Moleskine Defter

İsmail Pelit'ten: Mutluluğu keşfetmenin hüznü

noreply@blogger.com (Deniz Akhan) — Wed, 11 Jan 2012 11:08:00 +0000

[ Kıskanmak, Yön: Zeki Demir Kubuz, 2009 ]

Kıskanmanın her zaman habis bir duygu olmadığını gösteren güzel bir öykü.

1985 - BUSH HİDAYETE ERDİ.

noreply@blogger.com (Deniz Akhan) — Sat, 17 Dec 2011 13:51:00 +0000

[ Beginners, Yön: Mike Mills, 2010 ]

- Bu neydi şimdi?

- Tarih bilinci. Kendimden daha yüce bir şey.

Bilemediğin 2

noreply@blogger.com (Deniz Akhan) — Sun, 27 Nov 2011 21:54:00 +0000

[ Life in a Day, Yön: Kevin Macdonald, 2011 ]

"Tanrı bu kadar insanı unutmak için yaratmış olamaz"

Bilemediğin

noreply@blogger.com (Deniz Akhan) — Sun, 13 Nov 2011 22:42:00 +0000

Essential Killing, Yön: Jerzy Skolimowski, 2010

"Savaş, hoşunuza gitmediği halde, size farz kılındı. Olur ki, bir şey sizin için hayırlı iken, siz onu hoş görmezsiniz. Yine olur ki, bir şey sizin için kötü iken, siz onu seversiniz. Allah bilir, siz bilmezsiniz."

Bakara Sûresi, 216. Ayet

Çay bizden, şeker bizden...

noreply@blogger.com (Deniz Akhan) — Wed, 02 Nov 2011 10:20:00 +0000

İstanbullu biri Erzurum'da misafirliğe gitmiş. İlk oturduğunda hemen çayı önüne koymuşlar. Birinci çaydan sonra hiç sormadan hemen ikinciyi getirmişler. Bittikçe, adam bir şey demeye kalmadan yeni çay geliyormuş önüne. Onuncu çaydan sonra fenalık geçiren adam, biraz utanıp sıkılarak da olsa, artık çay içmeyeceğini söylemiş. Misafirliğe gittiği evin babası da biraz kaşlarını çatarak cevap vermiş: "Çay bizden, şeker bizden, niye içmiyorsun?.."

Sol eli başımın altında olsun, sağı da beni kucaklasın...*

noreply@blogger.com (Deniz Akhan) — Mon, 31 Oct 2011 01:28:00 +0000

heves dergisinin çıktığı dönemlerde, derginin kadıköy'deki kitapevlerine dağıtımı için ömer'e yardım ederdim. dergiler matbaadan çıktıktan sonra pan yayıncılık'a giderdi. yayınevi akşam erken kapandığı için ömer işten çıktıktan sonra dergileri almaya yetişemiyordu. bu yüzden ben akşama doğru 4-5 gibi yayınevine gider, ışık abla ve ferruh abiyle hoşbeş ettikten sonra yüz kadar dergiyi alır beşiktaş'taki hakan pastanesi'ne geçer, ömer'in işten çıkıp yanıma gelmesini beklerdim.

bir gün yine dergileri alıp pastaneye oturmuş, biraz acıktığım için iki tost bir de çay söylemiştim. siparişler gelip de yemeğe başladığımda hafif göbekli, leş gibi şarap kokan bir adam masamın yanına dikildi. kibar bir dille oturup oturamayacağını sordu. buyur ettim, tostumu yemeye koyuldum. adamın gözü tabaktaki diğer tosttaydı. ikram ettim. teşekkür edip kafa bir dünya halde yemeye başladı. garson adamı görünce beni rahatsız ediyor sanıp pastaneden kovmak üzere hareketlendi, ama elimle işaret edip durdurdum. adam bunu fark etmedi bile, tostunu yemeye devam etti, ama her lokmasından sonra, mısır'daki piramitlere taş taşımış gibi derin soluklarla bir şeyler anlatıyordu.

uzun zaman oldu, söylediklerinin detaylarını hatırlamıyorum. babasına sitem ediyor, kaderine küsüyordu. sonra bir ara "bir sevgilim olsun, kıvır kıvır saçları olsun, başını omzuma koysun, saçlarını okşayayım..." dedi. kıvır kıvır saçları olan bir sevdiğim vardı ve ben de başını omzuma koysun, saçlarını okşayayım istiyordum. bu dünyada herkes -saçları nasıl olursa olsun- sevdiğinin başını okşamak istediği için çok takılmadım, dinlemeye devam ettim. tostu bitmiş, sigara faslı başlamıştı. böyle böyle bir yarım saat geçti galiba. ömer henüz gelmemişti. ikinci sigarasını da söndürünce ayağa kalktı. veda ederken, "senin de bir sevgilin olsun, saçları kıvır kıvır.. başını omzuna koysun, saçlarını okşayasın..." dedi ve gitti.

* Korkuyorum Anne, Yön: Reha Erdem, 2004

Bern Mucizesi (Das Wunder von Bern)

noreply@blogger.com (Deniz Akhan) — Tue, 25 Oct 2011 19:04:00 +0000

Yönetmen: Sönke Wortmann

Senaryo: Sönke Wortmann, Rochus Hahn

Oyuncular: Louis Klamroth, Peter Lohmeyer, Katharina Wackernagel, Lukas Gregorowicz, Péter Franke, Sascha Göpel

Yapım: 2003, Almanya, 118 dk.

Futbolun zirvesi Dünya Kupası’dır ve her Dünya Kupası farklı anlamlar taşır. Örneğin, 1954 Dünya Kupası, Türkiye'nin katıldığı ilk büyük turnuva olması nedeniyle ülkemizde aynı bir yere sahip. Öte yandan, tarih kazananları yazar ve o senenin kazananı Almanya’ydı. II. Dünya Savaşı’nda ağır bir yenilgi alan Almanlar, kırık gururlarını bu turnuvadaki zaferleriyle bir nebze olsun onarmışlardı. Bern Mucizesi filmi Almanların bu serüvenini birbirine paralel üç kanaldan aktarıyor.

Lubanski’ler, II. Dünya Savaşı'nda Ruslara esir düşen babalarının yokluğunda ayakta kalmayı başarmış bir aile. Anne ve kız birahane işletmekle, büyük oğul müzisyenlikle meşgulken, küçük oğulun en büyük tutkusu futbol. En hayran olduğu futbolcu ise çantasını taşıyarak stadyumda seyretme imkanına kavuştuğu Helmut Rahn. Bir gün baba Richard’ın geri döneceğini haber almaları, artık tamamlanacağını düşünen aileyi sevindiriyor. Ancak 11 yıllık esaretin ardından ruhu tarafından terk edilmiş, boş bir kabukla karşılaşıyorlar. Yaşadığı acılarla baş edemeyen, ama bunu dillendirmek için gönlünü de açamayan baba, eksik de olsa düzenini kurmuş ailede huzursuzluğa sebep oluyor. Babanın bu hali, yükselişteyken Nazi bayrağı altında boynu dik duran bir ülkenin yenilgiden sonra nasıl da ağır bir travma yaşadığının simgesi aslında.

Filmin aktardığı ikinci kanal genç spor muhabiri Paul ile zengin ve şımarık eşi Annette Ackermann’dan geçiyor. Balayını Fas ve Mısır’da geçirme planları yapan Annette, kocasının Dünya Kupası’nı izlemek üzere İsviçre’ye gönderilmesine bozuluyor, ama peşine takılmaktan da geri kalmıyor. Futboldan hazzetmeyen, saçma bir erkek aktivitesi olarak gören Annette’in finale giden yolda bu heyecana ortak olması, futbolun bireyleri sürükleyen kitlesel etkisini göstermek için iyi bir örnek olduğu gibi, filme mizahi bir renk de katıyor.

