<?xml version='1.0' encoding='UTF-8'?><rss xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" xmlns:openSearch="http://a9.com/-/spec/opensearchrss/1.0/" xmlns:blogger="http://schemas.google.com/blogger/2008" xmlns:georss="http://www.georss.org/georss" xmlns:gd="http://schemas.google.com/g/2005" xmlns:thr="http://purl.org/syndication/thread/1.0" version="2.0"><channel><atom:id>tag:blogger.com,1999:blog-12073532</atom:id><lastBuildDate>Sat, 06 Jun 2026 06:25:30 +0000</lastBuildDate><category>educación</category><category>vídeos</category><category>autoayuda</category><category>fotos</category><category>citas</category><category>historia</category><category>web2.0</category><category>humor</category><category>euskadi</category><category>bilbao</category><category>política</category><category>getxo</category><category>tecnología</category><category>libros</category><category>trucos</category><category>familia</category><category>ciencia</category><category>futuro</category><category>solidaridad</category><category>metáforas</category><category>ética</category><category>innovación</category><category>economía</category><category>arte</category><category>salud</category><category>viajar</category><category>paz</category><category>conmemoraciones</category><category>felicidad</category><category>amistad</category><category>música</category><category>motor</category><category>ocio</category><category>opinión</category><category>bizkaia</category><category>pasatiempos</category><category>cine</category><category>sociedad</category><category>twitter</category><category>ingenio</category><category>nietos</category><category>infancia</category><category>ecología</category><category>amor</category><category>reducación</category><category>alicante</category><category>comunicación</category><category>turismo</category><category>juventud</category><category>naturaleza</category><category>autorreferencias</category><category>democracia</category><category>poesía</category><category>getxoblog</category><category>deporte</category><category>trabajo</category><category>pilar de la horadada</category><category>Mayores</category><category>aprendizaje</category><category>BEV</category><category>física</category><category>europa</category><category>imágenes</category><category>TED</category><category>Tesla</category><category>AUVE</category><category>gastronomía</category><category>igualdad</category><category>euskara</category><category>religión</category><category>autorrefencias</category><category>matemáticas</category><category>france</category><category>polírica</category><category>españa</category><category>televisión</category><category>publicidad</category><category>AI</category><category>presentaciones</category><category>longevidad</category><category>blogger</category><category>USA</category><category>creatividad</category><category>TikTok</category><category>lenguaje</category><category>microblogging</category><category>ClubdeRomaGV</category><category>filosofía</category><category>periodismo</category><category>Vejez</category><category>kideak</category><category>aprendices</category><category>Nagusiak</category><category>obituario</category><category>cuentos</category><category>fotografía</category><category>madurez</category><category>apple</category><category>top</category><category>arquitectura</category><category>verano</category><category>blogeu</category><category>intergeneracional</category><category>BBKsasoiko</category><category>puente colgante</category><category>ikasbloggers</category><category>Murcia</category><category>concurso</category><category>móvil</category><category>Escritura</category><category>hdr</category><category>ajedrez</category><category>carmen</category><category>museo</category><category>biografías</category><category>alimentación</category><category>google</category><category>radio</category><category>guggenheim</category><category>libertad</category><category>Derechos Humanos</category><category>PDR</category><category>juegos</category><category>eeepc</category><category>red</category><category>aitor</category><category>escuela 2.0</category><category>mapa</category><category>robots</category><category>videoconferencia</category><category>podcasting</category><category>tertulia</category><category>Model3</category><category>Voluntariado</category><category>astronomía</category><category>politika20</category><category>sindicalismo</category><category>EuskoFederpen</category><category>InTertulia</category><category>cortometraje</category><category>navidad</category><category>wikipedia</category><category>belleza</category><category>BiscayTIK</category><category>nostalgia</category><category>psicología</category><category>teatro</category><category>portugalete</category><category>Vitoria-Gasteiz</category><category>series</category><category>QuantHumanity</category><category>fon</category><category>gratitud</category><category>iPhone</category><category>100i4e</category><category>ACEX</category><category>encuentro</category><category>meme</category><category>Euskaltel</category><category>software libre</category><category>5Octubre</category><category>Elon Musk</category><category>ejercicio</category><category>eventos educativos</category><category>fútbol</category><category>paradoja</category><category>Microsoft</category><category>Paris</category><category>autoestima</category><category>hó</category><category>ChatGPT</category><category>China</category><category>Darío Urzay</category><category>Japan</category><category>USA2024</category><category>araba</category><category>Barakaldo</category><category>Telefónica</category><category>moda</category><category>zientziaastea</category><category>EnergíaSolar</category><category>EventoMovilidadSostenible</category><category>G30</category><category>Lexus</category><category>apuntes históricos</category><category>cita</category><category>contacto</category><category>cronista</category><category>gipuzkoa</category><category>pensiones</category><category>sociología</category><category>ubidea</category><category>etb</category><category>informática</category><category>liderazgo</category><category>Audi</category><category>FSPC</category><category>GetxoLong</category><category>GetxoWeb</category><category>HAMAR</category><category>Leioa</category><category>Sesgo cognitivo</category><category>audiolibro</category><category>justicia</category><category>7alde</category><category>Amazon</category><category>adolescencia</category><category>ainhoa</category><category>fauna</category><category>kfe</category><category>números</category><category>teruel</category><category>Donostia</category><category>EITB</category><category>ICOT2015</category><category>MMRB</category><category>Sarezkuntza</category><category>iPad</category><category>ikigai</category><category>juego</category><category>leire</category><category>politica20</category><category>15M</category><category>EnerTrip</category><category>Espacio</category><category>cultura</category><category>english</category><category>ingeniería</category><category>tecnofeudalismo</category><category>16GB</category><category>Educación Especial</category><category>USA2012</category><category>emprendizaje</category><category>ireland</category><category>pasado</category><category>sergio</category><category>Acertijo</category><category>HumanTek</category><category>MOOC</category><category>Madrid</category><category>Sare_Hezkuntza</category><category>expresidenteAUVE</category><category>marketing</category><category>10TipsEV</category><category>11minutu</category><category>AUVEBizkaia</category><category>Día de Internet</category><category>ElFuturoFueHaceAños</category><category>Internet</category><category>haiku</category><category>inteligencia</category><category>josu jon imaz</category><category>relajación</category><category>Blockchain</category><category>GRECIA</category><category>GetxoPintxo</category><category>Pepephone</category><category>Silver Innovation</category><category>UK</category><category>berrimaster</category><category>biología</category><category>primavera</category><category>rennes</category><category>sueño</category><category>wearable</category><category>AEDIVE</category><category>Andalucía</category><category>Bitcoin</category><category>Facebook</category><category>Ganbara</category><category>IoT</category><category>NagusIkas</category><category>PISA</category><category>catalunya</category><category>juguetes</category><category>time-lapse</category><category>1CongresoAUVE</category><category>Burgos</category><category>Erandio</category><category>GetxoPhoto</category><category>Sargoi</category><category>Skené</category><category>adelgazar</category><category>agua</category><category>algoritmo</category><category>android</category><category>aviación</category><category>edublogs</category><category>neologismo</category><category>otoño</category><category>restaurante</category><category>software</category><category>80eDays</category><category>BM30</category><category>FIMP</category><category>IPCommunity</category><category>OpenData</category><category>Polimatía</category><category>bicycloud</category><category>ciencia ficción</category><category>goverati</category><category>otredad</category><category>1953</category><category>Borrador</category><category>ELE</category><category>El Correo</category><category>Napoleón</category><category>Netflix</category><category>San Pedro del Pinatar</category><category>SpaceX</category><category>Suplementos</category><category>Ucrania</category><category>cantabria</category><category>feminismo</category><category>gatos</category><category>gaviotas</category><category>hodei</category><category>interculturalidad</category><category>nexus</category><category>palabras</category><category>valencia</category><category>woke</category><category>Bill Gates</category><category>Bizkaia Creaktiva</category><category>Canarias</category><category>Hortigüela</category><category>Nobel</category><category>OpenAI</category><category>Portugal</category><category>PurposedES</category><category>absentismo</category><category>conexión</category><category>manifiesto</category><category>teología</category><category>vaticina</category><category>El País</category><category>Irakurtaldia</category><category>Martín Varsavsky</category><category>México</category><category>Perú</category><category>Riomar</category><category>UVE</category><category>Zaragoza</category><category>cartelera</category><category>errores</category><category>gnoss</category><category>invierno</category><category>trope</category><category>valor</category><category>África</category><category>42</category><category>Almería</category><category>Athletic Club</category><category>Azkue Fundazioa</category><category>Cartagena</category><category>Cáritas</category><category>Energía</category><category>Euskal Herria</category><category>FFAUVE</category><category>GPT</category><category>GreenPower</category><category>Jeff Bezos</category><category>Kindle</category><category>LG</category><category>La Manga</category><category>Málaga</category><category>Sara</category><category>The Times</category><category>UAE</category><category>Universidad</category><category>VEM</category><category>abecedario</category><category>adivinanza</category><category>atención</category><category>dormir</category><category>entrevista</category><category>esperanto</category><category>haibun</category><category>inclusión digital</category><category>matters2us</category><category>neguri</category><category>steam</category><category>timo</category><category>wikimapia</category><category>2024</category><category>53Municipios</category><category>AGE</category><category>AUVEnl</category><category>Alemania</category><category>Aragón</category><category>Asturias</category><category>Biarritz</category><category>Bolivia</category><category>EV</category><category>EV21A2024</category><category>Escolapios</category><category>Feynman</category><category>Fotógrafas</category><category>FísicosDivulgadores</category><category>Iberdrola</category><category>India</category><category>Israel</category><category>Koldo Saratxaga</category><category>Latín</category><category>LongConf</category><category>MarMenor</category><category>MePEFu</category><category>Metaverso</category><category>Navarra</category><category>Palestina</category><category>Programación</category><category>RayBan Meta</category><category>Sevilla</category><category>South Africa</category><category>UDP</category><category>World Cafe</category><category>barcos</category><category>campaña electoral</category><category>ciberseguridad</category><category>colabora</category><category>ev09</category><category>generatividad</category><category>heziberri</category><category>lealtad</category><category>memoria</category><category>muerte</category><category>oratoria</category><category>phoon</category><category>reloj</category><category>samsung</category><category>#ElectricBizkaia</category><category>100A4EV</category><category>AcertijoME</category><category>BYD</category><category>Beatles</category><category>Biblia</category><category>Corea</category><category>DeepSeek</category><category>FísicosAdemás</category><category>GBBT</category><category>Galicia</category><category>Gaza</category><category>Grok</category><category>Hungría</category><category>Itaka</category><category>Julen</category><category>La ingravidez de la piscina</category><category>León XIV</category><category>Léa</category><category>Mario Benedetti</category><category>Marruecos</category><category>Marte</category><category>Mateo</category><category>Movelec</category><category>Nissan</category><category>Objetivo Euskadi</category><category>PedaLógica</category><category>PlayLab</category><category>Promoción1983</category><category>Prompt</category><category>Quora</category><category>Raquel</category><category>Rusia</category><category>SolarAitxitxe</category><category>Suiza</category><category>Torre Loizaga</category><category>Toyota</category><category>Trump</category><category>Xiaomi</category><category>ZBE</category><category>bulos</category><category>centenarians</category><category>ciberdelincuencia</category><category>covey</category><category>demografía</category><category>disonancias</category><category>drones</category><category>escuchar</category><category>flora</category><category>geolocalización</category><category>irán</category><category>mito</category><category>segway</category><category>space invaders</category><category>stem</category><category>síndrome</category><category>urbanismo</category><category>2025</category><category>3D</category><category>8m</category><category>ARDIVE</category><category>AXA</category><category>AliExpress</category><category>AlicanTerapia</category><category>Arabia Saudita</category><category>Australia</category><category>Aylan</category><category>BBKfamily</category><category>Barcelona</category><category>Benidorm</category><category>Chomsky</category><category>Claude</category><category>ClubHouse</category><category>Dashcam</category><category>Disney</category><category>EKIZU</category><category>Einstein</category><category>Elche</category><category>Extremadura</category><category>Flickr</category><category>GEVA</category><category>Gasteiz</category><category>Geografía</category><category>Geología</category><category>GoPro</category><category>IMSERSO</category><category>Illes Balears</category><category>Instagram</category><category>Iparralde</category><category>Islandia</category><category>Italia</category><category>Jamaica</category><category>Kimi</category><category>La Rioja</category><category>LaRioja</category><category>Lekeitio</category><category>MITECO</category><category>NIC</category><category>Newton</category><category>Norway</category><category>ODS</category><category>ONU</category><category>Porsche</category><category>Portland</category><category>Qwenchat</category><category>RTVE</category><category>Sam Altman</category><category>San Fermín</category><category>San Javier</category><category>Sestao</category><category>Sudáfrica</category><category>Suecia</category><category>TGV</category><category>VMP</category><category>VeU</category><category>Venezuela</category><category>anillos</category><category>antropología</category><category>becas</category><category>causalidad</category><category>cien</category><category>comercio</category><category>competencias</category><category>cómic</category><category>disparates</category><category>distopía</category><category>diversidad</category><category>eCivis</category><category>ecuación</category><category>folclore</category><category>frases</category><category>gadgets</category><category>gamificación</category><category>genética</category><category>hardware</category><category>higiene</category><category>i</category><category>ilusión</category><category>lema</category><category>metafísica</category><category>mitología</category><category>periféricos</category><category>pie</category><category>pintura</category><category>politikook</category><category>química</category><category>rock</category><category>singularidad</category><category>videojuegos</category><category>webinar</category><category>ópera</category><title>Mikel Agirregabiria </title><description>Aquí comparto algo de lo que aprendo cada día.  &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://kideak.blogspot.com&quot;&gt;blog.agirregabiria.net = kideak.blogspot.com&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/</link><managingEditor>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</managingEditor><generator>Blogger</generator><openSearch:totalResults>10483</openSearch:totalResults><openSearch:startIndex>1</openSearch:startIndex><openSearch:itemsPerPage>25</openSearch:itemsPerPage><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-2834235495540333933</guid><pubDate>Fri, 05 Jun 2026 23:30:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-06-06T03:43:44.667+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">cuentos</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">libros</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">USA</category><title>El maestro del realismo sucio: Lecciones de Raymond Carver</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/DuV205k-vyI?si=UKxYqsNcMABajfBv&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
  &lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Vemos con tristeza que nunca escribimos antes sobre &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Raymond_Carver&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Raymond Carver en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;Raymond Carver&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;: El maestro del arte de narrar lo que no se dice. Con su poética del silencio y el realismo sucio, es el mejor maestro del cuento breve y la vida precaria. Hay escritores que conquistan al lector con la abundancia —la frase larga, el párrafo suntuoso, el adjetivo rebuscado— y hay otros que lo hacen, paradójicamente, con la sustracción.&amp;nbsp;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Raymond_Carver&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Biografía de Raymond Carver&quot;&gt;&lt;b&gt;Raymond Carver (Clatskanie, Oregón&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, 1938 – &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Port_Angeles&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Port Angeles, Washington en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;Port Angeles, Washington&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, 1988) pertenece de manera inequívoca a la segunda categoría.&amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;En apenas cincuenta años de vida —y con una obra que no superó en extensión a la de muchos novelistas de una sola entrega— este &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Raymond_Carver#Biograf%C3%ADa&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Origen familiar de Raymond Carver&quot;&gt;&lt;b&gt;hijo de un obrero de aserradero y una camarera&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; logró renovar el cuento corto anglosajón y convertirse en uno de los narradores más influyentes del siglo XX.&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEipF_-i2a5x1R_RVKdQjCNWFikJ2a13yRXxQoiQ6-5i-I-ueH5a4PhUhQxQOytFS-TWN2jRcfZ1nx5BtO4hbCbZfb04vIVjX_6glaAt03UWqKRAizmBs71wdrLOCii7Z_g6I4NodUHjin839E31tML4mvDBz7d1pwr4l-GTowUKsFZ478qjDKUt/s867/9788433959539.webp&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;867&quot; data-original-width=&quot;552&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEipF_-i2a5x1R_RVKdQjCNWFikJ2a13yRXxQoiQ6-5i-I-ueH5a4PhUhQxQOytFS-TWN2jRcfZ1nx5BtO4hbCbZfb04vIVjX_6glaAt03UWqKRAizmBs71wdrLOCii7Z_g6I4NodUHjin839E31tML4mvDBz7d1pwr4l-GTowUKsFZ478qjDKUt/s320/9788433959539.webp&quot; width=&quot;204&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Su obra se caracteriza por relatos de corte minimalista, narrados con un estilo seco y sin concesiones metafóricas, en su mayoría ambientados en el noroeste de los Estados Unidos y protagonizados por &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Clase_trabajadora&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Clase trabajadora en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;personajes de clase trabajadora o media-baja&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;. Fontaneros, camareras, vendedores de segunda, parejas al borde del naufragio: los personajes de Carver no son héroes ni intelectuales, sino hombres y mujeres atrapados en la rutina opresiva de una vida que no eligieron del todo. Es precisamente en esa cotidianidad sin glamour donde el autor instala su bisturí narrativo.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;La influencia de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ernest_Hemingway&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Ernest Hemingway en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;Ernest Hemingway&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; es reconocible —ambos comparten la llamada &quot;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Teor%C3%ADa_del_iceberg&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Teoría del iceberg en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;teoría del iceberg&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&quot;, esa escritura en la que lo más importante queda sumergido bajo la superficie—, pero Carver la radicaliza hasta extremos que su predecesor nunca osó. El realismo sucio que él contribuyó a consolidar propone reducir al mínimo la subjetividad del narrador, no contar lo central, recurrir a diálogos directos y escasas descripciones. El resultado son relatos que inquietan sin explicarse, que concluyen sin cerrar, que dejan al lector con la extraña sensación de haber asomado a una ventana ajena.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;La vida de Carver no fue ajena a esa precariedad que narró con tanta lucidez. A lo largo de su vida enfrentó dificultades personales incluyendo la pobreza, el alcoholismo y relaciones tumultuosas, experiencias que marcaron profundamente su obra y dieron lugar a personajes que, a pesar de estar atrapados en circunstancias difíciles, buscan la redención a través de sus interacciones con los demás. Superado el alcoholismo en 1977, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Raymond_Carver#%C3%9Altimos_a%C3%B1os&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;La segunda vida de Raymond Carver&quot;&gt;&lt;b&gt;Carver vivió lo que él mismo llamó su &quot;segunda vida&quot;&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, un período de serenidad creativa junto a la poeta &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Tess_Gallagher&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Tess Gallagher en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;Tess Gallagher&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; que produjo sus obras más maduras.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;No puede entenderse la figura de Carver sin mencionar la controvertida relación con su editor en la revista &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Esquire_(revista)&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Revista Esquire en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;em&gt;Esquire&lt;/em&gt;, Gordon Lish&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;. Años después de su muerte, gracias a la comparación de los cuentos publicados con los manuscritos originales, se supo que el novedoso estilo de Carver era producto en parte de la intensa intervención editorial de Gordon Lish. Donde Gardner recomendaba a Carver usar quince palabras en lugar de veinticinco, Lish le instaba a usar cinco en lugar de quince. Este descubrimiento generó un debate académico y crítico fascinante sobre la autoría literaria, los límites de la edición y la naturaleza misma del texto, debate que dista de estar cerrado y que sitúa la obra &lt;i&gt;carveriana &lt;/i&gt;en un territorio conceptualmente rico.&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhHdT2RDQRtjZvllMi3RxUNcBhO0Q9KC0Ma8rdQ-4YZVBPfmZrE_7mUUIrA55QWp3SlteAjp02RxU5zstBYy3DY4xSLwLpIIwP11neEIoWnZJYDE9LgbQCCXF9EcRpDfbOJstulx5Jfx4AALNmSQkj8X3NYq7bIYHUsa7fMJbsPv0Hkx50sHkO8/s862/10892490322.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;862&quot; data-original-width=&quot;558&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhHdT2RDQRtjZvllMi3RxUNcBhO0Q9KC0Ma8rdQ-4YZVBPfmZrE_7mUUIrA55QWp3SlteAjp02RxU5zstBYy3DY4xSLwLpIIwP11neEIoWnZJYDE9LgbQCCXF9EcRpDfbOJstulx5Jfx4AALNmSQkj8X3NYq7bIYHUsa7fMJbsPv0Hkx50sHkO8/s320/10892490322.jpg&quot; width=&quot;207&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Sus colecciones fundamentales —&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/%C2%BFQuieres_hacer_el_favor_de_callarte,_por_favor%3F&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;¿Quieres hacer el favor de callarte, por favor? en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;em&gt;¿Quieres hacer el favor de callarte, por favor?&lt;/em&gt; (1976), &lt;em&gt;De qué hablamos cuando hablamos de amor&lt;/em&gt; (1981) y &lt;em&gt;Catedral&lt;/em&gt; (1983)&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;— componen un tríptico que define una época y una sensibilidad. Carver fue maestro del cuento corto, ganando seis veces el &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Premio_O._Henry&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Premio O. Henry en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;Premio O. Henry&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, y su antología &lt;em&gt;Catedral&lt;/em&gt; fue una de las obras más influyentes de la literatura de finales del siglo XX. En la época de su muerte era considerado el mejor cuentista de América, quizá el mejor del siglo junto a &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ant%C3%B3n_Ch%C3%A9jov&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Antón Chéjov en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;Chéjov&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, en palabras del escritor chileno &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Roberto_Bola%C3%B1o&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Roberto Bolaño en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;Roberto Bolaño&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Desde el punto de vista pedagógico, Carver es un autor especialmente valioso en el aula porque desnuda el mecanismo narrativo con una transparencia inusual. Enseña que &lt;b&gt;la literatura no necesita ornamento para ser profunda&lt;/b&gt;, que el diálogo puede portar más verdad que el monólogo interior más elaborado, y que la compasión hacia los personajes —incluso los más limitados— es una forma de ética literaria. El minimalismo que ayudó a popularizar sigue siendo una corriente literaria muy presente en la actualidad, y autores como &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Bret_Easton_Ellis&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Bret Easton Ellis en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;Bret Easton Ellis&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Chuck_Palahniuk&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Chuck Palahniuk en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;Chuck Palahniuk&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; o &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Haruki_Murakami&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Haruki Murakami en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;Haruki Murakami&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; han reconocido públicamente su deuda con este estilo.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;El 2 de agosto de 1988, Carver falleció en Port Angeles a causa de un cáncer de pulmón, y ese mismo año fue honrado con su ingreso en la Academia Estadounidense de Artes y Letras. Murió a los cincuenta años, justo cuando su prosa comenzaba a abrirse levemente hacia una mayor luminosidad. Pero lo que dejó escrito basta: una lección duradera sobre &lt;b&gt;lo que puede hacer la literatura cuando renuncia a todo lo superfluo &lt;/b&gt;y se queda, simplemente, con la verdad desnuda de las vidas ordinarias.&lt;/p&gt;
  
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/06/el-maestro-del-realismo-sucio-lecciones.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/DuV205k-vyI/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-9043890045301536691</guid><pubDate>Fri, 05 Jun 2026 15:32:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-06-06T08:25:30.281+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">alicante</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">AlicanTerapia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">amistad</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">ejercicio</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">familia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">gatos</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">libros</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">naturaleza</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">ocio</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">pilar de la horadada</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">relajación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">salud</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">TikTok</category><title>AlicanTerapia: Composición de una fórmula para relajarse</title><description>&lt;center&gt;&lt;a data-flickr-embed=&quot;true&quot; href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/50165434531/in/photolist-2jqWXX2-2jujQxr-2jvf4SR-2jvGqoU-2jvHxpG-2jvWuTi-2m78Cvk-2m78CKt-2ngsnPf-2ngFHuY-2ngTUy4-FNYTFx-FNYTUi-FNYUqP-FNZUMP-FP2MBT-FP3aXp-FPyrDe-FQi8f4-FQiaox-FQUGoD-FQUHmk-Hkksgq-HkksRd-HkktPf-HkktWQ-Hkkv8Y-Hkkwsm-HkU1sL-HkUazo-HkUbdY-HkVddh-VDDv5N-VDDTMG-VDDUuy-VFssRQ-VGgtAk-VH9RFb-VJdJNP-VJfzG8-VJgnbe-VKQkd4-VKQkMk-WiJcME-Wks4PL-WksiTC-WnhCd1-Wnk5kC-WoEWHC-WD3xjs/&quot; title=&quot;AlicanTerapia en 2020 con mascarillas&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;AlicanTerapia en 2020 con mascarillas&quot; height=&quot;333&quot; src=&quot;https://live.staticflickr.com/65535/50165434531_805d9f7a91.jpg&quot; width=&quot;500&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;//embedr.flickr.com/assets/client-code.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;

&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-size: 17px; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: start; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s1&quot; style=&quot;font-family: UICTFontTextStyleBody;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s1&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2021/06/reiniciando-modo-alicanterapia.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;AlicanTerapia (muchos posts previos)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;: Una cadena de eslabones enlazados, como &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Amanecer&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;vivir el amanecer&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ejercicio_f%C3%ADsico&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;ejercicio&lt;/a&gt;,&amp;nbsp;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;span&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Desayuno&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;desayuno&lt;/a&gt;,&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;span&gt;&lt;b&gt;&amp;nbsp;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Piscina&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;piscina&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Compras&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;compras&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Librer%C3%ADa&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;librería&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Comida&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;comida&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Tumbona&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;tumbona&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Anochecer&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;anochecer&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Cena&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;cena&lt;/a&gt; y &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Sobremesa&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;sobremesa&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. No son necesarios todos ellos en el mismo día; en ocasiones, basta uno o dos elementos para que la jornada sea perfecta. Llevamos desde 1988 generando estas sensaciones,... En estas cuatro décadas han cambiado algunas rutinas, pero la esencia del disfrute es exactamente la misma.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi8z9UPvPiZ01wPl8KIm_CYQQ1ZPaZv61TAHfwLfdtqfLXsnaBn0odJL3zjVSzkbwJzucjcGLcSqS-Czz0iDwgyt_bJZwssgjuTfZP8HE8fdUUi2TSTTg8GYs_5MmJMHiDSbgWy28PSJBqG5eyvCkEnzK6tN5O9_Pbnpu88aVrgmMxUTV8onDsc/s5120/31288311372_a6594cf050_5k.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;5120&quot; data-original-width=&quot;2880&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi8z9UPvPiZ01wPl8KIm_CYQQ1ZPaZv61TAHfwLfdtqfLXsnaBn0odJL3zjVSzkbwJzucjcGLcSqS-Czz0iDwgyt_bJZwssgjuTfZP8HE8fdUUi2TSTTg8GYs_5MmJMHiDSbgWy28PSJBqG5eyvCkEnzK6tN5O9_Pbnpu88aVrgmMxUTV8onDsc/s320/31288311372_a6594cf050_5k.jpg&quot; width=&quot;180&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: start;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;text-align: start;&quot;&gt;Descrito de otro modo:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2021/06/reiniciando-modo-alicanterapia.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;AlicanTerapia&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: start;&quot;&gt;&amp;nbsp;es la fusión de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Familia&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;familia&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Naturaleza&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;naturaleza&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Amistad&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;amistad&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ocio&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;ocio&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Viaje&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;viajes&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Gente&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;gentes&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Gastronom%C3%ADa&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;gastronomía&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;,… La familia nos ha acompañado más o menos según sus edades y momentos. Las amistades han ido creciendo y otras, por el paso del tiempo, han desaparecido por desgracia bien sentida. Los amaneceres eran obligados con puntualidad prusiana, pero se han ido espaciando según aumentaba nuestra edad. Los paseos con el sol naciente, hasta &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Playa_del_Moj%C3%B3n&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;El Mojón&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; anteriormente, ahora son vespertinos y de recorridos menos ambiciosos.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: start;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: start;&quot;&gt;También han tenido su participación algunos animales y más diversidad de fauna de la zona. Especialmente &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search/label/gatos&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;algunos felinos&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; que se encariñaron de nuestra casa, en un lugar que de &lt;b&gt;Mil Palmeras&lt;/b&gt; pasó a llamarse &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search/label/gatos&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Mil Gatos&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: start;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: start;&quot;&gt;Últimamente, las compras por la zona, suelen venir acompañadas del obligado paso por dos librerías que merecen ser recomendadas. En el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Zenia_Boulevard&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;CC Zenia Boulevard&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Orihuela&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Orihuela&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; (Alicante) lleva años &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://zeniaboulevard.es/local/santos-ochoa&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Santos Ochoa&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, y desde 2025 también en el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Centro_Comercial_Dos_Mares&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;CC Dos Mares&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/San_Javier_(Murcia)&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;San Javier&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; (Murcia) ha surgido &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/La_Casa_del_Libro&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;La Casa del Libro&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.flickr.com/search/?user_id=75012450%40N00&amp;amp;sort=date-taken-desc&amp;amp;text=AlicanTerapia&amp;amp;view_all=1&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Álbum de imágenes&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote cite=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria/video/7647902716244577558&quot; class=&quot;tiktok-embed&quot; data-video-id=&quot;7647902716244577558&quot; style=&quot;max-width: 605px; min-width: 325px;&quot;&gt; &lt;section&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@agirregabiria&quot;&gt;@agirregabiria&lt;/a&gt; &lt;p&gt;Librería Santos Ochoa en La Zenia&lt;/p&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/music/Fine-Line-7645675064088528902?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ Fine Line - Celeste Lewis Wave&quot;&gt;♬ Fine Line - Celeste Lewis Wave&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;blockquote cite=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria/video/7644933446439111958&quot; class=&quot;tiktok-embed&quot; data-video-id=&quot;7644933446439111958&quot; style=&quot;max-width: 605px; min-width: 325px;&quot;&gt; &lt;section&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@agirregabiria&quot;&gt;@agirregabiria&lt;/a&gt; La Casa del Libro, factor esencial de la &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/alicanterapia?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;alicanterapia&quot;&gt;#AlicanTerapia&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/music/%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B%D0%B9-%D0%B7%D0%B2%D1%83%D0%BA-Valeriy-Mozgovoy-7629415890996939527?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ оригинальный звук  - Valeriy Mozgovoy&quot;&gt;♬ оригинальный звук  - Valeriy Mozgovoy&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/06/alicanterapia-composicion-y-analisis.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi8z9UPvPiZ01wPl8KIm_CYQQ1ZPaZv61TAHfwLfdtqfLXsnaBn0odJL3zjVSzkbwJzucjcGLcSqS-Czz0iDwgyt_bJZwssgjuTfZP8HE8fdUUi2TSTTg8GYs_5MmJMHiDSbgWy28PSJBqG5eyvCkEnzK6tN5O9_Pbnpu88aVrgmMxUTV8onDsc/s72-c/31288311372_a6594cf050_5k.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-7902703855885129254</guid><pubDate>Thu, 04 Jun 2026 09:51:18 +0000</pubDate><atom:updated>2026-06-05T08:33:03.169+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">amor</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">aprendizaje</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">arte</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">citas</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">filosofía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">historia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">otredad</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">teatro</category><title>¿Qué es la vida, en una palabra?</title><description>&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-family: &amp;quot;Times New Roman&amp;quot;; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 17px;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgS4fvpcrnKakXNBLxFFBaMh2W0T0zEpDBZymtVKkmAvF1XzytzSInwyJ-BCvti7yuj3obZys_LBTzdBLRL3OmbThVxNRhryxPYII4DOdnqxPs0V6Oeq9T1gOSqNWQ8s-7VGw1nItwXu7oxOotc7dyV_Psnn1ea_8fobwTVHI2LWiUhmZJ_jEIP/s970/badae26c-d9da-43ff-b438-35268735e7de.png&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;886&quot; data-original-width=&quot;970&quot; height=&quot;292&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgS4fvpcrnKakXNBLxFFBaMh2W0T0zEpDBZymtVKkmAvF1XzytzSInwyJ-BCvti7yuj3obZys_LBTzdBLRL3OmbThVxNRhryxPYII4DOdnqxPs0V6Oeq9T1gOSqNWQ8s-7VGw1nItwXu7oxOotc7dyV_Psnn1ea_8fobwTVHI2LWiUhmZJ_jEIP/w377-h292/badae26c-d9da-43ff-b438-35268735e7de.png&quot; width=&quot;377&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;Una selección de mentes brillantes, ordenados por año de nacimiento, nos definen la existencia:&lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Arte&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Arte en Wikipedia&quot;&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;font-kerning: none; font-weight: bold;&quot;&gt; Un mosaico que va del arte al dolor, del poder a la absoluta libertad. &lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;span face=&quot;TimesNewRomanPS-BoldMT&quot; style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;Hay otras muchas reflexiones, sin autoría contrastada:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span&gt;La vida es el tiempo.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span&gt;La vida es la pregunta.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span&gt;La vida es el aprendizaje.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span&gt;La vida es la sorpresa.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span&gt;La vida es la posibilidad.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Vida&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Vida en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;La vida es el relato que dejamos&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span&gt;La vida es el arte de comenzar de nuevo.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span&gt;La vida es aquello que ocurre mientras hacemos planes ¿The Beatles?).&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span&gt;La vida es un préstamo del universo. Personalmente, me quedo con la propuesta de Gandhi,...&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;h2 data-path-to-node=&quot;3&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhaR93FgYq1mGUTAlbfB1GYDuzYO6BrXTGFx5u3uy5ZBAI6ToGJLhXi6RcPO63Dffd5-dQM627Wwy0d7z01JirDtCbu6A-jXCwolESE1ubO9OBvFa6QfwuDd_oamoZJ-CCMKwbnpsAnsz-lc8nWu-hUJr8DbfopKdbHrJ9WXhGl59Bbs1YxRalD/s1536/1e884306-a05a-4063-b112-940ce20536e1.png&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1536&quot; data-original-width=&quot;1024&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhaR93FgYq1mGUTAlbfB1GYDuzYO6BrXTGFx5u3uy5ZBAI6ToGJLhXi6RcPO63Dffd5-dQM627Wwy0d7z01JirDtCbu6A-jXCwolESE1ubO9OBvFa6QfwuDd_oamoZJ-CCMKwbnpsAnsz-lc8nWu-hUJr8DbfopKdbHrJ9WXhGl59Bbs1YxRalD/s320/1e884306-a05a-4063-b112-940ce20536e1.png&quot; width=&quot;213&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Edad Antigua&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;
&lt;ul data-path-to-node=&quot;4&quot;&gt;

