<?xml version='1.0' encoding='UTF-8'?><rss xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" xmlns:openSearch="http://a9.com/-/spec/opensearchrss/1.0/" xmlns:blogger="http://schemas.google.com/blogger/2008" xmlns:georss="http://www.georss.org/georss" xmlns:gd="http://schemas.google.com/g/2005" xmlns:thr="http://purl.org/syndication/thread/1.0" version="2.0"><channel><atom:id>tag:blogger.com,1999:blog-12073532</atom:id><lastBuildDate>Fri, 03 Jul 2026 12:32:03 +0000</lastBuildDate><category>educación</category><category>vídeos</category><category>autoayuda</category><category>fotos</category><category>citas</category><category>historia</category><category>web2.0</category><category>humor</category><category>euskadi</category><category>bilbao</category><category>política</category><category>getxo</category><category>tecnología</category><category>libros</category><category>trucos</category><category>familia</category><category>ciencia</category><category>futuro</category><category>solidaridad</category><category>metáforas</category><category>ética</category><category>innovación</category><category>economía</category><category>arte</category><category>salud</category><category>viajar</category><category>paz</category><category>conmemoraciones</category><category>felicidad</category><category>amistad</category><category>música</category><category>motor</category><category>ocio</category><category>opinión</category><category>bizkaia</category><category>pasatiempos</category><category>cine</category><category>sociedad</category><category>twitter</category><category>ingenio</category><category>nietos</category><category>infancia</category><category>ecología</category><category>amor</category><category>reducación</category><category>alicante</category><category>comunicación</category><category>turismo</category><category>juventud</category><category>naturaleza</category><category>autorreferencias</category><category>democracia</category><category>poesía</category><category>getxoblog</category><category>deporte</category><category>trabajo</category><category>pilar de la horadada</category><category>aprendizaje</category><category>Mayores</category><category>BEV</category><category>física</category><category>europa</category><category>imágenes</category><category>TED</category><category>Tesla</category><category>AUVE</category><category>gastronomía</category><category>igualdad</category><category>religión</category><category>euskara</category><category>autorrefencias</category><category>matemáticas</category><category>france</category><category>polírica</category><category>españa</category><category>televisión</category><category>publicidad</category><category>AI</category><category>presentaciones</category><category>blogger</category><category>longevidad</category><category>USA</category><category>creatividad</category><category>TikTok</category><category>lenguaje</category><category>microblogging</category><category>filosofía</category><category>ClubdeRomaGV</category><category>periodismo</category><category>Vejez</category><category>kideak</category><category>aprendices</category><category>Nagusiak</category><category>obituario</category><category>cuentos</category><category>fotografía</category><category>madurez</category><category>apple</category><category>arquitectura</category><category>top</category><category>intergeneracional</category><category>verano</category><category>blogeu</category><category>BBKsasoiko</category><category>puente colgante</category><category>ikasbloggers</category><category>Escritura</category><category>Murcia</category><category>concurso</category><category>móvil</category><category>hdr</category><category>ajedrez</category><category>museo</category><category>carmen</category><category>biografías</category><category>alimentación</category><category>google</category><category>guggenheim</category><category>radio</category><category>libertad</category><category>Derechos Humanos</category><category>PDR</category><category>juegos</category><category>aitor</category><category>eeepc</category><category>red</category><category>robots</category><category>escuela 2.0</category><category>mapa</category><category>podcasting</category><category>videoconferencia</category><category>tertulia</category><category>Model3</category><category>Voluntariado</category><category>astronomía</category><category>politika20</category><category>sindicalismo</category><category>EuskoFederpen</category><category>InTertulia</category><category>cortometraje</category><category>navidad</category><category>wikipedia</category><category>belleza</category><category>psicología</category><category>BiscayTIK</category><category>nostalgia</category><category>teatro</category><category>portugalete</category><category>Vitoria-Gasteiz</category><category>series</category><category>QuantHumanity</category><category>fon</category><category>gratitud</category><category>iPhone</category><category>100i4e</category><category>ACEX</category><category>encuentro</category><category>meme</category><category>Euskaltel</category><category>software libre</category><category>5Octubre</category><category>Elon Musk</category><category>ejercicio</category><category>eventos educativos</category><category>fútbol</category><category>paradoja</category><category>Japan</category><category>Microsoft</category><category>Paris</category><category>autoestima</category><category>hó</category><category>ChatGPT</category><category>China</category><category>Darío Urzay</category><category>USA2024</category><category>araba</category><category>Barakaldo</category><category>Telefónica</category><category>moda</category><category>sociología</category><category>zientziaastea</category><category>EnergíaSolar</category><category>EventoMovilidadSostenible</category><category>G30</category><category>Lexus</category><category>apuntes históricos</category><category>cita</category><category>contacto</category><category>cronista</category><category>gipuzkoa</category><category>justicia</category><category>pensiones</category><category>ubidea</category><category>etb</category><category>informática</category><category>liderazgo</category><category>Audi</category><category>FSPC</category><category>GetxoLong</category><category>GetxoWeb</category><category>HAMAR</category><category>Leioa</category><category>Sesgo cognitivo</category><category>audiolibro</category><category>7alde</category><category>Amazon</category><category>adolescencia</category><category>ainhoa</category><category>fauna</category><category>kfe</category><category>números</category><category>tecnofeudalismo</category><category>teruel</category><category>Donostia</category><category>EITB</category><category>Espacio</category><category>ICOT2015</category><category>MMRB</category><category>Sarezkuntza</category><category>iPad</category><category>ikigai</category><category>juego</category><category>leire</category><category>politica20</category><category>15M</category><category>EnerTrip</category><category>cultura</category><category>english</category><category>ingeniería</category><category>16GB</category><category>Acertijo</category><category>Educación Especial</category><category>USA2012</category><category>emprendizaje</category><category>ireland</category><category>pasado</category><category>sergio</category><category>HumanTek</category><category>MOOC</category><category>Madrid</category><category>Sare_Hezkuntza</category><category>expresidenteAUVE</category><category>marketing</category><category>10TipsEV</category><category>11minutu</category><category>AUVEBizkaia</category><category>Día de Internet</category><category>ElFuturoFueHaceAños</category><category>Internet</category><category>haiku</category><category>inteligencia</category><category>josu jon imaz</category><category>relajación</category><category>Blockchain</category><category>GRECIA</category><category>GetxoPintxo</category><category>Pepephone</category><category>Silver Innovation</category><category>UK</category><category>berrimaster</category><category>biología</category><category>primavera</category><category>rennes</category><category>sueño</category><category>wearable</category><category>AEDIVE</category><category>Andalucía</category><category>Bitcoin</category><category>Facebook</category><category>Ganbara</category><category>IoT</category><category>NagusIkas</category><category>PISA</category><category>catalunya</category><category>juguetes</category><category>time-lapse</category><category>1CongresoAUVE</category><category>Burgos</category><category>Erandio</category><category>GetxoPhoto</category><category>Sargoi</category><category>Skené</category><category>adelgazar</category><category>agua</category><category>algoritmo</category><category>android</category><category>aviación</category><category>ciencia ficción</category><category>edublogs</category><category>neologismo</category><category>otoño</category><category>otredad</category><category>restaurante</category><category>software</category><category>80eDays</category><category>BM30</category><category>FIMP</category><category>IPCommunity</category><category>OpenData</category><category>Polimatía</category><category>San Pedro del Pinatar</category><category>bicycloud</category><category>feminismo</category><category>goverati</category><category>hodei</category><category>1953</category><category>Borrador</category><category>ELE</category><category>El Correo</category><category>Napoleón</category><category>Netflix</category><category>SpaceX</category><category>Suplementos</category><category>Ucrania</category><category>cantabria</category><category>gatos</category><category>gaviotas</category><category>interculturalidad</category><category>nexus</category><category>palabras</category><category>valencia</category><category>woke</category><category>Bill Gates</category><category>Bizkaia Creaktiva</category><category>Canarias</category><category>Hortigüela</category><category>Nobel</category><category>OpenAI</category><category>Portugal</category><category>PurposedES</category><category>absentismo</category><category>conexión</category><category>manifiesto</category><category>teología</category><category>vaticina</category><category>África</category><category>El País</category><category>Irakurtaldia</category><category>Martín Varsavsky</category><category>México</category><category>Perú</category><category>Riomar</category><category>UVE</category><category>Zaragoza</category><category>cartelera</category><category>errores</category><category>gnoss</category><category>invierno</category><category>trope</category><category>valor</category><category>42</category><category>Almería</category><category>Athletic Club</category><category>Azkue Fundazioa</category><category>Cartagena</category><category>Cáritas</category><category>Energía</category><category>Euskal Herria</category><category>FFAUVE</category><category>GPT</category><category>GreenPower</category><category>Jeff Bezos</category><category>Kindle</category><category>LG</category><category>La Manga</category><category>Málaga</category><category>RayBan Meta</category><category>Sara</category><category>The Times</category><category>UAE</category><category>Universidad</category><category>VEM</category><category>abecedario</category><category>adivinanza</category><category>atención</category><category>dormir</category><category>entrevista</category><category>esperanto</category><category>haibun</category><category>inclusión digital</category><category>matters2us</category><category>neguri</category><category>steam</category><category>timo</category><category>wikimapia</category><category>2024</category><category>53Municipios</category><category>AGE</category><category>AUVEnl</category><category>Alemania</category><category>Aragón</category><category>Asturias</category><category>Biarritz</category><category>Bolivia</category><category>EV</category><category>EV21A2024</category><category>Escolapios</category><category>Feynman</category><category>Fotógrafas</category><category>FísicosDivulgadores</category><category>Iberdrola</category><category>India</category><category>Israel</category><category>Koldo Saratxaga</category><category>Latín</category><category>LongConf</category><category>MarMenor</category><category>Mateo</category><category>MePEFu</category><category>Metaverso</category><category>Navarra</category><category>Palestina</category><category>Programación</category><category>Sevilla</category><category>South Africa</category><category>UDP</category><category>World Cafe</category><category>barcos</category><category>campaña electoral</category><category>ciberseguridad</category><category>colabora</category><category>distopía</category><category>drones</category><category>ev09</category><category>generatividad</category><category>heziberri</category><category>lealtad</category><category>memoria</category><category>muerte</category><category>oratoria</category><category>phoon</category><category>reloj</category><category>samsung</category><category>#ElectricBizkaia</category><category>100A4EV</category><category>AcertijoME</category><category>BYD</category><category>Beatles</category><category>Biblia</category><category>Corea</category><category>DeepSeek</category><category>FísicosAdemás</category><category>GBBT</category><category>Galicia</category><category>Gaza</category><category>Grok</category><category>Hungría</category><category>Itaka</category><category>Julen</category><category>La ingravidez de la piscina</category><category>León XIV</category><category>Léa</category><category>Mario Benedetti</category><category>Marruecos</category><category>Marte</category><category>Movelec</category><category>Nissan</category><category>Objetivo Euskadi</category><category>PedaLógica</category><category>PlayLab</category><category>Promoción1983</category><category>Prompt</category><category>Quora</category><category>Raquel</category><category>Rusia</category><category>SolarAitxitxe</category><category>Suiza</category><category>Torre Loizaga</category><category>Toyota</category><category>Trump</category><category>Xiaomi</category><category>ZBE</category><category>bulos</category><category>centenarians</category><category>ciberdelincuencia</category><category>covey</category><category>demografía</category><category>disonancias</category><category>escuchar</category><category>flora</category><category>geolocalización</category><category>irán</category><category>mito</category><category>segway</category><category>space invaders</category><category>stem</category><category>síndrome</category><category>urbanismo</category><category>2025</category><category>3D</category><category>8m</category><category>ARDIVE</category><category>AXA</category><category>AliExpress</category><category>AlicanTerapia</category><category>Arabia Saudita</category><category>Argentina</category><category>Australia</category><category>Aylan</category><category>BBKfamily</category><category>Barcelona</category><category>Benidorm</category><category>Chomsky</category><category>Claude</category><category>ClubHouse</category><category>Dashcam</category><category>Disney</category><category>EKIZU</category><category>Einstein</category><category>Elche</category><category>Extremadura</category><category>Flickr</category><category>GEVA</category><category>Gasteiz</category><category>Geografía</category><category>Geología</category><category>GoPro</category><category>IMSERSO</category><category>Iceland</category><category>Illes Balears</category><category>Instagram</category><category>Iparralde</category><category>Islandia</category><category>Italia</category><category>Jamaica</category><category>Kimi</category><category>La Rioja</category><category>LaRioja</category><category>Lekeitio</category><category>MITECO</category><category>NIC</category><category>Newton</category><category>Norway</category><category>ODS</category><category>ONU</category><category>Porsche</category><category>Portland</category><category>Qwenchat</category><category>RTVE</category><category>Sam Altman</category><category>San Fermín</category><category>San Javier</category><category>Sestao</category><category>Sudáfrica</category><category>Suecia</category><category>TGV</category><category>VMP</category><category>VeU</category><category>Venezuela</category><category>Vietnam</category><category>anillos</category><category>antropología</category><category>becas</category><category>causalidad</category><category>cien</category><category>comercio</category><category>competencias</category><category>cómic</category><category>disparates</category><category>diversidad</category><category>eCivis</category><category>ecuación</category><category>folclore</category><category>frases</category><category>gadgets</category><category>gamificación</category><category>genética</category><category>hardware</category><category>higiene</category><category>i</category><category>ilusión</category><category>lema</category><category>metafísica</category><category>mitología</category><category>periféricos</category><category>pie</category><category>pintura</category><category>politikook</category><category>química</category><category>rock</category><category>singularidad</category><category>videojuegos</category><category>webinar</category><category>ópera</category><title>Mikel Agirregabiria </title><description>Aquí comparto algo de lo que aprendo cada día.  &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://kideak.blogspot.com&quot;&gt;blog.agirregabiria.net = kideak.blogspot.com&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/</link><managingEditor>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</managingEditor><generator>Blogger</generator><openSearch:totalResults>10506</openSearch:totalResults><openSearch:startIndex>1</openSearch:startIndex><openSearch:itemsPerPage>25</openSearch:itemsPerPage><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-6226792693428983024</guid><pubDate>Sun, 28 Jun 2026 16:51:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-06-30T18:51:42.873+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">arquitectura</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">bilbao</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">guggenheim</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">museo</category><title>Harvard sobre el “Efecto Bilbao”: Más allá del Guggenheim</title><description>&lt;center&gt;
&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/pm-wWZDNUJs?si=XhnGckgjpw9kH1mV&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); font-family: inherit;&quot;&gt;Un reciente caso de enseñanza del &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.cityleadership.harvard.edu/wp-content/uploads/2025/05/BHCLI_TeachingCase_The-Bilbao-Effect.pdf&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Bloomberg Harvard City Leadership Initiative&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, firmado por Fernando Monge, Jorrit de Jong y Linda Bilmes, revisa la transformación de Bilbao desde una perspectiva poco habitual: no como el triunfo de un edificio singular, sino como el resultado de dos décadas de arquitectura institucional colaborativa.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;El relato arranca con una escena simbólica: en noviembre de 2017, el alcalde &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Juan_Mari_Aburto&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Juan Mari Aburto&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; recoge en Londres el premio a la Mejor Ciudad Europea y reivindica que se hable del “&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Efecto_Bilbao&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;efecto Bilbao&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;” en lugar del “&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Efecto_Guggenheim&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;efecto Guggenheim&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;”. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ibon_Areso&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Ibon Areso&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, durante décadas teniente de alcalde y artífice silencioso del urbanismo bilbaíno, lo resume con una frase que vertebra todo el caso: el museo de Gehry fue solo “la punta de un iceberg mucho más profundo”.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj5Djkp5G99oL4VAaCbzUSLloK_6O394ZjPJY_oUKFx4Vjb_yOUKUkveC-2KzRedBlZdDUqHPFDZFEU3T5ojXP6PC908VjiE2wb-v7p7HrnMWd6eaUho7xPMEMw-LQ7bSdGxrHTjqX7vzBB9FTN9PxuFO-phKq9Gr8jDNpiWFrQUd4yWOe4tgla/s640/18057646654_b2898020a1_o.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;640&quot; data-original-width=&quot;640&quot; height=&quot;214&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj5Djkp5G99oL4VAaCbzUSLloK_6O394ZjPJY_oUKFx4Vjb_yOUKUkveC-2KzRedBlZdDUqHPFDZFEU3T5ojXP6PC908VjiE2wb-v7p7HrnMWd6eaUho7xPMEMw-LQ7bSdGxrHTjqX7vzBB9FTN9PxuFO-phKq9Gr8jDNpiWFrQUd4yWOe4tgla/w214-h214/18057646654_b2898020a1_o.jpg&quot; width=&quot;214&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;Ese iceberg tiene nombre propio: &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Bilbao_R%C3%ADa_2000&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Bilbao Ría 2000&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Creada en 1992 a partir de una idea del ministro José Borrell, esta sociedad pública reunió en un mismo consejo de administración —presidido por el alcalde— a representantes de los cuatro niveles de gobierno con intereses en el río Nervión: Estado, Gobierno Vasco, Diputación de Bizkaia y Ayuntamiento. Las decisiones se tomaban siempre por consenso, sin necesidad de votar, y el modelo se autofinanciaba revalorizando suelo industrial degradado para venderlo a promotores privados, reinvirtiendo los beneficios en nuevas actuaciones.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;El caso documenta con detalle cómo ese diseño institucional convivió con una gestión política muy humana: reuniones individuales previas a cada consejo para tantear sensibilidades, largas comidas y sobremesas como espacio informal de construcción de confianza, y el compromiso simbólico de “cortar siempre juntos las cintas” en las inauguraciones. También recoge las tensiones reales del proceso: la expropiación polémica del &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Abandoibarra&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;solar de los Ybarra&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; para el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Museo_Guggenheim_Bilbao&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Museo Guggenheim Bilbao&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, la fuerte oposición vecinal y de comerciantes, las críticas de arquitectos locales y hasta la dimisión del arquitecto &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/C%C3%A9sar_Pelli&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;César Pelli&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; tras un cambio de diseño.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;Los datos económicos respaldan el relato: entre 1996 y 2015 el PIB per cápita de Bilbao se multiplicó por más de dos, pasando de 13.561 a 30.895 euros, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Econom%C3%ADa_de_Espa%C3%B1a&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;muy por encima de la media española&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. El Guggenheim recibió 1,2 millones de visitantes en su primer año, casi el doble de lo necesario para amortizar la inversión pública.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-kerning: none;&quot;&gt;Pero el caso termina con una pregunta abierta y muy actual: con una población que envejece y se reduce, ¿puede Bilbao repetir ese “&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.cityleadership.harvard.edu/wp-content/uploads/2025/05/BHCLI_TeachingCase_The-Bilbao-Effect.pdf&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;esfuerzo coral&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;” —la expresión que utiliza Areso— para afrontar su segunda transformación, esta vez hacia una ciudad del conocimiento? La lección de fondo, más allá de la anécdota arquitectónica, es metodológica: las grandes transformaciones urbanas no dependen de un edificio icónico, sino de instituciones capaces de alinear intereses divergentes, sostener la confianza a largo plazo y mantener una visión compartida pese al relevo político.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;Para cualquier ciudad que busque reinventarse, el verdadero legado de Bilbao no es &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Frank_Gehry&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Frank Gehry&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;: Es &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Bilbao_R%C3%ADa_2000&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Bilbao Ría 2000&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-style: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Resumen:&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;El efecto Bilbao según Harvard: Gobernanza antes que arquitectura.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;Cuatro gobiernos, un consenso: así se reinventó Bilbao.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;El “esfuerzo coral” que convirtió Bilbao en referencia mundial,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;Bilbao como caso de estudio: colaboración institucional y confianza&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

  &lt;blockquote cite=&quot;https://www.tiktok.com/@daremapp/video/7468306247909903648&quot; class=&quot;tiktok-embed&quot; data-video-id=&quot;7468306247909903648&quot; style=&quot;max-width: 605px; min-width: 325px;&quot;&gt; &lt;section&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@daremapp?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@daremapp&quot;&gt;@daremapp&lt;/a&gt; El 𝘦𝘧𝘦𝘤𝘵𝘰 𝘎𝘶𝘨𝘨𝘦𝘯𝘩𝘦𝘪𝘮... o el efecto Bilbao? 🤔 La obra de Frank Gehry inició el cambio en la ciudad, pero lo impresionante es cómo Bilbao se adaptó a los nuevos tiempos 🎨. Lo que está claro es que es una parada más que obligatoria 🍲 ------------- The 𝘎𝘶𝘨𝘨𝘦𝘯𝘩𝘦𝘪𝘮 𝘦𝘧𝘧𝘦𝘤𝘵... or the Bilbao effect 🤔. Frank Gehry&#39;s work initiated the change in the city, but what is impressive is how Bilbao adapted to the new times 🎨. What is clear is that it is more than an obligatory stop 🍲. &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/spain?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;spain&quot;&gt;#spain&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/travel?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;travel&quot;&gt;#travel&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/bilbao?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;bilbao&quot;&gt;#bilbao&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/guggenheim?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;guggenheim&quot;&gt;#guggenheim&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/spain?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;spain&quot;&gt;#spain&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/travellers?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;travellers&quot;&gt;#travellers&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/travelinfamily?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;travelinfamily&quot;&gt;#travelinfamily&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/music/sonido-original-7468306312142211873?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ sonido original - DareMapp&quot;&gt;♬ sonido original - DareMapp&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/06/harvard-sobre-el-efecto-bilbao-mas-alla.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/pm-wWZDNUJs/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-8521889861624910566</guid><pubDate>Sat, 27 Jun 2026 09:38:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-06-30T17:18:56.015+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">alicante</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">ecología</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">infancia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">intergeneracional</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">naturaleza</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">nietos</category><title>Ejemplo silencioso: abuelos, nietos y verano</title><description>&lt;center&gt;&lt;a data-flickr-embed=&quot;true&quot; href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/4761319591/in/photolist-8fK1r6-2ppyyjH&quot; title=&quot;Día de abuelo&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;Día de abuelo&quot; height=&quot;333&quot; src=&quot;https://live.staticflickr.com/65535/4761319591_a0ab18ef4d.jpg&quot; width=&quot;500&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;//embedr.flickr.com/assets/client-code.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Hay una pedagogía que no se enseña en ningún manual y que, sin embargo, resulta más eficaz que cualquier discurso bienintencionado: la que ejercen &lt;b&gt;los abuelos simplemente viviendo delante de sus nietos&lt;/b&gt;. Cuando la diferencia de edad entre los menores abarca de los ocho a los dieciséis años, el reto no es transmitir un mensaje único, sino sostener una coherencia que cada uno pueda interpretar desde su propio estadio de desarrollo. Una breve estancia veraniega en una casa costera ofrece, en este sentido, un laboratorio privilegiado.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El primer aprendizaje, acaso el más sutil, es el del tiempo&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;. A los setenta años, liberados ya de la tiranía productiva que organiza la vida adulta, los abuelos pueden mostrar —no explicar, mostrar— que existe &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;un ritmo distinto al de la inmediatez digital&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;. Un paseo sin destino fijo, una sobremesa que se prolonga sin que nadie mire el reloj, una tarde dedicada a observar el mar: estos gestos comunican, sin pronunciar palabra, que el tiempo lento no es tiempo perdido. Para el nieto de dieciséis años, probablemente el más expuesto a la aceleración contemporánea, este contraste puede operar como una grieta por la que se cuela una intuición valiosa: la de que la calma también es una forma de inteligencia.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiqZH3uPmfsg5EJuPQm9SO6pVi45MeCgFLhJ3qEKydUuVoh6HEbHpZXb2LTN1uZt1ScrT-IWaVAIvI1knE_MxsCzw_vNTD-ZMLRAbm2XkXkvuaOUNFJeTNoYtzAZL9SwQB_l2hkVWhWXs38nYZgUdRMX8ro4aya-9VjXjrWqmPs4aBh7KobvYF4/s2763/49855892381_9fdb8e9e64_5kver.png&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2763&quot; data-original-width=&quot;1554&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiqZH3uPmfsg5EJuPQm9SO6pVi45MeCgFLhJ3qEKydUuVoh6HEbHpZXb2LTN1uZt1ScrT-IWaVAIvI1knE_MxsCzw_vNTD-ZMLRAbm2XkXkvuaOUNFJeTNoYtzAZL9SwQB_l2hkVWhWXs38nYZgUdRMX8ro4aya-9VjXjrWqmPs4aBh7KobvYF4/s320/49855892381_9fdb8e9e64_5kver.png&quot; width=&quot;180&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El segundo eje es el cuidado del entorno natural&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, especialmente pertinente en un contexto costero. Enseñar a no dejar rastro en la playa, a reconocer mareas, a respetar la fauna marina, conecta de manera natural con una sensibilidad ecológica que hoy resulta más urgente que nunca. Lo interesante es que este aprendizaje se despliega en distintos registros según la edad: para el más pequeño es juego y asombro; para el de doce años, conocimiento que empieza a articularse en categorías; para el mayor, una posible puerta hacia una conciencia ambiental más amplia y políticamente informada.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Pero quizá el ejemplo más perdurable —y el que la psicología del desarrollo y la sociología de la memoria familiar coinciden en señalar como decisivo— es &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;la transmisión narrativa&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;. Contar la propia infancia, la juventud, los errores y los aciertos, no como sermón sino como relato genuino, deja una huella que ningún consejo directo logra igualar. Los nietos rara vez recuerdan lo que se les ordenó hacer; sí recuerdan, en cambio, las historias escuchadas mientras se pelaba fruta en la cocina o se jugaba una partida de cartas en el porche. Esa narrativa oral, casi artesanal, es quizá la forma más antigua de educación que existe, y el verano —con su disponibilidad de tiempo compartido— es su escenario natural.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-kerning: none;&quot;&gt;Finalmente, está &lt;b&gt;la coherencia en lo cotidiano&lt;/b&gt;: el trato hacia un vecino, la manera de resolver un imprevisto sin perder la serenidad, la gratitud expresada ante lo simple. Son gestos que no buscan ser pedagógicos y que, precisamente por eso, lo son más que cualquier intento deliberado de educar.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Si hay una conclusión posible, es esta: el mejor ejemplo que pueden dar unos abuelos no es un mensaje, sino una presencia. No se trata de qué se dice, sino de cómo se vive delante de quien observa. Y &lt;b&gt;los nietos, a cualquier edad, observan siempre más de lo que parece&lt;/b&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/06/el-ejemplo-silencioso-abuelos-nietos-y.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiqZH3uPmfsg5EJuPQm9SO6pVi45MeCgFLhJ3qEKydUuVoh6HEbHpZXb2LTN1uZt1ScrT-IWaVAIvI1knE_MxsCzw_vNTD-ZMLRAbm2XkXkvuaOUNFJeTNoYtzAZL9SwQB_l2hkVWhWXs38nYZgUdRMX8ro4aya-9VjXjrWqmPs4aBh7KobvYF4/s72-c/49855892381_9fdb8e9e64_5kver.png" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-8092234798258400948</guid><pubDate>Fri, 26 Jun 2026 09:19:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-06-30T11:24:05.623+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">ciencia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">metáforas</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">naturaleza</category><title>El prodigio evolutivo de amamantar a un ballenato</title><description>&lt;center&gt;
  &lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/321eJk_saSY?si=beSDCayLWzruJdGn&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Si como yo (aún sabiendo que las ballenas son un tipo de mamífero) no te has preguntado nunca como se nutre a un &lt;b&gt;ballenato (balleno-beboncio).&lt;/b&gt; ¿Sabías que la madre contrae músculos especializados alrededor de la glándula mamaria y eyecta la leche directamente hacia la boca abierta de la cría?. No hay succión. Hay inyección. La leche tampoco se parece a ninguna leche conocida. El proceso completo dura segundos. La cría abre la boca, la madre activa los músculos, y la transferencia termina. Una cría de ballena azul recibe hasta 600 litros de leche al día. &lt;b&gt;Engorda aproximadamente 90 kilogramos cada 24 horas&lt;/b&gt;. Mira bien: el procesa dura lo que dura el vídeo; &amp;nbsp;menos de 7 segundos.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El milagro submarino: cómo se alimenta un ballenato.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Hay preguntas científicas que parecen sencillas hasta que uno se detiene a formularlas con rigor. Una de ellas es esta: ¿cómo puede una cría de ballena mamar bajo el agua sin ahogarse, sin labios capaces de succionar y en el interior del animal más grande que ha existido jamás sobre la Tierra? La respuesta es un prodigio de ingeniería evolutiva.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhIs6zipZeoT7NGSa6t11qYMYHiSPbwoVqJ0XXwqXND88jteW2jSdEOySQNGpPRWYzZYm1isN9Rv0U1_Czczg4IgYu7cO7Dg3qxKpvzyaTOu3mFxGC3iOBxjytZtbY8Bdm3JDBQBq1qrZzkwB_QW4L903Skyhfc95YnHYpzaAyim25zVj-Yq9Nd/s300/imagesgfhhfjgh.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;300&quot; data-original-width=&quot;168&quot; height=&quot;300&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhIs6zipZeoT7NGSa6t11qYMYHiSPbwoVqJ0XXwqXND88jteW2jSdEOySQNGpPRWYzZYm1isN9Rv0U1_Czczg4IgYu7cO7Dg3qxKpvzyaTOu3mFxGC3iOBxjytZtbY8Bdm3JDBQBq1qrZzkwB_QW4L903Skyhfc95YnHYpzaAyim25zVj-Yq9Nd/s1600/imagesgfhhfjgh.jpg&quot; width=&quot;168&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Las ballenas son mamíferos que regresan al mar hace unos cincuenta millones de años, pero conservan el imperativo biológico de amamantar a sus crías. La evolución, sin embargo, no podía trasplantar sin más el mecanismo terrestre de succión al entorno marino. Tuvo que reinventarlo por completo. Los ballenatos carecen de labios flexibles para la succión, como los que poseen la mayoría de los mamíferos terrestres. Por ello, la madre dobla sus músculos abdominales para exponer el pezón —normalmente oculto bajo pliegues de piel para mantener la hidrodinámica del cuerpo— e inyecta activamente la leche en la boca de la cría.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El proceso es tan delicado como espectacular. El ballenato recibe la leche de la madre por expulsión activa de ella, no por succión propia. La madre eleva levemente el pedúnculo caudal mientras la cría se acerca en forma oblicua a su vientre. Las sesiones duran apenas unos segundos —entre quince y cincuenta y cinco en las ballenas jorobadas— porque &lt;b&gt;la cría no puede respirar y alimentarse simultáneamente&lt;/b&gt;, y debe emerger a la superficie con frecuencia.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La eficiencia compensa la brevedad. La leche de la ballena azul contiene alrededor de un 40% de grasa y un 13% de proteínas, frente al cuatro y uno por ciento respectivamente de la leche humana. &lt;b&gt;Los ballenatos azules ingieren unos 190 litros diarios y ganan 90 kilogramos&lt;/b&gt; en cada jornada. A lo largo del periodo de lactancia, de unos ocho meses, casi duplican su tamaño, pasando de los siete u ocho metros al nacer a los quince cuando son destetados.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La ciencia aún guarda misterios en este proceso. Presenciar la lactancia en ballenas es extraordinariamente raro: en un estudio de casi doscientas parejas madre-cría de &lt;b&gt;ballenas jorobadas&lt;/b&gt; en Hawái, los investigadores solo observaron cuatro casos claros de amamantamiento. La naturaleza, en su sabiduría más antigua, reserva sus milagros más íntimos para quien tiene la paciencia de esperar.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La alimentación del ballenato es, en definitiva, una metáfora evolutiva: la vida encuentra siempre el camino, aunque ese camino transcurra a 20 metros de profundidad, en 30g segundos, a cuarenta grados de grasa y en silencio absoluto. A&lt;/span&gt;&lt;em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;sí sobrevive el mayor bebé de la Tierra.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;tiktok-embed&quot; cite=&quot;https://www.tiktok.com/@rosi34986/video/7565289694209117447&quot; data-video-id=&quot;7565289694209117447&quot; style=&quot;max-width: 605px;min-width: 325px;&quot; &gt; &lt;section&gt; &lt;a target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@rosi34986&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/@rosi34986?refer=embed&quot;&gt;@rosi34986&lt;/a&gt; &lt;p&gt;Maravillosa naturaleza marina 🙏🐟👏 Observen cómo un ballenato se alimenta con la leche más nutritiva del reino animal. Video: Arjun Sin&lt;/p&gt; &lt;a target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ sonido original  - Perupesquero&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/music/sonido-original-Perupesquero-7565289738790341392?refer=embed&quot;&gt;♬ sonido original  - Perupesquero&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/06/el-prodigio-evolutivo-de-amamantar-un.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/321eJk_saSY/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-1478679618619762583</guid><pubDate>Thu, 25 Jun 2026 19:44:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-06-30T11:17:35.398+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Espacio</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">música</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">TikTok</category><title>La eterna vigencia de Space Oddity</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/pDyl6I6ESSw?si=oA89taLaR3YekeVR&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;

