m o r i n e k

çözmek gerek

2010-05-21T16:51:00.003+03:00

Şu hayatta birçok şeyi yapmak isteyip de yapamamak ne kötü. Çok mu aç gözlüyüm acaba. Bu yüzden mi her başladığım şeyi yarıda bırakıp diğerine kanalize olmaya çalışıyorum.

Bir işe başlamadan önce yapılacaklar listesi oluşturmak gerektiğini daha çok küçük yaşlarda öğrenmiştim. Ama bunca zamandır ne zaman kendime bir liste hazırlamaya kalksam ona bağlı kalmayacağımı, ne zaman planlar yapsam o planlara uymayacağımı handiyse adım gibi biliyorum.

Acaba hayatı gözümde çok fazla büyütüp hayattan çok fazla şey mi bekliyorum?

Şiir

2010-01-23T20:22:00.003+02:00

Seninle olmanın en güzel yanı ne biliyor musun?
Elin elime değmeden avuçlarımı terleten sıcaklığını taa içimde hissetmek.
Seninle olmanın en kötü yanı ne biliyor musun?
''Seni seviyorum'' sözcüğü dilimin ucunu ısırırken her konuşmamızda boş yere saatlerce havadan sudan söz etmek.
Seninle olmanın en heyecanlı yanı ne biliyor musun?
Aynı şeyleri seninle aynı anda düşünmek birlikte ağlamak gülmek. Ve buradayken bile seni çılgınca özlemek...
Seninle olmanın en acı yanı ne biliyor musun?
Seni hiç tanımadığım bir sürü insanlarla paylaşmak. Senin yanında olan, seninle konuşan herkesi çocukça kıskanmak.
Seninle olmanın en mutlu yanı ne biliyor musun?
Tanıdık birileriyle karşılaşma tedirginliği ile yollarda yürümek yan yana... Elimdeki şemsiyeye inat yağmurda ıslanmak birlikte. Elimde kır çiçeğiyle seni beklemek... Aynı mekanlarda aynı yiyecekleri yemek.
Seninle olmanın en romantik yanı ne biliyor musun?
Sensiz gecelerde sana söyleyemediklerimi yıldızlara aya anlatmak... Okuduğum kitabın sayfalarında dinlediğim şarkıların türkülerin şiirlerin her mısrasında seni bulmak.
Seninle olmanın en zor yanı ne biliyor musun?
Seni kaybetme korkusuyla hayatta ilk kez tattığım o tarifsiz duygularımı umut denizinin ortasında küreksiz bir sandala hapsetmek. Sevgili yerine yıllarca dost kalmayı başarmak. Yalın ayak yürümek bıçağın en keskin yerinde. Kanadıkça tuz yerine gözyaşlarımı basmak yüreğime.
Seninle olmanın tek yan etkisi ne biliyor musun?
Nereden bileceksin?
Sen benimle hiç olmadın ki. Olsaydın avuçlarım terlemezdi... Isırmazdım dilimin ucunu... Özlemezdim seni yanımdayken.Kıskanmazdım.
Korkmazdım yollarda yürümekten. Islanmazdım yağmurlarda... Yıldızlara aya dert yanmaz, böyle her şarkıda serhoş olmazdım.
Korkmazdım seni kaybetmekten ayaklarım kan revan atlardım sandaldan denize... Ve her kulaçta haykırırdım seni..
Ama sen hiç benimle olmadın ki...
Ya aklın başka yerlerdeydi ya yüreğin...

Can YÜCEL

whatever works / ne olsa işe yarar

2010-01-16T17:36:00.004+02:00

That's why I can't say enough times, whatever love you can get and give, whatever happinessyou can filch or provide, every temporary measure of grace, whatever works. And don't kid yourself, it's by no means all up to your own human ingenuity.

Bu yüzden, söylemekten dilimde tüy bitti; bulabileceğin veya alabileceğin her sevgi, tutunabileceğin veyasağlayabileceğin her mutluluk iyiliğin geçici de olsa her bir ufak parçası, "ne olsa işe yarar." Ayrıca kendinizi kandırmayın, bunun doğuştan gelen yeteneğinizle veya zekânızla bütünüyle ilgisi yok.