Ve elbette 1954 Dünya Kupası... Savaşın ardından bölünmüş ve yıkılmış olan Batı Almanya; yenilgi yüzü görmeyen Macaristan, İspanya’yı kura ile geçip tarihe geçen Türkiye ve güçsüz Güney Kore ile aynı gruba düşmüştü. İlk maçlarında Türkiye’yi rahat geçen Almanlar, Ferenc Puskás’lı Macaristan karşısında 8 gol yemekten kurtulamamışlardı. Bu maçta as oyuncularını yedek oturttuğu için yerden yere vurulan teknik direktör Sepp Herberger, dönemin turnuva kuralları nedeniyle, tekrar karşılaştıkları Türkiye’yi eleyerek kaderini kurtarmıştı. Finale kadar giden yolda hep diken üstündeydiler, maçları kazanıyor ama güven vermiyorlardı. Finale çıkmaları bile büyük başarıydı. Rakipleri Macaristan karşısında hiçkimse onlara şans vermiyordu.

Bern Mucizesi filminin göze ilk çarpan özelliği dönemi yansıtmada çok başarılı olan sanat yönetmenliği. 7 milyon € gibi küçük bir bütçeyle nelerin başarılabildiğini görmek keyif veriyor. Finale kadar maçlardan görüntü göremiyoruz, ama stüdyoda kameraya alınan final maçı bilgisayar efektleri sayesinde öyle güzel sahneleniyor ki, önceki maçların eksikliğini unutturuyor. Öte yandan görüntü yönetmeni bu emekleri daha da parlatan bir performans sergilemiş.

Kendisi de bizzat futbolculuk yapmış alman yönetmen Sönke Wortmann, popüler filmleriyle ülkesinde beğeni toplayan bir yönetmen. Bu hikâyeyi geleneksel Hollywood sinemasının yöntemlerini iyi özümsemiş bir biçimde aktarmayı başarıyor. En takdir edilen özelliği ise futbolu körü körüne bağlanılacak bir aşk olarak değil, hayatın güzelleşmesi için bir vesile olarak görmesi. Küçük oğul Matthias’ın babasının savaş anılarını dinlerken kritik bir maçın anlatıldığı radyoyu kapatması, muhabir Paul’ün baba olacağı haberi karşısında kutlamaları terk etmesi, futbolun ciddi bir şey olduğunu, ama asla fazla ciddiye alınmaması gerektiğini gösteriyor. Öte yandan, final maçındaki mücadele futbolda sonucun, maça yetişmeye çalışan baba-oğul arasındaki yakınlaşma da yolculuğun ne kadar kıymetli olduğunu hatırlatıyor.

Franco’nunUğuru

Türkiye aslında ilk kez 1950’de Dünya Kupası’na katılmaya hak kazanmış, ama ekonomik gerekçelerle Brezilya’ya gidememişti. 1954 Dünya Kupası elemelerinde Türkiye’nin tek bir rakibi vardı: İspanya. İlk maç 6 Ocak 1954’te Madrid’de oynandı ve İspanya rahat biçimde 4-1 kazandı. İsviçre biletini kaptıklarına inanan İspanyollar, 14 Mart’ta kendilerinden emin bir biçimde İstanbul’daki maça çıktılar. Ama 1-0’lık şok bir yenilgi aldılar. O zamanlar gol averajına bakılmadığı için tarafsız sahada üçüncü bir maç yapmaları gerekiyordu. İtalya’nın Roma şehrinde, Türkiye tüm dünyayı tekrar şaşkınlığa uğratarak uzatmaya giden maçı 2-2 berabere bitirdi. Penaltı uygulaması olmadığından direkt kuraya geçildi. Yazı-turayı atması için babası stadyumda çalışan top toplayıcı Luigi Franco Gemma seçildi. Kalecimiz Turgay Şeren yazıyı seçti, Franco gözleri bağlı biçimde parayı havaya attı ve İspanya elendi. Bu olaya “Franco’nun uğuru” denmektedir.

Bu yazı ilk olarak GOAL dergisinin Kasım 2010 sayısında yayınlanmıştır.

Şangay (Shanghai)

noreply@blogger.com (Deniz Akhan) — Tue, 25 Oct 2011 18:58:00 +0000

Yönetmen: Mikael Håfström

Senaryo: Hossein Amini

Oyuncular: John Cusack, Li Gong, Yun-Fat Chow, David Morse, Ken Watanabe

Yapım: 2010, ABD / Çin, 105 dk.

Uluslararası çapta adını Şeytana Karşı (Ondskan, 2003) ile duyuran İsveçli yönetmen Mikael Håfström, kapağı Hollywood’a attıktan sonra belli bir seviyeyi aşamayan Avrupalılar kulübünün bir üyesi. Yönetmenin son filmi Ayin (The Rite, 2011) bu yılın başında vizyona girmişti, ama her ne hikmetse dağıtımcı firma bir önceki filmi Şangay‘ı seyirciye şimdi sunmaya karar vermiş.

II. Dünya Savaşı sırasında Japonya’nın Çin işgali döneminde geçen film, kendisi gibi casus olan arkadaşının başını belaya sokmasını engellemek ve yardımcı olmak için Şangay’a gelen Paul Soames (John Cusack)’un maceralarını anlatıyor. Burada arkadaşının öldüğünü öğrenen Paul, araştırmalarını derinleştirdikçe Japonlara çalışan Çinli mafya babası Anthony Lan-Ting (Yun-Fat Chow)’in alımlı karısı Anna Lan-Ting (Li Gong)’in direnişçilere yardım ettiğini, Japon istihbarat şefi Yüzbaşı Tanaka (Ken Watanabe)’nın peşinde olduğu afyon bağımlısı bir geyşayı sakladığını öğreniyor. Parçaları birleştirip bulmacayı çözmeye çalışan Paul, bu sırada Anna’ya kapılmaktan kendini alamıyor.

Yavaş yavaş çözülen gizemi bir kenara bırakırsak; casusların ve karşı istihbarat faaliyetlerinin cirit attığı bir şehir, direniş faaliyetleri ve tutkulu aşklar ile Şangay‘ın, ismini kendisi gibi bir şehirden alan Kazablanka (Casablanca, 1942)’yı model aldığı bariz. Modern ana akım sinemaya uygun olarak hızlı bir olay akışına sahip olan film, siyasi olarak Amerikan liberalizminin çığırtkanlığını yapmaktan öteye gitmiyor, ama Japon zulmü altında inleyen Çin halkını göstermeye de zahmet etmiyor. Hikaye olarak da eskimiş kalıplara yaslanan film, oyuncu kadrosu ve prodüksiyon kalitesi ile öne çıkıyor. Casus deyince James Bond, Bourne ya da Görevimiz Tehlike serilerini anlayanlara hitap etmeyen Şangay, tarihi macera/dram severlerin hoşuna gidebilir.

[ Ters Ninja ]

Şeytanın İni (Red State)

noreply@blogger.com (Deniz Akhan) — Tue, 25 Oct 2011 18:50:00 +0000

Yönetmen: Kevin Smith

Senaryo: Kevin Smith

Oyuncular: Michael Parks, Melissa Leo, John Goodman

Yapım: 2011, ABD, 88 dk.

Bol geyik muhabbetli Clerks (1994) filmi ile büyük çıkış yapan Kevin Smith, Babasının Kızı (Jersey Girl, 2002) ile düşüşe geçmiş ve kendini toparlayamamıştı. Herkes kendisinden bir çizgi roman uyarlaması beklerken, Smith filmografisinin en sıra dışı örneğiyle karşımıza çıktı.

Şeytanın İni öncelikle farklı film türleri arasında geçiş yaparak seyircide şaşkınlık yaratmasıyla öne çıkıyor. Liseli üç arkadaşın internetten buldukları bir kadınla sevişmek için gittikleri karavanda tuzağa düşmesiyle slasher havası yaratan film, aşırı dinci bir tarikatın eline geçtiklerinin anlaşılmasıyla gerilime, FBI’ın olaya müdahelesiyle bol çatışmalı aksiyona, hükümetin sert tavrıyla 11 Eylül sonrası ABD politikalarının eleştirisine dönüşüyor. Dijital kameranın getirdiği renk paleti ve hızlı kesmeleriyle de bilindik Kevin Smith tarzından uzak olan film, seyirci arasında görüş ayrılıklarına neden olacak nitelikte.