&lt;/center&gt;&lt;center style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;p class=&quot;font-claude-response-body break-words whitespace-normal&quot;&gt;Hoy dedicamos este post a una de nuestras canciones preferidas, con una gran historia detrás. El 12 de mayo de 2013, el comandante canadiense &lt;b&gt;Chris Hadfield&lt;/b&gt; publicó desde la &lt;b&gt;Estación Espacial Internacional&lt;/b&gt; un vídeo que detuvo el tiempo durante unos minutos: su versión de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search?q=%C2%A8Space+oddity%C2%A8&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Space Oddity (ver en otros posts)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, la canción que &lt;a class=&quot;underline underline underline-offset-2 decoration-1 decoration-current/40 hover:decoration-current focus:decoration-current&quot; href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/David_Bowie&quot;&gt;&lt;b&gt;David Bowie&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; había compuesto en 1969. Hadfield lo hizo el mismo día en que cedía el mando de la ISS, antes de regresar a la Tierra en una &lt;b&gt;cápsula Soyuz&lt;/b&gt;. Era la primera vez en la historia que se rodaba un videoclip musical completo en el espacio.&amp;nbsp;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;font-claude-response-body break-words whitespace-normal&quot;&gt;La elección de la canción no fue casual, aunque tampoco fue idea suya. Tras publicar una canción original junto a su hermano, la demanda en internet para que interpretara &lt;em&gt;Space Oddity&lt;/em&gt; fue tan masiva que acabó cediendo. El resultado fue algo más que un homenaje: Hadfield modificó ligeramente la letra para hacerla más fiel a la experiencia real del vuelo espacial, algo que Bowie aprobó y celebró. El propio Bowie, que llevaba décadas especulando poéticamente con la soledad del cosmos, reconoció en aquella versión algo que sus propias palabras no habían alcanzado del todo. La describió como &quot;&lt;i&gt;posiblemente la versión más conmovedora de la canción jamás creada&lt;/i&gt;.&quot;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiD6SNBKym3P5r1V7gu2P5SonWEEa58oWcDJWzudCVqSyU_3CgJKkTg58sONcZk7W5bpJg4bvaR_bavvHFx-Hu1ypOaqmo-9WeHR_v-9HWbI6GTP96pbPkzSqEos7zudt65NG9VWAxcpkWtIzREJvI3GmTyukO8xwDO_5gmcGSSiKlib4j3TbqO/s1409/WukR0qoWzeg9rDXD_MD-Zs9qXMPKc6w0teN-BChe1IMx6kcDmYeKeQcMhOTECoWUh39XBtsDXgZjsEXLyjtj7DtUglPmFmn3KgaK4Ra_OCNe8jOR5NvXAiFhRcUMj6HXGtgRIPTKsw0mpvK6J6fBIOzKmyYI07QUCM1Y5kbefeCQvKF7u_g4ZLk8m17VHj00.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1409&quot; data-original-width=&quot;1024&quot; height=&quot;235&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiD6SNBKym3P5r1V7gu2P5SonWEEa58oWcDJWzudCVqSyU_3CgJKkTg58sONcZk7W5bpJg4bvaR_bavvHFx-Hu1ypOaqmo-9WeHR_v-9HWbI6GTP96pbPkzSqEos7zudt65NG9VWAxcpkWtIzREJvI3GmTyukO8xwDO_5gmcGSSiKlib4j3TbqO/w171-h235/WukR0qoWzeg9rDXD_MD-Zs9qXMPKc6w0teN-BChe1IMx6kcDmYeKeQcMhOTECoWUh39XBtsDXgZjsEXLyjtj7DtUglPmFmn3KgaK4Ra_OCNe8jOR5NvXAiFhRcUMj6HXGtgRIPTKsw0mpvK6J6fBIOzKmyYI07QUCM1Y5kbefeCQvKF7u_g4ZLk8m17VHj00.jpg&quot; width=&quot;171&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;font-claude-response-body break-words whitespace-normal&quot;&gt;El vídeo muestra a Hadfield tocando la guitarra mientras la Tierra azul se despliega al fondo a través de la cúpula de la estación, con tomas que solo la ingravidez hace posibles. La música fue producida desde tierra: la pianista y colaboradora canadiense &lt;b&gt;Emm Gryner&lt;/b&gt; desarrolló el arreglo incorporando ruidos ambientales de la propia estación espacial que Hadfield había subido a SoundCloud.&amp;nbsp;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;font-claude-response-body break-words whitespace-normal&quot;&gt;La canción de Bowie nació en julio de 1969, &lt;b&gt;días antes del alunizaje del Apolo 11&lt;/b&gt;, inspirada en &lt;em&gt;&lt;b&gt;2001: Una odisea del espacio&lt;/b&gt;&lt;/em&gt; y en un sentimiento personal de alienación. Hadfield la devolvió al espacio real, despojándola de toda metáfora. Donde Bowie imaginaba a un astronauta ficticio a la deriva —el Mayor Tom—, Hadfield flotaba de verdad, guitarra en mano, mirando por la ventana el planeta que dejaba atrás.&lt;/p&gt;
&lt;p class=&quot;font-claude-response-body break-words whitespace-normal&quot;&gt;El vídeo acumuló más de 35 millones de visualizaciones en YouTube y desencadenó además un curioso debate jurídico sobre derechos de autor en el espacio exterior, cuando la editorial propietaria de los derechos intentó retirarlo de la plataforma. Pocas veces una canción había generado simultáneamente emoción, filosofía y derecho internacional.&amp;nbsp;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;font-claude-response-body break-words whitespace-normal&quot;&gt;Cuando Bowie murió en enero de 2016, Hadfield lo despidió con una frase que era, a la vez, cita y epitafio: &lt;em&gt;&quot;Ashes to ashes, dust to stardust. Your brilliance inspired us all. Goodbye, Starman.&quot;&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;

&lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;🚀 ¿Puede el arte conquistar la gravedad cero? Chris Hadfield transformó la Estación Espacial en un escenario histórico con su mítica versión de &quot;Space Oddity&quot; de David Bowie. 🎸&lt;a href=&quot;https://t.co/c62wJufVcs&quot;&gt;https://t.co/c62wJufVcs&lt;/a&gt;✨ Una unión perfecta de ciencia y humanismo que nos acercó al cosmos. Lee el… &lt;a href=&quot;https://t.co/SoqA9bN92i&quot;&gt;pic.twitter.com/SoqA9bN92i&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;— Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2071321457515217181?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;June 28, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;tiktok-embed&quot; cite=&quot;https://www.tiktok.com/@rock_del_mundo/video/7519696714538700040&quot; data-video-id=&quot;7519696714538700040&quot; style=&quot;max-width: 605px;min-width: 325px;&quot; &gt; &lt;section&gt; &lt;a target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@rock_del_mundo&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/@rock_del_mundo?refer=embed&quot;&gt;@rock_del_mundo&lt;/a&gt; DAVID BOWIE - SPACE ODDITY &lt;a title=&quot;davidbowie&quot; target=&quot;_blank&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/davidbowie?refer=embed&quot;&gt;#davidbowie&lt;/a&gt; &lt;a title=&quot;spaceoddity&quot; target=&quot;_blank&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/spaceoddity?refer=embed&quot;&gt;#spaceoddity&lt;/a&gt; &lt;a title=&quot;rockdelmundo🤘🏼&quot; target=&quot;_blank&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/rockdelmundo%F0%9F%A4%98%F0%9F%8F%BC?refer=embed&quot;&gt;#rockdelmundo🤘🏼&lt;/a&gt; &lt;a title=&quot;viral&quot; target=&quot;_blank&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/viral?refer=embed&quot;&gt;#viral&lt;/a&gt; &lt;a title=&quot;fyp&quot; target=&quot;_blank&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/fyp?refer=embed&quot;&gt;#fyp&lt;/a&gt; &lt;a title=&quot;tendencia&quot; target=&quot;_blank&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/tendencia?refer=embed&quot;&gt;#tendencia&lt;/a&gt; &lt;a title=&quot;tiktokviral&quot; target=&quot;_blank&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/tiktokviral?refer=embed&quot;&gt;#tiktokviral&lt;/a&gt; &lt;a title=&quot;paratiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiii&quot; target=&quot;_blank&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/paratiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiii?refer=embed&quot;&gt;#paratiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiii&lt;/a&gt; &lt;a title=&quot;paratii&quot; target=&quot;_blank&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/paratii?refer=embed&quot;&gt;#paratii&lt;/a&gt; &lt;a title=&quot;foryoupage&quot; target=&quot;_blank&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/foryoupage?refer=embed&quot;&gt;#foryoupage&lt;/a&gt; &lt;a target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ Space Oddity (2015 Remaster) - David Bowie&quot; href=&quot;https://www.tiktok.com/music/Space-Oddity-2015-Remaster-6705099654163335170?refer=embed&quot;&gt;♬ Space Oddity (2015 Remaster) - David Bowie&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;

&lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/06/la-eterna-vigencia-de-space-oddity.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/pDyl6I6ESSw/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-699194888913614430</guid><pubDate>Wed, 24 Jun 2026 13:20:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-06-28T10:12:28.038+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">aitor</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">drones</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">hodei</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Iceland</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">turismo</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">viajar</category><title>Islandia, destino turístico por excelencia</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/v4-6NELZL3I?si=aozxb5Jxrg1AMf8Q&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;&lt;/center&gt;&lt;center&gt;Referencia del guía: &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.linkedin.com/in/hodei-orueta/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Hodei Alexander Orueta&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;&lt;center&gt;&lt;a data-flickr-embed=&quot;true&quot; href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/albums/72177720334414141&quot; title=&quot;Islandia, destino turístico por excelencia&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;Islandia, destino turístico por excelencia&quot; height=&quot;375&quot; src=&quot;https://live.staticflickr.com/65535/55360263838_3643327dca.jpg&quot; width=&quot;500&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/center&gt;&lt;center&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/albums/72177720334414141&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Álbum de imágenes&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&lt;/center&gt;&lt;center&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search/label/hodei&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Más posts del viajero Hodei Orueta&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&lt;/center&gt;&lt;center&gt;&lt;blockquote cite=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria/video/7656182700012883222&quot; class=&quot;tiktok-embed&quot; data-video-id=&quot;7656182700012883222&quot; style=&quot;max-width: 605px; min-width: 325px;&quot;&gt;&lt;section&gt;&lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@agirregabiria&quot;&gt;@agirregabiria&lt;/a&gt; &lt;p&gt;Islandia, destino turístico por excelencia&lt;/p&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/music/original-sound-7624518713740118806?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ original sound - Ragal Ironbull&quot;&gt;♬ original sound - Ragal Ironbull&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;

&lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/06/islandia-destino-turistico-por.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/v4-6NELZL3I/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-206315237064663036</guid><pubDate>Tue, 23 Jun 2026 08:21:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-06-27T09:26:06.084+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">ciencia ficción</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">distopía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">futuro</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">historia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">libros</category><title>Philip K. Dick: Escritor que supo que nada era lo que parecía</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/aWMAzmNPR4Q?si=natNZ8SWwkJnf0R-&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: center;&quot;&gt;Hoy volvemos a las inagotables distopías, como cuando la historia tomó otro camino:
&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Philip_K._Dick&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Philip K. Dick&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;el visionario inquieto de California (&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search?q=Philip+K.+Dick&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;ver en otros posts&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;),&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: center;&quot;&gt;&amp;nbsp;sobre el mundo que pudo ser en el libro&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/El_hombre_en_el_castillo&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;El hombre en el castillo&lt;span style=&quot;color: #555555; font-style: italic;&quot;&gt; (1962).&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Philip
Kindred Dick (&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Chicago&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Chicago&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, 16 de diciembre de 1928 – &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Santa_Ana_(California)&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Santa Ana, California&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, 2 de
marzo de 1982) es una de las figuras más influyentes de la &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Historia_de_la_ciencia_ficci%C3%B3n&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;ciencia ficción del
siglo XX&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; y, con el paso del tiempo, uno de los escritores más reivindicados por
la crítica literaria seria.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Criado en Berkeley entre dificultades económicas y
emocionales, estudió brevemente en la Universidad de California antes de
dedicarse por entero a la escritura. Su vida estuvo marcada por la precariedad,
los matrimonios múltiples, las crisis nerviosas y una obsesión filosófica
permanente por una pregunta que atraviesa toda su obra: ¿qué es real?&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgXs4htSgWOtFMTj15pQ-IFMUUt2erD1CRjDP5-IwlpGxQUFEOzBE1BAJwGP1IQeLPBYtZ__aZDyHj4JdDxpPgFWzbu4K76Zws4A0K0DLBh5vFYKVozg7T4zN-7grt4bwLfNRHRqFVTNMoVedRl7oZv6XBf5y6mf2YPfcmbtMN0fkeVNIssZ0eV/s1000/81CoxEl1ESL._UF1000,1000_QL80_.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1000&quot; data-original-width=&quot;644&quot; height=&quot;288&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgXs4htSgWOtFMTj15pQ-IFMUUt2erD1CRjDP5-IwlpGxQUFEOzBE1BAJwGP1IQeLPBYtZ__aZDyHj4JdDxpPgFWzbu4K76Zws4A0K0DLBh5vFYKVozg7T4zN-7grt4bwLfNRHRqFVTNMoVedRl7oZv6XBf5y6mf2YPfcmbtMN0fkeVNIssZ0eV/w185-h288/81CoxEl1ESL._UF1000,1000_QL80_.jpg&quot; width=&quot;185&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style=&quot;border-bottom: solid darkred 1.0pt; border-color: currentcolor; border-image: initial; border-style: none; border-width: medium; border: none; mso-border-bottom-alt: solid darkred .75pt; mso-element: para-border-div; padding: 0cm 0cm 1pt;&quot;&gt;&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;border-color: currentcolor; border-image: initial; border-style: none; border-width: medium; padding: 0cm; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Con más de
cuarenta novelas y un centenar de relatos, Dick construyó universos donde la
identidad, la memoria y la percepción son terrenos resbaladizos. Obras como
&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/%C2%BFSue%C3%B1an_los_androides_con_ovejas_el%C3%A9ctricas%3F&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;¿Sueñan los androides con ovejas eléctricas?&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; —base de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Blade_Runner&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Blade Runner&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;—, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ubik&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Ubik&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;,
&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Fluyan_mis_l%C3%A1grimas,_dijo_el_polic%C3%ADa&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Fluyan mis lágrimas, dijo el policía&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; o &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Valis&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Valis&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; lo sitúan en la estela de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Franz_Kafka&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Kafka&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; y
&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Jorge_Luis_Borges&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Borges&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, más que en la de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Isaac_Asimov&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Asimov&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; o &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Arthur_C._Clarke&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Clarke&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;. Murió a los 53 años, apenas unas
semanas antes del estreno de Blade Runner, sin llegar a ver la consagración
popular de su legado.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;border-color: currentcolor; border-image: initial; border-style: none; border-width: medium; padding: 0cm; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La obra: anatomía de una derrota que nunca ocurrió.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Publicada en
1962 y galardonada con el &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Premio_Hugo&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Premio Hugo&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; al año siguiente, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/El_hombre_en_el_castillo&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;El hombre en el
castillo (The Man in the High Castle)&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; es la novela de historia alternativa más
influyente jamás escrita. Su premisa es tan simple como perturbadora: los
Aliados perdieron la Segunda Guerra Mundial. Alemania y Japón se repartieron el
mundo, incluidos los Estados Unidos, divididos en una zona de ocupación nazi al
este y una zona japonesa al oeste, con una franja central neutral.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;border-color: currentcolor; border-image: initial; border-style: none; border-width: medium; padding: 0cm; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La acción
transcurre en 1962, quince años después de la derrota aliada. Dick no construye
una trama de aventuras ni de resistencia heroica: nos sumerge en la cotidianidad
de ese mundo distorsionado a través de varios personajes —un comerciante de
antigüedades, una artesana, un funcionario japonés, un agente nazi— cuyas vidas
se entrecruzan en torno a un elemento central: la existencia de una novela
prohibida dentro de la novela, titulada La langosta se ha posado, que describe
un mundo en el que los Aliados sí ganaron la guerra. Pero ese mundo alternativo
dentro de la ucronía no es exactamente el nuestro, lo que abre un juego de
espejos dizzying que obliga al lector a preguntarse cuál de las realidades, si
alguna, es la verdadera.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;border-color: currentcolor; border-image: initial; border-style: none; border-width: medium; padding: 0cm; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Dick utilizó
el &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/I_Ching&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;I Ching —el milenario oráculo chino—&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; tanto como recurso narrativo dentro del
libro como método personal de escritura para tomar decisiones argumentales, lo
que dota a la novela de una extraña cadencia entre el determinismo y el azar.
El resultado es una meditación sobre la naturaleza de la historia, la
autenticidad de los objetos y las personas, y la capacidad humana para vivir
bajo regímenes totalitarios sin perder del todo la dimensión moral.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgdfq_KEt5pmmh4TP_VEPaG301Xg7wRTtUyW589fMv5gge-Jtm5sHze1v7KwUZbDSSACPCyLo-WdjDRiZSIBeoKjtW6wgwnc-BAlZZ_YE2J4bDceMVmm5TxUh72v6r4ljDgNbUkX8rsguq8yR2ntfah_sjbJaFYfUt4rEtzBYbwR9dgznM4hZbl/s680/GBeXVViXIAAh4AT.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;680&quot; data-original-width=&quot;467&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgdfq_KEt5pmmh4TP_VEPaG301Xg7wRTtUyW589fMv5gge-Jtm5sHze1v7KwUZbDSSACPCyLo-WdjDRiZSIBeoKjtW6wgwnc-BAlZZ_YE2J4bDceMVmm5TxUh72v6r4ljDgNbUkX8rsguq8yR2ntfah_sjbJaFYfUt4rEtzBYbwR9dgznM4hZbl/s320/GBeXVViXIAAh4AT.jpg&quot; width=&quot;220&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;border-color: currentcolor; border-image: initial; border-style: none; border-width: medium; padding: 0cm; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Voces del castillo: fragmentos para la reflexión&lt;/b&gt;:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;i style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #2c2c2c;&quot;&gt;«No
hay nadie que no tenga una historia alternativa. No hay nadie cuya vida no haya
podido ser de otro modo si el azar hubiera soplado diferente.»&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/i&gt;&lt;i style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #2c2c2c;&quot;&gt;«¿Qué
es lo auténtico? El objeto antiguo no tiene valor por ser viejo, sino por haber
existido, por haber formado parte del tiempo. &lt;b&gt;El pasado es la única realidad
que no podemos falsificar&lt;/b&gt;.»&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/i&gt;&lt;i style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: #2c2c2c;&quot;&gt;«Los
nazis han ganado. Y sin embargo, algo en ellos sabe que han perdido. El poder
absoluto no convence ni siquiera a quienes lo ejercen.»&lt;/span&gt;&lt;/i&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;border-color: currentcolor; border-image: initial; border-style: none; border-width: medium; padding: 0cm; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Una novela para nuestro tiempo.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El hombre en
el castillo no es solo un ejercicio de imaginación histórica: es una
advertencia filosófica. Dick nos recuerda que &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Fascismo&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;el fascismo no es una anomalía
del pasado sino una posibilidad siempre latente&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, y que la democracia, la
libertad y la dignidad son conquistas frágiles que pueden revertirse. La novela
anticipa debates que hoy resultan urgentes: la posverdad, la manipulación de la
memoria histórica, la banalización del mal —en el sentido arendtiano— y la
resistencia ética individual frente a sistemas opresivos.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;border-color: currentcolor; border-image: initial; border-style: none; border-width: medium; padding: 0cm; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La
adaptación televisiva producida por Amazon (2015-2019) amplió el universo
dickiano con notable fidelidad al espíritu original, introduciendo la novela a
nuevas generaciones. Pero el texto de 1962 conserva una densidad intelectual y
una ambigüedad metafísica que ninguna pantalla ha podido replicar del todo.
Leer a Dick sigue siendo un acto subversivo: nos devuelve la pregunta esencial
que las ideologías totalitarias siempre intentan suprimir: ¿y si todo hubiera
podido ser diferente?&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;/div&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p lang=&quot;es&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;¿Vivimos en una simulación o en la peor de las ucronías? 👁️ En 1962, Philip K. Dick publicó &amp;#39;El hombre en el castillo&amp;#39;, desafiando los límites de la historia y la cordura. No era solo ciencia ficción; era una radiografía de nuestros miedos políticos y la fragilidad de la verdad.… &lt;a href=&quot;https://t.co/4LSDBgc5vi&quot;&gt;pic.twitter.com/4LSDBgc5vi&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;&amp;mdash; Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2070424053865681125?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;June 26, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot; charset=&quot;utf-8&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;En homenaje a George Orwell, cuyo aniversario se conmemora hoy, os preguntamos por vuestra distopía literaria preferida. Orwell escribió una de las más conocidas, &quot;1984&quot;, pero hay muchas otros autores como Aldous Huxley (&quot;Un mundo feliz&quot;), Philip K. Dick (&quot;El hombre en el… &lt;a href=&quot;https://t.co/PKLZmTNRpY&quot;&gt;pic.twitter.com/PKLZmTNRpY&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;— literland (@literlandweb1) &lt;a href=&quot;https://x.com/literlandweb1/status/2070099096589717988?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;June 25, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
&lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/06/philip-k-dick-escritor-que-supo-que.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/aWMAzmNPR4Q/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-7617960200257002889</guid><pubDate>Mon, 22 Jun 2026 08:57:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-06-27T09:26:16.629+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">cine</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">europa</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">libros</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">nietos</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">solidaridad</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">África</category><title>Ousman Umar: Superviviente que se convierte en maestro</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/O_fUgg_Zxqs?si=xJPSNjO8W-5BTQ9G&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: justify;&quot;&gt;Aún estoy conmovido con el libro&lt;b&gt; &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ousman_Umar#Obra&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Viaje al país de los blancos&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: justify;&quot;&gt;, de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ousman_Umar&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Ousman Umar&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;: Un&amp;nbsp;&lt;/span&gt;niño que vio un avión y cruzó el Sahara,&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;una odisea entre la supervivencia y la dignidad. Porque h&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;ay obras que incomodan porque revelan lo que preferimos ignorar. &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Viaje al país de los blancos&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; (Penguin Random House, 2019), del escritor ghanés Ousman Umar, es uno de ellos: un testimonio autobiográfico que convierte la experiencia migratoria en literatura sin perder ni un gramo de verdad.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: justify;&quot;&gt;Ousman Umar salió de &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ghana&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Ghana&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: justify;&quot;&gt; siendo un niño, cruzó el Sáhara a pie, el mar en patera y vio morir en el camino a la mayoría de sus compañeros de viaje, entre ellos a su mejor amigo. Recorrió 21.333 kilómetros para llegar a &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Barcelona&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Barcelona&lt;/a&gt; &lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: justify;&quot;&gt;cruzando ocho países y tardó cinco años en hacerlo. El joven ghanés llegó a &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Fuerteventura&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Fuerteventura&lt;/a&gt; &lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: justify;&quot;&gt;en diciembre de 2004, 48 horas después de iniciar el tramo final en patera y haberse quedado sin combustible en alta mar. Tras ser atendido por &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Cruz_Roja_Espa%C3%B1ola&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Cruz Roja&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: justify;&quot;&gt;, pasó 33 días en el &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://www.rtve.es/noticias/20201022/cie-matorral-fuerteventura/2045560.shtml&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Centro de Internamiento de El Matorral&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: justify;&quot;&gt; y fue derivado a &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/M%C3%A1laga&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Málaga&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: justify;&quot;&gt;. El 24 de febrero de 2005 llegó a Barcelona.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj9gHlaRL9pyqcpV7HXpKMaHMdzNmX8uwqZzX-vU6O000nuH98Ari8ofGUgwXK8sDjSUYhoXyG24mH2x8Z1F03_pk9MhB0ANxWuj7txqm8eupoS3Am03znqlTQGCcaLaxyiaqJ7hriHRKRF4AV4h6s5zJRx5GBx516HEpHuFDETpwTcXCbAs_Y6/s2560/81ocNrmocyS.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2560&quot; data-original-width=&quot;1668&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj9gHlaRL9pyqcpV7HXpKMaHMdzNmX8uwqZzX-vU6O000nuH98Ari8ofGUgwXK8sDjSUYhoXyG24mH2x8Z1F03_pk9MhB0ANxWuj7txqm8eupoS3Am03znqlTQGCcaLaxyiaqJ7hriHRKRF4AV4h6s5zJRx5GBx516HEpHuFDETpwTcXCbAs_Y6/s320/81ocNrmocyS.jpg&quot; width=&quot;209&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Después de meses durmiendo en la calle, fue acogido por una familia, comenzó sus estudios y consiguió trabajo como mecánico de bicicletas. En 2012, con sus primeros ahorros, fundó &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://nascofeedingminds.org/&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;NASCO Feeding Minds&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; con el objetivo de mejorar la educación en su país de origen. En 2018 se integró además en el equipo de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Open_Arms&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Proactiva Open Arms&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Hoy, Ousman Umar es conferenciante, activista y escritor reconocido en toda España.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La obra narra la odisea de un joven que arriesgó su vida por un futuro mejor. El relato arranca en la sabana africana, con una infancia sencilla marcada por la comunidad, la oralidad y una escuela a siete kilómetros de casa. El giro lo provoca un avión que sobrevuela el cielo natal: desde ese momento, &lt;b&gt;el protagonista quiso ser piloto, ingeniero, todo, menos negro&lt;/b&gt;. Esa frase, lanzada con la crudeza desarmante de la infancia, sintetiza el núcleo psicológico del libro: &lt;b&gt;la migración no es únicamente una huida de la pobreza, sino también la búsqueda de una identidad&lt;/b&gt; que el mundo exterior ha devaluado.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;A los trece años, Ousman inicia su periplo&lt;/b&gt;. La travesía del Sahara es el corazón más duro del relato: días sin agua, compañeros que mueren de sed o de agotamiento, la violencia arbitraria de los traficantes de personas, la radical soledad del desierto. No hay épica gratuita; la narración avanza con una sobriedad que resulta más aterradora que cualquier dramatismo. Tras el desierto llega el Mediterráneo, otra frontera mortal donde fallece Musa, su mejor amigo, en la patera contigua. La aleatoriedad de la supervivencia —por qué él y no otro— atraviesa todo el libro como una pregunta sin respuesta.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La llegada a Europa no cierra la odisea: la abre en otra dirección. La primera noche que durmió en una casa con comodidades y confort, se puso a llorar como un niño. Europa no era el paraíso prometido, y esa decepción es también una de las lecciones más perturbadoras del libro para el lector occidental. Ousman descubrió que el paraíso no estaba en Europa, sino en el corazón de cada ser humano, y que la educación es la clave para acceder a él.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjnAQ_131RjWWIBPptQKUxg4yoIic4O_ju0MwusjJpp2COejiYD3MZu0XPCaZ0dD0L3zO1PESqBNN6KIFcpRmlZBY4BvTJrvLDn44XihewdJMKlO2K8WBEFLfj4UuMo7-PlUjV9ZVJogGKg9vArsIY_Ra9dn3K7-bxoip1gfKxnnvMRik3UQzWP/s429/viaje_al_pais_de_los_blancos-922302571-mmed.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;429&quot; data-original-width=&quot;300&quot; height=&quot;262&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjnAQ_131RjWWIBPptQKUxg4yoIic4O_ju0MwusjJpp2COejiYD3MZu0XPCaZ0dD0L3zO1PESqBNN6KIFcpRmlZBY4BvTJrvLDn44XihewdJMKlO2K8WBEFLfj4UuMo7-PlUjV9ZVJogGKg9vArsIY_Ra9dn3K7-bxoip1gfKxnnvMRik3UQzWP/w184-h262/viaje_al_pais_de_los_blancos-922302571-mmed.jpg&quot; width=&quot;184&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Citas del libro y de su autor:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El texto incluye pasajes de una densidad moral considerable. Algunos de los más citados por lectores y reseñistas son los siguientes:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;i&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;«Cuatro años después de comenzar esa hazaña, logré llegar a España y, tras varios meses durmiendo en la calle, &lt;b&gt;me acogió una familia. La primera noche que dormí en su casa, pese a las comodidades y el confort, me puse a llorar como un niño&lt;/b&gt;. ¿Por qué había sufrido tanto?»&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;«La idea de NASCO Feeding Minds es crear las condiciones en Ghana para que los jóvenes de allí no sientan la tentación de pasar por las penalidades por las que tuve que pasar. &lt;b&gt;Que nadie más muera en el desierto o en el mar&lt;/b&gt;.»&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Y en la apertura del libro, con esa voz que mezcla ingenuidad y lucidez: «Mi nombre es Ousman Umar. Sé que nací un martes, no sé de qué mes ni de qué año porque en mi tribu eso no importa.»&lt;/span&gt;&lt;/i&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Por qué leerlo.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;em&gt;Viaje al país de los blancos&lt;/em&gt; no es un libro de denuncia al uso, aunque denuncia. No es literatura de victimismo, aunque narra un sufrimiento casi inconcebible. Es, ante todo, &lt;b&gt;un ejercicio de humanismo activo&lt;/b&gt;: el relato de alguien que, habiendo tenido todas las razones para amargarse, eligió la generosidad como proyecto de vida. En una época en que el debate migratorio se ha reducido a cifras y eslóganes electorales, este testimonio devuelve el rostro a las estadísticas. Ahora, el autor necesita contar esta historia hasta que no haya más historias como esta que contar.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Un libro breve, urgente y necesario&lt;/b&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  
  &lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/bKTnYOJQU3U?si=4xcuN439kywlUGq9&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
  &lt;blockquote cite=&quot;https://www.tiktok.com/@dandoecotv_/video/7655274514737057046&quot; class=&quot;tiktok-embed&quot; data-video-id=&quot;7655274514737057046&quot; style=&quot;max-width: 605px; min-width: 325px;&quot;&gt; &lt;section&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@dandoecotv_?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@dandoecotv_&quot;&gt;@dandoecotv_&lt;/a&gt; 🌍 DE CRUZAR EL MAR EN PATERA A INSPIRAR A MILES DE PERSONAS 💙 Ousman Umar dejó África con solo 13 años buscando una oportunidad para cambiar su vida. Un viaje marcado por el miedo, el sufrimiento y la esperanza que estuvo a punto de costarle la vida. 🙏 Gracias a la ayuda de personas que creyeron en él, consiguió salir adelante, estudiar y construir un futuro que hoy inspira a miles de personas. Su historia ha dado lugar a un libro y a una película. 🗣️ «Me ha tocado el Euromillón muchas veces», afirma al recordar a quienes le tendieron la mano cuando más lo necesitaba. 💬 ¿Crees que historias como la suya ayudan a cambiar la forma de ver la inmigración y la superación personal? 👇 Te leemos en comentarios. &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/%C3%BAltimahora?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;últimahora&quot;&gt;#ÚltimaHora&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/superaci%C3%B3n?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;superación&quot;&gt;#Superación&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/historiasqueinspiran?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;historiasqueinspiran&quot;&gt;#HistoriasQueInspiran&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/actualidad?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;actualidad&quot;&gt;#Actualidad&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/dandoecotv?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;dandoecotv&quot;&gt;#DandoEcoTV&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/music/sonido-original-7655274542230817558?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ sonido original - 🗣️Dando Eco TV| Noticia Viral&quot;&gt;♬ sonido original - 🗣️Dando Eco TV| Noticia Viral&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/06/ousman-umar-superviviente-que-se.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/O_fUgg_Zxqs/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-4955326345914921004</guid><pubDate>Sun, 21 Jun 2026 16:53:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-06-23T19:08:29.183+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">alicante</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">naturaleza</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">TikTok</category><title>Del bosque al jardín: el regreso de las ardillas en Alicante</title><description>&lt;center&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhU16HzYjbP-6r_CXG7tI7T5IOtlMrV48eqJI73UorhhGUP_0YJZdfy0IF_q6Ctl3C4lzhYZvph2ZpAi99zorNW_3HcTjHOnUvTWhQLWZJcy3uwzdjjVyY0-h9x7-oenErDw7zsFgRbjXmPpOzzeu_8VfDzsobjahfC5m2ur4CIawwvFI7RYqNz/s2590/4481808749_ce1c0b6216_3k.jpg&quot; style=&quot;display: block; padding: 1em 0px; text-align: center;&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;&quot; border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1727&quot; data-original-width=&quot;2590&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhU16HzYjbP-6r_CXG7tI7T5IOtlMrV48eqJI73UorhhGUP_0YJZdfy0IF_q6Ctl3C4lzhYZvph2ZpAi99zorNW_3HcTjHOnUvTWhQLWZJcy3uwzdjjVyY0-h9x7-oenErDw7zsFgRbjXmPpOzzeu_8VfDzsobjahfC5m2ur4CIawwvFI7RYqNz/s400/4481808749_ce1c0b6216_3k.jpg&quot; width=&quot;400&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;
  
