lizzz

Kunst: Ieder het zijne

2011-12-08T07:49:00.001Z

Gisteren was kunstenaar Job Smeets van Studio Job voor de tweede keer in twee dagen te gast bij De Wereld Draait Door, de eerste keer vanwege een expositie in het Groninger Museum.
De tweede keer omdat de discussie over de kunst van Studio Job na het eerste gesprek voortduurde tot ver na de opnames. In alle eerlijkheid: ik kende Studio Job niet. Dat zegt waarschijnlijk meer over mij dan over Studio Job, want in de kunstwereld geniet het duo (Studio Job is Job Smeets en Nynke Tynagel) inmiddels wereldfaam, zeker sinds het door Time Magazine is uitgeroepen tot een van meest invloedrijke designerduo's ter wereld.

De discussie van afgelopen maandag ging voornamelijk over de kunst die geïnspireerd was op iconen uit de Tweede Wereldoorlog en daardoor de nodige controverse opriep: een tafelkleed met daarop een afbeelding van concentratiekamp Auschwitz en een een hekwerk dat ontleend was aan de hekken rond concentratiekamp Buchenwald. Gisteren werd die discussie voortgezet met NRC kunstcritica Tracy Metz, die was uitgenodigd nadat ze via Twitter kritiek uitte op deze kunst van Job Smeets.

Dat de Tweede Wereldoorlog een voedingsbodem is voor kunst ligt wat mij betreft voor de hand. Een dergelijke ingrijpende gebeurtenis in de maatschappij en het leven van mensen laat generaties lang haar sporen na. Daar mag, nee, daar móet commentaar op zijn die de geschiedenis een context meegeeft, ook voor generaties ver na die van ons.

Een kunstenaar die dit thema onder handen neemt, moet zich bewust zijn van de gevoeligheden die er nog altijd zijn op dit vlak. Ik kan me niet voorstellen dat Job Smeets dit niet heeft meegenomen in zijn overwegingen. En als je dan dit thema kiest, wat doe je er dan vervolgens mee? Wat is je commentaar of wat wil je oproepen? Een tafelkleed met Auschwitz motief, wat zegt dat? Ik kan het niet bedenken en misschien is dat ook wel helemaal niet de bedoeling, maar "is" het gewoon. In de discussie kwam op geen enkel moment naar voren wat de achterliggende gedachte of het concept was. Dat had voor mij het verschil kunnen maken. De discussie voert bijna verder dan de stukken van Studio Job. Hij gaat over de functie van kunst.

Ik ergerde me aan het verweer van Job Smeets, dat het de taak van de kunstenaar was te provoceren of forceren, op zoek te gaan naar de grenzen van het veld. Het is duidelijk dat hij in die missie geslaagd is. Maar kunst zonder gelaagdheid, zonder zeggingskracht, hoe subjectief ook, riekt naar pure PR. Job Smeets kan in kunstkringen misschien niet veel fout doen, maar het ongeoefende oog van de niet-insider zag de afgelopen twee dagen een artiest die zijn act goed op orde heeft, maar als verschil makend kunstenaar zwaar door het ijs zakte.

Oproep boek

2011-11-16T13:27:00.001Z

Eind september 2012 komt mijn tweede boek uit. Het wordt een ironische kijk op het fenomeen "gebroken hart", want iedereen die het gevoel kent, weet dat het uiteindelijk overgaat. Het boek zal bestaan uit veel verschillende elementen, die ik liever nog even voor mezelf houd, maar er is één belangrijk onderdeel dat ik hier graag voor het eerst publiekelijk deel.

Toen ik "Rouwkost" schreef, interviewde ik Maria, die iets vertelde over een nagelschaartje dat ze van haar overleden vader had gekregen en dat voor haar om die reden veel meer vertegenwoordigde dan het pure object an sich. Het gegeven dat een voorwerp een emotionele lading krijgt en iets groters vertegenwoordigt dan het eigenlijk is, inspireerde me een onderdeel in het boek op te nemen dat gaat over voorwerpen die verbonden zijn met een verbroken relatie. Ik zou graag in contact willen komen met mensen die zo'n voorwerp hebben en bereid zijn hun verhaal met mij te delen. Het zou in het boek verschijnen op (ongeveer) de volgende manier:

Wees je ervan bewust dat het een boek met een knipoog wordt en niet de pretentie heeft van therapeutische waarde te zijn. Zit je nog middenin een "rouwproces" over dit onderwerp, dan kun je je wellicht niet helemaal vinden in de luchtige toon van de rest van het boek. Wil je een afspraak met me maken, dan kom ik graag bij je langs. Uiteraard mag je anoniem blijven als je dat prettiger vindt.
Je kunt me mailen via lizzz@lizzz.com.

Achterlicht

2011-09-29T20:12:00.000Z

Mijn vader had vijf broers en twee zussen, die allemaal wel iets van hem hebben, zijn ogen, haar, handen of zijn houding. Nu hij er niet meer is kom ik soms een van zijn broers tegen in het dorp waar we woonden. Als hij me aankijkt stromen zijn ogen vol. Hij denkt dat ik het niet zie. Het liefst zou ik hem omhelzen. Omdat hij er nog wel is. Bij het afscheid stompen we elkaar onhandig op de bovenarm. Dat is al heel wat. Ik kijk hem altijd na. Zoals hij wegloopt met het lijf van mijn vader.

Hardlopen in het donker vind ik prettig anoniem. Vanavond fietste ineens mijn vader voorbij. Bij iedere pedaalslag die hem verder van mij afvoerde hield ik meer van hem. Ik keek hem na tot het rode achterlicht in het niets verdween. Mijn vader had vijf broers en twee zussen. Ze fietsen graag. Soms in het donker.

Back to the Future

2011-09-23T07:12:00.000Z

Ik keek naar het journaal en zag beelden van de deeltjesversneller in Genève. Het zijn altijd dezelfde archiefbeelden, met wetenschappers en journalisten die met ingehouden opwinding en rode helmpjes op foto's maken van een reusachtige caviatunnel. Als je ernaar kijkt begrijp je direct dat de deeltjesversneller wel van enorm belang moet zijn voor de mensheid. Waarom weet je niet, maar je kijkt er met gepaste trots naar en knikt instemmend met je hoofd. "Dat mensenhanden zoiets kunnen maken."