Dogma (1999) ile ortodoks din anlayışına karşı provakatif bir eylem gerçekleştiren Smith, Şeytanın İni ile bir adım daha ileri gidiyor. Terörizm teriminin başına devlet kavramını getirmekten özellikle kaçınan zihniyetin hiç hoşuna gitmeyecek olan yapım, Smith‘in dünyanın durumu karşısında artık iyice karamsarlığa kapıldığını düşündürüyor. Şeytanın İni, gözden kaçırılmaması ve üzerinde tartışılması gereken bir yapım.

[ Ters Ninja ]

Yapamadığın

noreply@blogger.com (Deniz Akhan) — Sun, 02 Oct 2011 13:56:00 +0000

"Yapmak istediklerimi yapamıyorum. Nefret ettiklerimi yapıyorum."

[ The Tree of Life, Terrence Malick, 2011]

Fantasturka: Bolca neşe, bolca hüzün…

noreply@blogger.com (Deniz Akhan) — Thu, 29 Sep 2011 22:00:00 +0000

23-25 Eylül tarihlerinde Ankara’nın Kızılırmak Sineması’na gelenler, Giovanni Scognamillo’nun dediği gibi, yapısı itibariyle fantastik olan Yeşilçam sinemasının büyüsünü parlatan isimlerle bir araya gelme fırsatı buldular. Dönemin koşullarında ancak uçlara çekilerek nefes alabilen, bu imkânı da sonuna kadar kullanmak için ellerinden geleni yapan Yeşilçam’ın öksüzleri, önce yok sayıldılar, ardından alay konusu edildiler. Bazıları bu nedenle yıllarca kameralara yüz vermediler, bazıları da unutuldu, ama Metin Demirhan’ın ömrünün yetmediği bir hayal gerçek oldu ve Yeşilçam’ın hayalbazları bir sahnede toplandı.

Star sistemine dayalı Yeşilçam’da kendilerine ayrıksı bir yol çizen; çizgi roman uyarlamalarından bilimkurguya, tarihi maceradan western’e, ciddiye alınmamış hemen her türde hikâyeye çocuksu bir heyecan ve çileyle can veren emektarlar üç gün boyunca Ankara’da kendilerine saygı ve sevgi besleyen sinemaseverlerle bir araya geldiler.

Bu festivale gelen süreç, filmlerin üretimi dönemini bir kenara koyarsak, Dünyayı Kurtaran Adam’ın uluslararası alanda bir fenomen haline gelmesiyle başladı denilebilir. Bütçesizliğin getirdiği ucuzluğu, çalışma temposunun getirdiği senaryosuzluğu, ama hepsinden öte böylesi bir işe girmeye yol açan deli cesareti ile önceleri bir alay malzemesi oldu. Çıkan absürt sonucun bilinçli bir tercih, ticari bir uyanıklık denemesi ya da sinema endüstrisine karşı bir başkaldırı olup olmadığı uzun süre tartışıldı. Yurtdışında Turkish Star Wars adıyla yapılan gösterimlere ilgi büyürken, Metin Demirhan ülkemizdeki fantastik sinemayı anlamlandırmak ve sevdirmek için yoğun çabalar sarf ediyordu. Erken ölümü ile –Dünyayı Kurtaran Adam’ın devamını çekmek de dahil- pek çok projesi yarım kalan Demirhan, belki gözleri açık gitti, ama kendisine omuz vermiş pek çok ismin Fantasturka’da buluşmasına öncü oldu.

Fantasturka – Türk İşi Fantastik Film Festivali, son beş yıldır 2. El Kısa Film Festivali’ni gerçekleştiren genç bir ekip ve Metin Demirhan’ın dostu sinema yazarı Ali Murat Güven’in çabalarıyla hayat buldu. Türün belli başlı örneklerinin sergilendiği gösterimlerin yanı sıra, efsane isimler ile yapılan söyleşiler takipçilere unutulmaz anlar yaşattı.

Festival Yeşilçam’ın arkeolojisini yapan isimlerden Mesut Kara’nın Fantastiğin Sineması (2007) belgeseli ile açıldı. Saatlere sığmayacak bir dönemi ve türü 90 dakikada kabaca toparlamayı başaran Mesut Kara, böylece izleyicilerin zihninde bir harita oluşmasını sağladı.

Günün söyleşisi akrobatlıktan dublörlüğe, oradan da jönlüğe geçmiş, başta Zagor olmak üzere pek çok çizgi roman kahramanına ve maskeli maceracıya beyaz perdede can vermiş bir isim olan Levent Çakır ile gerçekleştirildi.

Levent Çakır’ın hikâyesi, Yeşilçam’ın o bilindik hüzün sayfalarında bile unutulmuştu. Yeterli olanaklardan yoksun setlerde ölümcül sahneleri çekerken pek çok kez canını tehlikeye atan bu isim, önce erotik film furyasından kaçmış, geri döndükten sonra da koca sektörün can çekişmesi nedeniyle doğum yeri olan Edirne’ye sığınmıştı. Kimse arayıp sormazken hatırlanması, genç sinemaseverlerin saygısı ve sevgisi ile karşılaşması içine attığı bütün sızıları ortaya dökmesine, oldukça duygusallaşmasına neden oldu. Anlatmak istediği çok şey vardı, bıraksalar sabaha kadar konuşacak gibiydi. Bu nedenle moderatörlüğünü üstlendiğim söyleşide daha çok seyirci olmayı, Levent Çakır’ı anlatacakları ile baş başa bırakmayı tercih ettim.

İkinci günün konuğu, Türkiye’de ilk defa bir süper kahramanı uçuran yapımcı, yönetmen, senarist Kunt Tulgar idi. Süpermen Dönüyor filminin gösteriminin ardından Öteki Sinema bloğunun editörü Murat Tolga Şen ile seyirci karşısına geçen Tulgar, bu filmleri ticari kaygılarla çektiklerini açık yüreklilikle ortaya koydu. Çetin İnanç’ın bu sırada “Olur mu, biz o filmleri hep Oscar’da yarışsın diye çektik,” diyerek yaptığı çıkış, kendilerini aptal yerine koyan zihniyete verilmiş bir cevaptı aslında. Kunt Tulgar, filmlerin çekim hikâyelerini anlatırken salonda kahkahaların ardı arkası kesilmedi. Bu hikâyeler, büyük paralar gerektiren sahnelerin iptidai çözümlerle “seyirciye yedirilmesi” çabaları üzerineydi, ama sinemanın kendisi zaten bu çabanın bir ürünü değil miydi zaten?

Üçüncü gün Fantastik Türk Sineması’na mührünü basmış iki önemli yönetmen ve yazdığı senaryolarla seyircinin kalbine, imza attığı film sayısı ile de rekorlar kitabına giren bir senarist Ankara’daki toplulukla buluştu.

1969 tarihli Demir Pençe: Korsan Adam filminin gösteriminin ardından Sinematik blogunun editörü Utku Uluer ile seyirci karşısına geçen Çetin İnanç, Lütfi Ö. Akad’ın asistanlığının ardından nasıl jet hızıyla fantastik filmler çekmeye başladığını anlatırken içinde kalmış bir yarayı ve Yeşilçam’ın vahşi düzenini ortaya döktü. 25 yaşında idealist bir yönetmen adayıyken çekmeye çalıştığı toplumsal gerçekçi film sadece sansür kurulunun değil, devletin de hışmına uğramış, büyük bir maddi borcun altına girmiş, ailesi dağılma tehlikesiyle karşı karşıya gelmişti. İdeallerine ihanet ettiğini söylüyordu, ama ailesini aç bırakmadığı için gururluydu. Hızlı gece yaşamına rağmen(!) bugün hâlâ âşık olduğu eşi, çocukları ve torunları ile bir aradaydı. En büyük kızgınlığı da buydu; hiçbir zaman üst düzey bir sinema yaptığını iddia etmemişti, filmleri İstanbul’un en gözde sinemalarında gösterilmemişti; ideallerine ihanet ettiğini açık yüreklilikle söylüyordu; yine de filmleri alay konusu oluyordu. Buna rağmen Anadolu’da büyük hasılatlar getirmiş filmlere imza atmış, zihninde hep taşıdığı kurguları ise içine gömmüştü.

