liv midt i livet

2022-05-06T10:49:00.092+02:00

Borghild Moe til minne

Så var dagen og timen komen. Borghild Moe sovna stilt inn om morgonen den 30 april.

Borghild vart 94 år. Det vil sei at dei aller fleste i bygda ikke kjenner eit liv utan henne.

Borghild var fødd i Grov. Foreldra var Brita Grov og Sverre Førland. Sverre hadde far fra Brommeland.

Då Borghild var 1 år bestemte foreldra seg for eit liv i Sandsbygda. Sverre fekk seg jobb på Juvåsen. Der vart dei varende til 1964

Borghild fekk etterkvart tre søsken. Dei fekk alle oppveksten sin på Juvåsen blant slekt og venner.

Då Borghild byrja på skulen fekk ho seg ein ven for livet: Lars Hiim. Året etter byrja nok ein hiimsunge på skulen: Valborg. Dei hadde mykje gildt i skuletida og Borghild var ein meister til å fortelje fra den tida. Ein lått, og glimt i auga var Borghild sitt varemerke.

I ungdommen tente Borghild hja Margit og Ola Hiim. Ho blei godt likt, og ungane der i garden elska Bogga, som dei kalla henne. Margit og Borghild heldt vennskapet så lenge Margit levde.

Borghild traff Daniel Moe. Guten som kom til Moe som 4 åring fra sauda. Foreldra hans overtok garden i Mo. Der gjekk Borghild forbi kvar dag, til ho i 1950 ikke lenger gjekk forbi. Borghild og Daniel fekk to sønner som slo seg til i bygda, ein på garden og ein på Kløv.

Det var bryllup både på Hiim og i Mo i 1950 Venner følget ofte. slik og med Borghild og Daniel, og Karen og Lars Hiim.

Venninner på badetur til Vikadn

Eg hugsar godt me var i Mo, og dei på hiim. Etterkvart som me ungane vaks til blei det lettare for dei å ha eit sosialt liv.

Det var spesielt 3 vennepar: Torger og Olaug Hauge, Borghild og Daniel Moe og Karen og Lars Hiim. Alle hadde jeburdagar i løpet av få månadar, og det feira dei lag. Dei hadde det helst travelt fra februar og utover. Då ville dei ikke ha oss ungar med.

Borghild legg i maskinen. Me hadde ein oppvaskmaskin fra tidenes morgen

Borghild og søskenbarnet Bergit Helland kokte i bryllupet mitt på Hiim. Då hadde det ikke vore feira bryllup der på lange tider. Eg minnest eg var ute på. kjøkkenet og snakka med dei. Borghild, blid som vanleg, skrytte og sa det var minste føre å styre på her som det fanns oppvaskmaskin.

"Har du ein ven så gå ofte dit, om ikke vil vegen fyke igjen og ugress og krakkskog gjemme den", skreiv onkel Løland i minneboka mi. Det er fritt fra håvamål. I Borghild sitt far fekk ikke ugras veksa. Ho var flink til å finne vennen sine. Då mor levde ringde dei kvarandre kvar dag.

Minne fra Hiim

Mange av oss gode minne frå treffa rundt bordet i Buå på Hiim. Borghild rolig og stødig og alltid eit godt smil. Så glimter det til i auga og ho ler. Dette minne ber eg med meg .

Borghild hadde ei evne til å få kontakt på tvers av generasjonane. Ung og gammal, alle følte dei var venner med henne. Denne jenta her sa nettopp: åhh, kven skal nå bry seg om flagget mitt nå.

I koronatida har 17. mai feiringa vore amputert. Men me som soknar til Bygda har hatt gilde 17. mai feiringer i Mo, ved skulehuset. Bygdafolket har samlet seg ute. Traktortog og minikonsert med musikkorpset. Då pleidde Borghild kikke mot Hiimsmoen og sjå på flagga der oppe, og skryte kor fint flaga vaia i vinden.

Våren har vore mild og torr. Nå sprett alt og graset grønkar. Men dette året sit ikke Borghild lenger og smiler på benken ved sida av ramsløktua .

Borghild blir sakna av dei fleste her. Alle hadde ein eller annan kontakt med henne gjennom hennar 94 -årige liv. Venner har ho alle stadar. Ho fekk oss alle til å føle seg spesielle.

Fred over minnet !

liv midt i livet: Olsok

2018-07-29T22:11:00.001+02:00

liv midt i livet: Olsok: I dag er det Olsok, eller Olavsmesse. Det er helgenmesse til minne om vår eigen kong Olav (993-1030) Olav Haraldson med alias Digre og den ...

Olsok

2018-07-29T22:09:00.001+02:00

I dag er det Olsok, eller Olavsmesse. Det er helgenmesse til minne om vår eigen kong Olav (993-1030) Olav Haraldson med alias Digre og den heilage.

Ein helgen er ein person som levde sitt liv så nær "kristi etterfølgelse" slik at kyrkja offisielt kan slå fast at det ikkje var personen som hadde levd, men Kristus gjennom personen. Slik vart Kristus æra i helgenen.
Dette var i vår katolske tid. Då alle skulle tru likt. Så kom den store Luther og gjorde ende på helgenveldet, for vår del.
Den katolske kyrkja har åtte norske helganar (medrekna Håkon V), og den ortodokse kyrkja har fire norske helgenar.

Olav den heilage

Harald Gille og sonen Øystein Haraldson vart også helgenkåra etter sin død, ifølge Snorre, men den katolske kyrkja har ikkje desse med lenger. Dei var vel for hardbalne.

Me protestantar driv ikkje med helgenmesser, men Olsok har overlevd. Korleis levde Olav sitt heilage liv?

Vikingen
Olav vart fødd midt i vikingtida. Hans store draum var å fara i vikingferd når han vart vaksen. Han vaks seg stor og sterk og likna mykje på farsfolket sitt. Faren, Harald Grenske, vart drepen før Olav vart fødd. Mora gifta seg att med bonden Sigurd Syr, ein mann Olav ikke kunne sjå opp til. Rane, fosterfaren, og jomsvikingen Torkjell Høye var karar Olav kunne sjå opp til.

12 år gamal kunne Olav endelig reiste i viking med Rane i Austerveg. Dei herja i landa rundt Østersjøen. I Danmark slo han seg i lag med Torkjell Høye. Dei herja vestpå.
I tre år vart sør England utrygt. Dei klarte ikkje å innta London, men ryktene seier at han var med å rive London Brigde.

Dei herja i Oxford, og vann over Norfork. Dei inntok Canterbury og drap biskopen. Rike på gods og gull tok han seg ein tur til hertug Richard II av Normandie. Der var han mellom anna med og plyndra og drap i Aquitania, Baskerland og Poitou. Etter det røva han i Spania, og tenkte seg til middelhavet, men noko kom i vegen...

I have a dream
På vei til herjing og gull i Middelhavet hadde han ein draum: Ein mann kom til han og sa "gi opp dette vaset, reis heim og ta odelen din, og du skal bli konge i all æve"

Draumar kan ofte passe, og her passa det godt. Olav kunne godt tenke seg å bli konge i Noreg,. Han snudde skuta si.
Det var lang reis heim, så han overvintra i Rouen hjå hertugen i Normandie. Der fekk han god tid til å filosofere over gudars avmakt og Kvitekrist si allmakt.

Sidan Kristus var uskapt, og var til frå evig tid, kunne han ikkje døy i Ragnarokk. Kristne kom til himmelen og evig glede. Valhall var kun for menn som skulle førebu seg til Ragnarokk. Idealet ved Hertug Richard sitt hoff var karla- Magnus. Sverdmisjonæren; alle kristne kongar sin store helt.

Seinare fekk Olav ein son som blei døpt Magnus. Slik kom Magnus-namnet til Noreg.
Karl Den store forsvara kyrkja med iver, trusler og blod: "vil du ikkje, skal du!"

Heim til Noreg
Han tok heimvegen om England. Der bytte han langskipa i to knarrar ( (frakteskip) med 200 godt væpna mann. Det var eit oppstykka land han kom til; danskar og svenskar i Båhuslen og Oslo, og ladejarlar på vestlandet, Agder, Opplandene, Trøndelag og Hålogaland.

Dei var lite interessert i å ha Olav som konge. Skulle dei ha ein overkonge, måtte det vere ein utlending som let dei styre seg som dei ville.

Olav kom såg og vant. Han vart motvillig hylla som overkonge på ting etter ting rundt om i landet. Dei slaga han tok del i, vann han.

Kvitekrist sin hird.
Då landet var motvillig samla, starta kristninga. Det føregjekk med trusler og sverd, som vanleg i dei tider. Olav var gått inn i Kvitekrist sin hird i god Karlamagnus ånd. Himmelkongen tålte ikkje motbør. Karl den store "kristna" store flokkar av sakserar. Dei fekk møte kristus med det same. Sverdmisjon var in, og effektiv. Kong Olav brende hov, svei av gardar og drap eller lemlesta gjenstridige heidningar.

Kristenretten
Olav hadde fire biskopar med seg til Noreg. Dei organiserte den katolske kyrkje i Noreg. På tinget i Moster, truleg 1023, var kristenretten vedteken. "St. Olav si lov" vart den kalla i ettertid. Det vart mellom anna forbode å hauglegge folk etter heidensk skikk.
Han let rike og fattige få same straff. Der gjekk gransa for nordmenn. Det måtte vere grenser for rettferdigheit.

Opprør
Knut den mektige, konge over Danmark og England kasta sine auger på Noreg. Han sende gull og grøne skogar avgarde. Her kunne dei få ein konge i utlandet. Det var midt i blinken for ladejarlar og hovdingar. Olav for hardt fram mot svikerane.
Så drap han ein gong for mykje; Asbjørn Selsbane vart drepen, og mora Sigrid krevde blodhemn. Ættehemna sitt krav måtte oppfyllast. Sigrid gir drapsspydet til Tore Hund. Som onkel til Asbjørn lystrar Tore ætta sitt krav om blod.
Knut blei hylla som konge på alle ting, og Olav rømde til Gardariket.

Olav blir drepen. Frå Flatøyboka

Martyrdauden
Då Håkon Jarl døydde, var landet utan konge, og Olav såg sitt snitt til å bli konge igjen. Han samla hæren sin og han møtte dei ved Stiklestad. Overmakta er for stor og Olav skjøna kva veg det gjekk. "Eg flykter ikkje frå denne kampen. Anten sigrar eg over bøndene, eller eg fell i slaget. Gud rår"

Olav den helliges død. Her er den store hæren med.

Soga seier Kalv Arneson hogg Olav i halsen, Tore Hund stakk hemnspydet i magen hans og Torstein Knarresmed hogg Olav i låret.