Vanochtend werd het werk met de deeltjesversneller voor mij enigszins behapbaar, toen de journaallezeres op neutrale toon bij de beelden van de caviatunnel zei: "Als de neutrino echt sneller dan 't licht gaat, is in theorie reizen in de tijd mogelijk." Dat is althans de conclusie van de mededeling dat de wetenschappers in Genève neutrino sneller hebben laten reizen dan het licht met de imposante deeltjesversneller.

De wetenschappers bij CERN kunnen het niet geloven en hebben andere wetenschappers om hulp gevraagd. Volgens de relativiteitstheorie van Albert Einstein is dit namelijk onmogelijk. Niets is sneller dan het licht. Maar als hij ongelijk heeft kunnen we hem dat binnenkort zelf vertellen. Komt dat even mooi uit, deze ontdekking, net op het moment dat Nike "Back to the Future" sneakers op de markt heeft gebracht.

Het journaalbericht echoot na in mijn fantasie. De mogelijkheden zijn eindeloos. Interessant dat ik direct terugreis in de tijd. Om even bij te praten met mijn overleden vader bijvoorbeeld. Of een dagje naar de middelbare school te gaan om te spijbelen in het buurtcafé waar J.J. Cales Naturally grijs werd gedraaid. Of op woensdagmiddag van mijn zakgeld de nieuwste single van Middle of the Road te halen met vriendinnetje C. Kortom: weer even de zorgeloosheid van mijn kindertijd te voelen.

Ik denk niet vooruit, ik denk terug. Dat is bepaald geen wetenschappelijke benadering van deze materie. Natuurlijk zou ik eigenlijk moeten denken aan de mogelijkheden voor de wetenschap. Dat we de ontdekking van medicijnen tegen levensbedreigende ziekten eerder zouden kunnen laten plaatsvinden. Dat we weten wat er gebeurt met de wereld als we blijven voortrazen zoals we nu doen. Maar eigenlijk wil ik het niet weten. De gedachte dat het allemaal vast staat verderop in de tijdlijn vind ik beangstigend. Laat mij nog maar een keer knikkeren, argeloos tevreden.

Britt

2011-09-15T21:10:00.001Z

Nederland houdt van "gewoon". Hoe gewoner je doet, des te meer je wordt omarmd. In dit land ben je pas echt een ster als je AHOY meerdere malen weet te vullen, maar toch nog gewoon Chinees bij Shirley haalt, helemaal uit Argentinië bent gekomen om een vale prins te trouwen en toch gewoon in het weekend met de kinderen op de fiets zit of ver buiten de landsgrenzen gevraagd wordt om een liedje te komen zingen en toch gewoon in benepen Volendam blijft wonen.

In het echt ben je helemaal niet zo gewoon meer, want je kunt ondertussen meerdere Chinese restaurants kopen als je zou willen, in een weekend heen en weer vliegen naar Argentinië met een koninklijk privé-jet en je zou met speels gemak FC Volendam persoonlijk kunnen redden van een eventueel dreigend faillissement.

In Nederland word je pas echt een ster als je groots in bescheidenheid bent of zeer goed kunt doen alsof. Het contrast is des te mooier wanneer je toevallig ook nog iets heel goed kunt.

En nu hebben we Britt. Britt is het toppunt van gewoon. En Britt kan eigenlijk niet zoveel. Maar ja, ze is zo authentiek. En dat dat blijkbaar zo aanspreekt geeft op zich al te denken. Maar het is gênant te aanschouwen hoe ze zich voor het kijk-mij-toch-eens-leuk-zijn-met-gewone-Britt-karretje van Matthijs van Nieuwkerk laat spannen. Waarom nodigt hij Britt uit? Waar kijken we naar? De Wereld Draait Door die haar snobistische inborst wil verdoezelen door de spotlights op "gewone gasten" te richten? Een vleugje SBS6? Een freakshow anno 2011? In ieder geval naar een ongemakkelijke vertoning. Praten met Britt over het verschijnsel Britt. Lachen om Britt, nee, mét Britt, maar wel óm Britt.

Hoe dan ook: één ding kan Britt wel stukken beter dan Matthijs. Ze kan vooral heel goed zichzelf zijn. Daar zou Matthijs nog wat van kunnen leren.

Terug

2011-07-31T14:23:00.000Z

Deze zomervakantie had ik flink wat van me af te schudden. De afgelopen maanden eisten zowel privé als zakelijk de nodige tol. Ik was bekaf.
Op zoek naar een vakantiebestemming om flink op adem te komen, kwam ik Le Montet tegen, een kleinschalige vakantiehoeve in Frankrijk, gerund door Ruud & Jolanda de Knecht.

Chambre Le Grenier bleek de perfecte plek om het verstand even op nul te zetten en de buitenwereld even te laten voor wat-ie was: vooral heel ver weg. De enorme gastvrijheid van Ruud en Jolanda en de prettige losse sfeer waarin je je vrij voelt te doen en laten wat je wilt zijn een verademing. Geen verplichtingen, maar de rust en ruimte waar vakantie voor bedoeld is. Tijdens het wandelen genieten van het indrukwekkende glooiende landschap dat Frankrijk kenmerkt en je onderweg laten verrassen door herten, een bever, talloze vogels (groene specht, boomkruiper, boomklever, reiger, buizerd) en zelfs een pasgeboren kalf, daar kun je alleen maar heel blij van worden.

Vakanties gaan altijd sneller voorbij dan je wilt, dat is een gegeven. Zodra je de hoek van je eigen straat inrijdt met de auto is het hier en nu van de vakantie alweer ver verleden tijd. Maar als ik mijn ogen dicht doe is het er weer; Le Montet, een absolute aanrader.

De Laatste Tweet

2011-05-23T20:52:00.004Z

"Aangeknmen in K3. martine ver na zonsondergang en met achterlating rugzak. op grote hoogte doen mensen hele gekke dingen"

Vandaag werd bekend dat Ronald Naar overleed tijdens de afdaling van de Cho Oyu. Gestorven in het harnas. Op mijn Twitter tijdlijn kwam ik retweets van zijn laatste tweet tegen. Schrijnend. Het deed me denken aan de tweets van Pieter Jan Hanse die anderhave week geleden zonder het te beseffen over zijn hersenbloeding twitterde en in de week daarop overleed aan de gevolgen daarvan. Het door medetwitteraar Emma prachtig geschreven In Memoriam laat zien dat Twitter is als het leven zelf: het geeft en neemt.