Festivalin kapanış konukları, türü adeta tek başına kurmuş olan Yılmaz Atadeniz ve kadim dostu Safa Önal’dı. Çizgi romanlar ve Amerikan seriyal macera filmleri ile geçen çocukluğunu daima yaşatan Atadeniz, maskeli kahramanların ilk örneklerine imza atmasının yanı sıra Yılmaz Güney ile en çok çalışmış yönetmen olmak gibi bir özelliği de taşıyor. Bana göre Yılmaz Atadeniz, Fantastik Türk Sineması’nı temsil etmeye en uygun isim. Bunun sebebi sadece bir öncü olması değil, bu hikâyeleri çocukluğundan yetişkinliğine ve büyük bir heyecanla perdeye taşıyan bir isim olması.

Yönetmen Sineması döneminin ve unutulmaz melodramların senaristi Sefa Önal ise fantastik film türünde eser veren bir isim olmamasına rağmen, aynı sokağın sakinleriyle yıllardır sürdürdüğü dostluk nedeniyle Fantasturka’da bulunuyordu. Ancak yazının en başında değindiğim Scognamillo’nun tanımı, yani yapım koşullarıyla Yeşilçam’ın kendiliğinden fantastik bir sinema olmasından dolayı, kendini diğer isimlerle kardeş hissettiğini ve hatta onlarla beraber çalışamamanın üzüntüsünü yaşadığını söyledi.

Gündelik hayattan kaçmanın sinemasını yapanlar, Ankara’da herkesi perdenin dışında da hayattan kaçırdılar. Sadece planlanmış etkinliklerde değil, günün her saatinde seyircilerle, festivali takip eden sinema gönüllüleri ve yazarlarla bağ kurdular ve sohbet ettiler. Böylesi bir samimiyet ve sıcaklık hemen hiçbir festivalde görülmemiştir herhalde. Bu günlerin gerçekleşmesini sağlayan herkese teşekkür etmek boynumuzun borcu. Herkesin dileği bu festivalin sürekliliğinin sağlanması.

[ Ters Ninja ]

Arkadaştan Öte (Friends With Benefits)

noreply@blogger.com (Deniz Akhan) — Wed, 28 Sep 2011 09:54:00 +0000

Yönetmen: Will Gluck

Senaryo: Keith Merryman, David A. Newman, Will Gluck, Harley Peyton

Oyuncular: Mila Kunis, Justin Timberlake

Yapım: 2011, ABD, 109 dk.

Sanat yönetmeni Dylan (Justin Timberlake) ile insan kaynakları sorumlusu Jamie (Mila Kunis)’in yolu, dünyaca ünlü GQ dergisinin Dylan’ı işe almak için Jamie’yi görevlendirmesiyle kesişir. Jamie, Los Angeles’tan ayrılıp New York’un korkutucu dünyasında yaşamakta tereddüt eden Dylan’ı ikna ederken aralarında bir arkadaşlık başlar. Son ilişkileri kötü sonlanmış bu iki insan, duygusal çalkantılardan ve sorumluluğun yüklerinden uzak kalarak cinsel ihtiyaçlarını gidermek için birlikteliklerini “yatak arkadaşlığı”na dönüştürmeye karar verirler.

Siyah Kuğu (Black Swan, 2010)‘da birbirlerine tezat karakterde iki balerini canlandıran Natalie Portman ve Mila Kunis, bu sene birbirlerine benzer iki romantik komedi ile karşımıza geldiler. Portman‘ın rol aldığı Bağlanmak Yok (No Strings Attached, 2011)‘ta ve Kunis‘in oynadığı Arkadaştan Öte filminde hayalkırıklıklarını, çatışmaları, “öteki”nin yükünü bahane ederek duygusal ilişkilerden kaçan, cinselliği de temel bir ihtiyaç haline getirmeye çalışan modern kent insanları konu ediliyor. Ancak insan biraz da “duygusal hayvan” olduğu için planlar tutmuyor.

Fired Up! ve Easy A gibi vasat üstü komedi filmlerine imza atan yönetmen Will Gluck, son filminde romantik film kalıplarıyla dalga geçerken aynı kalıpları kullanan bir yapı kurmuş. Ancak bu bilinçli bir tercih; çünkü beyaz perdedeki tozpembe romantizmi ciddiye almayan pek çok seyircinin için için o hayali yaşamak istediğinin farkında. Bu durumu da karakterlere eğlenceli bir biçimde yansıtmakta başarılı olmuş. Komedi olaraksa Judd Apatow ekolünü hatırlatan, yani hınzır ve terbiyeyi fazla umursamayan yatak sahnelerinin yarattığı beklentiyi filmin tamamına yayamıyor. Sonuç olarak; Arkadaştan Öte, kimi keyifli anlarına rağmen vasat ve seyredilmese de olur bir romantik komedi.

[ Ters Ninja ]

Fantasturka başlıyor

noreply@blogger.com (Deniz Akhan) — Thu, 22 Sep 2011 01:44:00 +0000

Türk sineması gözlerini 18. Uluslararası Altın Koza Film Festivali’ne dikerken kıyıda köşede kalmış ve sınırlı bir kitlenin takdirini kazanmış Fantastik Türk Sineması adına Ankara’da uzun zamandır beklenen bir etkinlik gerçekleşiyor. 23-25 Eylül tarihlerinde gerçekleşecek Fantasturka-Türk İşi Fantastik Filmler Festivali, sınırlı bütçeler ve olanaksızlıklar içinde sınırsız hayallerini perdeye yansıtmaya çalışmış sinemacıları konuk edecek. Türün önemli örneklerinin seyirciyle buluşacağı ilk günün özel konuğu ise Zagor filmleriyle tanıdığımız Levent Çakır.

Beş yıldır 2. el Kısa Film Festivali‘ni düzenleyen ekibin organizasyonu ve Yeni Şafak gazetesi sinema yazarı Ali Murat Güven‘in danışmanlığında gerçekleşecek festival 23 Eylül cuma günü izleyicisiyle buluşacak. Festival ekibi bu etkinliğin misyonunu “Türk sinema tarihinin, geçmişte her biri çok büyük maddî ve manevî zorluklar eşliğinde çekilen bilim-kurgu, korku, gerilim, polisiye, western, kahramanlık fantazisi v.b. türlerdeki yapıtları arasından oluşturulmuş zengin bir seçkiyle perdelerini açmaya hazırlanan FANTASTURKA / 1’inci Türk İşi Fantastik Filmler Festivali, izleyicilerle buluşturacağı 30 dolayında uzun ve kısa metrajlı filmin yanı sıra, anılan türün ülkemizdeki en önemli ustalarını da sevenleriyle tadına doyulmaz söyleşiler eşliğinde bir araya getirip, zaman içinde her biri ‘yaşayan birer efsane’ye dönüşen bu sanatçıları ‘Hayat Boyu Başarı Ödülleri’yle onurlandıracak,” sözleriyle ifade ediyor.

Bu nedenle “Fantasturka”, fantastik sinema kategorisine dahil edilebilecek türden düşük bütçeli yerli filmlerin ülkemizde “aşağılama” yerine “saygı” ile karşılanması ve bu zor türün yerli örneklerinin “peşin bir alaycılık”la değil, üretildikleri dönemin sosyal, ekonomik, yönetsel ve kültürel koşullarına göre daha bir sağduyuyla ele alınması için sağlığında çok büyük mücadeleler veren merhum sinema yazarı, sinema tarihi araştırmacısı, karikatürist ve kısa filmci Metin Demirhan’ın hatırasına ithaf edildi.

Festivalin tam programını daha önce duyuruldu, ancak yeniden hatırlatma amacıyla ilk günün programını vermekte fayda var. Festivalin basın sponsorluğunu üstlenen Ters Ninja adına ben de festivali takip edeceğim. Ankaralı sinema severleri bekliyoruz.