&lt;/ul&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Lao-Ts%C3%A9&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Lao Tse en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;4,0,0&quot;&gt;Lao Tse&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (c. 604 a.C.) – &lt;i data-index-in-node=&quot;24&quot; data-path-to-node=&quot;4,0,0&quot;&gt;El vacío.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Buda_Gautama&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Buda en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;4,1,0&quot;&gt;Buda&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (c. 563 a.C.) – &lt;i data-index-in-node=&quot;21&quot; data-path-to-node=&quot;4,1,0&quot;&gt;El desapego.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Confucio&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Confucio en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;4,2,0&quot;&gt;Confucio&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (551 a.C.) – &lt;i data-index-in-node=&quot;22&quot; data-path-to-node=&quot;4,2,0&quot;&gt;La virtud.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Her%C3%A1clito&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Heráclito en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;4,3,0&quot;&gt;Heráclito&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (c. 540 a.C.) – &lt;i data-index-in-node=&quot;26&quot; data-path-to-node=&quot;4,3,0&quot;&gt;El cambio.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/S%C3%B3crates&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Sócrates en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;4,4,0&quot;&gt;Sócrates&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (c. 470 a.C.) – &lt;i data-index-in-node=&quot;25&quot; data-path-to-node=&quot;4,4,0&quot;&gt;Una prueba.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Plat%C3%B3n&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Platón en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;4,5,0&quot;&gt;Platón&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (c. 427 a.C.) – &lt;i data-index-in-node=&quot;23&quot; data-path-to-node=&quot;4,5,0&quot;&gt;La sombra.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Arist%C3%B3teles&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Aristóteles en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;4,6,0&quot;&gt;Aristóteles&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (384 a.C.) – &lt;i data-index-in-node=&quot;25&quot; data-path-to-node=&quot;4,6,0&quot;&gt;La mente.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Epicuro&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Epicuro en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;4,7,0&quot;&gt;Epicuro&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (341 a.C.) – &lt;i data-index-in-node=&quot;21&quot; data-path-to-node=&quot;4,7,0&quot;&gt;El placer.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Agust%C3%ADn_de_Hipona&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Agustín de Hipona en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;4,8,0&quot;&gt;Agustín de Hipona&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (354 d.C.) – &lt;i data-index-in-node=&quot;31&quot; data-path-to-node=&quot;4,8,0&quot;&gt;La inquietud.&lt;/i&gt;&lt;/div&gt;&lt;h2 data-path-to-node=&quot;6&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt;Edad Media y Renacimiento&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Yalal_ad-Din_Muhammad_Rumi&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Rumi en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;7,0,0&quot;&gt;Rumi&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1207) – &lt;i data-index-in-node=&quot;14&quot; data-path-to-node=&quot;7,0,0&quot;&gt;El retorno.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Leonardo_da_Vinci&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Leonardo da Vinci en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;7,1,0&quot;&gt;Leonardo da Vinci&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1452) – &lt;i data-index-in-node=&quot;27&quot; data-path-to-node=&quot;7,1,0&quot;&gt;La observación.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Bernard_Etxepare&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Bernat Etxepare en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;7,2,0&quot;&gt;Bernat Etxepare&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (c. 1480) – &lt;i data-index-in-node=&quot;28&quot; data-path-to-node=&quot;7,2,0&quot;&gt;La palabra.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Teresa_de_Jes%C3%BAs&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Teresa de Ávila en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;7,3,0&quot;&gt;Teresa de Ávila&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1515) – &lt;i data-index-in-node=&quot;25&quot; data-path-to-node=&quot;7,3,0&quot;&gt;El castillo.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Miguel_de_Cervantes&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Miguel de Cervantes en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;7,4,0&quot;&gt;Miguel de Cervantes&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1547) – &lt;i data-index-in-node=&quot;29&quot; data-path-to-node=&quot;7,4,0&quot;&gt;La ilusión.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Axular&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Pedro Agerre «Axular» en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;7,5,0&quot;&gt;Pedro Agerre &quot;Axular&quot;&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1556) – &lt;i data-index-in-node=&quot;31&quot; data-path-to-node=&quot;7,5,0&quot;&gt;La demora.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/William_Shakespeare&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;William Shakespeare en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;7,6,0&quot;&gt;William Shakespeare&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1564) – &lt;i data-index-in-node=&quot;29&quot; data-path-to-node=&quot;7,6,0&quot;&gt;El teatro.&lt;/i&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b&gt;Edad Moderna (Siglos XVII y XVIII)&lt;/b&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ren%C3%A9_Descartes&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;René Descartes en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;10,0,0&quot;&gt;René Descartes&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1596) – &lt;i data-index-in-node=&quot;24&quot; data-path-to-node=&quot;10,0,0&quot;&gt;La duda.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Baruch_Spinoza&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Baruch Spinoza en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;10,1,0&quot;&gt;Baruch Spinoza&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1632) – &lt;i data-index-in-node=&quot;24&quot; data-path-to-node=&quot;10,1,0&quot;&gt;Dios mismo.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Isaac_Newton&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Isaac Newton en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;10,2,0&quot;&gt;Isaac Newton&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1643) – &lt;i data-index-in-node=&quot;22&quot; data-path-to-node=&quot;10,2,0&quot;&gt;La ley.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/David_Hume&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;David Hume en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;10,3,0&quot;&gt;David Hume&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1711) – &lt;i data-index-in-node=&quot;20&quot; data-path-to-node=&quot;10,3,0&quot;&gt;La costumbre.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Immanuel_Kant&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Immanuel Kant en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;10,4,0&quot;&gt;Immanuel Kant&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1724) – &lt;i data-index-in-node=&quot;23&quot; data-path-to-node=&quot;10,4,0&quot;&gt;El deber.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Georg_Wilhelm_Friedrich_Hegel&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Georg Wilhelm Friedrich Hegel en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;10,5,0&quot;&gt;Georg Wilhelm Friedrich Hegel&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1770) – &lt;i data-index-in-node=&quot;39&quot; data-path-to-node=&quot;10,5,0&quot;&gt;El espíritu.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Arthur_Schopenhauer&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Arthur Schopenhauer en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;10,6,0&quot;&gt;Arthur Schopenhauer&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1788) – &lt;i data-index-in-node=&quot;29&quot; data-path-to-node=&quot;10,6,0&quot;&gt;El sufrimiento.&lt;/i&gt;&lt;/div&gt;&lt;h2 data-path-to-node=&quot;12&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;i data-index-in-node=&quot;32&quot; data-path-to-node=&quot;13,21,0&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiyr113guzAqbPfcEfneo0AA_STH4IXR8pLMABuesaHZ82PDtIyNWXCOe82hZKyEWmV6g8NyrEfV7_Z037ZHVK23BaAcNHZPGhu_Bx8J1n8F5QH3ynRFchhsxgCZNV6p68ShjfJVm1PmR2xM6lI86y-C-nLYaN1Gfc_RKkWpwhXaxGhuvrZi2xK/s1168/B6skr.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1168&quot; data-original-width=&quot;784&quot; height=&quot;264&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiyr113guzAqbPfcEfneo0AA_STH4IXR8pLMABuesaHZ82PDtIyNWXCOe82hZKyEWmV6g8NyrEfV7_Z037ZHVK23BaAcNHZPGhu_Bx8J1n8F5QH3ynRFchhsxgCZNV6p68ShjfJVm1PmR2xM6lI86y-C-nLYaN1Gfc_RKkWpwhXaxGhuvrZi2xK/w177-h264/B6skr.jpg&quot; width=&quot;177&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/i&gt;&lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Siglo XIX&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Charles_Darwin&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Charles Darwin en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;13,0,0&quot;&gt;Charles Darwin&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1809) – &lt;i data-index-in-node=&quot;24&quot; data-path-to-node=&quot;13,0,0&quot;&gt;La adaptación.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/S%C3%B8ren_Kierkegaard&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Søren Kierkegaard en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;13,1,0&quot;&gt;Søren Kierkegaard&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1813) – &lt;i data-index-in-node=&quot;27&quot; data-path-to-node=&quot;13,1,0&quot;&gt;La angustia.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Karl_Marx&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Karl Marx en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;13,2,0&quot;&gt;Karl Marx&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1818) – &lt;i data-index-in-node=&quot;19&quot; data-path-to-node=&quot;13,2,0&quot;&gt;La idea.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Fi%C3%B3dor_Dostoievski&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Fiódor Dostoievski en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;13,3,0&quot;&gt;Fiódor Dostoievski&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1821) – &lt;i data-index-in-node=&quot;28&quot; data-path-to-node=&quot;13,3,0&quot;&gt;El infierno.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Le%C3%B3n_Tolst%C3%B3i&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Lev Tolstói en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;13,4,0&quot;&gt;Lev Tolstói&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1828) – &lt;i data-index-in-node=&quot;21&quot; data-path-to-node=&quot;13,4,0&quot;&gt;La búsqueda.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Friedrich_Nietzsche&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Friedrich Nietzsche en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;13,5,0&quot;&gt;Friedrich Nietzsche&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1844) – &lt;i data-index-in-node=&quot;29&quot; data-path-to-node=&quot;13,5,0&quot;&gt;El poder.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Sigmund_Freud&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Sigmund Freud en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;13,6,0&quot;&gt;Sigmund Freud&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1856) – &lt;i data-index-in-node=&quot;29&quot; data-path-to-node=&quot;13,6,0&quot;&gt;La muerte.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Nikola_Tesla&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Nikola Tesla en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;13,7,0&quot;&gt;Nikola Tesla&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1856, julio) – &lt;i data-index-in-node=&quot;29&quot; data-path-to-node=&quot;13,7,0&quot;&gt;La frecuencia.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Henri_Bergson&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Henri Bergson en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;13,8,0&quot;&gt;Henri Bergson&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1859) – &lt;i data-index-in-node=&quot;23&quot; data-path-to-node=&quot;13,8,0&quot;&gt;La duración.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Resurrecci%C3%B3n_Mar%C3%ADa_de_Azkue&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Resurrección María de Azkue en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;13,9,0&quot;&gt;Resurrección María de Azkue&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1864) – &lt;i data-index-in-node=&quot;45&quot; data-path-to-node=&quot;13,9,0&quot;&gt;La raíz.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Miguel_de_Unamuno&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Miguel de Unamuno en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;13,10,0&quot;&gt;Miguel de Unamuno&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1864) – &lt;i data-index-in-node=&quot;39&quot; data-path-to-node=&quot;13,10,0&quot;&gt;La agonía.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Kiriki%C3%B1o&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Evaristo Bustinza «Kirikiño» en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;13,11,0&quot;&gt;Evaristo Bustinza &quot;Kirikiño&quot;&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1866) – &lt;i data-index-in-node=&quot;38&quot; data-path-to-node=&quot;13,11,0&quot;&gt;La ironía.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Marie_Curie&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Marie Curie en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;13,12,0&quot;&gt;Marie Curie&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1867) – &lt;i data-index-in-node=&quot;21&quot; data-path-to-node=&quot;13,12,0&quot;&gt;El experimento.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Mahatma_Gandhi&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Mahatma Gandhi en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;13,13,0&quot;&gt;Mahatma Gandhi&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1869) – &lt;i data-index-in-node=&quot;24&quot; data-path-to-node=&quot;13,13,0&quot;&gt;El &lt;b&gt;amor&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Bertrand_Russell&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Bertrand Russell en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;13,14,0&quot;&gt;Bertrand Russell&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1872) – &lt;i data-index-in-node=&quot;32&quot; data-path-to-node=&quot;13,14,0&quot;&gt;La competencia.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/P%C3%ADo_Baroja&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Pío Baroja en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;13,15,0&quot;&gt;Pío Baroja&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1872) – &lt;i data-index-in-node=&quot;31&quot; data-path-to-node=&quot;13,15,0&quot;&gt;La aventura.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Carl_Gustav_Jung&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Carl Gustav Jung en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;13,16,0&quot;&gt;Carl Gustav Jung&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1875) – &lt;i data-index-in-node=&quot;33&quot; data-path-to-node=&quot;13,16,0&quot;&gt;El símbolo.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Antonio_Machado&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Antonio Machado en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;13,17,0&quot;&gt;Antonio Machado&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1875) – &lt;i data-index-in-node=&quot;32&quot; data-path-to-node=&quot;13,17,0&quot;&gt;El camino.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Albert_Einstein&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Albert Einstein en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;13,18,0&quot;&gt;Albert Einstein&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1879) – &lt;i data-index-in-node=&quot;32&quot; data-path-to-node=&quot;13,18,0&quot;&gt;El conocimiento.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Aurelio_Arteta&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Aurelio Arteta en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;13,19,0&quot;&gt;Aurelio Arteta&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1879) – &lt;i data-index-in-node=&quot;35&quot; data-path-to-node=&quot;13,19,0&quot;&gt;La luz.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Pierre_Teilhard_de_Chardin&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Pierre Teilhard de Chardin en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;13,20,0&quot;&gt;Pierre Teilhard de Chardin&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1881) – &lt;i data-index-in-node=&quot;42&quot; data-path-to-node=&quot;13,20,0&quot;&gt;La convergencia.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Pablo_Picasso&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Pablo Picasso en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;13,21,0&quot;&gt;Pablo Picasso&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1881) – &lt;i data-index-in-node=&quot;32&quot; data-path-to-node=&quot;13,21,0&quot;&gt;El &lt;b&gt;arte&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Ortega_y_Gasset&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;José Ortega y Gasset en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;13,22,0&quot;&gt;José Ortega y Gasset&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1883) – &lt;i data-index-in-node=&quot;36&quot; data-path-to-node=&quot;13,22,0&quot;&gt;La circunstancia.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Franz_Kafka&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Franz Kafka en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;13,23,0&quot;&gt;Franz Kafka&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1883) – &lt;i data-index-in-node=&quot;28&quot; data-path-to-node=&quot;13,23,0&quot;&gt;Solo el comienzo.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Fernando_Pessoa&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Fernando Pessoa en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;13,24,0&quot;&gt;Fernando Pessoa&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1888) – &lt;i data-index-in-node=&quot;25&quot; data-path-to-node=&quot;13,24,0&quot;&gt;Los &lt;b&gt;otros&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ludwig_Wittgenstein&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Ludwig Wittgenstein en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;13,25,0&quot;&gt;Ludwig Wittgenstein&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1889) – &lt;i data-index-in-node=&quot;29&quot; data-path-to-node=&quot;13,25,0&quot;&gt;El límite.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Xabier_Lizardi&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Xabier Lizardi en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;13,26,0&quot;&gt;Xabier Lizardi&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1896) – &lt;i data-index-in-node=&quot;24&quot; data-path-to-node=&quot;13,26,0&quot;&gt;La flor efímera.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Federico_Garc%C3%ADa_Lorca&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Federico García Lorca en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;13,27,0&quot;&gt;Federico García Lorca&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1898) – &lt;i data-index-in-node=&quot;38&quot; data-path-to-node=&quot;13,27,0&quot;&gt;La sangre.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Xavier_Zubiri&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Xavier Zubiri en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;13,28,0&quot;&gt;Xavier Zubiri&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1898,) – &lt;i data-index-in-node=&quot;34&quot; data-path-to-node=&quot;13,28,0&quot;&gt;La realidad.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Jorge_Luis_Borges&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Jorge Luis Borges en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;13,29,0&quot;&gt;Jorge Luis Borges&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1899) – &lt;i data-index-in-node=&quot;27&quot; data-path-to-node=&quot;13,29,0&quot;&gt;El laberinto.&lt;/i&gt;&lt;/div&gt;&lt;h2 data-path-to-node=&quot;15&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt;Siglo XX y Contemporáneos&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Pablo_Neruda&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Pablo Neruda en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;16,0,0&quot;&gt;Pablo Neruda&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1904) – &lt;i data-index-in-node=&quot;22&quot; data-path-to-node=&quot;16,0,0&quot;&gt;El deseo.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Jean-Paul_Sartre&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Jean-Paul Sartre en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;16,1,0&quot;&gt;Jean-Paul Sartre&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1905) – &lt;i data-index-in-node=&quot;33&quot; data-path-to-node=&quot;16,1,0&quot;&gt;La elección.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Lauaxeta&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Esteban Urkiaga «Lauaxeta» en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;16,2,0&quot;&gt;Esteban Urkiaga &quot;Lauaxeta&quot;&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1905) – &lt;i data-index-in-node=&quot;44&quot; data-path-to-node=&quot;16,2,0&quot;&gt;El fuego.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Hannah_Arendt&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Hannah Arendt en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;16,3,0&quot;&gt;Hannah Arendt&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1906) – &lt;i data-index-in-node=&quot;23&quot; data-path-to-node=&quot;16,3,0&quot;&gt;La acción.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Simone_de_Beauvoir&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Simone de Beauvoir en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;16,4,0&quot;&gt;Simone de Beauvoir&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1908) – &lt;i data-index-in-node=&quot;35&quot; data-path-to-node=&quot;16,4,0&quot;&gt;La conquista.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Jorge_Oteiza&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Jorge Oteiza en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;16,5,0&quot;&gt;Jorge Oteiza&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1908) – &lt;i data-index-in-node=&quot;31&quot; data-path-to-node=&quot;16,5,0&quot;&gt;La forma vacía.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Simone_Weil&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Simone Weil en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;16,6,0&quot;&gt;Simone Weil&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1909) – &lt;i data-index-in-node=&quot;21&quot; data-path-to-node=&quot;16,6,0&quot;&gt;La espera.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Albert_Camus&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Albert Camus en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;16,7,0&quot;&gt;Albert Camus&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1913) – &lt;i data-index-in-node=&quot;22&quot; data-path-to-node=&quot;16,7,0&quot;&gt;La rebelión.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Koldo_Mitxelena&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Koldo Mitxelena en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;16,8,0&quot;&gt;Koldo Mitxelena&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1915) – &lt;i data-index-in-node=&quot;25&quot; data-path-to-node=&quot;16,8,0&quot;&gt;La memoria.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Juan_Rulfo&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Juan Rulfo en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;16,9,0&quot;&gt;Juan Rulfo&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1917) – &lt;i data-index-in-node=&quot;20&quot; data-path-to-node=&quot;16,9,0&quot;&gt;Los muertos.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Eduardo_Chillida&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Eduardo Chillida en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;16,10,0&quot;&gt;Eduardo Chillida&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1924) – &lt;i data-index-in-node=&quot;26&quot; data-path-to-node=&quot;16,10,0&quot;&gt;El espacio.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Gabriel_Garc%C3%ADa_M%C3%A1rquez&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Gabriel García Márquez en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;16,11,0&quot;&gt;Gabriel García Márquez&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1927) – &lt;i data-index-in-node=&quot;32&quot; data-path-to-node=&quot;16,11,0&quot;&gt;La soledad.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Txillardegi&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Txillardegi en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;16,12,0&quot;&gt;Txillardegi&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1929) – &lt;i data-index-in-node=&quot;21&quot; data-path-to-node=&quot;16,12,0&quot;&gt;La lengua.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Gabriel_Aresti&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Gabriel Aresti en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;16,13,0&quot;&gt;Gabriel Aresti&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1933) – &lt;i data-index-in-node=&quot;24&quot; data-path-to-node=&quot;16,13,0&quot;&gt;La resistencia.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Stephen_Hawking&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Stephen Hawking en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;16,14,0&quot;&gt;Stephen Hawking&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1942) – &lt;i data-index-in-node=&quot;25&quot; data-path-to-node=&quot;16,14,0&quot;&gt;La esperanza.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ramon_Saizarbitoria&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Ramon Saizarbitoria en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;16,15,0&quot;&gt;Ramon Saizarbitoria&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1944) – &lt;i data-index-in-node=&quot;29&quot; data-path-to-node=&quot;16,15,0&quot;&gt;La herida.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Bernardo_Atxaga&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Bernardo Atxaga en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;16,16,0&quot;&gt;Bernardo Atxaga&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1951) – &lt;i data-index-in-node=&quot;25&quot; data-path-to-node=&quot;16,16,0&quot;&gt;El extranjero.&amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Steve_Jobs&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Steve Jobs en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;16,17,0&quot;&gt;Steve Jobs&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; (1955) – &lt;i data-index-in-node=&quot;20&quot; data-path-to-node=&quot;16,17,0&quot;&gt;La fe.&lt;/i&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/06/que-es-la-vida-en-una-palabra.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgS4fvpcrnKakXNBLxFFBaMh2W0T0zEpDBZymtVKkmAvF1XzytzSInwyJ-BCvti7yuj3obZys_LBTzdBLRL3OmbThVxNRhryxPYII4DOdnqxPs0V6Oeq9T1gOSqNWQ8s-7VGw1nItwXu7oxOotc7dyV_Psnn1ea_8fobwTVHI2LWiUhmZJ_jEIP/s72-w377-h292-c/badae26c-d9da-43ff-b438-35268735e7de.png" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-2619208163134095633</guid><pubDate>Wed, 03 Jun 2026 20:09:19 +0000</pubDate><atom:updated>2026-06-03T22:17:37.263+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">AI</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Claude</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">OpenAI</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">robots</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">ética</category><title>Cuando los robots leen a Kant: La ética codificada de Claude AI</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/k47nWazx8cY?si=BQIo0_X_X9exjtPp&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Hoy veremos un caso singular. La Constitución para &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Claude_(modelo_de_lenguaje)&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;la IA de Claude&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;: El experimento más ambicioso de Silicon Valley, cuando dos hermanos codifican la ética de la inteligencia artificial. En enero de 2026, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Anthropic&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Anthropic&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; publicó un documento extraordinario. No era un manual técnico ni un comunicado de prensa. Era, por su propia denominación, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.anthropic.com/news/claude-constitution&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;una constitución: un texto de aproximadamente 23.000 palabras destinado a definir los valores, el carácter y el comportamiento de Claude&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, su modelo de inteligencia artificial.&amp;nbsp;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Esta nueva constitución, publicada el 22 de enero de 2026, representa una ruptura radical con versiones anteriores, abandonando la lógica de las listas de reglas para proponer un marco filosófico de mayor profundidad. Lo que resulta igualmente significativo es quién está detrás de ese proyecto: &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Dario_Amodei&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Dario&lt;/a&gt; y &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Daniela_Amodei&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Daniela Amodei&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, dos hermanos que en 2021 abandonaron &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/OpenAI&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;OpenAI&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; para fundar &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Anthropic&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Anthropic&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; con una premisa tan sencilla como ambiciosa: que la seguridad debía ser la primera prioridad, no un añadido posterior.&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjer7g4AeB5ferADs0jEer3sK0eEWOhbRtTy3IUPg6SPdybk4DdS0Cdj-MM_a9imj2QH1dgKmR7BCUVykdz8wLrzdMlCtfyQtXHSChCh22WVQll4YkaVIE45Aqin0A1tydsWqs_ei10BWwjdsW3YADCp-iIip7TDfZGDZoy8dUGa1cPGWFCiD1v/s1168/image.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1168&quot; data-original-width=&quot;784&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjer7g4AeB5ferADs0jEer3sK0eEWOhbRtTy3IUPg6SPdybk4DdS0Cdj-MM_a9imj2QH1dgKmR7BCUVykdz8wLrzdMlCtfyQtXHSChCh22WVQll4YkaVIE45Aqin0A1tydsWqs_ei10BWwjdsW3YADCp-iIip7TDfZGDZoy8dUGa1cPGWFCiD1v/s320/image.jpg&quot; width=&quot;215&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Anthropic#Historia&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;El origen: una disidencia fundacional&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Dario_Amodei&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Dario Amodei&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, Doctor en física y exdirector de investigación de OpenAI, y su hermana &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Daniela_Amodei&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Daniela&amp;nbsp;Amodei&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, exvicepresidenta de operaciones en esa misma empresa, partieron con un grupo de investigadores que consideraban que la seguridad de la IA debía ser una prioridad de primer orden, no un proyecto secundario. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Public-benefit_corporation&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Fundaron Anthropic como una &lt;i&gt;public benefit corporation&lt;/i&gt;&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, una figura jurídica que en el derecho estadounidense obliga a considerar el interés público junto al beneficio económico. No es solo branding corporativo: es una apuesta estructural por la responsabilidad.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Daniela asumió la presidencia y la arquitectura organizativa de la empresa. Desde ese rol ha impulsado el concepto de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Constitutional_AI&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;IA Constitucional&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, un modelo que permite a Claude autorregularse a partir de principios éticos integrados durante su entrenamiento, reduciendo la dependencia de una supervisión humana continua. Dario, como CEO, ha sido el interlocutor público en debates técnicos y de política sobre riesgos existenciales. La división de roles entre los dos hermanos refleja, acaso involuntariamente, la propia estructura de la constitución que han diseñado: &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://techcrunch.com/2023/04/21/how-anthropics-dario-and-daniela-amodei-built-a-more-responsible-ai-company/&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;uno cuida el pensamiento, la otra cuida la organización&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.anthropic.com/news/claude-constitution&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Una jerarquía de valores&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, no una lista de prohibiciones. La diferencia fundamental entre la constitución de 2026 y sus predecesoras no es cuantitativa sino cualitativa. El documento establece &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.anthropic.com/news/claude-constitution&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;cuatro valores ordenados jerárquicamente&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;: ser ampliamente &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Seguridad_de_la_inteligencia_artificial&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;seguro&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; —primera prioridad—, ser ampliamente &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/%C3%89tica_de_la_inteligencia_artificial&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;ético&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; —segunda—, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.anthropic.com/trust&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;cumplir las directrices de Anthropic&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; —tercera— y ser genuinamente &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Alineaci%C3%B3n_de_la_inteligencia_artificial&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;útil&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; —cuarta. Nótese que la utilidad ocupa el último lugar. En el universo de los productos tecnológicos, donde la métrica de éxito suele medirse en número de usuarios activos y tiempo de pantalla, este orden resulta casi subversivo.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;La constitución también aborda cómo Claude debe integrar el juicio contextual y los valores en sus decisiones, más allá de seguir reglas estrictas. El enfoque favorece el desarrollo de buen juicio y valores sólidos que permitan al modelo aplicar principios éticos de manera contextualizada. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Fr%C3%B3nesis&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;En términos filosóficos, la distinción es aristotélica&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;: no se busca la obediencia mecánica a normas deontológicas, sino la cultivación de algo parecido a la phronesis, la prudencia práctica. Un agente que sabe qué hacer porque ha interiorizado el porqué.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Dario_Amodei&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Dario Amodei&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; ha descrito la constitución con una metáfora reveladora: tiene “&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.anthropic.com/news/claude-constitution&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;i&gt;el ambiente de una carta de un padre fallecido, sellada hasta la madurez&lt;/i&gt;&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;”. El objetivo declarado para 2026 es entrenar a Claude de forma que casi nunca actúe contra el espíritu de ese documento, lo que requerirá, según sus propias palabras, esfuerzos extraordinarios y rápidos.&amp;nbsp;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiDf35KgX3C2Lfwrht2Uk3cqcCI3lcjTWm4D1KbwnzzLLKNpZOCKWQMffDH2hzApi6cxKYWIzD5YnIHjgaBgZMzPhh-yg1KrZfPVRTu7ILtPEnoLiVM8DDf8Ilhc2Ctc3JbHUjs3j7fbjSVJNWukHiKH-rtbub-LqYHEg_1j9wZQeVTXuDPjGoz/s1440/kant_robot_vertical_hierarchy_6396d5cb.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1440&quot; data-original-width=&quot;816&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiDf35KgX3C2Lfwrht2Uk3cqcCI3lcjTWm4D1KbwnzzLLKNpZOCKWQMffDH2hzApi6cxKYWIzD5YnIHjgaBgZMzPhh-yg1KrZfPVRTu7ILtPEnoLiVM8DDf8Ilhc2Ctc3JbHUjs3j7fbjSVJNWukHiKH-rtbub-LqYHEg_1j9wZQeVTXuDPjGoz/s320/kant_robot_vertical_hierarchy_6396d5cb.jpg&quot; width=&quot;181&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;La pregunta incómoda: ¿&lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Conciencia_artificial&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;puede una IA tener conciencia&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;? El aspecto más disruptivo de la constitución no es su extensión ni su jerarquía de valores, sino lo que se atreve a plantear sobre la naturaleza de Claude. El documento afirma que “&lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://www.anthropic.com/news/claude-constitution&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;i&gt;el estatus moral de Claude es profundamente incierto&lt;/i&gt;&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;” y que Anthropic no está segura de si Claude es un “&lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Moral_patienthood&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;paciente moral&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;”, aunque considera la cuestión lo suficientemente seria como para justificar cautela y trabajo sobre el bienestar del modelo. Reconocer que un sistema de IA podría tener bienestar, aunque sea como posibilidad abierta, equivale a una pequeña revolución conceptual en el sector.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;En un movimiento pensado para influir en el ecosistema más amplio de desarrollo de IA, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Creative_Commons#CC0&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Anthropic publicó la constitución bajo una licencia Creative Commons CC0&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, colocándola efectivamente en el dominio público, de modo que otros desarrolladores, investigadores y competidores puedan usarla, modificarla o adoptarla sin restricciones.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Inteligencia_artificial_en_la_educaci%C3%B3n&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Implicaciones para la educación y la gobernanza&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Desde una perspectiva educativa, la constitución de Claude plantea preguntas que trascienden la ingeniería: ¿Qué valores queremos que transmitan los sistemas que van a mediar la educación de millones de personas? ¿Quién tiene legitimidad para codificar la ética de una IA de uso global? ¿&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Gobernanza_de_la_inteligencia_artificial&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Pueden dos hermanos de San Francisco escribir, aunque sea provisionalmente, la constitución moral de una herramienta utilizada en Bilbao, Nairobi o Seúl?&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;La arquitectura de cuatro niveles de la constitución se alinea estrechamente con &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ley_de_Inteligencia_Artificial_(Uni%C3%B3n_Europea)&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;los requisitos de la Ley de IA de la Unión Europea&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, posicionando favorablemente a Claude para su adopción en sectores regulados. Pero más allá del cumplimiento normativo, lo que este documento inaugura es un debate de fondo que apenas comienza: el de la gobernanza filosófica de la inteligencia artificial. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.anthropic.com/news/claude-constitution&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;El hecho de que ese debate lo hayan iniciado dos hermanos con un documento de dominio público no deja de tener, en sí mismo, algo de constituyente&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;🤖📚 ¿Puede una IA actuar éticamente o solo obedecer instrucciones? &lt;a href=&quot;https://t.co/d8ppplWPoS&quot;&gt;https://t.co/d8ppplWPoS&lt;/a&gt; Cuando los robots &quot;leen&quot; a Kant surge una pregunta decisiva para nuestro futuro: ¿basta con que una máquina sea inteligente o debe también ser ética? Entre algoritmos, autonomía y… &lt;a href=&quot;https://t.co/7QkaJAlA7a&quot;&gt;pic.twitter.com/7QkaJAlA7a&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;— Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2062267176032284738?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;June 3, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;blockquote cite=&quot;https://www.tiktok.com/@jonhernandezia/video/7600377277725101334&quot; class=&quot;tiktok-embed&quot; data-video-id=&quot;7600377277725101334&quot; style=&quot;max-width: 605px; min-width: 325px;&quot;&gt; &lt;section&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@jonhernandezia?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@jonhernandezia&quot;&gt;@jonhernandezia&lt;/a&gt; 🤖 Anthropic publica una constitución de 84 páginas | 🤖 &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/ia?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;ia&quot;&gt;#ia&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/chatgpt?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;chatgpt&quot;&gt;#chatgpt&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/anthropic?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;anthropic&quot;&gt;#anthropic&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/music/sonido-original-7600377287858588438?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ sonido original - Jon Hernández&quot;&gt;♬ sonido original - Jon Hernández&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/06/cuando-los-robots-leen-kant-la-etica.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/k47nWazx8cY/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-4216372451551260604</guid><pubDate>Tue, 02 Jun 2026 04:43:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-06-03T16:33:40.373+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Murcia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">museo</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">naturaleza</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">San Pedro del Pinatar</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">turismo</category><title>Museo del Mar de San Pedro del Pinatar, memoria de cofradía</title><description>&lt;center&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiO_HwyKAGjvuDjZjLeHhoFutk0n9fLuhvKMtrejlvEjv4N9AvnMQJthVo1toF8yfWmbS5ij646d7cswNoCwMY0nhyphenhyphenBgKxW_QhidQRTnkJs_dR3piyIK_fbcKHZ6jBOscKiACKOMCtQN22AjvLQv9ARCtkyvnqoimDGWp6GBpYzjKGFt_2oYeZ5/s3421/55311443516_150217f81d_o.jpg&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2383&quot; data-original-width=&quot;3421&quot; height=&quot;268&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiO_HwyKAGjvuDjZjLeHhoFutk0n9fLuhvKMtrejlvEjv4N9AvnMQJthVo1toF8yfWmbS5ij646d7cswNoCwMY0nhyphenhyphenBgKxW_QhidQRTnkJs_dR3piyIK_fbcKHZ6jBOscKiACKOMCtQN22AjvLQv9ARCtkyvnqoimDGWp6GBpYzjKGFt_2oYeZ5/w385-h268/55311443516_150217f81d_o.jpg&quot; width=&quot;385&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;El &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://museodelmarmenor.com/&quot;&gt;Museo del Mar de&lt;/a&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/San_Pedro_del_Pinatar&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt; San Pedro del Pinatar&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&amp;nbsp;es&amp;nbsp;patrimonio vivo en manos de sus protagonistas, los pescadores de ambos mares. Hay museos construidos por instituciones y hay &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Museo_comunitario&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;museos construidos por comunidades&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;. Los primeros responden a políticas culturales; los segundos, a una necesidad más honda: la de preservar lo que uno mismo ha vivido antes de que el tiempo lo borre. El Museo del Mar de San Pedro del Pinatar pertenece a esta segunda y más rara categoría.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Único edificio de la Comarca del Mar Menor dedicado exclusivamente al arte de la pesca, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Cofrad%C3%ADa_de_pescadores&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;el museo pertenece a la Cofradía de los Pescadores&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, una circunstancia que no es un mero detalle administrativo, sino la clave que explica su carácter y su valor. No es un museo sobre los pescadores; es un museo de los pescadores, gestionado por quienes conocen el mar desde adentro.&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEivrYuHiJOs9LeZ34nk87J4esilJs6I-Cb4tkm2oNMeo_yQiLdLfDSfnR9NLdtSHW3OCfDCH4kCE3xWk0wfzwzTfwr5CpFBCfWuKjB0EQ9qFjGvuxJsirpO3-EAH8TxSNe4bpIXYA50FpO5HiFUfQy_kpRPrBKxTK1jb37pO2KYocxQyveG8bXk/s5712/55309596084_0747d15605_6k.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;5712&quot; data-original-width=&quot;4284&quot; height=&quot;259&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEivrYuHiJOs9LeZ34nk87J4esilJs6I-Cb4tkm2oNMeo_yQiLdLfDSfnR9NLdtSHW3OCfDCH4kCE3xWk0wfzwzTfwr5CpFBCfWuKjB0EQ9qFjGvuxJsirpO3-EAH8TxSNe4bpIXYA50FpO5HiFUfQy_kpRPrBKxTK1jb37pO2KYocxQyveG8bXk/w194-h259/55309596084_0747d15605_6k.jpg&quot; width=&quot;194&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/San_Pedro_del_Pinatar#Historia&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Origen y fundación&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;. El museo fue fundado en 1980 por don &lt;a href=&quot;https://www.laverdad.es/murcia/201502/20/fallece-lazaro-escudero-fundador-20150220002400.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Lázaro Escudero Alarcón&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, patrón mayor de la Cofradía, con la intención de divulgar y dar a conocer la cultura y la historia de la pesca en el Mar Menor y el Mediterráneo. Escudero Alarcón representaba ese tipo de figura que la sociología del trabajo reconoce como “&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Intelectual_org%C3%A1nico&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;trabajador orgánico&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;”: alguien que, al retirarse del oficio, no abandona su saber, sino que lo convierte en legado colectivo. Su iniciativa fue el germen de lo que hoy es una institución cultural de referencia en la comarca murciana.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;En 2013, la &lt;a href=&quot;https://www.laverdad.es/murcia/20130615/local/comarcas/museo-reabre-tras-reforma-201306151332.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;familia Pérez Gracia&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; acometió una remodelación integral del espacio, trasladándolo a dependencias más amplias dentro de la propia Cofradía e incorporando nuevas colecciones y exposiciones. Un crecimiento que refleja el arraigo de la iniciativa en la comunidad local.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Colecci%C3%B3n_museogr%C3%A1fica&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Las colecciones: cuando los objetos narran&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;. Lo que el visitante encuentra al cruzar el umbral es una lección de materialidad cultural. Las colecciones incluyen maquetas de las redes tradicionales de la pesca local —encañizadas, paranzas, pantasana—, fotografías antiguas de faenas marineras, una colección de barcos tradicionales a vela latina y embarcaciones históricas como carabelas o galeones.&amp;nbsp;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;A estas piezas se suman colecciones de caracolas marinas, dentaduras de peces, caparazones de moluscos, colecciones de nudos marineros y mapas cartográficos. Cada objeto es, en sí mismo, un documento etnográfico: habla de técnicas, de saberes transmitidos de generación en generación, de una relación entre el ser humano y el &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Mar_Menor#Ecolog%C3%ADa&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;ecosistema lacunar del Mar Menor&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; que difícilmente podría comprenderse a través de la sola palabra escrita.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Las encañizadas merecen mención especial. Se trata de un sistema ancestral de pesca mediante estructuras de cañas que aprovechan los movimientos migratorios de los peces entre el Mar Menor y el Mediterráneo. Las maquetas de las encañizadas de Punta de Algas constituyen una ventana desde la que asomarse a una tradición que es sello de identidad del pueblo pinatarense.&amp;nbsp;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Un museo ante el reto de la continuidad. El director del museo, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.laverdad.es/verano/propios-extranoslas-olas-20180723003445-ntvo.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;José Benito Pérez&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, ha señalado que espacios como este son imprescindibles para conservar la historia de localidades como San Pedro del Pinatar: “Si no mantenemos este tipo de espacios, la cultura se pierde”. A su juicio, la cultura marinera sigue arraigada en el municipio, pero la pesca atraviesa momentos de dificultad y las generaciones que continúan la tradición familiar escasean.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Esta tensión entre permanencia y transformación es, precisamente, lo que convierte al museo en un espacio educativamente relevante. No es un recinto nostálgico: es un lugar donde el pasado interpela al presente y donde la pregunta sobre el futuro de los oficios del mar se vuelve urgente.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/San_Pedro_del_Pinatar#Turismo&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Para visitantes&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;: El museo tiene su sede en el &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/San_Pedro_del_Pinatar#Patrimonio&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Edificio del Hogar del Pescador&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, en la Plaza de España, centro neurálgico de San Pedro del Pinatar. El horario de visita es de miércoles a domingo, de 9:30 a 13:30 horas. Para grupos, es recomendable concertar visita previa a través de la Cofradía. Una visita al Museo del Mar combina perfectamente con un paseo por el &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Parque_regional_de_las_Salinas_y_Arenales_de_San_Pedro_del_Pinatar&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;parque regional de las Salinas y Arenales&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, declarado &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Sitio_Ramsar&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;zona Ramsar&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, convirtiendo San Pedro del Pinatar en un destino de turismo cultural y natural de primer orden en la costa murciana. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/albums/72177720334003886&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Ver álbum creciente de imágenes&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&lt;/p&gt;
  