Heilagkåring
Kun eitt år etter døden blir Olav helgenkåra. Under over alle under; neglene og håret har vakse etter han døydde. Og liket lukta vidunderlig. Det var underet hans. Og det vart sagt ein blind mann fekk synet att då han tørka seg med blodet til Olav.

Det store mysteriet er korleis Kristus levde gjennom Olav den heilage sitt ville liv.

Han var ein bråsint og vill viking. Han tenkte djupe tankar om livet og Kvitekrist, men han levde ikkje som det høvde seg. Han var kvinnekjær og hadde mange damer på si.

Til og med det store vikingslaget på Stiklestad var overdrive. Det var nokre få menn i kvar leir. Motstandarane stakk Olav ned i eit hemnoppgjer.

Korleis kunne dei som drap han, og andre som var utanlands då det hende, sei han var helgen?
Me veit ikkje ein gong kva år han var drepen. Dagen var 29 juli etter juliansk kalender.
Året blit foreslått som 1028,1029, 1030 og 1031 Gammel homiliebok meinte han døydde i 1034

Me veit han vart drepen av sine eigne (Anglosaxisk krønike), I eit bakhald (Adam av Bremen) I eit feigt overfall ( Florence av Worchester)
Det store slaget på Stiklestad dukkar ikkje opp i historia før på 1200 talet

Olav vart erklært helgen 3. august 1031 av biskopen sin, Grimkjell.
I 1537 sette reformasjonen stoppar for valfarting til Olavskrinet. Gullskrinet blei ødelagt, og trekista med levningane vart gravlagd i Nidarosdomen. Kvar det var, visste folk fram til 1568, så gjekk grava i gløymeboka.

Etterhistoria har kalla han hedning til han kom til Rouen, men samtidige skrifter seier: Han var døypt som treåring, som femåring av Olav Trygvason sin hirdprest, døypt i Anglia.
Islandssagaene seier han vart døypt som barn, og at "dåpen" i Rouen var ein stadfesting på dåpen, ein konfirmasjon. Same slag konfirmasjon som også Olav Tryggvason gjennomgjekk tidlegare.
Me kan vel konkludere med at det var lettare å bli helgen i vikingtida.

Ha ei fin Olsokfeiring!

Kirsten Hiim til minne

2018-04-20T12:00:00.000+02:00

Det var med stor sorg me fekk høyre at Kirsten var død. Me visste det skulle skje, men me visste ikkje dagen og timen. Det er alltid alt for tidleg.

Det var ein fin dag. Eg gjekk ut i hagen og såg på det spirande livet. Alt går vidare enten me vil det eller ikkje. Me som er att må prøve så godt me kan.

Eg veit ikkje om ei tid utan Kirsten. Kirsten var mi første venninne. Me var og tremenningar. Me ungane vaks opp på Hiim og var mykje i lag. Me på garden og dei i Grushålå. Me var venner og foreldra våre var venner. Slik hadde det vore i generasjonar. Torild og Magnus, Anne og Marit, Kirsten og eg, Lars Åge og Jane var omlag på alder.

Marit, Kirsten (bak) Anne, Jørgen, Emilie, Liv på sykkelen og Karen, alle Hiim

Då me var tre ungar i kvar flokk budde dei hjå oss i fleire veker mens Emilie sat ved sjukeleie til faren sin i byen. Mor skulle ta ungane ut, men Kirsten fekk ikke vere med for ho var for liten. Men ho var ikkje mindre enn at ho klarte å klyppa den nye voksduken til mor i to. Den passa ikkje lenger på kjøkkenbordet. Men det var ikke ho som hadde gjort det. Duken enda på bordet på Torgålen. På Torgålen var me ei påske stua saman to familiar på eitt rom. Gode venner gir husrom og hjarterom.

Marit, Ragnar og Turid Næss, Lars med Lars Åge på fanget, Karen, Liv, Anne og Kirsten på Torgålen

Kirsten var mi heltinne. Ho var fantasifull og kreativ. Ho var flink i alt ho gjorde.
Heile Hiim var vår leikeplass. Me leika på garden, ved Lågen, i heia, langs vegen. Lommebok i vegen var vår favorittsysle ei tid. Kjeda me oss,sprang me opp til Stemmen og kasta steinar i vatnet før me sprang ned att og inn til Kirsten for å eta risnøtter med melk og sjokoladepulver.
Me serverte Helga, Kirsten si bestemor, fine spiralloffskiver med hønsemjølsalat. Og me laga skogbrann i lag med Turid.

blomsterpikene; Liv og Kirsten

Kirsten blei konfirmert 3 år før meg. Høgtideleg anonnserte ho at nå kom ho nok ikkje til å vere med meg meir sidan eg var ukonfirmert og ikkje kunne gå på dans. Men etter nokre veker hadde ho glømt det, og me var i same tralten.
Kirsten fekk lydbånd til konfirmasjonen og me trava langs hovudvegen mens me huja og song til alle dei fine popsongane ho hadde tatt opp. Me song til dømes "Ba ba ba ba baberann". Først mange år etterpå fann eg ut at det var songen om "Barbra Ann".

Då eg budde vekke såg me ikkje kvarandre så ofte, men tonen var der heile tida. Me er heldige som får ha venner heile livet, og som har foreldre og besteforeldre som også har vore venner. Det gir eit særs band. Dei seinare åra har me hatt vår eigen pinsevennforening og me feirar nyttår saman, me vennene frå tidenes morgen.

Hiimsjenter i godt lag. Kirsten, Anne og Torild

Kirsten var sjuk i over 20 år til saman. Sjukdommen bar ho med verdighet. Aldri klaga ho og aldri plaga ho nokon med den. Me måtte spørje før ho sa noko. Eit førebilete der også.

Friluftsmennesket blei ein god fotograf etter kvart som ho ikkje klarte å gå så langt og lenge. Då skifte ho fokus lett mot dei små motiva. Instagramkontoen hennar var full av nydelige stemningsbilete.

23. august på Torgålen. Super bursdagsfeiring.

Eg kjem alltid til å bere med meg den siste champagnefesten vår på Hiimsmoen. Kirsten, Anne og eg. Me feira livet med bobler og godt prat, sjølv om Liva syns me var tamme drankerar.

Kirsten er alltid i våre hjarter. Takk for alt du var for oss. Kvil i fred. Det har du fortent.

I dag feirar me...

2016-04-23T17:03:00.000+02:00

I dag dag er det 23. april og i dag feirar me. Det er mykje ein kan feira 23. april, men idag vil me feira litt ekstra for bonden på Hiim. Bonden på Hiim? Han har vel ikkje jeborsdag i dag, vil de vel seie. Men det har han; Den nye bonden! På Hiim har det vore generasjonsskifte. Det er alltid noko særs når ein gard går vidare til nye generasjonar. Det er tradisjonar å halde, samtidig som drifta må vera liv laga.

Bjørn Ernst Benninghoff Hiim er den nye bonden på Hiim. Han tok over i sitt 40. år. Det året han runda 40 vart eit år med store endringar. Han og Alma har flytta saman på Hiim. Han har sett opp nytt hus på garden, mens dei begge var travle på fleire hald.
Hadde pc- en min vore meir velviljug hadde de fått sett bilde av det fine huset, men det kan sjå det sjølv. Hiim kan du ikkje unngå å sjå..

Ekstra gildt er det at dett krelar av ungar på garden. Fem i nye huset, og eit i folgehuset. For ikkje å gløyme den altetande odelshunden.

Eit av dei eldste bileta av Hiimsgardane. Utskiftninga er gjort og Hunter er vel plassert på Moen, så då veit me at bonden heitte Lars der hima. På Rabben heitte bonden Orm.

Folk flest har eit mål i livet, ellers kjennes livet mållaust. Bjørn har fått seg mange mål i livet. Her ser de nokre av dei.

Asjen stod midt i det gamle klyngetunet på Hiim. Det vart plante av Orm Albretsen i 1828 då han var 14 år. Den vart planta for å minnast far hans som døydde det året. Asjen er viktig for folka på garden. Der minnest dei farne folk, og gir gGrdvoren skjenk for eit godt år og vern om folket.

Bjørn og bestefar var eit radarpar. Her bles bestefaren bles i kuhorn, alt for å gleda barnebarnet. Dei gjekk godt i lag og var veldig like. Glad i folk var begge to, så Bjørn vil nok vidareføre den sosiale linja med open gard for slekta.

Bjørn har mange fakter og minikk som bestefaren. Av og til gjer han seg til for å herme etter bestefaren, men det han ikkje veit er at han er som gjenfødd. Når han står i fjosdøra er det så me støkk. Han skremde vetet av bestemor si. Alle skapdørene i bislaget stod opne, og ho trudde at Lars var komen att. Men så var det berre Bjørn som hadde leita etter noko og han kunne heller ikkje lukke skapdører.

Eit øyeblikk av valgets kvaler?

Lågen er blitt kjær for Bjørn. Her brukar han så mykje tid at dottera trudde det var fiskerifag han studerte.

Mykje gras og beite.. Jonsaløkka, Larsastykket og Magnus sitt nydyrking gir tilsaman eit styggelig stort stykke land. Godt han har mange ungar som kan henta stein.

I tillegg så eige han ein heile estate i Bulgaria, eller som han sa suldølen som arva frå Amerika." Han eigde ein heil stat"

Her er resultatet av fiskerihobbyen: Ein fisk så stor den mest ikkje kan løftast. Igjen så går interesser i arv:

Bestefaren likte også å fiske, både laks i Lågen og anna rart i fjorden. Her er Lars Hiim med sin kamerat Lars Foss.

Men interessa er eldre enn som så. Fiskeinteresse-genene kjem heilt frå Bråtveit. Her er oldefaren Ola J. Bråtveit i sitt ess.

De som kan lese baklengs ser at her står det Hiim. På tide å gi porten eit nytt liv. Kanskje han kan ønske seg det til bursdagen sin?

Frå yndlingstanten din har du eigentlig fått presangen på forskott. Heilt nymalte hytta og utedo ;)

Hurra for deg som fyller ditt år,

Ja deg vil vi gratulere.

Alle i ring omkring deg vi står,

Å se nå vil vi marsjere.
Bukke, nikke, neie, snu oss omkring,

Danse for deg med hopp og sprett og spring.

Ønske deg av hjertet alle gode ting,

Og si meg så hva vil du mere?

GRATULERE!

Hiim i våre hjarter. Du, Bjørn, er også i våre hjarter. Eg plar å kalle meg yndlingstanten, for han har berre ei tante.. frå Hiim. For i Tyskland har han tanter og eg håpar ikkje dei les at eg er yndlingstanten ;) Det er ikkje så lenge sidan eg sjølv feira 40, Berre 17 år faktisk. Eg hugsa at det var ein gild dag. Eg håpar du og får ein gild dag. Eit tips når du skal feire dagen din: ikkje smak for mykje når du skal smake til bowlen, for det gjorde tanten din.....