Başlangıç

2009-06-28T13:01:00.004+03:00

Yeni bir başlangıç yapmalıyım. Yeni kararlar almalıyım. Bunu yaparken bazı şeylerden vazgeçmem ya da onları yok saymam da gerekebilir. Zaman zaman öncelikle kendime hayır diyebilmeliyim, bu bazen zor olsa da. Yine de kararlı olmalıyım, pişman olmamalıyım. Artık üzülmemeliyim.

A Quote from American History X

2009-05-31T13:08:00.006+03:00

"We are not enemies, but friends. We must not be enemies. Though passion may have strained we must not breakour bonds of affection. The mystic chords of memory will swell when again touched as surely they will be by the better angelsof our nature."

"Biz düşman değiliz dostuz. Düşman olmamalıyız. Hırslarımız zorlayabilir. Ama yürek bağlarımızı koparamaz. Hafızamızın gizemli yolları tekrar aşıldığında canlanacak ve tabiatımızın iyi yönlerinin yanında olacaktır."

5 çayı

2009-03-26T08:56:00.000+02:00

Ben de uzun bir yola gittin farzederim
Kandırırım kendimi ne yapayım
Bütün hatıralarıma da saygılar arzederim
Ama unutur muyum asla, niye unutayım…

Bıçak Sırtı

2009-03-21T20:12:00.000+02:00

Seni yaralar kendim kanarım
Ah ben buna yanarım
Yanyana bile senden ayrıyım
Aşk bu değil sanırım

The Blowers Daughter

2009-03-14T20:11:00.003+02:00

And so it is
Just like you said it would be
Life goes easy on me
Most of the time
And so it is
The shorter story
No love, no glory
No hero in her sky

I can't take my eyes off of you
I can't take my eyes off you
I can't take my eyes off of you
I can't take my eyes off you
I can't take my eyes off you
I can't take my eyes...

And so it is
Just like you said it should be
We'll both forget the breeze
Most of the time
And so it is
The colder water
The blower's daughter
The pupil in denial

I can't take my eyes off of you
I can't take my eyes off you
I can't take my eyes off of you
I can't take my eyes off you
I can't take my eyes off you
I can't take my eyes...

Did I say that I loathe you?
Did I say that I want to
Leave it all behind?

I can't take my mind off of you
I can't take my mind off you
I can't take my mind off of you
I can't take my mind off you
I can't take my mind off you
I can't take my mind...
My mind...my mind...

'Til I find somebody new

Hannah and Her Sisters

2009-01-25T21:21:00.003+02:00

“your slightest look easily will unclose me
though i have closed myselfas fingers,
you open always petal by petal myselfas Spring opens
touching skilfully, mysteriously her first rose...
..i do not know what it is about you that closes
and opens,; only something in me understands
the voice of your eyes is deeper than all roses
nobody, not even the rain, has such small hands”

“küçücük bir bakışın çözer beni kolayca
kenetlenmiş parmaklar gibi sımsıkı kapanmış olsam da
yaprak yaprak açtırırsın ilk yaz nasıl açtırırsa
ilk gülünü gizem dolu hünerli bir dokunuşla
bilmem nedir bu sendeki bir açan bir kapayan
yalnız kalbim anlar gözlerini bütün güllerden derin olan
hiç kimsenin yağmurun bile böyle küçük elleri yoktur"