  
  &lt;blockquote cite=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria/video/7646829518186958102&quot; class=&quot;tiktok-embed&quot; data-video-id=&quot;7646829518186958102&quot; style=&quot;max-width: 605px; min-width: 325px;&quot;&gt; &lt;section&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@agirregabiria&quot;&gt;@agirregabiria&lt;/a&gt; &lt;p&gt;Museo del Mar de San Pedro del Pinatar (Murcia)&lt;/p&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/music/som-original-7296963631827667718?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ som original - Ricardo&quot;&gt;♬ som original - Ricardo&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/06/museo-del-mar-de-san-pedro-del-pinatar.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiO_HwyKAGjvuDjZjLeHhoFutk0n9fLuhvKMtrejlvEjv4N9AvnMQJthVo1toF8yfWmbS5ij646d7cswNoCwMY0nhyphenhyphenBgKxW_QhidQRTnkJs_dR3piyIK_fbcKHZ6jBOscKiACKOMCtQN22AjvLQv9ARCtkyvnqoimDGWp6GBpYzjKGFt_2oYeZ5/s72-w385-h268-c/55311443516_150217f81d_o.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-758631982149684448</guid><pubDate>Mon, 01 Jun 2026 19:56:33 +0000</pubDate><atom:updated>2026-06-01T22:18:39.195+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">autorreferencias</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Escritura</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">gatos</category><title>Hoy, 1 de junio de 2026: Descanso para recargar la mirada</title><description>&lt;center&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjKBjGofGwMFrnvKpDf08Bi8yiOtHGKXA-FxdK9myZ1I1-j5Uli-iuA-Kgu88VYf4Hq_XotjEU9PX40mQJC2he7w4FQj99lx4nqJQMXCKBWVWuoegTpgVOGNCZ3vnV_Q61NOodXlInleOEOkeOJWr5AwPowSHGxK8SZTyWeSd6xpY6cB6FTAiMA/s1440/descanso_playa_horizontal_0591c82a_2.jpg&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;816&quot; data-original-width=&quot;1440&quot; height=&quot;194&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjKBjGofGwMFrnvKpDf08Bi8yiOtHGKXA-FxdK9myZ1I1-j5Uli-iuA-Kgu88VYf4Hq_XotjEU9PX40mQJC2he7w4FQj99lx4nqJQMXCKBWVWuoegTpgVOGNCZ3vnV_Q61NOodXlInleOEOkeOJWr5AwPowSHGxK8SZTyWeSd6xpY6cB6FTAiMA/w343-h194/descanso_playa_horizontal_0591c82a_2.jpg&quot; width=&quot;343&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Hoy, 1 de junio de 2026. Son las 21:00 horas. Nada preparado para publicar. Decido que este blog hace una pausa. Solamente un día. El tiempo justo para reordenar ideas. Resuenan citas como la de&amp;nbsp;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;3,3,0&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search?q=Virginia+Woolf&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Virginia Woolf (posts)&lt;/a&gt;:&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt; &quot;&lt;i&gt;&lt;b&gt;Me pregunto cómo sería vivir en un mundo donde siempre fuera junio&lt;/b&gt;&lt;/i&gt;.&quot;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgpEFNHrKTGVF7uH71CaLuC7L7za6OckeN1J1tJkaEAJtoLrreJcGCeKfOHURhZ4odPVWTr0BE-cHwLUCoqvWgelONlkoeGjN_ZAatLBBBQB5ztYqveTk7IWla9hRFPZr0hRZFAuhHLNUZqS4DXQKeD68MXLuAlS4zWXEW47RKqg84ovJMyLPiL/s1343/descanso_playa_horizontal_0591c82a.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1343&quot; data-original-width=&quot;816&quot; height=&quot;284&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgpEFNHrKTGVF7uH71CaLuC7L7za6OckeN1J1tJkaEAJtoLrreJcGCeKfOHURhZ4odPVWTr0BE-cHwLUCoqvWgelONlkoeGjN_ZAatLBBBQB5ztYqveTk7IWla9hRFPZr0hRZFAuhHLNUZqS4DXQKeD68MXLuAlS4zWXEW47RKqg84ovJMyLPiL/w172-h284/descanso_playa_horizontal_0591c82a.jpg&quot; width=&quot;172&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Quien escribe sabe que &lt;b&gt;el mayor riesgo no es quedarse sin ideas, sino quedarse sin ojos frescos&lt;/b&gt; con los que mirarlas. Las palabras pueden seguir fluyendo mecánicamente mucho después de que la verdadera atención se haya agotado. Por eso, a veces, el gesto más honesto hacia el lector es detenerse un instante, respirar, y volver a mirar el mundo como si fuera la primera vez.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search?q=Ortega+y+Gasset&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Ortega y Gasset (posts)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; hablaba de la perspectiva como condición de la verdad: cada punto de vista es legítimo, pero necesita renovarse para no volverse costumbre ciega. La mirada que no descansa acaba viendo solo lo que ya esperaba ver. Una jornada de pausa no es una renuncia a escribir; es una apuesta por escribir mejor.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Junio llega hoy con su luz característica, la más generosa del año en estas latitudes. Buen día, pues, para salir, observar, escuchar, dejar que las cosas sucedan sin la urgencia de convertirlas de inmediato en texto. Mañana, con la mirada renacida, habrá más que decir y mejores maneras de decirlo. &lt;b&gt;Gracias por seguir esperando al otro lado. Nos vemos mañana&lt;/b&gt;.&lt;/p&gt;
  
&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/mPH1EzYtW2M?si=N2gcJaw_b7sKNNiN&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;

&lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;zxx&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://t.co/w2zGolf6j5&quot;&gt;pic.twitter.com/w2zGolf6j5&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;— literland (@literlandweb1) &lt;a href=&quot;https://x.com/literlandweb1/status/2061409878048997846?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;June 1, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;

  
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/06/hoy-1-de-junio-de-2026-descanso-para.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjKBjGofGwMFrnvKpDf08Bi8yiOtHGKXA-FxdK9myZ1I1-j5Uli-iuA-Kgu88VYf4Hq_XotjEU9PX40mQJC2he7w4FQj99lx4nqJQMXCKBWVWuoegTpgVOGNCZ3vnV_Q61NOodXlInleOEOkeOJWr5AwPowSHGxK8SZTyWeSd6xpY6cB6FTAiMA/s72-w343-h194-c/descanso_playa_horizontal_0591c82a_2.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-7255956388586033489</guid><pubDate>Sat, 30 May 2026 09:53:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-06-01T21:58:48.196+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">democracia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">filosofía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">obituario</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">sociología</category><title>Adiós a Edgar Morin, conciencia crítica de un siglo</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/ruvfSsM_hA0?si=RrLGBX-SuNIDHrw_&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
  &lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Hoy dedicamos este obituario a &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Edgar_Morin&quot;&gt;Edgar Morin&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, o la imposible tarea de vivir solo un siglo. El 29 de mayo de 2026 falleció en París Edgar Morin a los 104 años, cerrando una de las trayectorias intelectuales más influyentes del siglo XX y los albores del XXI. Con él desaparece algo más que un filósofo o un sociólogo: se apaga la voz de quien acaso mejor encarnó la vocación de comprender el mundo en su irreductible complejidad.&lt;/div&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Nacido con el nombre de &lt;b&gt;Edgar Nahoum&lt;/b&gt; en el seno de una &lt;b&gt;familia judía sefardí&lt;/b&gt;, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search?q=edgar+morin&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Edgar Morin (otros posts)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; se formó como sociólogo, aunque prefería definirse a sí mismo como un &quot;&lt;b&gt;&lt;i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Edgar_Morin&quot;&gt;humanólogo&lt;/a&gt;&lt;/i&gt;&lt;/b&gt;&quot;, fusionando &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Filosofía&quot;&gt;filosofía&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Psicología&quot;&gt;psicología&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Etnografía&quot;&gt;etnografía&lt;/a&gt; y &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Biología&quot;&gt;biología&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; para intentar comprender la naturaleza de la humanidad. Esa negativa a quedarse en un solo campo del saber no era capricho intelectual sino imperativo ético: el mundo, creía, no se deja apresar por ninguna disciplina aislada.&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjzAAOs04NYWzUppI3AymYd_a66U1TwJ4NX0RDEc45R3XIr-A_kQJKiRSJLZJn4-JTX58awoty1fF2gpmXi1UkYqVivtu9aV5P66rBIKvE2U9EEHjjhYMU6uETjLYEXEjmSiANgdw9j3jXMN4JBRYH4CfE4bcLPV5CbZxnWe2KqquiF1AgAAEI0/s680/HJpimYxXUAEd2tI.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;680&quot; data-original-width=&quot;544&quot; height=&quot;262&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjzAAOs04NYWzUppI3AymYd_a66U1TwJ4NX0RDEc45R3XIr-A_kQJKiRSJLZJn4-JTX58awoty1fF2gpmXi1UkYqVivtu9aV5P66rBIKvE2U9EEHjjhYMU6uETjLYEXEjmSiANgdw9j3jXMN4JBRYH4CfE4bcLPV5CbZxnWe2KqquiF1AgAAEI0/w210-h262/HJpimYxXUAEd2tI.jpg&quot; width=&quot;210&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Su biografía personal es, en sí misma, un compendio del siglo más violento de la historia europea. Pacifista y activista antifascista ya en los años treinta, fue miembro de la Resistencia durante la ocupación nazi y participó en el Partido Comunista Francés hasta su expulsión disidente. Más tarde se opuso a la guerra de Argelia. La coherencia entre pensamiento y acción, tan rara en el mundo intelectual, fue en Morin una constante de décadas. A sus 102 años alzó aún su voz para denunciar lo que consideraba la masacre del pueblo palestino en Gaza, convocando a una &quot;nueva resistencia&quot; que tomara partido por Eros —la potencia creadora— frente a &lt;b&gt;Pólemos y Tánatos&lt;/b&gt;, la guerra y las pulsiones de muerte.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Su contribución teórica central, el llamado &lt;em&gt;pensamiento complejo&lt;/em&gt;, es una de las grandes apuestas epistemológicas de la segunda mitad del siglo XX. Frente a la especialización creciente del conocimiento científico —que Morin identificaba con una forma de barbarie cognitiva—, propuso una racionalidad capaz de articular contradicciones, asumir la incertidumbre y dialogar entre saberes. Su monumental obra &lt;em&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/El_método_(Edgar_Morin)&quot;&gt;El Método&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/em&gt;, en seis volúmenes, es la arquitectura más ambiciosa de ese proyecto. No pretendía dar respuestas definitivas, sino enseñar a formular mejores preguntas.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;En el ámbito educativo, su influencia fue igualmente profunda. Su ensayo &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Los_siete_saberes_necesarios_para_la_educaci%C3%B3n_del_futuro&quot;&gt;&lt;em&gt;Los siete saberes necesarios para la educación del futuro&lt;/em&gt;, encargado por la UNESCO en 1999&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, sigue siendo un texto de referencia inevitable. Allí argumentaba que la escuela enseña saberes parcelados pero no enseña a vivir, ni a afrontar la incertidumbre, ni a comprenderse como ciudadanos de una tierra común. La educación, para Morin, debía formar seres humanos capaces de pensar su condición planetaria: una tarea que, décadas después, sigue pendiente con la misma urgencia.&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi53CF8yuyG-NR8glvRLP-NN7WaNsJKpnodT7g0n1uy6Q3inRiCFCgr_zbavAy1y_PN8uOH2f39gNAicka5Uk4Cs1bx2pYUXvwcZQQ_YIxmEsEewLP-xOqyFGmWNytmk8NFK55E7s-3JvMGbswllDZx_QcFBm3UyLCiXIvG6Nym1gVg5bN8WO4-/s775/55305163301_39359acea7_o.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;775&quot; data-original-width=&quot;529&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi53CF8yuyG-NR8glvRLP-NN7WaNsJKpnodT7g0n1uy6Q3inRiCFCgr_zbavAy1y_PN8uOH2f39gNAicka5Uk4Cs1bx2pYUXvwcZQQ_YIxmEsEewLP-xOqyFGmWNytmk8NFK55E7s-3JvMGbswllDZx_QcFBm3UyLCiXIvG6Nym1gVg5bN8WO4-/s320/55305163301_39359acea7_o.jpg&quot; width=&quot;218&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Fuera del ámbito estrictamente académico, Morin también dejó huella en el cine documental: en 1961 codirigió junto a &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Jean_Rouch&quot;&gt;Jean Rouch&lt;/a&gt; &lt;em&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Cr%C3%B3nica_de_un_verano&quot;&gt;Chronique d&#39;un été&lt;/a&gt;&lt;/em&gt;&lt;/b&gt;, considerada una obra clave del llamado &lt;em&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Cinéma_vérité&quot;&gt;cinéma vérité&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/em&gt;. Ese gesto —descender del púlpito filosófico para escuchar la voz de la gente en la calle— era coherente con toda su antropología.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;El presidente &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Emmanuel_Macron&quot;&gt;Emmanuel Macron&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; lo calificó como el &quot;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://elpais.com/cultura/2026-05-30/muere-edgar-morin-el-pensador-del-siglo.html&quot;&gt;pensador del siglo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&quot;, mientras que el expresidente &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/François_Hollande&quot;&gt;François Hollande&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; destacó que Morin dejaba &quot;&lt;i&gt;las llaves para la comprensión de la evolución humana&lt;/i&gt;&quot;. Son homenajes merecidos, aunque Morin habría sido el primero en advertir que ninguna llave abre todas las puertas, y que la complejidad de lo humano siempre desborda a quien pretende comprenderla del todo.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Queda su obra. Queda su ejemplo de intelectual comprometido que nunca confundió el compromiso con el dogmatismo. Queda, sobre todo, esa pregunta que atraviesa toda su escritura y que él encarnó con una longevidad casi inverosímil: &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Edgar_Morin&quot;&gt;¿cómo aprender a vivir con la incertidumbre sin rendirse ante ella?&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; A los 104 años, Edgar Morin no respondió esa pregunta. Simplemente la vivió.&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;🖤 Ha muerto Edgar Morin (1921-2026), uno de los grandes pensadores de nuestro tiempo. &lt;a href=&quot;https://t.co/59jibanpSj&quot;&gt;https://t.co/59jibanpSj&lt;/a&gt; Sociólogo, filósofo y creador del pensamiento complejo, dedicó más de un siglo de vida a recordarnos que los problemas humanos no admiten respuestas simples. Frente a la… &lt;a href=&quot;https://t.co/B8m3shI3RL&quot;&gt;pic.twitter.com/B8m3shI3RL&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;— Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2061368956288458798?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;June 1, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/05/adios-edgar-morin-conciencia-critica-de.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/ruvfSsM_hA0/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-4536271391204979910</guid><pubDate>Thu, 28 May 2026 19:18:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-05-29T22:01:47.129+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">historia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Hungría</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">libros</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Suiza</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">ética</category><title>El testimonio vital e incómodo de Agota Kristof</title><description>&lt;center&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEih21Vr4P41se9GMg7TwqRzNXrXiSGaZ_gMdYTzlkDZQFslERY_WAn4dK97MQ7yEDZjXbDFxZtRPfAuIlQ7b9mTASF73cSkd4ZMJocqBdG2dWU70PzFSe1-BIVPAHu8aYkn2Rbry9mNwVn3YjX5WGMr6js1fyk_RwrEkaZ8Atc0JV0VBJ7G3Ztc/s1536/c14ac5ea-37d6-40b0-9aaf-866e9830fe11.png&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1024&quot; data-original-width=&quot;1536&quot; height=&quot;213&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEih21Vr4P41se9GMg7TwqRzNXrXiSGaZ_gMdYTzlkDZQFslERY_WAn4dK97MQ7yEDZjXbDFxZtRPfAuIlQ7b9mTASF73cSkd4ZMJocqBdG2dWU70PzFSe1-BIVPAHu8aYkn2Rbry9mNwVn3YjX5WGMr6js1fyk_RwrEkaZ8Atc0JV0VBJ7G3Ztc/s320/c14ac5ea-37d6-40b0-9aaf-866e9830fe11.png&quot; width=&quot;320&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Comprobamos con sorpresa que nunca antes escribimos sobre &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Agota_Kristof&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Agota Kristof, escritora&amp;nbsp;&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;que nos habla del territorio del exilio. Fue la suya una vida en los márgenes. Nació en 1935 en &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Csikv%C3%A1nd&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Csikvánd&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, una pequeña localidad húngara, y murió en &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Neuch%C3%A2tel&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Neuchâtel &lt;/a&gt;&lt;/b&gt;(Suiza) en 2011, a los setenta y cinco años. Entre esas dos fechas transcurre una de las biografías más desgarradas de la literatura europea del siglo XX: la huida de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Hungr%C3%ADa&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Hungría&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; tras la revolución aplastada de 1956, el cruce de la frontera con su marido y una hija de cuatro meses en brazos, el largo exilio en la Suiza francófona trabajando en una fábrica de relojes, y el aprendizaje tardío —y nunca del todo reconciliado— de una nueva lengua. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Agota_Kristof&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Kristof llamó al francés su &quot;lengua enemiga&quot;&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;: el idioma en que escribió toda su obra, y al que jamás sintió como propio. Esa tensión irresuelta entre la lengua materna perdida y la lengua adoptada hostilmente atraviesa cada línea de su escritura.&amp;nbsp;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhyjkqCCRk6Mhw9tUR_QJ7P9ty6zn0vjSjThllvMyFQmCQDWlhl1gruZgvYNYl5ueO0xveayydCDOegv3ZI5__LX6DAbY-2qpZ8jiXP5FsBJBIh5Pdb4xgGDcSfNYSXrZZC1XqQC7M2Yb43IvDgn-Rv7G8eMgLYw2wqhKQXulMHnshZceAlRAL_/s255/imagesdffd.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;255&quot; data-original-width=&quot;166&quot; height=&quot;255&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhyjkqCCRk6Mhw9tUR_QJ7P9ty6zn0vjSjThllvMyFQmCQDWlhl1gruZgvYNYl5ueO0xveayydCDOegv3ZI5__LX6DAbY-2qpZ8jiXP5FsBJBIh5Pdb4xgGDcSfNYSXrZZC1XqQC7M2Yb43IvDgn-Rv7G8eMgLYw2wqhKQXulMHnshZceAlRAL_/s1600/imagesdffd.jpg&quot; width=&quot;166&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/El_gran_cuaderno&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;La Trilogía de los gemelos: el gran edificio&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Su obra narrativa fundamental es la llamada &lt;em&gt;Trilogía de los gemelos&lt;/em&gt;, compuesta por &lt;b&gt;&lt;em&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/El_gran_cuaderno&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;El gran cuaderno&lt;/a&gt;&lt;/em&gt; (1986), &lt;em&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/The_Proof_(novel)&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;La prueba&lt;/a&gt;&lt;/em&gt; (1988) y &lt;em&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/The_Third_Lie&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;La mentira de un tercero&lt;/a&gt;&lt;/em&gt; (1991)&lt;/b&gt;. Las tres novelas construyen un universo cerrado, despiadado y de una coherencia brutal, ambientado en un país innominado —reconociblemente centroeuropeo, claramente húngaro— bajo una dictadura que el lector no necesita que le nombren.&lt;/p&gt;
&lt;p class=&quot;font-claude-response-body break-words whitespace-normal leading-[1.7]&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;em&gt;El gran cuaderno&lt;/em&gt; arranca con una premisa memorable: dos gemelos son enviados por su madre a casa de la abuela durante la guerra. Allí, para sobrevivir, se imponen un programa de adiestramiento moral y físico que incluye aprender a no sentir dolor, no llorar y observar la realidad con objetividad clínica. El estilo refleja exactamente esa ética: frases cortas, sin adjetivos innecesarios, sin psicología introspectiva, sin compasión retórica. &quot;&lt;i&gt;Escribimos hechos, sólo hechos&lt;/i&gt;&quot;, dicen los gemelos de sí mismos; podría decirlo Kristof de su propia poética.&lt;/p&gt;
&lt;p class=&quot;font-claude-response-body break-words whitespace-normal leading-[1.7]&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;em&gt;La prueba&lt;/em&gt; y &lt;em&gt;La mentira de un tercero&lt;/em&gt; desdoblan el relato, lo cuestionan y lo destruyen desde dentro. Lo que parecía cierto se vuelve incierto; los personajes se fragmentan; la identidad se disuelve. La trilogía no es solo &lt;b&gt;una &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Alegor%C3%ADa&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;alegoría&lt;/a&gt; del &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Totalitarismo&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;totalitarismo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;: es una meditación sobre la memoria, la culpa, el testimonio y los límites de la verdad narrativa. Kristof construye y deconstruye su propio artefacto literario con una maestría que pocos escritores del siglo pasado igualaron.&amp;nbsp;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;font-claude-response-body break-words whitespace-normal leading-[1.7]&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi6u3QX1bxR63BOfREhE1qGRFs9SiewF6tKGWEx7BHKtkdf-GstfQRRKuTbAokND1I9sWRGBd3QtXYhveNgkiyOFHogr7Klj0IvLQzjWAUcEYUj6L0vomrCfX0_fAAaIZ33oTr8rYj9MxGW_B2ZY-bnSDE9HRQrHyGlxlD0hrzjTCsw23WeOMck/s274/descargasdds.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;274&quot; data-original-width=&quot;184&quot; height=&quot;274&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi6u3QX1bxR63BOfREhE1qGRFs9SiewF6tKGWEx7BHKtkdf-GstfQRRKuTbAokND1I9sWRGBd3QtXYhveNgkiyOFHogr7Klj0IvLQzjWAUcEYUj6L0vomrCfX0_fAAaIZ33oTr8rYj9MxGW_B2ZY-bnSDE9HRQrHyGlxlD0hrzjTCsw23WeOMck/s1600/descargasdds.jpg&quot; width=&quot;184&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b style=&quot;font-weight: bold; text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/The_Illiterate&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;El analfabetismo y la voz propia&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: bold; text-align: left;&quot;&gt;. &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;En 2004&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: bold; text-align: left;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-weight: bold; text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Agota_Kristof&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Agota Kristof&amp;nbsp;&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;publicó &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-weight: bold; text-align: left;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/The_Illiterate&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;El analfabetismo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: bold; text-align: left;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;un breve texto autobiográfico de apenas cuarenta páginas que es, sin embargo, uno de los documentos más conmovedores sobre el exilio lingüístico. Kristof narra su llegada a Suiza, la humillación de no poder comunicarse, los años de aprendizaje del francés en clases nocturnas tras las jornadas en la fábrica, y la paradoja de haberse convertido en una escritora reconocida en un idioma que nunca dejó de sentir ajeno. El libro es también &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;una&lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-weight: bold; text-align: left;&quot;&gt; &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Eleg%C3%ADa&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;elegía&lt;/a&gt; por el &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Idioma_h%C3%BAngaro&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;húngaro&lt;/a&gt; &lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;perdido&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;, la lengua de la infancia que pervive intacta en la memoria afectiva pero que ya no sirve para escribir.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;font-claude-response-body break-words whitespace-normal leading-[1.7]&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;La obra de Agota Kristof ocupa un lugar singular en la literatura europea contemporánea. Su influencia sobre escritores posteriores —desde &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Herta_M%C3%BCller&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Herta Müller&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; hasta &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Emmanuel_Carr%C3%A8re&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Emmanuel Carrère&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;— es reconocida pero raramente analizada con la profundidad que merece. Su prosa pertenece a la tradición del minimalismo radical, emparentada con &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Samuel_Beckett&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Beckett&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y con la primera &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Marguerite_Duras&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Duras&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, pero su materia es distinta: &lt;b&gt;no la &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Angustia&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;angustia existencial&lt;/a&gt; abstracta, sino la &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Historia&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;historia&lt;/a&gt; concreta&lt;/b&gt;, el cuerpo concreto, el hambre concreta.&lt;/p&gt;
&lt;p class=&quot;font-claude-response-body break-words whitespace-normal leading-[1.7]&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Kristof demostró que la literatura más perturbadora no necesita adornos: que el horror puede contarse con la misma frialdad con que los gemelos anotan sus ejercicios en el gran cuaderno. Esa elección estética no es cinismo; es, paradójicamente, &lt;b&gt;la forma más &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/%C3%89tica&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;ética&lt;/a&gt; de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Testimonio&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;testimoniar&lt;/a&gt; lo que no debería haberse visto&lt;/b&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;p class=&quot;font-claude-response-body break-words whitespace-normal leading-[1.7]&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Para lectores y docentes interesados en la relación entre literatura y memoria histórica, en el lenguaje como territorio de pertenencia y extrañeza, o simplemente en la narrativa del siglo XX que sobrevivirá a su propio tiempo, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/El_gran_cuaderno&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;la trilogía de Kristof es lectura inexcusable&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&lt;/p&gt;&lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/05/el-testimonio-vital-e-incomodo-de-agota.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEih21Vr4P41se9GMg7TwqRzNXrXiSGaZ_gMdYTzlkDZQFslERY_WAn4dK97MQ7yEDZjXbDFxZtRPfAuIlQ7b9mTASF73cSkd4ZMJocqBdG2dWU70PzFSe1-BIVPAHu8aYkn2Rbry9mNwVn3YjX5WGMr6js1fyk_RwrEkaZ8Atc0JV0VBJ7G3Ztc/s72-c/c14ac5ea-37d6-40b0-9aaf-866e9830fe11.png" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-931790263177165999</guid><pubDate>Wed, 27 May 2026 11:19:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-05-29T21:46:20.225+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">filosofía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">política</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">publicidad</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">tecnofeudalismo</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">ética</category><title>Agnotología: Filosofía y educación ante la ignorancia fabricada </title><description>&lt;center&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEitqJmX_K6vBUSXmxj4s0csgll3JC4kCTGnL4dLlo8w0WLqUK4nuWv6Q3k7x63NBBpg9ze338T7rCyX5JQAiW-wnh16XnsuVY_hYiP9SVxEwH5_uDNDGF1ISWHAkh8g1nORyq2NESn9ARqlrAh0y-CcASOGpxT3sogfeY7mBTATetSWsK2YM7bt/s1536/3b12fcb9-f6b9-4be9-afc8-217debe51d21.png&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1024&quot; data-original-width=&quot;1536&quot; height=&quot;243&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEitqJmX_K6vBUSXmxj4s0csgll3JC4kCTGnL4dLlo8w0WLqUK4nuWv6Q3k7x63NBBpg9ze338T7rCyX5JQAiW-wnh16XnsuVY_hYiP9SVxEwH5_uDNDGF1ISWHAkh8g1nORyq2NESn9ARqlrAh0y-CcASOGpxT3sogfeY7mBTATetSWsK2YM7bt/w383-h243/3b12fcb9-f6b9-4be9-afc8-217debe51d21.png&quot; width=&quot;383&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Hoy nos detendremos en la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Agnotolog%C3%ADa&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Agnotología en Wikipedia&quot;&gt;Agnotología&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, la ciencia que estudia &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Agnotolog%C3%ADa#Ignorancia_manufacturada&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Cómo se fabrica la ignorancia – ignorancia manufacturada&quot;&gt;cómo se fabrica la ignorancia&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Porque no toda ignorancia es accidental: Muchas veces el desconocimiento es tiempos de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Posverdad&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Posverdad en Wikipedia&quot;&gt;posverdad.&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; Existe un arte oscuro de mantener al público desinformado, fabricando dudas para que sepamos mucho menos de lo que podríamos conocer. Con casos que van del tabaco al cambio climático, veremos cómo se industrializa la ignorancia manufacturada y quiénes son sus cómplices en la era digital. Porque esa confusión provocada es un negocio enormemente rentable. &lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Agnotolog%C3%ADa&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;La ignorancia no siempre es inocente – agnotología&quot;&gt;La ignorancia no siempre es inocente&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Existe una creencia implícita, heredada del proyecto ilustrado, según la cual la ignorancia es simplemente la ausencia de conocimiento: un vacío que la educación, la ciencia y la información están llamadas a llenar. Bajo esta premisa, la difusión del saber equivale automáticamente a la reducción del desconocimiento. Sin embargo, hay una disciplina relativamente joven que ha venido a perturbar este optimismo epistemológico con una pregunta incómoda: ¿y si la ignorancia, en ciertos casos, no es un punto de partida sino un punto de llegada deliberadamente construido?&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgMrVg6mAsbszhyphenhyphen9HMtodpvkyHwSEoMkiTKO141HWiN3wFu7qwm-4CcRVDjDl7wOLaaaOfJf8PiaDuEvTJ3UTfI_LN04GTSjilhew5TDRhrSK9W57k43TxkUoQibKBo2VjlHmc-49L3g-QQYgZF0Gd7ufku9f1Qt7J_3beG3cKueSqBSFaPv0WZ/s302/55300412007_5895a23ea6_n.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;302&quot; data-original-width=&quot;245&quot; height=&quot;237&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgMrVg6mAsbszhyphenhyphen9HMtodpvkyHwSEoMkiTKO141HWiN3wFu7qwm-4CcRVDjDl7wOLaaaOfJf8PiaDuEvTJ3UTfI_LN04GTSjilhew5TDRhrSK9W57k43TxkUoQibKBo2VjlHmc-49L3g-QQYgZF0Gd7ufku9f1Qt7J_3beG3cKueSqBSFaPv0WZ/w192-h237/55300412007_5895a23ea6_n.jpg&quot; width=&quot;192&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Esa disciplina se llama &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Agnotolog%C3%ADa&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Agnotología – estudio de la ignorancia&quot;&gt;agnotología&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, término acuñado por el historiador de la ciencia &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Robert_N._Proctor&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Robert N. Proctor en Wikipedia&quot;&gt;Robert N. Proctor&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; en la Universidad de Stanford, quien la definió como el estudio cultural de la ignorancia y la duda, con especial atención a su producción activa. La palabra procede del griego &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Agnoiology&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Agnosis – desconocimiento (Agnoiology)&quot;&gt;agnosis (desconocimiento)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Logos&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Logos – estudio, razón&quot;&gt;logos (estudio)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, y designa un campo que, pese a su nombre técnico, describe fenómenos perfectamente reconocibles en nuestra vida cotidiana.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Industria_del_tabaco&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Industria del tabaco – caso fundacional de la agnotología&quot;&gt;El caso fundacional: la industria del tabaco&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. El punto de origen de la agnotología no es filosófico sino escandalosamente mundano. Proctor, junto a la lingüista &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Londa_Schiebinger&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Londa Schiebinger en Wikipedia&quot;&gt;Londa Schiebinger&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, comenzó investigando cómo las tabacaleras norteamericanas respondieron durante décadas a la creciente evidencia científica sobre el vínculo entre el tabaquismo y el cáncer de pulmón. La respuesta no fue negar frontalmente los datos, sino algo mucho más sofisticado: financiar investigaciones alternativas, promover «expertos» con opiniones discordantes, sembrar dudas sobre la metodología de los estudios adversos y sostener públicamente que «la ciencia aún no ha dicho su última palabra». El objetivo no era demostrar que el tabaco fuera inocuo, sino mantener el estado de incertidumbre el tiempo suficiente para preservar el mercado.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Esta estrategia —que los propios ejecutivos de la industria denominaron internamente &lt;i&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Manufactured_controversy&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Manufacturing doubt – fabricación de dudas&quot;&gt;manufacturing doubt&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/i&gt;, fabricación de dudas— se convirtió en el modelo canónico de lo que Proctor llamaría ignorancia manufacturada: no la ignorancia que resulta de no haber investigado aún, sino la que se produce activamente para bloquear, demorar o desacreditar el conocimiento existente.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Tres formas de ignorancia. La agnotología distingue, al menos, tres grandes categorías. La primera es la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Agnotolog%C3%ADa&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Ignorancia nativa – concepto dentro de la agnotología&quot;&gt;ignorancia nativa&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, aquella que simplemente aún no ha sido explorada por la ciencia. La segunda es la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Agnotolog%C3%ADa&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Ignorancia perdida – concepto dentro de la agnotología&quot;&gt;ignorancia perdida&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, conocimientos que existieron y se extraviaron por causas históricas, culturales o políticas. La tercera, y más inquietante, es la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Agnotolog%C3%ADa&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Ignorancia estratégica – concepto dentro de la agnotología&quot;&gt;ignorancia estratégica&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, producida deliberadamente por actores con intereses en que determinadas verdades no circulen: corporaciones, gobiernos, lobbies, o incluso algoritmos de plataformas digitales optimizados para el &lt;b&gt;&lt;i&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Engagement_(marketing)&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Engagement – interacción en marketing digital&quot;&gt;engagement&lt;/a&gt;&lt;/i&gt;&lt;/b&gt;, que con frecuencia privilegian el contenido controvertido sobre el riguroso.&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgPkVBR023n0QpWKYRd2JmcjAtPCB3144Enu2ywYqHzr2AEipvZl2yO4QHyJajGf4_Hxot9Ttz00JNyNN4XcH7P_YA8hyk5e8sj3K90dutqzpkA2Jq05TfAcWaXKe_sa6-Bt2Db002k4NQLLIP_-jbXgnlkutesrEjzAhJbFZVTT-fddJDoaLyf/s400/55301302801_03a5374857_w.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;400&quot; data-original-width=&quot;279&quot; height=&quot;249&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgPkVBR023n0QpWKYRd2JmcjAtPCB3144Enu2ywYqHzr2AEipvZl2yO4QHyJajGf4_Hxot9Ttz00JNyNN4XcH7P_YA8hyk5e8sj3K90dutqzpkA2Jq05TfAcWaXKe_sa6-Bt2Db002k4NQLLIP_-jbXgnlkutesrEjzAhJbFZVTT-fddJDoaLyf/w174-h249/55301302801_03a5374857_w.jpg&quot; width=&quot;174&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Agnotolog%C3%ADa&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Agnotología como problema político y educativo&quot;&gt;Un problema político y educativo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Lo que hace de la agnotología una herramienta conceptual de primer orden para el siglo XXI es su capacidad de desplazar la pregunta. En lugar de preguntar únicamente ¿qué sabemos?, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Cui_bono&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Cui bono – ¿quién se beneficia?&quot;&gt;nos invita a interrogar ¿quién se beneficia de que no sepamos?&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; Esta inflexión epistemológica tiene consecuencias directas para la filosofía política: si la ignorancia puede ser un instrumento de dominación, entonces combatirla no es solo una tarea pedagógica sino una exigencia democrática.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;El &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Negacionismo_del_cambio_clim%C3%A1tico&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Negacionismo climático en Wikipedia&quot;&gt;negacionismo climático&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, las &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Movimiento_antivacunas&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Campañas de desinformación sobre vacunas – movimiento antivacunas&quot;&gt;campañas de desinformación sobre vacunas&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, o la confusión sistemáticamente alimentada en torno a ciertos debates electorales, responden todos a la misma gramática que Proctor detectó en los archivos de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Philip_Morris_International&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Philip Morris International en Wikipedia&quot;&gt;Philip Morris:&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; no se trata de convencer de una mentira, sino de impedir que la verdad consolide su autoridad.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Pensamiento_cr%C3%ADtico&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Enseñar a dudar bien – pensamiento crítico&quot;&gt;Enseñar a dudar bien&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. La respuesta educativa no puede ser ingenua. Frente a la duda manufacturada, la tentación es reivindicar sin matices la autoridad de los expertos. Pero la agnotología también nos advierte de que el escepticismo crítico —la duda legítima, socrática— es precisamente el antídoto que los fabricantes de ignorancia han aprendido a imitar y corromper. La tarea es, entonces, más exigente: &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Pensamiento_cr%C3%ADtico&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Distinguir entre la duda que abre el conocimiento y la que lo clausura&quot;&gt;enseñar a distinguir entre la duda que abre el conocimiento y la duda que lo clausura&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;; entre el pensamiento crítico y su simulacro interesado.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;En un ecosistema informativo saturado, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Conocimiento&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Saber lo que no sabemos – conciencia de la ignorancia&quot;&gt;saber lo que no sabemos, y por qué no lo sabemos, puede ser tan decisivo como el conocimiento mismo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&lt;/p&gt;

&lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p lang=&quot;es&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;🧠 La ignorancia también se fabrica. La &lt;a href=&quot;https://x.com/hashtag/Agnotolog%C3%ADa?src=hash&amp;amp;ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;#Agnotología&lt;/a&gt; estudia cómo gobiernos, corporaciones y algoritmos siembran dudas para manipular sociedades. &lt;a href=&quot;https://t.co/2OWRF9sCI5&quot;&gt;https://t.co/2OWRF9sCI5&lt;/a&gt; Desde el tabaco hasta las fake news y la IA generativa, el poder ya no necesita ocultar la verdad: basta con… &lt;a href=&quot;https://t.co/1wt1NbKCLn&quot;&gt;pic.twitter.com/1wt1NbKCLn&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;&amp;mdash; Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2060393377229570319?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;May 29, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot; charset=&quot;utf-8&quot;&gt;&lt;/script&gt;

&lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/05/agnotologia-filosofia-y-educacion-ante.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEitqJmX_K6vBUSXmxj4s0csgll3JC4kCTGnL4dLlo8w0WLqUK4nuWv6Q3k7x63NBBpg9ze338T7rCyX5JQAiW-wnh16XnsuVY_hYiP9SVxEwH5_uDNDGF1ISWHAkh8g1nORyq2NESn9ARqlrAh0y-CcASOGpxT3sogfeY7mBTATetSWsK2YM7bt/s72-w383-h243-c/3b12fcb9-f6b9-4be9-afc8-217debe51d21.png" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-438946165583388707</guid><pubDate>Tue, 26 May 2026 18:37:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-05-27T20:45:15.864+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">AI</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">algoritmo</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">HumanTek</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">QuantHumanity</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">religión</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">ética</category><title>Magnifica Humanitas: Encíclica ante el desafío ético de la IA</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/219TcgR3z4c?si=pSUoTbGMnHjXhHdb&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
  &lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Magnifica_humanitas&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Magnifica Humanitas: cuando la Iglesia mira a los ojos a la inteligencia artificial.&lt;/a&gt;&amp;nbsp;&lt;/strong&gt;El 25 de mayo de 2026, el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Le%C3%B3n_XIV&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Papa León XIV&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; presentó en el Aula del Sínodo del Vaticano su primera carta encíclica, &lt;em&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Magnifica_humanitas&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Magnifica Humanitas&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/em&gt;. El documento, firmado por el Santo Padre, trata sobre la custodia de la persona humana en la era de la inteligencia artificial. No es un texto más en la larga tradición del Magisterio pontificio: es, en muchos sentidos, el intento más ambicioso de la Iglesia por articular una respuesta doctrinal de pleno rango a la revolución tecnológica que está reconfigurando la civilización contemporánea.&lt;/div&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Rerum_novarum&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Una fecha que no es casual.&lt;/a&gt;&amp;nbsp;&lt;/strong&gt;El documento lleva la firma del Papa León XIV con fecha del 15 de mayo, coincidiendo con el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Rerum_novarum&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;135.º aniversario de la promulgación de la encíclica &lt;em&gt;Rerum Novarum&lt;/em&gt;&lt;/a&gt; de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Le%C3%B3n_XIII&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;León XIII&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. La elección es programática. Así como en 1891 la Iglesia respondió a la primera revolución industrial —la de la fábrica, el vapor y el capitalismo manchesteriano— con una defensa de la dignidad del trabajador, en 2026 León XIV responde a la revolución de los algoritmos con un marco ético que sitúa a la persona en el centro frente a cualquier lógica reduccionista. El nombre pontifical escogido por Robert Francis Prevost al ser elegido en mayo de 2025 ya anticipaba esta continuidad: la doctrina social como brújula, ayer y hoy.&amp;nbsp;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEh4VcKxbi-7R0JTXtECXzBrH9VtJnsFZFa_a2euqdiautrCdli7h4PLvHyA8Cv28eWno05zsRq1J3zYpJU1t7ZDi9qQKfpwHsjeE6AkXYw47whgeyaqFM-M5dNggS9lFXq5-VxKwXhag9Av3-q-NG320pg5RuECR45dq7uqduHddx1WEo35jC7O/s947/9788427151710.webp&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;947&quot; data-original-width=&quot;552&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEh4VcKxbi-7R0JTXtECXzBrH9VtJnsFZFa_a2euqdiautrCdli7h4PLvHyA8Cv28eWno05zsRq1J3zYpJU1t7ZDi9qQKfpwHsjeE6AkXYw47whgeyaqFM-M5dNggS9lFXq5-VxKwXhag9Av3-q-NG320pg5RuECR45dq7uqduHddx1WEo35jC7O/s320/9788427151710.webp&quot; width=&quot;187&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;strong style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;La herida nueva: la persona reducida a datos.&amp;nbsp;&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;El Pontífice alerta sobre el &quot;&lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Deshumanizaci%C3%B3n&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;riesgo de deshumanización&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&quot; que conlleva la &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Inteligencia_artificial&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;inteligencia artificial&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;, y advierte que &quot;se está cayendo en la cultura violenta&quot;. Asimismo, deplora las guerras, la carrera armamentista, las crecientes desigualdades y la concentración de poder en pocas manos, en un contexto en el que la fuerza del derecho internacional está siendo sustituida por el derecho del más fuerte.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;En ese escenario, la IA no es un problema técnico aislado, sino el catalizador de una crisis más honda. La encíclica recurre a la doctrina social de la Iglesia para combatir lo que denomina &quot;una visión antihumana&quot; de la inteligencia artificial. Frente a los sistemas que deciden quién accede a un crédito, a un empleo o a una prestación sanitaria sin intervención humana real, la encíclica reclama que ningún algoritmo puede suplantar la conciencia moral ni la responsabilidad de las personas.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Doctrina_social_de_la_Iglesia&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Los grandes ejes doctrinales.&lt;/a&gt;&amp;nbsp;&lt;/strong&gt;El documento constituye un llamamiento a custodiar &quot;una magnífica humanidad habitada por Dios&quot;, promoviendo la verdad, la dignidad del trabajo, la justicia social y la paz. En la era digital, considera necesario desarmar la IA y superar la teoría de la &quot;guerra justa&quot;, relanzando el diálogo y el multilateralismo.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;En el texto,&amp;nbsp;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Le%C3%B3n_XIII&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;León XIII&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&amp;nbsp;repasa principios centrales de la doctrina social de la Iglesia, como la justicia social y el destino universal de los bienes, afirmando que el derecho a la propiedad privada existe pero siempre subordinado a ese destino universal, y que &quot;su función social no debe ser considerada como una mera opinión teológica&quot;.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;La encíclica propone asimismo una gobernanza internacional de la IA —retomando la idea de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Uni%C3%B3n_supranacional&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;autoridad supranacional&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; que ya esbozara &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Juan_XXIII&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Juan XXIII&lt;/a&gt; en &lt;em&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Pacem_in_terris&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Pacem in Terris&lt;/a&gt;&lt;/em&gt;&lt;/b&gt;— y presta especial atención a los colectivos más vulnerables: &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Derechos_humanos&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;niños, personas mayores, migrantes y personas con discapacidad&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, cuyo acceso a derechos puede verse amplificado o cercenado por los sistemas automatizados.&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjU6CcGwOcqXXTxaItaJNwG_THdPEtKlDgHD83iROmQuqEQR6wdbEK0kE-j8q9Urn-ZxO04CMzINQiI6f3Nm80VZATECoOFpipnFVUCVA-bIPBvYDAoASo-JsaQ5AgYNGdiBaNdW2Hwt2q4CoqJByj0rmqv5io2YvlCQ252IUOTmuGXYKpNtX3q/s680/HJKx2egWMAA7Cae.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;680&quot; data-original-width=&quot;544&quot; height=&quot;265&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjU6CcGwOcqXXTxaItaJNwG_THdPEtKlDgHD83iROmQuqEQR6wdbEK0kE-j8q9Urn-ZxO04CMzINQiI6f3Nm80VZATECoOFpipnFVUCVA-bIPBvYDAoASo-JsaQ5AgYNGdiBaNdW2Hwt2q4CoqJByj0rmqv5io2YvlCQ252IUOTmuGXYKpNtX3q/w212-h265/HJKx2egWMAA7Cae.jpg&quot; width=&quot;212&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Le%C3%B3n_XIII&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Un gesto de humildad histórica.&lt;/a&gt;&amp;nbsp;&lt;/strong&gt;Junto a las advertencias proféticas, la encíclica incluye un pasaje que ha resonado con particular fuerza en la opinión pública. En un pasaje de &lt;em&gt;Magnifica Humanitas&lt;/em&gt;, el Papa afirma &quot;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.teledoce.com/telemundo/internacionales/pido-sinceramente-perdon-el-papa-leon-xiv-se-disculpo-por-el-retraso-de-la-iglesia-en-condenar-el-flagelo-de-la-esclavitud/&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;en nombre de la Iglesia, pido sinceramente perdón&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&quot;, reconociendo que no fue hasta el siglo XIX cuando se produjo &quot;una condena formal, absoluta y universal de la esclavitud&quot;, especialmente con el pontificado de León XIII. La autocrítica histórica refuerza la credibilidad moral del documento cuando juzga las nuevas formas de sometimiento que los sistemas tecnológicos pueden generar.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Magnifica_humanitas&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Una encíclica para nuestro tiempo.&lt;/a&gt;&amp;nbsp;&lt;/strong&gt;&lt;em&gt;Magnifica Humanitas&lt;/em&gt; llega en un momento en que los debates sobre la regulación de la inteligencia artificial —desde el Parlamento Europeo hasta los foros de Naciones Unidas— se libran sin referentes éticos sólidos que trasciendan los intereses corporativos o geopolíticos. La voz de la Iglesia, con toda la complejidad de su tradición y sus contradicciones, aporta al menos esto: que &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Neutralidad_tecnol%C3%B3gica&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;la tecnología no es neutral, que la dignidad humana no es negociable y que &quot;magnificar la humanidad&quot; &lt;/a&gt;&lt;/b&gt;no es un lema retórico, sino un imperativo moral urgente.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;En el fondo, la encíclica nos plantea una pregunta que va más allá de cualquier credo particular: ¿&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/%C3%89tica_en_la_inteligencia_artificial&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;qué clase de humanos queremos seguir siendo cuando las máquinas aprendan a pensar&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;?&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;📜🤖 La encíclica Magnifica Humanitas de León XIV sitúa a la Iglesia en el gran debate del siglo XXI: inteligencia artificial, dignidad humana y ética tecnológica. &lt;a href=&quot;https://t.co/dUIXcioU04&quot;&gt;https://t.co/dUIXcioU04&lt;/a&gt; Frente al poder de los algoritmos, el Vaticano reclama una tecnología al servicio de las… &lt;a href=&quot;https://t.co/EmArbBXGFX&quot;&gt;pic.twitter.com/EmArbBXGFX&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;— Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2059705467278852317?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;May 27, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/05/magnifica-humanitas-enciclica-ante-el.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/219TcgR3z4c/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-4533711534990205121</guid><pubDate>Mon, 25 May 2026 08:47:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-05-29T21:46:08.715+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">inteligencia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">política</category><title>Inteligencia y política: 35 años del Proyecto Marburgo</title><description>&lt;center&gt;
  
