे. याबद्दल उपमुख्यमंत्री अजितदादा पवार व सामाजिक न्याय मंत्री धनंजय मुंडे यांचे अभार !!!

ज्ञानेश्वर जाधवर (९६५७९८५९३५)

IAS Ramesh Gholap ज्यांनी यसनी तोडून आयुष्यात यश मिळवलं ते कलेक्टर म्हणतात

2019-12-19T10:27:00.001+05:30