Asjen er blitt noko skrøpelige. Nina- stormen var stygg mot han, men me håpar at Asjen står nokre år til og gir ly til Gardvoren.

Hm. kva med denne jenta? Frå 1985 har ho vore ei pest og ei plage for Bjørn si feiring. Frå å vere godguten og den førstefødde måtte han brått dele dagen sin med henne. Ei store helsing går til Maren Kristine også, men i dag må du tåle at Bjørn blir hovedpersonen.

Gralla til Bjørn og Maren!

Aud Brommeland Sylte til minne

2016-03-28T14:00:00.000+02:00

Så var dagen og timen komen. I den stille veka fekk me ei melding at Aud Brommeland Sylte var død. Eit langt og innhaldsrikt liv er til endes.

Aud var fødd i 1927. Foreldra var Jon Brommeland og Anna Henriette Spartveit frå Vats. Aud var gift med Tor Sylte frå Trondheim. Dei hadde to born Anne og Ole.

Eg har kjent Aud all mi tid. Aud Brommeland som ho vart kalla på Sand, ennå om ho hadde vore gift halve livet sitt.

Aud og mi mor, Karen Bråtveit Hiim, var venninner. Dei vaks begge opp på Sand, Mor på Eide og Hauen og Aud i strandstaden. Aud flytta til Oslo, mor flytte opp i bygda, men kontakten var der. Aud og Tor var ofte på Sand. Dei kjøpte seg hus på Sand og det nytta dei ofte. Det var det som var heime. Laksen og Lågen for Tor sin del, og familie og venner for Aud sin del.

Det var alltid fest og moro rundt Aud. Ho hadde eit strålande humør, var kunnskapsrik og kvikk i replikken. Det var ein vennegjeng på Sand som heldt saman heile livet. Når dei vart samla vart me ungane sende i seng. Slik var det heile livet vårt, og som ungdommar ville me heller vere heime, og i lag med dei, enn å gå på dans. Det seier litt om kor interessante diskusjonar og moro dei hadde. I den gjengen var Aud og Tor sjølvsagde.

Aud arbeidde på hørselsentralen i Oslo, og ho tok seg sers godt av meg då eg fekk mi Karen Helene som var fødd døv etter at eg hadde røde hunder. Ho var til stor hjelp. Og alltid seinare heldt ho seg oppdatert på Karen Helene.

Mor og Aud var ungdommar i lag og gjorde det ungdommar gjer. Mor såg opp til Aud for ho stod så stødt i livet og var så trygg på seg sjølv. Mor ønska ofte at ho kunne vere litt meir som henne.

Dei tok og ut på den store reisa i lag, heilt til England, i ei tid då ein berre kunne halde kontakt via brev.

Aud omlag på den tida for den store reisa.

Det var tre jenter som reiste i lag frå Sand:Jenny Nielsen, Aud og mor. Jenny skulle til Suffork og Aud og mor til Norfork. Hanne Marie Sjøstrand kom og var hjå Knights i the Priory ei tid seinare.

Det var Ola Bårdsen som ordna post for dei. Jentene måtte reise til Stavanger for å ordna alle papira. Som mor fortalde:" Me hadde mykje strev i Stavanger. Me flaug frå kontor til kontor så me var heilt ende då me kom til Sand" Dei både gleda og grua seg. Siste kvelden på Sand var dei nede hjå Bårdsen og tok farvel. Han hadde brukt mykje tid saman med dei i planlegginga av turen. Då dei gjekk, snudde dei seg mot glaset der han sat og vinka. Han vinka att. Det var truleg siste gongen dei såg han.

7.februar 1947 reiste dei avgarde på sitt livs eventyr. Mor og Aud budde nær kvarandre og traff kvarandre ofte. Aud kom til Broomhills og mor kom til the Priory. Begge fekk jobb som maid i kvar sin fine familie. Aud hadde litt bedre forhold. Ho hadde meir fri, og fekk til og med ferie. Det fekk ikkje mor.

Bilder frå mor sin album. Aud og Karen i Botesdale

Begge hadde svart og kvite uniformer etter lunjs, og begge var fortvila over alle knivar og gaflar som skulle brukast til borddekkinga. Det kom seg og, dei vart dugande maids. Av og til, når herskapet ville gjere stas på gjestene sine, serverte jentene kledde i norske bunadar.

Mykje var ulikt i England. Maten på reisa var ikkje til å eta tykte dei. Og damene var så måla og pudra at ungjentene blei heilt øvegjidde.

Året i England knytte dei saman og dei hadde mange gilde minner derfrå. Dei snakka perfekt engelsk og det var eit eventyr å høyre når dei fortalde om si store reise.

Redgrave festival. Aud og Hanne Marie står midt i bildet

Nå er det er nokre år sidan sist eg snakka med Aud. Men ennå kan eg høyre stemmen og låtten hennar. Eg ser henne for meg med det fine smilet og den kvikke replikken.

Ho stråla alltid som ei sol. Sola har gått ned. Fred over minnet til Aud!

2016-01-06T09:30:00.000+01:00

Hurra for onkel Tor!

13. dags-jul- onkel

Det var i hine hårde dagar. Det var trettande dag jul. Det var kaldt og det var snøvær. Då kom det tredje barnet til Oletta og Magnus på Hiim til verda. Det var ein ufysen dag å inntre, men det var så laga at når jula for ut kom guten til verda. Det nye håpet. Ned i stallen stod en snill og trofast kamerat. Kjære Blakken du må ta den lange veien fatt. Kanskje hadde Magnus,faren, lese "Prestegaardshistorier" og kunne soga om Blakken. Kanskje han tenkte sitt då han salte opp sin Hiimsblakken. Bestefar måtte av garde i snøføyka for å hente jordmor til gards.

På Hiim vart han fødd. I dåpen fekk han namnet Tor Kåre. Han var heldig med gudmor si. Det var Anna Hauge. Syskena var misunnelige på han, for Anna hugsa på gudsonen si så lenge ho levde.

På Hiim bur han ennå. Han bygdehuset sitt på Flåtene, rett under Trollhammaren. Der har han sitt paradis. Det er det godt å vera for slekt og venner, ungar, fuglar planter og dyr.

Barneflokken på Hiim i yngre år. Dette bildet er truleg tatt mens det ennå var idyll i heimen. Då minstebarnet var to år døydde far deira, Magnus. Året etter døydde bestemor deira, Anne Marie Hiim. Det var eit gravferd til året i dei viktige åra for ungane. Dette prega dei for alltid, for som tida var før skulle ikkje slikt snakkast om til borna.

Ungane på Hiim veks til. Her står dei fint i rett rekkefølje etter alder: Ottar, Anne Marie, Tor, Valborg og Lars.

Ein skøyar i tropehjelm.

Tor byrja på realskulen på Sand. Det var ikkje store klassen. I klassen gjekk det og ei jente frå Sand som heitte Karen Bråtveit. Ho skulle seinare blir svigerinna hans og kone på Hiim.

Realskulen på Sand hadde ennå ikkje fått eksamensrett, så dei måtte reisa til Sauda for å ta eksamen, eller Saude som dei sa før. Heldigvis hadde han slekt i Sauda. Han fekk sove på loftet i arbeidarbustaden der onkelen hans budde. Om morgonen eksamensdagen gjekk han ned og sette seg på kjøkkenet. Han tykte det var rart at det sat ei framand dame der, men han tenkte at tanten hadde fått besøk. Han byrja å ete, men etter ei stund måtte han spørje kor tanten var. Dama gliste og peika ned i golvet.

Det viste seg at Tor hadde gått i feil etasje. Tanten og onkelen budde i etasjen under. Slik kan det gå når alle husa er like og ein kjem frå Hiim. Kona i huset gliste breitt då Tor flau smaug seg ned ein etasje for å eta ferdig hjå tanten sin. Ein dårleg start på dagen, men eksamen gjekk godt likevel.

Den unge Tor Kåre Hiim

På Hiimsmoen såg han ei fine jenta som besøkte søster si. Det var den finaste dama i verda. Ho var finare enn Sirikit i Siam. Det var ikkje lett å få tak i ei slik flott snelle, men Tor visste råd. Med verdas mest uvanlige sjekketriks fekk han napp. Han inviterte på romantisk kveldstur og sa han skulle gi henne et skikkeligt "kiss of fire". Han bøyde seg fram, strekte hånda bak henne og tok på straumgjerde mens han kysste henne. Kven kan stå i mot noko slikt?

Etterkvart som me ungane vaks til vart heimen til tante Anny og onkel Tor ein oase. Der kunne me gå når ingen andre hadde tid til oss. Eg hadde min eigen nattkjole der, og tronte i senga mellom dei. Då var eg i mitt ess, Dei to snille vaksne helt for meg sjølv.

Vår kjære onkel Tor er god å ha. Han trår til i alle situasjonar i livet vårt. Han er med på jakt, ber kjøtet or heia, slaktar og lagar det klart til frysing. Han er fast medhjelpar på Ung Husflid.

Der er han høgt elska av dei 30 unge husfliderane. Han er alles onkel Tor.

Treng me hjelp er han der. Han har kontroll på herbarium, flora og fauna. For å sitere ein skøyar frå Suldal: " Det er ikkje den ting den mannen kan!"

Trollhammar druer

Er det nokon som lir og har vondt så hjelper han dei på føtene att.

Han er med å held Gardvoren nøgd.

Dagens kviss: kven er det som har kniv for eit kvart høve spent til eit belte?

Desse tre er dei viktigaste vaksne i livet vårt.

Her er ein del av oss som er glad i deg onkel Tor!

ååå gid han lenge, lenge, lenge leve må!

Åååå gid han lenge, lenge, lenge leve må!
Å gid han leeeenge,
leeeenge
leeeve må!

Gratulera med dagen din, kjære onkel Tor!

Minne om mor

2013-09-26T11:13:00.001+02:00

Livet vever på sin vev

Hva du gjorde, tenkte, skrev;

alle ting i veven står.

Livets skyttel går og går.

Noen kommer. Noen går.

Noen dør i livets vår.

Stjerner lyser hvite.