  &lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Inteligencia&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;b&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Inteligencia&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;/a&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi86vlhozcMTTjZk7KTcv3_3Go6mbGf84_at9kM6__TH10baUlzimasM9N96yk-yJa8n8N-qK4XAr48_5VqqHsKsgjPhs1VAIH-CYGnJshrrA-ZThwNWjyd3oDIjx5h3xaNSnd7yvqhTH6uYsyTbXr92CQgjvvXaewxmYEX7jX29tKxWnglb-Se/s1536/28858e6d-8e06-491f-9c21-945db2d0ce59.png&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1024&quot; data-original-width=&quot;1536&quot; height=&quot;260&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi86vlhozcMTTjZk7KTcv3_3Go6mbGf84_at9kM6__TH10baUlzimasM9N96yk-yJa8n8N-qK4XAr48_5VqqHsKsgjPhs1VAIH-CYGnJshrrA-ZThwNWjyd3oDIjx5h3xaNSnd7yvqhTH6uYsyTbXr92CQgjvvXaewxmYEX7jX29tKxWnglb-Se/w390-h260/28858e6d-8e06-491f-9c21-945db2d0ce59.png&quot; width=&quot;390&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;Las mentes excepcionales y la política: un mito que la ciencia desmonta&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Existe una creencia arraigada, casi un lugar común de sobremesa ilustrada, según la cual las personas más inteligentes tienden a inclinarse hacia posiciones políticas progresistas, mientras que el conservadurismo sería terreno más fértil entre quienes no han cultivado tanto la abstracción y el &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Pensamiento_cr%C3%ADtico&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;pensamiento crítico&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;. Es una tesis cómoda para ciertos ambientes intelectuales, pero la comodidad de una idea no garantiza su veracidad. Un estudio publicado en 2026 en la &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Intelligence_(journal)&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;revista &lt;em&gt;Intelligence&lt;/em&gt;&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, uno de los referentes académicos más exigentes en &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Psicolog%C3%ADa_cognitiva&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;psicología cognitiva&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, viene a cuestionar esa narrativa con datos longitudinales de notable robustez.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt; &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El artículo, firmado por &lt;a href=&quot;https://www.uni-saarland.de/fachrichtung/bildungswissenschaften/professuren/sparfeldt/team/maximilian-krolo.html&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Maximilian Krolo&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://www.uni-saarland.de/fachrichtung/bildungswissenschaften/professuren/sparfeldt.html&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Jörn R. Sparfeldt&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; y &lt;a href=&quot;https://de.wikipedia.org/wiki/Detlef_Rost&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Detlef H. Rost&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; —investigadores de las universidades del Sarre y Marburgo—, se titula &lt;em&gt;&lt;a href=&quot;https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0160289625000893&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Exploring exceptional minds: Political orientations of gifted adults&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;/em&gt; y examina las orientaciones políticas de adultos superdotados y no superdotados. Su punto de partida era una paradoja empírica: los individuos de alta capacidad intelectual tienen una influencia desproporcionada sobre la economía, la ciencia y la política de sus sociedades, pero hasta ahora la investigación no había podido establecer con claridad si esa excepcionalidad cognitiva se traducía en alguna orientación ideológica diferencial.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjK-oYqj8byKxdLuqRVgwD1n54dlb8JtlEGgdWk8D1EX0C1HdUL1uqx3fSadySA-xYm8ay_xGsqfHySMCK_nlFBRcJGydGfebg6fWOUvvhrqQPFeF_Ip5TMtuBD-VcdR8oog8sM2MnSuUMP0A3-NoezQzHDc9ob_GxERcW0rTMA6ejvA8T4YVsE/s1440/inteligencia_politica_vertical_1_cb86c0c5.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1440&quot; data-original-width=&quot;810&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjK-oYqj8byKxdLuqRVgwD1n54dlb8JtlEGgdWk8D1EX0C1HdUL1uqx3fSadySA-xYm8ay_xGsqfHySMCK_nlFBRcJGydGfebg6fWOUvvhrqQPFeF_Ip5TMtuBD-VcdR8oog8sM2MnSuUMP0A3-NoezQzHDc9ob_GxERcW0rTMA6ejvA8T4YVsE/s320/inteligencia_politica_vertical_1_cb86c0c5.jpg&quot; width=&quot;180&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El diseño: décadas de seguimiento riguroso.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Los datos proceden del &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://de.wikipedia.org/wiki/Marburger_Hochbegabtenprojekt&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Proyecto Marburgo de Superdotación (&lt;em&gt;Marburg Giftedness Project&lt;/em&gt;)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, que arrancó en el curso 1987-1988 evaluando a más de 7.000 alumnos de tercer grado. Alrededor de 35 años después de la identificación inicial, 87 adultos superdotados y 71 no superdotados participaron en la encuesta de seguimiento. Se trata, por tanto, de un &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Estudio_longitudinal&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;estudio longitudinal&lt;/a&gt; de primer orden: no una instantánea, sino una película de más de tres décadas de una misma cohorte.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Los investigadores emplearon dos instrumentos de medida. Primero, una escala unidimensional de autoposicionamiento izquierda-derecha, el clásico termómetro ideológico. Segundo, un cuestionario multidimensional que distinguía cuatro orientaciones diferenciadas: &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Libertarismo#Libertarismo_econ%C3%B3mico&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;libertarismo económico&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Liberalismo&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;liberalismo&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Conservadurismo&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;conservadurismo&lt;/a&gt; y &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Socialismo&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;socialismo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Esta doble aproximación —la escala simple y el mapa de cuatro dimensiones— dotó al estudio de una precisión analítica infrecuente en la literatura sobre inteligencia y política.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Lo que los datos dicen.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El hallazgo central es, en sí mismo, provocador por su sobriedad: en la escala izquierda-derecha, los adultos superdotados y los no superdotados no mostraron diferencias estadísticamente significativas. Ni más a la izquierda, ni más a la derecha. Los superdotados tienden a situarse cerca del &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Centro_pol%C3%ADtico&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;centro político&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, del mismo modo que sus pares de inteligencia media.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El único matiz relevante emergió al &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Superdotaci%C3%B3n&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;cruzar superdotación con género&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; en la dimensión del conservadurismo: &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Conservadurismo&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;los hombres no superdotados mostraron puntuaciones más altas en conservadurismo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; que los hombres superdotados, mientras que las mujeres superdotadas y no superdotadas no mostraron diferencias significativas entre sí. Es un resultado interesante —&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.eurekalert.org/news-releases/1078918&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;los hombres de alta capacidad son algo menos conservadores que sus pares de capacidad media&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;—, pero conviene leerlo con cautela: es el único efecto robusto en un análisis que, en todo lo demás, apunta a la equivalencia política entre grupos.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgAJF8ngEz7wgXb6KUQN2pwLppV_Gmfq2CYVMXbDkA87emhPvXcPZYwYavOI4Irv7mkouvrqYE2V-lHHAgiJ1J4huSdwkpGGHj0VXx6TLPdRu7FP3XfEkpwyM-RCwEp4D4yGWUxl0NzrbhtgHulblaNBvCwpz_UwJSIJRH9WWM5UyaUioOV0nJE/s1168/imagetryyrur.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1168&quot; data-original-width=&quot;784&quot; height=&quot;267&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgAJF8ngEz7wgXb6KUQN2pwLppV_Gmfq2CYVMXbDkA87emhPvXcPZYwYavOI4Irv7mkouvrqYE2V-lHHAgiJ1J4huSdwkpGGHj0VXx6TLPdRu7FP3XfEkpwyM-RCwEp4D4yGWUxl0NzrbhtgHulblaNBvCwpz_UwJSIJRH9WWM5UyaUioOV0nJE/w179-h267/imagetryyrur.jpg&quot; width=&quot;179&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Implicaciones para el debate público.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Las consecuencias de esta investigación son más relevantes de lo que aparentan. En un tiempo de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Polarizaci%C3%B3n_pol%C3%ADtica&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;polarización creciente&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, existe la tentación —en ambos extremos del espectro— de arrogarse la razón intelectual: &lt;b&gt;los &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Progresismo&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;progresistas&lt;/a&gt; se atribuyen la ciencia, los &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Populismo&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;populistas&lt;/a&gt; reclaman el &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Sentido_com%C3%BAn&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;sentido común&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Este estudio sugiere que ninguna tribu política puede presumir de monopolizar la inteligencia excepcional. La investigación demuestra que una inteligencia elevada no conduce necesariamente a posiciones políticas radicales; más bien, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Pluralismo_pol%C3%ADtico&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;los adultos superdotados muestran una diversidad y moderación política&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; comparable a la de la población en general.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Queda, no obstante, una &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Investigaci%C3%B3n&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;agenda de investigación abierta&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;. Es necesario continuar investigando, en particular para determinar si las actitudes conservadoras observadas en algunos individuos se traducen en comportamientos políticos concretos. La brecha entre actitud declarada y comportamiento electoral es, en sí misma, un campo fértil para la &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Psicolog%C3%ADa_pol%C3%ADtica&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;ciencia política y la psicología social&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Si algo nos enseña este estudio es que &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Superdotaci%C3%B3n&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;las mentes excepcionales&lt;/a&gt; son, políticamente hablando, tan &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Pluralismo_pol%C3%ADtico&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;plurales&lt;/a&gt; y contradictorias como las demás&lt;/b&gt;. Lo excepcional en ellas no es la ideología, sino la capacidad de articular, con mayor sofisticación, cualquier ideología que hayan abrazado. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Humildad_epist%C3%A9mica&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Un recordatorio útil de humildad epistémica&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; para todos los bandos.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;¿Son las personas con altas capacidades más de izquierdas, de derechas o moderadas? 🧠💼 Tras 35 años del revolucionario Proyecto Marburgo, analizamos la sorprendente relación entre la alta inteligencia y la ideología política. &lt;a href=&quot;https://t.co/rr0e5oJqkH&quot;&gt;https://t.co/rr0e5oJqkH&lt;/a&gt; Rompiendo mitos: la… &lt;a href=&quot;https://t.co/rDTkV4XdKq&quot;&gt;pic.twitter.com/rDTkV4XdKq&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;— Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2059920827655528670?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;May 28, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  
  &lt;blockquote cite=&quot;https://www.tiktok.com/@therobertawoodworth/video/7642380837182377224&quot; class=&quot;tiktok-embed&quot; data-video-id=&quot;7642380837182377224&quot; style=&quot;max-width: 605px; min-width: 325px;&quot;&gt; &lt;section&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@therobertawoodworth?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@therobertawoodworth&quot;&gt;@therobertawoodworth&lt;/a&gt; &lt;p&gt;&lt;/p&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/music/sonido-original-7642380875968285458?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ sonido original - TheRobertaWoodworth&quot;&gt;♬ sonido original - TheRobertaWoodworth&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/05/inteligencia-y-politica-35-anos-del.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi86vlhozcMTTjZk7KTcv3_3Go6mbGf84_at9kM6__TH10baUlzimasM9N96yk-yJa8n8N-qK4XAr48_5VqqHsKsgjPhs1VAIH-CYGnJshrrA-ZThwNWjyd3oDIjx5h3xaNSnd7yvqhTH6uYsyTbXr92CQgjvvXaewxmYEX7jX29tKxWnglb-Se/s72-w390-h260-c/28858e6d-8e06-491f-9c21-945db2d0ce59.png" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-7430435780436168076</guid><pubDate>Sun, 24 May 2026 21:30:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-05-27T20:45:00.420+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">AI</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">motor</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Murcia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">museo</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">RayBan Meta</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">San Pedro del Pinatar</category><title>III Ruta de Coches Superdeportivos Clásicos y Modernos</title><description>&lt;center&gt;&lt;a data-flickr-embed=&quot;true&quot; href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/55296091590/in/datetaken/&quot; title=&quot;III Ruta de Coches Superdeportivos Clásicos y Modernos&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;III Ruta de Coches Superdeportivos Clásicos y Modernos&quot; height=&quot;352&quot; src=&quot;https://live.staticflickr.com/31337/55296091590_5edce8c9fb.jpg&quot; width=&quot;500&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/center&gt;&lt;center&gt;Grabación hecha por nuestro Tesla.&lt;/center&gt;&lt;center&gt;&lt;br /&gt;&lt;/center&gt;&lt;center style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Hemos acudido a la visita a &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/San_Pedro_del_Pinatar&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;San Pedro del Pinatar (Murcia)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; de la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.turismoregiondemurcia.es/es/evento/iii-ruta-de-coches-subdeportivos-clasicos-y-modernos-M446782/&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;III Ruta de Coches Superdeportivos Clásicos y Modernos&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Una delicia ver estos m&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;otores legendarios junto al Mar Menor. El más significativo era un&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ferrari_488&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Ferrari 488 GTB&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, acompañado de varios &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Porsche&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Porsche&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;,...&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;&lt;center style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;&lt;center style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;San Pedro del Pinatar: Donde el turismo se encontró con los superdeportivos&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El domingo 24 de mayo de 2026, la localidad murciana de San Pedro del Pinatar vivió una jornada singular en la que el turismo cultural, la pasión automovilística y la convivencia ciudadana confluyeron gracias a la III Ruta de Coches Superdeportivos Clásicos y Modernos. El evento convirtió durante unas horas las inmediaciones del &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Palacio_del_Bar%C3%B3n_de_Benifay%C3%B3&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Museo Municipal Palacio Barón de Benifayó&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; en un auténtico museo al aire libre dedicado al automóvil de excepción.&amp;nbsp;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiF81lgb9TIPfY2qlW82o6nGMB4gTK6v9LPY_1R4dfGHn6a86GGk_T54kqpskY0N8rdQm1idnUm6Akq0Qbtykj9xrPILPym8ji0Bz7JS0dGF2R7htmdEocL_GrdMf7trepolZ7T7xkP33j6TLw8b1pK5cve2S0y1_XUiJqPhM8WVyiyje5VmtV9/s1290/55296733129_a973815e8b_o.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1290&quot; data-original-width=&quot;909&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiF81lgb9TIPfY2qlW82o6nGMB4gTK6v9LPY_1R4dfGHn6a86GGk_T54kqpskY0N8rdQm1idnUm6Akq0Qbtykj9xrPILPym8ji0Bz7JS0dGF2R7htmdEocL_GrdMf7trepolZ7T7xkP33j6TLw8b1pK5cve2S0y1_XUiJqPhM8WVyiyje5VmtV9/s320/55296733129_a973815e8b_o.jpg&quot; width=&quot;225&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La iniciativa reunió vehículos de distintas épocas y filosofías mecánicas: desde elegantes deportivos clásicos de combustión atmosférica hasta modernos superdeportivos de altas prestaciones, herederos de una industria automovilística donde diseño, ingeniería y tecnología conviven en permanente evolución. Más allá del atractivo visual de modelos legendarios, la ruta sirvió también como escaparate turístico para uno de los municipios más emblemáticos del litoral murciano.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;A partir de las once de la mañana, los automóviles quedaron expuestos en una muestra estática que atrajo tanto a aficionados especializados como a familias, curiosos y visitantes ocasionales. El rugido contenido de motores italianos, alemanes o británicos contrastaba con la tranquilidad mediterránea de un municipio conocido por sus salinas, sus playas y su estrecha relación con el Mar Menor.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El recorrido no se limitó al componente automovilístico. Los participantes realizaron además una visita guiada al mural de la princesa rusa, explicada por su autor, el artista &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.sanpedrodelpinatar.es/goyo-203-pone-rostro-al-misterio-de-la-rusa-en-el-25-aniversario-del-museo-baron-de-benifayo/&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Goyo 203&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, junto al museo pinatarense.&amp;nbsp;Esta combinación de patrimonio urbano, arte contemporáneo y cultura del motor evidenció cómo los eventos temáticos pueden enriquecer la oferta turística de una ciudad y diversificar su atractivo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La presencia de coches clásicos aporta además un valor histórico y educativo que trasciende el mero espectáculo. Cada vehículo representa una época concreta de la evolución industrial: avances en aerodinámica, materiales, seguridad o diseño mecánico. Contemplar un deportivo de los años setenta junto a un híbrido contemporáneo permite observar, casi como en una lección de historia tecnológica, cómo ha cambiado la relación entre potencia, eficiencia y sostenibilidad.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;En este tipo de encuentros también aparece una dimensión social frecuentemente olvidada. Los propietarios de estos automóviles suelen actuar como auténticos conservadores de patrimonio mecánico. Restaurar y mantener un clásico requiere conocimientos técnicos, paciencia y una considerable inversión emocional y económica. El automóvil deja entonces de ser solamente un medio de transporte para convertirse en memoria cultural rodante.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhdijnMKB8BIziU4tlJKKnYTgVFxAWI6KzxSsdg97_IatLbzgCYvd51r28zj3r1_22z7bHHEMtiLbjaq5PtiO2aYytpvLJwu3w8FZhxXjzQPN90kF4hZDZ9f6zRZXV65lYuoNeOF_ZkWBkGA9JN2IjRr1ZTRQV8mwNfixg-swtClLn9PyV-VmFo/w205-h273/55290153006_6620fa9266_o.jpg&quot; width=&quot;205&quot;&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Para San Pedro del Pinatar, la cita supone igualmente una oportunidad estratégica. El municipio lleva años potenciando un turismo diverso que combina naturaleza, gastronomía, deporte y patrimonio. Eventos relacionados con el motor permiten atraer visitantes fuera de la temporada estrictamente veraniega y generan actividad económica en hostelería, comercio y restauración. Además, proyectan una imagen moderna y dinámica capaz de conectar con públicos muy diferentes.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;No es casual que este tipo de concentraciones proliferen en numerosas ciudades españolas. Existe un creciente interés intergeneracional por el automóvil emocional frente a una movilidad cada vez más digitalizada y automatizada. En una época dominada por pantallas, asistentes inteligentes y electrificación, los coches clásicos y superdeportivos mantienen intacta cierta capacidad de fascinación estética y sensorial.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.turismoregiondemurcia.es/es/evento/iii-ruta-de-coches-subdeportivos-clasicos-y-modernos-M446782/&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;III Ruta de Coches Superdeportivos Clásicos y Modernos&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; demostró así que el motor puede integrarse plenamente en una experiencia cultural y turística de calidad. Entre salinas, palmeras y brisa mediterránea, San Pedro del Pinatar ofreció una imagen distinta del turismo: una donde patrimonio, tecnología, diseño y pasión compartida circulaban por la misma carretera.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEit8CeatwYDoEXB3DtLm4TR9NSS0ei-SKCldtw5L6nBVxIZTEmZg3INMQ1dLJ0Kaiqdlslx1JAPhA73J2Tff_UFTZe6a9k240gl6ghX6Qwz4Ypp0di4t-I3gdyWeTavsGmDfZFAC5WHx4RZqAYlRzfr2-Of9PyJ7Gif_2t566rGMCikKWNuZhHq/s8064/55289234087_b923c18f7f_o.jpg&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;6048&quot; data-original-width=&quot;8064&quot; height=&quot;267&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEit8CeatwYDoEXB3DtLm4TR9NSS0ei-SKCldtw5L6nBVxIZTEmZg3INMQ1dLJ0Kaiqdlslx1JAPhA73J2Tff_UFTZe6a9k240gl6ghX6Qwz4Ypp0di4t-I3gdyWeTavsGmDfZFAC5WHx4RZqAYlRzfr2-Of9PyJ7Gif_2t566rGMCikKWNuZhHq/w356-h267/55289234087_b923c18f7f_o.jpg&quot; width=&quot;356&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/albums/72177720333869875/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Álbum de imágenes&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/05/iii-ruta-de-coches-superdeportivos.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiF81lgb9TIPfY2qlW82o6nGMB4gTK6v9LPY_1R4dfGHn6a86GGk_T54kqpskY0N8rdQm1idnUm6Akq0Qbtykj9xrPILPym8ji0Bz7JS0dGF2R7htmdEocL_GrdMf7trepolZ7T7xkP33j6TLw8b1pK5cve2S0y1_XUiJqPhM8WVyiyje5VmtV9/s72-c/55296733129_a973815e8b_o.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-2333998087043559911</guid><pubDate>Sun, 24 May 2026 12:10:13 +0000</pubDate><atom:updated>2026-05-26T10:29:28.407+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">arte</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Murcia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">museo</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">RayBan Meta</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">San Pedro del Pinatar</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">TikTok</category><title>Mural a La Princesa Rusa en San Pedro del Pinatar</title><description>&lt;center&gt;&lt;a data-flickr-embed=&quot;true&quot; href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/55290203468/in/datetaken/&quot; title=&quot;Goyo203&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;Goyo203&quot; height=&quot;375&quot; src=&quot;https://live.staticflickr.com/65535/55290203468_b288f2eed5.jpg&quot; width=&quot;500&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;//embedr.flickr.com/assets/client-code.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-family: inherit; text-align: initial; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;Con ocasión de una cita de coches deportivo, hemos visitado el nuevo mural de grandes dimensiones rinde homenaje, en las inmediaciones del &lt;b&gt;Museo Barón de Benifayó&lt;/b&gt;, a &lt;a href=&quot;https://www.sanpedrodelpinatar.es/goyo-203-pone-rostro-al-misterio-de-la-rusa-en-el-25-aniversario-del-museo-baron-de-benifayo/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;la leyenda de La Princesa Rusa&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; en &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/San_Pedro_del_Pinatar&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;San Pedro del Pinatar&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;. Esta monumental obra ha sido realizada por el destacado artista pinatarense &lt;a href=&quot;https://goyo203.com/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;José Luis Martínez Escudero&lt;/b&gt;, conocido como &lt;b&gt;Goyo 203&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, gracias a la colaboración de la Concejalía de Cultura con el galerista y promotor cultural Darío Vigueras, en el marco del 25 aniversario del museo.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El alcalde de San Pedro del Pinatar, Pedro Javier Sánchez; la edil de Cultura, Carmen María López; y el director del Museo Barón de Benifayó, Marcos David Gracia, junto a Darío Vigueras y Goyo 203, han visitado hoy esta obra que recrea una de las leyendas más célebres y extendidas del municipio.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhGd75aCUuyCtYNoETdg_5ICBssIlLHVTiHpFBsG-xXm898bn2MkiUbAFNN5m91xG6ABUFeFuXNvDm6iKEIlRgclmxoAdF1BRNF84v9Q_h9AcPIz0u0y39vk-FzzgFch4svgVd_M1fYAuoM9N6AMuc00FtoOu34UtOBlA7fDXcVHTQiUDaBI6wB/s2048/55290363998_e5a718e8fb_k.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2048&quot; data-original-width=&quot;1536&quot; height=&quot;277&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhGd75aCUuyCtYNoETdg_5ICBssIlLHVTiHpFBsG-xXm898bn2MkiUbAFNN5m91xG6ABUFeFuXNvDm6iKEIlRgclmxoAdF1BRNF84v9Q_h9AcPIz0u0y39vk-FzzgFch4svgVd_M1fYAuoM9N6AMuc00FtoOu34UtOBlA7fDXcVHTQiUDaBI6wB/w208-h277/55290363998_e5a718e8fb_k.jpg&quot; width=&quot;208&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El artista ha contado con plena libertad para la realización de este mural, basado en la leyenda de la&lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; &lt;a href=&quot;https://www.orm.es/programas/el-ultimo-peldano-historia-y-leyendas-del-palacio-del-baron-el-fantasma-de-la-princesa-rusa/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;princesa rusa de San Pedro del Pinatar&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, la cual narra el trágico amor y asesinato de una noble amante del &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Isla_Mayor_(Regi%C3%B3n_de_Murcia)&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Barón de Benifayó en la Isla del Barón (Mar Menor)&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;. Se dice que su fantasma, una figura de luz blanca, se aparece a pescadores y merodea el actual museo, evocando una historia de traición y celos del siglo XIX.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El autor ha explicado que a esta leyenda ha sumado la historia personal de su familia. Una tatarabuela suya, de profesión trovera y que regentaba una posada, fue cortejada por el altanero &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Bar%C3%B3n_de_Benifay%C3%B3&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Barón de Benifayó&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, quien la obsequió con una muñeca de porcelana y vidrio. Esta pieza aún permanece en la familia y ha servido también de inspiración al artista para esta obra.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El alcalde ha alabado el trabajo realizado por Goyo 203, destacando que refleja a la perfección ese misterio que envuelve a la leyenda de La Rusa y que se convertirá en una excelente carta de presentación para las personas que visiten el municipio y el museo.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://goyo203.com/sobre-mi/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;José Luis Martínez Escudero&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; (San Pedro del Pinatar, 1982), conocido artísticamente como&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://goyo203.com/&quot; style=&quot;text-align: start;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Goyo 203&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, comenzó a pintar de forma autodidacta desde su infancia, convirtiendo su pasión en su forma de vida. Actualmente está considerado como un reconocido pintor de arte urbano en la &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Regi%C3%B3n_de_Murcia&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Región de Murcia&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, habiéndose posicionado con éxito en otras ciudades nacionales y europeas.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El trabajo de Goyo 203 está enfocado en el desarrollo y ejecución de rostros de gran formato, sobresaliendo por una gran expresividad lograda mediante la exaltación de elementos como los ojos, los cuales trabaja con minucioso detalle. Los críticos de arte destacan una evolución y madurez evidente en su obra, tanto en sus creaciones de estudio como en sus trabajos de gran formato. En ellos se observa una &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Surrealismo&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;transición del realismo al surrealismo&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, con el uso de técnicas que van desde el impresionismo hacia un nuevo post-expresionismo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/z1xPKch_Tbw?si=WPB3BNuTINfIFdOO&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
  &lt;center&gt;&lt;/center&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/albums/72177720333817470&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Álbum de fotos y vídeos&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;

&lt;blockquote cite=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria/video/7643450324958645526&quot; class=&quot;tiktok-embed&quot; data-video-id=&quot;7643450324958645526&quot; style=&quot;max-width: 605px; min-width: 325px;&quot;&gt; &lt;section&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@agirregabiria&quot;&gt;@agirregabiria&lt;/a&gt; &lt;p&gt;Goyo203 explica el mural a la leyenda de La Rusa&lt;/p&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/music/оригинальный-звук-7577203934897376008?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ оригинальный звук - user63868078033&quot;&gt;♬ оригинальный звук - user63868078033&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;&lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/05/mural-la-leyenda-de-la-rusa-en-san.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhGd75aCUuyCtYNoETdg_5ICBssIlLHVTiHpFBsG-xXm898bn2MkiUbAFNN5m91xG6ABUFeFuXNvDm6iKEIlRgclmxoAdF1BRNF84v9Q_h9AcPIz0u0y39vk-FzzgFch4svgVd_M1fYAuoM9N6AMuc00FtoOu34UtOBlA7fDXcVHTQiUDaBI6wB/s72-w208-h277-c/55290363998_e5a718e8fb_k.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-6735576544349505638</guid><pubDate>Sun, 24 May 2026 00:00:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-05-27T20:44:14.181+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Murcia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">museo</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">San Pedro del Pinatar</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Sara</category><title>Con Marcos Gracia, Director del Museo del Barón de Benifayó</title><description>&lt;center&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiQ1PibAqNKvCZ8n6gnRBQnibX-5RS8RM1V6LeukgihXnGi4Q763rfQ0lX7TfyrHu0uQGHPuibxyfl_bd9SEnmVOh_BGUkCfGP_D64Icd0XmaHz3TmWRZN-38j9BFeYZuDajAH9R003g8XZ-IDuE2GybM8z3PWvUke7H1dmXOJRdql0xxcyodnx/s6144/55291890667_dc42e03ef2_6k.jpg&quot; style=&quot;display: block; padding: 1em 0px; text-align: center;&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;&quot; border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;4608&quot; data-original-width=&quot;6144&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiQ1PibAqNKvCZ8n6gnRBQnibX-5RS8RM1V6LeukgihXnGi4Q763rfQ0lX7TfyrHu0uQGHPuibxyfl_bd9SEnmVOh_BGUkCfGP_D64Icd0XmaHz3TmWRZN-38j9BFeYZuDajAH9R003g8XZ-IDuE2GybM8z3PWvUke7H1dmXOJRdql0xxcyodnx/s400/55291890667_dc42e03ef2_6k.jpg&quot; width=&quot;400&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;
  
  &lt;b&gt;Entrevista de &lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search/label/Sara&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Sara E.A. &lt;/a&gt;al&amp;nbsp;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;b&gt;Director del Museo del Barón de Benifayó.&amp;nbsp;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search?q=benifay%C3%B3&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Otros posts sobre este Museo del Barón de Benifayó&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/albums/72177720333817470/with/55289246962&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Álbum de imágenes de la jornada&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;&lt;center&gt;Post en elaboración,...&lt;br /&gt;&amp;nbsp;

&lt;blockquote cite=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria/video/7643454257865264406&quot; class=&quot;tiktok-embed&quot; data-video-id=&quot;7643454257865264406&quot; style=&quot;max-width: 605px; min-width: 325px;&quot;&gt; &lt;section&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@agirregabiria&quot;&gt;@agirregabiria&lt;/a&gt; &lt;p&gt;Entrevista Marcos David Gracia, Director del Palacio Museo Barón de Benifayó&lt;/p&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/music/sonido-original-7643454295446162198?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ sonido original - Mikel Agirregabiria&quot;&gt;♬ sonido original - Mikel Agirregabiria&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;

&lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/05/con-marcos-gracia-director-del-museo.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiQ1PibAqNKvCZ8n6gnRBQnibX-5RS8RM1V6LeukgihXnGi4Q763rfQ0lX7TfyrHu0uQGHPuibxyfl_bd9SEnmVOh_BGUkCfGP_D64Icd0XmaHz3TmWRZN-38j9BFeYZuDajAH9R003g8XZ-IDuE2GybM8z3PWvUke7H1dmXOJRdql0xxcyodnx/s72-c/55291890667_dc42e03ef2_6k.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-8557142449906108550</guid><pubDate>Sat, 23 May 2026 16:03:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-05-27T20:44:35.367+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">AI</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">aitor</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">RayBan Meta</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">tecnología</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">wearable</category><title>Gafas Ray-Ban Meta 2 Wayfarer: IA en los ojos</title><description>&lt;center&gt;&lt;a data-flickr-embed=&quot;true&quot; href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/55295341166/in/datetaken/&quot; title=&quot;La gorra interfiere con las Gafas Ray-Ban Meta 2 Wayfarer&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;La gorra interfiere con las Gafas Ray-Ban Meta 2 Wayfarer&quot; height=&quot;640&quot; src=&quot;https://live.staticflickr.com/31337/55295341166_082aa1fb4c_z.jpg&quot; width=&quot;479&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;//embedr.flickr.com/assets/client-code.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;h4 style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-size: small;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/albums/72177720333840824&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Álbum creciente de imágenes&lt;/a&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/h4&gt;&lt;div&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-size: small;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;h4 style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-size: small;&quot;&gt;Ver el mundo con &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Inteligencia_artificial&quot;&gt;inteligencia artificial&lt;/a&gt; integrada en la montura.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt;Hay inventos que llegan demasiado pronto y fracasan por ello. Las &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Google_Glass&quot;&gt;Google Glass de 2013&lt;/a&gt;&lt;span&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt; fueron un prototipo brillante entregado a un mundo que aún no sabía qué hacer con él: cámaras apuntando a los interlocutores, interfaces torpes y el estigma social del «&lt;/span&gt;&lt;i&gt;&lt;a href=&quot;https://www.elconfidencial.com/tecnologia/2014-02-20/los-glassholes-un-fenomeno-fuera-de-control-provocado-por-las-gafas-de-google_91683/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;glasshole&lt;/a&gt;&lt;/i&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt;». Una década después, la lección parece aprendida. &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Ray-Ban_Meta_Smart_Glasses&quot;&gt;Las Ray-Ban Meta Gen 2 Wayfarer&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt; representan el intento más maduro hasta la fecha de fusionar tecnología ponible con diseño que no asusta a nadie.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/h4&gt;&lt;div&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;h4 style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt;&lt;span&gt;La herencia del icono&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt;. El modelo &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ray-Ban_Wayfarer&quot;&gt;Wayfarer&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt; cumplió setenta años en 2022. Su silueta —trapezoidal, gruesa, inconfundible— ha sobrevivido a modas, generaciones y subgéneros culturales. Que &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Meta_Platforms&quot;&gt;Meta&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt; y &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Luxottica&quot;&gt;Luxottica&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt; eligieran precisamente esa montura para incrustar micrófonos, altavoces y una cámara ultra gran angular de 12 megapíxeles no es un detalle menor: es una declaración de intenciones. El diseño mantiene el ADN clásico de &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ray-Ban&quot;&gt;Ray-Ban&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt;, con más de 150 combinaciones de montura y cristales disponibles para ajustarse a todo tipo de estilos. La tecnología se camufla; el objeto se desea por sí mismo antes de que el usuario sepa que lleva IA encima.&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiVPpMy0MCUZQWDoBr4sEjrgdk5KtgK84oEbpk4VWqdJYiQxyPp0zslF3AwSiOzLv5hpJ1cYvF-YAKrsYYC9HTmo_s9lopxSTm2GOIWnX-yChsVeGjG4nJcaA9npqSBUl9UYWj6M-mrtbiGjfCGn9-MMU1uJ5ITgVrLeHOPd2uyoRZPM1g9h5lR/s4032/55294134936_e4339a2911_ofgg.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;4032&quot; data-original-width=&quot;2268&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiVPpMy0MCUZQWDoBr4sEjrgdk5KtgK84oEbpk4VWqdJYiQxyPp0zslF3AwSiOzLv5hpJ1cYvF-YAKrsYYC9HTmo_s9lopxSTm2GOIWnX-yChsVeGjG4nJcaA9npqSBUl9UYWj6M-mrtbiGjfCGn9-MMU1uJ5ITgVrLeHOPd2uyoRZPM1g9h5lR/s320/55294134936_e4339a2911_ofgg.jpg&quot; width=&quot;180&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/h4&gt;&lt;div&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;

&lt;h4 style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Qué puede hacer este &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Tecnolog%C3%ADa_vestible&quot;&gt;wearable&lt;/a&gt; (posts)&lt;span style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: normal;&quot;&gt;Las gafas permiten capturar fotos y vídeos, escuchar música, realizar llamadas manos libres y consultar al asistente &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Meta_AI&quot;&gt;Meta AI&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: normal;&quot;&gt; en movimiento, con traducción en vivo en seis idiomas y contando. La cámara ultra gran angular, ubicada en la esquina de la montura, permite capturar fotos y vídeos en &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Resoluci%C3%B3n_3K&quot;&gt;calidad 3K&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt; de hasta tres minutos, gestionando los archivos directamente desde las gafas. Los comandos son del tipo «&lt;/span&gt;Hey Meta, haz una foto&lt;span style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt;» o «¿Qué edificio es ese?», activando la visión artificial del sistema para identificar objetos en tiempo real.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/h4&gt;&lt;div&gt;&lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;

&lt;h4 style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt;Respecto a la primera generación&lt;span style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt;, la mejora es sustancial en los dos parámetros que más importan al usuario común: calidad de imagen y autonomía. La &lt;/span&gt;Gen 2 graba a 6,5 megapíxeles frente a los 2,6 de la generación anterior&lt;span style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt;, y su batería alcanza las &lt;/span&gt;8 horas de uso frente a las 4 horas previas&lt;span style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt;, con hasta 19 horas en espera. El &lt;/span&gt;estuche de carga&lt;span style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt; añade una reserva adicional considerable para el uso durante todo un día sin conexión a la corriente.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/h4&gt;