Ik heb er meer voorbij zien komen: tweets van mensen die niet beseften dat hun achteloos ingetikte bericht hun laatste levensteken zou zijn voor hun onbekende bekende twitterfamilie. Bevroren momenten, zo alledaags dat ze het predicaat "laatste woorden" onwaardig zijn. Zelfs wanneer de schrijver ervan een strijd tegen de dood voerde, zoals Aisha Hunkar of een worsteling met het leven, zoals Antonie Kamerling. Geen gedragen woorden, geen mooie laatste quote die de twitteraar ons op de valreep als levensles meegeeft, maar 140 kostbare, nietszeggende karakters. De dood komt immers altijd onaangekondigd.

Refreshen tegen wil en dank, in de hoop dat de twitterstroom z'n weg vervolgt en het gedane ongedaan maakt, werkt niet. Een twitterstroom stokt. De laatste tweet: stille getuigenis van een leven dat in de kiem werd gesmoord.

Er was eens een Obama

2011-05-02T06:07:00.000Z

Brekend nieuws vanochtend in mijn tijdlijn op Twitter: "Osama Bin Laden gedood op bevel van president Obama". Ik zette direct de TV aan, want ondanks dat we inmiddels allang al weten dat Twitter sneller over wereldnieuws bericht dan welk medium ook, is Twitter helaas vergeven van de slechte grappenmakers. Maar dan toch, het was waar, want de TV zei het ook, "Bin Laden Gedood".

Ik zag Obama zijn speech houden en een juichende mensenmenigte in Washington, aan de poorten van het Witte Huis, gehuld in vlaggen, zingend, leuzen scanderend en dronken van geluk alsof het er zojuist Koninginnedag geworden was. Sindsdien loop ik met een knoop in mijn maag. Er zit me iets dwars: het is de blik van Obama. De blik van triomf en ultieme macht.

Ik realiseerde me dat Obama eerst het bevel gegeven heeft Bin Laden te doden en daarna naar het traditionele diner voor Washington correspondenten is gegaan om daar zijn comedy speech te houden. Hij blonk uit, de zaal ging plat. Ook daar die blik. Hij wist het toen al. Obama gaf zijn adrenaline de vrije teugels in de snedigheid van zijn opmerkingen, gedoseerd met goed gekozen pauzes. Daar is hij goed in, timing.

Tijdens beide speeches keek ik niet naar een president. Ik keek naar een charismatisch leider en acteur, met buitengewoon talentvolle tekstschrijvers. Natuurlijk moest hij drastische maatregelen nemen tegen Bin Laden en lag deze actie in de lijn der verwachting, bijna 10 jaar na 9-11. Kwaad met kwaad vergelden is echter geen oplossing, onkruid groeit overal en altijd. De dood van Bin Laden is niet het einde van Al Qaida. Het wachten is op de vergelding. En daarom ben ik bang. Bang dat Obama in zijn eigen mythe gelooft.

We worden geregeerd door de tekstschrijvers van Washington en de wetten van Hollywood. Niets is meer echt. Behalve hebzucht en macht. En daarin verschilden ze niet zo bar veel, Obama en Osama. Maar wat nu? Obama droeg voor uit een script met een open einde, onvoorspelbaar en gevaarlijk. Hollywood ligt onder vuur.

Spinvis, magisch realist

2011-04-23T10:47:00.004Z

Spinvis, vrijdag 22 april 20011, De Meervaart, Amsterdam.

Tot gisteravond zag ik Spinvis als een zolderkamerkunstenaar, een Einzelgänger en getalenteerde studio-muzikant, voor wie het live vertolken van zijn muzikale collages, doorspekt met geluidseffecten, in meerdere opzichten een schier onmogelijke taak zou zijn. De titel van zijn huidige show, "De Weerman", associeerde ik dan ook met het weermannetje dat af en toe uit zijn veilige weerhuisje komt om zijn boodschap te verkondigen, maar dat zich daarna resoluut terugtrekt in zijn eigen wereld. Een vooroordeel bleek al snel.

De opening van de show, Goochelaars en Geesten, zette de toon: een nieuw arrangement, verrassend en stevig. Erik de Jong, zoals Spinvis eigenlijk heet, bleek een stuk minder verlegen dan ik me had voorgesteld. Hij vertelde dat hij bij de vrijmarkt op Koninginnedag een bak cassettebandjes had gekocht, die allen voorzien waren van intrigerende titels als "Sneeuw", "Zon", "Regen". Deze bandjes vormden de rode draad in de muzikale reis die we vervolgens met hem maakten. Op grote schermen achter de muzikanten werden beelden geprojecteerd die de thema's van Spinvis ondersteunden of aanvulden. Door de opstelling van de lampen achter deze doeken, verschenen de projecties ook op de wanden in de zaal, waardoor een extra dimensie ontstond.

Spinvis is een onconventionele muzikant, wars van compositorische clichés en voor de hand liggende arrangementen. Ieder voorwerp waar geluid uit komt, kan in zijn composities een rol vervullen die zijn muzikale verhaal kracht bij zetten. Details en experiment zijn belangrijk, zeker live. Mede hierdoor ontstaan klankkleuren die zijn bestaande liedjes nieuw élan geven ("Ik Wil Alleen Maar Zwemmen", met zingende zaag) en waardoor zijn nieuwe liedjes ("Ronnie Gaat Naar Huis" en met name "Lotus Europa") verrassen.

Erik de Jong is geen podiumbeest, noch een begenadigd zanger, maar zeker rasmuzikant en overtuigend verteller, zowel in zijn poëzie als in zijn verbindende teksten, met onderkoelde humor en innemende ongemakkelijkheid. Bovendien bleek hij live opvallend goed bij stem, vocaal goed ondersteund door zijn begeleidende band.

De band die de geluidskunst van Spinvis mogelijk maakte, bestond uit Saartje van Camp (cello, zaag, synthesizer en zang), Cor van Ingen (bas, gitaar, dwarsfluit en zang), Lucas Oldeman (toetsen, gitaar en zang) en Marcel van As (drums, cajon en zang) en vormde een hechte en gepassioneerde eenheid.

Spinvis nam ons twee en een half uur lang mee in zijn magisch realistische wereld, een kruisbestuiving van muziek, poëzie en videokunst die ik niet snel zal vergeten. Een absolute aanrader.

Schietles

2011-04-15T06:18:00.000Z

"Schietclubs willen campagne voeren om leden te werven", las ik gisteren in de krant naar aanleiding van de op handen zijnde wervingscampagne, zoals die beschreven staat in het marketingplan van de Koninklijke Nederlandse Schutters Associatie (KNSA).