e.e. cummings

BİRAZ GEÇ KALINMIŞ BİR ÖZÜR YAZISI

2009-01-01T13:34:00.001+02:00

Öncelikle hemen belirteyim ben özür dilemiyorum. Ayrıca özürdiliyoruz.com adlı sitedeki bildiriye imza atan aydınları! lanetleyen kesimin, “asıl onlar bizden özür dilesin” şeklindeki yorumlarına da katılmıyorum. Gündemdeki bu bayağı tartışmalardan fazlasıyla sıkıldım. Tamam zamanında iki taraf halkı da acı çekmiş olabilir. Bunlar o günün şartlarından kaynaklanmış, sonuçta büyük bir savaş var. Eğer bir acı paylaşacaksanız bu tek taraflı olmamalı. Şimdi o bildiriye imza atan aydınlarımıza gelince. Hangi tarihi gerçeklere dayanarak imza attılar bilemiyorum. Bizim bilmediğimiz neyi biliyorlar. Başbakan’ın bu konunun tarihçilere bırakılmasını ve araştırılmasını öneren yaklaşımı aklıma geliyor. Bu imza atan vatandaşlar bir soykırım yapıldığına nasıl ikna olmuşlar. Benim düşüncem bu aydınların hepsinin imza gerekçesinin aynı olmadığı şeklinde. Çoğunun da TV’ye çıkıp niye imza attığını açıklamaya çalışması da aslında rahatsız olduklarını ve hata yaptıklarını kabul etmeleridir bence. Eğer bu bildiri sadece “iki taraf halklarının acısını paylaşıyoruz şeklinde olsaydı”, iki devlet arasındaki sorunların çözülmesi ve diyalogun artması için daha yararlı olabilirdi. Sonuçta ben özür falan dilemiyorum. Aksine kimseden de özür beklemiyorum.

Fibonacci Dizisi

2008-07-08T21:46:00.007+03:00

Leonardo Pisano yaşamının büyük bölümünde, bugün bilinen adıyla, Fibonacci olarak tanınmıştı. Babasının adı Bonacio idi ve Fibonacci, Bonacio'nun oğlu anlamına geliyordu. Fibonacci 1200'lü yıllarda Kuzey Afrika ve Akdeniz ülkelerine seyehatler yapmış ve burada öğrendikleriyle Liber Abaci adlı bir kitap yazmıştır. Kitap bugün kullanılan sayı sistemini tanıtmıştır. Fakat günümüzde Fibonacci, adını da verdiği Fibonacci dizisiyle tanınır.

1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, 144, 233, ...., n

Fibonacci dizisinde her sayı kendinden önceki iki sayının toplamına eşittir. Fibonacci dizisi eğlenceli olmanın yanında büyük bir önem taşır. Fibonacci'nin sayılarından herhangi birini bir sonrakine bölün. Bölme işlemi 3'ten sonra her zaman 0,625 sonucunu verir. 89'dan sonra ise yanıt hep 0,618'dir. Şimdi de herhangi bir sayıyı kendisinden önceki sayıya bölün. Göreceğiniz gibi, 2'den sonra yanıt 1,6 olurken, 144'ten itibaren her zaman 1,618'dir.

Eski yunanlılar da bu orantıyı biliyorlardı ve "altın oran" adını vermişlerdi. Parthenon Tapınağı'nın orantılarını, iskambil kağıtları ve kredi kartlarının biçimlerini ve de New York'daki Birleşmiş Milletler Genel Kurul Binası'nın orantılarını belirleyen hep altın orandır. Altın oran doğada da - çiçek kalıplarında, enginar yapraklarında ve palmiye ağacının yaprak kesitlerinde - kendini gösterir. Leonardo da Vinci'nin Mona Lisa tablosu da altın orana göre yapılmıştır. Aynı zamanda insan vücudunda (normal bir orantıya sahip olanlarda) göbeğin üstünde kalan kısmın uzunluğu ile alt kısmın uzunluğu arasında da altın oran vardır. Parmak kemiklerimiz de yine, tırnaklardan ele doğru, sırasıyla bu orana uygundur.

Fibonacci dizisi günümüzde birçok alanda, özellikle borsada teknik analizde kullanılmaktadır. Fibonacci dizisi öylesine büyüleyicidir ki, Kaliforniya'daki Santa Clara Üniversitesi bünyesinde kurulan Amerikan Fibonacci Derneği 1962 yılından bu yana konuyla ilgili binlerce sayfalık araştırmalar yayınlamıştır.