&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La dimensión educativa y social.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Para quienes trabajan en educación o comunicación, este tipo de dispositivo plantea interrogantes que van más allá de la hoja de especificaciones. Una cámara integrada en las gafas, prácticamente invisible para el interlocutor, reconfigura los supuestos de privacidad en entornos presenciales: aulas, reuniones, consultas médicas. La &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Sistema_embebido&quot;&gt;IA embebida&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; que identifica objetos, traduce conversaciones y responde preguntas en tiempo real amplía las posibilidades de accesibilidad —para personas con discapacidad visual o barreras lingüísticas— pero también multiplica los vectores de vigilancia pasiva.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;En redes sociales, la fricción entre grabar y no grabar desaparece. El gesto de levantar el teléfono, que aún actúa como señal social de «voy a registrar esto», queda eliminado. Esa ausencia de señal es, precisamente, lo que más debate ha generado en foros especializados: ¿qué ocurre con el consentimiento cuando la cámara pesa menos que un par de cristales graduados?&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El momento del mercado.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Las &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Ray-Ban_Meta_Smart_Glasses&quot;&gt;Ray-Ban Meta Gen 2&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; se posicionan como la opción &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;mainstream&lt;/b&gt;&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt; &lt;/b&gt;del segmento a 379 euros, integrando Meta AI vía &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/LLaMA&quot;&gt;LLaMA 4&lt;/a&gt; con capacidad de responder preguntas, traducir e identificar objetos a través de la cámara. Por encima existen ya alternativas con pantalla incorporada en una lente, como las Ray-Ban Meta Display lanzadas en septiembre de 2025 a 799 euros, que abren el siguiente capítulo de esta historia.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Gafas_inteligentes&quot;&gt;El mercado de gafas inteligentes&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; lleva años prometiendo un futuro que no terminaba de llegar. La segunda generación de Ray-Ban Meta no resuelve todos los dilemas éticos ni alcanza la sofisticación de la realidad aumentada plena. Pero sí logra algo que sus predecesores no consiguieron: que la gente las lleve puestas sin que nadie las mire raro. En tecnología de consumo, ese es, a menudo, el verdadero punto de inflexión.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  &lt;blockquote cite=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria/video/7644295490141490454&quot; class=&quot;tiktok-embed&quot; data-video-id=&quot;7644295490141490454&quot; style=&quot;max-width: 605px; min-width: 325px;&quot;&gt; &lt;section&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@agirregabiria&quot;&gt;@agirregabiria&lt;/a&gt; &lt;p&gt;Desayunando en AlicanTerapia &lt;/p&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/music/původní-zvuk-7626504511086988054?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ původní zvuk - Jaro Kvarin&quot;&gt;♬ původní zvuk - Jaro Kvarin&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/05/gafas-ray-ban-meta-2-wayfarer-ia-en-los.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiVPpMy0MCUZQWDoBr4sEjrgdk5KtgK84oEbpk4VWqdJYiQxyPp0zslF3AwSiOzLv5hpJ1cYvF-YAKrsYYC9HTmo_s9lopxSTm2GOIWnX-yChsVeGjG4nJcaA9npqSBUl9UYWj6M-mrtbiGjfCGn9-MMU1uJ5ITgVrLeHOPd2uyoRZPM1g9h5lR/s72-c/55294134936_e4339a2911_ofgg.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-4366428815091763544</guid><pubDate>Wed, 20 May 2026 15:50:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-05-22T09:45:16.316+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">AI</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">aitor</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">futuro</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">motor</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">tecnología</category><title>Waymo Car, robotaxi autónomo: ¿Promesa o realidad?</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/us1FbfMLVys?si=G33BSMZdwhj_Ne6L&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
&lt;p style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-tab-span&quot; style=&quot;white-space: pre;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.youtube.com/watch?v=us1FbfMLVys&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Vídeo captado casualmente por Aitor&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; en Portland (OR). &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/albums/72177720300152499/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Otras imágenes&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Es impresionante el estado actual del &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Waymo&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;robotaxi de Alphabet&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; que está redefiniendo la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Movilidad_sostenible&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;movilidad urbana&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y que no anuncia dónde hace las pruebas. Es &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Waymo&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Waymo Car&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&amp;nbsp;&lt;b&gt;(&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search?q=Waymo&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;ver en otros posts&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;) o cuando la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Inteligencia_artificial&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;inteligencia artificial&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; toma el volante. Waymo acumula 200 millones de millas sin conductor: ¿El futuro llegó?&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Hay tecnologías que avanzan en silencio durante años, acumulando kilómetros en carreteras secundarias y titulares modestos, hasta que un día aparecen en medio de una carrera popular de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/San_Francisco_(California)&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;San Francisco&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; guiando a treinta mil corredores. Ese momento ocurrió el pasado &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/17_de_mayo&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;17 de mayo de 2026&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, cuando un Waymo —con su nueva carrocería bautizada como &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ojai_(California)&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Ojai&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;— ejerció de vehículo oficial de cabeza en la mítica prueba &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Bay_to_Breakers&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Bay to Breakers&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. No era un anuncio. Era una demostración.&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiCUMe44eRgS08l_snhB_IztZsWpLNOKTFcW83BHE1LslHrt6RkvCnc8qSL0CO5PRgehClMY82QZcAFJGX7DTLk4OPDfnYS0WSpF8P480ntSZ7Tud17fOM1T0FirqxUtrWYU19SBJ4kzyyyc11j3NTftfcI0SdRO7kAwewBaV11kKirgcf3JG7T/s1440/waymo_ojai_vertical_closeup_c20a1d60.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1440&quot; data-original-width=&quot;816&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiCUMe44eRgS08l_snhB_IztZsWpLNOKTFcW83BHE1LslHrt6RkvCnc8qSL0CO5PRgehClMY82QZcAFJGX7DTLk4OPDfnYS0WSpF8P480ntSZ7Tud17fOM1T0FirqxUtrWYU19SBJ4kzyyyc11j3NTftfcI0SdRO7kAwewBaV11kKirgcf3JG7T/s320/waymo_ojai_vertical_closeup_c20a1d60.jpg&quot; width=&quot;181&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Waymo&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;De proyecto Google a subsidiaria de Alphabet&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Waymo nació en 2009 como el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Google_self-driving_car&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Google Self-Driving Car Project&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, bajo la dirección del investigador &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Sebastian_Thrun&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Sebastian Thrun&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Su objetivo inicial era austero y preciso: completar diez rutas de cien millas sin intervención humana. A lo largo de aquella primera fase, los vehículos —principalmente &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Toyota_Prius&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Toyota Prius&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Lexus_RX&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Lexus RX450h&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; modificados— alcanzaron 300.000 millas autónomas en vías públicas sin un solo accidente en 2012. Hoy, como filial independiente de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Alphabet_Inc.&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Alphabet —la matriz de Google—&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, el sistema ha recorrido cerca de 200 millones de millas completamente autónomas en ciudades estadounidenses. &lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Lo que resulta menos visible para el pasajero que sube a uno de estos vehículos es que, en paralelo, el sistema entrena en miles de millones de millas virtuales, dominando escenarios complejos antes de encontrarlos en calles reales. A esto responde el recién presentado &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://waymo.com/blog/2026/02/introducing-the-waymo-world-model&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Waymo World Model&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;: un modelo generativo de simulación hiperrealista que eleva a nueva cota la preparación del conductor artificial.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Waymo&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;La sexta generación y el vehículo Ojai&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. En febrero de 2026, Waymo anunció el despliegue de su sistema de conducción de sexta generación. Este nuevo sistema actúa como el motor principal de su siguiente era de expansión, con una configuración más optimizada que reduce costes sin comprometer los estándares de seguridad, y con capacidades ampliadas para operar en entornos más diversos, incluidos climas de invierno extremo. &lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;El vehículo que lo aloja es el Ojai, fabricado sobre una plataforma base del &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Geely&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;fabricante chino Geely&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, con sistemas de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/LiDAR&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;lidar&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Radar&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;radar&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; de nueva generación que mejoran la visión respecto a modelos anteriores. La paradoja no es menor: la empresa más avanzada en conducción autónoma de Estados Unidos utiliza carrocerías de un gigante automovilístico chino. La tecnología, como siempre, desborda las fronteras geopolíticas.&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEirbw__nYiZzlh0QtI3yYc3Vhxs6IIcYGQgw8YBqKKbXaQed9ahK4zNx863GLnpsBxwYxZBIMUIfC99RaZPOEp80jPUfZGlDPq0owK2oYOVod3HffT60NGFrsfBmYrhyphenhyphenAewyscv-IW94KBTHMaRasN_BAIVDhbWhTOeSnRoGLWIhWT-eJR8-9yN/s890/NxYhwYKNy0MwGFebSWNEv8JQC0OPXLlV64z5LU52ACp-faJg905wpmvyQ6cQ6TA3LWYsHksiY5bnupxNv5AfB2Kb0ZErNd5R5VA5UrGM-SE-whYpTvxXk009gaX4ODEdD8yAXqENOn5eM2nHk8fvqFPaBlP5_BspiQuWoZvd1v8n71gCY6mr6gcYYXVbdtcq.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;768&quot; data-original-width=&quot;890&quot; height=&quot;207&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEirbw__nYiZzlh0QtI3yYc3Vhxs6IIcYGQgw8YBqKKbXaQed9ahK4zNx863GLnpsBxwYxZBIMUIfC99RaZPOEp80jPUfZGlDPq0owK2oYOVod3HffT60NGFrsfBmYrhyphenhyphenAewyscv-IW94KBTHMaRasN_BAIVDhbWhTOeSnRoGLWIhWT-eJR8-9yN/w240-h207/NxYhwYKNy0MwGFebSWNEv8JQC0OPXLlV64z5LU52ACp-faJg905wpmvyQ6cQ6TA3LWYsHksiY5bnupxNv5AfB2Kb0ZErNd5R5VA5UrGM-SE-whYpTvxXk009gaX4ODEdD8yAXqENOn5eM2nHk8fvqFPaBlP5_BspiQuWoZvd1v8n71gCY6mr6gcYYXVbdtcq.jpg&quot; width=&quot;240&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Waymo&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Expansión y precio&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. A comienzos de 2026, Waymo ofrece servicio completamente público en &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Phoenix_(Arizona)&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Phoenix&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/San_Francisco_(California)&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;San Francisco&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Los_Ángeles&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Los Ángeles&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Austin&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Austin&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Atlanta&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Atlanta&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, con planes de expansión a unas veinte ciudades nuevas, entre ellas los primeros mercados internacionales: &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Londres&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Londres&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Tokio&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Tokio&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. En España y Europa, los marcos regulatorios aún no permiten este nivel de autonomía en vías abiertas, pero el horizonte se acorta visiblemente.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;El precio es todavía una barrera. En la actualidad, Waymo resulta entre un 30 y un 40% más caro que &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Uber&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Uber&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, posicionado como una experiencia de alta gama. Es, en esencia, el mismo patrón histórico de toda tecnología disruptiva: primero cara y exclusiva, luego accesible y ubicua.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Veh%C3%ADculo_aut%C3%B3nomo&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;La pregunta que el coche no puede contestar&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Técnicamente, el argumento es sólido: los vehículos autónomos son, estadísticamente, considerablemente más seguros que los conductores humanos. Sin embargo, la cuestión relevante no es solo la estadística; es &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Responsabilidad&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;la responsabilidad&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. ¿Quién responde cuando el algoritmo falla? ¿La empresa, el fabricante del hardware, el municipio que autorizó la circulación? El derecho, la ética y la pedagogía cívica tienen aún mucho trabajo por delante.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Waymo conduce ya entre nosotros. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Veh%C3%ADculo_aut%C3%B3nomo&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;La pregunta no es si los coches autónomos llegarán&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, sino si nuestras instituciones, nuestras leyes y nuestra cultura estarán a la altura cuando lo hagan plenamente.&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;🚖🤖 ¿Conduciremos pronto sin volante… ni conductor? El &lt;a href=&quot;https://twitter.com/hashtag/WaymoCar?src=hash&amp;amp;ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;#WaymoCar&lt;/a&gt; ya circula como robotaxi autónomo en ciudades de EE.UU. y reabre el gran debate: ¿más seguridad y menos tráfico o dependencia total de la IA? &lt;a href=&quot;https://t.co/gAADbxGYKG&quot;&gt;https://t.co/gAADbxGYKG&lt;/a&gt; Sensores LiDAR, aprendizaje automático y… &lt;a href=&quot;https://t.co/yDpBITQfPX&quot;&gt;pic.twitter.com/yDpBITQfPX&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;— Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://twitter.com/agirregabiria/status/2057511001927418138?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;May 21, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.twitter.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/05/waymo-car-robotaxi-autonomo-promesa-o.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/us1FbfMLVys/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-5936413159064317538</guid><pubDate>Tue, 19 May 2026 21:30:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-06-01T10:55:05.731+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">amistad</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">aprendizaje</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">autorreferencias</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">blogger</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">conmemoraciones</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Escritura</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">robots</category><title>¡Catorce millones de visitas en este vuestro blog! ¡Gracias!</title><description>&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgqZGnEeFpJpj1MsZwmpthE7MIDtZ8ix9sujCk30vBTf-nlH4p8Be3sxyYjw_MyhubBsAlYzq8BG-r5jDoIlRo7sBxlU62TKr2exK7TuXrnPL1H2AbLkmQL8i6NpWDXXTeZPuY9EkfhvmW8pxnQjWpo3FVrRoaTiSrdMtqcwyMNeTYGRDCamGp4/s2752/55282903873_191f711376_o.jpg&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1548&quot; data-original-width=&quot;2752&quot; height=&quot;207&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgqZGnEeFpJpj1MsZwmpthE7MIDtZ8ix9sujCk30vBTf-nlH4p8Be3sxyYjw_MyhubBsAlYzq8BG-r5jDoIlRo7sBxlU62TKr2exK7TuXrnPL1H2AbLkmQL8i6NpWDXXTeZPuY9EkfhvmW8pxnQjWpo3FVrRoaTiSrdMtqcwyMNeTYGRDCamGp4/w368-h207/55282903873_191f711376_o.jpg&quot; width=&quot;368&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;span&gt;&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-family: inherit; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px;&quot;&gt;&lt;span&gt;Este nuestro, pero sobre todo vuestro, blog ha superado a las 23 horas de hoy, martes 19 de mayo de 2026,&lt;b&gt;&amp;nbsp;los&lt;/b&gt;&lt;span&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b&gt;CATORCE millones de vuestras amables visitas&lt;/b&gt;&lt;span&gt;&amp;nbsp;desde aquel abril de 2005 en que se creó en&lt;/span&gt;&lt;span&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;http://blog.agirregabiria.net/&quot;&gt;blog.agirregabiria.net&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span&gt;. En realidad desde hace menos tiempo, porque solamente se contabiliza desde que se incorporó el contador.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;No todos los millones de visitas los hemos ido celebrando; algunos sí, como luego veremos.&amp;nbsp;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-family: inherit; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px;&quot;&gt;¿Qué está pasando, qué maravillas estáis logrando, &lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2026/01/teoria-del-internet-muerto-lo-habitan.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;o &lt;b&gt;solamente son bots&lt;/b&gt; según la &lt;b&gt;Teoría del Internet muerto (post reciente)?&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; Ahora que no estamos en voluntariado tan activo, sin&amp;nbsp;&lt;b&gt;GetxoBlog, ni AUVE, ni Nagusiak&amp;nbsp;&lt;/b&gt;(que tanto echamos de menos),... Lo tenemos claro:&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;un blog sólo crece con sus lectores y lectoras.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Catorce millones de visitas cómplices, catorce millones de gracias.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgbN5VwlQIF_kecylJACFRVqLpXGUAOEsW6tPsb9HNHi486uKxqmOGpZchPIBmnHp1KD91VebEUWoETgADViBdZ2lHt8fZVetJls-kTutfv-23sNx0hp2TvsNJTvgBAFVIxJGSEtFgfHyKrdZO4AI1oK_7W9j8NgB8fYnuhF6-mV9HycEE8jFq3/s1168/imageytuyt.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1168&quot; data-original-width=&quot;784&quot; height=&quot;271&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgbN5VwlQIF_kecylJACFRVqLpXGUAOEsW6tPsb9HNHi486uKxqmOGpZchPIBmnHp1KD91VebEUWoETgADViBdZ2lHt8fZVetJls-kTutfv-23sNx0hp2TvsNJTvgBAFVIxJGSEtFgfHyKrdZO4AI1oK_7W9j8NgB8fYnuhF6-mV9HycEE8jFq3/w182-h271/imageytuyt.jpg&quot; width=&quot;182&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #fcff01; color: #2b00fe;&quot;&gt;Al igual que con el millón anterior del 1 de marzo de 2026 (&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #fcff01; color: #2b00fe;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://www.calendario-365.es/calcular/12-12-2025_01-03-2026.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;79 días&lt;/a&gt;)&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #fcff01; color: #2b00fe;&quot;&gt;, nuevamente&amp;nbsp;&lt;a href=&quot;https://www.calendario-365.es/calcular/01-03-2026_19-05-2026.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;hemos necesitado apenas otros 79 días&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&amp;nbsp;exactamente para sumar un millón más de lecturas&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, lo que confirma que este espacio digital sigue vivo, vibrante y compartido. Los dos anteriores millones se lograron respectivamente en&amp;nbsp;&lt;b style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); background-color: white; color: #444444;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #fcff01; color: #2b00fe;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://www.calendario-365.es/calcular/14-10-2025_12-12-2025.html&quot; style=&quot;color: #0058cd; text-decoration-line: none;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;59 días&lt;/a&gt;&amp;nbsp;(del 14 de octubre al 15 de diciembre de 2025)&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&amp;nbsp;y&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #fcff01; color: #2b00fe;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;78 días (&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2025/07/diez-millones-de-visitas-en-este.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;del 28 de julio&lt;/a&gt;&amp;nbsp;de 2025&amp;nbsp;al 14 de octubre).&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Pero este logro no es del autor. Es, sobre todo, de quienes leen, comentan, comparten y dialogan. Cada visita, cada clic, cada relectura y cada reflexión son los auténticos cimientos de este largo viaje que comenzó hace años y que hoy celebra una cifra redonda:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;14 millones de pasos juntos&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-family: inherit; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;El blog continúa porque vosotros lo hacéis posible&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Seguimos… hacia el próximo millón, pero sobre todo, hacia nuevas ideas compartidas.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;En una época dominada por la inmediatez,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;el blog reivindica el valor del tiempo lento&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, del análisis, de la palabra que se piensa antes de ser dicha. Escribir y leer blogs es una manera de educar la mirada, de entrenar la empatía y de construir comunidad a través de las ideas.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Previamente logramos &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2026/03/trece-millones-de-visitas-en-este.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;TRECE millones el 1 de marzo de 2026&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Anteriormente&amp;nbsp;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2025/12/doce-millones-de-visitas-en-este.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;DOCE millones el 12 de diciembre&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; de 2025 y los&amp;nbsp;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2025/10/once-millones-de-visitas-en-este.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;ONCE millones el 14 de octubre&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&amp;nbsp;de 2025. Antes transcurrieron&amp;nbsp;&lt;b&gt;15 meses&lt;/b&gt;&amp;nbsp;entre el 28 de julio de 2025 (&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2025/07/diez-millones-de-visitas-en-este.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;DIEZ millones, post&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;) y el 13&lt;/span&gt;&amp;nbsp;de mayo de 2024&amp;nbsp;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2024/05/nueve-millones-de-visitas-en-este.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;cuando alcanzamos los NUEVE millones de visitas (post)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Anteriormente, necesitamos 18 meses desde la cifra de&amp;nbsp;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2022/11/ocho-millones-de-visitas-en-este.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;OCHO millones del 8 de octubre de 2022&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, cuando rompimos&amp;nbsp;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2021/09/siete-millones-de-visitas-en-este.html&quot; style=&quot;font-weight: bold;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;la barrera de los SIETE millones el 30 de septiembre del año 2021&lt;/a&gt;&lt;b&gt;.&amp;nbsp;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgN75im7I1FIjcSbswWWAMy20JJ2Nt-m1LJfzhZvqem7H_bvyHUj0rJsgzZtruxF1aN2n0geIDvOnUVcSqs4tXiEVJYV4WUUwLeepLHq2Ivzwe4zrbUHorJ5IwFi8oItivfAf98MF99jXGyRLAK29tcNXyO9hlWlcag8M_IWL__KvNhs5diYelq/s1168/imageghjjhg.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1168&quot; data-original-width=&quot;784&quot; height=&quot;260&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgN75im7I1FIjcSbswWWAMy20JJ2Nt-m1LJfzhZvqem7H_bvyHUj0rJsgzZtruxF1aN2n0geIDvOnUVcSqs4tXiEVJYV4WUUwLeepLHq2Ivzwe4zrbUHorJ5IwFi8oItivfAf98MF99jXGyRLAK29tcNXyO9hlWlcag8M_IWL__KvNhs5diYelq/w175-h260/imageghjjhg.jpg&quot; width=&quot;175&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;/b&gt;&lt;/div&gt;&lt;div&gt;&lt;span&gt;&lt;b&gt;&lt;br /&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div&gt;&lt;span&gt;&lt;b&gt;Esto se va estabilizando&lt;/b&gt;, dado que también necesitamos&amp;nbsp;un año y medio para subir de los seis a los siete millones de visitas.&amp;nbsp;F&lt;/span&gt;&lt;span&gt;ue el&amp;nbsp;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2020/02/seis-millones-de-visitas-en-este.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;sábado 21 de febrero de 2020 cuando se alcanzaron los SEIS millones de visitas (véase el post)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;. Anteriormente, tardábamos algo más.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;No celebramos los 5 millones, pero sí&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2016/01/agradecimiento-por-las-4444444-visitas.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;cuando alcanzamos las 4.444.444 visitas&amp;nbsp; el 31-1-16&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&amp;nbsp;y el resto de hitos del blog se relatan a continuación.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2015/03/cuatro-millones-de-visitas-en-este.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;El martes 3 de febrero de 2015, se alcanzaron los CUATRO millones de visitas (ver post)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&amp;nbsp;en menos de 10 años desde su creación. Casi dos años y medio para lograr cada millón de visitas, prácticamente el mismo ritmo que para lograr cinco año después otros dos millones de lectores.&amp;nbsp;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2013/06/millones-de-visitas-muchas-gracias.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;El tercer millón fue el 15 de junio de 2013 (ver la entrada correspondiente&lt;/a&gt;)&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;b&gt;El segundo millón se alcanzó a principios de 2009&lt;/b&gt;, si bien la fecha exacta no está recogida. Os queremos agradecer esta amistad que nos brindáis, especialmente a quienes nos acompañáis desde hace años.&amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Esta transición de 13 a 14 millones de visitas, a día de hoy y según Blogger, ha supuesto pasar de&amp;nbsp;&lt;b&gt;10.384 a&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;background-color: #fcff01;&quot;&gt;10.466 entradas publicadas (apenas 82 posts más)&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;. Mencionando a&amp;nbsp;&lt;a href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria&quot; style=&quot;font-weight: bold;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;nuestro Flickr&lt;/a&gt;&lt;b&gt;&amp;nbsp;desde 2005 que nos ha acompañado estos VEINTE AÑOS de BLOG también se ha producido un inexplicable arreón&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;En solamente estos 79 días mágicos hemos llegado a&lt;b&gt;&amp;nbsp;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #fcff01; text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #0000ee;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;u&gt;35,89&lt;/u&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;b&gt;&lt;span&gt;&lt;a href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/stats&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #fcff01;&quot;&gt;&amp;nbsp;millones de visitas en Flickr&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&amp;nbsp;cuando antes antes fueron 34,35 millones de visitas para 280.200 imágenes actuales. Hace 21meses fueron&amp;nbsp;&lt;b style=&quot;background-color: #fcff01;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/stats&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;casi 15 millones de visitas en Flickr&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&amp;nbsp;para las entonces&amp;nbsp;&lt;b style=&quot;background-color: #fcff01;&quot;&gt;273.014 imágenes&amp;nbsp;&lt;/b&gt;(si bien muchas son privadas o abiertas sólo a familiares o amistades). Con 8 millones las cifras fueron de&amp;nbsp;&lt;b style=&quot;background-color: #fcff01;&quot;&gt;casi 14 millones de visitas en Flickr&lt;/b&gt;&amp;nbsp;para las&amp;nbsp;&lt;b style=&quot;background-color: #fcff01;&quot;&gt;200.500 imágenes de aquel momento&lt;/b&gt;.&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: -webkit-center;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;A pesar de nuestra jubilación hace ya más de 8 años y 12 meses, parece que seguimos contando con la fidelidad de quienes nos leéis y comentáis.&amp;nbsp;&lt;b&gt;¡Gracias y no nos abandonéis en este lugar de encuentro y de debate!&amp;nbsp;&lt;/b&gt;Eskerrik asko! Thanks! Merci!&lt;/div&gt;

&lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;🎉 ¡14 millones de visitas!&lt;br /&gt;Lo que empezó como un blog personal es hoy una comunidad global de reflexión sobre &lt;a href=&quot;https://twitter.com/hashtag/Educaci%C3%B3n?src=hash&amp;amp;ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;#Educación&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://twitter.com/hashtag/Tecnolog%C3%ADa?src=hash&amp;amp;ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;#Tecnología&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://twitter.com/hashtag/IA?src=hash&amp;amp;ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;#IA&lt;/a&gt;, sociedad y aprendizaje permanente. &lt;a href=&quot;https://t.co/ozVaoSIUsJ&quot;&gt;https://t.co/ozVaoSIUsJ&lt;/a&gt; Desde 2006, &lt;a href=&quot;https://t.co/iy697K9B7R&quot;&gt;https://t.co/iy697K9B7R&lt;/a&gt; conecta ideas, innovación y pensamiento… &lt;a href=&quot;https://t.co/R8p7eoVoYb&quot;&gt;pic.twitter.com/R8p7eoVoYb&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;— Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://twitter.com/agirregabiria/status/2057144232125886822?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;May 20, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.twitter.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/05/catorce-millones-de-visitas-en-este.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgqZGnEeFpJpj1MsZwmpthE7MIDtZ8ix9sujCk30vBTf-nlH4p8Be3sxyYjw_MyhubBsAlYzq8BG-r5jDoIlRo7sBxlU62TKr2exK7TuXrnPL1H2AbLkmQL8i6NpWDXXTeZPuY9EkfhvmW8pxnQjWpo3FVrRoaTiSrdMtqcwyMNeTYGRDCamGp4/s72-w368-h207-c/55282903873_191f711376_o.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>2</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-7130968951366371769</guid><pubDate>Tue, 19 May 2026 19:45:09 +0000</pubDate><atom:updated>2026-05-19T21:52:37.422+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">AI</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">alicante</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">aviación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">ChatGPT</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">pilar de la horadada</category><title>Geometría blanca sobre el azul mediterráneo</title><description>&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj6VDWI2IKTDd3fOeVgNPDaE4nLNtnnbBZ9VUojgV9k2flcxlAytXUAK1ZPw_5zpjuyq5U6rux1Cl641VsGx0t6NJhTr3wr_8bX18BqsQ7gaOBX_HhvKpElzNoWwNyvvL7AQYXn3Dg5WDlu1gMwnLJc3mrpxtIhd1hIbytpAK06Q6yyDRKpuxUp/s3001/55280228983_0ec97e4b4c_o.jpg&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1688&quot; data-original-width=&quot;3001&quot; height=&quot;224&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj6VDWI2IKTDd3fOeVgNPDaE4nLNtnnbBZ9VUojgV9k2flcxlAytXUAK1ZPw_5zpjuyq5U6rux1Cl641VsGx0t6NJhTr3wr_8bX18BqsQ7gaOBX_HhvKpElzNoWwNyvvL7AQYXn3Dg5WDlu1gMwnLJc3mrpxtIhd1hIbytpAK06Q6yyDRKpuxUp/w399-h224/55280228983_0ec97e4b4c_o.jpg&quot; width=&quot;399&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Vamos a probar la capacidad de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/ChatGPT&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;ChatGPT en Wikipedia&quot;&gt;ChatGPT&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; para analizar dos fotos de un avión volando. Nos responde así: Por la silueta y, sobre todo, por las dos &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Estela_de_condensaci%C3%B3n&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Estela de condensación en Wikipedia&quot;&gt;estelas de condensación (“contrails”)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, se trata casi con seguridad de un reactor bimotor comercial de gran altitud, probablemente un modelo tipo &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Airbus_A320&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Airbus A320 en Wikipedia&quot;&gt;Airbus A320&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Boeing_737&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Boeing 737 en Wikipedia&quot;&gt;Boeing 737&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; o similar.&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Algunos detalles que permiten deducirlo: Las dos líneas blancas indican dos motores turbofán bajo las alas. La altura parece de crucero, probablemente entre 30.000 y 40.000 pies. La forma del fuselaje y alas encaja con un avión comercial estándar, no militar. No parece un cuatrimotor como un antiguo &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Boeing_747&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Boeing 747 en Wikipedia&quot;&gt;Boeing 747&lt;/a&gt; o un &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Airbus_A380&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Airbus A380 en Wikipedia&quot;&gt;Airbus A380&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, porque solo se distinguen dos estelas principales. Sobre &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Alicante&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Alicante en Wikipedia&quot;&gt;Alicante&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; pasan continuamente rutas entre &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Europa&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Europa en Wikipedia&quot;&gt;Europa&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Oriente_Medio&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Oriente Medio en Wikipedia&quot;&gt;Oriente Medio&lt;/a&gt; y &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/%C3%81frica&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;África en Wikipedia&quot;&gt;África&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, por lo que podría ser un vuelo internacional en corredor aéreo mediterráneo. Las estelas son simplemente condensación de vapor de agua congelado producida por los motores en aire muy frío y húmedo de gran altitud.&amp;nbsp;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgqKgCVanAADkyGBwVU86Dl9zjpGfkEN0zjHHB5GvTptBiVwkfR4s3WpqYmeaFruKgAgkQPOsEfvgnV4pm7yWf-Vb5gK6OuvjY3Bva_ylKBIcJoy_FxHXwThYQ3ha1L0XCJyzQUsd5anKGkeNhj5q6uJSZhB4GRaIgFsu396CsZvTpZoh9TN-pH/s4032/55279110577_ca19a29534_o.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;4032&quot; data-original-width=&quot;3024&quot; height=&quot;252&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgqKgCVanAADkyGBwVU86Dl9zjpGfkEN0zjHHB5GvTptBiVwkfR4s3WpqYmeaFruKgAgkQPOsEfvgnV4pm7yWf-Vb5gK6OuvjY3Bva_ylKBIcJoy_FxHXwThYQ3ha1L0XCJyzQUsd5anKGkeNhj5q6uJSZhB4GRaIgFsu396CsZvTpZoh9TN-pH/w189-h252/55279110577_ca19a29534_o.jpg&quot; width=&quot;189&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Con estas fotos no puede identificarse con precisión la matrícula o el modelo exacto. Para lograrlo harían falta: fecha y hora&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; exactas, dirección de vuelo, o consultar aplicaciones como &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.flightradar24.com/?utm_source=chatgpt.com&quot;&gt;Flightradar24&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; o &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.flightaware.com/?utm_source=chatgpt.com&quot;&gt;FlightAware&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; mientras el avión está pasando.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Si quieres, ChatGPT también puede intentar estimar: la dirección del vuelo, la altitud aproximada, o incluso qué vuelo concreto era, si me dices la hora y el lugar exacto desde donde tomaste la foto.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Con los datos que aportas —Pilar de la Horadada, martes 19 de mayo de 2026 a las 12:24— sí se puede hacer una estimación bastante razonable:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Dirección aproximada del vuelo:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Por la inclinación de la estela y la iluminación solar, el avión parece dirigirse aproximadamente:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;de suroeste a noreste (SW → NE),&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;probablemente siguiendo uno de los corredores aéreos mediterráneos que conectan:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Andalucía o el norte de África,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;con Francia, Alemania, Reino Unido u Holanda.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Sobre Alicante y Murcia pasan muchísimos vuelos europeos de largo recorrido medio hacia:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Londres,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Ámsterdam,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Bruselas,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Frankfurt,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;París,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Escandinavia. (&lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://www.flightradar24.com/data/airports/ALC?utm_source=chatgpt.com&quot; style=&quot;font-family: inherit;&quot; title=&quot;Alicante Airport (ALC/LEAL) | Arrivals, Departures &amp;amp; Routes | Flightradar24&quot;&gt;&lt;b&gt;Flightradar24&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;).&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La orientación de la foto encaja bastante bien con rutas que atraviesan el Mediterráneo occidental bordeando la costa levantina española.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Altitud&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Altitud en Wikipedia&quot;&gt;Altitud aproximada&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Por varios indicios visuales:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;nitidez de las contrails,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;anchura progresiva de la estela,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;persistencia,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;tamaño aparente del fuselaje,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;la altitud probablemente estaba entre&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;b&gt;9 y 12 km de altura&lt;/b&gt; aproximadamente.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Eso corresponde a la altitud típica de crucero de:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Airbus_A320&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Airbus A320 en Wikipedia&quot;&gt;Airbus A320&lt;/a&gt;/&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Airbus_A321&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Airbus A321 en Wikipedia&quot;&gt;A321&lt;/a&gt;,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Boeing_737&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Boeing 737 en Wikipedia&quot;&gt;Boeing 737&lt;/a&gt;,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Boeing_757&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Boeing 757 en Wikipedia&quot;&gt;Boeing 757&lt;/a&gt;,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;algunos &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Airbus_A330&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Airbus A330 en Wikipedia&quot;&gt;Airbus A330&lt;/a&gt; o &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Boeing_787&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Boeing 787 Dreamliner en Wikipedia&quot;&gt;Boeing 787&lt;/a&gt; en rutas más largas.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhU2cojb8jce27Xyhpkfgi4yzPO85X3uCmgWDbcDHrMQ1mqNrHU8LG9f45sN7hJtbixK9EpBoiQngXb8uRMjvmuhEOOmpzpXD_X10lpPbeIVcgHpID3AZ-qMd6WX46u7sibbzC4r9LIVIpUETWvwBisTrnGDzMXaowUVr1LMurvF91WqrSBWbuV/s4032/55279110577_ca19a29534_o.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;4032&quot; data-original-width=&quot;3024&quot; height=&quot;281&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhU2cojb8jce27Xyhpkfgi4yzPO85X3uCmgWDbcDHrMQ1mqNrHU8LG9f45sN7hJtbixK9EpBoiQngXb8uRMjvmuhEOOmpzpXD_X10lpPbeIVcgHpID3AZ-qMd6WX46u7sibbzC4r9LIVIpUETWvwBisTrnGDzMXaowUVr1LMurvF91WqrSBWbuV/w211-h281/55279110577_ca19a29534_o.jpg&quot; width=&quot;211&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;¿Qué avión concreto podría ser?&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Aquí ya entramos en hipótesis razonables, no en identificación segura.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Por la silueta ampliada:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;parece un bimotor estrecho (“narrow body”),&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;con alas y cola compatibles con:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Boeing_737_Next_Generation&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Boeing 737 Next Generation en Wikipedia&quot;&gt;Boeing 737 NG&lt;/a&gt;/&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Boeing_737_MAX&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Boeing 737 MAX en Wikipedia&quot;&gt;MAX&lt;/a&gt;,&amp;nbsp;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;o &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Airbus_A320&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Airbus A320 en Wikipedia&quot;&gt;Airbus A320&lt;/a&gt;/&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Airbus_A321&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Airbus A321 en Wikipedia&quot;&gt;A321&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;No parece:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;un &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Airbus_A380&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Airbus A380 en Wikipedia&quot;&gt;A380&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;un &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Boeing_747&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Boeing 747 en Wikipedia&quot;&gt;Boeing 747&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;ni un avión militar.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El candidato estadísticamente más probable sobre esa zona es:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;un Boeing 737 de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ryanair&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Ryanair en Wikipedia&quot;&gt;Ryanair&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;o un Airbus A320 de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/EasyJet&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;easyJet en Wikipedia&quot;&gt;easyJet&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Vueling&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Vueling en Wikipedia&quot;&gt;Vueling&lt;/a&gt; o &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Iberia_Express&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Iberia Express en Wikipedia&quot;&gt;Iberia Express&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;porque son los modelos dominantes en Alicante y Murcia.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;b&gt;Qué vuelo pudo ser&lt;/b&gt;:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;A las 12:24 locales, sobre Pilar de la Horadada, podrían coincidir:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;vuelos Alicante ↔ Reino Unido,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;vuelos Málaga/Almería ↔ Europa central,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;vuelos Baleares ↔ norte de Europa,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;o tráfico internacional que ni siquiera despegó de Alicante.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Sin acceso directo al playback exacto histórico premium de radar aéreo no puedo asegurarlo, pero la franja horaria y el corredor sugieren un vuelo comercial europeo de crucero, probablemente:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ryanair&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Ryanair en Wikipedia&quot;&gt;Ryanair&lt;/a&gt;,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/EasyJet&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;easyJet en Wikipedia&quot;&gt;easyJet&lt;/a&gt;,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Vueling&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Vueling en Wikipedia&quot;&gt;Vueling&lt;/a&gt;,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Lufthansa&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Lufthansa en Wikipedia&quot;&gt;Lufthansa&lt;/a&gt;,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Transavia&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Transavia en Wikipedia&quot;&gt;Transavia&lt;/a&gt;,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Jet2.com&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Jet2.com en Wikipedia&quot;&gt;Jet2&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;o similar.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Lo más interesante de la foto.&lt;/b&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La imagen tiene bastante valor divulgativo porque muestra muy bien:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;cómo dos motores generan dos estelas paralelas,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;la expansión turbulenta posterior,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;y el efecto atmosférico de condensación a gran altitud.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Además, &lt;b&gt;el pequeño pájaro que aparece abajo crea una &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Escala_(relaci%C3%B3n)&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Escala (relación) en Wikipedia&quot;&gt;escala visual&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; magnífica entre:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;la vida terrestre cercana,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;y el tráfico aéreo global a 10 km de altura.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Una buena metáfora visual para un post.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p lang=&quot;es&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Sobre Pilar de la Horadada, a las 12:24, un avión dejó una perfecta geometría blanca sobre el azul mediterráneo. ¿Qué modelo era? ¿A qué altura volaba? ¿Por qué esas estelas duran tanto? &lt;a href=&quot;https://t.co/SDTJg8EMLt&quot;&gt;https://t.co/SDTJg8EMLt&lt;/a&gt; Un pequeño misterio cotidiano que mezcla aviación, meteorología,… &lt;a href=&quot;https://t.co/X1GCU014y4&quot;&gt;pic.twitter.com/X1GCU014y4&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;&amp;mdash; Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://twitter.com/agirregabiria/status/2056825167053983829?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;May 19, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async src=&quot;https://platform.twitter.com/widgets.js&quot; charset=&quot;utf-8&quot;&gt;&lt;/script&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/05/geometria-blanca-sobre-el-azul.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj6VDWI2IKTDd3fOeVgNPDaE4nLNtnnbBZ9VUojgV9k2flcxlAytXUAK1ZPw_5zpjuyq5U6rux1Cl641VsGx0t6NJhTr3wr_8bX18BqsQ7gaOBX_HhvKpElzNoWwNyvvL7AQYXn3Dg5WDlu1gMwnLJc3mrpxtIhd1hIbytpAK06Q6yyDRKpuxUp/s72-w399-h224-c/55280228983_0ec97e4b4c_o.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-458650615603549434</guid><pubDate>Mon, 18 May 2026 21:00:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-05-19T12:57:13.293+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">astronomía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">ciencia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">nietos</category><title>Venus, Lucero del Alba o Estrella Vespertina</title><description>&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjc7PNzKmQUlRJqWOq1JN1K79sbPP7HbLqx1wULX40tVXOZGP5DPgO_fWriMrg3AZN63-1La_LjsGq-kXgdWoAThRjBWmcM2n6IzQ5d6YpvCCF3Gud-txQiYSqwQ-Jcn5HQASBaNXLWi8TGUD6UDxxAsm72oHmsiSjIN7GBKWXzm3uWg9D-NetG/s4032/55280057421_576e49cc3d_o.jpg&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2268&quot; data-original-width=&quot;4032&quot; height=&quot;213&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjc7PNzKmQUlRJqWOq1JN1K79sbPP7HbLqx1wULX40tVXOZGP5DPgO_fWriMrg3AZN63-1La_LjsGq-kXgdWoAThRjBWmcM2n6IzQ5d6YpvCCF3Gud-txQiYSqwQ-Jcn5HQASBaNXLWi8TGUD6UDxxAsm72oHmsiSjIN7GBKWXzm3uWg9D-NetG/w379-h213/55280057421_576e49cc3d_o.jpg&quot; width=&quot;379&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.flickr.com/search/?user_id=75012450%40N00&amp;amp;sort=date-taken-desc&amp;amp;text=Venus%2C+Lucero+del+Alba+o+Estrella+Vespertina&amp;amp;view_all=1&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Más imágenes de este anochecer&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Venus_(planeta)&quot;&gt;&lt;b&gt;Venus&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; es el tercer objeto más brillante del cielo nocturno (después del &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Sol&quot;&gt;&lt;b&gt;Sol&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; y la &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Luna&quot;&gt;&lt;b&gt;Luna&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;) por una combinación de factores físicos y orbitales:&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Albedo&quot;&gt;&lt;strong&gt;1º Albedo excepcional.&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; Venus refleja aproximadamente el 70% de la luz solar que recibe, gracias a sus densas nubes de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Atm%C3%B3sfera_de_Venus&quot;&gt;dióxido de azufre&lt;/a&gt; que cubren el planeta completamente. Es uno de los albedos más altos del sistema solar.&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEib8bq-xpjVeExSVkv6v1XQuzzXwtSWcm49WB1x4CMQcdgdmq5TLqFl3qka9RLi8FUJQClFh7yMOsfAHvRdx2ZIePtSK1IcvN4heHNZqHL279eQ6_nmlX3WE9RRqI-lBzVBNPIfFt_gWBy25vSTJp2fpxjWnZ4SnkJxfQVhoHBpiJ0HnP3rqVzi/s2868/55280216979_242382978d_o.png&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2868&quot; data-original-width=&quot;1320&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEib8bq-xpjVeExSVkv6v1XQuzzXwtSWcm49WB1x4CMQcdgdmq5TLqFl3qka9RLi8FUJQClFh7yMOsfAHvRdx2ZIePtSK1IcvN4heHNZqHL279eQ6_nmlX3WE9RRqI-lBzVBNPIfFt_gWBy25vSTJp2fpxjWnZ4SnkJxfQVhoHBpiJ0HnP3rqVzi/s320/55280216979_242382978d_o.png&quot; width=&quot;147&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/%C3%93rbita_de_Venus#Aproximaciones_cercanas_a_la_Tierra_y_Mercurio&quot;&gt;&lt;strong&gt;2º Proximidad a la Tierra.&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; Es el planeta que más se acerca a nosotros, llegando a unos 38 millones de kilómetros en su punto más cercano (la &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Conjunci%C3%B3n_inferior&quot;&gt;conjunción inferior&lt;/a&gt;). Esa distancia relativamente corta amplifica enormemente su brillo percibido.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Venus_(planeta)&quot;&gt;&lt;strong&gt;3º Tamaño considerable.&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; Con un diámetro casi igual al de la Tierra (~12.100 km), ofrece una superficie reflectante grande en comparación con otros planetas interiores.&amp;nbsp;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Planeta_interior&quot;&gt;&lt;strong&gt;Órbita interior.&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; Al orbitar entre el Sol y la Tierra, Venus puede alcanzar &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Elongaci%C3%B3n_(astronom%C3%ADa)&quot;&gt;elongaciones&lt;/a&gt; de hasta ~47°, lo que permite verlo en condiciones de cielo oscuro, a diferencia de Mercurio que siempre está muy cerca del horizonte solar.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;La combinación de estos factores le da una &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Magnitud_aparente&quot;&gt;&lt;b&gt;magnitud aparente máxima&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Magnitud_aparente&quot;&gt;&lt;strong&gt;–4,9&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;, suficientemente brillante como para proyectar sombras tenues en noches despejadas y ser visible incluso de día si se sabe exactamente dónde mirar.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Por eso los antiguos lo llamaban &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Lucero_del_alba&quot;&gt;&lt;strong&gt;Lucero del Alba&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; o &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Lucero_del_alba&quot;&gt;&lt;strong&gt;Estrella Vespertina&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;: Es tan luminoso que aparece antes que cualquier otra estrella al atardecer, y persiste después del amanecer.&lt;/p&gt;

&lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p lang=&quot;es&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;🌟 ¿Por qué Venus es el tercer objeto más brillante del cielo después del Sol y la Luna? No es una estrella: es un planeta cubierto por nubes que reflejan cerca del 70% de la luz solar. &lt;a href=&quot;https://t.co/mLfKqxoaCN&quot;&gt;https://t.co/mLfKqxoaCN&lt;/a&gt; Su proximidad a la Tierra y su enorme brillo lo convierten en el… &lt;a href=&quot;https://t.co/uLDTu7gm8o&quot;&gt;pic.twitter.com/uLDTu7gm8o&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;&amp;mdash; Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://twitter.com/agirregabiria/status/2056690398475522274?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;May 19, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async src=&quot;https://platform.twitter.com/widgets.js&quot; charset=&quot;utf-8&quot;&gt;&lt;/script&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/05/venus-lucero-del-alba-o-estrella.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjc7PNzKmQUlRJqWOq1JN1K79sbPP7HbLqx1wULX40tVXOZGP5DPgO_fWriMrg3AZN63-1La_LjsGq-kXgdWoAThRjBWmcM2n6IzQ5d6YpvCCF3Gud-txQiYSqwQ-Jcn5HQASBaNXLWi8TGUD6UDxxAsm72oHmsiSjIN7GBKWXzm3uWg9D-NetG/s72-w379-h213-c/55280057421_576e49cc3d_o.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-2844505694521326861</guid><pubDate>Sat, 16 May 2026 16:05:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-05-18T18:08:15.808+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">filosofía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">historia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">ética</category><title>Paul Ricœur y la ética del reconocimiento mutuo</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/FXhJnSRYRs8?si=qM6DgQhonRIAq749&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Hoy dedicamos un post a &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Paul_Ricoeur&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Paul Ricoeur - Wikipedia&quot;&gt;P&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Paul_Ricoeur&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Paul Ricoeur - Wikipedia&quot;&gt;aul Ricoeur&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, el filósofo que nos enseñó a leer la vida como un texto. Toda una referencia es su&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;hermenéutica que nos interpretar el mundo para habitar en él. Su posición&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;entre Freud y el Evangelio, entre Marx y la esperanza nos ofrece un&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;a identidad narrativa: somos lo que contamos de nosotros.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Paul Ricoeur es el arte de pensar sin rendirse al cinismo.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Hay pensadores que irrumpen en la filosofía como relámpagos y hay quienes la habitan como &lt;b&gt;arquitectos pacientes&lt;/b&gt;. Paul Ricoeur (1913-2005) pertenece decididamente a la segunda categoría. Durante más de seis décadas construyó una de las obras filosóficas más vastas, rigurosas y humanamente generosas del siglo XX, un edificio intelectual en el que caben la fenomenología y el psicoanálisis, la teología y el marxismo, la lingüística y la ética, sin que ninguno de sus inquilinos expulse a los demás.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjEL2AWvZOH83QOBSjau455TSj_g0d3kq9TjwjAyXT27jShsdUaKxBK-mSTqSZYinoyCyi5yAsiL9evbR1Afp3erbsizj2Eg8Swxg99J68EH4vPwDX2QoXdQ2WQbxy7VvZXswlJWNcWDAV2Dsixm4FDaLXaH4Cab5TK0nTmWer96wrZlLWIC5_8/s680/HHU3xqKWYAEokBf.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;680&quot; data-original-width=&quot;512&quot; height=&quot;248&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjEL2AWvZOH83QOBSjau455TSj_g0d3kq9TjwjAyXT27jShsdUaKxBK-mSTqSZYinoyCyi5yAsiL9evbR1Afp3erbsizj2Eg8Swxg99J68EH4vPwDX2QoXdQ2WQbxy7VvZXswlJWNcWDAV2Dsixm4FDaLXaH4Cab5TK0nTmWer96wrZlLWIC5_8/w187-h248/HHU3xqKWYAEokBf.jpg&quot; width=&quot;187&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Nacido en &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Valence,_Dr%C3%B4me&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Valence, Drôme - Wikipedia&quot;&gt;Valence&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y educado bajo la severa luz del protestantismo francés —huérfano de madre a los dos años, de padre durante la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Primera_Guerra_Mundial&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Primera Guerra Mundial - Wikipedia&quot;&gt;Primera Guerra Mundial&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;—, Ricoeur &lt;b&gt;aprendió pronto que la existencia humana exige interpretación&lt;/b&gt;. No como lujo académico, sino como necesidad vital. Esa intuición fundacional recorre toda su obra: somos seres que necesitan entender lo que les ocurre, y para entenderlo lo narran.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;La hermenéutica como filosofía de la condición humana&lt;/b&gt;,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Ricoeur tomó el concepto de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Hermen%C3%A9utica&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Hermenéutica - Wikipedia&quot;&gt;hermenéutica&lt;/a&gt; —el arte de interpretar textos, heredado de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Friedrich_Schleiermacher&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Friedrich Schleiermacher - Wikipedia&quot;&gt;Schleiermacher&lt;/a&gt; y &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Wilhelm_Dilthey&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Wilhelm Dilthey - Wikipedia&quot;&gt;Dilthey&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;— y lo transformó en una filosofía de pleno derecho. Si &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Martin_Heidegger&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Martin Heidegger - Wikipedia&quot;&gt;Heidegger&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; había ontologizado la comprensión y &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Hans-Georg_Gadamer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Hans-Georg Gadamer - Wikipedia&quot;&gt;Gadamer&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; había convertido la tradición en horizonte de sentido, Ricoeur fue más lejos: propuso que &lt;b&gt;la interpretación no es solo un método sino el modo en que los seres humanos nos relacionamos con la realidad&lt;/b&gt;. El mundo no se nos da como dato bruto sino como &lt;b&gt;texto que exige lectura&lt;/b&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Su &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://encyclopaedia.herdereditorial.com/wiki/Teor%C3%ADa_de_la_interpretaci%C3%B3n&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Teoría de la interpretación - Enciclopedia Herder&quot;&gt;Teoría de la interpretación (1976)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y la monumental trilogía &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://encyclopaedia.herdereditorial.com/wiki/Tiempo_y_narraci%C3%B3n&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Tiempo y narración - Enciclopedia Herder&quot;&gt;Tiempo y narración (1983-1985)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; desarrollan esta idea con una precisión casi matemática: el tiempo humano —a diferencia del tiempo físico— solo se vuelve inteligible cuando se configura narrativamente. Contamos historias porque de otro modo el tiempo nos aplastaría con su incoherencia. La novela, la historiografía y el mito no son entretenimientos opcionales; son las prótesis cognitivas con las que la humanidad hace habitable el paso de los años.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Identidad narrativa: somos el relato que construimos&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Quizá la contribución más influyente de Ricoeur a la filosofía contemporánea sea el concepto de identidad narrativa, desarrollado en &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://encyclopaedia.herdereditorial.com/wiki/S%C3%AD_mismo_como_otro&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Sí mismo como otro - Enciclopedia Herder&quot;&gt;Sí mismo como otro (1990)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Frente a la ilusión de un yo sustancial e inmutable —el cogito cartesiano como roca—, Ricoeur propone que la identidad personal es dinámica, frágil y narrativa: somos lo que contamos de nosotros mismos y lo que los demás cuentan de nosotros. El idem —lo que permanece igual— y el ipse —lo que se mantiene fiel a sus promesas— se tensan en un equilibrio nunca resuelto del todo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhuQfcafo45S_0Tm8_dIvpIjI6Efg0odPf5QdwixGhJO26sAbJqwoN_Dxk5f3H7WwjdjPaYzts71TFrD-Qui1MDX69kCJ-82og4P6dCeWrasvYHqWgF3yV0Gi8w7vlnAQNutmcN1rwQti44gFmVhFwa18O6VSNAIFEUVI6D4733bkj2m8cD9KFL/s259/imagestyyt.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;259&quot; data-original-width=&quot;194&quot; height=&quot;259&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhuQfcafo45S_0Tm8_dIvpIjI6Efg0odPf5QdwixGhJO26sAbJqwoN_Dxk5f3H7WwjdjPaYzts71TFrD-Qui1MDX69kCJ-82og4P6dCeWrasvYHqWgF3yV0Gi8w7vlnAQNutmcN1rwQti44gFmVhFwa18O6VSNAIFEUVI6D4733bkj2m8cD9KFL/s1600/imagestyyt.jpg&quot; width=&quot;194&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Esta distinción tiene consecuencias éticas y políticas de primer orden. Si la identidad es narrativa, puede reescribirse. Los individuos y las comunidades tienen la capacidad —y la responsabilidad— de narrar de otra manera su pasado para abrir un futuro diferente. La memoria no es un archivo sino una tarea.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Memoria, olvido y perdón&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Su obra tardía &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.fcede.es/es/libros/la-memoria-la-historia-el-olvido/&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;La memoria, la historia, el olvido - FCE&quot;&gt;La memoria, la historia, el olvido (2000)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; confrontó el problema más urgente del final del siglo XX: ¿cómo recordar las atrocidades colectivas sin quedar atrapados en ellas? Ricoeur rechazó tanto la amnesia cómoda como la memoria paralizante. Propuso una &lt;b&gt;«política justa de la memoria»&lt;/b&gt; que reconozca el sufrimiento sin convertirlo en identidad definitiva. El perdón —no la impunidad— aparece como horizonte ético: no borra el pasado, pero libera a los actores de su determinismo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Una filosofía para tiempos rotos&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;En un presente marcado por la polarización identitaria, la desinformación y el colapso de los relatos compartidos, Ricoeur resulta más necesario que nunca. Su insistencia en que toda interpretación es parcial pero no por ello arbitraria, en que el conflicto de las interpretaciones es condición de la democracia y no su patología, en que comprender al otro exige un «rodeo» por sus textos y sus historias, ofrece una alternativa filosófica al cinismo y al dogmatismo que hoy compiten por el espacio público.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Leer a Ricoeur no resuelve los problemas. Pero enseña a plantearlos con mayor honestidad, mayor paciencia y mayor respeto por la complejidad irreductible de lo humano&lt;/b&gt;. En eso, precisamente, consiste la filosofía cuando está a la altura de su nombre.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p lang=&quot;es&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Paul Ricoeur sigue siendo uno de los filósofos más necesarios del siglo XXI. Frente a la polarización, la desinformación y las identidades rígidas, defendió la interpretación crítica, la memoria ética y el diálogo democrático. &lt;a href=&quot;https://t.co/H8dH2RrhVJ&quot;&gt;https://t.co/H8dH2RrhVJ&lt;/a&gt; Su idea de “identidad… &lt;a href=&quot;https://t.co/RwfaztoPyq&quot;&gt;pic.twitter.com/RwfaztoPyq&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;&amp;mdash; Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://twitter.com/agirregabiria/status/2056406407868555526?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;May 18, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async src=&quot;https://platform.twitter.com/widgets.js&quot; charset=&quot;utf-8&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/05/paul-ricur-y-la-etica-del.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/FXhJnSRYRs8/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-3626184402734495114</guid><pubDate>Fri, 15 May 2026 17:25:44 +0000</pubDate><atom:updated>2026-05-15T19:36:17.610+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">economía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Escritura</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">filosofía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">sociología</category><title>Slavoj Žižek y la crítica del capitalismo contemporáneo</title><description>&lt;center&gt;
&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/0j-eJtyngp4?si=0DcJSXFMjCHEDExm&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;

&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search?q=Slavoj+%C5%BDi%C5%BEek&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Lo hemos citado en varias ocasiones&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; (incluso comprobamos demasiado tarde que &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2025/09/violencia-visible-e-invisible-la.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;ya escribimos con detalle hace un año&lt;/a&gt;)&lt;/b&gt;, pero hoy queremos dedicarle &lt;i&gt;un nuevo post&lt;/i&gt; a&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Slavoj_Žižek&quot;&gt;&lt;b&gt;Slavoj Žižek&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;: el filósofo que piensa donde duele.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Hay pensadores que consuelan y pensadores que incomodan. Slavoj Žižek pertenece sin ambigüedad a los segundos. Nacido en &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Ljubljana&quot;&gt;&lt;b&gt;Liubliana&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; en 1949, en lo que entonces era la &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Yugoslavia&quot;&gt;&lt;b&gt;Yugoslavia&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; socialista, este &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Categor%C3%ADa:Fil%C3%B3sofos_de_Eslovenia&quot;&gt;&lt;b&gt;filósofo esloveno&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; ha construido a lo largo de cinco décadas una obra tan vasta como provocadora, capaz de irritar simultáneamente a la derecha y a la izquierda, al académico y al militante, al creyente y al ateo. Esa capacidad de incomodar a todos, lejos de ser un defecto, constituye quizá su mayor mérito intelectual.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgTyNo_roAQmBJpaW6sKffa5UezOHpF9BLUe1nudUsMSVrxCCph97fMx97LlmpIyxBqyw2xgEYqLgNoQbT44MlS9lTTbBdQ_A9zgaDLQOsoRdlslK1R3G0oudFTaIr_o25kGAIxbdZO7TOoqPKOSZoYGVaAttsQy-8wy4p5N_DqwgG0-gGLg4ZX/s450/RTEmagicC_Zizek_sitzend.jpg.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;450&quot; data-original-width=&quot;300&quot; height=&quot;276&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgTyNo_roAQmBJpaW6sKffa5UezOHpF9BLUe1nudUsMSVrxCCph97fMx97LlmpIyxBqyw2xgEYqLgNoQbT44MlS9lTTbBdQ_A9zgaDLQOsoRdlslK1R3G0oudFTaIr_o25kGAIxbdZO7TOoqPKOSZoYGVaAttsQy-8wy4p5N_DqwgG0-gGLg4ZX/w184-h276/RTEmagicC_Zizek_sitzend.jpg.jpg&quot; width=&quot;184&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Žižek es, ante todo, un síntoma de nuestro tiempo. &lt;a href=&quot;https://diogeneslaerciofilosofia.com/slavoj-zizek-filosofo-caos-cultura-pop/&quot;&gt;&lt;b&gt;Su método consiste en tomar la cultura popular&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; —una película de Hollywood, un chiste de bar, una novela de ciencia ficción— &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Slavoj_Žižek#Pensamiento&quot;&gt;&lt;b&gt;y someterla al escalpelo de tres tradiciones filosóficas&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; que en apariencia no deberían convivir: el &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Jacques_Lacan&quot;&gt;&lt;b&gt;psicoanálisis lacaniano&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, la &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Dialéctica&quot;&gt;&lt;b&gt;dialéctica hegeliana&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; y el &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Marxismo&quot;&gt;&lt;b&gt;marxismo crítico&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;. El resultado es una escritura que desconcierta: densa y accesible a la vez, erudita y provocadora, siempre dispuesta a demoler el sentido común precisamente allí donde parecía más seguro.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La gran apuesta teórica.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El núcleo de su pensamiento gira en torno a &lt;a href=&quot;https://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_arttext&amp;amp;pid=S0187-57952006000200006&quot;&gt;&lt;b&gt;una idea perturbadora: lo que creemos que es la realidad es en gran medida una construcción ideológica&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; que nos protege del encuentro con lo Real —en sentido lacaniano, aquello que no puede ser simbolizado ni domesticado—. &lt;a href=&quot;https://elvuelodelalechuza.com/2017/10/12/la-fantasia-ideologica-slavoj-zizek/&quot;&gt;&lt;b&gt;La ideología no funciona hoy mediante la imposición abierta de creencias, sino a través del cinismo&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;. Sabemos perfectamente que el sistema es injusto, pero actuamos como si no lo supiéramos. Esta complicidad cínica, que Žižek denomina &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Fetichismo_de_la_mercanc%C3%ADa&quot;&gt;&lt;b&gt;fetichismo de la mercancía&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, es para él el mecanismo central del capitalismo tardío: no necesita que creamos en él, solo necesita que sigamos participando.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Su obra cardinal, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/El_sublime_objeto_de_la_ideolog%C3%ADa&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;em&gt;El sublime objeto de la ideología&lt;/em&gt; (1989)&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, publicada apenas dos años antes del derrumbe soviético, anticipaba con notable lucidez que el fin del comunismo realmente existente no supondría la liberación anunciada por el liberalismo triunfante, sino la emergencia de nuevas formas de sujeción ideológica, más sutiles y por ello más eficaces.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Un marxismo sin partido ni nostalgia.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Žižek se reivindica marxista, pero no de manera ortodoxa. Critica con igual ferocidad la socialdemocracia acomodaticia, el identitarismo progresista y el populismo de izquierda, a los que acusa de haber abandonado la crítica al capitalismo en favor de batallas culturales que el sistema puede absorber sin dificultad. &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Debate_Peterson–Žižek&quot;&gt;&lt;b&gt;Su polémico argumento es que la política de identidad&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, cuando no está articulada con una crítica económica estructural, termina siendo &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Debate_Peterson–Žižek#Críticas&quot;&gt;&lt;b&gt;funcional al orden que pretende impugnar&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiZNVK8Kdqr-ImgjXI_7LwOUzNPwjNF77cAQazdHuabeYw0zKMyT-RkQbGXGAVNRPUSUyUosYSGLAKCVciHPAQ9380xQ7Gay5HjhOMPP-7OaoatuJYqXqugBgpgT6Q0vHB0y7pRKsCYV88M8auGarmjXIlhHVN6e6LdFzMIslhwv_49Bb7WG_aV/s800/el-sublime-objeto-de-la-ideologia-9788432321382.webp&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;800&quot; data-original-width=&quot;508&quot; height=&quot;288&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiZNVK8Kdqr-ImgjXI_7LwOUzNPwjNF77cAQazdHuabeYw0zKMyT-RkQbGXGAVNRPUSUyUosYSGLAKCVciHPAQ9380xQ7Gay5HjhOMPP-7OaoatuJYqXqugBgpgT6Q0vHB0y7pRKsCYV88M8auGarmjXIlhHVN6e6LdFzMIslhwv_49Bb7WG_aV/w183-h288/el-sublime-objeto-de-la-ideologia-9788432321382.webp&quot; width=&quot;183&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Esta posición le ha granjeado enemigos en todos los frentes: la izquierda le reprocha sus provocaciones deliberadas y cierto exhibicionismo intelectual; la derecha no sabe qué hacer con un marxista que cita a Chesterton y defiende el legado cristiano como reserva crítica frente al nihilismo del mercado.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El filósofo como espectáculo.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;No puede ignorarse &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Slavoj_Žižek#Estilo&quot;&gt;&lt;b&gt;la dimensión performativa de Žižek&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;. Sus conferencias son eventos casi teatrales, sus tics verbales y su energía desbordante forman parte de un estilo que ha convertido a la filosofía en algo que puede llenarse de audiencias. Hay quien ve en ello pura mercadotecnia intelectual; hay quien lo celebra como la única filosofía capaz de competir en la economía de la atención.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La verdad, probablemente, es que Žižek hace lo que los grandes filósofos siempre hicieron: forzar a sus contemporáneos a pensar lo que preferirían no pensar. En una época de pensamiento reconfortante y consenso administrado, eso no es poca cosa. Como titulares finales:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Žižek irrita a la izquierda y desconcierta a la derecha,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/The_Pervert%27s_Guide_to_Cinema&quot;&gt;&lt;b&gt;Hegel, Lacan y Hollywood&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; al servicio del pensamiento crítico o l&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;a ideología cínica según Žižek: &lt;a href=&quot;https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=5301263&quot;&gt;&lt;b&gt;Sabemos, pero actuamos como si no&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;Slavoj Žižek sigue siendo uno de los filósofos más incómodos y fascinantes del siglo XXI. Entre Marx, Lacan y el cine, analiza cómo la ideología moldea nuestros deseos incluso cuando creemos ser libres. &lt;a href=&quot;https://t.co/Pa7dea1km1&quot;&gt;https://t.co/Pa7dea1km1&lt;/a&gt; ¿Por qué seguimos obedeciendo sistemas que… &lt;a href=&quot;https://t.co/ODvtUGLokI&quot;&gt;pic.twitter.com/ODvtUGLokI&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;— Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://twitter.com/agirregabiria/status/2055338957886410807?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;May 15, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.twitter.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
&lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/05/slavoj-zizek-y-la-critica-del.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/0j-eJtyngp4/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-3757539820335624544</guid><pubDate>Thu, 14 May 2026 09:40:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-05-15T18:50:49.524+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">demografía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">HumanTek</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">libertad</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">política</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">tecnofeudalismo</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">tecnología</category><title>Educación crítica frente al auge del tecnofascismo</title><description>&lt;center&gt;

&lt;a data-flickr-embed=&quot;true&quot; href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/55269042141&quot; title=&quot;Sin título&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;Sin título&quot; height=&quot;640&quot; src=&quot;https://live.staticflickr.com/65535/55269042141_07b1cddf4a_z.jpg&quot; width=&quot;509&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;//embedr.flickr.com/assets/client-code.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;

  &lt;center style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Hoy nos ha deslumbrado por su lucidez&amp;nbsp;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.elcorreo.com/opinion/tribunas/daniel-reboredo-tecnofascismo-mascaras-20260514202619-nt.html?edtn=bizkaia&amp;amp;vca=fixed-btn&amp;amp;vso=rrss&amp;amp;vmc=tw&amp;amp;vli=opinion/tribunas#null&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;este artículo de El Correo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&amp;nbsp;sobre los nuevos &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Leviat%C3%A1n_(Hobbes)&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;leviatanes,&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&amp;nbsp;tecnología, poder y el fin de la democracia &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Neofeudalismo&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;con una cuestión que debería preocuparnos &lt;/a&gt;&lt;/b&gt;sobremanera:&lt;b&gt;&amp;nbsp;&lt;/b&gt;¿&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search/label/tecnofeudalismo&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Puede la libertad sobrevivir al poder absoluto del tecnofeudalismo (muchos posts)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;? Algo que desde la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://humantek.eus/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Asociación HumanTek Euskadi&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&amp;nbsp;(&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://humantek.eus/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;https://humantek.eus/&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;) estamos tratando de divulgar.&amp;nbsp;&lt;/center&gt;&lt;/center&gt;
&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgVP1CMnwqntVfsF0Kz25NtfdnUUUCwumTKQb2sIE4bipOF32FekKBYd16hKTSsH3zJcPOx0kch-CYbUf0Z1CH4TJbDWqxMya5FD9fPjG8OMeX1vEhV9RBVmQjSP66C_4EIRvg8dILJObjASa1s8FCs_vUI3e5ULiBPghiW1Z24tB2RKt6v7-33/s1440/artistic-representation-of-technofascism-dystopian.jpeg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1440&quot; data-original-width=&quot;810&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgVP1CMnwqntVfsF0Kz25NtfdnUUUCwumTKQb2sIE4bipOF32FekKBYd16hKTSsH3zJcPOx0kch-CYbUf0Z1CH4TJbDWqxMya5FD9fPjG8OMeX1vEhV9RBVmQjSP66C_4EIRvg8dILJObjASa1s8FCs_vUI3e5ULiBPghiW1Z24tB2RKt6v7-33/s320/artistic-representation-of-technofascism-dystopian.jpeg&quot; width=&quot;180&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Techno-fascism&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Tecnofascismo&lt;/a&gt;: las máscaras caen ante esta&amp;nbsp;amenaza autoritaria con traje de algoritmo&lt;/b&gt;&lt;strong&gt;.&amp;nbsp;&lt;/strong&gt;Hay momentos en la historia en que un sistema se quita la máscara y anuncia abiertamente sus objetivos. A finales de abril de 2026, la empresa &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Palantir_Technologies&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Palantir Technologies&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; publicó un manifiesto de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.youtube.com/watch?v=SdNhMVffyAo&amp;amp;t=4s&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;22 puntos titulado &lt;em&gt;The Technological Republic&lt;/em&gt;&amp;nbsp;(vídeo inferior)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; que ha sacudido el debate político en Occidente. En él se reclama el servicio militar obligatorio, el rearme de Alemania y Japón, y la participación de la élite ingenieril de Silicon Valley en la defensa nacional.&amp;nbsp;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;El escritor &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Diego_Fonseca&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Diego Fonseca&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; lo describió como una &quot;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.orain.eus/que-es-el-manifiesto-futurista-palantir-y-por-que-se-habla-de-tecnofascismo/&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;rara ocasión&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&quot; de ver cómo un sistema se quita la máscara para anunciar sus objetivos ideológicos: la tesis de que &quot;la civilización ha caído&quot; y que &quot;solo una recuperación del poder duro puede evitar el colapso&quot;.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;El término que ha cristalizado en el debate académico y periodístico es &lt;strong&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Techno-fascism&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;tecnofascismo&lt;/a&gt;&lt;/strong&gt;. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Mark_Coeckelbergh&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Mark Coeckelbergh&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, profesor en la Universidad de Viena y estudioso de los peligros del poder tecnológico para la democracia, calificó el manifiesto de Palantir como &quot;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.orain.eus/que-es-el-manifiesto-futurista-palantir-y-por-que-se-habla-de-tecnofascismo/&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;un ejemplo perfecto de tecnofascismo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&quot;, señalando que se trata de una empresa con cientos de contratos con la administración que busca una acumulación de poder en torno a los magnates tecnológicos. La analogía que propone Coeckelbergh es reveladora: como el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Leviat%C3%A1n_(Hobbes)&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Leviatán de Hobbes&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, estos actores privados proponen restaurar el orden imponiendo su dominio, no mediante el contrato social democrático, sino mediante el control de datos, algoritmos e infraestructuras de vigilancia.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;La genealogía ideológica de este movimiento no es improvisada. Las raíces del concepto se remontan a los años treinta con el movimiento &quot;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Technocracy_movement&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Technocracy Inc.&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&quot; en Estados Unidos y Canadá, fundado por &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Howard_Scott&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Howard Scott&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, que proponía un régimen dirigido por ingenieros. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Joshua_N._Haldeman&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Joshua Haldeman, abuelo de Elon Musk&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, fue promotor de la idea, convencido de que la democracia debía ceder ante una élite técnica con poder político. Lo que en los treinta fue marginal, hoy tiene fondos ilimitados, plataformas globales y acceso directo a los gobiernos.&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjsEGZC_5lEoiMgxvh1DQIGl3TImDPjJevxHGc2FafbkFJml6oaQNp3y6OVOgDhpWKWCGa5tFwGUVbzRtAQ8NNQ85aKAa_UiM-gIXK0djF3Lie7eYGOU_fP4HilNwSdAZOEU5WdUIgFuVXLihVyNwgSj23EojtVRd_ZPImf_RCIzgsimVNu6Ly7/s1024/79f2d932-a0d7-4a57-b2b6-797a81793ecd.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1024&quot; data-original-width=&quot;572&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjsEGZC_5lEoiMgxvh1DQIGl3TImDPjJevxHGc2FafbkFJml6oaQNp3y6OVOgDhpWKWCGa5tFwGUVbzRtAQ8NNQ85aKAa_UiM-gIXK0djF3Lie7eYGOU_fP4HilNwSdAZOEU5WdUIgFuVXLihVyNwgSj23EojtVRd_ZPImf_RCIzgsimVNu6Ly7/s320/79f2d932-a0d7-4a57-b2b6-797a81793ecd.jpg&quot; width=&quot;179&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;El núcleo filosófico lo expresó &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Peter_Thiel&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Peter Thiel&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; sin ambigüedades: &quot;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.vox.com/2016/7/21/12230388/peter-thiel-freedom-democracy-incompatible&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;i&gt;Ya no creo que la libertad y la democracia sean compatibles&lt;/i&gt;&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&quot; Esta declaración de 2009 ha dejado de ser una provocación intelectual para convertirse en programa de acción. Thiel,&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Elon_Musk&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt; Musk&lt;/a&gt; y otros como &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Mark_Zuckerberg&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Zuckerberg&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Jeff_Bezos&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Bezos&lt;/a&gt; o &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Sam_Altman&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Altman&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; orbitan hoy alrededor de las políticas gubernamentales gracias a sus miles de millones, pero sobre todo al poder que les brindan los datos de los individuos que proporcionan sus plataformas.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;El concepto que el economista &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Yanis_Varoufakis&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Yanis Varoufakis&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; acuñó —&lt;strong&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Neofeudalismo&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;tecnofeudalismo&lt;/a&gt;&lt;/strong&gt;— describía esta mutación del capitalismo. Pero el tecnofascismo va un paso más allá: no solo acumula capital, sino que aspira a &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Neofeudalismo&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;sustituir la soberanía popular por la soberanía algorítmica&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Curtis_Yarvin&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Curtis Yarvin&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, ideólogo con influencia reconocida en figuras como &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/J._D._Vance&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;J.D. Vance&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, propone directamente desmantelar la democracia liberal e instaurar una dictadura corporativa con la inteligencia artificial como arma de guerra.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Frente a esto, la respuesta no puede ser solo técnica ni regulatoria. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Democracia_digital&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;La democracia no es un &lt;em&gt;software&lt;/em&gt; que se actualiza con un parche de seguridad&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Es una &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Democracia&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;conquista civilizatoria que requiere ciudadanos&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; capaces de reconocer la amenaza cuando, por fin, el sistema se atreve a hablar sin máscara. Ahí reside, quizás, la primera y más urgente tarea educativa de nuestro tiempo.&lt;/p&gt;
    