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Quienes viven en urbanizaciones, chalets o viviendas con jardín en Alicante habrán observado un fenómeno cada vez más frecuente: la aparición de ardillas correteando por muros, pinos, céspedes e incluso acercándose a piscinas. Lo que hace apenas unas décadas era una imagen excepcional se ha convertido en una escena habitual en numerosos rincones de la provincia.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
    
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La protagonista suele ser la ardilla roja, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Sciurus_vulgaris&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;em&gt;&lt;b&gt;Sciurus vulgaris&lt;/b&gt;&lt;/em&gt;&lt;/a&gt;, una especie autóctona que ha experimentado una notable expansión en Alicante durante los últimos años. Diversos estudios y observaciones de campo confirman que sus poblaciones han aumentado y se han extendido desde áreas forestales hacia entornos rurales y urbanos arbolados.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La explicación es relativamente sencilla. Muchas urbanizaciones alicantinas cuentan con abundantes pinares y jardines, ofreciendo alimento, refugio y corredores ecológicos. Los piñones del pino carrasco constituyen una parte importante de su dieta, por lo que estos espacios resultan especialmente atractivos para ellas.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Durante los meses más cálidos, las ardillas también buscan agua. De ahí que puedan verse cerca de fuentes, estanques o piscinas particulares. Aunque rara vez se bañan, sí aprovechan los bordes para beber o refrescarse. Su curiosidad natural las lleva además a explorar terrazas, macetas y zonas de sombra.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote cite=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria/video/7654331072808848662&quot; class=&quot;tiktok-embed&quot; data-video-id=&quot;7654331072808848662&quot; style=&quot;max-width: 605px; min-width: 325px;&quot;&gt; &lt;section&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@agirregabiria&quot;&gt;@agirregabiria&lt;/a&gt; &lt;p&gt;Ardilla en Alicante 2/2&lt;/p&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/music/Chibi-funny-pets-7645536203836540929?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ Chibi funny pets - one audio&quot;&gt;♬ Chibi funny pets - one audio&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Lejos de ser una molestia, su presencia suele considerarse un indicador de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Biodiversidad&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;biodiversidad&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;. Estos pequeños mamíferos desempeñan un papel ecológico relevante al dispersar semillas y favorecer la regeneración de los bosques. Muchas de las semillas que esconden para consumir posteriormente nunca son recuperadas y terminan germinando.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;No obstante, la convivencia también plantea algunos retos. Ocasionalmente pueden dañar frutos secos, mordisquear sistemas de riego o acceder a comederos de aves. En cualquier caso, los expertos recomiendan evitar alimentarlas artificialmente para que mantengan sus hábitos naturales.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  
  
  &lt;a href=&quot;https://www.flickr.com/search/?user_id=75012450%40N00&amp;amp;sort=date-taken-desc&amp;amp;text=ardillas&amp;amp;view_all=1&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Muchas imágenes nuestras de ardillas&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;.&lt;/center&gt;&lt;center&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search?q=ardillas&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Más posts nuestros sobre ardillas&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;br /&gt;&lt;blockquote cite=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria/video/7654330379922427158&quot; class=&quot;tiktok-embed&quot; data-video-id=&quot;7654330379922427158&quot; style=&quot;max-width: 605px; min-width: 325px;&quot;&gt; &lt;section&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@agirregabiria&quot;&gt;@agirregabiria&lt;/a&gt; &lt;p&gt;Ardilla en Alicante 1/2&lt;/p&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/music/Where-You-Faded-7636630487506717448?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ Where You Faded - CTedmMusic 🎧&quot;&gt;♬ Where You Faded - CTedmMusic 🎧&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;

&lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/06/del-bosque-al-jardin-el-regreso-de-las.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhU16HzYjbP-6r_CXG7tI7T5IOtlMrV48eqJI73UorhhGUP_0YJZdfy0IF_q6Ctl3C4lzhYZvph2ZpAi99zorNW_3HcTjHOnUvTWhQLWZJcy3uwzdjjVyY0-h9x7-oenErDw7zsFgRbjXmPpOzzeu_8VfDzsobjahfC5m2ur4CIawwvFI7RYqNz/s72-c/4481808749_ce1c0b6216_3k.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-6899521847421168868</guid><pubDate>Sat, 20 Jun 2026 15:40:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-06-23T18:03:25.689+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">amistad</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">aprendizaje</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">autorreferencias</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">blogger</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">conmemoraciones</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Escritura</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">robots</category><title>¡Quince millones de visitas en este vuestro blog! ¡Gracias!</title><description>&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgI31ToDR9do7plMBUxrU_KNBcRDb3jkJIpiHMXc0pDflPamtZ2INBbermqSA560ZzwgfvBM6N9mkrUzCagL-6YUwwDxQCH8Sz2P1CBBhDDvHq2EKg5H0lCl7-LpbQ99ykIK5wwmgJwNOtK5A2SnRR6fj7rYGkpkJEFqVh4d2_ct-lgPA91PBEw/s2441/55353320225_a038568f3a_o.jpg&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1373&quot; data-original-width=&quot;2441&quot; height=&quot;212&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgI31ToDR9do7plMBUxrU_KNBcRDb3jkJIpiHMXc0pDflPamtZ2INBbermqSA560ZzwgfvBM6N9mkrUzCagL-6YUwwDxQCH8Sz2P1CBBhDDvHq2EKg5H0lCl7-LpbQ99ykIK5wwmgJwNOtK5A2SnRR6fj7rYGkpkJEFqVh4d2_ct-lgPA91PBEw/w376-h212/55353320225_a038568f3a_o.jpg&quot; width=&quot;376&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;span&gt;&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-family: inherit; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px;&quot;&gt;&lt;span&gt;Este nuestro, pero sobre todo vuestro, blog ha superado&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;hoy, sábado 20 de junio de 2026,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b&gt;&amp;nbsp;los&lt;/b&gt;&lt;span&gt; &lt;/span&gt;&lt;b&gt;QUINCE millones de vuestras amables visitas&lt;/b&gt;&lt;span&gt; desde aquel abril de 2005 en que se creó en&lt;/span&gt;&lt;span&gt; &lt;/span&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;http://blog.agirregabiria.net/&quot;&gt;blog.agirregabiria.net&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span&gt;. &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span&gt;En realidad desde hace menos tiempo, porque solamente se contabiliza desde que se incorporó el contador.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;No todos los millones de visitas los hemos ido celebrando; algunos sí, como luego veremos.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-family: inherit; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px;&quot;&gt;¿Qué está pasando, qué maravillas estáis logrando, &lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2026/01/teoria-del-internet-muerto-lo-habitan.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;o &lt;b&gt;solamente son bots&lt;/b&gt; según la &lt;b&gt;Teoría del Internet muerto (post reciente)?&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; Ahora que no estamos en voluntariado tan activo, sin&amp;nbsp;&lt;b&gt;GetxoBlog, ni AUVE, ni Nagusiak&amp;nbsp;&lt;/b&gt;(que tanto echamos de menos),... Lo tenemos claro:&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; font-weight: bold;&quot;&gt;un blog sólo crece con sus lectores y lectoras.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Catorce millones de visitas cómplices, catorce millones de gracias.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #fcff01; color: #2b00fe;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: transparent;&quot;&gt;Apenas han transcurrido 31 días desde el&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;background-color: transparent; font-family: inherit;&quot;&gt; martes 19 de mayo de 2026,&lt;b&gt; &lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2026/05/catorce-millones-de-visitas-en-este.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;cuando alcanzamos 14 millones de visitas&lt;/a&gt;.&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;Menos que los 79 días que necesitamos para cada uno de los dos millones anteriores. Fueron 13 millones el 1 de marzo de 2026 (&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #fcff01; color: #2b00fe;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://www.calendario-365.es/calcular/12-12-2025_01-03-2026.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;79 días&lt;/a&gt;).&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Esto confirma que este espacio digital sigue vivo, vibrante y compartido. Los dos anteriores millones se lograron respectivamente en&amp;nbsp;&lt;b style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); background-color: white; color: #444444;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #fcff01; color: #2b00fe;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://www.calendario-365.es/calcular/14-10-2025_12-12-2025.html&quot; style=&quot;color: #0058cd; text-decoration-line: none;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;59 días&lt;/a&gt;&amp;nbsp;(del 14 de octubre al 15 de diciembre de 2025)&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&amp;nbsp;y&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #fcff01; color: #2b00fe;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;78 días (&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2025/07/diez-millones-de-visitas-en-este.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;del 28 de julio&lt;/a&gt;&amp;nbsp;de 2025&amp;nbsp;al 14 de octubre).&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Pero este logro no es del autor. Es, sobre todo, de quienes leen, comentan, comparten y dialogan. Cada visita, cada clic, cada relectura y cada reflexión son los auténticos cimientos de este largo viaje que comenzó hace años y que hoy celebra una cifra redonda:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;14 millones de pasos juntos&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;-webkit-text-stroke-color: rgb(0, 0, 0); -webkit-text-stroke-width: 0px; font-family: inherit; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-caps: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-emoji: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variant: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px 0px 12px;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;El blog continúa porque vosotros lo hacéis posible&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Seguimos… hacia el próximo millón, pero sobre todo, hacia nuevas ideas compartidas.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;En una época dominada por la inmediatez,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;el blog reivindica el valor del tiempo lento&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, del análisis, de la palabra que se piensa antes de ser dicha. Escribir y leer blogs es una manera de educar la mirada, de entrenar la empatía y de construir comunidad a través de las ideas.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgRmx_G6hZBVj_YjRJZQPkrTXKBR2cCK7CzluSPlGWP7flDa8iErQOOjhi7iqTQ2NcaFqc6VLl7T-lvrjaKsN798s74T3qXg2tNcdjEgp1zf_pPGDr_pgA_C-wthbOyEx7WsLDp_8zY0FX1s-slHJj8u1te9fPpLfDTeXxfDIXf2t4jOXL_9mKB/s720/rtytthtytyut.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;720&quot; data-original-width=&quot;540&quot; height=&quot;258&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgRmx_G6hZBVj_YjRJZQPkrTXKBR2cCK7CzluSPlGWP7flDa8iErQOOjhi7iqTQ2NcaFqc6VLl7T-lvrjaKsN798s74T3qXg2tNcdjEgp1zf_pPGDr_pgA_C-wthbOyEx7WsLDp_8zY0FX1s-slHJj8u1te9fPpLfDTeXxfDIXf2t4jOXL_9mKB/w194-h258/rtytthtytyut.jpg&quot; width=&quot;194&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Previamente logramos &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2026/03/trece-millones-de-visitas-en-este.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;TRECE millones el 1 de marzo de 2026&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Anteriormente&amp;nbsp;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2025/12/doce-millones-de-visitas-en-este.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;DOCE millones el 12 de diciembre&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; de 2025 y los&amp;nbsp;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2025/10/once-millones-de-visitas-en-este.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;ONCE millones el 14 de octubre&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&amp;nbsp;de 2025. Antes transcurrieron&amp;nbsp;&lt;b&gt;15 meses&lt;/b&gt;&amp;nbsp;entre el 28 de julio de 2025 (&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2025/07/diez-millones-de-visitas-en-este.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;DIEZ millones, post&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;) y el 13&lt;/span&gt;&amp;nbsp;de mayo de 2024&amp;nbsp;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2024/05/nueve-millones-de-visitas-en-este.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;cuando alcanzamos los NUEVE millones de visitas (post)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Anteriormente, necesitamos 18 meses desde la cifra de&amp;nbsp;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2022/11/ocho-millones-de-visitas-en-este.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;OCHO millones del 8 de octubre de 2022&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, cuando rompimos&amp;nbsp;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2021/09/siete-millones-de-visitas-en-este.html&quot; style=&quot;font-weight: bold;&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;la barrera de los SIETE millones el 30 de septiembre del año 2021&lt;/a&gt;&lt;b&gt;.&amp;nbsp;&lt;br /&gt;&lt;/b&gt;&lt;/div&gt;&lt;div&gt;&lt;span&gt;&lt;b&gt;&lt;br /&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div&gt;&lt;span&gt;&lt;b&gt;Esto se va estabilizando&lt;/b&gt;, dado que también necesitamos&amp;nbsp;un año y medio para subir de los seis a los siete millones de visitas.&amp;nbsp;F&lt;/span&gt;&lt;span&gt;ue el&amp;nbsp;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2020/02/seis-millones-de-visitas-en-este.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;sábado 21 de febrero de 2020 cuando se alcanzaron los SEIS millones de visitas (véase el post)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;. Anteriormente, tardábamos algo más.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;No celebramos los 5 millones, pero sí&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2016/01/agradecimiento-por-las-4444444-visitas.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;cuando alcanzamos las 4.444.444 visitas&amp;nbsp; el 31-1-16&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&amp;nbsp;y el resto de hitos del blog se relatan a continuación.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2015/03/cuatro-millones-de-visitas-en-este.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;El martes 3 de febrero de 2015, se alcanzaron los CUATRO millones de visitas (ver post)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&amp;nbsp;en menos de 10 años desde su creación. Casi dos años y medio para lograr cada millón de visitas, prácticamente el mismo ritmo que para lograr cinco año después otros dos millones de lectores.&amp;nbsp;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2013/06/millones-de-visitas-muchas-gracias.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;El tercer millón fue el 15 de junio de 2013 (ver la entrada correspondiente&lt;/a&gt;)&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;b&gt;El segundo millón se alcanzó a principios de 2009&lt;/b&gt;, si bien la fecha exacta no está recogida. Os queremos agradecer esta amistad que nos brindáis, especialmente a quienes nos acompañáis desde hace años.&amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Vamos a ir simplificando estas celebraciones, porque en apenas 3 días ya se contabilizan un cuarto de millón más. Todo a pesar de nuestra jubilación hace ya más de 8 años meses, parece que seguimos contando con la fidelidad de quienes nos leéis y comentáis.&amp;nbsp;&lt;b&gt;¡Gracias y no nos abandonéis en este lugar de encuentro y de debate!&amp;nbsp;&lt;/b&gt;Eskerrik asko! Thanks! Merci!&lt;/div&gt;

&lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;📊 ¡15 millones de gracias! Hoy celebramos un hito extraordinario: 15 millones de visitas en un blog nacido en 2005 con una sencilla vocación de compartir ideas, educación, tecnología, innovación, literatura, filosofía y aprendizaje a lo largo de la vida. &lt;a href=&quot;https://t.co/ih3aGsBjYi&quot;&gt;https://t.co/ih3aGsBjYi&lt;/a&gt;… &lt;a href=&quot;https://t.co/qUZ3maCeUN&quot;&gt;pic.twitter.com/qUZ3maCeUN&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;— Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2069450752578277791?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;June 23, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/06/quince-millones-de-visitas-en-este.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgI31ToDR9do7plMBUxrU_KNBcRDb3jkJIpiHMXc0pDflPamtZ2INBbermqSA560ZzwgfvBM6N9mkrUzCagL-6YUwwDxQCH8Sz2P1CBBhDDvHq2EKg5H0lCl7-LpbQ99ykIK5wwmgJwNOtK5A2SnRR6fj7rYGkpkJEFqVh4d2_ct-lgPA91PBEw/s72-w376-h212-c/55353320225_a038568f3a_o.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-4200418162996372899</guid><pubDate>Fri, 19 Jun 2026 16:14:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-06-24T08:13:01.495+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">fotografía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">historia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">paz</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Vietnam</category><title>La niña del napalm,  de la imagen más terrible a la paz</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/yNFs3GePsYk?si=c0k0OBO5ymPZyp1P&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;El 8 de junio de 1972, el fotógrafo &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Nick_Ut&quot;&gt;&lt;b&gt;Nick Ut&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; capturó una imagen que el mundo no pudo ignorar ni olvidar. Por la carretera de Trang Bang, al sur de Vietnam, corría una niña de nueve años completamente desnuda, con los brazos abiertos y la boca abierta en un grito mudo. Su cuerpo ardía con napalm. Su nombre era &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Phan_Th%E1%BB%8B_Kim_Ph%C3%BAc&quot;&gt;&lt;b&gt;Phan Thị Kim Phúc&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, y aquella fotografía —&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Premio_Pulitzer&quot;&gt;&lt;b&gt;Premio Pulitzer&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; al año siguiente— se convirtió en el símbolo más devastador de la &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Guerra_de_Vietnam&quot;&gt;&lt;b&gt;guerra de Vietnam&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; y, por extensión, de todas las guerras que castigan a los inocentes.&amp;nbsp;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhsTOLTWiG05JX1hucuyUsyKVnQWiOzJbqLIr_A2goD_jHIC85jZFbl9m29N79iQ7WO1wDBsd535WCH0DSj1ysj3insANSLvLrRzlRbBewqtZBjhbndPWOlnGv8h03R-NiHVSAsXPhLedIV1dfBM4VcFctOcDMTz0rwiY-5ckN3b7ppQ9fVmSxf/s680/GUnGueKWgAANfVM.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;680&quot; data-original-width=&quot;544&quot; height=&quot;254&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhsTOLTWiG05JX1hucuyUsyKVnQWiOzJbqLIr_A2goD_jHIC85jZFbl9m29N79iQ7WO1wDBsd535WCH0DSj1ysj3insANSLvLrRzlRbBewqtZBjhbndPWOlnGv8h03R-NiHVSAsXPhLedIV1dfBM4VcFctOcDMTz0rwiY-5ckN3b7ppQ9fVmSxf/w204-h254/GUnGueKWgAANfVM.jpg&quot; width=&quot;204&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Lo que la imagen no podía mostrar era lo que vino después: el dolor. Las quemaduras cubrían el cuarenta por ciento de su cuerpo. Fue hospitalizada durante catorce meses. Sufrió diecisiete operaciones a lo largo de su vida. Los médicos no esperaban que sobreviviera. Sobrevivió.&amp;nbsp;&lt;/p&gt; &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Propaganda&quot;&gt;&lt;strong&gt;Una infancia secuestrada por la propaganda.&amp;nbsp;&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;El gobierno comunista vietnamita comprendió rápidamente el valor propagandístico de aquella niña convertida en símbolo internacional. Kim Phúc fue utilizada como reclamo político durante años: exhibida ante periodistas, sometida a entrevistas controladas, obligada a representar el papel de víctima del imperialismo estadounidense. Sus estudios de medicina en Cuba —donde finalmente pudo escapar del guion oficial— le abrieron la mente y el corazón hacia otras formas de comprender el sufrimiento y la reparación. En 1992, durante una escala técnica en Terranova, Kim Phúc y su marido desembarcaron y solicitaron asilo en Canadá. Fue su segunda huida: la primera del fuego, la segunda de la mentira.&lt;/p&gt; &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Perd%C3%B3n&quot;&gt;&lt;strong&gt;El budismo, el evangelio y el perdón.&amp;nbsp;&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;En su infancia había sido educada en el caodaísmo, religión sincrética vietnamita. Pero fue la conversión al cristianismo, ya adulta, lo que ella misma describe como el verdadero punto de inflexión. El perdón —no la resignación, sino el perdón activo, elegido, trabajado— se convirtió en el eje de su existencia. En 1996, durante una ceremonia en el Monumento a los Veteranos de Vietnam en Washington D.C., Kim Phúc pronunció unas palabras que conmovieron al mundo: «Si pudiera hablar cara a cara con el piloto que lanzó aquel napalm, le diría que lo perdono». El piloto, John Plummer, que había cargado con la culpa durante décadas, estaba entre el público. Se abrazaron.&lt;/p&gt; &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgY9Z0xfGwgaRCn8yoBSLhAEpuxe9luGR7IAXR8B91u_S7ffSiIEyyDvIfq4-bZgUXfJIvTaGwO02gR0pzP0CntKuZQjAZcq-8h9pNNMxzVP4NWOPva6WYomh-vYlmSAA1INzlWscT-RHHWpilXjxLYDMDQRc4RJkSKyMwTKDPlbFgoyPaQ6qW6/s1000/FUxIL-_XEAEhVnv.jpeg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1000&quot; data-original-width=&quot;800&quot; height=&quot;277&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgY9Z0xfGwgaRCn8yoBSLhAEpuxe9luGR7IAXR8B91u_S7ffSiIEyyDvIfq4-bZgUXfJIvTaGwO02gR0pzP0CntKuZQjAZcq-8h9pNNMxzVP4NWOPva6WYomh-vYlmSAA1INzlWscT-RHHWpilXjxLYDMDQRc4RJkSKyMwTKDPlbFgoyPaQ6qW6/w222-h277/FUxIL-_XEAEhVnv.jpeg&quot; width=&quot;222&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Fundaci%C3%B3n_(instituci%C3%B3n)&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;strong&gt;La Fundación y el presente.&amp;nbsp;&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;Desde Canadá, donde reside con su familia, Kim Phúc fundó en 1997 la &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Phan_Th%E1%BB%8B_Kim_Ph%C3%BAc#Vida_posterior&quot;&gt;&lt;b&gt;Kim Foundation International&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;, dedicada a proporcionar asistencia médica y psicológica a niños víctimas de conflictos bélicos en todo el mundo. En 1997 fue nombrada Embajadora de Buena Voluntad de la UNESCO, cargo que sigue ejerciendo con plena convicción. Ha publicado su memoria, &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;Fire Road&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt; (2017), y continúa ofreciendo conferencias en universidades, parlamentos y foros internacionales.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Hoy, con más de setenta años, Kim Phúc sigue cargando las cicatrices físicas que el napalm le dejó para siempre. Pero lo que ofrece al mundo no son cicatrices: es un testimonio radical de que la dignidad humana puede sobreponerse al horror más extremo. En tiempos en que las imágenes de niños heridos en conflictos contemporáneos saturan nuestras pantallas sin apenas provocar reacción, la historia de Kim Phúc nos recuerda que detrás de cada fotografía hay una vida entera que merece ser escuchada, protegida y, sobre todo, no repetida.&lt;/p&gt; &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;La niña que ardió en 1972 lleva más de medio siglo enseñándonos algo que los tratados de paz rara vez consiguen: que el verdadero fin de una guerra ocurre dentro de cada persona, y que el perdón no es debilidad sino la forma más exigente de valentía.&lt;/p&gt;