Korku: Subprime morgage

2007-04-02T11:14:00.000+03:00

Subprime morgage Amerika’da aylık geliri morgage almaya gücü yetmeyen düşük kredi notlu kişiler tarafından kullanılan kredilere verilen isim. Subprime morgage alan bir kişi ilk 2 sene faiz ödemesi yapmıyor fakat daha sonraki yıllarda faiz ödemeleri artarak devam ediyor. Eğer emlak balonu devam ederse ve ev fiyatları artarsa kişi krediyi geri ödemede problem yaşasa dahi evini satıp kazançlı bir şekilde ayrılabiliyor. Ancak subprime piyasasının son günlerde ABD ve Dünya ekonomisi için çok büyük bir risk olarak konuşulmasının nedeni emlak piyasasında olan durgunluk ve ev fiyatlarının düşmeye başlaması. Bu durumda kişi evi satıp borcunu kapatamıyor ve evine haciz geliyor. Problemli kredilerin artmasıyla ev stokları artıyor talep azalıyor ev fiyatları daha da azalıyor. Borcunu ödeyemeyenler kara listeye alınıyor. Morgage kredisi veren şirketler de borsada birkaç saat içinde %70 lere varan oranlarda değer yitiriyor. Şu an korkulan şey bu problemli kredilerin diğer kredi alt sektörlere de yansıması. Çünkü böyle bir durumda ABD’nin resesyona girme tehlikesi Dünyayı korkutuyor. İhracatının çoğu ABD’ye olan ve yılda iki haneli büyüyen Çin’i, gelişmekte olan ülkeleri, hammadde ihracatçısı ülkeleri ve diğerlerini…
Türkiye hammadde ithalatçısı olduğu için düşen emtia fiyatları belki bizim dış açığımızı düşürecek bir etki yapabilir fakat tüm Dünyayı etkileyen bir durgunluk Türkiye için de iyi olmaz. Ayrıca Uluslar arası sermaye Türkiye’nin de içinde bulunduğu emerging marketlere bir bütün olarak bakıyor. O yüzden böyle bir durumda sermaye bu piyasalardan ve Türkiye’den çıkmanın yollarını arar.

Amatör Cellat

2007-01-11T12:40:00.000+02:00

Bildiğimiz gibi, idam cezası sadece Irak’ta yok.

Amerika’da birçok şekliyle; damardan öldürücü iğne boca etme(standart methot buymuş), elektrikli sandalye oturtma vs vs.. ayrıca belki bizim hiç bilmediğimiz şekilleri de vardır.

13 Aralıkta, Amerikanın Florida kentinde cinayetten mahkum olan ve idam cezasına çarptırılan Angel Diaz öldürücü iğnenin son kurbanı olmuş.

İnfazcı doktor iğneyi damardan kaydırarak etin altına direkt boca edince infazı yüzüne gözüne bulaştırmış.(Keşke diplomasını kontrol etselerdi, Hacettepeli olabilir mi acaba?). Diaz dakikalarca acıdan kıvranmış ve çok kısa sürmesi gereken infaz tam 34 dakika sürmüş. İki gün sonra vali eyaletteki tüm infazlara ara vermiş ve Florida’nın bu şekil ölüm cezasının anayasaya aykırı olup olmadığını tartışmak üzere bir komisyon kurmuş.

Şu anda Amerika’da 38 eyalette ölüm cezası olmasına rağmen, bir çoğunda uygulanmıyor. Amerika’da uygulanan 53 infazın yarısına yakını Texas’da gerçekleşmiş. Herhalde birçoğundan da o zamanki Teksas kasabı.. pardon valisi Bush sorumludur , Iraktakilerden sorumlu olduğu gibi.

En yüksek faiz Türkiye’de

2007-01-11T12:04:00.000+02:00

Gittin bankaya dolar borçlandın, çevirdin YTL’ye girdin YTL faizine, yılda yüzde 17 getiri, sonra bankaya ödedin borcunu yüzde 2 olmadı 3, elde var yüzde 14- 15 getiri. Birde YTL dolar karşısında prim yaptıysa ekle üzerine. ‘Getiri iyi ama risk de büyük, bu pozisyona giren yatırımcı doların hızlı yükselme riskini alıyor’ diyebilirsiniz. Ama kur yükselir diye korkmayın. Çünkü ne zaman yükselirse kafasına vuran bi merkez bankası var Türkiye’de. Bunu bilen yatırımcı da bu pozisyona girmeden önce bunun spekülasyon olmadığını basbayağı arbitraj(risksiz getiri) olduğunu bilecek Türkiye’de sıcak para cenneti olmaktan kurtulamayacak.