Met het drama in Alphen nog vers in het geheugen ligt het voor de hand hier je afschuw over uit te spreken. Het idee dat er onschuldige kinderen worden geronseld om met wapens te spelen is op het eerste gezicht weerzinwekkend. Maar dat is een te makkelijke opvatting.

Nederland telt 801 schietverenigingen met in totaal 42.000 leden. Het aantal schietincidenten waarbij een "sportschutter" (zo heten ze) dodelijke slachtoffers maakte is 8, ja ACHT.

Laat ik heel duidelijk zijn: ieder slachtoffer is er een teveel. Maar de slachtoffers op het conto van schietverenigingen te schrijven gaat me te ver. Hoeveel moordenaars zaten er op voetbal? Moeten we dan ook het werven van leden door de KNVB veroordelen? Natuurlijk, spelen met een wapen is in potentie gevaarlijker dan op een voetbaldoel schieten (tenzij je Messi heet), maar geweld zit in de mens, niet in het wapen.

In New York probeert men er van alles aan te doen vuurwapens van de straat te krijgen. Dat lukte in 2009, maar resulteerde wel in een stijging van het aantal dodelijke slachtoffers door messteken. Kortom: een mes is net zo dodelijk als een geweer. Dat maakt echter niet iedereen met een aardappelmesje in de keuken een potentiële moordenaar.

Met een luchtbuks op een open veldje schieten op colablikjes, is dat gewelddadig? Lijkt mij niet. Maar gevaarlijk is het zeker, met spelende kinderen of nietsvermoedende wandelaars in de buurt. Dan zie ik de kennismaking met een wapen liever voorzien van gedegen voorlichting over de gevaren ervan. In een clubhuis dus. Met 41.992 andere onschuldige sportschutters.

"Iets" met Social Media

2011-04-14T06:25:00.001Z

Beroepsmatig kom ik veel in contact met bedrijven en organisaties die "iets met Social Media" willen. Sommige briefings zijn glashelder en geven blijk van een goed doordachte strategie, maar laat ik eerlijk zijn: het overgrote deel is van een bedroevend laag niveau. Als er al een briefing is. Naïef of blanco, toch is er die ene constante factor: ROI, het moet wel geld opleveren natuurlijk.

Zo kreeg ik gisteren een vraag of ik een indicatie kon geven van de kosten van implementatie van een Facebook like button in een webshop. Een snelle blik op de site van de desbetreffende opdrachtgever leerde me echter dat alleen de retailers van deze opdrachtgever een webshop hebben en bovendien niet met eenzelfde CMS werken. Vaak realiseert men zich niet wat men vraagt. Is dat gek? Nee, eigenlijk niet.

Acht van de tien keer is Social Media namelijk in handen van een stagiaire. Niets ten nadele van stagiaires, maar het gebrek aan ervaring en overzicht zorgt voor veel ruis in de communicatie en staat een bevredigend resultaat in de weg. Bovendien zegt het iets over de visie van een bedrijf of organisatie (nog) niet vol te willen investeren in dit voor sommigen toch nog relatief onontgonnen terrein.

Uit mijn voorbeeld blijkt al hoe absurd het is Social Media als apart kennisgebied te definiëren. Zijn er ook "stagiaires billboards"? In mijn visie resulteert een gedegen communicatiestrategie in een geïntegreerde aanpak, waarbij Social Media een onderdeel kán zijn. Als het past bij de opdrachtgever tenminste.

Maar er moet sprake zijn van een visie. Wat wil je er precies mee bereiken en hoe verhoudt zich dat tot je propositie in de markt? Dat kan alleen helder worden wanneer je inzicht hebt in alle ins en outs van een organisatie. Dan pas kun je samen een goed doordachte strategie (of online strategie) bepalen die past bij de organisatie of die aansluit bij de doelstellingen die de organisatie nastreeft.

"Iets met social media" moet worden "Iets met deze doelstellingen". Dan pas komen we ergens. En over die ROI hebben we het nog wel eens, want was ook alweer de ROI op die tv-commercial waar zonder blikken of blozen een bedrag met 5 nullen in werd gepompt? Dat bedoel ik.

Dreigtweet

2011-04-13T06:17:00.002Z

“When liberty comes with hands dabbled in blood it is hard to shake hands with her.” - Oscar Wilde

Op 18 juli 2007 begon ik te twitteren. In die tijd moest ik vaak uitleggen wat de schoonheid ervan was voor mij. De totale anarchie en het gebrek aan regels leveren net zoveel diversiteit aan tweets op als er twitteraars zijn en dat is wat me zo aantrekt in Twitter. Mensen laten zich zien zoals ze zelf willen. Als hun tweets je aanspreken volg je en zoniet, dan haak je af. En dat doen ze bij jou ook. Zo eenvoudig is het.

Juist omdat Twitter een vrij kanaal is, waarop iedereen zich kan laten zien in al z'n rauwheid, kun je het kaf van het koren naar jouw maatstaven scheiden en twitteren zo leuk maken als je zelf wilt. Vrijheid van meningsuiting heeft echter een prijs.

Er lopen heel wat zieke geesten rond in Nederland. Dat is niet nieuw, maar wordt door de openheid en beschikbaarheid van social media extra zichtbaar gemaakt. Zo was er naast de Tristan trol op Twitter een 17-jarige jongen die dreigde "Alphen" nog eens dunnetjes over te doen en een even oude jongen uit Leiden die met soortgelijke dreigementen kwam. Eerder zagen we al een 17-jarig schoolmeisje dat werd opgepakt nadat ze op Twitter dreigde een aanslag op haar school te plegen. Ook al 17 dus, toeval?

Deze kinderen groeien op met de vanzelfsprekendheid zich te laten horen en doen dat op social media zoals wij dat vroeger in ons dagboek deden. Hoe serieus moet je dreigtweets nemen? Misschien moet ik de vraag herformuleren: hoe serieus moeten we deze schreeuwen om aandacht nemen? Ik heb er geen antwoord op. Wanneer social media "échte contacten" vervangen of in de weg staan moeten we ons zorgen gaan maken. En dat moment is misschien wel nu.

Twitterstilte

2011-04-10T09:18:00.004Z

Rampen gebeuren ver van huis. In Japan, Brazilië, Australië, waar de natuur zich nadrukkelijk laat gelden en in het Midden-Oosten, waar dictatoriale regimes wankelen. Het aantal doden dat daarbij valt is groot, maar het is ver weg en anoniem. We voelen het niet.