Så er dagen komen då me har følgt mor vår til grava. Dagen var uungåelig, men likevel uventa. Me trur jo me skal ha foreldra våre alltid.
Det varmar å sjå så mange som har tatt seg tid til å vere i lag med oss i dag.
Me hadde ei spesielle mor. Ho var snill og god som mødre skal vere. Me tenkte nok ikkje over det, men ho hadde ei evne til å sjå folk, vere der for dei, og få dei til å føle seg vel. Mor hadde livslange vennskap.
Mor for ikkje med store ord. Men ho hadde regien i det meste. Me pleidde sei at "mor bestemme, men far vett kje om det"

Mor kom frå ein musikalsk familie. Dei var folkehøgskulefolk. Målrørsla og venstre stod sterkt,- og musikken. Bestefar, Ola, laga, og spela på feler. Han laga si eiga fele då han var 14 år. Han var i stallen og klipte hår av halen av øykjen og sette på båjen. Då skjøna oldefar at odelsguten aldri blei bonde. Bestefar var lærar på folkehøgskulen der dei og budde i 13 år. Tove Solheim spelar slåttar etter bestefar.
Bestemor, Anna, voks opp i ein heim der musikk og gudstru stod sterkt, I Fattnes var det så mange ungar at oldefar hadde sitt eige songkor der dei song fleirstemt. Dei spela melodiar som han sjølv hadde komponert. Olav Eikeland spelar ennå melodiar etter Dan i Fattnes.

Mor hadde sine første 12 år på Eide og hadde fine år der. Der vart alle søskena fødde. Mor var eldst. så kom tante Bibbi året etter. Dei var mest som tvillingar. Onkel Jostein kom til 5 år etterpå, og sist tante Dagrun i 1937 Mor heitte etter bestemor si i Bråtveit. Dei var 4 søskenborn som heitte Karen. Mor har to barnebarn som heiter Karen. Både namnet og minna lever vidare.

Å veksa opp på Eide den tida var mest som å veksa opp i Bygdå. Dei var ikkje Sandbuar. Derfor er heller ikkje mor med på det store skulebilete frå Sand skule. Det var etter skuletid og ho var faren heim.
Mor var 13 år då krigen braut ut. Og som dei andre unge prega dette ungdomstida deira.

To år etter krigen var slutt fekk mor utferdstrong. Ho og venninna Aud Brommeland fekk jobb i England. Ein jobb dei fekk via laksefiskerane i Sandsfossen. Mor kom til ein kapteinsfamilie med fleire tjenerar. Mor var ei slags selskapsdame,og familien vart glad i henne. Dei haldt kontakten i alle år. først mrs Night, så sonen. Julekorta kom årleg heilt i over 60 år etter ho reiste frå england.
Å vere selskapsdame kunne vere vanskelig til tider. Dei skulle ein gong på helgebesøk til ein lord. Då måtte mor ete maten i eit rom for seg sjølv. For ho var ikkje av dei fine (upstairs), men ho var heller ikkje tenar (downstairs) Når slike seriar gjekk på fjernsyn kjende mor seg att i mykje.

Då mor gifte seg til Hiim blei det vel eit musikalsk sjokk. For der var det berre "drepte sangfugler". Men derimot kunne dei fortelje soger. Det vart fortald seint og tidlig. Mor fortsette å synge. Ho song alltid. Til arbeid og i kvile. Ved sengekanten for barn, barnebarn og sist oldeborn.

Mor og far var begge glad i folk. Dei haldt ein open heim. Ingen gjekk svoltne frå garden. Sommaren lang var det eit renn av folk. Me ungane flytte saman og låg anføttes for å gjere plass. Det var slekt og venner frå inn og utland. Frokostbordet stod på i fleire timar. Far åt alltid to frokostar. Då han gjekk i fjoset, og igjen når han var ferdig. Då stod gjestene opp.

Dei faste var onkel løland , Grandonkelen vår, Joyce frå England som Anne hadde møtt på Fjordsol. Lambert frå Stavanger som far hadde møtt i London. Lambert budde i Oslo og kom syklande hit jonsoktider kvart år. Faster Maria kom frå Toverud og låg i telt på Pyttaberget. Der kamperte også Klaus og Lisa frå Tyskland. Dei kom berre ned i garden ein gong, så kom dei att kvart år.
Albert kom frå Vegårdshei med familien. Han slo opp teltet på oppe på Tre. Faster Martha låg på salen. I folgehuset hadde bestemor sine gjester. Når tante Valborg kom frå England med søskenbarnea våre, då var livet perfekt for oss ungane.

Så var det fiskerar og andre gjester. Det var høg og låg, men på Hiim vart alle like. Like gjerne som ein visekonge av Siam, eller ein romforskar, gjekk og vaste i lågastråndå, kunne ein secret service-agent vere med å jage kyr. Eller guvernøren av Jammu og Kashmir gjekk til Vasstøl for å slappe av.
Som avslutning på sommaren kom Solvor og Lars frå Skrudland. Seinhaustes kom tante Bibbi på besøk med søskenborna våre frå Røldal. Fleire av mor sine fastrar og mostrar hadde og sin plass i huset.

Slik vaks me opp og trudde alle hadde det likt.
Det var travelt for mor og far, men mor har ofte sagt, "det var travelt og eg var ofte trøytt, men det var SÅ gildt."

Når me blei større gjekk nokre gardar saman i avløysarlag. Slik kom Tone Brommeland i livet deira. Då fekk dei eit friare liv. Far henta reisekatalogar frå fleire operatørar om hausten, så reiste de verda rundt,i stova. Men dei tok seg ut og reiste saman rundt om i verda. Den verda far hadde sett som sjømann.

Mor følgde med i tida. Ho hadde i si tid vore ein del av aministrasjonstrioen i Sand kommune, saman med Gunnar Lunde. Ho kunne skrive på maskin. Ho var ikkje snauere enn at ho for to år sidan kjøpte seg PC for ho ville lesa bloggen min.Ho var fasinert av " detta Facebook" Eg la ut eit bilete av 4 generasjonet på FB. Mor var øvegjidde over alle “likes.”

Det siste bilete eg tok av henne, la eg ut på sida mi. Ho sat så fin med glimt i auga. På eit blunk hadde ho fått meir likes enn eg og ungane har fått tilsaman. Eg måtte lesa opp alle kommentarer, og vise kven som lika dette. Ho var fascinert over den muligheten det låg i dette. "Nei tenk at den og den har sett dette." smilte ho og ba meg helsa dei.

Mor hadde vore sjuk heile sommaren. Meir sjuk enn me visste. Det vart ikkje tatt heilt på alvor for ho hadde så mange plager. Det var først det siste året mor av og tid klaga seg over smerter. Likevel hadde ho omsorg for korleis me hadde det.

22. august kom ho på sjukeheimen. Ho kom aldri til Hiim etter det. Ho hadde store smerter og plager. Tilslutt fekk ho komme til sjukeheimen att for vidare behandling Det var ho letta over, og den dagen sat ho seg opp i stolen ein time.

Fredag 13. september kom ho til sjukeheimen att. Då hadde ho vore tre veker på sjukehuset, og det hadde svinga veldig. Me visste ikkje korleis det skulle gå, men ofte hadde me trudd det var slutt, men så fekk me nye ark og fargestifter tell...

Me fekk vere med henne heile tida. Me delte på det. Ho sa ofte: "koss sko eg klart meg utan dåkke." Det var godt å endeleg få gi noko tebars. Me fekk prate, synge til henne, og pusle rundt henne mens ho var sjuk.
Då sjukdommen blussa opp at sa ho at no ville ho ikkje meir. Ho tok regien der og. Klart og mildt forklarte ho legen korleis ho ville ha det. Legen var litt overraska men han såg poenget hennar. "Eg har sett medisinlista di" sa han.

Ho tok farvel med oss, og ba om prest. Då presten hadde vore der, var ho klar. Det var fint og det var vondt. Mor ba oss helse til alle kjende, til dei som hadde tenkt på henne, og dei som ba for henne. Ho sa ho hadde hatt eit godt liv, ho fekk den mannen ho ville ha, og jammen var ho nøgd med ungane sine og.

Aldri skal me meir sei: "eg skal spørje mor, hu vett det. Det må eg fortelje mor" Me delte så mykje. Og det blir ei stor sakn å ikkje kunne dele det lenger.

Ingvar Moe har eit fint dikt som mi venninne Anne Elise Winterhus sende meg då far døydde. Det heiter:
Pitla Bringebær
(det er hans dikt om døden) Dette diktet passar godt i denne stund
Tenk om det var sånn:
snille fingrar fer spørjande over deg, ristar litt i busken.
Er du ferdig nå?

Mor var ferdig. Ho var klar og ho fekk kvila. Me skal glede oss over det, men me sørger over tapet. Fred vere med deg mor. Amen.

Det siste bilete av mor.

Evighetsstudenten

2013-04-23T08:00:00.000+02:00

Salutant vos essemus, aeterna Discipulus!

I dag har dotter nummer 2 fødselsdag. Me vil hylle henne. Ikkje har ho rundt tal, ikkje er ho spesielt gammal heller, men ho er ein einer i syskenflokken. Snill og grei, men likevel bestemt.

Ho har dei siste åra gått under namnet evighetsstudenten. Ho har halde seg i Bergen i 9 år!

Først ville ho gå i fara etter vår store latiner, Vandvik. Ho hadde også gått på skulen til "Lille Marius", utan å døy. Men middelalderlatinen var ikkje noko kul, så etter eit år med "mensa rutonda" vart det molekylærbiologi. Det vart det ein Bachelor av.

Men badnet ville vidare....

Som ung tok ho kvar tablettboks ho fann, og las på etikettane. Ho ville vita kva som var inni tablettane. Siste året på Bachelorestudiet fekk ho nyss i at det skulle komme Farmasistudier i Bergen. Ho heiv seg på, og vips var ho i gong med eit 6-årig studium.

Eit semester tilbrakte ho ved universitetet i Norwich. Der likte ho seg godt. Så godt at ho kunne tenkt seg å fortsetje der, men fornuften drog henne attende til Bergen.

Det siste året vart slitsomt. Alt som kunne gå gale, gjekk gale dette året. Ho talde på celler. Celler som ikkje ville leve. Kjøleskapet ødela prøvane, eller teljemaskinen gjekk i filler, etc. Det var eit halvår med neglebiting og seine laboratoriumkveldar. Ho var på labben meir eller mindre "24 -7"

Men alt har ein ende, også studentlivet. Sjølv om det vart lite av elleville studiedagar, og mykje slit, trur eg ho hadde trivelige år som student. Eg har via omvegar høyrd nyss om "Boris-weekendar" innimellom celleteljing.

Stolt ung dame med fersk avhandling om behandlinga av akutt leukemi..

Avhandlinga heiter "Combination of Valproic acid and Hydroxyurea is Synergistic in Acute Myeloid Leukaemia." Ho har no ein Master of Pharmacy. Avhandlinga stod til A!