Bill Gates'in seçimi

2006-12-12T12:06:00.000+02:00

Bill Gates ölür ve Aziz Peter’in karşısına çıkar, Aziz şöyle der: “Bill, dünyada çok güzel şeyler yaptın şimdi seç bakalım cennete mi yoksa cehennememi gitmek istersin?”. Bill Gates önce cennete doğru bakar ve sisler içinde dümdüz yeşil bir ovadan başka bir şey göremez. Cehenneme de bakmak ister. Cehennemin kapısında şeytan beklemektedir. İçeriye baktığında ise çılgın bir kalabalığın deli gibi dans edip eğlendiğini ve doyasıya alkol içtiğini görür. Sonra tekrar cennete bakar; evet, dümdüz yeşil bir düzlük… Nihayet Bill kararını açıklar; cehenneme gitmek istiyordur. İsteği kabul edilir ve cehenneme gittiğinde bir de bakar ki devasa bir kazan ve biraz önce eğlenen kalabalık o kazanın içinde alevler içinde vayır cayır yanıyor ve acı çekiyor. Bill şaşırır. “Ama nasıl olur, biraz önce bu insanlar eğleniyor ve güzel vakit geçiriyorlardı…” Şeytan ise bu şaşkınlığa şu yanıtı verir: “Evet o sadece bir demoydu”.

annie hall

2006-07-10T09:44:00.000+03:00

"...And l thought of that old joke. This guy goes to a psychiatrist and says, "Doc, my brother's crazy. He thinks he's a chicken." The doctor says, "Why don't you turn him in?" The guy says, "l would, but l need the eggs." Well, l guess that's, now, how l feel about relationships. They're totally irrational, crazy and absurd. But l guess we keep going through it... because most of us need the eggs."

"...Ve aklıma o eski espri geldi. Adam, bir doktoruna gider ve "Doktor, kardeşim fıttırdı. Kendini tavuk sanıyor." der. Doktor da: "Getirseydiniz ya, tedavi ederdim." der. Adam da şöyle der: "Evet ama doktor, yumurtaları çok işime yarıyor. "Galiba ben de insan ilişkilerinde aynı şeyi hissediyorum. Akıldışı, mantıksız, hatta saçma olduklarını bilseniz de... sürdürmeye çalışıyorsunuz. Çünkü hepimizin yumurtalara ihtiyacı var."

Quotes

2006-07-02T23:03:00.000+03:00

"Hayatta neyi seviyorsam ya ahlakdışı, ya yasadışıdır, ya da şişmanlatır"
Woody Allen

Porşe, dondurma ve müşteri memnuniyeti

2006-07-01T12:29:00.000+03:00

1983 yılında Porşe yeni arabasını piyasaya sürer. 2 ay sonra bir müşterisinden bir şikayet mektubu alır.
Müşterinin şikayeti; "Ne zaman çikolatalı veya meyveli dondurma alsam döndüğümde arabam çalışmıyor oysa vanilyalı dondurma aldığımda ise çalışıyor ve her seferinde aynı durumla karşılaşıyorum."

Bunun üzerine Porşe bir mühendisi bunu araştırması için görevlendirir ve mühendisle müşteri her akşam dondurma almak için markete giderler. Gerçekten de çikolatalı veya meyveli dondurma aldıklarında araba çalışmıyordur, vanilyalı aldıklarında ise rahatlıkla çalışır. Mühendis başta bu olaya bir anlam veremez fakat bir ay sonra durum anlaşılır. Yeni model Porşe arabalarda kullanılan soğutma sistemi hemen devreye giriyor ve motor belli bir ısıya düşene kadar motoru kilitliyordur. Markette en çok talep edilen dondurma vanilyalı olandır ve her zaman vanilyalı dondurma tezgahı önünde uzun kuyruk oluyordur. Porşe sahibi kuyrukta beklediği süre boyunca motorun soğuması da tamamlanmış oluyordur. Fakat çikolatalı ve meyveli dondurma aldığı zamanlarda hemen arabasına dönüyor ama arabası çalışmıyordur.

Durum açıklığa kavuştuktan sonra piyasadaki tüm yeni modeller toplatılır ve sorun halledilir. Müşterisinin -başta saçma sapan gibi görünen- şikayetine, Porşe'nin gülüp geçmek yerine işte verdiği önem ortada.