Op zaterdagmiddag boodschappen doen, dat is dichtbij. De gestoorde gek die in totale willekeur het hart uit Alphen schoot is onze buurjongen. Met de slachtoffers staan we in dezelfde kassarij te wachten in ons eigen winkelcentrum. De vrouw in het paarse shirt die na afloop van het drama aan journalisten vertelt wat ze gezien heeft is onze buurvrouw. Het komt binnen: we hadden het zelf kunnen zijn.

Wanneer er zoiets gebeurt kruipen we naar elkaar toe. Massahysterie waar een behoefte uit spreekt: de noodzaak het te delen. Op twitter je afschuw uitspreken, vragen stellen, het willen begrijpen: de verbijstering verbindt. Behalve degenen die Alphen-in-Zuid-Holland ook nog steeds ver weg vinden en het liever over hun bezigheden in de zon hebben of over de BBQ die voor die avond gepland staat. Zo is het leven, ieder zijn ding.

Maar dan verschijnt uit het niets ineens dat verzoek om een twitterstilte, "uit respect voor Alphen" van 's avonds acht uur tot kwart over acht. Ik probeer het te snappen. Uitdrukking aan je medeleven geven door stil te zijn. Het is na de tsunami in Japan ook gedaan. Toen begreep ik het ook al niet. Een virtuele stille tocht. Alsof je er anders niet aan denkt. Alsof er ook maar iemand mee geholpen wordt wanneer je zwijgt. Alsof we de gebeurtenis hiermee collectief uit ons geheugen kunnen wissen.

De zelfbenoemde twitterstiltepolitie klaagt niet-deelnemers aan. Misplaatste betutteling. Laten we liever naar onszelf kijken en onze tijd echt nuttig besteden. Hoog tijd om weer 'ns even een praatje met onze blonde buurjongen te maken en hem te vragen hoe het met hem is. In het echt, niet op twitter.

Moederschap

2011-04-07T06:35:00.004Z

"When a woman is twenty, a child deforms her; when she is thirty, he preserves her; and when forty, he makes her young again." - Leon Blum

Het maakt niet uit waar het over gaat: de geboorte van een kind bij een 12-jarige moeder, de bevalling van een 63-jarige vrouw of de mogelijkheid je eicel in te laten vriezen "voor later"; schande spreken we er toch wel van. En in het geval van de onvrijwillige zwangerschap van de 12-jarige moeder is dat uiteraard ook niet onterecht.

Maar wie bepaalt of iemand geschikt is voor het moederschap? Geeft leeftijd daar garanties voor? Een kind komt niet met gebruiksaanwijzing ter wereld en voor het moederschap bestaan geen diploma's. Het is improviseren, werken met het materiaal dat je voorhanden hebt. En dat gaat de een beter af dan de ander. Bagage, talent, moed, hulp en een beetje geluk kunnen daar aan bijdragen.

Natuurlijk geeft leeftijd een indicatie over de emotionele stabiliteit van de moeder of de rekbaarheid van de lichamelijke veerkracht. Maar die verschilt per persoon. Niemand die dat beter kan beoordelen dan de moeder zelf. Tenminste, dat vinden de moeders. Maar ook die van achtentwintig. En daar bemoeien we ons ook niet mee. Tenzij ze met een andere vrouw wonen, want dan moeten ze wel examen doen voor het moederschap. Maar dat is een ander onderwerp.

Waar ik me in de discussie nog het meeste aan stoor is de betutteling. De moeders (en in sommige gevallen ook vaders) worden ter verantwoording geroepen. Juist de moeders die afwijken van de norm en die toch een kinderwens hebben, zijn degenen die er de meeste moeite voor moeten doen en die hun beslissingen weloverwogen nemen. Om zich te kunnen verantwoorden. Op papier aan de medici, in hun geweten aan zichzelf, in hun hart aan het kind en in de praktijk aan iedereen die er iets van vindt. Wie zijn wij om dat te betwijfelen. Waar bemoeien we ons mee?

Maktub

2011-04-06T07:13:00.001Z

“Mijn hart is verraderlijk,” zei de jongen tegen de alchemist. (...) “Dat is goed,” antwoordde de alchemist opnieuw. “Het bewijst dat je hart leeft. Het is logisch dat je bang bent om alles wat je bereikt hebt te ruilen voor een droom.”

In Paulo Coelho's onvolprezen boek "De Alchemist", neemt hij ons, de lezers, mee op reis naar onze kern. Wat drijft ons, wat is "onze legende"? Zijn we nog wie we wilden zijn? Kunnen we het nog worden? In hoeverre zijn we bereid in de spiegel te kijken en sterker nog: de consequenties ervan te dragen. Durven we de sprong naar het onbekende te wagen met het risico dat we alles kwijt raken, maar met de kans op de volheid van hernieuwd geluk?

Het boek sluit aan bij datgene waar ik hartstochtelijk in geloof: het gaat niet om het doel, het gaat om de weg. "Maktub" ("It is written") is een Arabisch gezegde dat zoveel wil zeggen als: ons lot staat beschreven, maar hoe we er komen is aan ons. Of je daar nu in gelooft of niet maakt eigenlijk niet uit. Wij zijn zelf hoe dan ook de beste vormgever van ons eigen leven. Niemand anders. De obstakels zijn je strijd, de inzichten die ze je opleveren je rijkdom.

Het pad bewandel je alleen, passanten komen en gaan. Soms wijzen ze je erop dat je van je koers bent afgeweken. Omwegen bestaan echter niet, die horen erbij, net als zwaar weer onderweg. Maar als je hart je kompas is, doet niets ertoe. Gaandeweg hoor je iemand zingen. Steeds vrolijker en overtuigder. Je luistert goed, je kent die stem. En ineens besef je het, je bent het zelf.

"Anders"

2011-04-03T09:50:00.005Z

Toen mijn neefje D. geboren werd zag hij eruit als een doodnormale baby. Eenmaal in de kinderstoel schaterlachte hij net zo hard als andere baby's om de grappen van zijn oudere zusje, hikkend van de lach met grote kuilen in zijn wangen. Die kuilen heeft hij nog als hij lacht. Maar er is ondertussen veel veranderd.

A. en ik hielden met grote regelmaat logeerpartijtjes voor onze nichtjes en neefjes bij ons thuis. Vrijdag aten we samen en op zondagmiddag brachten we ze terug. We gingen met ze zwemmen, naar het bos, de speeltuin of we maakten uitstapjes naar kinderparadijsjes als Sprookjeswonderland, de Batavier of ChimpieChamp. D. ging ook mee. Maar hij gedroeg zich anders.