12.00	Belgesel Film: “Fantastiğin Sineması” Yönetmen: Mesut Kara / 2007 Yapımı / Süre: 90’20”(Yönetmenin katılımıyla gösterim)
13.45	Kısa Film: “Hezarfen” (Animasyon) Yönetmen: Tolga Arı / 2010 Yapımı / Süre: 3’20”
13.50	Türk Fantastik Sinema Tarihinden: “Kilink, Uçan Adam’a Karşı” Yönetmen: Yılmaz Atadeniz / 1967 Yapımı / Süre: 108’
15.45	Kısa Film: “Dördüncü Çarpışma: İstanbul Bağlantısı” Yönetmen: Tanay Genco Ülgen / 2010 Yapımı / Süre: 4’15”
15.50	Türk Fantastik Sinema Tarihinden: “Kilink: Soy ve Öldür” Yönetmen: Yılmaz Atadeniz / 1967 yapımı / Süre: 93’
17.30	Kısa Film: “Eski Dünyanın Orduları” Yönetmen: İsmail Kemâl Çiftçioğlu / 2011 Yapımı / Süre: 28’15”
18.00	Türk Fantastik Sinema Tarihinden: “Zagor: Kara Bela” Yönetmen: Nişan Hançer / 1970 yapımı / Süre: 75’
19.25	Kısa Film: “Vidalar” Yönetmen: Can Evrenol / 2006 Yapımı / Süre: 10’
19.35	Kısa Film: “Diyet Kokain” Yönetmen: Haktan Kaan İçel / 2007 Yapımı / Süre: 07’40”
19.45	Kısa Film: “Kırılmış: Bir Kara Film Hikâyesi” Yönetmen: Berkin Çelik / 2011 Yapımı / Süre: 12’10”
20.15	AKTÖR, DUBLÖR VE DÖVÜŞ SAHNELERİ KAREOGRAFI LEVENT ÇAKIR İLE SÖYLEŞİ Moderatör: Deniz Akhan (Sinema Yazarı / Ters Ninja)

Levent Çakır

1950′de Edirne’nin Taşlısekban köyünde doğan Levent Çakır’ın çocukluğu Edirne’de geçti. Gerçek adı Şükrü Ocak olan Levent Çakır ilk ve orta öğrenimini tamamladıktan sonra okul hayatına veda etti. Akrobasiye merak sardı ve ilk derslerini “Kemiksiz Fatma” lakaplı akrobasi ustasından aldı. 1966-67’de sinemaya başladı ve Cavit Yörüklü’nün yönettiği Bozkurtlar Geliyor’da (1967) Fikret Hakan ve Cenk Er ile birlikte oynadı. Başrolde oynadığı ilk filmi Nişan Hançer’in yönettiği Zagor Kara Korsanın Hazineleri (1971) oldu. Ardından çizgi romanvari süper kahraman ve önemli derecede akrobasi becerisi gerektiren avantür filmlerinin aranılan oyuncularından biri haline geliyordu. 1973 yılının sonlarında askere gitti. Bir ay sürgün yeri Sivas Temeltepe’de kaldıktan sonra Tuzla Piyade Okulu Sento atış takımına katıldı (Kara Kuvvetlerinin özel bir takımıdır). Takımla birlikte hafif silah atış yarışmalarına katıldı. Başarılı bir grafik çizdi. Askerliğin ardından 2-3 yıl, seks filmleri furyası yüzünden Yeşilçam’a dönmedi. 1978’de İzmir’e yerleşti. Burada fotoroman yapım şirketi kurup çeşitli İzmir gazetelerine fotoromanlar çekti. 1981’de Remzi Jöntürk’ün teşvikiyle sinemaya döndü. Yeşilçam’da yaşadığı tatsız olaylardan sonra, çok sevdiği halde sinemaya küstü ve tekrar uzaklaştı. Ama Gani Şavata ile tanışıp onun ısrarları üzerine tekrar filmlerde oynamaya başladı. En son Drenjan’da (1996) bir İmam’ı ve Otostop’ta (1996) Salih Güney’in yakın arkadaşını oynadı. Sınır adlı bir filmde Irak sınırına yakın bir karakolda görev yapan Türk jandarma komutanını canlandırdı.

Kaynak: Fantastik Türk Sineması, Giovanni Scognamillo ve Metin Demirhan, 2005, Kabalcı Yayınevi

Göremediğin

noreply@blogger.com (Deniz Akhan) — Mon, 12 Sep 2011 13:54:00 +0000

[ Biutiful, 2010, Alejandro González Iñárritu ]

Aynalar, sen onlara bakmasan da sana bakarlar.

Nedimeler (Bridesmaids)

noreply@blogger.com (Deniz Akhan) — Mon, 05 Sep 2011 11:30:00 +0000

Yönetmen: Paul Feig

Senaryo: Kristen Wiig, Annie Mumolo

Oyuncular: Kristen Wiig, Maya Rudolph, Rose Byrne, Wendi McLendon-Covey, Ellie Kemper, Melissa McCarthy, Chris O’Dowd

Yapım: 2011, ABD, 125 dk.

Çok sevdiği pasta fırınını erkek arkadaşı yüzünden kapatınca bir mücevher mağazasında tezgahtarlığa başlayan ve çekilmez iki kardeşle evini paylaşmak zorunda kalan Annie (Kristen Wiig) hayatının dip noktasına vurduğunu düşünürken, en yakın arkadaşı Lillian (Maya Rudolph)’ın evlenmesi üzerine bir de başnedimeliğin getirdiği sorumlulukları yüklenir. Ancak zengin, güzel ve alımlı Helen (Rose Byrne)’ın düğünle ilgili bütün ritüelleri ve organizasyonları kontrolü altına almasıyla kendini ikinci plana atılmış hisseden Annie, girdiği rekabette gözünü karartınca Lillian’ı kaybetme noktasına gelir.

Kristen Wiig şimdiye kadar ön plana çıkmamış olsa da Judd Apatow‘un başını çektiği komedi ekibinin bir üyesi. “Terbiyesiz”likten kaçınmayan bu ekol, Amerikan toplumundaki çeşitli kalıp ve ritüellere saldırırken temel değerlerde aynı isyankarlığı göstermiyor. Bu nedenle bütün aykırı görünüşüne rağmen hınzırlıktan öteye gidemiyor. Aynı durum Nedimeler için de geçerli. Masal romantizmiyle kadınların abarttıkça abarttığı düğün ritüelleriyle dalgasını geçer gibi yapıp bir uzlaşı noktasına varıyor. Üstelik 125 dakika gibi uzun süresine rağmen, sıra dışılığıyla gözden kaçmasına mümkün olmayan Megan (Melissa McCarthy) haricinde, diğer bütün yan karakterlerine üvey evlat muamelesi yapmak gibi senaryo zaafları da mevcut. Asıl önemlisi, “Dünyadan memnun değilsen dünyaya bakışını değiştir” gibi çürük bir söylem tutturuyor.

Bütün bunlara rağmen, doğaçlamaya dayalı oyunculukları ve uzun kahkahalar attıran pek çok sahnesi ile özellikle kadınların beğendiği bir film olarak ABD’de büyük başarı yakalayan bir komedi olmayı başardı. Ancak “hınzır”lığı nedeniyle erkeklerin de keyif alacağı bir yapım.

[ Ters Ninja ]

Hayvan Bakıcısı (Zookeeper)

noreply@blogger.com (Deniz Akhan) — Sun, 04 Sep 2011 23:00:00 +0000

Yönetmen: Frank Coraci

Senaryo: Nick Bakay, Rock Reuben, Kevin James, Jay Scherick, David Ronn

Oyuncular: Kevin James, Rosario Dawson, Leslie Bibb

Yapım: 2011, ABD, 102 dk.

Bir hayvanat bahçesinde bakıcı olarak çalışan Griffin Keyes (Kevin James), çok sevdiği mesleği nedeniyle 5 yıl önce Stephanie (Leslie Bibb) tarafından terk edilmiştir -hem de evlilik teklifinden hemen sonra. Bu travmayı hayvanlarla ilgilenerek geçiştiren Griffin, kardeşinin evlilik öncesi partisinde Stephanie’yi ile karşılaşınca onu yeniden elde etmek için mesleğinden vazgeçme noktasına gelir. Bu durum en sevdikleri bakıcıyı kaybetme tehlikesiyle yüzleşen hayvanların hiç hoşuna gitmez. Bu nedenle insanlarla kesinlikle konuşmama kurallarını yıkarak Griffin’e mesleğini değiştirmeden Stephanie’yi elde etme konusunda yardım etmeye karar verirler.