Alle store avhandlingar, eller bøker, har eit føreord med takksigelsar til inkvan. Så også i denne avhandlinga. Dotter nummer to kom med boka, og sa her er resultatet. Så opna ho heftet. Eg las og vart rørt. Der står det svart på kvitt:

-Finally I wish to thank my family and friends for all the support and words of encouragement . Especially Dag for his love and kindness during this time, and my mother who has taken a keen interest in my project-

Før studiene var ferdige hadde ho jobb. Og når examen var overstått hadde ho forskarbilletten i handa. Men kjærleiken og lovnaden om å ta jobben ho fekk tilbod om, stod sterkt. Dermed fekk Haugesund nyte godt av hennar kompetanse.

I dag vil familien din hylla deg, du iherdige student, og må lykka stå deg bi.

Hytteliv

2013-03-25T08:00:00.000+01:00

Livet på stølen er gildt. Det har me det som plomma i egget. Ingenting hastar, og ingen masar. Dagane går med til å slappe av, gå turar, fiske, eller berre ro seg ein tur. Når det blir mørkt, legg me oss. For på hytta vår fins ingen straum, sjølv om vatnet er stemt opp for å levere straum til heile bygda.

Torgålen. Der har ungar i fleire generasjonar vore frå før dei kunne føte seg.

Der var me som ungar med mor og far, som ungdommar med vener og som vaksne med eigne ungar.

Høgdepunktet i hyttelivet er hytteboka. Timevis går med på å mimre og le. Der står det om farne hyttetider, fakta frå livet, og små stubbar. Fleire i familien er flinke til å teikne. Og dei har skildra hyttelivet med til tider skarp penn.

Dette var ei jakthistorie. Teikningen tala for seg.

Dette er Jørgen og Emilie som hentar stein til ein grunnmur. HMS var eit framandord i den tida. Lars Åge kom fossande med påhengs på robatåten sin. Då fekk han klar melding om å roa seg ned. Kanoen ville nok ikkje tåle ei bølge. Som de kan sjå går vatnet til ripa.

Dette bilete er ubetaleleg. Forhistoria er at far ikkje trudde Litlebror min og jaktkameraten kom til å få noko dyr. I så fall, sa far, så skulle han og Rapp (hunden) personleg bæra kjøtet or heia. Så fekk bror min dyr, og sta som dei båe kunne vere måtte far bære alt kjøtet or heia åleine. Me ser ein nedlasta hund som sender bebreidande blikk til eigaren. Rapp hadde ikkje ein gong vore med på veddemålet.

Buksa som bror min har teikna i detaljer har og ei historie. Far min kjøpte denne hjå Rørvik, på salg. Det var ei pepita-rutete damebukse i ull med strikk i livet. Denne tykje far var yppeleg. Rask og lett å bytte når han skule til og frå fjoset. Han hadde sett at det var fleire bukser i korga, så veka etter var han ned att for å kjøpe restlageret. Men då var buksene til full pris att. Så han brukte denne eine buksa i årevis. Heilt til mor ein gong heiv den og sa: " Nei, den har vi ikke sett !"

Denne historia er det nok nokon som kjenner seg att i. Dette er atter ei jakthistorie som er nedteikna. Om dei involverte les dette, og vil dele soga, så kan de skrive det i kommentarfeltet.

Dotter nummer 4 nyt det gode hytteliv

Så, i eit spann med spiker, kom eg over dei gamle solbrillene mine. Heilt sikkert super polaroid

Når eg tok dei på meg, lurte eg på om dei i det heile tatt var solbriller

Her er provet. Eg og Kirsten har begge superpolaroid-briller i steikande påskesol.

Hyttelivet er godt. Sjølv om hyttebøkene kan rapportere om harde tider med tomme kassettspelarbatteri, provianttørke og floge-angrep. Men minner frå hyttelivet sommars- og vintersdagar er gull verdt.

Ha ei minnerik påske!

Muskelsjukdommen si bakside

2013-03-22T07:00:00.000+01:00

Alle medaljer har ei bakside seiest det. Medaljen mi heiter Charcot-Marie-Tooth. Og den medaljen har jammen ei bakside. Det er mykje ein kan skrive om den sida. Men eg skal nøye meg med å nemne noko som kan vere jysla irriterande. Korkar kan vere irriterande. Spesielt skrukorkar. Dei kan vere vanskelege å opne.

Kjører ein bil, må vindauga og lykter vere reine. Eg kjøper meg vasspylarvæske, opnar panseret og gjer klar for påfylling. Det er heilt uråd å få opp korken. Der står eg...

Eg kjøper vatn når eg eg ute på reis. Så blir eg tørst. Eg tek fram flaska,og det er umogleg å få opp korken. Då er det til å sitje og tørste i hel ved sida av flaska, eller håpe på hjelp...

Men etter kvart blir ein smartare. Me lærer jo så lenge me lever. Så eg har lært å be betjeninga om å løsne forseglinga på korken. Men eg lærte av det og....

Det viser seg at betjeningen er så serviceinnstillt at dei ikkje berre løsnar forseglinga. Nei, dei skrur like så godt opp heile korken for meg. Så ser dei på at eg legg flaska i veska og går. Då seier dei ingenting....

0.5 liter vatn innabords

Alt ei dame har i veska ligg her, dyvått.

Eg kunne vri alt. Dropane kom ikkje med på bilde.

Eg har nå lært å sei at dei kun må løsne forseglinga, ikkje skru opp korken. Eg har med dette også funne ut at eg er i live. Det seiest me lærer jo så lenge me lever. Og eg lærte noko....

God læringsrik helg!

15 minutes of fame

2013-03-21T07:00:00.000+01:00

3 bilder, 2 jenter, 1 veke
Slik kan me oppsummere ei heller travel veke for jdei to Sandsjentene. Aktive er dei, men at dei skulle bli slike kjendisar hadde dei ikkje trudd.

Natalie med Liva bak

Styreverskurs og årsmøte i regi av Rogaland 4 H. Jentene sit i styret i Bygdevon 4 H, og har vore ute i verda og lært kva det vil sei å styre. I ettertid dumpa eit eksemlar av Gjesdalbuen i postkassa. Inkvan på Ålgård kjende igjen Sandsjentene og sende avgarde avis til meg.

Liva, Natalie og Margarita

Så var det ungdomsskuleball påSand. Dette baller blir arragnert kvart tredje år og der den store "happeningen". Dei pussa, stelte og strigla seg så mykje at hårfønaren tok fyr. Den var ikkje van med slik hardt arbeid. Men det gav resultat; rett i avisa kom jentene. Stivpynta !

Natalie, Ingeborg og Liva

Søndagen arrangerte Bygdevon 4 H sin årlege komlemiddag. Omlag 80 middagar vart servert. Inntektene går til den årlige turen til Hovden. Det er omlag 15 flinke ungar i klubben. Og rett i avisa kom jentene, igjen.

Nå har dei vel hatt sine "15 minutes of fame". Derfor gir eg dei nye 15 minutes her på bloggen.

Språkåret 2013 volum l

2013-03-20T07:00:00.002+01:00

I år er det språkår. Me har hatt så mangt eit år, år for år. I år er det språket sitt år.

Språk er spanande. Me kan smake på eit språk. Me kan feire eit språk. Me kan elska eit språk. Like eins kan me hate eit språk. Alt er mogleg, berre me har eit språk.

Me kan bade i språk. Det var ein metode som var flittig nytta i teiknspråkopplæringa på 80- talet. Det var herleg å velte seg i språkbadet, nett som grisen veltar seg i søla. Det kom språk overalt. Det klina seg på oss, og sette seg fast. Brått hadde me lært eit språk..

Det er Ivar Aasen i 200 me feirer. 5. august er det 200 år sidan han vart fødd. Men rause som me nordmenn kan vere, feirar me språkleg mangfald og skilnadar.

Me feirar at det er 100 år sidan det Norske Teater hadde si første framføring. 6. oktober 1913 sette teateret opp "Jeppe På Berget" i Oslo. Stykket var omsett av Arne Garborg. Kongen var tilstades, men folket rasa. Det gjekk hardt for seg med med slag og spark. 6.oktober 2013 har teateret festframsyning. Dei stenger gatene, og kanskje kommer Kongen. Truleg blir det ingen pipekonsert denne gongen.

Det gleder mitt teiknspråklege hjarte at i tillegg til nynorsk, bokmål, samisk, kvensk, romani og romanes, vil også teiknspråket ha sin plass. Teiknspråk er også eit offisielt språk i Noreg.

Stafettpinnen blir levert, og dei spurtar avgarde til neste bygd

Året blir feira på mange måtar. På nett, utstillingar, konkurransar og som idrett. Ja, idrett. Nynorskstafett. Stafetten går over landet i Aasen sine fotefar. Og sjølvsagt, 10 juni kjem stafettpinnen til Sand i Ryfylke. Då må me alle alle ta vel i mot den. Stafettpinnen er alt på veg. Du kan følge stafettpinnen på bloggen "nynorskstafetten" dag for dag. Følg med, følg med...

Alt har ein ende. Også eit jubileumsår. 6.desember sluttar språkåret på Ivar Aasentunet i Ørsta. Akkurat i tide for oss å kaste oss over julefeiringa.

La oss hegna om språket vårt!

Språkåret si heimesida:
http://www.xn--sprkret-gxab.no/

Nynorskstaffetten:

Omregulering

2013-03-19T07:00:00.001+01:00

Det må seiast.; eg berre må sei det. Ikkje mange har snakka om det; Omregulering. Omregulering frå næringsområder til luftfart. Det soknar under samferdsel. Då er det ikkje samferdsle for fotgjengerar det er snakk om.

Blir det ikkje ein konflikt her? Ein like stor konflikt som etableringa av Heliporten gav? Garaneset eigendom AS lurer på om rammeløyvet LMT-utvalet gav, vil få konsekvenser for firmaet deira.

LMT- utvalet gav dispensasjon frå dagens reguleringsplan på Garaneset. Dei gav Fonnafly løyve til fyking i påvente av konsesjonssøknaden.

Fylkesmannen var i mot, men det stogga ikkje politikarane. På grunn av LMT- utvalet har Fonnafly nå lov å etablere, drive, og inneha ein operativ hovudbase for selskapet på Garaneset
Fonnafly er nå i gong med å byggje opp ein verkstadfunksjon!

Nær 90 personar signerte klagebrevet mot vedtaket. Det er mykje folk det. I tillegg var det mange som samde i det som stod i brevet, men som ikkje torde skrive under. Dei var redde for konsekvensene.

Alle har sin rett å uttale seg om det dei måtte ynskje. Me likar å tru at me lever i eit demokratisk land. Kanskje me gjer det, men me lever ikkje i nokon demokratisk kommune. Her kan det det du meinar få konsekvenser.