ZAMAN AKIP GİDİYOR…

2006-06-30T11:01:00.000+03:00

İnsanlar büyüdükçe zaman algılarında bir değişme oluyor. Artık onlar için günler ne kadar da kısa ve zaman ne çabuk geçiyor, belki de insanlar yaşlanmak istemedikleri için böyle hissediyorlar. Hatırlıyorum da çocukluğumuzda zaman sanki hiç geçmezdi. İlkokuldayken On beş günlük tatiller bile bir ömür gibi gelirdi bizlere. Bir anda büyümeyi kocaman adam olmayı hayal ederdik şimdi ise hayatı ağır çekim oynatmak güzel olurdu doğrusu. İnsanoğlunun yaşlandıkça ‘keşke’leri artıyor galiba…

100. Yılın anısına 100 özel FB-Audi

2006-06-23T19:53:00.000+03:00

Fenerbahçe için özel olarak tasarlanan ve Fenerium'larda satışa sunulan FB logolu Vespa ve Nintendo konsollarından sonra şimdi de Audi, kulübün kuruluşunun 100. yılı anısına 100 Fenerbahçe otomobili üretecekmiş. Audiler sarı lacivert ve FB logolu olacakmış ve bu arabaların satışından Fenerbahçe 2 milyon euro gelir bekliyormuş.

Eurovision mu Erozyon mu?

2006-05-24T21:27:00.000+03:00

Artık bu eurovision'un da iyice suyu çıktı. Neye göre oylar veriliyor anlamış değilim. Bence hiçbir ülke şarkıya oy vermiyor. Her sene tekrarlanan sahneler...Bir kere bütün iskandinav ülkeleri birbirine, Sovyetler Birliğinden ayrılan ülkeler birbirlerine ve tabiki Rusya'ya... ve günün siyasi ve politik koşullarına göre ülkeler, jestler, yalakalıklar... Bir de şarkıyla birlikte sergilenen şovlar var. Çoğu ülke şov yapıcam diye şarkıyı unutmuş, koşturuyo. Eurovision gecesi baktım bizim 'superstar' ı en sona koymuşlar (assolistler en son çıkar hesabı), çok mükemmel! ya... Bizim 'superstar' beni şaşırtmadı doğrusu. Arkadan tıngır mıngır müzik, estetikten çok uzak bir kadın (gerçi eskiden 'super'di aslında), kıvırsa onu da yapamıyo. Valla sadece dansçılarıyla yıldız şeklini oluşturmaları güzeldi. Bence şarkının 11. olması bile bir mucize. 1. olan Finli'leri de görünce keşke Manga'yla katılsaydık dedim kendime. Manga - İtildik güzel olurdu doğrusu. Böylece Sibel Tüzün de sabahlara kadar ağlamazdı...

Multible Personality Disorder (Çoklu Kişilik Bozukluğu)

2006-05-15T18:24:00.000+03:00

Multible Personality Disorder, Türkçesi Çoklu Kişilik Bozukluğu. Geçen aylarda sinemalarda gösterime giren “Beyzanın Kadınları” isimli film ile birlikte gündemi bayağı meşgul etmişti. Filmde çoklu kişilik bozukluğu hastası Beyza (Demet Evgar), dört farklı karakteri canlandırıyor. Ayla, küçükken kadınlığı bastırılmış bir kadın. Dilara, sınırları olmayan bir kadın. Bu sınırları olmayan kadın o kadar çok ön plana çıkmış ki, bunun da zıttı Rabia, onun vicdan noktası. Beyza ise, hafıza kopuklukları yaşayan ana karakter.

Çoklu kişilikte bireyler birden fazla kişilik gösteriyormuş. Temel kişilik kibar, sakin ve temkinli ise, ikinci kişilik kaba, faal ve uçarı bir özellik gösteriyormuş. Bazı bireyler bir, iki, üç hatta dört kişilik gösteriyormuş. Genellikle, her kişilik öbür kişilerden haberdar değilmiş ve buraya dikkat Türkiye çoklu kişilik bozukluğunun en sık yaşandığı ülkelerin başında geliyormuş.