&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/SdNhMVffyAo?si=mhVw718lHKLkAXFc&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;¿Vivimos en una democracia real o en una dictadura de datos camuflada? 👁️ Daniel Reboredo lanza un aviso incendiario sobre el &lt;a href=&quot;https://twitter.com/hashtag/Tecnofascismo?src=hash&amp;amp;ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;#Tecnofascismo&lt;/a&gt;: esa tiranía invisible que se oculta tras la máscara de la &quot;conveniencia&quot; y la eficiencia algorítmica. &lt;a href=&quot;https://t.co/weSnKt9olg&quot;&gt;https://t.co/weSnKt9olg&lt;/a&gt; 🤖💻 No… &lt;a href=&quot;https://t.co/czJ7T90csm&quot;&gt;pic.twitter.com/czJ7T90csm&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;— Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://twitter.com/agirregabiria/status/2055228587519742376?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;May 15, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.twitter.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt; &lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/05/educacion-critica-frente-al-auge-del.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgVP1CMnwqntVfsF0Kz25NtfdnUUUCwumTKQb2sIE4bipOF32FekKBYd16hKTSsH3zJcPOx0kch-CYbUf0Z1CH4TJbDWqxMya5FD9fPjG8OMeX1vEhV9RBVmQjSP66C_4EIRvg8dILJObjASa1s8FCs_vUI3e5ULiBPghiW1Z24tB2RKt6v7-33/s72-c/artistic-representation-of-technofascism-dystopian.jpeg" height="72" width="72"/><thr:total>2</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-3497425745852794164</guid><pubDate>Wed, 13 May 2026 13:15:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-05-15T10:03:34.443+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">alicante</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">cultura</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">interculturalidad</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">libros</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">solidaridad</category><title>BookCrossing o libros viajeros en el CC La Zenia </title><description>&lt;center&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEicrzxR6tw_o_5zJyy-wft0YFHmZjYJIcqkd_F7DaKu587eUrPvLCaAkZGotAQBidHf417kVTyLbNNBqrTsJYLTslDvZrR_uIvUELGhVqVBs5mAKrAZGyjmQUj_JDSAybC6X6RtlVRvteMzBSpaUDts9NXgihuMVSMAJ5tN3tYL-TCi2aOSn_e4/s4284/55271350669_cd937b21df_o.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2410&quot; data-original-width=&quot;4284&quot; height=&quot;227&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEicrzxR6tw_o_5zJyy-wft0YFHmZjYJIcqkd_F7DaKu587eUrPvLCaAkZGotAQBidHf417kVTyLbNNBqrTsJYLTslDvZrR_uIvUELGhVqVBs5mAKrAZGyjmQUj_JDSAybC6X6RtlVRvteMzBSpaUDts9NXgihuMVSMAJ5tN3tYL-TCi2aOSn_e4/w404-h227/55271350669_cd937b21df_o.jpg&quot; width=&quot;404&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Nos ha sorprendido que en La Zenia también había un punto de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.flickr.com/search/?text=BookCrossing&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;BookCrossing (nuestras fotos)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Este tema de &lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search?q=BookCrossing&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;cruce libre de libros (ver en muchos posts previos)&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, es una práctica que convierte el mundo entero en una biblioteca sin paredes ni horarios. Nacida en Estados Unidos en 2001 de la mano de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Bookcrossing#Historia&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Ron Hornbaker&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, la idea es tan sencilla como radical: registrar un libro en la plataforma global bookcrossing.com, asignarle un &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Bookcrossing#Proceso&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;código de identificación único —el BCID&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;— y liberarlo en un lugar público para que otro lector lo encuentre, lo lea y lo devuelva a la circulación. Cada ejemplar se convierte así en un viajero con historia propia.&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjQwZN8lUYqYNgLehYq_zshi0a2kxuyeh5LI5lm-KHWZyEULzoMVWXy1mSfT49Cr2z4hK1fLeNKw2R57zzCJIkbr220RizYuHNM1zr8yk_f7AauSyfv5-gSX6gnRO8Znp-8nPzeYGpsxv_l72nh1jkuv3qf5xFZqSYEKICP2ADo5q5A4wiIIjwW/s5712/55269529973_06d48e20bc_6k.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;5712&quot; data-original-width=&quot;4284&quot; height=&quot;257&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjQwZN8lUYqYNgLehYq_zshi0a2kxuyeh5LI5lm-KHWZyEULzoMVWXy1mSfT49Cr2z4hK1fLeNKw2R57zzCJIkbr220RizYuHNM1zr8yk_f7AauSyfv5-gSX6gnRO8Znp-8nPzeYGpsxv_l72nh1jkuv3qf5xFZqSYEKICP2ADo5q5A4wiIIjwW/w193-h257/55269529973_06d48e20bc_6k.jpg&quot; width=&quot;193&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;En España, el movimiento arraigó con notable entusiasmo durante la primera década del siglo XXI, cuando las comunidades virtuales comenzaban a vertebrar formas de sociabilidad inéditas. Ciudades como &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Barcelona&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Barcelona&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Madrid&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Madrid&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Bilbao&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Bilbao&lt;/a&gt; o &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Valencia&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Valencia&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; acogieron puntos de liberación habituales: bancos de parques, vestíbulos de bibliotecas, cafeterías, salas de espera de hospitales. Los participantes, denominados &lt;em&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Bookcrossing&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;bookcrossers&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/em&gt;, comparten en la plataforma sus avistamientos y sus lecturas, tejiendo una red de afinidades literarias que trasciende la geografía.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;El fenómeno conecta con una tradición cultural profunda: la del libro prestado, anotado y comentado que circula entre amigos. Pero le añade una dimensión comunitaria y rastreable que lo resignifica. Cada libro liberado es un acto de confianza en el desconocido, una apuesta por la generosidad como norma social. En un tiempo dominado por el consumo individual y la pantalla, el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Bookcrossing&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;BookCrossing&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; propone una economía del don aplicada a la cultura escrita.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Las cifras globales de la plataforma superan los &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.bookcrossing.com/about&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;quince millones de libros registrados en más de cien países&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. En España, aunque el pico de actividad corresponde a los años 2005-2012, persisten comunidades activas y eventos periódicos organizados por bibliotecas públicas y asociaciones culturales, que han sabido integrar esta práctica como herramienta de animación lectora y cohesión social.&amp;nbsp;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.bookcrossing.es/citas/&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;El libro que alguien abandona no se pierde: empieza otro viaje.&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;📚 Un libro olvidado en un banco o en una caducada cabina telefónica puede cambiar una vida. &lt;a href=&quot;https://t.co/UG6R208rLe&quot;&gt;https://t.co/UG6R208rLe&lt;/a&gt; El fenómeno BookCrossing convierte calles, cafés y bibliotecas en una gran red cultural donde los libros viajan libres y los lectores se encuentran… &lt;a href=&quot;https://t.co/Mfc8glV7bc&quot;&gt;pic.twitter.com/Mfc8glV7bc&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;— Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://twitter.com/agirregabiria/status/2055194329027592468?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;May 15, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.twitter.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/05/bookcrossing-o-libros-viajeros-en-el-cc.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEicrzxR6tw_o_5zJyy-wft0YFHmZjYJIcqkd_F7DaKu587eUrPvLCaAkZGotAQBidHf417kVTyLbNNBqrTsJYLTslDvZrR_uIvUELGhVqVBs5mAKrAZGyjmQUj_JDSAybC6X6RtlVRvteMzBSpaUDts9NXgihuMVSMAJ5tN3tYL-TCi2aOSn_e4/s72-w404-h227-c/55271350669_cd937b21df_o.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-6088522471345434146</guid><pubDate>Tue, 12 May 2026 16:49:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-05-14T19:18:24.838+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">alicante</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">motor</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">turismo</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">viajar</category><title>¿Por qué Alicante es la provincia de los descapotables?</title><description>&lt;center&gt;&lt;a data-flickr-embed=&quot;true&quot; href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/albums/72177720333651276&quot; title=&quot;Descapotables en la costa de Alicante&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;Descapotables en la costa de Alicante&quot; height=&quot;375&quot; src=&quot;https://live.staticflickr.com/65535/55269024432_6f2a03d305.jpg&quot; width=&quot;500&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;//embedr.flickr.com/assets/client-code.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Solemos comer o cenar en una terraza desde donde se ven muchos coches... descapotables. Caros o no tanto, pero en ocasiones uno de cada cuatro o cinco vehículos particulares va descapotado (&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/albums/72177720333651276/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;álbum de imágenes tomadas en tres minutos en La Zenia&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;).&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f;&quot;&gt;La presencia masiva de descapotables en la costa de Alicante, no es casualidad. Responde a una combinación perfecta de factores climáticos, demográficos y turísticos.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f;&quot;&gt;Estas son las cinco razones principales:&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;1. El factor climático: El &quot;Eterno Verano&quot;.&lt;/b&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;Alicante disfruta de un microclima excepcional con más de &lt;/span&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;58&quot; data-path-to-node=&quot;3&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;300 días de sol al año&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt; y temperaturas medias que rondan los 18-20°C incluso en invierno.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;4,0,0&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;Humedad y brisa:&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt; A diferencia del interior de España, donde el calor puede ser sofocante, la brisa marina permite circular sin techo de forma agradable durante gran parte del día.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;4,1,0&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;Estacionalidad extendida:&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt; Mientras que en el norte de Europa un descapotable solo se aprovecha dos meses, en la Costa Blanca se puede disfrutar prácticamente de enero a diciembre.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiAwL5keo62QDVRu7iIiPUdH7fcFc2w7XJmJ1ZLAIU5bvfOYiUBGtS3LqoNY6yJQv_DegkmLgQcpFEGCtYZZaGUjQxGGXEY9WZn7FrUvLMF_eMhyphenhyphentH7P3vx4caU7oV3V0XwikV7YMKcDcHF0YHwYSr7oMLqkOYtM36ujTWerOmrGK9vUUDdarxf/s1168/image%20(3).jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1168&quot; data-original-width=&quot;784&quot; height=&quot;267&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiAwL5keo62QDVRu7iIiPUdH7fcFc2w7XJmJ1ZLAIU5bvfOYiUBGtS3LqoNY6yJQv_DegkmLgQcpFEGCtYZZaGUjQxGGXEY9WZn7FrUvLMF_eMhyphenhyphentH7P3vx4caU7oV3V0XwikV7YMKcDcHF0YHwYSr7oMLqkOYtM36ujTWerOmrGK9vUUDdarxf/w180-h267/image%20(3).jpg&quot; width=&quot;180&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;2. Perfil del residente: El &quot;Expatriado&quot; Europeo.&lt;/b&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;La provincia de Alicante tiene una de las mayores concentraciones de residentes extranjeros de España (británicos, alemanes, escandinavos y centroeuropeos).&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;7,0,0&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;Cumplimiento de un sueño:&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt; Muchos de estos residentes son jubilados con un poder adquisitivo medio-alto que ven en el descapotable el símbolo máximo del estilo de vida mediterráneo que no podían disfrutar en sus países de origen.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;7,1,0&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;Mercado de segunda mano:&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt; Existe un mercado muy fluido de vehículos de este tipo importados o comprados localmente para estancias vacacionales.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;3. El auge del &quot;Rent-a-Car&quot; de ocio&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;Alicante cuenta con uno de los aeropuertos con más tráfico de ocio de la península.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;0&quot; data-path-to-node=&quot;10,0,0&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;Experiencia turística:&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt; Muchas agencias de alquiler han diversificado su flota incluyendo descapotables (desde el clásico Fiat 500C hasta modelos de gama alta) porque los turistas buscan que el trayecto por las carreteras costeras sea parte de la experiencia vacacional.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;4. Orografía y rutas escénicas&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;La costa de Alicante no es solo playa; es muy montañosa. Carreteras como las que bordean el &lt;/span&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;92&quot; data-path-to-node=&quot;12&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;Cabo de la Nao&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt; o las que suben hacia el interior (como el valle de &lt;/span&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;159&quot; data-path-to-node=&quot;12&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;Guadalest&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;) ofrecen vistas espectaculares.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;Conducir por estas rutas con la visión 360° que permite un descapotable convierte un simple desplazamiento en una actividad recreativa por sí misma.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;5. Estatus y &quot;Postureo&quot;.&lt;/b&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;No se puede ignorar el factor social. Lugares como los puertos deportivos de Campomanes o Denia son puntos de encuentro donde el coche es una extensión de la imagen personal. El descapotable encaja perfectamente en esa estética de lujo y relax que proyecta la Costa Blanca.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #1f1f1f; font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhrDl0_6infwvnfiPWRr4FJhTa6N-pOMN3EAVtdN3wZMqo9L-kyKCfqkfNOv6xjog4vjK9nD-9nw0o62cgZUsVCu_FbfgetK3d39pKJEAnIAnB_jnCd2JNq6BPQ4g67ZWI0ErLQVM0_M75pNixTVGuhFVICZ4II4IavCZ9OY7XkTpAGXrRT0UCD/s1168/image%20(4).jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1168&quot; data-original-width=&quot;784&quot; height=&quot;266&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhrDl0_6infwvnfiPWRr4FJhTa6N-pOMN3EAVtdN3wZMqo9L-kyKCfqkfNOv6xjog4vjK9nD-9nw0o62cgZUsVCu_FbfgetK3d39pKJEAnIAnB_jnCd2JNq6BPQ4g67ZWI0ErLQVM0_M75pNixTVGuhFVICZ4II4IavCZ9OY7XkTpAGXrRT0UCD/w179-h266/image%20(4).jpg&quot; width=&quot;179&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;div _ngcontent-ng-c3204732377=&quot;&quot; aria-busy=&quot;false&quot; aria-live=&quot;polite&quot; class=&quot;markdown markdown-main-panel enable-updated-hr-color&quot; dir=&quot;ltr&quot; id=&quot;model-response-message-contentr_013b0aed79f40b94&quot; inline-copy-host=&quot;&quot; style=&quot;--animation-duration: 400ms; --fade-animation-function: ease-out; animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; color: #1f1f1f; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;div _ngcontent-ng-c3204732377=&quot;&quot; aria-busy=&quot;false&quot; aria-live=&quot;polite&quot; class=&quot;markdown markdown-main-panel enable-updated-hr-color&quot; dir=&quot;ltr&quot; id=&quot;model-response-message-contentr_a90ec2f34e8a3180&quot; inline-copy-host=&quot;&quot; style=&quot;--animation-duration: 400ms; --fade-animation-function: ease-out; animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;0&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 10px; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px !important; margin: 0px 0px 10px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; text-align: justify; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Si nos ceñimos estrictamente a los datos de matriculaciones de vehículos y volumen de mercado en España, el título de &lt;b data-index-in-node=&quot;118&quot; data-path-to-node=&quot;0&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&quot;la provincia de los descapotables&quot;&lt;/b&gt; se lo disputan tres zonas muy concretas, dependiendo de si miramos el volumen total o la densidad por habitante:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;0&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 10px; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px !important; margin: 0px 0px 10px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; text-align: justify; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;1. Alicante (La reina de la densidad y el residente extranjero).&lt;/b&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Si paseas por la calle y cuentas cuántos ves, &lt;/span&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;46&quot; data-path-to-node=&quot;2&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;Alicante&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; (especialmente la zona de la Marina Alta y Baja) es probablemente la provincia con mayor densidad de descapotables de uso particular en la península. La altísima concentración de residentes europeos jubilados y de mediana edad con alto poder adquisitivo hace que el &quot;cabrio&quot; sea aquí un coche del día a día, y no solo un capricho de fin de semana.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;0&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 10px; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px !important; margin: 0px 0px 10px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; text-align: justify; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;2. Baleares / Mallorca (La reina del alquiler).&amp;nbsp;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Si contamos tanto los coches particulares como las gigantescas flotas de las empresas de &lt;/span&gt;&lt;i data-index-in-node=&quot;89&quot; data-path-to-node=&quot;4&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;rent-a-car&lt;/i&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;101&quot; data-path-to-node=&quot;4&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;Baleares&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; es, con diferencia, la provincia con más descapotables rodando en los meses de primavera y verano. Para el turista europeo, alquilar un descapotable para recorrer la Sierra de Tramuntana o las calas de Menorca es casi un ritual, lo que obliga a las agencias locales a tener miles de estos vehículos en stock.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p data-path-to-node=&quot;0&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex: 0 1 auto; float: none; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 10px; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px !important; margin: 0px 0px 10px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; text-align: justify; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;3. Málaga / Costa del Sol (La reina del lujo).&amp;nbsp;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Málaga compite directamente con Alicante en el plano peninsular. Zonas como Marbella, Estepona o Puerto Banús concentran el mayor número de descapotables de &lt;/span&gt;&lt;b data-index-in-node=&quot;157&quot; data-path-to-node=&quot;6&quot; style=&quot;animation: auto ease 0s 1 normal none running none; appearance: none; background-attachment: scroll; background-clip: border-box; background-image: none; background-origin: padding-box; background-position: 0% 0%; background-repeat: repeat; background-size: auto; border: 0px rgb(31, 31, 31); clear: none; clip: auto; columns: auto; contain: none; container: none; content: normal; cursor: auto; cx: 0px; cy: 0px; d: none; direction: ltr; display: inline; fill: rgb(0, 0, 0); filter: none; flex: 0 1 auto; float: none; font-family: inherit; gap: normal; hyphens: manual; inset: auto; interactivity: auto; isolation: auto; line-height: 1.15; margin-bottom: 0px; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px !important; margin: 0px; marker: none; mask-clip: border-box; mask-composite: add; mask-image: none; mask-mode: match-source; mask-origin: border-box; mask-repeat: repeat; mask-size: auto; mask: none; offset: normal; opacity: 1; order: 0; outline: rgb(31, 31, 31) none 2px; overlay: none; padding: 0px; page: auto; perspective: none; position: static; quotes: auto; r: 0px; resize: none; rotate: none; rx: auto; ry: auto; scale: none; speak: normal; stroke: none; transform: none; transition: all; translate: none; visibility: visible; x: 0px; y: 0px; zoom: 1;&quot;&gt;gama alta y superdeportivos&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; (Ferrari, Porsche, Aston Martin) de toda España. Si Alicante es la provincia del descapotable &quot;estilo de vida&quot;, Málaga es la del descapotable de gran lujo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
  
  &lt;center&gt;&lt;/center&gt;&lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p lang=&quot;es&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;¿Te has fijado en cuántos coches descapotables circulan por la Costa Blanca? 🏎️ &lt;a href=&quot;https://t.co/gJWP30q8qS&quot;&gt;https://t.co/gJWP30q8qS&lt;/a&gt;☀️ Alicante se ha convertido en la auténtica capital de los vehículos sin techo en España, y no es casualidad. Desde la Marina Alta hasta Altea, su clima excepcional con más de… &lt;a href=&quot;https://t.co/JMlv3X9azn&quot;&gt;pic.twitter.com/JMlv3X9azn&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;&amp;mdash; Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://twitter.com/agirregabiria/status/2054974466350797173?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;May 14, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async src=&quot;https://platform.twitter.com/widgets.js&quot; charset=&quot;utf-8&quot;&gt;&lt;/script&gt; &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/05/por-que-alicante-es-la-provincia-de-los.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiAwL5keo62QDVRu7iIiPUdH7fcFc2w7XJmJ1ZLAIU5bvfOYiUBGtS3LqoNY6yJQv_DegkmLgQcpFEGCtYZZaGUjQxGGXEY9WZn7FrUvLMF_eMhyphenhyphentH7P3vx4caU7oV3V0XwikV7YMKcDcHF0YHwYSr7oMLqkOYtM36ujTWerOmrGK9vUUDdarxf/s72-w180-h267-c/image%20(3).jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-1883655383889763231</guid><pubDate>Mon, 11 May 2026 09:12:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-05-12T11:36:19.488+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">ciencia ficción</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">cine</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">felicidad</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">humor</category><title>El tiempo que no se recupera: una lección de felicidad</title><description> &lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/M-qFhZefWo0?si=P2Xo4MYSiN6726pF&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;

&lt;center style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;h2&gt;&lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt;Nos gustó&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;em&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Una_cuesti%C3%B3n_de_tiempo_(pel%C3%ADcula)&quot;&gt;Una cuestión de tiempo&lt;/a&gt;&lt;/em&gt; (&lt;em&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Una_cuesti%C3%B3n_de_tiempo_(pel%C3%ADcula)&quot;&gt;About Time&lt;/a&gt;&lt;/em&gt;, 2013), &lt;span style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt;o cómo vivir cada instante como si fuera el último&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: normal;&quot;&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: normal;&quot;&gt;Porque e&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: normal;&quot;&gt;l&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt; tiempo no se recupera. O quizás sí. Pero es una&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-size: small; font-weight: normal;&quot;&gt;película que no olvidarás con el tiempo.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Richard_Curtis&quot;&gt;Richard Curtis&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt; lo intenta con ternura, humor y una melancolí&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: normal;&quot;&gt;a que cala hondo.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-size: small;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt;Hay películas que se anuncian como comedias románticas y terminan siendo algo mucho más hondo: una reflexión sobre la felicidad, la pérdida y el arte de habitar el presente. &lt;/span&gt;&lt;em&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Una_cuesti%C3%B3n_de_tiempo_(pel%C3%ADcula)&quot;&gt;Una cuestión de tiempo&lt;/a&gt;&lt;/em&gt; (&lt;em&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Una_cuesti%C3%B3n_de_tiempo_(pel%C3%ADcula)&quot;&gt;About Time&lt;/a&gt;&lt;/em&gt;, Reino Unido, 2013)&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-size: small; font-weight: normal;&quot;&gt; pertenece a esa rara categoría de films que engañan al espectador para bien, conduciéndole desde la risa hacia la emoción sin que advierta el instante exacto en que se produjo el cambio.&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi4LL_wFmAnp3gl8YBPINXowlj9igzUy-pynF2TwbRaCy47SffqCJl1jATWOs1DnSq0_89-xclZA6y64zpeCepIe8YbeGKO22pE9672eSzJVVMUKZjtiEQk5S1CnLfXa220LWEy7Qlmx_ihHFaCWv00RvZnZRndY_G_o8mfgBPuc9iVYHStH-jV/s1000/815Q1ufP6yL._AC_UF894,1000_QL80_.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1000&quot; data-original-width=&quot;724&quot; height=&quot;238&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi4LL_wFmAnp3gl8YBPINXowlj9igzUy-pynF2TwbRaCy47SffqCJl1jATWOs1DnSq0_89-xclZA6y64zpeCepIe8YbeGKO22pE9672eSzJVVMUKZjtiEQk5S1CnLfXa220LWEy7Qlmx_ihHFaCWv00RvZnZRndY_G_o8mfgBPuc9iVYHStH-jV/w173-h238/815Q1ufP6yL._AC_UF894,1000_QL80_.jpg&quot; width=&quot;173&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;
&lt;h2&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Richard_Curtis&quot;&gt;Richard Curtis&lt;/a&gt;: el arquitecto de las emociones británicas.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: normal;&quot;&gt;Escrita y dirigida por Richard Curtis, &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit; font-weight: normal;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Una_cuesti%C3%B3n_de_tiempo_(pel%C3%ADcula)&quot;&gt;About Time&lt;/a&gt;&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt; es una comedia dramática y romántica británica protagonizada por &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Domhnall_Gleeson&quot;&gt;Domhnall Gleeson&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Rachel_McAdams&quot;&gt;Rachel McAdams&lt;/a&gt; y &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Bill_Nighy&quot;&gt;Bill Nighy&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt;. Curtis es ya un nombre mítico en el género: el hombre que escribió &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Cuatro_bodas_y_un_funeral&quot;&gt;Cuatro bodas y un funeral&lt;/a&gt;&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Notting_Hill_(pel%C3%ADcula)&quot;&gt;Notting Hill&lt;/a&gt;&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; y &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Love_Actually&quot;&gt;Love Actually&lt;/a&gt;&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: normal;&quot;&gt; lleva décadas codificando el amor con acento inglés, esa mezcla de torpeza, ironía y sinceridad que resulta tan universalmente reconocible.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;em&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Una_cuesti%C3%B3n_de_tiempo_(pel%C3%ADcula)&quot;&gt;About Time&lt;/a&gt;&lt;/em&gt; fue solo su tercera película como director, y el propio Curtis reconoció que probablemente sería la última en ese rol, aunque aseguró que continuaría vinculado a la industria cinematográfica. La génesis de la idea surgió durante un almuerzo con un amigo, cuando salió el tema de la felicidad. Al admitir que no era verdaderamente feliz, la conversación derivó hacia&lt;b&gt; &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Felicidad&quot;&gt;la descripción de un día ideal&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;; Curtis se dio cuenta entonces de que aquel almuerzo constituía precisamente uno de esos días, lo que le llevó a escribir una película sobre cómo se alcanza la felicidad en la vida cotidiana. Pensando que el concepto resultaba demasiado &quot;simple&quot;, decidió añadir el elemento del viaje en el tiempo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Argumento: el tiempo como segunda oportunidad.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La película trata sobre un joven con la capacidad de viajar en el tiempo que intenta cambiar su pasado con la esperanza de mejorar su futuro. Tim&lt;b&gt; &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Domhnall_Gleeson&quot;&gt;Lake (Gleeson)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, al cumplir veintiún años, recibe de su padre una revelación extraordinaria: los hombres de su familia pueden desplazarse al pasado. Basta encontrar un espacio oscuro, cerrar los ojos y apretar los puños. Con ese don aparentemente irresistible, Tim se lanza a conquistar el amor de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Rachel_McAdams&quot;&gt;Mary (McAdams)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y a enmendar los errores de su vida cotidiana. Pero el relato evoluciona con inteligencia: Curtis deja muy claro que hay hechos y momentos que solo se tienen que vivir una vez, y que viajar en el tiempo y tratar de prevenir ciertos desastres puede causar muchos otros, borrando incluso a personas de la propia vida. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Introspecci%C3%B3n&quot;&gt;El verdadero viaje no es temporal, sino interior&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhIoR8Bvvv8XO_XXWDJ_-5Ea_qH8LpoAU35Vnx99E_NRYwEyCaIPmMEi2ewtYHC1AnfMIw-8veZH4cD-N4z1QFxkN2QwuFAE2cxKFao12IjWZFJLv2P7dnfJ2Kzy5_mS75qVspsof_UPnviVMVYb01hrXQZU2xDn_dMI-5lFsOr2MG2fDDtQHT0/s1537/1810.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1537&quot; data-original-width=&quot;1200&quot; height=&quot;261&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhIoR8Bvvv8XO_XXWDJ_-5Ea_qH8LpoAU35Vnx99E_NRYwEyCaIPmMEi2ewtYHC1AnfMIw-8veZH4cD-N4z1QFxkN2QwuFAE2cxKFao12IjWZFJLv2P7dnfJ2Kzy5_mS75qVspsof_UPnviVMVYb01hrXQZU2xDn_dMI-5lFsOr2MG2fDDtQHT0/w204-h261/1810.jpg&quot; width=&quot;204&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Un reparto de altura.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El joven actor &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Domhnall_Gleeson&quot;&gt;Domhnall Gleeson&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; se maneja de manera perfecta entre lo cómico y lo dramático, siendo uno de los puntos fuertes de la película junto con el guión. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Bill_Nighy&quot;&gt;Bill Nighy&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; impregna ese toque de dulzura y elegancia muy británica que resulta imprescindible para el tono del film. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Rachel_McAdams&quot;&gt;Rachel McAdams&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, completamente diferente al estilo de papeles que había interpretado anteriormente, aparece aquí más dulce y natural, formando con Gleeson una dupla perfecta. En los papeles secundarios destacan &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Tom_Hollander&quot;&gt;Tom Hollander&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Lydia_Wilson&quot;&gt;Lydia Wilson&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; como la frágil y entrañable hermana &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Una_cuesti%C3%B3n_de_tiempo_(pel%C3%ADcula)&quot;&gt;Kit Kat&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, y una breve pero memorable aparición de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Margot_Robbie&quot;&gt;Margot Robbie&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Inteligente y dulce, divertida y realmente emotiva, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Una_cuesti%C3%B3n_de_tiempo_(pel%C3%ADcula)&quot;&gt;&lt;b&gt;About Time&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; no es una película perfecta en términos técnicos. Los críticos han señalado los agujeros de la trama relacionados con el viaje en el tiempo, y su metraje podría haberse recortado. Pero esos defectos se disuelven ante la autenticidad de lo que propone: que &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Atenci%C3%B3n_plena&quot;&gt;la verdadera magia no está en retroceder en el tiempo, sino en aprender a vivir cada jornada&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; con plena conciencia. &lt;em&gt;&quot;Todos viajamos juntos a través del tiempo, cada día de nuestras vidas. Todo lo que podemos hacer es disfrutar al máximo de este extraordinario viaje&quot;&lt;/em&gt;, dice Tim en su monólogo final. Pocas moralejas cinematográficas resultan tan genuinas.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;En 2025, la película fue incluida en la edición &quot;Readers&#39; Choice&quot; de la lista del &lt;em&gt;The New York Times&lt;/em&gt; con las &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/The_100_Best_Films_of_the_21st_Century&quot;&gt;100 mejores películas del siglo XXI&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, alcanzando el puesto 160. Un reconocimiento tardío, pero merecido, para una obra que ha ido ganando adeptos con los años.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  
  &lt;/center&gt;
&lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p lang=&quot;es&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;🎬 Una cuestión de tiempo (About Time) no es solo una comedia romántica: es una lección sobre cómo vivir. &lt;a href=&quot;https://t.co/GVvoTKcUso&quot;&gt;https://t.co/GVvoTKcUso&lt;/a&gt; Richard Curtis transforma los viajes en el tiempo en una reflexión brillante sobre el amor, la familia y la belleza de los días normales. Con Domhnall… &lt;a href=&quot;https://t.co/vBp0KhjRa0&quot;&gt;pic.twitter.com/vBp0KhjRa0&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;&amp;mdash; Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://twitter.com/agirregabiria/status/2054132558338707906?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;May 12, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async src=&quot;https://platform.twitter.com/widgets.js&quot; charset=&quot;utf-8&quot;&gt;&lt;/script&gt;

&lt;blockquote class=&quot;tiktok-embed&quot; cite=&quot;https://www.tiktok.com/@ruso.recs/video/7533679604976946487&quot; data-video-id=&quot;7533679604976946487&quot; style=&quot;max-width: 605px;min-width: 325px;&quot; &gt; &lt;section&gt; &lt;a target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@ruso.recs&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/@ruso.recs?refer=embed&quot;&gt;@ruso.recs&lt;/a&gt; ⏳ “About Time” (2013) no es solo una historia de amor. Es un recordatorio de que cada día, por más simple que parezca, puede ser extraordinario si sabemos vivirlo de verdad. Una película que te hace reír, llorar y valorar el presente. ❤️🎬 &lt;a title=&quot;abouttime&quot; target=&quot;_blank&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/abouttime?refer=embed&quot;&gt;#AboutTime&lt;/a&gt; &lt;a title=&quot;livethemoment&quot; target=&quot;_blank&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/livethemoment?refer=embed&quot;&gt;#LiveTheMoment&lt;/a&gt; &lt;a title=&quot;timetravelmovie&quot; target=&quot;_blank&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/timetravelmovie?refer=embed&quot;&gt;#TimeTravelMovie&lt;/a&gt; &lt;a title=&quot;moviethatstayswithyou&quot; target=&quot;_blank&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/moviethatstayswithyou?refer=embed&quot;&gt;#MovieThatStaysWithYou&lt;/a&gt; &lt;a title=&quot;romanticdrama&quot; target=&quot;_blank&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/romanticdrama?refer=embed&quot;&gt;#RomanticDrama&lt;/a&gt; &lt;a title=&quot;filmrecs&quot; target=&quot;_blank&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/filmrecs?refer=embed&quot;&gt;#FilmRecs&lt;/a&gt; &lt;a title=&quot;emotionalcinema&quot; target=&quot;_blank&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/emotionalcinema?refer=embed&quot;&gt;#EmotionalCinema&lt;/a&gt; &lt;a title=&quot;movies&quot; target=&quot;_blank&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/movies?refer=embed&quot;&gt;#Movies&lt;/a&gt; &lt;a title=&quot;domhnallgleeson&quot; target=&quot;_blank&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/domhnallgleeson?refer=embed&quot;&gt;#DomhnallGleeson&lt;/a&gt; &lt;a title=&quot;rachelmcadams&quot; target=&quot;_blank&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/rachelmcadams?refer=embed&quot;&gt;#RachelMcAdams&lt;/a&gt; &lt;a target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ original sound - Ruso.recs&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/music/original-sound-7533679718395120397?refer=embed&quot;&gt;♬ original sound - Ruso.recs&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
&lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/05/el-tiempo-que-no-se-recupera-una.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/M-qFhZefWo0/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item></channel></rss>