  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/06/la-nina-del-napalm-de-la-imagen-mas.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/yNFs3GePsYk/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-4165901758194685403</guid><pubDate>Thu, 18 Jun 2026 15:18:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-06-19T18:50:06.671+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Acertijo</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">ajedrez</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">juegos</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Mateo</category><title>Algunos divertidos problemas de ajedrez </title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/QBXdTL83rT0?si=_5xhMxQIEGsxj7aI&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  

&lt;/center&gt;&lt;center&gt;Algunos problemas de ajedrez a petición de &lt;b&gt;Mateo&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/center&gt;&lt;center&gt;

&lt;a data-flickr-embed=&quot;true&quot; href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/54249940709/in/photolist-2qDT8kk-2qEPApF-2qH7xtL-2qHXS41-2qJ148W-2qKcXJU-2sg79MW&quot; title=&quot;Acertijo - Adivinanza de ajedrez&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;Acertijo - Adivinanza de ajedrez&quot; height=&quot;500&quot; src=&quot;https://live.staticflickr.com/65535/54249940709_d0ba35c7a1.jpg&quot; width=&quot;500&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/center&gt;&lt;center&gt;&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;//embedr.flickr.com/assets/client-code.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;

  &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.flickr.com/search/?user_id=75012450%40N00&amp;amp;sort=date-taken-desc&amp;amp;text=acertijo+ajedrez&amp;amp;view_all=1&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Muchos más acertijos en nuestro Flickr&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;a data-flickr-embed=&quot;true&quot; href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/55304916200/in/photolist-2qDT8kk-2qEPApF-2qH7xtL-2qHXS41-2qJ148W-2qKcXJU-2sg79MW&quot; title=&quot;Acertijo adivinanza ajedrez&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;Acertijo adivinanza ajedrez&quot; height=&quot;640&quot; src=&quot;https://live.staticflickr.com/65535/55304916200_996159e844_z.jpg&quot; width=&quot;480&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;//embedr.flickr.com/assets/client-code.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  
&lt;/center&gt;&lt;center&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search/label/ajedrez&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Más posts sobre ajedrez&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/06/problemas-de-ajedrez.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/QBXdTL83rT0/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-2330429475764426876</guid><pubDate>Wed, 17 Jun 2026 09:39:48 +0000</pubDate><atom:updated>2026-06-17T12:13:03.639+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">democracia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">historia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">tecnofeudalismo</category><title>Precuela o el espejo roto: Fascismo ayer y hoy en Estados Unidos</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/Hrv-mtQZcv4?si=iInMYrS70L8QkAdI&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
  &lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Antes de la película, hay una precuela&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: justify;&quot;&gt;olvidada: cuando el fascismo tentó a América.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: justify;&quot;&gt;Existe una convención historiográfica cómoda que sitúa a Estados Unidos en el bando inequívoco de los vencedores morales del siglo XX: el país que derrotó al nazismo, que exportó democracia y libertad, que se erigió en dique de contención frente a los totalitarismos. &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Prequel:_An_American_Fight_Against_Fascism&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;em&gt;&lt;b&gt;Precuela: una lucha de Estados Unidos contra el fascismo&lt;/b&gt;&lt;/em&gt;&lt;/a&gt;, de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Rachel_Maddow&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Rachel Maddow&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, publicado originalmente en inglés en 2023 y en español por &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Capit%C3%A1n_Swing&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Capitán Swing&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; en febrero de 2026, hace trizas esa narrativa autocomplaciente con rigor historiográfico y urgencia política.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Rachel_Maddow&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Rachel Maddow&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, politóloga de formación —doctora en Ciencias Políticas por Oxford— y conocida presentadora de televisión, desarrolló esta investigación a partir de su &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Ultra_(podcast)&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;pódcast &lt;em&gt;Ultra&lt;/em&gt; para MSNBC&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;. El resultado es un ensayo de historia política que excava en los años treinta para desenterrar algo que la memoria colectiva estadounidense prefirió sepultar: una red articulada de fascistas domésticos que, en plena víspera de la Segunda Guerra Mundial, trabajó activa y coordinadamente para instaurar un régimen autoritario en suelo americano.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjfjHYSpGtIubhNGNH2Jgh95X81xnPK11EVX1ECSWcRocMeW9tbpbSPSW-BL_lO_i8vkUlJ3pA58YwVmymI9l9yGd3Tn_FkokgIoloMYiOKWJn1JSz7tJ0EppzC-VWsylnb3v-4PGWpy0p0YLiPgapxrYqw8HjacX_rc_q9lhQCIjwatlgWpkGH/s2560/8174iFI6wXL.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2560&quot; data-original-width=&quot;1696&quot; height=&quot;256&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjfjHYSpGtIubhNGNH2Jgh95X81xnPK11EVX1ECSWcRocMeW9tbpbSPSW-BL_lO_i8vkUlJ3pA58YwVmymI9l9yGd3Tn_FkokgIoloMYiOKWJn1JSz7tJ0EppzC-VWsylnb3v-4PGWpy0p0YLiPgapxrYqw8HjacX_rc_q9lhQCIjwatlgWpkGH/w170-h256/8174iFI6wXL.jpg&quot; width=&quot;170&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El argumento central del libro es, a la vez, sencillo y perturbador. A medida que el &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ascenso_de_Adolf_Hitler_al_poder&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;ascenso de Hitler&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; hacía inevitable la Segunda Guerra Mundial, una red clandestina inundó Estados Unidos con desinformación destinada a debilitar su esfuerzo bélico y persuadir a los estadounidenses de que su alianza natural era con los nazis. Se trató de una campaña sofisticada y sorprendentemente bien financiada para socavar las instituciones democráticas, promover el antisemitismo y destruir la confianza ciudadana en sus líderes electos, con el objetivo final de derrocar al Gobierno y establecer un régimen autoritario.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Lo verdaderamente inquietante no es la existencia de grupos marginales de fanáticos —toda democracia los tiene— sino la extensión y la respetabilidad social de sus cómplices. Maddow repasa los esfuerzos de millonarios como el arquitecto &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Philip_Johnson&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Philip Johnson&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, gobernadores como &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Huey_Long&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Huey Long&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, senadores como &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Ernest_Lundeen&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Ernest Lundeen&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; y otros miembros del Congreso que confabularon para que la ideología fascista aumentara su popularidad en Estados Unidos y fuese una alternativa a la democracia. Muchos incluso abogaron por pactar con Hitler, trabajaron para beneficiar su proyecto e intentaron sabotear el gobierno de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Franklin_D._Roosevelt&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Franklin Delano Roosevelt&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Un senador, &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Ernest_Lundeen&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Ernest Lundeen&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, contrató a un agente nazi como redactor de discursos; otro, &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Burton_K._Wheeler&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Burton Wheeler&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, prestó su franco del Congreso —una firma facsímil que permitía el envío gratuito de correo— a grupos nazis financiados por Alemania. Cientos de policías de la ciudad de Nueva York se unieron al Frente Cristiano a finales de los años treinta, y la Guardia Nacional les proporcionó armas. No se trataba, pues, de conspiradores en los márgenes, sino de actores con poder institucional real.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.gutierrez-rubi.es/2026/06/02/zl-146-precuela-una-lucha-de-estados-unidos-contra-el-fascismo/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;El título del libro opera en varios registros simultáneos&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. En su sentido más literal, designa los hechos narrados como el capítulo anterior a la guerra que, a la postre, terminaría derrotando al fascismo europeo. Si lo que vemos ahora es la película de un gobierno que coquetea con el fascismo, la autora se encarga de mostrar los personajes y situaciones que conjugaron para que estas ideas puedan ser hoy atractivas para un porcentaje importante de los estadounidenses. La precuela no es, por tanto, solo un relato del pasado; es también la gramática que permite leer el presente.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg-bOg8ROTpG5FzJE0yRHcoqU-HHIy-KO2Ald3hcNJ42pOakROrKrF_kqKewJfXxTIZlFg81gp-Tss49c7Gn9OPDQwS1hWTXB-pEmbT-Sqh7BxF79wviYqAOW3Uxx5FVhc0WEJvHojIv81CeY-dwUYpfj5hPEhw5JWRI61GBPug7dYJ-fQGuVO6/s680/F9An1i1aoAAlkqD.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;680&quot; data-original-width=&quot;502&quot; height=&quot;253&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg-bOg8ROTpG5FzJE0yRHcoqU-HHIy-KO2Ald3hcNJ42pOakROrKrF_kqKewJfXxTIZlFg81gp-Tss49c7Gn9OPDQwS1hWTXB-pEmbT-Sqh7BxF79wviYqAOW3Uxx5FVhc0WEJvHojIv81CeY-dwUYpfj5hPEhw5JWRI61GBPug7dYJ-fQGuVO6/w186-h253/F9An1i1aoAAlkqD.jpg&quot; width=&quot;186&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Desde una perspectiva filosófica y política, el libro dialoga naturalmente con autores canónicos. &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Hannah_Arendt&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Hannah Arendt&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; ya advirtió, en &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Los_or%C3%ADgenes_del_totalitarismo&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;em&gt;&lt;b&gt;Los orígenes del totalitarismo&lt;/b&gt;&lt;/em&gt;&lt;/a&gt;, que el fascismo no era una anomalía histórica sino una potencialidad latente en las sociedades modernas. &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Umberto_Eco&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Umberto Eco&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, en su célebre ensayo sobre el &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ur-fascismo&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;em&gt;&lt;b&gt;Ur-Fascismo&lt;/b&gt;&lt;/em&gt;&lt;/a&gt;, enumeró los rasgos recurrentes del fenómeno con independencia de su envoltura nacional. Maddow añade a este linaje una aportación empírica crucial: la demostración de que la nación que se relató a sí misma como inmune al virus autoritario nunca lo estuvo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La historia de cómo se evitó la crisis es también un relato muy relevante para nuestros propios tiempos inquietantes. Y en esa relevancia reside la operación intelectual más honesta del libro: no pretende establecer una equivalencia mecánica entre el pasado y el presente, sino ofrecer un vocabulario histórico para nombrar procesos que, cuando carecen de nombre, se vuelven más difíciles de resistir.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Prequel:_An_American_Fight_Against_Fascism&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;em&gt;Precuela&lt;/em&gt;&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; no es un panfleto, aunque su autora tenga una posición política reconocible. Es, ante todo, un ejercicio de memoria democrática: el recuerdo de que la democracia no es un destino garantizado, sino una conquista frágil que cada generación debe, de nuevo, defender.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;¿Y si el fascismo casi gana en EE.UU.? 🇺🇸 Descubre la inquietante historia oculta de los años 30 en nuestro nuevo post sobre &quot;Precuela&quot;. &lt;a href=&quot;https://t.co/FOIf7tw1Ud&quot;&gt;https://t.co/FOIf7tw1Ud&lt;/a&gt; Analizamos desde la filosofía y la sociología cómo la mayor democracia del mundo estuvo al borde del abismo… &lt;a href=&quot;https://t.co/qYuxGUAjUg&quot;&gt;pic.twitter.com/qYuxGUAjUg&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;— Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2067180789742145575?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;June 17, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/06/precuela-o-el-espejo-roto-fascismo-ayer.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/Hrv-mtQZcv4/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-8852286571256758068</guid><pubDate>Tue, 16 Jun 2026 08:58:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-06-17T11:23:01.669+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">democracia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">europa</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">historia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">libros</category><title>El mundo de ayer, obra de Stefan Zweig, ante el nazismo</title><description>&lt;center&gt;
  
  &lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin-bottom: 4pt; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/El_mundo_de_ayer&quot; title=&quot;El mundo de ayer (Wikipedia)&quot;&gt;&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgctGXzeCKIcgRHDO_mDhtKGruEMVCxSSsEpmXgf6Gtx_33qKmvghLAJtdMlWqd-NHvk0OowVqeDRO2S3ZTbAXiVa54iGE1Jb3zzH9McSEn6SKxGYEMsZS-142IXpp69VJxZmNwhADxPS4F9Aj5OvRFXPwIQumokGy-gmUBaBbEE2BMXKLbbcDD/s1536/a0628235-61f6-454a-ba6c-f0613621ecae.png&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1024&quot; data-original-width=&quot;1536&quot; height=&quot;249&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgctGXzeCKIcgRHDO_mDhtKGruEMVCxSSsEpmXgf6Gtx_33qKmvghLAJtdMlWqd-NHvk0OowVqeDRO2S3ZTbAXiVa54iGE1Jb3zzH9McSEn6SKxGYEMsZS-142IXpp69VJxZmNwhADxPS4F9Aj5OvRFXPwIQumokGy-gmUBaBbEE2BMXKLbbcDD/w374-h249/a0628235-61f6-454a-ba6c-f0613621ecae.png&quot; width=&quot;374&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: left;&quot;&gt;Hace poco leíamos leíamos en El Correo a una librera de Getxo que apuntaba este libro como el más leído en nuestro municipio. Y nunca le habíamos dedicado un post, aunque sí &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search?q=Stefan+Zweig&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;varios a su autor Zweig&lt;/a&gt;. &lt;a href=&quot;https://www.alianzaeditorial.es/primer_capitulo/el-mundo-de-ayer.pdf&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;El mundo de ayer (leer parte en PDF)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; es la memoria de una Europa que el odio destruyó.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: left;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: left;&quot;&gt;El autor,&amp;nbsp;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Stefan_Zweig&quot; title=&quot;Stefan Zweig (Wikipedia)&quot;&gt;Stefan Zweig&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, ciudadano del mundo sin patria, n&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: left;&quot;&gt;ació en &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Viena&quot; title=&quot;Viena (Wikipedia)&quot;&gt;Viena &lt;/a&gt;&lt;/b&gt;el 28 de noviembre de 1881, en el seno de una familia judía
acomodada de la alta burguesía austro-húngara. Formado en la Viena imperial
—ese crisol cultural irrepetible donde convivían &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Gustav_Mahler&quot; title=&quot;Gustav Mahler (Wikipedia)&quot;&gt;Mahler&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Sigmund_Freud&quot; title=&quot;Sigmund Freud (Wikipedia)&quot;&gt;Freud&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Arthur_Schnitzler&quot; title=&quot;Arthur Schnitzler (Wikipedia)&quot;&gt;Schnitzler&lt;/a&gt; y &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Gustav_Klimt&quot; title=&quot;Gustav Klimt (Wikipedia)&quot;&gt;Klimt&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;—, estudió Filosofía y Letras en Viena y Berlín, y pronto se convirtió en
uno de los escritores en lengua alemana más leídos del mundo. Traductor,
biógrafo, dramaturgo y narrador, Zweig cultivó una prosa de precisión
quirúrgica y extraordinaria sensibilidad psicológica.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin-bottom: 9pt; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhkNDGAgYJmPswTdLmQa3YFX2QJztWzURFtN7x-Im-auWLg_WW6ZHQHzlwjrcYRHrKi-6Ys5D9HreLKLBnrPZP2PoHVWzLXQshi3umBep6AuWGQw2BrsVf1GVvH0j7QhT89X9hPh14qLOyVQBytYj37KLwl4ed1XOJo_-68BJQCcoga3HTLTR6Q/s445/41E2Tg4MvnL._SY445_SX342_ML2_.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;445&quot; data-original-width=&quot;291&quot; height=&quot;255&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhkNDGAgYJmPswTdLmQa3YFX2QJztWzURFtN7x-Im-auWLg_WW6ZHQHzlwjrcYRHrKi-6Ys5D9HreLKLBnrPZP2PoHVWzLXQshi3umBep6AuWGQw2BrsVf1GVvH0j7QhT89X9hPh14qLOyVQBytYj37KLwl4ed1XOJo_-68BJQCcoga3HTLTR6Q/w166-h255/41E2Tg4MvnL._SY445_SX342_ML2_.jpg&quot; width=&quot;166&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;En 1934, acosado
por el ascenso del nazismo y el antisemitismo, abandonó Austria y emprendió un
exilio que lo llevó a &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Londres&quot; title=&quot;Londres (Wikipedia)&quot;&gt;Londres&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Nueva_York&quot; title=&quot;Nueva York (Wikipedia)&quot;&gt;Nueva York&lt;/a&gt; y finalmente a &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Petr%C3%B3polis&quot; title=&quot;Petrópolis (Wikipedia)&quot;&gt;Petrópolis&lt;/a&gt;, en Brasil&lt;/b&gt;.
Allí, en la madrugada del 22 de febrero de 1942, &lt;b&gt;Stefan Zweig&lt;/b&gt; y su segunda
esposa, &lt;b&gt;Charlotte Altmann&lt;/b&gt;, pusieron fin a sus vidas mediante una sobredosis de
barbitúricos. Había terminado de escribir &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/El_mundo_de_ayer&quot; title=&quot;El mundo de ayer (Wikipedia)&quot;&gt;El mundo de ayer&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; apenas unas semanas
antes de su muerte. El libro se publicó póstumamente en 1942.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin-bottom: 9pt; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;La obra: autobiografía de un siglo en llamas&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El mundo de
ayer. Memorias de un europeo (Die Welt von Gestern. Erinnerungen eines
Europäers) no es exactamente una autobiografía convencional. Zweig apenas habla
de su vida privada; en cambio, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/El_mundo_de_ayer&quot; title=&quot;El mundo de ayer (Wikipedia)&quot;&gt;convierte su propia trayectoria en el hilo
conductor de un retrato exhaustivo y elegíaco de la civilización europea entre
1880 y 1940&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. El libro es, simultáneamente, un memorial, una denuncia y un
testamento espiritual.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin-bottom: 9pt; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La obra se
articula en grandes capítulos que van desde la juventud dorada en Viena —la
ciudad de la cultura, la tolerancia y el refinamiento— hasta la irrupción de la
Primera Guerra Mundial, la efímera ilusión de la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Rep%C3%BAblica_de_Weimar&quot; title=&quot;República de Weimar (Wikipedia)&quot;&gt;República de Weimar&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, el terror
nazi y la Segunda Guerra Mundial. Zweig describe la Belle Époque con una
nostalgia que no es meramente sentimental, sino política y filosófica: aquella
Europa de fronteras abiertas, de pasaportes innecesarios y de intercambio
cultural sin trabas representaba para él la promesa más alta de la modernidad.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin-bottom: 9pt; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El naufragio
de esa promesa ocupa el centro dramático del relato. Con una lucidez
estremecedora, Zweig narra cómo el nazismo, la propaganda, el miedo y el
resentimiento fueron desmontando, pieza a pieza, el edificio de la convivencia
ilustrada que él había conocido. El antisemitismo, la quema de libros, la
persecución de los intelectuales, el exilio de la inteligencia europea: todo
ello desfila ante el lector con una verosimilitud que ningún manual de historia
puede igualar.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin-bottom: 9pt; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Zweig también
dedica páginas memorables a sus encuentros con figuras como &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Auguste_Rodin&quot; title=&quot;Auguste Rodin (Wikipedia)&quot;&gt;Rodin&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Rainer_Maria_Rilke&quot; title=&quot;Rainer Maria Rilke (Wikipedia)&quot;&gt;Rilke&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Romain_Rolland&quot; title=&quot;Romain Rolland (Wikipedia)&quot;&gt;Romain Rolland&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/M%C3%A1ximo_Gorki&quot; title=&quot;Máximo Gorki (Wikipedia)&quot;&gt;Gorki&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Sigmund_Freud&quot; title=&quot;Sigmund Freud (Wikipedia)&quot;&gt;Freud&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/James_Joyce&quot; title=&quot;James Joyce (Wikipedia)&quot;&gt;Joyce&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Hugo_von_Hofmannsthal&quot; title=&quot;Hugo von Hofmannsthal (Wikipedia)&quot;&gt;Hofmannsthal&lt;/a&gt; y &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Theodor_Herzl&quot; title=&quot;Theodor Herzl (Wikipedia)&quot;&gt;Herzl&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; —cuya visión sionista
comprendió tarde, como él mismo reconoce—. Estos retratos funcionan como
pequeños lienzos de época, pero revelan también la fe de Zweig en la cultura
como antídoto frente a la barbarie, una fe que los hechos acabarían
desmintiendo.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhHagB7aYVO-oUYe485dvnr9dZ4iihtrYWO7DxrVKKdCYPIo35y17GgA9QnmMR5r-UMKJAV3wMIZmITJVXPprySCJYp4lP87fTYnzAKSj9Q6pvS-dHgXAO5EqAaZRxlJ8YCTXmGwkW3Ol8b7hFIfgDIY985LyPoIUlahyeo2FIkBTRKT3XNvSb8/s419/HK69WVDW8AAo2GR.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;419&quot; data-original-width=&quot;314&quot; height=&quot;238&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhHagB7aYVO-oUYe485dvnr9dZ4iihtrYWO7DxrVKKdCYPIo35y17GgA9QnmMR5r-UMKJAV3wMIZmITJVXPprySCJYp4lP87fTYnzAKSj9Q6pvS-dHgXAO5EqAaZRxlJ8YCTXmGwkW3Ol8b7hFIfgDIY985LyPoIUlahyeo2FIkBTRKT3XNvSb8/w178-h238/HK69WVDW8AAo2GR.jpg&quot; width=&quot;178&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin-bottom: 9pt; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Voces del libro: citas para la memoria&lt;/b&gt;:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;i style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span&gt;&quot;Nunca había sido la Tierra más bella, nunca había sido la
libertad más grande, nunca había sido la riqueza más abundante, nunca había
sido la fe en el progreso más ardiente.&quot;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/i&gt;&lt;i style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span&gt;&quot;El judío europeo era, de todos los europeos, el más
europeo; había asimilado mejor que ningún otro pueblo la cultura
occidental.&quot;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/i&gt;&lt;i style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span&gt;&quot;Antes de la Primera Guerra Mundial, el mundo pertenecía a
todos. Cada uno podía ir adonde quisiera y quedarse cuanto tiempo le pareciese.
No existían permisos, no existían visados.&quot;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/i&gt;&lt;i style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span&gt;&quot;Quizás la mayor tragedia de mi generación es que hayamos
vivido en tres mundos distintos sin poder adaptarnos a ninguno de ellos.&quot;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/i&gt;&lt;i style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span&gt;&quot;He visto cómo las grandes ideologías colectivas destruyen
al individuo, al que solo le queda la opción de someterse o ser
destruido.&quot;&lt;/span&gt;&lt;/i&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style=&quot;border-bottom: solid darkred 1.0pt; border-color: currentcolor; border-image: initial; border-style: none; border-width: medium; border: medium; mso-border-bottom-alt: solid darkred .5pt; mso-element: para-border-div; padding: 0cm 0cm 1pt;&quot;&gt;