Eg skreiv under. Det gjorde mor mi og. Ho er 86 år, men fremdeles politisk medviten. Og tenk, bror min kom heim og kunne fortelje henne at han hadde fått slengt i seg av ein politikar: " Mor di signerte protestbrevet!" Mor blei litt øvejidde. "Tenk hu gamle menneske", som ho sa, var funnen blant alle 88 namna. Då kan me vere sikre på ein ting; Inkvan studerer den lista, og dei veit kor me bur....

Kva er det å protestere på? Helikopterplassen er alt for nær folk. Det ligg slik at støyen brer seg godt til dei nærliggjande bustadane. Omreguleringa vil få konsekvenser for bruken av området.

Nå skal det bli utarbeidd ein ny reguleringsplan for området. I samband med det spør Hyttebygg, som er nabo, kva konsekvensar det vil få for dei.

Kva trur de? Nå skal Garaneset, eller deler av Garaneset, omregulerast frå næringsverksemd til "flyplass". Samferdsel av den sort har andre krav enn næringsverksemd.
Ingenting som støvar må kome nær helikoptemotorane. Støvar ikkje trevirke?
Ein kan ikkje gå tur på ein flyplass. Det vil få verknader for fri ferdsel bortover Garaneset....

Og støyen? Den er kommen for å bli...

Nå har det seg slik at me har fått ny rådmann. Han kjem utanfrå og har ikkje dei til tider vanskelege bindingar som bygdefolk har. Han peikar på sakshandsamingsfeil, akkurat som 88 andre gjorde. Han går for oppheving av vedtaket.

Undera si tid er ikkje over... Halleluja!
Nå gjenstår det å sjå kva LMT- utvalet gjer torsdag 21. mars.

Kven kan gå kor, og kva tid?

2013-03-18T07:00:00.000+01:00

Tilgjengelighet nok ein gong. Eg har i tidlegare blogginnlegg sagt eg tok kontakt med kommunalt råd for funksjonshemma om stoda i kommunen på tilgjengeligetsida.Det er fleire år sidan. Dei svara hyggelig at det skulle sjås på i samanheng med opprustinga av Gata.

Eg har lenge vore oppteken av tilgjengelighet. Eg jobba i mitt tidlegare liv på eit statleg kopmetansesenter, der deltaking for alle var på agendaen.

At alle skal få tilgong til same goder er så sjølvsagt at me ikkje kjem på at me må tenkje over det. Men det er ikkje sjølvsagt. Suldal likar å tenkje på seg som ein kommune med spreke innbyggjar. Me kan gå fleire hundre meter til butikken med varene tilbake. Men desverre må eg skuffe politikarne. Det er ikkje slik i røynda. Ingen vil gå langt. Alle skal berre.... Og då parkerar dei kor dei vil.

Slik er stoa, og nå tykkjer eg politikarne må ta det på alvor.

i 2008 tok eg opp heisproblemet i idrettshallen. Resultatet var at den vart stengd, og med det ein del folk vart utestengde frå hallbruk.

Eg tok i 2010 opp med råd for funksjonshemma saka om parkeringsproblema i Gata, og tilgjengelighet. Då skulle det ordnast når Gata vert opprusta. Men den rustar berre ned.

Her har inkvan klart kunststykket å parkere slik at andre inkvan ikkje kan komme inn i heiset. I etasjen over Coop er det husvære med heis opp. Der er det populært å parkere når ein berre skal...

Eg tok kontakt med Suldalsposten fordi eg tykte dette temaet var ei sak dei burde skrive om. For dette handlar om tankeløyse, ikkje vond vilje. Men alt må lærast, også å ta omsyn til sine medmenneske.

Suldalsposten var heilt enige i at det var ei viktig sak. Viktig å få auga opp for at inkvan si tankeløyse kan få konsekvenser for andre.

Eg viste dei bilete av syklane framfor heisen opp til Suldalsposten. Då blei det brått blekktørke i avisa. Ikkje eit ord vart skreve om tilgjengelighet, eller om det å ta omsyn til kvarandre. Kanskje dei ikkje lika bileta?

Då får eg vise dykk eit knippe nye bilete med prov på tankeløyse i kommunen. Sidan ikkje pressa vil ta det opp, får eg gjere det sjølv.

I heisen på kommunehuset, Suldal sitt rådhus, får ein som regel lag av diverse søppel

Eg har aldri tatt heisen åleine. Her er andre følgere

Framfor legekontoret, tannlege og barnekontroll er det nokre meter å gå til parkeringsplassen. Utanfor inngongen er det kun lov å stå om ein har parkeringstillatelse. Det rare er at der står det alltid fullt av bilar. Bilar der førarane " skal berre..." Då blir bilar med parkeringstillatelse inneparkert, eller kjem ikkje til.

Dersom ein parkerer på tvers under HC parkeringsplassen, så føles det ikkje feil

I gata er det ein HC parkering. Den står alt for langt borte til at ein kan få varer bort dit, Vågar ein seg til å stå på dei vanlige plassane, kjem ein ikkje ut av bilen. Har ein gangvansker treng ein heile bildøropninga for å komme ut og inn av bilen.

Fleire nye firma har opna utan at det er teke omsyn til tilgjengelighet for alle. Desse kan eg spara til ein annan gong.

På kulturhuset, som er det best tilpassa bygget på Sand, er det vanlig at ein må sitte til stengetid. For HC bilen er som regel inneparkert av "Nufantar "som " skal berre".....

Kor mange år skal det gå før kommunalt råd for funksjonshemma skal byrje å gjera jobben sin?

våren er i kjømda

2013-03-15T08:00:00.000+01:00

Me har hatt ein kald og fin vinter. Snøen ligg hard og kald. Ikkje ein prikk vil den smelte. Ein lurer på om det nokonsinne vil endre seg.

Så byrjar sola å gi litt varme. Eg nyttar tida til å ta litt kaffi i solkroken på terrassen. Dette året måtte eg spa fram terrassen. Litt etter litt gir snøen tapt. Kvar dag har eg måtte hakke opp litt snø og venta på at solstrålene skulle smelta det. Og smelta har det. Nå er den eine terrassen fri for snø.
Sist veke kunne eg høyre det dopla frå taket. Det draup i eitt.

Så høyrde eg fuglane synge. Først ein, så ein til. Sola varma, fuglane kvitra, og eg kosa meg.
Men det er vel lenge til snøen forsvinn, og blomane kikkar fram, tenkte eg.

Så tok eg meg ein tur på den andre terrassen. Den hadde vore så nedsnøa at eg ikkje kom fram til hagen.

Og hva skuer mine øyne? Fine snøklokker kikkar fram. Korleis dei ha klart å presse seg fram gjennom tela er meg eit under. Men under skjer, år etter år.

Berre ein liten bar flekk var nok til at blomane spirer. Eg trudde ikkje tida var inne ennå, men fuglane hadde kvitra om det. Då fuglane starta med vårsongen sin, måtte eg kikke etter om dei song rett. Og det gjorde dei.

Resten av hagen er nedsnøa og ser ut til å vere det lenge ennå. Men det er von i hangande snøre....

Nå er våren i kjømda godtfolk. Nyt denne tida, for brått er denne undringens tid over.

bloggurat link:http://bloggurat.net/minblogg/

<a href="http://bloggurat.net/blogg/hdn0k/liv-midt-i-livet"><img src="http://x.bloggurat.net/stats/?id=snrwpk" alt="Bloggere i Norge" border="0" /></a>

Jeg har plassert min blogg i <a href="http://bloggurat.net/kart/registrere/9632/sauda">Sauda</a> på <a href="http://bloggurat.net/kart/">norske bloggkart</a>!

Bunadsutstilling

2013-03-14T07:00:00.000+01:00

Idag opnar Ryfylkemuseet si bunadsutstilling. Den gledar eg meg til å sjå. Eg håpar dei har mykje spanande å vise fram. Klokka 19.00 i kveld opnar dørene. Kjem du i bunad, får du kome inn utan å betale.

Eg gledar meg til å sjå Hylskruna. Det er ei brurekruna. Den kjem frå Mollatveit, men kalla Hylskruna etter Brita Hylen som kjøpte kruna. Det er mange som har sagt ja med den kruna på hovudet. Framleis seier folk ja under ei liknande krune. Rogaland bygdeungdomslag har fått laga ein kopi som dei leiger ut.

For å få dykk til å halde ut ventetida vil eg vise eit knippe av noko som ikkje er med på utstillinga:

Ragnhild Solbakken har ein flott bunad som Halldis Rørvik står bak. Det er ikkje mange av den. Sjå godt på Ragnhild neste 17.mai.

Siste året dotter nummer 4 hadde på seg "kvasi-bunad". Til våren står ho konfirmant i bestemora sin bunad. Sjå godt på dotter nummer 3 Hennar bunad har eg brodert og montert sjølv. Skjorta har Bjørg Jorunn Myhre laga. Sjølv har eg på meg Husfliden sin Lølandsbunad. Den har eg hatt sidan eg var 17 år. Det er fleire "tilpasningar" sidan.

Lølandsbunaden er laga etter eit sjal frå garden Løland. Det var Marta Larsdotter Hiim sitt sjal. Ho vart gift til Løland. Ho var søster til min tippoldefar, Orm Hiim. Marta og Orm var ungar til "Gamla Marta." Marta Ormsdotter Hiim var kvinnesakskvinne 100 år før ordet var oppfunne .

Dotter nummer 3 ikledd det gamle brureforkleet til Marta Larsdotter Hiim.

Er det ikkje flott?

Eit av dei to gamle sjala me har på Hiim

slitne etter ein lang bunadsdag

Det gamle sjalet frå framsida

Denne hua er sikkert på utstillinga.

Capen til Kari Rasmusdotter Løland er utgongspunkt for Husfliden sin bunadscape. Den er blå og kortare enn Nordaker sin som er laga etter ein cape frå Bleskestad. Kari Løland er mi tipp tipp oldemor.

Her er prosjektet som skal ferdigstillast når dotter nummer 4 er vel konfirmert. Den gamle Ryfylkedrakta!

De får nok sjå ferdige eksemplarar av ryfylkedrakta på utstillinga. Desse draktene er stilige. Eg reknar med at eg blir flott når eg går bak slektningane mine som ekserserer i Ryfylkeske artillierie compagnie av 1718.

Men det er mange nålesting til. For det fanns ikkje symaskin på Christian V si tid.

Dei som har vore på Hiim har vel sett kanonene som står klar i tilfelle compagniet skal mobilisere igjen.

Dette bilete er frå Halden. Våre karar hadde slike raude uniformer då dei var innrullerte i Cristianssand artillierie compangnie. Nå har ein del fått seg den Ryfylkeske sennepsgule uniforma.

NPM atter eingong

2013-03-13T08:00:00.000+01:00

Eg har tidlegare blogga om New public managment. Det er ein økonomieffektiv måte å styre på. Det er laga for å styre fabrikkar.