Çoklu kişilik bozukluğu Beyza’nın Kadınları’ndan önce de birçok sinema filmine konu edilmiş. Bunların arasında en çok bilineni Chris Sizemore’un gerçek yaşamının konu edildiği “The Three Faces of Eve” isimli film. Sizemore, gerçek hayatında yirmi yıl boyunca yediden fazla değişik kişiliği bir arada bulundurmuş.

Turizm

2006-05-12T15:09:00.000+03:00

Turizm sektöründe Türkiye rakiplerine -Yunanistan, İspanya, İtalya, Portekiz, Fransa- göre bir çok avantaja sahip fakat biz bu avantajlarımızı kullanabiliyor muyuz, elbette hayır. Hatta bizim stratejilerimiz nedeniyle Tunus Fas gibi ülkeler bizi rakip olarak görmeye başladı. Biz niye düşük gelir grubundaki yabancıları ülkemize çekmeye çalışıyoruz ki. Adamlar kendi ülkelerinde tatil yapamadıkları için Türkiye’ye geliyorlar, belki de sadece ucuz olduğu için. Türkiye’nin yapması gereken Fransa, İspanya ve İtalya ile toplam kaliteye yönelik rekabet etmektir çünkü gelecekte Avrupa turizm sektörü büyümeyecek bizim ise büyüme anlamında potansiyelimiz çok fazla. Golf, termal, sağlık, spor, yat ve kongre turizmi bunlardan sadece birkaçı…

Araştırma :))

2006-05-06T21:15:00.000+03:00

Bir ignliiz üvnsertsinede ypalın arşaıtramya gröe, kleimleirn hrfalreiinn hnagi srıdaa yzalıdkılraı ömneli dğeliimş. Öenlmi oaln brinci ve snonucnu hrfain yrenide omlsaımyış. Ardakai hfraliren srısaı krıaışk oslada ouknyuorumş. Çnükü kleimlrei hraf hraf dğeil bri btüün oalark oykuorumuşz. Bakın nasıl da duzgun okudunuz, ilginc degil mi?

OYUN TEORİSİ - MAHKUMLAR AÇMAZI (PRISONNERS DILEMMA) - NASH DENGESİ

2006-05-06T18:17:00.000+03:00

Von Neumann'ın 1928'deki makalesi ve daha sonra Norveçli iktisatçı Morgensten'le birlikte 1943'te yayımladıkları kitap, toplamı sıfır olan oyunlar meselesini büyük ölçüde çözüyordu ama toplamı sıfır olmayan oyunları çözmüyordu. Bugün bildiğimiz anlamıyla oyun teorisi, aslında iki teoreme dayanır. Bunlar, von Neumann'ın 1928 tarihli minimum-maximum teoremi ile Nash'e Nobel kazandıran 1950 tarihli Nash denge teoremi.

Oyun Teorisi'nin klasik oyunlarindan bir tanesi olan Mahkumlar Açmazı (Prisonners Dilemma), esas olarak bireysel menfaatlerle toplumsal menfaatlerin her zaman örtüşmediğine isaret eder. İki arkadaş var. Her biri, iki şeyden birini isteme hakkına sahip:

(1) Bana 1.000 dolar ver
(2)Arkadaşıma 5.000 dolar ver

Arkadaş dediğime bakmayin, herkes kendi kazancını en büyük kılmayı hedefliyor ve arkadaşının cebine kaç para girdiğiyle ilgilenmiyor.Siz olsaniz ne dilerdiniz?

Seemingly altruist strategy (SAS) = (görünüşte başkasını düşünen strateji) var, bir de
Truly self-regarding strategy (TSRS) = (bencil strateji) var.
SAS arkadaşa 5.000 veriyor, TSRS kendimize 1.000. TSRS SASTSRS (1000,1000) (5000,0)SAS (0,5000) (5000, 5000)

Bu oyunda herkes kendi menfaatini düşünürse, kendisine 1.000$ isteyecek. Sonuçta da herkesin 1.000$'ı olacak. Oysa ki herkes arkadaşi için 5.000$ istese, herkesin 5.000$'ı olur. Dolayısıyla başkasını düşündüğün zaman aslında bu senin de menfaatine. Ne var ki herkesin arkadaşı için 5.000$ istemesi bir denge değil. Zira arkadaşım beni düşünürken ben alçaklık edip kendime 1.000$ istersem, benim 6.000 $'ım olur, arkadaşım ise parasız kalir. Tabi o da enayi degil ya, gider kendisine 1.000$ ister. Döneriz başladiğımız noktaya... Sözün özü, bencil olmak dominant (baskın) strateji ama toplum için kötü sonuç veriyor. İşte tipik bir mahkumlar açmazı.