&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;border-color: currentcolor; border-image: initial; border-style: none; border-width: medium; margin-bottom: 10pt; padding: 0cm; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;Vigencia: un espejo para el presente&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Leer El mundo
de ayer en el siglo XXI no es un ejercicio de nostalgia histórica. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/El_mundo_de_ayer&quot; title=&quot;El mundo de ayer (Wikipedia)&quot;&gt;Es una advertencia&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Zweig describe con precisión los mecanismos mediante los cuales
una sociedad cultivada puede deslizarse hacia la intolerancia, el autoritarismo
y la violencia. La rapidez del derrumbe —apenas una década separa la República
de Weimar del Tercer Reich— interpela directamente a cualquier lector que viva
en una democracia y crea que los avances civilizatorios son irreversibles.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;border-color: currentcolor; border-image: initial; border-style: none; border-width: medium; margin-bottom: 10pt; padding: 0cm; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La escritura de Zweig es al mismo tiempo elegante y
urgente, íntima y universal. Su mirada sobre Europa —una mirada que amó ese
continente con la intensidad de quien lo perdió todo— convierte este libro en
una de las grandes obras de la literatura del siglo XX y en una lectura
imprescindible para quien quiera entender cómo el odio organizado puede arrasar
en pocos años lo que tardó generaciones en construirse.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;/div&gt;
  &lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/apQL6-LvNkI?si=YcgkQuNWWtdeV6Rn&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/06/el-mundo-de-ayer-obra-de-stefan-zweig.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgctGXzeCKIcgRHDO_mDhtKGruEMVCxSSsEpmXgf6Gtx_33qKmvghLAJtdMlWqd-NHvk0OowVqeDRO2S3ZTbAXiVa54iGE1Jb3zzH9McSEn6SKxGYEMsZS-142IXpp69VJxZmNwhADxPS4F9Aj5OvRFXPwIQumokGy-gmUBaBbEE2BMXKLbbcDD/s72-w374-h249-c/a0628235-61f6-454a-ba6c-f0613621ecae.png" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-3107056795858998660</guid><pubDate>Mon, 15 Jun 2026 09:05:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-06-23T18:27:58.736+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">filosofía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">psicología</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">religión</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">sociología</category><title>La pregunta por el sentido de la vida desde Aristóteles a Frankl </title><description>&lt;center&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhAEqN6wJ2YlyZm_75lTBeXd3YQMm9-GITMTXtVr2LPSZQfqpEPxK2MkFAxVzu8rupJQfc0nU7HspcH_BkxfSj9Mdvl_DSlK0_UCPRBg27jIIJW2kL6kSwIqyZZ5BPGE3Ci3eK6jUksfvws8i2-9zD5SZhyphenhyphenNqH08u41eSmCxXlxeAQdXIC7ID48/s1536/fc103f5a-d24c-4e9b-a9a1-cb636f7be41e.png&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1024&quot; data-original-width=&quot;1536&quot; height=&quot;213&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhAEqN6wJ2YlyZm_75lTBeXd3YQMm9-GITMTXtVr2LPSZQfqpEPxK2MkFAxVzu8rupJQfc0nU7HspcH_BkxfSj9Mdvl_DSlK0_UCPRBg27jIIJW2kL6kSwIqyZZ5BPGE3Ci3eK6jUksfvws8i2-9zD5SZhyphenhyphenNqH08u41eSmCxXlxeAQdXIC7ID48/w347-h213/fc103f5a-d24c-4e9b-a9a1-cb636f7be41e.png&quot; width=&quot;347&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;
  &lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Hay preguntas que la humanidad formula desde sus orígenes sin que ninguna respuesta las clausure definitivamente. «&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Sentido_de_la_vida&quot;&gt;&lt;b&gt;¿Cuál es el sentido de la vida?&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;» es, acaso, la más persistente de todas ellas. No porque los seres humanos carezcan de respuestas —las tienen, y en abundancia—, sino porque cada generación las hereda, las pone a prueba y las reformula desde sus propias coordenadas históricas, culturales y existenciales.&lt;/div&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjqsPYPPeXYcxMDKsncAdbOpIjihusY1630-l3hC06ctkhZMeeeJ1M77y_dOPJ-_oqLWpWQaVkFDPYZ7xF-EwgCrERwI-N5YMjaXWuy64O8wgIq9mwqqUKZoSdDqUKaAaQAaG5DMDLt2T9KWPKuyb14XWp36n2PNbVjS_Wua44P0eOTKBiD0vC-/s445/41rfCZgKmhL._SY445_SX342_ML2_.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;445&quot; data-original-width=&quot;290&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjqsPYPPeXYcxMDKsncAdbOpIjihusY1630-l3hC06ctkhZMeeeJ1M77y_dOPJ-_oqLWpWQaVkFDPYZ7xF-EwgCrERwI-N5YMjaXWuy64O8wgIq9mwqqUKZoSdDqUKaAaQAaG5DMDLt2T9KWPKuyb14XWp36n2PNbVjS_Wua44P0eOTKBiD0vC-/s320/41rfCZgKmhL._SY445_SX342_ML2_.jpg&quot; width=&quot;209&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;Conviene, antes de ensayar cualquier respuesta, deslindar el propio interrogante. Preguntar por el «sentido» puede significar cosas bien distintas: preguntar por un &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;propósito&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt; que trasciende al individuo, por un &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;valor&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt; que justifica el esfuerzo de existir, o simplemente por una &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;coherencia narrativa&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt; que nos permita reconocernos como protagonistas de algo más que una sucesión de hechos azarosos. No es lo mismo la pregunta del adolescente que atraviesa su primera crisis de identidad que la del anciano que contempla el horizonte de su vida completa. El interrogante es el mismo; quienes preguntan, no.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Las tradiciones filosóficas han ofrecido respuestas radicalmente distintas, y todas ellas merecen ser tomadas en serio. Para &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Arist%C3%B3teles&quot;&gt;&lt;b&gt;Aristóteles&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, el sentido residía en la &lt;em&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Eudaimon%C3%ADa&quot;&gt;&lt;b&gt;eudaimonía&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;/em&gt;, esa floración plena de las capacidades propias que alcanza quien vive conforme a la virtud y al ejercicio de la razón. Lejos de todo hedonismo, la vida con sentido era aquella en que el ser humano desarrollaba lo mejor de sí mismo en el seno de una comunidad política. La polis no era el telón de fondo, sino la condición misma de la existencia lograda.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;El pensamiento religioso aportó otra dimensión: el sentido venía de fuera, donado por un Creador, y la vida humana cobraba su verdadero peso en la perspectiva de una trascendencia que la desbordaba. Esta respuesta, históricamente dominante en Occidente, no se limitó a consolar: estructuró calendarios, rituales, comunidades enteras. La muerte, así, no suprimía el sentido sino que lo transformaba.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;La modernidad ilustrada desplazó el fundamento hacia el sujeto autónomo. &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Immanuel_Kant&quot;&gt;&lt;b&gt;Kant&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; situó la dignidad en la libertad moral: el ser humano es fin en sí mismo, y ningún propósito exterior puede subordinarlo a la lógica de un medio. El sentido ya no venía del cosmos ni de la revelación, sino de la capacidad de darse a uno mismo una ley que uno mismo pudiera universalizar. Era una respuesta exigente y, en cierto modo, solitaria.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;El siglo XX, marcado por catástrofes de escala sin precedentes, puso a prueba estas respuestas con una brutalidad que ninguna teoría abstracta había anticipado. &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Viktor_Frankl&quot;&gt;&lt;b&gt;Viktor Frankl&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&amp;nbsp;(&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search?q=Viktor+Frankl&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;muchos posts&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;), psiquiatra vienés superviviente de los campos de exterminio nazis, propuso desde su &lt;em&gt;logoterapia&lt;/em&gt; que el ser humano puede soportar casi cualquier condición si encuentra un &lt;em&gt;para qué&lt;/em&gt;. El sentido no se inventa ni se otorga: se descubre en la actitud con que uno afronta el sufrimiento inevitable, en la obra que crea o en el amor que da y recibe. Esta respuesta, nacida del extremo del horror, tiene una fortaleza moral que pocas otras pueden reclamar.&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgToslRDOp5aI0vhIrUBZvA5PYfvZ3GB-txsMLJI9p8egjEhMCcNLFLDXzGvvDnxoO-0alGevdFrlYGmUyWMwCViyAx-IYBrJY4WBjB0Sf8Yai-6bOnagZWvZm3I2K-wESt-doIVf50bf5iDmcqErbTWDBeGcSGhdSZ-EQg0Py4uOJBapmPIWWS/s466/81uzeQZreyL._SY466_.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;466&quot; data-original-width=&quot;282&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgToslRDOp5aI0vhIrUBZvA5PYfvZ3GB-txsMLJI9p8egjEhMCcNLFLDXzGvvDnxoO-0alGevdFrlYGmUyWMwCViyAx-IYBrJY4WBjB0Sf8Yai-6bOnagZWvZm3I2K-wESt-doIVf50bf5iDmcqErbTWDBeGcSGhdSZ-EQg0Py4uOJBapmPIWWS/s320/81uzeQZreyL._SY466_.jpg&quot; width=&quot;194&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;El existencialismo —&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Jean-Paul_Sartre&quot;&gt;Sartre&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Albert_Camus&quot;&gt;Camus&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Martin_Heidegger&quot;&gt;Heidegger&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;— apostó, en cambio, por la ausencia de sentido previo: la existencia precede a la esencia, y el ser humano está condenado a construir desde la libertad aquello que ningún orden cósmico ni ninguna esencia predeterminada le ofrece. El absurdo no es una falla del mundo: es su condición. Y sin embargo, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Albert_Camus&quot;&gt;&lt;b&gt;Camus&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; concluyó que hay que imaginar a &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/S%C3%ADsifo&quot;&gt;&lt;b&gt;Sísifo&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; feliz. El desafío al sinsentido &lt;em&gt;es&lt;/em&gt; ya una forma de sentido.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Hoy, la neurociencia, la psicología positiva y la sociología contemporánea aportan nuevas capas a la pregunta. Estudios transculturales sugieren que las personas con mayor bienestar subjetivo suelen compartir tres ingredientes: relaciones significativas, la sensación de contribuir a algo que las trasciende y la experiencia del crecimiento personal. No es una respuesta filosófica, pero tampoco la contradice.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;La pregunta por el sentido de la vida no tiene una respuesta correcta que pueda depositarse en un manual y transmitirse sin más. Lo que sí puede transmitirse es la disposición a formularla con rigor, a habitarla con honestidad y a revisarla a lo largo de una vida que, como escribió &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Ortega_y_Gasset&quot;&gt;&lt;b&gt;Ortega y Gasset&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, es siempre tarea, siempre quehacer, siempre proyecto. Quizá en esa disposición misma —en la voluntad de no resignarse a vivir sin examinarse— resida ya, modestamente, algo parecido a una respuesta.&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p lang=&quot;es&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;¿Para qué vivimos? Es la pregunta que atraviesa toda la historia de la filosofía, desde Aristóteles hasta Viktor Frankl. &lt;a href=&quot;https://t.co/shwohDguGY&quot;&gt;https://t.co/shwohDguGY&lt;/a&gt; En una época de hiperconexión, incertidumbre y cambios acelerados, buscar el sentido de la vida sigue siendo el mayor desafío humano.… &lt;a href=&quot;https://t.co/PbFpAOjrL1&quot;&gt;pic.twitter.com/PbFpAOjrL1&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;&amp;mdash; Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2069457276163797038?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;June 23, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot; charset=&quot;utf-8&quot;&gt;&lt;/script&gt;

&lt;blockquote cite=&quot;https://www.tiktok.com/@darte_formacion/video/7651616909460376864&quot; class=&quot;tiktok-embed&quot; data-video-id=&quot;7651616909460376864&quot; style=&quot;max-width: 605px; min-width: 325px;&quot;&gt; &lt;section&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@darte_formacion?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@darte_formacion&quot;&gt;@darte_formacion&lt;/a&gt; 🧭 Quizá el sentido de la vida no es algo que encuentras… sino algo que respondes. Viktor Frankl lo expresó de una forma brutal: no eres tú quien le pregunta a la vida cuál es tu propósito… es la vida la que te lo pregunta a ti. Y eso cambia todo. Porque entonces el propósito no aparece como una idea mágica que compras, descubres o desbloqueas de golpe. No viene empaquetado en una frase bonita ni en un curso. ⚠️ El sentido se responde. Con lo que haces. Con cómo vives. Con las decisiones que tomas cuando nadie te aplaude. Con la forma en la que sostienes lo difícil, eliges lo importante y te posicionas frente a tu propia vida. ✨ A veces no te falta encontrar “tu propósito”. Te falta empezar a responder con más verdad a la vida que ya tienes delante. 💛 El sentido no siempre se descubre pensando más. Muchas veces se revela viviendo de otra manera. &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/viktorfrankl?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;viktorfrankl&quot;&gt;#ViktorFrankl&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/propositodevida?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;propositodevida&quot;&gt;#PropositoDeVida&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/desarrollopersonal?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;desarrollopersonal&quot;&gt;#DesarrolloPersonal&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/crecimientopersonal?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;crecimientopersonal&quot;&gt;#CrecimientoPersonal&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/reflexion?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;reflexion&quot;&gt;#Reflexion&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/music/sonido-original-7651616960098208544?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ sonido original - D&#39;Arte Formación&quot;&gt;♬ sonido original - D&#39;Arte Formación&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;

&lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/06/la-pregunta-por-el-sentido-de-la-vida.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhAEqN6wJ2YlyZm_75lTBeXd3YQMm9-GITMTXtVr2LPSZQfqpEPxK2MkFAxVzu8rupJQfc0nU7HspcH_BkxfSj9Mdvl_DSlK0_UCPRBg27jIIJW2kL6kSwIqyZZ5BPGE3Ci3eK6jUksfvws8i2-9zD5SZhyphenhyphenNqH08u41eSmCxXlxeAQdXIC7ID48/s72-w347-h213-c/fc103f5a-d24c-4e9b-a9a1-cb636f7be41e.png" height="72" width="72"/><thr:total>2</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-3425709605885539434</guid><pubDate>Sun, 14 Jun 2026 08:37:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-06-16T10:37:53.112+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">amistad</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">familia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">metáforas</category><title>El tren de la vida según Jean d’Ormesson</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/TU0cpgiTYG8?si=fEomGf9ZcEFe4Ehw&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Circula por Internet, atribuido con devoción a &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Jean_d%27Ormesson&quot;&gt;&lt;b&gt;Jean d&#39;Ormesson&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, un texto breve titulado &lt;em&gt;&lt;a href=&quot;https://maldita.es/maldito-bulo/2020/02/07/jean-dormesson-le-train-de-ma-vie-bulo/&quot;&gt;&lt;b&gt;Le train de ma vie&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;/em&gt; —&lt;em&gt;El tren de mi vida&lt;/em&gt;— que comienza así: al nacer, subimos a un tren y encontramos a nuestros padres, y creemos que viajarán siempre con nosotros. Pero en alguna estación descienden, y el viaje continúa sin ellos. Un texto de apenas unas decenas de líneas que ha recorrido millones de pantallas, ha sido leído en funerales y bodas, susurrado en hospitales y copiado en cuadernos de adolescentes. El problema —o quizás la gracia— es que los investigadores literarios no han podido localizar este fragmento en ninguna obra ni discurso oficial de d&#39;Ormesson. Todo apunta a que se trata de un texto anónimo que el imaginario colectivo decidió, con una especie de justicia poética, colocar bajo la firma del escritor francés más amado de su generación.&amp;nbsp;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiSVjA4aGp2dNq5ulw08g52PunOK-oQxlcm91ECzJycPCKggL88v30_tgBLhYV3frL_MyvARcsYd2V5lezhtkG7LpzDYIpKi7X-QZWjcHWzDF-rYHnhUiR6nMVZKBwot9FESVDzkyxxdtfr_sIU38vZ5JJf53Aerg-kcZSv7RP5PweuPumKRteP/s267/imagesdffdfd.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;267&quot; data-original-width=&quot;189&quot; height=&quot;247&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiSVjA4aGp2dNq5ulw08g52PunOK-oQxlcm91ECzJycPCKggL88v30_tgBLhYV3frL_MyvARcsYd2V5lezhtkG7LpzDYIpKi7X-QZWjcHWzDF-rYHnhUiR6nMVZKBwot9FESVDzkyxxdtfr_sIU38vZ5JJf53Aerg-kcZSv7RP5PweuPumKRteP/w175-h247/imagesdffdfd.jpg&quot; width=&quot;175&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Y sin embargo, pocas atribuciones resultan tan comprensibles. Jean d&#39;Ormesson, fallecido en 2017 a los 92 años, era uno de los intelectuales más populares entre los franceses, que apreciaban su optimismo frente a la desesperanza de muchos de sus colegas. Él mismo definía sus libros como «una especie de Prozac para almas atormentadas», y su último título llevaba por nombre &lt;em&gt;&lt;a href=&quot;https://fr.wikipedia.org/wiki/Je_dirai_malgr%C3%A9_tout_que_cette_vie_fut_belle&quot;&gt;&lt;b&gt;Je dirai malgré tout que cette vie fut belle&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&lt;/em&gt; —&lt;em&gt;Diré pese a todo que esta vida ha sido bella&lt;/em&gt;—, una declaración que podría servir de epílogo al texto del tren sin perder ni una gota de autenticidad. Estudió en la Escuela Normal Superior de París y se especializó en letras, historia y filosofía, antes de convertirse en académico, periodista, novelista y en lo que los franceses llaman, con afecto, &lt;em&gt;le prof de lettres des Français&lt;/em&gt;: el maestro de letras de los franceses.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;La metáfora del tren como representación del transcurso vital tiene una larga historia en la literatura y el pensamiento occidental. Desde las meditaciones de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Marco_Aurelio&quot;&gt;&lt;b&gt;Marco Aurelio&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; sobre el paso del tiempo hasta las imágenes ferroviarias de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Le%C3%B3n_Tolst%C3%B3i&quot;&gt;&lt;b&gt;Tolstói&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; o la filosofía bergsoniana de la duración, el viaje en tren ha funcionado como espejo del tiempo irreversible: todo avanza en una sola dirección, las estaciones se suceden sin posibilidad de retorno, y los pasajeros suben y bajan según leyes que nos sobrepasan. Lo que el texto atribuido a d&#39;Ormesson añade es una modulación sentimental y ética al mismo tiempo: los otros no son mero paisaje, sino compañeros de vagón cuya presencia o ausencia nos define.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;La estructura narrativa del texto es engañosamente sencilla. Comienza con la infancia —el encuentro con los padres— y va desplegando, en orden casi cronológico, los vínculos que conforman una vida: &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Hermano&quot;&gt;hermanos&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Amistad&quot;&gt;amigos&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Amor&quot;&gt;amores&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Hijo&quot;&gt;hijos&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Cada uno ocupa su asiento durante un trecho, y luego desciende. Algunos lo hacen de manera ruidosa y dolorosa; otros, «tan discretamente que no nos damos cuenta de que han abandonado su asiento». Esta distinción no es menor: hay pérdidas que dejan cicatriz y pérdidas que solo se reconocen en retrospectiva, cuando la ausencia ya es antigua y el nombre apenas emerge de la memoria. La sabiduría del texto reside precisamente en no jerarquizar: ambas formas de partir merecen atención.&amp;nbsp;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhsoU_z-vJQziuMMmmVr_XYl1a-j6zmflrH12awDuVLCzuiA-AAaKpFbwMS8KiMih9IGhsxAq143IQ8Z8eWtCl9lNAul1pwCqtt-egqVA1QTYDY8LTDabgiHEmTET_XvLQGmEAP54xtnOq2kemNe6niKu7DEt0rXNGYUNLzIOBeBCF035aCWKk-/s530/9782350871240ORI.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;530&quot; data-original-width=&quot;351&quot; height=&quot;257&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhsoU_z-vJQziuMMmmVr_XYl1a-j6zmflrH12awDuVLCzuiA-AAaKpFbwMS8KiMih9IGhsxAq143IQ8Z8eWtCl9lNAul1pwCqtt-egqVA1QTYDY8LTDabgiHEmTET_XvLQGmEAP54xtnOq2kemNe6niKu7DEt0rXNGYUNLzIOBeBCF035aCWKk-/w170-h257/9782350871240ORI.jpg&quot; width=&quot;170&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;El desenlace apunta hacia una ética del presente que tiene resonancias estoicas y también budistas: no sabemos en qué estación descenderemos, de modo que la única respuesta razonable es vivir con gratitud, perdonar a tiempo y procurar dejar buenos recuerdos en quienes continúan el viaje. Es una filosofía sin asperezas, quizás demasiado luminosa para algunos, pero que en&amp;nbsp;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Jean_d%27Ormesson&quot;&gt;&lt;b&gt;Jean d&#39;Ormesson&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&amp;nbsp;—real o imaginado como autor— encuentra su portavoz natural.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Que un texto anónimo haya necesitado un nombre para circular, y que ese nombre haya sido el suyo, dice algo revelador sobre la función social de los autores. La autoría no es solo un dato bibliográfico: es una promesa de coherencia, un marco interpretativo. Cuando leemos este texto creyendo que es de d&#39;Ormesson, lo leemos de otra manera: con la gravedad serena de alguien que se sabe mortal y ha decidido celebrar la vida de todas formas. La ficción de autoría, en este caso, no engaña; ilumina.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Al final, quizás importe menos quién escribió &lt;em&gt;Le train de ma vie&lt;/em&gt; que el hecho de que alguien lo escribió, de que millones lo han reconocido como propio, y de que d&#39;Ormesson —con su elegancia aristocrática y su incurable amor por la existencia— sigue siendo, incluso más allá de la muerte, el tipo de escritor a quien uno querría atribuirle las palabras más hermosas sobre el viaje que todos, sin excepción, estamos haciendo juntos.&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p lang=&quot;es&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;🚂 ¿Y si la vida no fuera una carrera, sino un viaje en tren? Jean d’Ormesson nos regaló una de las alegorías más hermosas sobre la existencia: &amp;quot;Le train de ma vie&amp;quot;. &lt;a href=&quot;https://t.co/R6vCvHQrWi&quot;&gt;https://t.co/R6vCvHQrWi&lt;/a&gt; Subimos al nacer, nuestros padres bajan en alguna estación dejándonos su equipaje, y… &lt;a href=&quot;https://t.co/5CT5BwJG22&quot;&gt;pic.twitter.com/5CT5BwJG22&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;&amp;mdash; Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2066802318993985704?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;June 16, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot; charset=&quot;utf-8&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;blockquote cite=&quot;https://www.tiktok.com/@pooeticphrases/video/7467210313012727062&quot; class=&quot;tiktok-embed&quot; data-video-id=&quot;7467210313012727062&quot; style=&quot;max-width: 605px; min-width: 325px;&quot;&gt; &lt;section&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@pooeticphrases?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@pooeticphrases&quot;&gt;@pooeticphrases&lt;/a&gt; Le Train de La Vie by Jean d’Ormersson🚞&lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/legend?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;legend&quot;&gt;#legend&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/tiktok?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;tiktok&quot;&gt;#tiktok&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/music/son-original-7467210308524739350?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ son original - PoéticPhrases&quot;&gt;♬ son original - PoéticPhrases&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/06/el-tren-de-la-vida-segun-jean-dormesson.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/TU0cpgiTYG8/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-5162051555724692480</guid><pubDate>Sat, 13 Jun 2026 16:16:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-06-14T19:00:08.376+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">cuentos</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Escritura</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">feminismo</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">libros</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">poesía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">USA</category><title>Cuando Anne Sexton reescribió los cuentos de hadas</title><description>&lt;center&gt;
  &lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/ti7spEsDpT0?si=IwTIu2FXwB_D1C7F&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
  &lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Insistimos con escritoras &lt;i&gt;desaparecidas prematuramente&lt;/i&gt; y hace medio siglo al menos. Hoy con &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Anne_Sexton&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Anne&lt;/b&gt; &lt;b&gt;Sexton&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, la poetisa que hizo del abismo literatura. Ella escribió desde el borde de la existencia, como terapia, como obra de arte y con el coraje de nombrarse a sí misma.&amp;nbsp;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Hay escritoras cuya obra no puede separarse de su vida sin perder algo esencial, no por falta de ambición artística, sino porque la vida misma fue el material con el que trabajaron.&amp;nbsp;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Anne_Sexton&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Anne&lt;/b&gt; &lt;b&gt;Sexton&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&amp;nbsp;pertenece a esa estirpe exigente y perturbadora. Nacida en &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Newton_(Massachusetts)&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Newton, Massachusetts&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, en 1928, y muerta por su propia mano en 1974, dejó una obra poética que sigue siendo hoy uno de los hitos más incómodos y necesarios de la literatura norteamericana del siglo XX.&amp;nbsp;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgL-R4w73mWe30jBy2gJTu7zxa0tmADfn_utxlewokpg1dkkZbaw6Z6uB696FB6DYU8NiwzFPu6ZDfCwpMPh3NPDXkTYZYZxk4C88f0agK4TwiT9_kxpluRn5H_JUxjh-lXHVd04OWl5-tn1HubWkdpw9wFG2JMeJ2zX0QsJlMNFl52_NJM1se5/s500/55333379220_d9ef6cfec2_o.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;500&quot; data-original-width=&quot;386&quot; height=&quot;267&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgL-R4w73mWe30jBy2gJTu7zxa0tmADfn_utxlewokpg1dkkZbaw6Z6uB696FB6DYU8NiwzFPu6ZDfCwpMPh3NPDXkTYZYZxk4C88f0agK4TwiT9_kxpluRn5H_JUxjh-lXHVd04OWl5-tn1HubWkdpw9wFG2JMeJ2zX0QsJlMNFl52_NJM1se5/w206-h267/55333379220_d9ef6cfec2_o.jpg&quot; width=&quot;206&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Sexton llegó a la poesía de forma tardía y casi accidental. Tras años de crisis nerviosas, hospitalizaciones y una maternidad vivida con ambivalencia,&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Anne_Sexton#Primeros_a%C3%B1os_y_formaci%C3%B3n&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt; un médico le sugirió que escribiera&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;. Lo que comenzó como ejercicio terapéutico se convirtió en vocación absoluta. En 1957 ingresó en el seminario de John Holmes en Boston, donde conoció a &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Maxine_Kumin&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Maxine Kumin&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, quien sería su amiga y confidente literaria de por vida. Poco después estudió con &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Robert_Lowell&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Robert Lowell&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, en cuyas clases coincidió con &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Sylvia_Plath&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Sylvia Plath&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;. Tres nombres, tres destinos trágicos, una misma voluntad de hacer de la experiencia interior materia poética sin concesiones.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Su primer libro, &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/To_Bedlam_and_Part_Way_Back&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;To Bedlam and Part Way Back (1960)&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, estableció de inmediato su registro: una voz directa, clínica en ocasiones, capaz de hablar de la locura, el internamiento y el cuerpo femenino con una franqueza que escandalizó a parte de la crítica y deslumbró a otra. La etiqueta de “&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Poes%C3%ADa_confesional&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;poesía confesional&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;” —acuñada para describir también la obra de Lowell y Plath— le quedó adherida para siempre, aunque Sexton nunca la aceptó con comodidad. Confesar, para ella, no era exhibicionismo sino un acto de rigor: nombrar lo que la sociedad prefería silenciar.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Con &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/All_My_Pretty_Ones&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;All My Pretty Ones (1962)&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; consolidó su dominio del poema largo y narrativo, y en 1967 obtuvo el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Premio_Pulitzer&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Premio Pulitzer&lt;/a&gt; por &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Live_or_Die_(poetry_collection)&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Live or Die&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, colección que dramatiza de forma casi diaria la tensión entre el impulso de seguir viviendo y el de abandonar. El título lo dice todo: cada poema es una elección provisional.&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi7HX0qyJbB74zcmfXZXvkRk_UUTHK0fgEBV7ZPGEeFzDd_DOqk5G2Tbk-YpFlZQ-sObrSalNWBZLsl3tCFq_u4iYLg8jgFxT6e6IVXZVrgSXsVRO-4PgrJJDg-8-cuieMZDmU2mEhnYxU1lEVE8n75vf0TttJxY9c05Nj4wUYl_xC_IoPQY1xP/s556/55332004577_4be5df5a62_o.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;556&quot; data-original-width=&quot;358&quot; height=&quot;302&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi7HX0qyJbB74zcmfXZXvkRk_UUTHK0fgEBV7ZPGEeFzDd_DOqk5G2Tbk-YpFlZQ-sObrSalNWBZLsl3tCFq_u4iYLg8jgFxT6e6IVXZVrgSXsVRO-4PgrJJDg-8-cuieMZDmU2mEhnYxU1lEVE8n75vf0TttJxY9c05Nj4wUYl_xC_IoPQY1xP/w194-h302/55332004577_4be5df5a62_o.jpg&quot; width=&quot;194&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Pero quizás su obra más audaz sea &lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Transformations_(poetry_collection)&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Transformations (1971)&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, en la que &lt;b&gt;reescribe diecisiete &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Cuentos_de_los_hermanos_Grimm&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;cuentos de los hermanos Grimm&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; con ironía feroz, humor negro y una mirada feminista &lt;i&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Avant_la_lettre&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;avant la lettre&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/i&gt;. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Cenicienta&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Cenicienta&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Rapunzel&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Rapunzel&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Blancanieves&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Blancanieves&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; dejan de ser figuras pasivas para convertirse en espejo de las convenciones que aprisionan a las mujeres reales. Este libro, radicalmente distinto en tono a su poesía anterior, demostró que Sexton no era una voz de un solo registro, sino una artista capaz de reinventarse.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Su valoración literaria ha fluctuado con el tiempo. Los detractores —los hubo y los hay— argumentaron que su obra era demasiado autobiográfica para ser gran literatura, como si la distancia fuera condición del arte. Pero las generaciones posteriores, y en particular la crítica feminista desde los años ochenta en adelante, han reivindicado a Sexton como una escritora que &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Anne_Sexton#Legado&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;abrió territorios prohibidos&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;: la depresión, el aborto, el incesto, la menstruación, el deseo femenino. Habló de lo que no se hablaba, y lo hizo con un dominio formal impresionante, combinando metros tradicionales con el verso libre en una síntesis que pocas veces suena forzada.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Anne Sexton murió el 4 de octubre de 1974, a los 45 años. Su obra completa, reunida póstumamente, ocupa el lugar incómodo que merece: entre los grandes de su generación, sin las atenuaciones que a veces se aplican a quienes escribieron desde el margen. Leerla hoy sigue siendo una experiencia que no deja indiferente, porque &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Condici%C3%B3n_humana&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;habla de la condición humana&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; con la única moneda que siempre ha sido válida: la verdad dicha en voz alta.&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p lang=&quot;es&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;📚✨ Cuando Anne Sexton tomó los cuentos de los hermanos Grimm, no los suavizó: los desmontó. &lt;a href=&quot;https://t.co/KdbZ5phqV1&quot;&gt;https://t.co/KdbZ5phqV1&lt;/a&gt; En Transformaciones convirtió a Blancanieves, Cenicienta o Rapunzel en espejos incómodos de la sociedad, cuestionando los estereotipos femeninos, los finales… &lt;a href=&quot;https://t.co/Lg4OkHqpYF&quot;&gt;pic.twitter.com/Lg4OkHqpYF&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;&amp;mdash; Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2066193733490471167?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;June 14, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot; charset=&quot;utf-8&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;blockquote cite=&quot;https://www.tiktok.com/@williamoscvr/video/7351767336883440901&quot; class=&quot;tiktok-embed&quot; data-video-id=&quot;7351767336883440901&quot; style=&quot;max-width: 605px; min-width: 325px;&quot;&gt; &lt;section&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@williamoscvr?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@williamoscvr&quot;&gt;@williamoscvr&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/annesexton?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;annesexton&quot;&gt;#annesexton&lt;/a&gt; #annesextonedit &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/poetry?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;poetry&quot;&gt;#poetry&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/poetryedit?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;poetryedit&quot;&gt;#poetryedit&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/music/original-sound-7351767346299587333?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ original sound - 𝘯𝘦𝘤-𝘴𝘵𝘢𝘴𝘪𝘴&quot;&gt;♬ original sound - 𝘯𝘦𝘤-𝘴𝘵𝘢𝘴𝘪𝘴&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/06/cuando-anne-sexton-reescribio-los.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/ti7spEsDpT0/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-3547480710277535408</guid><pubDate>Fri, 12 Jun 2026 04:13:44 +0000</pubDate><atom:updated>2026-06-12T06:13:44.495+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Argentina</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">libros</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">poesía</category><title>Alejandra Pizarnik, una vida convertida en poesía</title><description>&lt;center&gt;

&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/jD5JiuxJaCA?si=QJJ6wH7uMRJSp2E0&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;