Şöhreti The King of Queens dizisi ile yakalayan Kevin James, orta sınıf Amerikalı çalışanların temsilcisi konumuna geldi. Dizideki kargo çalışanı karakterinden sonra, bir alışveriş merkezinde güvenlik görevlisini de canlandırmıştı. Şimdi ise aklından çıkaramadığı, lüks ve konum düşkünü bir kadın uğruna sevdiği işi bırakma noktasına gelen bir hayvan bakıcısına hayat veriyor. Yeşilçam ekolünden de alışkın olduğumuz üzere, başkahramanımız hırs ve zenginlik dünyası ile çalışkan ve kanaatkâr insanların değerleri arasında bocaladıktan sonra, mutluluğu uzaklarda değil, hemen burnunun dibinde buluyor.

Hayvanları seslendirenler arasında Nick Nolte, Adam Sandler, Sylvester Stallone, Cher, Judd Apatow, Jon Favreau ve Maya Rudolph gibi meşhur oyuncuların yer aldığı Hayvan Bakıcısı, bilindik Hollywood anlatı kalıplarının dışına çıkmayan, vasat bir yapım. Ancak güldürmeyi başaran bazı anları ile can sıkıntınızı gidermeyi başarabilir.

[ Ters Ninja ]

Büyük Düşün

noreply@blogger.com (Deniz Akhan) — Sun, 04 Sep 2011 05:53:00 +0000

Odamdaki pencerem apartmanların arasında kalmış bir boşluğa bakıyor. Bu boşluğun yarısını derme çatma, tek katlı iki gecekondu kaplıyor. Özellikle bir tanesi harap halde, sanırım artık depo olarak kullanılıyor. Çatısındaki kırık kiremitlerin üzerine yama niyetine AKP'nin seçim propagandasında kullanılmış bir branda serili. Üzerinde "Büyük Düşün" yazıyor.

Molotof Kokteyli

noreply@blogger.com (Deniz Akhan) — Sun, 04 Sep 2011 04:01:00 +0000

Kara Gözlüm (1970)
Yönetmen: Atıf Yılmaz
Oyuncular: Kadir İnanır, Türkan Şoray

Suikast (The Conspirator)

noreply@blogger.com (Deniz Akhan) — Sat, 03 Sep 2011 03:45:00 +0000

Yönetmen: Robert Redford

Senaryo: James D. Solomon, Gregory Bernstein (hikaye)

Oyuncular: James McAvoy, Robin Wright, Kevin Kline, Tom Wilkinson, Evan Rachel Wood

Yapım: 2010, ABD, 122 dk.

14 Nisan 1865… Tarihte ilk kez bir Birleşik Devletler Başkanı sukiaste kurban gitti. Dönemin tanınmış aktörlerinden John Wilkes Booth, eşiyle beraber bir oyunu seyreden Başkan Abraham Lincoln’ü öldürdü. Ülke çapında yapılan araştırma sonucunda bu komploya karışanlar çabucak ele geçirildi. Biri dışında: John H. Surratt, Jr. Booth’un arkadaşıydı ve diğer suç ortaklarını annesinin pansiyonuna davet ederek sukiast planlarına ortak olmuştu. Hükümet bu nedenle annesi Mary Surratt’ı komplonun ortağı olmak suçuyla hapse attı. Generallerden oluşan bir komisyon tarafından yargılanan Marry Surratt’ın suçluluğuna davanın en başından karar verilmişti zaten. Avukat Frederick Aiken’ın hukuka uygun ve adil bir yargılama talebi görmezden gelindi. Amaç İç Savaş sonrası huzur arayan, ama Lincoln’ün ölümüyle yas ve öfkeye boğulan ulusu sakinleştirmek, bu travmayı geçmişe gömmekti.

11 Eylül 2001… Yerel saatle 08:46:30 da Amerikan Hava Yolları’na ait kaçırılan bir yolcu uçağı Dünya Ticaret Merkezi Kuzey Kulesi 94.-98. katları arasına kulenin kuzey tarafından çarptı. Bina çarpmadan 102 dakika sonra yıkıldı. Yerel saatle 09:02:59 da ikinci bir uçak Dünya Ticaret Merkezi güney Kulesi 77.-85. katları arasına kulenin güney tarafından çarptı. Bina çarpmadan 56 dakika sonra yıkıldı. Saldırıları El-Kaide örgütü üstlendi. Birleşik Devletler Başkanı George W. Bush, terörizme karşı savaş ilan etti. Önce Afganistan bombalandı. Ardından Saddam Hüseyin’in kitle imha silahları ürettiği öne sürülerek Irak işgal edildi. Milyonlarca insan öldü, yaralandı, yer değiştirmek zorunda kaldı. Kitle imha silahları hiçbir zaman bulunamadı. Saddam Hüseyin ve El-Kaide örgütünün lideri Usame Bin Ladin öldürüldü. Birleşik Devletler’de Vatanseverlik Yasası ile bazı anayasal haklar askıya alındı.

Aktör olarak ismi efsaneler arasına kazınan Robert Redford‘un sekizinci uzun metraj filmi olan Suikast‘te, hukukun adalet denilen ideali işaret ederek, aslında iktidarın toplumsal düzeni sağlamasına hizmet ettiğini gözler önüne seriyor. Bunu da 11 Eylül sonrası Amerikan politikalarına sürekli göndermeler yaparak, sert eleştiriler getirerek yapıyor. Aradan geçen onca zamana rağmen, hükümetlerin tutum ve davranışları arasında pek bir fark olmadığını gözler önüne seriyor. Örneğin dönemin Savunma Bakanı Edwin Stanton, İç Savaş sonrasında hükümetin politikalarını meşrulaştırmak için medya aracılığıyla sürekli olarak, yenilgiyi kabullenmeyen Güneylilerin şehir sularını zehirleme, bombalama ve cinayet planları içerisinde oldukları mesajını vererek bir korku ve paranoya ortamı yaratmaya çalışıyor. Bunun günümüz ABD’sinde de ne kadar geçerli olduğu herkesin malumu…

Suikast, Frederick Aiken’ın Marry Surratt’ı umutsuzca savunması üzerine kurulu olması nedeniyle bir nevi mahkeme filmi olarak görülebilse de aslında politik bir film. Hikayesinin hukuk eleştirisini beraberinde getirmesi, bu gerçeği arka plana atmamalı. Öte yandan, klasik Hollywood kalıpları içerisinde olsa bile ustalıklı bir dramatizasyon var karşımızda. Buna tanınmış isimlerden müteşekkil oyuncu kadrosu da eşlik edince, eleştirel yönüyle olduğu kadar, seyir keyfiyle de dikkate değer bir film çıkıyor ortaya.

Suikast filminin sonunda insan düşünüyor: Tarih anlamsız bir tekerrürden mi ibaret gerçekten? Yoksa dünyada neleri değiştirmemiz gerektiğini mi tekrar tekrar gösteriyor?

[ Ters Ninja ]

Kara Büyü (Needle)

noreply@blogger.com (Deniz Akhan) — Sun, 31 Jul 2011 21:01:00 +0000

Yönetmen: John V. Soto

Senaryo: Anthony Egan, John V. Soto

Oyuncular: Jane Badler, Tahyna Tozzi, Travis Fimmel

Yapım: 2010, Avustralya, 90 dk.

Üniversite öğrencisi Ben Rutherford (Michael Dorman)’a antika koleksiyoncusu babasından gizemli bir mekanik kutu miras kalmıştır. Ben kutunun ne olduğunu araştırken çalındığını farkeder. Ardından arkadaşları sebebi bilinmeyen bir biçimde vahşice ölmeye başlar. Babasının ölümünden beri konuşmadığı ve adli tıpta fotoğrafçı olarak çalışan ağabeyi Marcus (Travis Fimmel) amatör bir dedektif gibi cinayetleri araştırırken, Ben profesörünün de yardımıyla makinenin intikam almak amacıyla kullanılan bir voodoo makinesi olduğunu öğrenir. Birisi Ben’in arkadaşlarını öldürerek kendisinden intikam almaya çalışmaktadır, ama kim ve neden?