In het zwembad ging hij niet met de anderen spelen, maar werkte hij zijn eigen routine af. Hij sprong in het water, klom via het trappetje het bad uit en sprong er weer in. Daarna herhaalde hij dit patroon. Niet een paar keer, maar wel een uur lang. De andere kinderen voelden het verschil zonder dat er over gesproken werd en ontfermden zich ontroerend zorgzaam over hem.

D. was gefascineerd door bepaalde onderwerpen. Een periode lang wist hij alles over dinosaurussen. Maar dan ook echt alles. Toen kwamen de treinen. Hij kende de verschillende modellen bij naam en tekende niets anders dan treinen. A. en ik besloten hem te verrassen en namen hem mee naar het Centraal Station in Amsterdam zodat hij nieuwe treinen zou kunnen zien. Maar het bleek teveel voor hem. Zoveel geluiden, zoveel indrukken, dat kon hij niet aan. Hij deed zijn handen over zijn oren en sloot zich af.

Natuurlijk was het duidelijk dat D. "anders" was dan andere kinderen, ook voor zijn ouders, mijn zus en zwager. En terwijl hij werd onderzocht en van het kastje naar de muur werd gestuurd om te achterhalen wat dat "anders" nou precies was, ging het mijn zus maar om één ding: het geluk van haar kind. Een label geeft daar geen enkele garantie over, maar is nodig om sleutels te vinden. Sleutels die de deur naar communicatie en contact openen.

D. is nu 18 jaar en inmiddels stukgelopen in het reguliere onderwijs. Pas zeer onlangs is de diagnose van D. definitief gesteld: PDD-NOS met een verbaal-performaal kloof. De betrokken professionals begrijpen niet hoe deze diagnose niet eerder kon worden gesteld en noemen het een grof schandaal. Bureaucratie, een verhuizing, wisselende scholen, een gebrek aan onderlinge communicatie tussen de beroepsmedici, medici die zelf ziek werden, hoe dan ook: een optelsom met een negatieve uitkomst. De medische wereld heeft D. en iedereen die D. een warm hart toedraagt in de vrieskou laten staan.

En nu begint D. aan zijn tweede leven. D. is een lieve, slimme, talentvolle, creatieve geest. Hij kan prachtig tekenen en geweldig voetballen. Hij is topscorer van het elftal waarmee hij vorig seizoen kampioen werd. Hij kan veel zonder dat hij het zich bewust is. Omdat zijn zelfvertrouwen logischerwijs is geschonden. En nu begint zijn grootste uitdaging: de zoektocht naar zijn pad, opnieuw leren te geloven in zichzelf.

Het is lente. Ook voor D., die op ontluiken staat. Het wachten is op die grote kuilen in zijn wangen.

Momentenmisser

2011-02-23T11:35:00.010Z

Houten stoelen waarvan de frames aan elkaar vastzitten. Dat betekent dat je in een volle wachtkamer een vreemde binnen je intimiteitscirkel moet dulden. Ik hou daar niet van.

Ongemakkelijk geschuifel, gekuch en soms iemand die een loos gesprek met een andere wachtende probeert aan te knopen. "Druk he?" Om dat soort prietpraat te voorkomen kijk ik meestal weg, tenzij ik uit medelijden of beleefdheid toch een glimlach en de noodzaak iets onbeduidends terug te zeggen niet kan onderdrukken.

Er kwam een oudere, grijze man de ruimte binnen zonder een "Goedemorgen" of een aardig knikje voor de andere wachtenden. Hij nam plaats naast mij en vermeed op een vanzelfsprekende manier oogcontact, alsof het niet eens in hem opkwam. Hij pakte een beduimelde "Glamour" van een stapel glossy's. Eigenlijk had ik hem meer als een Kampioentype ingeschat, een caravanbezitter om precies te zijn. Zo een die het installeren van de caravan op de juiste plek met wetenschappelijke precisie benadert en die niet schuwt daar een halve vakantiedag voor op te offeren.

Ongeïnteresseerd bladerde hij in razend tempo door de "Glamour", waarna hij het magazine geïrriteerd terug op tafel gooide. Hij koos een ander blad door een willekeurige greep uit het midden van de stapel te nemen. Ongeduldig type, dat zag je meteen.

Links van me zat een meisje waarvan ik dacht dat ik haar kende. Daarom keek ik haar uitvoerig aan. Ze keek op. Ze was het niet. Ze gaf me een snelle blik. Je voelt het wanneer mensen naar je kijken, of je wilt of niet. Ik wendde mijn blik af en keek quasi terloops naar mijn telefoon. Geen bereik. Dan maar verder staren.

Doodse stilte. Wachten is oersaai.

Toen klonk ineens keihard het intro van "Johnny B Goode" van Chuck Berry. De wachtenden werden uit uit hun mini-winterslaap opgeschrikt. "Mam!" siste een meisje bestraffend naar een oudere vrouw tegenover zich. De vrouw, de onverwachte bezitter van deze opzwepende ringtone, boog alle kanten op in een poging haar mobiel te vinden in haar jaszakken. Een bevrijdend lachsalvo klonk door de ruimte. Het was de dochter. Iedereen lachte vol overgave mee. Iedereen. Behalve de meneer naast me. Hij bladerde onverstoorbaar verder in zijn blad en miste het moment. Een typische momentenmisser.

Ik stel me voor dat je geen makkelijk leven hebt als momentenmisser. Zelfs niet in een wachtkamer. Momenten vind je namelijk altijd en overal. Je moet er alleen wel oog voor hebben.

Watch Heart - Get into Heart's 'Red Velvet Car' on MTVMusic.com

2010-09-25T13:51:00.001Z

Heart |MTV Music

Het 1% event: de wereld dat zijn wij.

2010-09-18T14:01:00.009Z

Mijn collega Femke en ik op de achtergrond, Patrick op de voorgrond

Gisteren, vrijdag 17 september, vond in Pakhuis de Zwijger in Amsterdam het 1% Event plaats. Het 1% event is een evenement dat mensen met ideeën die de wereld iets beter maken samenbrengt, innovators, professionals, ondernemers en anderen die door hun expertise, talent, netwerk en energie in staat zijn die veranderingen concreet te maken. "De wereld" bestaat natuurlijk niet, de wereld, dat zijn wij. En "de wereld verbeteren" klinkt pretentieus, maar het 1% event laat zien dat het kan, soms op kleine schaal, soms op grote. Maar het gaat om de intentie. Het kan, zolang je er maar in gelooft.