&lt;/center&gt;&lt;center style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt; &lt;p&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Alejandra_Pizarnik&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Flora Alejandra Pizarnik&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; nació el 29 de abril de 1936 en &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Avellaneda_(Argentina)&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Avellaneda, Buenos Aires&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, hija de inmigrantes judíos de origen ruso-ucraniano que habían huido del horror de la Segunda Guerra Mundial. Perdió parte de su familia en el &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Holocausto&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Holocausto&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, lo que marcó un primer contacto temprano y devastador con uno de los temas más constantes a lo largo de su obra: la muerte. &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Alienaci%C3%B3n&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Desde niña se sintió extranjera&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; en todas partes: en el idioma, en la familia, en el cuerpo. Esa dislocación existencial no fue una herida que se cerró con el tiempo; fue el manantial de toda su poesía.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjYEK9fBBrFDinbH-OSTYONil_8AwaramoCMrG6snEVyLUACDc3E55Ax0nqtN-I8NPHenP4yYsG04omXD4bAENZaqJ552rfk-lJSW8nw0hdYXWdYX48kwn5bahBq-90HaQVh9t7sULlqd5rtPQZO9Ai9Cjr07wSpNo8QRw-ZUcmQ1gVm96tAvIu/s279/imagesdffd.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;279&quot; data-original-width=&quot;181&quot; height=&quot;279&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjYEK9fBBrFDinbH-OSTYONil_8AwaramoCMrG6snEVyLUACDc3E55Ax0nqtN-I8NPHenP4yYsG04omXD4bAENZaqJ552rfk-lJSW8nw0hdYXWdYX48kwn5bahBq-90HaQVh9t7sULlqd5rtPQZO9Ai9Cjr07wSpNo8QRw-ZUcmQ1gVm96tAvIu/s1600/imagesdffd.jpg&quot; width=&quot;181&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Estudió Filosofía y Letras en la Universidad de Buenos Aires y frecuentó los talleres del poeta &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Juan_Jacobo_Bajarl%C3%ADa&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Juan Jacobo Bajarlía&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, donde comenzó a publicar sus primeros versos. &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Par%C3%ADs&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;En 1960 se marchó a París&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, ciudad que la transformó. Allí conoció a &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Julio_Cort%C3%A1zar&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Julio Cortázar&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; —quien decía que ella era la &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Rayuela_(novela)&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Maga de &lt;em&gt;Rayuela&lt;/em&gt;&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;—, a &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Rosa_Chacel&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Rosa Chacel&lt;/a&gt; y a &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Octavio_Paz&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Octavio Paz&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, quien redactó el prólogo de su reconocida obra &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/%C3%81rbol_de_Diana&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;em&gt;Árbol de Diana&lt;/em&gt; en 1962&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;. París le dio el surrealismo en su última respiración, la bohemia como ética y la escritura como única patria posible.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Existencialismo&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Una obra construida al borde del abismo.&lt;/a&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Su obra lírica se despliega en siete poemarios: &lt;/span&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/La_tierra_m%C3%A1s_ajena&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La tierra más ajena&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; (1955)&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/La_%C3%BAltima_inocencia&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La última inocencia&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; (1956)&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Las_aventuras_perdidas&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Las aventuras perdidas&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; (1958)&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/%C3%81rbol_de_Diana&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Árbol de Diana&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; (1962)&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Los_trabajos_y_las_noches&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Los trabajos y las noches&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; (1965)&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Extracci%C3%B3n_de_la_piedra_de_locura&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Extracción de la piedra de locura&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; (1968)&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; y &lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/El_infierno_musical&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El infierno musical&lt;/em&gt;&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/El_infierno_musical&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt; (1971)&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;. A estos se suman sus diarios, su prosa poética y su inclasificable pieza &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/La_condesa_sangrienta&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;em&gt;&lt;b&gt;La condesa sangrienta&lt;/b&gt;&lt;/em&gt; &lt;b&gt;(1971),&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; una exploración de la crueldad y el erotismo a través de la figura histórica de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Erzs%C3%A9bet_B%C3%A1thory&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Erzsébet Báthory&lt;/a&gt;, &lt;/b&gt;la mayor asesina en serie de la historia.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Sus versos transitan en constante tensión entre el automatismo surrealista y la exactitud racional, atravesando la propia vida de la poeta. No hay en Pizarnik poesía decorativa ni retórica hueca: cada palabra es elegida como quien elige un hueso que duele. &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Literatura_minimalista&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Siempre buscó la brevedad y la precisión, en una poética donde predominó el minimalismo&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;. Sus poemas son breves, a veces apenas tres o cuatro líneas, pero poseen la densidad gravitacional de un astro que colapsa sobre sí mismo.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Sus textos declaran un gran escepticismo frente al yo, el lenguaje y lo que concebimos como realidad. Escribir, para ella, no era comunicar sino conjurar: invocar una presencia que el mundo real le negaba. La poesía era, según sus propias palabras, ese lugar donde lo imposible se vuelve posible.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjDyDhklECv18NMq7kRUIVMGKsXRKWDEyqBK0NfPyrEKwalSekcK0BhoKzaJWgrxTV-aimoF4y7QiQgTZwL5CgMcNwvYjSsMllu-9sSge4nXw8qTvOD4YULQVCyZwbVhZHDWUdC1JVN1YugEOb0mjIYLws84UzCr4ne47Nbli_Hl0tGxVJGz-HH/s407/shoppingeee.webp&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;407&quot; data-original-width=&quot;284&quot; height=&quot;248&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjDyDhklECv18NMq7kRUIVMGKsXRKWDEyqBK0NfPyrEKwalSekcK0BhoKzaJWgrxTV-aimoF4y7QiQgTZwL5CgMcNwvYjSsMllu-9sSge4nXw8qTvOD4YULQVCyZwbVhZHDWUdC1JVN1YugEOb0mjIYLws84UzCr4ne47Nbli_Hl0tGxVJGz-HH/w173-h248/shoppingeee.webp&quot; width=&quot;173&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Alejandra_Pizarnik&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Valoración: una voz que no envejece.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Octavio Paz, que la conocía bien, escribió que su obra lleva a cabo una cristalización verbal surgida de la amalgama entre el insomnio pasional y la lucidez meridiana, sometida a las más altas temperaturas. Esa imagen química es exacta: &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Creatividad_y_enfermedad_mental&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Pizarnik fundió locura y lucidez&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; hasta hacerlas indistinguibles.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Pasados más de cincuenta años de su muerte, su legado continúa vigente y es considerada una de las creadoras hispanoamericanas más destacadas del siglo XX. Su influencia se extiende sobre poetas de toda América Latina y España, y su obra no cesa de ganar lectores nuevos, especialmente entre jóvenes que encuentran en ella una interlocutora que nombra lo que no tiene nombre.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Murió el 25 de septiembre de 1972, en Buenos Aires, a los 36 años, tras una sobredosis de barbitúricos. En el pizarrón de su habitación quedaron escritos sus últimos versos. No dejó testamento literario: toda su obra era ya un testamento.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Leerla hoy es enfrentarse a la pregunta que ella nunca dejó de hacerse: ¿puede el lenguaje salvar a quien lo habita? Su respuesta fue ambigua y hermosa: no del todo, pero tampoco sin él.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/06/alejandra-pizarnik-una-vida-convertida.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/jD5JiuxJaCA/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-7515827810510049958</guid><pubDate>Thu, 11 Jun 2026 08:48:21 +0000</pubDate><atom:updated>2026-06-11T10:57:47.646+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">euskadi</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">motor</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">obituario</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">podcasting</category><title>López de Arriortua, el ingeniero vasco que transformó GM y VW</title><description>&lt;center&gt;
  
  &lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjDQWwU8smTTlZdINefbwlvS4ET_9uoPy3WS-_MBrMBu3PF-8SHxzGtFctqBE7gDwXvFs8gCFHnSuVFzTzu38q1vQFeGRhVu0ALAJE_7oLEkGl4ZriyOMMQ_ORumYBcW_ZWmOI_lSzwSWd9neBP_KepFtjHSqSsnJjjRakIk7KosckPAepU-PS3/s1591/Getty519.jpg&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;868&quot; data-original-width=&quot;1591&quot; height=&quot;190&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjDQWwU8smTTlZdINefbwlvS4ET_9uoPy3WS-_MBrMBu3PF-8SHxzGtFctqBE7gDwXvFs8gCFHnSuVFzTzu38q1vQFeGRhVu0ALAJE_7oLEkGl4ZriyOMMQ_ORumYBcW_ZWmOI_lSzwSWd9neBP_KepFtjHSqSsnJjjRakIk7KosckPAepU-PS3/w348-h190/Getty519.jpg&quot; width=&quot;348&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;Ayer, 10 de junio de 2026 falleció en Busturia, Vizcaya, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Ignacio_L%C3%B3pez_de_Arriortua&quot;&gt;José Ignacio López de Arriortua&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, ingeniero nacido en Amorebieta el 18 de enero de 1941, a quien la industria del automóvil conoció mundialmente como &quot;Superlópez&quot;. Tenía 84 años. Con su muerte desaparece una de las figuras más singulares, brillantes y controvertidas que ha dado el management industrial europeo en el último medio siglo. Este &lt;/span&gt;&lt;strong style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Industria_automotriz&quot;&gt;ingeniero vasco cambió las reglas del automóvil global.&amp;nbsp;&lt;/a&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjnALMnX2Hg3DJOY3keB8vsEPektUthgzScXDXTE7OBYUk7YVG3ttlaUms3NRjoBAo5NR8BsHLGihsvLjOtruqEzxmm0xDEKI9SaFihpcmZrItyuwWTOPyhpUIRx2t8IBX3ZlYN3vk9ZIPK6chP9VuRCq9oigen2mi8UUwf0f3iE0ba6jW3maJK/s338/lopez1.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;338&quot; data-original-width=&quot;214&quot; height=&quot;244&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjnALMnX2Hg3DJOY3keB8vsEPektUthgzScXDXTE7OBYUk7YVG3ttlaUms3NRjoBAo5NR8BsHLGihsvLjOtruqEzxmm0xDEKI9SaFihpcmZrItyuwWTOPyhpUIRx2t8IBX3ZlYN3vk9ZIPK6chP9VuRCq9oigen2mi8UUwf0f3iE0ba6jW3maJK/w155-h244/lopez1.jpg&quot; width=&quot;155&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Su trayectoria encarna una parábola clásica sobre el talento sin fronteras y los peligros de los atajos. Se doctoró en Ingeniería Industrial por la &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Escuela_de_Ingenier%C3%ADa_de_Bilbao&quot;&gt;Escuela de Ingenieros de Bilbao&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; en 1966 y comenzó su carrera profesional en &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Firestone&quot;&gt;Firestone, en Basauri&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Políglota —hablaba cinco idiomas— y dotado de una energía casi mítica, su perfil respondía al del técnico europeo con vocación global antes de que esa categoría tuviese nombre.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El gran salto llegó en 1980. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/General_Motors&quot;&gt;General Motors&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; se fijó en él cuando decidió instalarse en &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Figueruelas&quot;&gt;Figueruelas&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, y López de Arriortua ascendió hasta convertirse en &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Gesti%C3%B3n_de_compras&quot;&gt;jefe mundial de compras&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Fue allí, en la planta aragonesa, donde pulió su método: negociación despiadada con proveedores, eliminación implacable de costes superfluos, estandarización de procesos. Entre sus mayores logros estuvo multiplicar la producción de Figueruelas en solo un año. El apodo &quot;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Ignacio_L%C3%B3pez_de_Arriortua&quot;&gt;Superlópez&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&quot; —que él nunca terminó de apreciar— nació en esos años y se quedó para siempre.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Detrás de su apariencia afable —&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Trabajador&quot;&gt;llamaba &quot;colaboradores&quot; a los operarios&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;— había un directivo que aplicaba el bisturí como un cirujano para sanear grandes grupos. Su método, bautizado &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Cadena_de_suministro&quot;&gt;PICOS (&lt;em&gt;Purchased Input Concept Optimization with Suppliers&lt;/em&gt;)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, no era solo una herramienta de costes: era una filosofía de relación entre fabricantes y proveedores que adelantaba lo que hoy llamamos cadena de valor integrada. Durante su etapa como jefe de compras de General Motors fue reconocido por la mejora de la eficiencia y de la cadena de suministros, una reducción general de costes que permitió a la histórica compañía salir de una de las mayores crisis en toda su trayectoria.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgXgCC8LsuV09XMBDvT-R4akpqOBMPEkvMlwi0EKifBTgf9RpPSbeXV1i9AFsqhDcMtx22Gkgr2Gybq4MzAuAx5LMIYoMOAjFQSOZhdJ3GH8LrY-5QPxU8HyanLdpWTgL8A1CeWEH2lvFFHQpx9F52Gz5Gn6dPjTR5TvXSC-nBaWAgBqzM_GG0M/s1000/91l7Z4vfi3L._AC_UF1000,1000_QL80_.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1000&quot; data-original-width=&quot;678&quot; height=&quot;233&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgXgCC8LsuV09XMBDvT-R4akpqOBMPEkvMlwi0EKifBTgf9RpPSbeXV1i9AFsqhDcMtx22Gkgr2Gybq4MzAuAx5LMIYoMOAjFQSOZhdJ3GH8LrY-5QPxU8HyanLdpWTgL8A1CeWEH2lvFFHQpx9F52Gz5Gn6dPjTR5TvXSC-nBaWAgBqzM_GG0M/w158-h233/91l7Z4vfi3L._AC_UF1000,1000_QL80_.jpg&quot; width=&quot;158&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El capítulo de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Volkswagen&quot;&gt;Volkswagen &lt;/a&gt;&lt;/b&gt;añadió a su leyenda tanto brillo como sombra. En &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Wolfsburgo&quot;&gt;Wolfsburg &lt;/a&gt;&lt;/b&gt;fue nombrado vicepresidente y responsable de compras y mejora de la producción. Su llegada coincidió con un momento delicado para Volkswagen, y sus recetas de racionalización de costes, negociación con proveedores y estandarización de plataformas contribuyeron a reforzar la competitividad del grupo. Su influencia fue tan grande que llegó a ser considerado el hombre fuerte de la compañía por detrás de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ferdinand_Pi%C3%ABch&quot;&gt;Piëch&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Sacó a Volkswagen de los números rojos en solo dos años.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Sin embargo, el éxito vino acompañado de una tormenta judicial sin precedentes en la historia corporativa del automóvil. &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Opel&quot;&gt;General Motors y su filial Opel&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; lo acusaron de haberse llevado documentación confidencial y secretos industriales relacionados con procesos productivos, listas de proveedores y proyectos estratégicos. El caso derivó en una disputa transatlántica de alta intensidad: el proceso se cerró en 1997 con un acuerdo por el que Volkswagen se comprometía al pago de cien millones de dólares y a comprar componentes a GM por valor de mil millones durante siete años. López de Arriortua dimitió de Volkswagen a finales de 1996 y regresó a España.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgnu5tpVXzN3BHcRQYfK_pDoG-mQobgio5wm6cDoRwn6RsgVPZd6VOC_w8tw01ZxJPi1I_4UlQ4g17PFKl32vWztaqNZk3kPfsHNN2e4Yklv-eJzp9uwW-dedtKS7WwfZ2PiONZrinKqXGLtd1plubWbPW_FzvmV7kH_aZq0ZQ4M5uE94TVVnBD/s1600/i%C3%B1aki_motor%2016_1%20dic%201992%20(2).jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1600&quot; data-original-width=&quot;1168&quot; height=&quot;224&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgnu5tpVXzN3BHcRQYfK_pDoG-mQobgio5wm6cDoRwn6RsgVPZd6VOC_w8tw01ZxJPi1I_4UlQ4g17PFKl32vWztaqNZk3kPfsHNN2e4Yklv-eJzp9uwW-dedtKS7WwfZ2PiONZrinKqXGLtd1plubWbPW_FzvmV7kH_aZq0ZQ4M5uE94TVVnBD/w164-h224/i%C3%B1aki_motor%2016_1%20dic%201992%20(2).jpg&quot; width=&quot;164&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;En 1998 sufrió un accidente de circulación en Burgos que le dejó secuelas de por vida y le obligó a retirarse de la vida pública. Desde entonces vivió con discreción en su tierra vasca, lejos del estruendo mediático que había acompañado su ascenso y caída.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Desde una perspectiva educativa, la figura de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Ignacio_L%C3%B3pez_de_Arriortua&quot;&gt;López de Arriortua&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; merece ser estudiada sin hagiografía ni condena fácil. Fue un innovador en gestión industrial en un momento en que Europa debía reinventarse frente a la competencia japonesa. Su método anticipó principios del &lt;em&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Lean_manufacturing&quot;&gt;lean manufacturing&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/em&gt; que hoy se enseñan en cualquier escuela de negocios. Al mismo tiempo, su caso ilustra con precisión los límites éticos del ejecutivo que confunde la eficacia con la impunidad.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Amorebieta-Etxano&quot;&gt;Su sueño nunca cumplido —construir una planta automovilística en Amorebieta&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, primero con GM y luego con VW— dice quizás más de él que todas sus victorias contables: era, ante todo, un hombre del País Vasco que quería llevar el mundo a casa.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Descanse en paz, &quot;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Ignacio_L%C3%B3pez_de_Arriortua&quot;&gt;Doctor López&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&quot;, como él prefería que le llamaran.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p lang=&quot;es&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;¿Héroe de la eficiencia o símbolo de la presión corporativa? Analizamos el complejo legado de José Ignacio López de Arriortua, &amp;quot;Superlópez&amp;quot;. &lt;a href=&quot;https://t.co/XA0cpxyqu7&quot;&gt;https://t.co/XA0cpxyqu7&lt;/a&gt; Desde la Escuela de Ingenieros de Bilbao hasta la cima de Detroit con General Motors y Volkswagen, su método PICOS… &lt;a href=&quot;https://t.co/gBnvvS8xDd&quot;&gt;pic.twitter.com/gBnvvS8xDd&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;&amp;mdash; Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2064995378055757878?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;June 11, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot; charset=&quot;utf-8&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
&lt;iframe width=&quot;533&quot; height=&quot;300&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/5ehC4n-sxOI?si=8rX2QKSJIeT1Dma1&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; frameborder=&quot;0&quot; allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; allowfullscreen&gt;&lt;/iframe&gt;
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/06/lopez-de-arriortua-el-ingeniero-vasco.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjDQWwU8smTTlZdINefbwlvS4ET_9uoPy3WS-_MBrMBu3PF-8SHxzGtFctqBE7gDwXvFs8gCFHnSuVFzTzu38q1vQFeGRhVu0ALAJE_7oLEkGl4ZriyOMMQ_ORumYBcW_ZWmOI_lSzwSWd9neBP_KepFtjHSqSsnJjjRakIk7KosckPAepU-PS3/s72-w348-h190-c/Getty519.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-683487500552271193</guid><pubDate>Wed, 10 Jun 2026 19:19:12 +0000</pubDate><atom:updated>2026-06-10T21:22:27.138+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">cine</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">felicidad</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">filosofía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Japan</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">música</category><title>Perfect Days: Lección de felicidad y sabiduría cotidianas</title><description>&lt;center&gt;
  
  &lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/tYIR1OsQZ3g?si=9iy83ZY3Cd7LBZ4Z&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
  &lt;center style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Necesitamos&amp;nbsp;fórmulas de felicidad, y hay películas que nos descubren que&amp;nbsp;la rutina puede convertirse en una inmejorable filosofía de vida.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Wim_Wenders&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Wim Wenders&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; lo muestra en &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Tokio&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Tokio&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, con esta oda poética a lo cotidiano.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Perfect_Days&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Hirayama&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, es un humilde limpiador de baños que nos enseña a vivir, con l&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;a belleza del instante&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&amp;nbsp;y el arte de existir. Un&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;regreso triunfal de Wenders a la gran ficción.&lt;/span&gt;&lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Hay películas que no cuentan una historia, sino que &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ser&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;son&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt; &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Perfect_Days&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;una manera de mirar&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Perfect_Days&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Perfect Days&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt; &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/2023&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;(2023)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, de Wim Wenders, pertenece a esa categoría infrecuente y valiosa: la del cine que no aspira a sorprender sino a desacelerar, a devolver al espectador la capacidad de reparar en lo que siempre estuvo ahí.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEixSBkFzR40poaK_TmVsC1oFogdfR4YoQy83kmJglFyXnnLMh6MVA3pWEeQI52ep5YDPnDzfg04DrS7kpM8x1Je6HhF0k9pYGvUx1IvHCZ_y3Jxw-pr4skmInh0BXxXK6-Dx_uh5Y6mFW1SFdQ5Ahp7MgL2eSOcMlWXctegWgDdF8UKHijBLq1J/s262/descargatr7.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;262&quot; data-original-width=&quot;192&quot; height=&quot;221&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEixSBkFzR40poaK_TmVsC1oFogdfR4YoQy83kmJglFyXnnLMh6MVA3pWEeQI52ep5YDPnDzfg04DrS7kpM8x1Je6HhF0k9pYGvUx1IvHCZ_y3Jxw-pr4skmInh0BXxXK6-Dx_uh5Y6mFW1SFdQ5Ahp7MgL2eSOcMlWXctegWgDdF8UKHijBLq1J/w162-h221/descargatr7.jpg&quot; width=&quot;162&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Wim_Wenders&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El director: Wenders y su amor por Japón.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Wim Wenders nació en 1945 en &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/D%C3%BCsseldorf&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Düsseldorf&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y formó parte de aquella corriente cinematográfica conocida como el Nuevo Cine Alemán. En 1984 ganó una incontestable Palma de Oro con la mítica &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Par%C3%ADs,_Texas&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;París, Texas&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; y continuó cosechando éxitos con &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/El_cielo_sobre_Berl%C3%ADn&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;El cielo sobre Berlín&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, donde reivindicó su estilo de explorar la pérdida y la incomunicación desde un punto de vista elegíaco.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Su relación con Japón es antigua y profunda: en 1985 había rodado &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Tokio-Ga&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Tokio-Ga&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;, sobre la vida del director &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Yasujir%C5%8D_Ozu&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Yasujiro Ozu&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, el cineasta con el que, según sus propias palabras, más había aprendido en su vida. &lt;/span&gt;&lt;em style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Perfect Days&lt;/em&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt; es, en cierta medida, el reencuentro definitivo con esa influencia: Wenders hizo esta película en Tokio, íntegramente hablada en japonés y con actores de ese mismo origen, afirmando que cada vez que regresa a Japón tiene la inequívoca sensación de estar en su casa.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El origen de la película es tan peculiar como su resultado. Wenders recibió una invitación a Tokio de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Koji_Yanai&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Koji Yanai&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, hijo del magnate fundador del gigante textil &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Uniqlo&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Uniqlo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, y lo que en principio debía ser un cortometraje o serie sobre &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/The_Tokyo_Toilet&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;los modernos retretes públicos&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; de la ciudad —diseñados por arquitectos de renombre como &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Tadao_Ando&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Tadao Ando&lt;/a&gt; o &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Kengo_Kuma&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Kengo Kuma&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;— se transformó en algo mucho mayor. El director encontró en ese encargo humilde la semilla de una historia universal.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El guion: dos miradas, una voz.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El guion es obra conjunta de Wenders y el productor japonés &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Takuma_Takasaki&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Takuma Takasaki&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Takasaki, conocedor profundo de la sociedad tokiota y de sus códigos de silencio y cortesía, aportó la textura local y la verosimilitud del personaje; Wenders, la mirada contemplativa del viajero que ve lo que los nativos ya no saben ver. El resultado es una escritura que prescinde casi por completo del diálogo explícito: los personajes comunican con gestos, miradas y rutinas. El guion no explica; sugiere.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El reparto: Yakusho y la actuación del siglo.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El protagonista absoluto es &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/K%C5%8Dji_Yakusho&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Kôji Yakusho&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, nacido en 1956 en la prefectura de Nagasaki, uno de los actores más populares y prolíficos del cine japonés contemporáneo, que comenzó su vida profesional como empleado de ayuntamiento antes de lanzarse a su carrera artística. Su &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Perfect_Days&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Hirayama &lt;/a&gt;&lt;/b&gt;—&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ba%C3%B1o_p%C3%BAblico&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;limpiador de baños públicos&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Lectura&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;lector empedernido&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Casete&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;coleccionista de casetes&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Fotograf%C3%ADa_de_naturaleza&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;fotógrafo de árboles&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;— es una proeza de contención: Wenders le había dado muy poca información sobre el personaje, lo que obligó al actor a construirlo desde adentro, con una economía expresiva que recuerda a los grandes del cine silente. Su actuación le valió el premio al Mejor Actor en el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Festival_de_Cannes_2023&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Festival de Cannes 2023&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Le acompañan con solidez &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Tokio_Emoto&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Tokio Emoto&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; como Takashi, el joven colega irresponsable que funciona como contrapunto cómico y existencial; &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Arisa_Nakano&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Arisa Nakano&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; como Niko, la sobrina que irrumpe en la vida de Hirayama abriendo grietas en su pasado; y &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Yumi_Asou&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Yumi Asou&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; como Keiko, la hermana con quien el protagonista mantiene una relación envuelta en silencios que lo dicen todo.&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgBg691sGjXVr93hQip3fLnUnIO-ef0aFAIRsFzmFnvHh4rMn66NrvhjsOaW2ckKYd_pnvE3a8Q4nE7OPNrf_iuBOSdMDNGX9A-mH1eBjO4Mq-r-qsw1lZk5GOWrHERC6RBnioZcKHkoqkEKquP4BKRVPJlt85l-gCpbFlsO07fJ6WYhN1z4dCa/s558/GEZWKM3GGA2TMNZRGZRTGYLGME.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;558&quot; data-original-width=&quot;419&quot; height=&quot;220&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgBg691sGjXVr93hQip3fLnUnIO-ef0aFAIRsFzmFnvHh4rMn66NrvhjsOaW2ckKYd_pnvE3a8Q4nE7OPNrf_iuBOSdMDNGX9A-mH1eBjO4Mq-r-qsw1lZk5GOWrHERC6RBnioZcKHkoqkEKquP4BKRVPJlt85l-gCpbFlsO07fJ6WYhN1z4dCa/w165-h220/GEZWKM3GGA2TMNZRGZRTGYLGME.jpg&quot; width=&quot;165&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La historia: el esplendor de lo ordinario.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Hirayama lleva una existencia meticulosamente organizada: disfruta de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Placer&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;pequeños placeres&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; como escuchar música en casete, leer literatura clásica en librería de segunda mano, fotografiar árboles y observar el mundo con atención casi poética. No hay trama en el sentido convencional. La película sigue sus días con una fidelidad casi documental: el despertar al alba, la furgoneta recorriendo Tokio al son de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Lou_Reed&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Lou Reed&lt;/a&gt; o &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Patti_Smith&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Patti Smith&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, la limpieza minuciosa de los retretes de diseño, el almuerzo bajo los árboles, la lectura nocturna. A medida que la historia avanza, encuentros inesperados van revelando capas ocultas de su historia personal, marcada por decisiones dolorosas y una renuncia voluntaria a una vida más convencional. Pero Wenders no resuelve ni juzga: deja que cada espectador llene el vacío con sus propias preguntas.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Un concepto japonés atraviesa silenciosamente toda la película: el &lt;em&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Komorebi&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;komorebi&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/em&gt;, esa palabra sin equivalente en español que designa la luz que se filtra a través de los árboles, esos pequeños y bonitos espectáculos que damos por sentados o que ni siquiera vemos. Hirayama los fotografía con devoción casi religiosa. Wenders los filma con la misma.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Un film necesario.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;La fotografía de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Franz_Lustig&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Franz Lustig&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, habitual colaborador de Wenders, emplea un formato de pantalla reducido que funciona adecuadamente, creando una intimidad que amplía paradójicamente el mundo interior del personaje. La banda sonora —&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Lou_Reed&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Lou Reed&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Patti_Smith&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Patti Smith&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Van_Morrison&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Van Morrison&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Nina_Simone&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Nina Simone&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;— no es decorado sino argumento: cada canción dialoga con el estado emocional de Hirayama con una precisión que la dramaturgia convencional jamás alcanzaría.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Que &lt;em&gt;Perfect Days&lt;/em&gt; haya sido nominada como &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Anexo:Presentaciones_de_Jap%C3%B3n_para_el_%C3%93scar_a_la_mejor_pel%C3%ADcula_internacional&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;la primera película de un director no japonés para representar a Japón en los Óscar&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; dice mucho sobre el talento de Wenders y demuestra su profundo respeto por la cultura nipona. Pero más allá de premios y reconocimientos, esta película importa porque hace algo que el cine hace muy pocas veces bien: convencer al espectador, durante dos horas, de que &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Vida_sencilla&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;una vida sin ambición desmedida puede ser verdaderamente plena&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Salir de la sala y mirar los árboles de otra manera es, quizá, la mejor crítica que cabe escribir sobre ella.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhbJ6BKri4sTnk4zttTsOVNcITFhbDQMQhTYQVGb5Y7TKmMelkAfIgUqsMBg-gBBUxdD_1yPwGXoy1AIP7ouSJXkWtn7zbfBXvWsjCeb2pLGvaHL5Zw2FRIxPACvSHCFfLrVGe1NYLqJVuPTCu3OOpNS-uvfVj1C-ffEnK4UBVVntbkhtKRyCiB/s1536/217bd418-b601-4c9f-8158-5797fd95c57f.png&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;1024&quot; data-original-width=&quot;1536&quot; height=&quot;213&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhbJ6BKri4sTnk4zttTsOVNcITFhbDQMQhTYQVGb5Y7TKmMelkAfIgUqsMBg-gBBUxdD_1yPwGXoy1AIP7ouSJXkWtn7zbfBXvWsjCeb2pLGvaHL5Zw2FRIxPACvSHCFfLrVGe1NYLqJVuPTCu3OOpNS-uvfVj1C-ffEnK4UBVVntbkhtKRyCiB/s320/217bd418-b601-4c9f-8158-5797fd95c57f.png&quot; width=&quot;320&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/center&gt;
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;¿Vivimos demasiado rápido? 🎬 &#39;Perfect Days&#39; de Wim Wenders es la obra maestra que necesitas ver hoy. &lt;a href=&quot;https://t.co/ZKi9EbR2xt&quot;&gt;https://t.co/ZKi9EbR2xt&lt;/a&gt; Más que una película, es una lección de vida ante la prisa contemporánea. Kōji Yakusho nos regala una actuación magistral (Premio en Cannes) encarnando la… &lt;a href=&quot;https://t.co/LXpyE76scp&quot;&gt;pic.twitter.com/LXpyE76scp&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;— Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2064789512710975521?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;June 10, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
&lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/06/perfect-days-leccion-de-felicidad-y.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/tYIR1OsQZ3g/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-8632137794751779450</guid><pubDate>Tue, 09 Jun 2026 16:22:30 +0000</pubDate><atom:updated>2026-06-09T18:26:41.850+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">cine</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">historia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">justicia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">solidaridad</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">tecnofeudalismo</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">ética</category><title>La banalidad del mal en cine: La zona de interés</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/eu1ZOCT8Vtc?si=WmFHuMnGv6Ny8uGX&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;El cine de&amp;nbsp;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Jonathan_Glazer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Jonathan Glazer&lt;/a&gt;&amp;nbsp;&lt;/b&gt;filma la indiferencia como el verdadero rostro del mal, cuando el horror suena pero no se ve en pantalla. Contrastes como una familia modelo junto al mayor crimen de la historia, con un jardín perfecto al lado del infierno de Auschwitz.&amp;nbsp;&lt;/p&gt;