- Mest mulig produkt med minst mulig utgifter for å få mest mulig inntekter.-

I 2001 starta statsminister Stoltenberg eit radikalt moderniseringsprogram. Han skulle revolusjonera offentleg forvaltning, med fokus på sjukehusa.

Men det er vanskeleg å handsama mennesker som om dei var bildeler, så sjukehusa har slete. Og helseministrane blir utslitne.

Helseminister Tønne sitt mantra var: " tempo høyere enn detaljer" Så viktig var det å gjennomføre reforma at detaljer som konsekvensutgreiingar ikkje var tatt med.

Denne revolusjonen har eit namn: "New Public Managment." NPM. Kven var primus motor for å hjelpe fram reforma? Det var konsulentselskap som McKinsey.
Stoltenberg uttalte så seint som i 2008 at han ikkje visste kva NPM var.Kven ville han lure?

Stoltenberg måtte sette inn sitt siste trumfkort for å oveleve helsereforma; superministeren Jonas Gahr Støre. Ministeren som lykkast i alle departement. Vil han klare seg i helselandet?

Støre har nok høyrd om NPM . Han vil frede sjukehusreforma Soltenberg starta. "Omstilling er regel- ikkje unntak for sjukehusa " er hans mantra. Det var mest som om han var tilsett hjå McKinsey, og ikkje var ein sosialdemokratisk helseminister.

Sjukehus i verdsklasse. Ein av alt, og det er i ustand

Helseminister Støre seier våre sjukehus er i verdsklassen. Kvifor ropar då legar ved sjukehusa ulv??
Fleire sjukehustilsette, og leiarar, har gått ut i media og fortalt at folk døyr på sjukehusa våre.
Støre refsar desse leiarane, og truar dei med sparken.

Støre : "Ahus er juvelen i helse-Noreg. De sykehusene som lykkest best, er de som trekker i samme retning. Det håper jeg kan spre seg".
Dette er klar tale til dei som "gir faglige uttalelsar offentleg, og får folk til å tru at OUS fusjonen går på helsa laus.

UNN, Universitetssjukehuset i Nord Norge kuttar ut 47 sjukesenger for å spare 90 mill kroner.
Dei går med eit overskott på 475 mill kroner i 2012 !!!!!

UNN får ros av Støre:" Helse- nord har laget en meget ambisiøst investeringsplan som de har ryggrad til å bære." Spørsmålet blir då: Har pasientane ryggrad til å bære desse innsparingane.

Slik blir fabrikkar styrte: profitt, overskott, og inkvan som tek ut utbytte. Er det slik sjukehusa våre skal drivast?

Erna Solberg (H ) ser at keisaren ikkje har klær, og seier det som folk flest, utanom Støre og Stoltenberg, ser: " Der er for mye økonomifokus i det offentlige helsevesenet"

Det siste frå Støre er at to kreftmedisiner blir strokne av lista, fordi dei er for dyre. Men du kan framleis få om du betalar sjølv.

"Me må ha eit prioriteringssystem," seier Støre. Med det opnar han for klasseskilje i helse- Noreg.

Ein rapport frå 2012 viser at kun 1 av 4 helseleiarar meier at reforma var vellykka.
Kan det vere at inkvan har utvikla resistens mot sunt bondevett?

Med dette er neppe siste ord skrive på bloggen min om New Public Management.
NPM blir sopa under teppet av leiarane våre. Sosialademokratane vil ikkje stå for at dei styrer landet etter kapitalistiske former. Men eg har ikkje tenkt å la dei få sleppa unna utan å ripe i lakken deira.

Skal alle komme opp til presten?

2013-03-12T07:00:00.000+01:00

Eg rota gjennom nokre gamle Suldalspostar. Det gode med Suldalsposten er at den aldri går ut på dato. Eg har ein del liggjande i tilfelle leselyst.

Der finn eg ofte eit tema som engasjerer, og som eg kan filosofere og kverulere over. Denne gong var det tilgjengelighet eg beit meg merke i. Me har fått ei ny lov i Noreg: "Lova om tilgjengelighet og universell utforming".

Dette stykket har lege over sidan i sommar, men jammen meg er det aktuelt nok til å bli sendt ut i verdsveven.

Lova legg til rette for eit samfunn der alle skal ha like stor rett til samfunnsdeltaking. Det er dermed blitt forbudt å diskriminere på bakgrunn av funksjonsvanskar. Alle skal ha tilgjenge der det er interessant for almenheten komme seg inn.

Rullestolbrukar og Sandbu, Ingrid Tveita, ettelyste betre tiljengelighet. Ho viser spesielt til snørike vintrar og ubrøtte fortau. Har noko betra seg?

Dette er nokre av tilgjengelighetsproblema i kommunen. Det er liten vilje til å ta tak i desse problema. Sidan Suldalsposten rulla ordføraren i rullestol rundt på Sand har lite skjedd. Dette er fleire år sidan.
Fleire nyetableringar har fått opna utan at det er sikra tilgjengelighet. Det skulle ikkje vere slik etter at me fekk lova om universell utforming.

Slike teikningar er det heller ikkje mange av i kommunen.

Eg tok for snart 5 år sidan kontakt med kommunalt råd for funksjonshemma vedrørande parkeringsplassar. TTT, (ting tar tid) ennå har ingenting

I same avis, på same sida se me ein reportasje frå prestekontoret sin flyttesjau, Dei flyttar inn i andre høgda på Suldal næringshage på Garaneset. I den guds hage på jord er det ikkje for alle å koma. Har du føter som fungerer går det greit, men har du eit ærend til presten og kan ikkje føte deg, så får du beint fram la det vere.

Skal du til presten og har armar til pynt, får du jammen ikkje ta heisen opp. For å ta heis i Suldal må ein vere sterk i fingrane. Heisknappen må haldast inne under heile heisturen. Er du muskelsjuk, klarer du ikkje å halde eit slik trykk så lenge.

Heisane er av det billigaste slaget som er greit for dei friske, og som har brekt foten. Heisane stiller krava til tilgjengelighet. Sjølv om det er kjent at dei er ubrukelege for funksjonshemma. Dei stiller minstekravet, så kven bryr seg om dei er heilt ubrukelege for brukarane?

Å kome til Suldalsposten kan vere ei utfordring

Ikkje lett å komme seg inn her. Fleire bedrifter brukar heisane til oppbevaring av søppel, eller som her, sykkelpparkering.

Rett skal vere rett. Etter å tatt bilete av heisen opp til Suldapsposten ved to anledningar med fleire månadar mellom, gjekk eg inn til avisa og ba dei skrive om tilgjengelighet. Det vart inga skriving, men syklane forsvann frå heisdøra.og borte er dei blitt.

Men eg spør likevel:Bryr me oss så lite? Gløymer me å tenkje at i morgon kan det vere me som er blitt funksjonshemma?

Som sokkjen i jorda

2013-03-11T07:00:00.000+01:00

Det hender både titt og ofte at ting, eller folk forsvinn. "Han er i som sokkjen i jorda", seie me då. Her om dagen var det ein kar som var som sokkjen i jorda. Bokstaveleg talt. Han sokk ned i jorda. Og der er han ennå. Ingen kan finne han.

Han blei slukt av eit synkehol. Det har sikkert høyrt om det. Som regel er det i långtvekkistan slikt skje. Men det kan skje overalt. Og det skjer. Då kan me vere glade som bur på dei hardaste fjellknausar oppetter åsane.

Synkehol oppstår når grunnen under blir hola ut. Det kan vere mange årsaker til det. Oftast er det i områder med mykje kaltstein det skjer. Kalken blir løyst opp når det renn vatn ned i steinlaget. Dette fører til grotter under jorda. Etterkvart som holrommet blir større, aukar faren for at jordmassane over kan svikte. Då søkk jordlaget ned i holrommet. Og så har me eit synkehol.

Synkehol kan oppstå etter flaumar og store nedbørsmangder, men også under tørke. I tørkeperiodar blir grunnvatn pumpa opp for å vatne jorda. Når grunnvassnivået søkk, kan grunnen kollapse.

Synkehol i vegen

Dette har skjedd før, og det kan skje igjen...

Du kan ta ein kikk på filmsnuttane her..

Det skjedde i Kina og Tyskland:
http://www.nrk.no/nyheter/verden/1.10890910

Taiwan:
http://www.nrk.no/nyheter/verden/1.8266665

MPG finalist frå halvøynå

2013-03-08T07:00:00.000+01:00

Eg er ikkje av dei mest ihuga Melodi Grand Prix entusiastar, men kjenner eg nokon som er med, blir det mykje gildare. Eit år var min tidlegare leigebuar med i MGP. Ei klassevennine av dotter numme ein har vore med. MGP. Før var det utvalde folk av rasen kong Salomo som var med. No kan Jørgen hattemakar også vere med. Då treff det slik at me har kjende blant hattemakerane.

Dette året var det ein slektning som var med. Far min sa alltid at han hadde tremenningar over heile halvøynå. Det vil då seie at eg har firmenningar over heile den same halvøynå.

Minnesmerket over hendinga som inspirerte gruppa Fjellfolk

Helga Jacobsen er med i gruppa Fjellfolk og framførde songen Ulvetuva. Soga om eit par som gjekk frå Bykle til Suldal. Soga enda ille.

Helga Jacobsen. Jacobsen som i Jacobsen blomster. Der kjøpte me blomane våre . Der nikka dei alltid når me sa namnet vårt: Hiim. Ja for Jacobsen kjøpte blomsterbutikken sin av søster til brødrene Hiim. Som de ser; verda er ikkje stor.

Fjellfolk

Eg kjenner ikkje Helga Jacobsen. Men når eg såg bilete av henne kunne eg sjå kven ho likna på. I avisene står ho med eit stort smil og flott langt hår. Då måtte eg gå inn på Facebook sida "Suldal i gamle dagar" og leita fram eit bilete,

Der er ho. Jenta med dei lange tjukke flettene; Mor til Helga Jacobsen

Hu er forvetnelige denne facebooksida. Den bør de innom. Det er mange bilete frå gammal, og nyare tid. Kanskje ser du plutselig besteforeldra dine, eller deg sjølv som liten!

Ha ei fin helg!

Ulvetuva YouTube:

http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=5e0MqdRROCA#!

Legevakt.. Fritt val?

2013-03-07T07:00:00.000+01:00

Inkvan har vore på kurs. Suldal kommune har tatt kommunesamanslåing på forskott. Vindafjord, Suldal, Sauda og Etne samarbeidar om helsa vår. Det vart ikkje noko av datasamarbeidet. Det vart for vanskelig. Då er det visst lettare å samabeida om helsa vår. Eit interkommunalt helseteam er nedsett. Dei ser for seg tre målbare resultat. Det eine er sjølvsagt økomomisk gevint for kommunen.