De initiatiefnemers, Anna Chojnacka en Bart Lacroix haalden als eerste Tiina Urm naar voren, die vertelde hoe een onschuldig gesprek in een bar met wat vrienden er toe leidde dat er op 3 mei 2008 geschiedenis werd geschreven in Estland. Hoe een land in één dag kan worden opgeruimd. Deze korte, ontroerende impressie (voor mij althans zeker) zegt alles. Het kan. En dat niet alleen, het inspireert. Tiina liet voorbeelden van andere landen zien die in navolging van Estland opruimacties zijn begonnen. Zelfs in India, waar de betekenis van "afval" een hele andere is dan die hier in het rijke westen. Als het daar kan, waarom dan niet overal. Of, zoals Tiina haar presentatie eindigde: "2010 Amsterdam, Nederland?"

Tiina Urm

Vervolgens kwam Marlon Parker, een sociaal ondernemer uit Kaapstad, uit de doeken doen wat hem beweegt en hoe hij verandering brengt in de omgeving waar hij vandaan komt. Niet de meest fancy omgeving liet hij zien in zijn met humor en veel gevoel voor relativering doorspekte betoog. De hulp aan ex-verslaafden en ex-gangsters, via social media, was zo'n succes dat deze vers opgeleide ambassadeurs nu zelf hulpverlening bieden. Om dit proces te ondersteunen heeft Marlon Parker "JamiiX", een social exchange platform, ontwikkeld. Er is nog veel te doen, zei hij. Bijvoorbeeld onder jongeren die letterlijk russian roulette met AIDS spelen, waarbij de winnaar degene is die het eerste die AIDS heeft, hetgeen afschuw en ongeloof in de zaal losmaakte, maar tegelijkertijd het besef: maar wat hebben zij voor alternatief? Hier ligt een taak voor iedereen die zich hun lot aantrekt en direct na het event zijn hierover al ideeën uitgewisseld, dus dit krijgt zeker een vervolg.

Marlon Parker

Dit waren precies de inspirerende speeches die ik wilde horen voordat we zelf richting het Co-Creation Lab gingen. Daar aangekomen werden we in groepen verdeeld en kregen we een case toegewezen waarmee we aan de slag gingen. Het team waarin ik zat moest een website in een dag maken. Geen idee bedenken dus, wat ik had gehoopt, maar zoals gezegd: een idee moet natuurlijk wel worden gevolgd door actie. Iedereen kreeg een taak te doen en die van mij bestond uit het omzetten van een template naar een custom design. Een dag is overigens wat veel gezegd, in totaal hadden we 4 uur. Er werd flink doorgewerkt en hoewel we besloten hebben in de komende week nog wat werk te verzetten in onze vrije uren, stond er aan het einde van de dag een aardig resultaat. Fantastisch om te zien hoe je in zo'n korte tijd onder behoorlijke tijdsdruk met mensen die je niet kent, of die zelfs amper Engels spreken (zoals twee van onze teamleden) zo'n teamprestatie kunt leveren. Omdat je iets zinnigs doet.

Ons team en de opdrachtgever

Na de presentatie in de grote zaal werd ik door collega @jesuispie het podium opgetrokken om mee te dansen op "I gotta feeling" van The Black Eyed Peas en hoewel ik nu niet bepaald een podiumbeest ben voelde ik een enorme behoefte lekker uit mijn dak te gaan en te vieren wat er gebeurde. En vooral wat er nog staat te gebeuren, want voor mij houdt het hier niet op. We kunnen een verschil maken. We moeten het alleen nog wel doen. En daar ga ik het komende jaar aan werken. Om er volgend jaar zeker weer bij te zijn! I got a feeling!

Ik hield van ABBA

2010-09-05T18:21:00.004Z

Mijn eerste singletje (pre-CD tijd uiteraard) was Coco van The Sweet. Hoeveel mensen zal dat nog wat zeggen? Een handjevol generatiegenoten waarschijnlijk, maar meer ook niet. Het was in de tijd van de glamrock, die artiesten als o.a. Gary Glitter, Marc Bolan & T-Rex, Mud en The Sweet dus en in Nederland Catapult voortbracht.

Ik was negen en zielsgelukkig. Het plaatje heb ik nog steeds, ik kan er geen afscheid van nemen. Op het versleten hoesje staat in kinderhandschrift mijn naam en mijn klas geschreven. Waarschijnlijk om 't niet te verliezen tijdens een of andere klassenavond.

Een zelfde extatische blijdschap maakte zich van mij meester toen ik mijn eerste zelfgekochte single trots in mijn handen geklampt hield de hele weg van de platenzaak naar huis: Yellow Boomerang van Middle of the Road. Toen 1-2-3-4-5-6-7-8-9-Tineke de Nooy op Radio Veronica ("Koffietijd") zei dat Middle of the Road zangeres Sally Carr een knijpstemmetje had was ik intens beledigd. Dat kwam pas goed toen ik Tineke de Nooy jaren later bij een concert van Heart tegenkwam. Bleek ze dus toch smaak te hebben.

Maar ik dwaal af.

Ergens in 1972 kwamen The Osmonds bij Mies Bouwman in Eén van de Acht langs. In Die Pakken. Met Crazy Horses. Ik was op slag verliefd. Op het liedje, op de pakken, maar vooral op Donny. De liedjes waren niet echt fantastisch en de tandpasta-glimlachjes van de broers te Amerikaans, maar mijn liefde ging diep. Ondanks dat ik de verkeerde LP van Sinterklaas kreeg, het vage, stichtelijke The Plan met veel teveel harp en het afgrijselijke stampertje Going' Home. Sint werd oud, dat besef had ik toen wel.

Die liefde voor The Osmonds was geen lang leven beschoren. Veel te oppervlakkig. Dus toen ABBA ten tonele verscheen met Arrival kon ik mijn hart ophalen. Ik was zwaar onder de indruk van de harmonieën, zanglijnen en stiekem van Agnetha en Frida, maar dat had ik toen nog niet zo door. In een tijd waarin mijn klasgenoten met legergroene pukkels waarop DEEP PURPLE en PINK FLOYD en namen van symfonische rockbands geviltstift stonden, haalde ik naïef mijn agenda met ABBA plaatjes uit mijn tas.

Ik hield van ABBA.