&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Banalidad_del_mal&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;La zona del silencio cómplice&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. En 1963, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Hannah_Arendt&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Hannah Arendt&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; acuñó la expresión &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2021/02/la-banalidad-del-mal-segun-hannah-arendt.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;«banalidad del mal» (post dedicado)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; para describir a &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Adolf_Eichmann&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Adolf Eichmann&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;: un burócrata sin fanatismo aparente que organizó el exterminio como si gestionara logística ferroviaria. Sesenta años después, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Jonathan_Glazer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Jonathan Glazer&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; ha convertido esa tesis filosófica en la propuesta cinematográfica más perturbadora y rigurosa de la última década. &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/La_zona_de_inter%C3%A9s_(pel%C3%ADcula)&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;The Zone of Interest (2023)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, basada libremente en la novela homónima de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Martin_Amis&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Martin Amis&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, no cuenta el Holocausto. Lo rodea.&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiNzCgnsIpUzExSgU-tnG-UJgwGiJuBt8BBTKHS-tS4VztOMwpHKVZSVQ7hDvRYQWcNwqH_QM9SmBFib6VC8rY8D06HApRZEmc1WhH8_VCl7Dm4qXYiw9j7mrYmj8IEdJt0wfGJJjf3mDcueHjFJ4dX50hBkMPvNRnrkKCoLvE1zYW1ccH2KWbz/s484/1303_cine.jpg.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;484&quot; data-original-width=&quot;363&quot; height=&quot;271&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiNzCgnsIpUzExSgU-tnG-UJgwGiJuBt8BBTKHS-tS4VztOMwpHKVZSVQ7hDvRYQWcNwqH_QM9SmBFib6VC8rY8D06HApRZEmc1WhH8_VCl7Dm4qXYiw9j7mrYmj8IEdJt0wfGJJjf3mDcueHjFJ4dX50hBkMPvNRnrkKCoLvE1zYW1ccH2KWbz/w203-h271/1303_cine.jpg.jpg&quot; width=&quot;203&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/La_zona_de_inter%C3%A9s_(pel%C3%ADcula)#Estilo_y_temas&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Una elección formal que es ya un argumento moral&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. El comandante de Auschwitz, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Rudolf_H%C3%B6ss&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Rudolf Höss&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, y su esposa &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Rudolf_H%C3%B6ss#Familia&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Hedwig &lt;/a&gt;&lt;/b&gt;se esfuerzan por construir una vida ideal para su familia en la casa con jardín adyacente al campo. Esta premisa, en manos de otro director, podría derivar en melodrama o denuncia explícita. Glazer opta por algo infinitamente más inquietante: &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/The_Zone_of_Interest_(film)#Cinematography_and_sound_design&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;la cámara nunca cruza el muro&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. La violencia y el horror se perciben principalmente a través del sonido, no de la imagen; los aterradores ruidos del campo se filtran constantemente en el hogar de los Höss. Ladridos, disparos, el rumor industrial de la muerte: todo suena mientras Hedwig poda rosas y los niños chapotean en la piscina.&lt;/p&gt;

&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/The_Zone_of_Interest_(film)#Themes&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Esta decisión estética no es esteticismo: es epistemología&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Glazer nos coloca exactamente donde estaba la sociedad alemana —y, por extensión, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Complicidad&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;cualquier sociedad cómplice&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;—: sabiendo sin querer saber, oyendo sin escuchar.&lt;/p&gt;

&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.fotogramas.es/peliculas-criticas/a45695892/the-zone-of-interest-critica-pelicula/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;La cotidianidad como forma de horror&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Todo en su hogar es tan brutalmente normal, tan mediocre y pseudoidílico, que resultaría casi aburrido si no fuéramos conscientes del infierno del campo de concentración al otro lado del muro del jardín. Este &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Disonancia_cognitiva&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;efecto de disonancia es el verdadero mecanismo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; dramático del film. No hay villanos arquetípicos ni redenciones sentimentales. Hay una familia que discute sobre ascensos profesionales, que recibe visitas, que planea vacaciones. La monstruosidad no reside en el fuera de campo: reside en que &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/Offscreen&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;ese fuera de campo no les importa&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&lt;/p&gt;

&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Glazer explora la aterradora realidad de que el ser humano es capaz de construir cuando forma parte de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Banalidad_del_mal&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;una cadena carente de empatía&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; en la que se siguen órdenes sin racionalizar sobre sus consecuencias: es una meditación sobre la «banalidad del mal».&amp;nbsp;&lt;/p&gt;

&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Cine_sobre_el_Holocausto&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Un diálogo exigente con la tradición cinematográfica&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. El film se sitúa conscientemente en debate con sus predecesores. Frente a &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/La_lista_de_Schindler&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;La lista de Schindler (Spielberg, 1993)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; —cuya retórica emocional ha sido cuestionada desde &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Jean-Luc_Godard&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Godard&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; hasta &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Claude_Lanzmann&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Lanzmann&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;—, Glazer edifica una narración sobre la base del &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Holocausto&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Holocausto&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; a diferencia de lo que suele mostrarse en otras producciones habituales del género. La influencia de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Claude_Lanzmann&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Claude Lanzmann&lt;/a&gt; y su &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Shoah_(pel%C3%ADcula)&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Shoah&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; es reconocible: la negativa a mostrar el horror directamente no lo atenúa, lo multiplica.&lt;/p&gt;

&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;La película examina con frialdad la existencia ordinaria de personas cómplices en crímenes horrendos, forzándonos a contemplar la mundanidad que subyace a una brutalidad imperdonable. Esa mirada disociada, casi documental, es también &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/The_Zone_of_Interest_(film)#Themes&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;una trampa pedagógica: el espectador, cómodo en su butaca, acaba ocupando el mismo lugar moral&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; que los personajes en pantalla.&amp;nbsp;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgqO_vrAG3ojhMCoQvZv9KYoNO4mH0UFulHRPhdX0oK7BAmMLP4obaKlIgi_yccuKO3wCJ5kpOFNXHPBMAxQHXNOHtvjxq3og3d2vOIarMx8-cVF0XcXzZz0RBKFui_rDux1Z1JV-poDUc0-6mf6ijDWENGtr4GByvqrNn37ET1O43G3wUB_6Sn/s445/31aGttobnoL._SY445_SX342_ML2_.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;445&quot; data-original-width=&quot;271&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgqO_vrAG3ojhMCoQvZv9KYoNO4mH0UFulHRPhdX0oK7BAmMLP4obaKlIgi_yccuKO3wCJ5kpOFNXHPBMAxQHXNOHtvjxq3og3d2vOIarMx8-cVF0XcXzZz0RBKFui_rDux1Z1JV-poDUc0-6mf6ijDWENGtr4GByvqrNn37ET1O43G3wUB_6Sn/s320/31aGttobnoL._SY445_SX342_ML2_.jpg&quot; width=&quot;195&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://theconversation.com/the-zone-of-interest-how-the-film-brings-the-holocaust-home-to-the-present-223344&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Relevancia pedagógica y vigencia política&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. Las conductas, el lenguaje y la frialdad que exhiben los personajes resuenan de manera escalofriante cuando se analizan actitudes contemporáneas ante distintos conflictos y genocidios del presente. Esta es la dimensión más incómoda del film: su temporalidad no es histórica sino estructural. El mecanismo psicológico que describe —la normalización del exterminio mediante la distancia burocrática y la indiferencia doméstica— &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://theconversation.com/the-zone-of-interest-how-the-film-brings-the-holocaust-home-to-the-present-223344&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;no pertenece al pasado&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&lt;/p&gt;

&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Con un 93% en &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Rotten_Tomatoes&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Rotten Tomatoes&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; y ganadora de dos premios Óscar (mejor película internacional y mejor sonido, este último con plena justicia conceptual), The Zone of Interest es ya uno de esos films que reconfiguran el lenguaje posible para hablar de lo que no debería tener lenguaje suficiente.&lt;/p&gt;

&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Ver The Zone of Interest es una experiencia que opera con demora: &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.fotogramas.es/peliculas-criticas/a45695892/the-zone-of-interest-critica-pelicula/&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;la película no golpea durante su proyección, golpea después&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, cuando el espectador reconstruye lo que oyó sin ver y comprende que esa reconstrucción es exactamente lo que la Historia también hace con nosotros. Glazer ha fabricado no solo una obra maestra del cine contemporáneo, sino un dispositivo ético de primera magnitud: &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://en.wikipedia.org/wiki/The_Zone_of_Interest_(film)#Themes&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;un espejo sin azogue en el que solo se refleja la conciencia de quien mira&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p lang=&quot;es&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;🎬 ¿Cómo se puede vivir junto al horror y seguir regando un jardín? The Zone of Interest no muestra Auschwitz: lo deja fuera de plano. &lt;a href=&quot;https://t.co/Agoyc7dVHM&quot;&gt;https://t.co/Agoyc7dVHM&lt;/a&gt; Y precisamente por eso resulta tan devastadora. Jonathan Glazer construye una obra maestra sobre la banalidad del mal, la… &lt;a href=&quot;https://t.co/brEvfRwxxd&quot;&gt;pic.twitter.com/brEvfRwxxd&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;&amp;mdash; Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2064383445648679103?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;June 9, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot; charset=&quot;utf-8&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/06/la-banalidad-del-mal-en-cine-la-zona-de.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/eu1ZOCT8Vtc/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-1468177703865760448</guid><pubDate>Mon, 08 Jun 2026 19:36:02 +0000</pubDate><atom:updated>2026-06-09T08:42:15.744+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">justicia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">juventud</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">otredad</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">religión</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">solidaridad</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">ética</category><title>¡Alzad la mirada! El eco humanista de León XIV en España</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/wO_ZZEKKz6E?si=mxp4ITFh1H5HxfA8&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
  &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;El reciente mensaje del &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Papa&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Papa León XIV&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; a la Iglesia y a la sociedad española, condensado en el sugerente lema «&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Trascendencia&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Alzad la mirada&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;», ha abierto un espacio de profunda reflexión teológica, social y educativa. No se trata de una simple consigna piadosa, sino de una provocación intelectual y evangélica que sacude las estructuras del viejo continente. En una España que se debate entre la polarización, los desafíos demográficos y la gestión de sus fronteras, la voz del Pontífice resuena como una llamada urgente a la justicia restaurativa y a la audacia institucional.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;La&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Trascendencia&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt; trascendencia que compromete&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;: El significado de «Alzad la mirada» Levantar la vista, en la rica tradición bíblica, implica salir de la autorreferencialidad. León XIV utiliza este lema para combatir lo que denomina la «&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Bienestar_social&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;miopía del bienestar&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;». Cuando una sociedad se obsesiona exclusivamente con sus curvas macroeconómicas o sus tensiones identitarias internas, se vuelve espiritualmente estéril.&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiRp4PYwvwgYYf8M8U94Vmr0hbaS4ssS-xZkbqHJdSMix4bL5_w3czIQ7yK5s0FFrc7daVE7rwwCgklqwd-8sWPfSdfLBCWZLd2r2Z7vwcHw04TqQmqL0_gGp-7RqNNrVUTdWFicnhjZItH1gsj__zGVhoPYVvqxGA3RGVR_cJg7P0cDIY4yb4T/s259/images.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;259&quot; data-original-width=&quot;194&quot; height=&quot;259&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiRp4PYwvwgYYf8M8U94Vmr0hbaS4ssS-xZkbqHJdSMix4bL5_w3czIQ7yK5s0FFrc7daVE7rwwCgklqwd-8sWPfSdfLBCWZLd2r2Z7vwcHw04TqQmqL0_gGp-7RqNNrVUTdWFicnhjZItH1gsj__zGVhoPYVvqxGA3RGVR_cJg7P0cDIY4yb4T/s1600/images.jpg&quot; width=&quot;194&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;El Papa propone una mirada vertical —hacia la trascendencia y los valores absolutos del Evangelio— que, lejos de evadir la realidad, se traduce de inmediato en una mirada horizontal de largo alcance. Alzar la mirada significa ver más allá de los muros físicos y de los ciclos electorales, &lt;b&gt;redescubriendo la dignidad intrínseca de cada ser humano&lt;/b&gt; como sujeto de derechos inalienables.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b&gt;Justicia y hospitalidad: La centralidad del migrante.&amp;nbsp;&lt;/b&gt;El núcleo más agudo del mensaje papal ha sido, sin duda, la solidaridad con las personas migrantes. León XIV evita deliberadamente el lenguaje puramente utilitarista o tecnocrático. Para el Pontífice, las fronteras no son solo límites geopolíticos, sino termómetros morales de una nación.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&quot;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Justicia_restaurativa&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;La justicia no es la mera aplicación de la ley positiva, sino la restitución activa de la dignidad a los vulnerables&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;.&quot; Al exigir vías seguras y políticas de hospitalidad integradoras, el Papa vincula directamente la autenticidad de la fe cristiana con la justicia social. &lt;b&gt;No hay culto legítimo a Dios que ignore el clamor del desterrado&lt;/b&gt;. En el esquema conceptual de León XIV, la acogida al migrante no es un accesorio ético o una muestra de beneficencia opcional, sino una deuda de justicia global que Occidente no puede seguir postergando.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b&gt;Una pedagogía del encuentro: El reto educativo&lt;/b&gt;. Aquí es donde el mensaje del Papa interpela directamente a las instituciones educativas, especialmente a las de inspiración humanista y cristiana. El Pontífice propone una &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Cultura_del_encuentro&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;pedagogía del encuentro&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; capaz de contrarrestar las narrativas del miedo y la xenofobia que proliferan en la conversación pública.&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhyPKlPkc2mFqN_RcCqFZbBJ2L9btP1Q2DMrH2n6GH2atMrVwy7-P_gP4qbKSNfqIeJNOtMQsYOILbIlALskA8encKCTCTSVKQbrVlJJ82JfLfUZdq1HOXT1cACAT1FtIWGATFWyDQjmC7EktaJLqZTK4eiQqZbbk4UgC6uKO_DJvkETRjKLKxZ/s900/HKRhh4gXcAAcNFl.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;900&quot; data-original-width=&quot;675&quot; height=&quot;266&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhyPKlPkc2mFqN_RcCqFZbBJ2L9btP1Q2DMrH2n6GH2atMrVwy7-P_gP4qbKSNfqIeJNOtMQsYOILbIlALskA8encKCTCTSVKQbrVlJJ82JfLfUZdq1HOXT1cACAT1FtIWGATFWyDQjmC7EktaJLqZTK4eiQqZbbk4UgC6uKO_DJvkETRjKLKxZ/w200-h266/HKRhh4gXcAAcNFl.jpg&quot; width=&quot;200&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;La educación, bajo esta premisa, no puede limitarse a la capacitación técnica para el mercado laboral; debe ser, ante todo, una escuela de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Alteridad&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;alteridad &lt;/b&gt;&lt;/a&gt;(&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Otro&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;descubrimiento del otro&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;). Alzar la mirada en las aulas implica: &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Prejuicio&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Deconstruir prejuicios&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;: Enseñar a los jóvenes a analizar críticamente los discursos de odio. &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Migraci%C3%B3n_forzada&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Comprender las causas&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;: Estudiar los factores estructurales (guerras, crisis climáticas, desigualdad) que fuerzan el desplazamiento humano. &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Empat%C3%ADa&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Fomentar la empatía&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;: Diseñar espacios de convivencia real donde el migrante sea visto como una riqueza cultural y humana, y nunca como una amenaza.&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Hoja_de_ruta&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Una hoja de ruta para el futuro&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;. El llamamiento de León XIV deja a España ante un espejo exigente. No es coherente rezar con la vista al cielo mientras se cierran los ojos ante el hermano que llama a la puerta. &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Doctrina_social_de_la_Iglesia&quot; rel=&quot;noopener&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;&lt;b&gt;Religión, justicia y educación se entrelazan&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; de forma indisoluble en este documento. La respuesta que la sociedad civil y las comunidades de fe den a estas claves determinará si el lema «Alzad la mirada» se queda en una hermosa retórica o si se convierte en la semilla de una sociedad verdaderamente justa, profética y acogedora.&lt;/p&gt;

&lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;Alza la mirada! 🌟 Acaban de publicar el video que el Papa escogió para su viaje a España. Creo que en estos momentos nos llena de esperanza. Me identifico mucho con el mensaje y por eso se los comparto. ¡Muéstrenselo a sus hijos y familiares! El video está completo,… &lt;a href=&quot;https://t.co/M4lwL6eXVG&quot;&gt;pic.twitter.com/M4lwL6eXVG&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;— Miguelina Perez (@gusipati19) &lt;a href=&quot;https://x.com/gusipati19/status/2063425687726289283?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;June 7, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;

&lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/06/alzad-la-mirada-el-eco-humanista-de.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/wO_ZZEKKz6E/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-2132997842863054494</guid><pubDate>Mon, 08 Jun 2026 18:53:28 +0000</pubDate><atom:updated>2026-06-08T21:12:53.908+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">autorreferencias</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">blogger</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">economía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">periodismo</category><title>En DEIA una mención de nuestro post sobre los impuestos</title><description>&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span face=&quot;TwitterChirp, -apple-system, BlinkMacSystemFont, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Roboto, Helvetica, Arial, sans-serif&quot; style=&quot;background-color: rgba(0, 0, 0, 0.03); color: #0f1419; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span face=&quot;TwitterChirp, -apple-system, BlinkMacSystemFont, &amp;quot;Segoe UI&amp;quot;, Roboto, Helvetica, Arial, sans-serif&quot; style=&quot;background-color: rgba(0, 0, 0, 0.03); color: #0f1419; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjaZ8VcvuUA8YyuM5xzhzT7ELrDyVTExyGSa7y0Gr9hpY-x3DX9saH_AbY5eTjF3EgiAYhL7SVbjC_-yiCTpbBp4hXkPhJu1i44RciaybYq2qkDxU9ndrqJ4Tgfj_SA_ixtXLfIGEVRBV1ZyZ-n6Ssq_RUsHGIe9K97x3LkJpuCACZy3g13OErJ/s1282/55322903778_cb4b2670b2_o.jpg&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;445&quot; data-original-width=&quot;1282&quot; height=&quot;135&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjaZ8VcvuUA8YyuM5xzhzT7ELrDyVTExyGSa7y0Gr9hpY-x3DX9saH_AbY5eTjF3EgiAYhL7SVbjC_-yiCTpbBp4hXkPhJu1i44RciaybYq2qkDxU9ndrqJ4Tgfj_SA_ixtXLfIGEVRBV1ZyZ-n6Ssq_RUsHGIe9K97x3LkJpuCACZy3g13OErJ/w389-h135/55322903778_cb4b2670b2_o.jpg&quot; width=&quot;389&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: rgba(0, 0, 0, 0.03); color: #0f1419; font-family: inherit; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;Parece que todavía quedan seres humanos (robots aparte) que leen blogs, como nuestro amigo &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.deia.eus/autores/iker-merodio.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Iker Merodio&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; &lt;/span&gt;&lt;a class=&quot;css-1jxf684 r-bcqeeo r-1ttztb7 r-qvutc0 r-poiln3 r-1wvb978 r-1loqt21&quot; dir=&quot;ltr&quot; href=&quot;https://x.com/ikermerodio&quot; role=&quot;link&quot; style=&quot;border: 0px solid black; box-sizing: border-box; color: #1d9bf0; cursor: pointer; display: inline; font-family: inherit; font-feature-settings: &amp;quot;ss01&amp;quot;; font-kerning: inherit; font-language-override: inherit; font-optical-sizing: inherit; font-size-adjust: inherit; font-stretch: inherit; font-style: inherit; font-variant: inherit; font-variation-settings: inherit; font-weight: inherit; line-height: inherit; list-style: none; margin: 0px; min-width: 0px; overflow-wrap: break-word; padding: 0px; position: relative; text-align: inherit; text-decoration: none; white-space: inherit;&quot;&gt;@IkerMerodio&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;css-1jxf684 r-bcqeeo r-1ttztb7 r-qvutc0 r-poiln3&quot; style=&quot;background-color: rgba(0, 0, 0, 0.03); border: 0px solid black; box-sizing: border-box; color: #0f1419; display: inline; font-family: inherit; font-feature-settings: inherit; font-kerning: inherit; font-language-override: inherit; font-optical-sizing: inherit; font-size-adjust: inherit; font-stretch: inherit; font-variant-alternates: inherit; font-variant-east-asian: inherit; font-variant-emoji: inherit; font-variant-numeric: inherit; font-variant-position: inherit; font-variation-settings: inherit; line-height: inherit; list-style: none; margin: 0px; min-width: 0px; overflow-wrap: break-word; padding: 0px; position: relative; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;en su sección &quot;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.deia.eus/autores/iker-merodio.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Bogando por la red&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&quot; de &lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;r-18u37iz&quot; style=&quot;background-color: rgba(0, 0, 0, 0.03); color: #0f1419; flex-direction: row; font-family: inherit; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;a class=&quot;css-1jxf684 r-bcqeeo r-1ttztb7 r-qvutc0 r-poiln3 r-1loqt21&quot; dir=&quot;ltr&quot; href=&quot;https://x.com/hashtag/DEIA?src=hashtag_click&quot; role=&quot;link&quot; style=&quot;background-color: rgba(0, 0, 0, 0); border: 0px solid black; box-sizing: border-box; color: #1d9bf0; cursor: pointer; display: inline; font-feature-settings: inherit; font-kerning: inherit; font-language-override: inherit; font-optical-sizing: inherit; font-size-adjust: inherit; font-stretch: inherit; font-style: inherit; font-variant: inherit; font-variation-settings: inherit; font-weight: inherit; line-height: inherit; list-style: none; margin: 0px; min-width: 0px; overflow-wrap: break-word; padding: 0px; position: relative; text-align: inherit; text-decoration: none; white-space: inherit;&quot;&gt;#DEIA&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;css-1jxf684 r-bcqeeo r-1ttztb7 r-qvutc0 r-poiln3&quot; style=&quot;background-color: rgba(0, 0, 0, 0.03); border: 0px solid black; box-sizing: border-box; color: #0f1419; display: inline; font-family: inherit; font-feature-settings: inherit; font-kerning: inherit; font-language-override: inherit; font-optical-sizing: inherit; font-size-adjust: inherit; font-stretch: inherit; font-variant-alternates: inherit; font-variant-east-asian: inherit; font-variant-emoji: inherit; font-variant-numeric: inherit; font-variant-position: inherit; font-variation-settings: inherit; line-height: inherit; list-style: none; margin: 0px; min-width: 0px; overflow-wrap: break-word; padding: 0px; position: relative; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;. Le hemos agradecido la referencia, que sin duda atraerá visitantes a nuestro blog. Se trata de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2026/05/lo-peor-de-los-impuestos-es.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;un post del 10 mayo&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; sobre los denostados &lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;r-18u37iz&quot; style=&quot;background-color: rgba(0, 0, 0, 0.03); color: #0f1419; flex-direction: row; font-family: inherit; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;a class=&quot;css-1jxf684 r-bcqeeo r-1ttztb7 r-qvutc0 r-poiln3 r-1loqt21&quot; dir=&quot;ltr&quot; href=&quot;https://x.com/hashtag/impuestos?src=hashtag_click&quot; role=&quot;link&quot; style=&quot;background-color: rgba(0, 0, 0, 0); border: 0px solid black; box-sizing: border-box; color: #1d9bf0; cursor: pointer; display: inline; font-feature-settings: inherit; font-kerning: inherit; font-language-override: inherit; font-optical-sizing: inherit; font-size-adjust: inherit; font-stretch: inherit; font-style: inherit; font-variant: inherit; font-variation-settings: inherit; font-weight: inherit; line-height: inherit; list-style: none; margin: 0px; min-width: 0px; overflow-wrap: break-word; padding: 0px; position: relative; text-align: inherit; text-decoration: none; white-space: inherit;&quot;&gt;#impuestos&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;css-1jxf684 r-bcqeeo r-1ttztb7 r-qvutc0 r-poiln3&quot; style=&quot;background-color: rgba(0, 0, 0, 0.03); border: 0px solid black; box-sizing: border-box; color: #0f1419; display: inline; font-family: inherit; font-feature-settings: inherit; font-kerning: inherit; font-language-override: inherit; font-optical-sizing: inherit; font-size-adjust: inherit; font-stretch: inherit; font-variant-alternates: inherit; font-variant-east-asian: inherit; font-variant-emoji: inherit; font-variant-numeric: inherit; font-variant-position: inherit; font-variation-settings: inherit; line-height: inherit; list-style: none; margin: 0px; min-width: 0px; overflow-wrap: break-word; padding: 0px; position: relative; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;, tan necesarios como vilipendiados por ignorantes y/o insolidarios.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;css-1jxf684 r-bcqeeo r-1ttztb7 r-qvutc0 r-poiln3&quot; style=&quot;background-color: rgba(0, 0, 0, 0.03); border: 0px solid black; box-sizing: border-box; color: #0f1419; display: inline; font-family: inherit; font-feature-settings: inherit; font-kerning: inherit; font-language-override: inherit; font-optical-sizing: inherit; font-size-adjust: inherit; font-stretch: inherit; font-variant-alternates: inherit; font-variant-east-asian: inherit; font-variant-emoji: inherit; font-variant-numeric: inherit; font-variant-position: inherit; font-variation-settings: inherit; line-height: inherit; list-style: none; margin: 0px; min-width: 0px; overflow-wrap: break-word; padding: 0px; position: relative; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;css-1jxf684 r-bcqeeo r-1ttztb7 r-qvutc0 r-poiln3&quot; style=&quot;background-color: rgba(0, 0, 0, 0.03); border: 0px solid black; box-sizing: border-box; color: #0f1419; display: inline; font-family: inherit; font-feature-settings: inherit; font-kerning: inherit; font-language-override: inherit; font-optical-sizing: inherit; font-size-adjust: inherit; font-stretch: inherit; font-variant-alternates: inherit; font-variant-east-asian: inherit; font-variant-emoji: inherit; font-variant-numeric: inherit; font-variant-position: inherit; font-variation-settings: inherit; line-height: inherit; list-style: none; margin: 0px; min-width: 0px; overflow-wrap: break-word; padding: 0px; position: relative; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;Hemos sido alertados desde primeras horas del día por esa red de amistad, a través en primer lugar de nuestro colega &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search?q=adiran&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Adiran Heras&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, a quien agradecemos la alerta tan temprana. El bien condensado texto, es &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.deia.eus/opinion/columnistas/2026/06/08/elegirias-11171402.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;una virtud de esta sección&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, dice así: &lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;css-1jxf684 r-bcqeeo r-1ttztb7 r-qvutc0 r-poiln3&quot; style=&quot;background-color: rgba(0, 0, 0, 0.03); border: 0px solid black; box-sizing: border-box; color: #0f1419; display: inline; font-family: inherit; font-feature-settings: inherit; font-kerning: inherit; font-language-override: inherit; font-optical-sizing: inherit; font-size-adjust: inherit; font-stretch: inherit; font-variant-alternates: inherit; font-variant-east-asian: inherit; font-variant-emoji: inherit; font-variant-numeric: inherit; font-variant-position: inherit; font-variation-settings: inherit; line-height: inherit; list-style: none; margin: 0px; min-width: 0px; overflow-wrap: break-word; padding: 0px; position: relative; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;css-1jxf684 r-bcqeeo r-1ttztb7 r-qvutc0 r-poiln3&quot; style=&quot;background-color: rgba(0, 0, 0, 0.03); border: 0px solid black; box-sizing: border-box; color: #0f1419; display: inline; font-family: inherit; font-feature-settings: inherit; font-kerning: inherit; font-language-override: inherit; font-optical-sizing: inherit; font-size-adjust: inherit; font-stretch: inherit; font-variant-alternates: inherit; font-variant-east-asian: inherit; font-variant-emoji: inherit; font-variant-numeric: inherit; font-variant-position: inherit; font-variation-settings: inherit; line-height: inherit; list-style: none; margin: 0px; min-width: 0px; overflow-wrap: break-word; padding: 0px; position: relative; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&quot;&lt;i&gt;&lt;b&gt;Totalmente de acuerdo con Mikel&lt;/b&gt;.&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;i style=&quot;color: #0f1419; font-family: inherit; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;Hace tiempo que no menciono a Mikel Agirregabiria en la columna pero sigo leyéndole y, por supuesto, en este caso estoy de acuerdo con él: “Lo peor de los impuestos es, precisamente, su nombre”. ¿Es un tema nuevo? No. ¿Un enfoque diferente? Tampoco. Pero precisamente por eso, porque va al grano y dice la verdad es por lo que hay que mencionarlo siempre que sea posible. Agirregabiria recuerda que las civilizaciones se construyen “&lt;b&gt;sobre acuerdos colectivos para financiar lo que ningún individuo puede costear solo&lt;/b&gt;”. Más claro, imposible: “La &lt;b&gt;retórica anti-impuestos&lt;/b&gt; no busca ‘liberar’ al ciudadano, sino desmantelar el mecanismo&lt;/i&gt;&lt;span style=&quot;background-color: rgba(0, 0, 0, 0.03); color: #0f1419; font-family: inherit; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;”.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;a data-flickr-embed=&quot;true&quot; href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/55322917813&quot; title=&quot;En DEIA nuestro post sobre los impuestos&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;En DEIA nuestro post sobre los impuestos&quot; height=&quot;640&quot; src=&quot;https://live.staticflickr.com/65535/55322917813_29c16d90d4_z.jpg&quot; width=&quot;482&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;blockquote class=&quot;twitter-tweet&quot;&gt;&lt;p dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;es&quot;&gt;Todo en &lt;a href=&quot;https://t.co/42OuSdvkRu&quot;&gt;https://t.co/42OuSdvkRu&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://t.co/ASB51UAgkM&quot;&gt;pic.twitter.com/ASB51UAgkM&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;— Mikel Agirregabiria (@agirregabiria) &lt;a href=&quot;https://x.com/agirregabiria/status/2064010220859256961?ref_src=twsrc%5Etfw&quot;&gt;June 8, 2026&lt;/a&gt;&lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;https://platform.x.com/widgets.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/06/parece-que-todavia-quedan-seres-humanos.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjaZ8VcvuUA8YyuM5xzhzT7ELrDyVTExyGSa7y0Gr9hpY-x3DX9saH_AbY5eTjF3EgiAYhL7SVbjC_-yiCTpbBp4hXkPhJu1i44RciaybYq2qkDxU9ndrqJ4Tgfj_SA_ixtXLfIGEVRBV1ZyZ-n6Ssq_RUsHGIe9K97x3LkJpuCACZy3g13OErJ/s72-w389-h135-c/55322903778_cb4b2670b2_o.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-7955707566966498390</guid><pubDate>Sun, 07 Jun 2026 17:10:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-06-07T21:34:03.476+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">gastronomía</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">Murcia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">RayBan Meta</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">San Pedro del Pinatar</category><title>Cata de sales artesanales en el Museo del Mar </title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/P5FIoFgBw7w?si=bMQjnMC4yd0h1qGF&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
 