Korku/gerilim türünün alt türlerinden yüzeysel bir harman yapan filmin zayıflığının sebebi konunun artık gına getiren bir tekrar olması değil. Eğer bu kadarla kalsaydı belli bir vasadı yakalama şansı olurdu. Ancak konunun tekdüze ilerleyişi sırasında karakterlerin psikolojisi öylesine baştan savma ve tutarsız bir biçimde çizilmiş ki her biri filmdeki makineden çok daha mistik görünüyorlar. Yönetmen John V. Soto slasher türünün ilk dönemlerindeki heyecanlı genç yönetmenlere banziyor; senaryo üzerine kafa yormadan kanlı sahneler çekerek eğlenmek istiyor. Ancak yaklaşık bir 40 yıl geç kaldığının farkına varması gerekiyor. Üstelik o dönemki yönetmenler Soto‘dan çok daha samimiydiler.

Kara Büyü için kötü film severlerin bile yüz vermeyeceği bir yapım demek doğru olur sanırım.

Kanıma Gir (Let Me In)

noreply@blogger.com (Deniz Akhan) — Mon, 25 Jul 2011 21:01:00 +0000

Yönetmen: Matt Reeves

Senaryo: Matt Reeves, John Ajvide Lindqvist (roman ve orijinal senaryo)

Oyuncular: Kodi Smit-McPhee, Chloe Moretz, Richard Jenkins, Elias Koteas

Yapım: 2010, İngiltere / ABD, 116 dk.

Geçen hafta Çatı Katı (Loft) filmini tanıtırken, son dönemdeki yeniden çekim furyasının çığrından çıktığına değinmiştim. Elbette bunun müsebbibi Amerikalılar. Çok konuşulan sebeplerini burada tekrarlamayacağım, ama en başarılı olan örneklerinin bile sahip oldukları handikaplar üzücü.

John Ajvide Lindqvist‘in senaryosunu kendi romanından uyarladığı ve Tomas Alfredson‘un yönettiği Gir Kanıma (Låt den rätte komma in) çekileli topu topu üç sene olmuş. Avrupa’nın soğuk ve kasvetli ikliminden çıkan bu film, özellikle vampir külliyatına bir başyapıt olarak çoktan adını kazımış durumda. Böylesine bir filmin, adını Canavar (Cloverfield, 2008) gibi aksiyon delisi bir filmle duyuran Matt Reeves tarafından yeniden çevrilmesi daha çekilmeden sinema severlerin burun kıvırmalarına sebep oldu. Ancak ortaya çıkan sonuç şaşırtıcı ve kafa karıştırıcı.

Anne ve babasının boşanmasıyla hüzne boğulduğu yetmezmiş gibi, okuldaki serserilerin de gittikçe artan tacizleriyle boğuşan Oscar ve çok uzun bir süredir on iki yaşında olan vampir Eli’nin dostluğunu anlatan Gir Kanıma, son dönemde vampir mitolojisine hakim olan unsurları işleyiş ustalığı ile dikkat çekiyordu. Yeni vampir mitolojisinde vampirler şeytanın çocukları değiller artık, kana muhtaç olmak gibi bir lanetle yaşamak zorunda olan, vicdan azabı ve yalnızlık yüzünden acı çeken yaratıklar. Gir Kanıma‘nın farklılığı neredeyse bütün dikkatini vampirin iç dünyasına vermesi, insanla kurduğu dostluğa somutluk kazandırmada göstermesindeydi.

Zaten hemen her unsuruyla dört dörtlük bir yapıma imza atılmışken, kendini beğenmiş Amerikalıların aynı hikâyeyi yeniden çekmesi, dediğimiz gibi baştan olumsuz düşüncelere yol açıyor. Ancak Matt Reeves, orijinal filme son derece sadık bir anlatımla çıkıyor karşımıza. Kendine has dokunuşlarına rağmen, Kanıma Gir ile Gir Kanıma arasında öz olarak pek bir fark yok. Aynı seviyeyi koruması memnuniyet verici. Bu memnuniyetin asıl sebebi ise genelde olduğu üzere orijinalinin yüzünü kızartacak kadar kötü yeniden çekimler elbette.

Ortaya çıkan sonuç şaşırtıcı ve kafa karıştırıcı demiştim. Şaşırtıcılığı beklentilerimizin çok düşük olmasından, kafa karşıtırıcılığı ise tek başına bakıldığında en iyiler listemize tartışmasız girebilecek nitelikte oluşundan kaynaklanıyor. Ancak Matt Reeves‘in harika bir yol haritasına sahip olduğunu, sırf bu yoldan şaşmamak gibi bir erdem gösterdiği için övgülerimizi hak edemeyeciğini görmezden gelemeyiz.

Eğer bu ‘tekrar’ unsurunu görmezden gelirseniz Kanıma Gir‘den büyük keyif alacaksınız, ama aksi halde yeniden çevrim furyasına lanet okumaya devam edeceksiniz.

[ Ters Ninja ]

Aşırıcılar (Kari-Grashi No Arietti)

noreply@blogger.com (Deniz Akhan) — Sun, 24 Jul 2011 21:01:00 +0000

Yönetmen: Hiromasa Yonebayashi

Senaryo: Hayao Miyazaki, Keiko Niwa, Mary Norton (roman)

Orijinal seslendirme: Mirai Shida, Ryunosuke Kamiki, Shinobu Otake, Keiko Takeshita

Yapım: 2010, Japonya, 94 dk.

Jonathan Swift 1726 yılında Gülliver’in Gezileri‘ni yayımladığında amacı yeni bir Sinbad masalı anlatmak değildi. Gülliver’in cüceler, devler ve Yahoolar ülkesinde yaşadığı fantastik maceraların satır aralarında dönemin baskıcı İngiliz yönetimi ve siyasetine ağır eleştiriler yer alıyordu. Günümüzde bunları anlamak için edebiyat ve siyaset tarihçilerinin yol göstermesine ihtiyacımız var, ama parmak boyundaki insanların büyüsü hâlâ devam ediyor.

Sinemadaki ustalığı animasyon alt türüne sığdırılamayacak yönetmen Hayao Miyazaki, artık yaşlılıktan dolayı çizim yapamıyor, yönetmenliğin ağır yükünü üstlenemiyor olabilir, ama senarist olarak sinema yaşamına devam ediyor. Yine genç bir kadın karakterin zorluklarla başetmesi üzerine kurulu Aşırıcılar‘ı Mary Norton‘un çok satan Borrowers kitap serisinden uyarlamış.

Parmak boyundaki Clock ailesi yaşamlarını insanların evlerinden ihtiyaçlarını ‘ödünç alarak’ idame etmektedirler (filmin Türkçe ismi bu eyleme getirilen katı bir yorum olarak mı görmek lazım, yoksa sadece düşüncesizlik mi?). Anne, baba ve kız çocuktan (Arriety) oluşan bu çekirdek aile, kendi başlarına o kadar uzun süredir yaşamaktadırlar ki kendi türlerinin son mensupları olduklarını dahi düşünmekte, buna rağmen engin sevgileriyle birbirlerine yetmektedirler. Babasıyla ilk ‘ödünç alma’sına çıkacak olan Arriety’nin heyecanı, eve yeni gelen insan Shô’nun kendisini farketmesi ile kursağında kalır. Büyük tehlike içinde olduklarını düşünen aile, yıllardır alıştıkları evi terk etmeye hazırlanırlar, ama küçük insanlar söylentisini kafaya takan yaşlı hizmetçi çoktan peşlerine düşmüştür bile.