ABBA dus, de band die moeders leuk vonden of zelfs oma's. Maar waar je je mond overhield. ABBA kon toen nog niet. Het werd zelfs niet eens gedoogd. Alleen sukkels hielden van ABBA. Zo'n sukkel was ik dus. Maar ik hield van ABBA en begreep niet wat er mis mee was. Totdat ik Dreamboat Annie van Heart ontdekte was ABBA mijn favoriete band. Het moge duidelijk zijn: Heart was mijn redding.

Ann Faverey

2010-08-22T10:46:00.000Z

Wie is Ann Faverey?

Ann Faverey is singer/songwriter. Ze heeft diverse prijzen in de wacht gesleept die dat talent onderschrijven, zoals vroeg in haar carriere (1988) een persoonlijke aanmoedigingsprijs bij de Grote Prijs van Nederland en meest recentelijk nog in Hoorn, toen ze de singer songwriter contest 2010 won.

Vorig jaar is zij haar gelijknamige band gestart. Met een mengeling van pop & rock beweegt haar repertoire zich tussen subtiel en stevig. Als tekstschrijver lever ik een bescheiden bijdrage aan haar repertoire.

Met nieuwe, ervaren muzikanten die actief zijn in pop, jazz en klassieke muziek heeft Ann Faverey onlangs een demo opgenomen met 4 gevarieerde tracks.

Check de band op http://www.reverbnation.com/annfaverey

Heart - Red Velvet Car Introduction

2010-07-16T13:05:00.001Z

Mijn favoriete band Heart brengt 31 augustus Red Velvet Car uit. Kan er nu al bijna niet van slapen! En dat is echt waar...!
Check de geweldige clip ter introductie:

Bye bye valley

2010-06-16T06:01:00.002Z

Vandaag mijn laatste dag bij the people's valley. Omdat beelden meer zeggen dan woorden:

Pitches en navelstaren: een no-go

2010-06-13T09:17:00.000Z

vandaag las ik dit stuk: Why I will not respect you as an internet marketer; ik zou het zelf geschreven kunnen hebben, de spijker op z'n kop. Maar ik heb er nog wel wat aan toe te voegen.

In de (laten we wel wezen) toch betrekkelijk kleine, autistische wereld van de internetbranche proberen we elkaar als bureaus constant vliegen af te vangen. De klant dwingt ons door middel van pitches onszelf te verkopen als "best (wo)man for the job". We worden geacht een presentatie neer te zetten die de klant ervan overtuigt dat ze bij ons aan het juiste adres zijn om hun belangen te vertegenwoordigen. Online, offline en met alle middelen die er maar te bedenken zijn om de uiteindelijke doelgroep (en dat zijn mensen, geen statistieken) te bereiken.

Dan is de verleiding groot jezelf de beste te noemen en in je zelf gecreeërde mythe te gaan geloven. Schitterende multi-media presentaties met voorbijvliegende cases in 3D onder een stompende beat. En dan na afloop trots en zelfingenomen naar de klant kijken of hij het ook zo mooi vond als iedereen op kantoor. Ai. Dat is nu juist wat je niet moet doen. Navelstaren is een no-go. Praat niet over jezelf. Dat interesseert de klant niet. Praat over de klant. Nee, beter nog, luister naar je klant. Lees alles wat los en vast zit over je klant tot je alles weet wat je nodig hebt om te snappen wie hij is en wat hij doet. Kruip in zijn huid, maar bedenk goed dat hij de expert is. Jij hebt verstand van internet, hij van zijn business.

Is dat een garantie op het winnen van een pitch? Nee. Want een pitch win je niet, vertrouwen win je, de rest word je gegund. En dat kan alleen maar door de klant het idee te geven dat je zijn uitdaging snapt. Houd een authentiek verhaal, meen wat je zegt, want alleen dan kun je het vertrouwen waarmaken. Een klant laat zich misschien imponeren door een kast gevuld met awards, maar pas overtuigen door de kracht van een inhoudelijk sterk verhaal.

Wees eerlijk, wees jezelf. Authenticiteit is de sleutel. Dat is mijn persoonlijke visie en vooralsnog werkt-ie uitstekend. Maar nu hou ik erover op. Anders ben ik net zo erg.

Schrijfster

2010-06-05T21:37:00.003Z

Al in de zesde klas van de lagere school (groep acht bestond nog niet) wist ik het al: als ik later groot was, zou ik schrijfster worden. Voor de zekerheid had ik vier alternatieve keuzes in mijn hoofd, waarvan profvoetbalster de minste kans van slagen had. Maar dat wist ik toen nog niet.

Ik hield van taal. Maakte met plezier dictees en was niet tevreden met minder dan een tien. Nul fout in de CITO-toets. Belachelijk dat ik het me zo goed herinner, want het is een volkomen nietszeggende kwaliteit. Spellen is niet belangrijk; ingebouwde spellcheckers maken de kunst van het foutloos spellen inmiddels overbodig. Maar taal is zoveel meer.

Eigenlijk heb ik altijd geschreven, van kleins af aan. Opstellen, verhalen, schoolkrantbijdragen, verslagen voor in het voetbalkrantje, gedichten, songteksten, noem het maar op. Ik schreef altijd en overal. Maar een echte schrijfster schrijft een roman, niets meer, niets minder. Dat wilde ik dus ook. Ooit.

Schrijven is meer dan woorden leuk door elkaar husselen, er moet een gedachte achter zitten. Om observaties in het juiste perspectief te kunnen plaatsen heb je levenservaring nodig, althans ik. Dus ik moest eerst leven. En dat deed ik. Ik leerde kijken en luisteren.

En voor de techniek ging ik op schrijfles. Bij Maria Genova, een fantastische lerares. Kritisch, maar altijd inspirerend. En ging ik naar schrijverslezingen. Of volgde ik, zoals vanavond bijvoorbeeld, een workshop schrijven. Thriller schrijven om precies te zijn. Bij Elle van Rijn en Marion Pauw. Het eerste deel vooral over de theorie en in het tweede deel zouden we een PLOT bedenken voor een thriller. Voor het diner behandelden we wat ik bij Maria Genova al had geleerd, maar gecomprimeerd in een uurtje. Tijdens het tweede deel, waar ik me het meest op had verheugd, kwamen we in tijdnood. De individuele opdracht, het bedenken van het plot, werd een groepsopdracht. Binnen een half uur stond er een plot waar ik als deelnemer aan de workshop mee kon leven, maar als schrijfster niet trots op kon zijn.

Aan het eind van de avond wist ik het: ik ben er klaar voor. De lessen en de workshop hebben hun doel gediend. Later is nu. Ik ben schrijfster en ik ga het zelf doen. Het boek is een kwestie van tijd.