  

&lt;/center&gt;&lt;center style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgaxEuwdap42uPxEmJ_uLpANBz-wwKhLv8dWyz5ogMVKf6mDIZ_z58QQg5EGKuw3634RjHgsgsnmXuyRB0oaSpPZ3yelPcVkgKPVmp2hh60cckZREzp5I3QECESIx1Uy1oqKvgQ5LXJW7lzMxcyAJhu6YMQ7jb8AySekS3qs-JrxQe3T37qHUI7/s2669/55318129383_ef3daeaf57_3k.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;2669&quot; data-original-width=&quot;1857&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgaxEuwdap42uPxEmJ_uLpANBz-wwKhLv8dWyz5ogMVKf6mDIZ_z58QQg5EGKuw3634RjHgsgsnmXuyRB0oaSpPZ3yelPcVkgKPVmp2hh60cckZREzp5I3QECESIx1Uy1oqKvgQ5LXJW7lzMxcyAJhu6YMQ7jb8AySekS3qs-JrxQe3T37qHUI7/s320/55318129383_ef3daeaf57_3k.jpg&quot; width=&quot;223&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;Hemos asistido a una interesante Cata de sales artesanales en el &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://www.facebook.com/profile.php?id=100071652540348&amp;amp;locale=es_LA#&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Museo del Mar de San Pedro del Pinatar&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;. Ha sido a cargo de su Director, &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;José Benito Pérez&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;. Recogemos una grabación de la conferencia previo con apuntes históricos y algunas imágenes de la degustación (en este caso, con ayuda de unas gafas Ray-Ban Meta y en &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria/video/7648278743802301718&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;TikTok&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;).&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;&lt;center style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: left;&quot;&gt;&lt;div aria-labelledby=&quot;i4t-id-nmtfqt7h7&quot; class=&quot;i4t-include-h5-subwrap&quot; data-insuit-uuid=&quot;bb0ccb11-873a-4675-a801-c04f1452b0d0&quot; role=&quot;region&quot; style=&quot;box-sizing: border-box;&quot;&gt;&lt;div class=&quot;my-4&quot; style=&quot;box-sizing: border-box; margin-bottom: 1.5rem !important; margin-top: 1.5rem !important;&quot;&gt;&lt;p class=&quot;text-muted&quot; style=&quot;--bs-text-opacity: 1; background-color: white; box-sizing: border-box; margin-bottom: 1rem; margin-top: 0px;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;box-sizing: border-box; font-weight: bolder;&quot;&gt;El MUSEO DEL MAR&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;box-sizing: border-box;&quot;&gt; está en la&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;box-sizing: border-box; font-weight: bolder;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;C/ Lorenzo Morales, 1 Edificio Hogar del Pescador - 1º derecha.&amp;nbsp;SAN PEDRO DEL PINATAR.&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;El Museo del Mar perteneciente a la Cofradía de Pescadores organiza una degustación de sal con&amp;nbsp;&amp;nbsp;bebida incluida&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;&lt;center style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: white;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;Pr&lt;/span&gt;onto &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;álbum de imágenes&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;adicionales y un mayor detalle de contenidos.&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;&lt;center style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;&lt;center style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search?q=Museo+del+Mar&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Otros posts&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; de este &lt;/span&gt;&lt;b style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://www.facebook.com/profile.php?id=100071652540348&amp;amp;locale=es_LA#&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Museo del Mar&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;&lt;center&gt;
  
  
&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/sD3qgVT7Evg?si=v6g7waYfDVSffOU1&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;&lt;/center&gt;&lt;center&gt;&lt;blockquote cite=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria/video/7648278743802301718&quot; class=&quot;tiktok-embed&quot; data-video-id=&quot;7648278743802301718&quot; style=&quot;max-width: 605px; min-width: 325px;&quot;&gt; &lt;section&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@agirregabiria&quot;&gt;@agirregabiria&lt;/a&gt; &lt;p&gt;Cata de sales artesanales 1/3&lt;/p&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/music/Fine-Line-7645675064088528902?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ Fine Line - Celeste Lewis Wave&quot;&gt;♬ Fine Line - Celeste Lewis Wave&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
&lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/06/cata-de-sales-artesanales-en-el-museo.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/P5FIoFgBw7w/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-2834235495540333933</guid><pubDate>Fri, 05 Jun 2026 23:30:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-06-06T03:43:44.667+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">cuentos</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">educación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">libros</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">USA</category><title>El maestro del realismo sucio: Lecciones de Raymond Carver</title><description>&lt;center&gt;&lt;iframe allow=&quot;accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share&quot; allowfullscreen=&quot;&quot; frameborder=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; referrerpolicy=&quot;strict-origin-when-cross-origin&quot; src=&quot;https://www.youtube.com/embed/DuV205k-vyI?si=UKxYqsNcMABajfBv&quot; title=&quot;YouTube video player&quot; width=&quot;533&quot;&gt;&lt;/iframe&gt;
  
  &lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Vemos con tristeza que nunca escribimos antes sobre &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Raymond_Carver&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Raymond Carver en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;Raymond Carver&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;: El maestro del arte de narrar lo que no se dice. Con su poética del silencio y el realismo sucio, es el mejor maestro del cuento breve y la vida precaria. Hay escritores que conquistan al lector con la abundancia —la frase larga, el párrafo suntuoso, el adjetivo rebuscado— y hay otros que lo hacen, paradójicamente, con la sustracción.&amp;nbsp;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Raymond_Carver&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Biografía de Raymond Carver&quot;&gt;&lt;b&gt;Raymond Carver (Clatskanie, Oregón&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, 1938 – &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Port_Angeles&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Port Angeles, Washington en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;Port Angeles, Washington&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, 1988) pertenece de manera inequívoca a la segunda categoría.&amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;En apenas cincuenta años de vida —y con una obra que no superó en extensión a la de muchos novelistas de una sola entrega— este &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Raymond_Carver#Biograf%C3%ADa&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Origen familiar de Raymond Carver&quot;&gt;&lt;b&gt;hijo de un obrero de aserradero y una camarera&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; logró renovar el cuento corto anglosajón y convertirse en uno de los narradores más influyentes del siglo XX.&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEipF_-i2a5x1R_RVKdQjCNWFikJ2a13yRXxQoiQ6-5i-I-ueH5a4PhUhQxQOytFS-TWN2jRcfZ1nx5BtO4hbCbZfb04vIVjX_6glaAt03UWqKRAizmBs71wdrLOCii7Z_g6I4NodUHjin839E31tML4mvDBz7d1pwr4l-GTowUKsFZ478qjDKUt/s867/9788433959539.webp&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;867&quot; data-original-width=&quot;552&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEipF_-i2a5x1R_RVKdQjCNWFikJ2a13yRXxQoiQ6-5i-I-ueH5a4PhUhQxQOytFS-TWN2jRcfZ1nx5BtO4hbCbZfb04vIVjX_6glaAt03UWqKRAizmBs71wdrLOCii7Z_g6I4NodUHjin839E31tML4mvDBz7d1pwr4l-GTowUKsFZ478qjDKUt/s320/9788433959539.webp&quot; width=&quot;204&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Su obra se caracteriza por relatos de corte minimalista, narrados con un estilo seco y sin concesiones metafóricas, en su mayoría ambientados en el noroeste de los Estados Unidos y protagonizados por &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Clase_trabajadora&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Clase trabajadora en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;personajes de clase trabajadora o media-baja&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;. Fontaneros, camareras, vendedores de segunda, parejas al borde del naufragio: los personajes de Carver no son héroes ni intelectuales, sino hombres y mujeres atrapados en la rutina opresiva de una vida que no eligieron del todo. Es precisamente en esa cotidianidad sin glamour donde el autor instala su bisturí narrativo.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;La influencia de &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ernest_Hemingway&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Ernest Hemingway en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;Ernest Hemingway&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; es reconocible —ambos comparten la llamada &quot;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Teor%C3%ADa_del_iceberg&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Teoría del iceberg en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;teoría del iceberg&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;&quot;, esa escritura en la que lo más importante queda sumergido bajo la superficie—, pero Carver la radicaliza hasta extremos que su predecesor nunca osó. El realismo sucio que él contribuyó a consolidar propone reducir al mínimo la subjetividad del narrador, no contar lo central, recurrir a diálogos directos y escasas descripciones. El resultado son relatos que inquietan sin explicarse, que concluyen sin cerrar, que dejan al lector con la extraña sensación de haber asomado a una ventana ajena.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;La vida de Carver no fue ajena a esa precariedad que narró con tanta lucidez. A lo largo de su vida enfrentó dificultades personales incluyendo la pobreza, el alcoholismo y relaciones tumultuosas, experiencias que marcaron profundamente su obra y dieron lugar a personajes que, a pesar de estar atrapados en circunstancias difíciles, buscan la redención a través de sus interacciones con los demás. Superado el alcoholismo en 1977, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Raymond_Carver#%C3%9Altimos_a%C3%B1os&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;La segunda vida de Raymond Carver&quot;&gt;&lt;b&gt;Carver vivió lo que él mismo llamó su &quot;segunda vida&quot;&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, un período de serenidad creativa junto a la poeta &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Tess_Gallagher&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Tess Gallagher en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;Tess Gallagher&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; que produjo sus obras más maduras.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;No puede entenderse la figura de Carver sin mencionar la controvertida relación con su editor en la revista &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Esquire_(revista)&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Revista Esquire en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;em&gt;Esquire&lt;/em&gt;, Gordon Lish&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;. Años después de su muerte, gracias a la comparación de los cuentos publicados con los manuscritos originales, se supo que el novedoso estilo de Carver era producto en parte de la intensa intervención editorial de Gordon Lish. Donde Gardner recomendaba a Carver usar quince palabras en lugar de veinticinco, Lish le instaba a usar cinco en lugar de quince. Este descubrimiento generó un debate académico y crítico fascinante sobre la autoría literaria, los límites de la edición y la naturaleza misma del texto, debate que dista de estar cerrado y que sitúa la obra &lt;i&gt;carveriana &lt;/i&gt;en un territorio conceptualmente rico.&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhHdT2RDQRtjZvllMi3RxUNcBhO0Q9KC0Ma8rdQ-4YZVBPfmZrE_7mUUIrA55QWp3SlteAjp02RxU5zstBYy3DY4xSLwLpIIwP11neEIoWnZJYDE9LgbQCCXF9EcRpDfbOJstulx5Jfx4AALNmSQkj8X3NYq7bIYHUsa7fMJbsPv0Hkx50sHkO8/s862/10892490322.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;862&quot; data-original-width=&quot;558&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhHdT2RDQRtjZvllMi3RxUNcBhO0Q9KC0Ma8rdQ-4YZVBPfmZrE_7mUUIrA55QWp3SlteAjp02RxU5zstBYy3DY4xSLwLpIIwP11neEIoWnZJYDE9LgbQCCXF9EcRpDfbOJstulx5Jfx4AALNmSQkj8X3NYq7bIYHUsa7fMJbsPv0Hkx50sHkO8/s320/10892490322.jpg&quot; width=&quot;207&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Sus colecciones fundamentales —&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/%C2%BFQuieres_hacer_el_favor_de_callarte,_por_favor%3F&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;¿Quieres hacer el favor de callarte, por favor? en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;em&gt;¿Quieres hacer el favor de callarte, por favor?&lt;/em&gt; (1976), &lt;em&gt;De qué hablamos cuando hablamos de amor&lt;/em&gt; (1981) y &lt;em&gt;Catedral&lt;/em&gt; (1983)&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;— componen un tríptico que define una época y una sensibilidad. Carver fue maestro del cuento corto, ganando seis veces el &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Premio_O._Henry&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Premio O. Henry en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;Premio O. Henry&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, y su antología &lt;em&gt;Catedral&lt;/em&gt; fue una de las obras más influyentes de la literatura de finales del siglo XX. En la época de su muerte era considerado el mejor cuentista de América, quizá el mejor del siglo junto a &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ant%C3%B3n_Ch%C3%A9jov&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Antón Chéjov en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;Chéjov&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, en palabras del escritor chileno &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Roberto_Bola%C3%B1o&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Roberto Bolaño en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;Roberto Bolaño&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Desde el punto de vista pedagógico, Carver es un autor especialmente valioso en el aula porque desnuda el mecanismo narrativo con una transparencia inusual. Enseña que &lt;b&gt;la literatura no necesita ornamento para ser profunda&lt;/b&gt;, que el diálogo puede portar más verdad que el monólogo interior más elaborado, y que la compasión hacia los personajes —incluso los más limitados— es una forma de ética literaria. El minimalismo que ayudó a popularizar sigue siendo una corriente literaria muy presente en la actualidad, y autores como &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Bret_Easton_Ellis&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Bret Easton Ellis en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;Bret Easton Ellis&lt;/b&gt;&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Chuck_Palahniuk&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Chuck Palahniuk en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;Chuck Palahniuk&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; o &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Haruki_Murakami&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;Haruki Murakami en Wikipedia&quot;&gt;&lt;b&gt;Haruki Murakami&lt;/b&gt;&lt;/a&gt; han reconocido públicamente su deuda con este estilo.&lt;/p&gt;
&lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;El 2 de agosto de 1988, Carver falleció en Port Angeles a causa de un cáncer de pulmón, y ese mismo año fue honrado con su ingreso en la Academia Estadounidense de Artes y Letras. Murió a los cincuenta años, justo cuando su prosa comenzaba a abrirse levemente hacia una mayor luminosidad. Pero lo que dejó escrito basta: una lección duradera sobre &lt;b&gt;lo que puede hacer la literatura cuando renuncia a todo lo superfluo &lt;/b&gt;y se queda, simplemente, con la verdad desnuda de las vidas ordinarias.&lt;/p&gt;
  
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/06/el-maestro-del-realismo-sucio-lecciones.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://img.youtube.com/vi/DuV205k-vyI/default.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item><item><guid isPermaLink="false">tag:blogger.com,1999:blog-12073532.post-9043890045301536691</guid><pubDate>Fri, 05 Jun 2026 15:32:00 +0000</pubDate><atom:updated>2026-06-06T08:25:30.281+02:00</atom:updated><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">alicante</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">AlicanTerapia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">amistad</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">ejercicio</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">familia</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">gatos</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">libros</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">naturaleza</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">ocio</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">pilar de la horadada</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">relajación</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">salud</category><category domain="http://www.blogger.com/atom/ns#">TikTok</category><title>AlicanTerapia: Composición de una fórmula para relajarse</title><description>&lt;center&gt;&lt;a data-flickr-embed=&quot;true&quot; href=&quot;https://www.flickr.com/photos/agirregabiria/50165434531/in/photolist-2jqWXX2-2jujQxr-2jvf4SR-2jvGqoU-2jvHxpG-2jvWuTi-2m78Cvk-2m78CKt-2ngsnPf-2ngFHuY-2ngTUy4-FNYTFx-FNYTUi-FNYUqP-FNZUMP-FP2MBT-FP3aXp-FPyrDe-FQi8f4-FQiaox-FQUGoD-FQUHmk-Hkksgq-HkksRd-HkktPf-HkktWQ-Hkkv8Y-Hkkwsm-HkU1sL-HkUazo-HkUbdY-HkVddh-VDDv5N-VDDTMG-VDDUuy-VFssRQ-VGgtAk-VH9RFb-VJdJNP-VJfzG8-VJgnbe-VKQkd4-VKQkMk-WiJcME-Wks4PL-WksiTC-WnhCd1-Wnk5kC-WoEWHC-WD3xjs/&quot; title=&quot;AlicanTerapia en 2020 con mascarillas&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;AlicanTerapia en 2020 con mascarillas&quot; height=&quot;333&quot; src=&quot;https://live.staticflickr.com/65535/50165434531_805d9f7a91.jpg&quot; width=&quot;500&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;script async=&quot;&quot; charset=&quot;utf-8&quot; src=&quot;//embedr.flickr.com/assets/client-code.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;

&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-size: 17px; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: start; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s1&quot; style=&quot;font-family: UICTFontTextStyleBody;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;s1&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2021/06/reiniciando-modo-alicanterapia.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;AlicanTerapia (muchos posts previos)&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;: Una cadena de eslabones enlazados, como &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Amanecer&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;vivir el amanecer&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ejercicio_f%C3%ADsico&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;ejercicio&lt;/a&gt;,&amp;nbsp;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;span&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Desayuno&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;desayuno&lt;/a&gt;,&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;span&gt;&lt;b&gt;&amp;nbsp;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Piscina&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;piscina&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Compras&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;compras&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Librer%C3%ADa&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;librería&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Comida&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;comida&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Tumbona&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;tumbona&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Anochecer&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;anochecer&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Cena&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;cena&lt;/a&gt; y &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Sobremesa&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;sobremesa&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;. No son necesarios todos ellos en el mismo día; en ocasiones, basta uno o dos elementos para que la jornada sea perfecta. Llevamos desde 1988 generando estas sensaciones,... En estas cuatro décadas han cambiado algunas rutinas, pero la esencia del disfrute es exactamente la misma.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi8z9UPvPiZ01wPl8KIm_CYQQ1ZPaZv61TAHfwLfdtqfLXsnaBn0odJL3zjVSzkbwJzucjcGLcSqS-Czz0iDwgyt_bJZwssgjuTfZP8HE8fdUUi2TSTTg8GYs_5MmJMHiDSbgWy28PSJBqG5eyvCkEnzK6tN5O9_Pbnpu88aVrgmMxUTV8onDsc/s5120/31288311372_a6594cf050_5k.jpg&quot; style=&quot;clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; data-original-height=&quot;5120&quot; data-original-width=&quot;2880&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi8z9UPvPiZ01wPl8KIm_CYQQ1ZPaZv61TAHfwLfdtqfLXsnaBn0odJL3zjVSzkbwJzucjcGLcSqS-Czz0iDwgyt_bJZwssgjuTfZP8HE8fdUUi2TSTTg8GYs_5MmJMHiDSbgWy28PSJBqG5eyvCkEnzK6tN5O9_Pbnpu88aVrgmMxUTV8onDsc/s320/31288311372_a6594cf050_5k.jpg&quot; width=&quot;180&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: start;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;text-align: start;&quot;&gt;Descrito de otro modo:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/2021/06/reiniciando-modo-alicanterapia.html&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;AlicanTerapia&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;span style=&quot;text-align: start;&quot;&gt;&amp;nbsp;es la fusión de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Familia&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;familia&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Naturaleza&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;naturaleza&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Amistad&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;amistad&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Ocio&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;ocio&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Viaje&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;viajes&lt;/a&gt;, &lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Gente&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;gentes&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Gastronom%C3%ADa&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;gastronomía&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;,… La familia nos ha acompañado más o menos según sus edades y momentos. Las amistades han ido creciendo y otras, por el paso del tiempo, han desaparecido por desgracia bien sentida. Los amaneceres eran obligados con puntualidad prusiana, pero se han ido espaciando según aumentaba nuestra edad. Los paseos con el sol naciente, hasta &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Playa_del_Moj%C3%B3n&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;El Mojón&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; anteriormente, ahora son vespertinos y de recorridos menos ambiciosos.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: start;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: start;&quot;&gt;También han tenido su participación algunos animales y más diversidad de fauna de la zona. Especialmente &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search/label/gatos&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;algunos felinos&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; que se encariñaron de nuestra casa, en un lugar que de &lt;b&gt;Mil Palmeras&lt;/b&gt; pasó a llamarse &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://blog.agirregabiria.net/search/label/gatos&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Mil Gatos&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: start;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p class=&quot;p1&quot; style=&quot;-webkit-text-size-adjust: auto; font-feature-settings: normal; font-kerning: auto; font-optical-sizing: auto; font-size-adjust: none; font-variant-alternates: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-numeric: normal; font-variant-position: normal; font-variation-settings: normal; font-width: normal; line-height: normal; margin: 0px; text-align: justify; text-size-adjust: auto;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: inherit; text-align: start;&quot;&gt;Últimamente, las compras por la zona, suelen venir acompañadas del obligado paso por dos librerías que merecen ser recomendadas. En el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Zenia_Boulevard&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;CC Zenia Boulevard&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Orihuela&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Orihuela&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; (Alicante) lleva años &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://zeniaboulevard.es/local/santos-ochoa&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Santos Ochoa&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;, y desde 2025 también en el &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/Centro_Comercial_Dos_Mares&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;CC Dos Mares&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; de &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/San_Javier_(Murcia)&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;San Javier&lt;/a&gt;&lt;/b&gt; (Murcia) ha surgido &lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://es.wikipedia.org/wiki/La_Casa_del_Libro&quot; rel=&quot;noopener noreferrer&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;La Casa del Libro&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;b&gt;&lt;a href=&quot;https://www.flickr.com/search/?user_id=75012450%40N00&amp;amp;sort=date-taken-desc&amp;amp;text=AlicanTerapia&amp;amp;view_all=1&quot; target=&quot;_blank&quot;&gt;Álbum de imágenes&lt;/a&gt;&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;
  
  &lt;blockquote cite=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria/video/7647902716244577558&quot; class=&quot;tiktok-embed&quot; data-video-id=&quot;7647902716244577558&quot; style=&quot;max-width: 605px; min-width: 325px;&quot;&gt; &lt;section&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@agirregabiria&quot;&gt;@agirregabiria&lt;/a&gt; &lt;p&gt;Librería Santos Ochoa en La Zenia&lt;/p&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/music/Fine-Line-7645675064088528902?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ Fine Line - Celeste Lewis Wave&quot;&gt;♬ Fine Line - Celeste Lewis Wave&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;blockquote cite=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria/video/7644933446439111958&quot; class=&quot;tiktok-embed&quot; data-video-id=&quot;7644933446439111958&quot; style=&quot;max-width: 605px; min-width: 325px;&quot;&gt; &lt;section&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/@agirregabiria?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;@agirregabiria&quot;&gt;@agirregabiria&lt;/a&gt; La Casa del Libro, factor esencial de la &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/tag/alicanterapia?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;alicanterapia&quot;&gt;#AlicanTerapia&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;https://www.tiktok.com/music/%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B%D0%B9-%D0%B7%D0%B2%D1%83%D0%BA-Valeriy-Mozgovoy-7629415890996939527?refer=embed&quot; target=&quot;_blank&quot; title=&quot;♬ оригинальный звук  - Valeriy Mozgovoy&quot;&gt;♬ оригинальный звук  - Valeriy Mozgovoy&lt;/a&gt; &lt;/section&gt; &lt;/blockquote&gt; &lt;script async=&quot;&quot; src=&quot;https://www.tiktok.com/embed.js&quot;&gt;&lt;/script&gt;
  
  &lt;/center&gt;&lt;div class=&quot;blogger-post-footer&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://feeds.feedburner.com/MikelAgirregabiria&quot;&gt;Recibe mis nuevas entradas a diario&lt;/A&gt;...&lt;/div&gt;</description><link>http://blog.agirregabiria.net/2026/06/alicanterapia-composicion-y-analisis.html</link><author>noreply@blogger.com (Mikel Agirregabiria)</author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi8z9UPvPiZ01wPl8KIm_CYQQ1ZPaZv61TAHfwLfdtqfLXsnaBn0odJL3zjVSzkbwJzucjcGLcSqS-Czz0iDwgyt_bJZwssgjuTfZP8HE8fdUUi2TSTTg8GYs_5MmJMHiDSbgWy28PSJBqG5eyvCkEnzK6tN5O9_Pbnpu88aVrgmMxUTV8onDsc/s72-c/31288311372_a6594cf050_5k.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></item></channel></rss>