Kommunane slit med å få til legevaktkabalen sin. Sjølv i Etne og Vindafjord som allereie samarbeider, er det problem. Likevel trur dei at eit større areal vil betre utteljing økonomisk. Kva det vil sei for folk å reise fleire mil når dei er sjuke er ikkje noko som blir merka på kommunalt plan.

Varaordføraren står fram i Suldalsposten og seier at tidlegare helsesjefen sine ord får stå for eiga rekning. Ho seier også at ingenting er avgjort ennå.

Ved akutt sjukdom vil legevakta rekvirere ambulanse direkte til sjukehuset utan å gå vegen om legevaktstasjonen, føreslår det interkommunale teamet. Dei vil ha eit samarbeidsprosjekt med sjukehusa.

Samhandlinsreforma er meint motsett. Kommunen har hovedansvaret, og sjukehusa er berre der folk skal reparerast før dei igjen blir sende heim til kommunen sin for vidare pleie og hjelp.

Samhandlingsreforma vart innført frå 2013 og skal fullførast i løpet av 2015 Dette er ei helsereform med ny folkehelselov . Lova styrker kommunen sitt ansvar for "forebyggende og helsefremmende arbeid i alle samfunnssektorer."

I lova står det klart at det er ei kommunal plikt å etablere øyeblikkelig hjelp. Tilbodet skal flyttast nærare der folk bur. Kommunane overtar også ansvaret for utskrivingsklare pasientar på sjukehus frå første dag. Dei vil få dagbøter om dei ikkje klarer å følge dette.

Kva betyr samhandlingsreforma for folk flest? I følge helse- og omsorgsdepartementet skal det bli lettare å få hjelp lokalt. Tilbodet i kommunanae vil bli breiare.

Helse-og omsorgsdepartementet har lagt ut ein kortversjon av lova. Den skal dei fleste klare å lese. Det står klart at det skal bli lettare å få helsehjelp lokalt. Og at tilbodet i kommunen vil bli betre.

For å få til dette får kommunane 5 milliarder kroner frå staten. Det fordi staten vil at det skal lønne seg for kommunane å førebyggje, og byggje opp nye tenester der folk bur. Då er det ikkje opp til politikarane å gjere motsett.

Har ikkje politikarane sett i media at det er foreslått å leggje Helsefonna inn under SUS i Stavanger? Det kan vere at om kommunane vedtar dette forslaget, er Helsefonna omorganisert. Ei slik omorganisering vil sikkert få ringvirknadar på ambulansetilbodet i distrika.

Helsefonna har heller ikkje ambulansar i kommunane til slik hjelp teamet foreslår. Kva så om ambulansen er i bruk når legen på vakt rekvirere ambulanse for å hente ein pasient.

Kven har då sove i timen?

Eg veit; 2012 Ein pasient med mulig hjarteinfart. Legevakta rekvirerer ambulanse. I ferjekøen rekvirerer helsefonna ambulansen sin til ei bilulykke. Det er diskusjon om kven som skal bruke bilen. Enden på visa er at pasienten får reise i ambulansen, ei ferje forsinka.

Eg veit: På 80- talet må det ha vore eit slag samarbeid mellom Sand og Sauda. Ein høggravid pasient har fått akutt nyresteinsanfall. Pårørande ringer legevakta. Legen svarar: " Eg er i Sauda. Du får ta ein paracet og komme i kontortid i morgon."

Vil me ha det slik? Tenk over dette...

Her kan de lese referatet. Klikk på infobrev nr 5:
referat frå interkommunalt møte

Her kan de lesa samhandlingsreforma i kortversjon:
samhandlingsreforma; kortversjon

Exit Placement

2013-03-06T07:00:00.001+01:00

Eg las i Suldalsposten at ordføraren i suldal har lagt vekk invitasjonen frå Placementorganisasjonen. Eg må sei det kom ikkje som noko bombe. Det har vore underforstått ei tid.

Placement er ein organisajon som har spesialisert seg på å kople europeerar frå overfylte områder i Europa opp til grisgrente bygder i Noreg.

Suldal og Sauda kommune var svært ivrige deltakarar ein del år. Det vart slått på stortromma. Alt vart gjort for å leggje til rette for at ressurstertke europeerar skulle flytta til bygdene våre. Og det gjorde dei. Dei aktuelle vart inviterte hit. Dei fekk omvisning på alt kva me hadde å by på. Mellom anna var rein natur, tomter, og fred og ro, åte Skattkammeret slengde ut.

Mange beit på og flytta hit. Ordføraren sjølv seier det var ein suksess, men at det ikkje er noko han vil satse på vidare. Det grunngir han med at alle prosjekt har ein ende. Snakkar han som privatperson igjen? Det er ikkje allltid så godt å vite kva hatt han har på hovudet. Har styringsgruppa gått inn for å leggje vekk invitasjonen?

Treng ikkje fråflyttingskommunen Suldal fleire barnefamiliar? Ei kan undrast. Placementfolka var folk som klarte seg sjolv, og bidrog positivt, frå første dag.

Det viste seg at medaljen hadde ei bakside. Desse ressursterke folka gjekk ikkje svimelaust på eit tilfeldig åte. Nei, dei hadde tenkt saka gjennom og komme fram til at det Skatttkammeret Suldal hadde å by på, passa dei. Dei var ikkje interessert i at kriteriene skulle endre seg i ettertid. Då Fonnafly plasserte seg rett draumen til desse nye sandbuane, ga dei beskjed.

Ordføraren tykte dei var ganske slitsomme med maset sitt om fred og ro. Skjøna dei ikkje at støy er framtida. Ordføraren stod til og med fram som privatperson i Suldalsposten for å dukke dei litt.

Men sjølv ikkje litt harselering om sarte øyrer stoppa dei. Sjølv ikkje ord om at at dei ikkje kunne forvente seg bu i eit eit glansbilete stoppa dei.

Då for glansen av innflytterane. Dei vart berre mas med dei. Handlinga her minner meg litt om soga om campingturisten som klaga på at eigaren av campingplassen støya. "Å, de må berre fara. De heve betalt." var svaret dei fekk.

Masete folk vil me ikkje ha. Då er det enklare å ta i mot folk som ikkje klagar på støy, og som er himla glad at helikopteret berre støyar, og ikkje slepp bomber.

Ordføraren seier i Suldalsposten at om inkvan ønskjer å diskutere ein ny omgang, må dei gje han eit signal på det. Her har han eit signal.

http://www.placement.no/

Demokratiske val på den harde måten

2013-03-05T07:00:00.001+01:00

Det er valtider. Italia har tatt eit val. Det var ikkje noko å ropa hurra for. Nå er det Kenya sin tur.

Frå 1952 har det vore uro i landet, med unntakstilstand og opprør. Landet vart fritt 12.desember 1963 og kalla seg Republikken Kenya. Men det vart ikkje roligare.

Kenya, sør for Afrikas horn

Dei er ivige veljarar i Kenya, sjølv om det går på livet laust. Ved sist val mista 1300 mennesker livet, og rundt 600 000 måtte flykta. Når vallokala opna dette året vart 9 politimenn drepne med macheter. Til nå er 17 drepne, men det er ennå ei stund før alt er avgjort. Det er 15 millionar kenyanarar som går til val.

Sarah sit i Molodalen og gruar seg litt til valet. Ho sit i eit plast igloliknande telt. Der har ho budd sidan sist val. Då vart huset hennar øydelagt.

"Eg tenkjer at om Gud hjelper oss, gir han oss ein god leiar. Då får me det betre. Eg tenkjer mykje på det her eg sit i teltet mitt. Eg har god tid til å tenkje." seier Sarah.

Morodalen vart hardt rasert sist valår. Husa vart øydelagde og landsbyen lagt øyde. Norsk hjelp var med å reise nye hus. Men nå før valget er husa vekke. Dei er demonterte og vekkgjøymde. Innbyggjarane tek ingen sjanser.

Ei eldre kone grev opp potetene i åkeren sin. "Det er best å ete dei, ellers blir dei øydelagde under valet. Eg har mista alt eg eig ved kvart val," seier ho.

Det skal veljast 47 guvenørar og lokale leiarar, i tillegg til president, nasjonalforsamling og senatorar.
Det er åtte presidentkandidatar. To av dei kjempar i toppen. Det noko Shakespeareaktig over valet. To fedre sloss om makta i 1963 Nå sloss sønene om den same makta.

Odinga som tapte i 2007 tilhøyrer Luostammen. Den sitjande presidenten, Kibaki, tilhøyrer kikuystammen. Landet eksploderte i ei voldsbølge den gongen. Odinga vart statsminister for å roe ned, men det var uro lenge. Av dei 600 000 som flykta er det framleis 120 000 som ikkje har våga å komme tilbake.

Halvbroren
USA sin president er frå samme stamme som Odinga. Halvbroren Malik Obama stiller til lokalvalg i Nyanza provinsen.

Mange stiller opp for å velge, og mange har fått pengar for ågjere det.
"Alle er korrupte i Kenya. Både på toppen, og oss vanlige folk", seier ein kjelde til VG på valglokalet

grensesetting

2013-03-04T07:00:00.000+01:00

Å setje grenser er ikkje lett. Det veit alle småbarnsforeldre. Dei veit alt om viktigheita av gå setje grenser. Spør ein bonde kva som skjer om inkvan flyttar grensesteinane. Det kan føre til sjau, slagsmål og rettsaker. Ser me større på det, kan det mellom land bli krig om grenser.

Suldalsposten har flytta ei grense. Ei viktig grense. Dei har byrja å ta inn anonyme innlegg.

Suldaposten har halde ei streng line med alle skal stå for sine ord. I alle år har folk fått uttala seg om det meste, så lenge dei skreiv namnet sitt under. Eg prøvde ein gong å signere med signaturen L. Hiim. Det vart nei i neven. Fullt namn takk! I spalta "nest siste" må alle som får helsing stå med fullt namn. SP går for openheit.

Så kom det det eit lesarinnlegg på trykk. Anomymt. SP legg til nederst at dei valde å gjera eit unntak frå regelen om at lesarbrev må signerast. Dette skal visst vere fordi det var eit så kjenslevart tema.

Dei flytta ei grense, og sette den tilbake att. Då må det bli reaksjonar. Korleis vil SP bera seg åt neste gong eit kjenslevart tema dukkar opp. Det vil komme fleire saker som har eit heitt tema. Det både bør, og skal tas opp brennvarme tema i ei avis.

No har SP gitt litlefingeren frå seg og dei kjem til å slite framover. Slite med å argumentere godt for at ikkje fleire "helsing lesar av suldalsposten" vil tvinge seg fram, og gripe heile neven.