Miyazaki‘nin sinematografisindeki bütün temaların izlerini Aşırıcılar‘da görmek mümkün. Farklı türlerin birarada uyum içinde yaşama sorunu, insanların ötekiye karşı saldırgan tutumu, felaketlerle savaşan kadın karakter vb. Ancak bu kez alışık olduğumuz büyüleyici olay akışı ve kurgusundan mahrum bir senaryo var karşımızda. Duyarlı ve sıcak anlatımına rağmen (belki biraz da roman uyarlaması olmasından dolayı) Miyazaki‘nin zengin hayal gücünün fazla izi görülemiyor. Büyük ustanın senaryolarını genelde yapım aşamasında şekillendirdiğini düşünürsek (bu konuya değindiği röportajı şu linke tıklayarak okuyabilirsiniz) senaryoyu baştan bitirmek de bu eksikliğe yol açmış olabilir.

Sonuç olarak, bilindik Miyazaki büyüsüne sahip olmasa da Aşırıcılar anlatımı ve el çizimi animasyonun doyulmaz tadı ile başarılı bir film.

[ Ters Ninja ]

Vahşetin çağrısı

noreply@blogger.com (Deniz Akhan) — Mon, 18 Jul 2011 12:54:00 +0000

Çatı Katı (Loft)

noreply@blogger.com (Deniz Akhan) — Mon, 18 Jul 2011 12:43:00 +0000

Yönetmen: Antoinette Beumer

Senaryo: Saskia Noort, Bart De Pauw (özgün senaryo)

Oyuncular: Fedja van Huêt, Barry Atsma, Jeroen van Koningsbrugge, Gijs Naber, Chico Kenzari

Yapım: 2010, Hollanda, 108 dk.

Hollywood'u esir eden yeniden çekim furyasının Avrupa'da da yankı bulması üzücü. Bart De Pauw'un 2008'da yönettiği ve Belçika'da gişe rekoru kıran Çatı Katı (Loft) filmi, bu kez Hollandalı kadın yönetmen Antoinette Beumer (kendisi özellikle X-Men serisinde canlandırdığı Jean Grey rolüyle meşhur aktris Famke Janssen'in kızkardeşi) tarafından yeniden beyaz perdede. Hatta Beumer bir set kazası nedeniyle hastanelik olunca, özgün filmin yazar ve senaristi De Pauw geçici olarak direksiyonun başına bile geçmiş.

Hepsi de evli beş yakın arkadaşın eşlerini rahatça ve konfor içinde aldatabilmeleri için kullandıkları çatı katında bir kadın cesedi bulmaları, hikâyenin düğüm noktası. Bu korkunç olayı polise bildirmemelerinin doğal olarak iki sebebi var: Garsoniyerlerinin ortaya çıkmasıyla eşlerinin kendilerini terk etmesinden ve doğal şüpheli oldukları için polisin suçu üzerlerine yıkmasından korkuyorlar. Bu cinayeti nasıl örtbas edecekleri üzerinde kafa yorarken katilin kim olduğunu sorgulamayı da ihmal etmiyorlar tabii. Şüpheler güveni azaltıyor, güven azaldıkça sorular çoğalıyor ve sorular çoğaldıkça birbirlerini zannettikleri kadar iyi tanımadıklarını öğreniyorlar.

Doğal şüpheli deyince insanın aklına ister istemez Bryan Singer şaheseri Olağan Şüpheliler (The Usual Suspects, 1995) geliyor. Çatı Katı'nın temel yapısı da söz konusu filmle örtüşüyor. Polis soruşturması sırasında geriye dönüşlerle suçun arkeolojisini yapıyor, bütün ana karakterleri birer birer şüphe sahnesinde ön sıralara çıkartıp sürpriz bir finalle sona eriyor. Bu yapı elbette ki Olağan Şüpheliler'in icadı değil, ama temel bir referans noktası haline geldiği inkâr edilemez.

Hikâyedeki düğümü çözerken seyircinin merakını sürükleme açısından başarılı bir film var karşımızda, ama iş bu düğümü ortaya çıkaran insan ruhunu ve psikolojisini yansıtmaya gelince belli kalıpların dışına çıkamıyor. Beş karakterin aldatma nedenleri seks düşkünlüğü ve aşk gibi iki ana grupta toplanabilir, ama bu olgular sorgulanmıyor, sadece filmin gerilim yükünü taşıyabilecek kadar sağlam bir biçimde tasvir ediliyor, o kadar. Belli bir seyirci kitlesi sinema sanatı açısından bunu büyük bir zaafiyet olarak görebilir, ama ne filmin böyle bir iddiası var, ne de pek çok seyircinin böyle bir talebi. Bu açıdan bakıldığında, dedektiflik/polisiye kalıpları dışındaki "Katil Kim?" temelli hikâyeleri sevenler bu filmi belli bir keyifle seyredeceklerdir.

[ Ters Ninja ]

Kiracı (The Resident)

noreply@blogger.com (Deniz Akhan) — Mon, 11 Jul 2011 21:01:00 +0000

Yönetmen: Antti Jokinen

Senaryo: Antti Jokinen, Robert Orr

Oyuncular: Hilary Swank, Jeffrey Dean Morgan, Lee Pace, Christopher Lee

Yapım: 2011, İngiltere / ABD, 91 dk.

Aşkı uğruna New York'a taşınan, ama sevgilisi tarafından aldatılan (hem de kendi yataklarında!) Juliet (Hilary Swank), yarasını kalbinde taşıyarak eski bir binada daire kiralar. Oldukça tadilat gerektirdiği ve tren hattının dibinde olduğu için gayet makul bir fiyata oturmasının yanında, içine kapanık ama cana yakın evsahibi Max (Jeffrey Dean Morgan) sayesinde acısını biraz olsun unutmaya başlar. Ancak bütün çekincelerinden sıyrıldığını düşünerek utangaç evsahibiyle sevişmenin eşiğine geldiğinde eski sevgilisini hâlâ aklından çıkaramadığını fark eder ve Max'i reddeder. Talihsiz kadın patlamaya hazır bir bombanın fünyesini ateşlediğinin farkında değildir. Anne ve babasının trajik ölümlerinin ardından dedesinin aşağılamalarını hep içine atan Max'in ruhu uçurumun eşiğinden atlamıştır artık.

Modern kent hayatındaki korkunun temelinde bilinmezliğin yattığını söyleyebiliriz. Herkesin birbirini doğduklarından beri tanıdığı köy hayatının yanında milyonlarca yabancının iç içe yaşadığı devasa kentler ürkütücüdür. Herkes potansiyel bir tehlikedir. Evet, hiçkimseyi gerçekten tanımak mümkün değildir, ama günümüzde bu artık daha da imkânsızdır. Bilinmezliğin getirdiği bu korku, sinema tarihinde çeşitli defalar malzeme haline getirildi. Tehlike bazen evsahibi, bazen kiracı bazen yolda arabaya alınan bir otostopçuydu. Kiracı, bu klişeden kendine has bir malzeme üretmek bir yana dursun, vakit geçirmelik bir film olmayı bile başaramıyor.

Böylesi bir hikâyenin başarılı olabilmesi için ya karakter derinliği vermesi ya da gerilimi seyirciye yansıtabilmesi lazım. Eğer ikisini de başaran bir film çekerseniz ortaya bir başyapıt çıkar zaten. Ancak bu film her iki unsurda da vasatın altında kalıyor.

Christopher Lee gibi bir efsanenin harcanmasını, Pushing Daisies dizisi ve The Fall (2006) ile sevdiğimiz Lee Pace'in silikliğini geçtim. Hillary Swank'in bir kurban olarak olarak senaryonun kapasitesinin üzerinde bir oyuncu olduğunu hepimiz biliyoruz. Ancak Jeffrey Dean Morgan ruhsal sorunları olan Max rolünde ne yaparsa yapsın komik olmaktan kurtulamıyor. Çünkü alabildiğine karton, şematik bir karaktere can vermek zorunda. Manyak bir adam kadına musallat olsun fikrinin çiğliğinden beslenen bir filmden daha fazlasını beklememiz de abes tabii.

Parlak oyuncu kadrosunu bir seyirci tuzağı kurmak amacıyla kullanan Kiracı, uykunun tutmadığı bir gece belki TV'den seyredilebilir, o kadar...

[ Ters Ninja ]