Yani, işbirliksiz (non-cooperative) oyundaki baskın (dominant) strateji ile işbirlikli oyundaki baskın strateji birbirinden epey farklıydı. 'Tutuklunun açmazı' oyunu, Nash'in denge kavramıyla çelişiyordu. Çünkü Nash, her oyuncunun kendi en iyi stratejisini izleyeceğini, çünkü öteki oyuncuların da öyle yapacağını varsayar. Oysa oyun bunun illa ki böyle olmayacağını gösteriyordu.

NASH DENGESİ
Poker tarzı oyunlardaki kısır bir döngü gibi uzayıp giden fikir yürütme biçimini Nash bir döngü olmaktan çıkartıp bir kare gibi düşünmeyi önerdi. Nash'ın önerisi tam olarak şuydu: Bütün oyuncuların kendine göre en yüksek kazancı getirecek bir stratejisi var ama bu 'dominant strateji' oyundaki yegane oyuncu o olmadığı için uygulanamaz, o yüzden de bir 'denge' durumuna razı olunur. Şimdi okuyunca çok basit gözüktüğüne eminim ama bu, gerçekten büyük bir fikri sıçramayı ifade ediyordu ve bu sıçramayı bulan insan da bir 'dâhi'ydi.

Nash dengesi stratejisi bir oyuncunun karşısındaki oyuncunun oynayacağını düşündüğü stratejiye karşı kendisi açısından en iyi strateji. Nash dengesi stratejisi seçildiğinde de kimse o dengeden başka bir yere gitmek istemiyor. İşte Nash ağır matematik kullanarak, böyle bir dengenin çoğu şartlarda mevcut olduğunu ispat ederek, von Neumann'ın yaklaşımını genelleştirmiş, çözüm üretmiş ve denge kavramını yerleştirmişti. Böylece de oyun teorisinin bir sürü alanda kullanımının yolunu açmış ve Nobel'i hak etmişti. Bugün Nash dengesi ekonomi dışında biyoloji ve siyaset bilimi gibi son derece farklı alanlarda kullanılabilen önemli bir kavram.

ÖRNEK:
Nash dengesinin sade mantığını bilinen bir örnek üstünde izleyelim. OPEC bir petrol fiyatı tesbit etmiş. O fiyatı tutturmak için gerekli üretim kotalarını da ülkelere dağıtmış. Arz, talep ve fiyat birbiri ile tutarlı varsayalım.
Şimdi petrol ihracatçısı ülkelerden birinin üretimini kota üstüne çıkartmaya karar verdiğini düşünelim. Diğerleri kotaya sadık kalsın. Ne olur? Arz artacağından petrol fiyatı düşer.
Üretimini arttıran ülkenin petrol geliri yeni fiyatla düşüyorsa, piyasa Nash dengesindedir. Çünkü bu durumda dengeyi bozma üreticilerin işine gelmemektedir. Üretim maliyeti fiyatın üstünde olmasına rağmen piyasada dengeyi bozucu davranış olmamaktadır.
Eğer üretimini artıran ülke yeni fiyattan daha fazla petrol geliri elde ediyorsa piyasa Nash dengesinde değildir. Çünkü dengeden sapmadan kârlı çıkan üretici vardır. O fiyat ve üretim kotaları tutunamaz.

KAYNAKLAR:
1) İsmet Berkan’ın Radikal Gazetesi, 29.07.2001, 09.03.2002 tarihli yazıları
2) Asaf Savaş Akat, Sabah Gazetesi, 28.03.2002 tarihli yazısı
3) Deniz Gökçe, Akşam Gazetesi 28.03.2002 tarhi yazısı
4) "Oyun Teorisi", http://www.oyunteorisi.com/article.php?aID=15