Mongolia Expeditions - Mongolian Geographic

"Silver Winter" Ice Biking Tour in Mongolia

2015-01-04T21:32:00.001+08:00

Ice Biking in Mongolia

Mongolia Expedition LLC organize Silver Winter Biking tour on weekends.

Mongolian winter not the time to stay indoors – join us on the exciting Silver Winter biking tour on weekends!

Adventure tour operator Mongolia Expeditions are announcing the second departure of their “Silver Winter” biking trip of the winter on Saturday, 17 January.

Tour brief itinerary:

10.00a.m Group will meet at Tower B of Bayangol Hotel.
10.10a.m Departure to the tour starting point. As soon as reach the point we will assemble the bikes and get ready to start the tour. Before start, an experienced biker will give instructions on how to bike on snowy and icy surface.
11.00am Start biking!
1.30pm Have packed lunch on the way.
2.30pm Continue biking!
4.30pm Return transfer to Ulaanbaatar,arrive at Bayangol Hotel. End of the tour.

Time: 10.00am-5.00pm

Price: 68000 MNT per person. (Group size 9-12pax)

Included services: GIANT mountain bike, transport, picnic lunch, guide, biking guide and mechanic.

What to bring: Warm clothes, a hat, gloves, and a scarf, sunglasses, sun cream and a small backpack to contain your belongings.

Contact Mongolia Expeditions

Phone/fax: +976-11-329279
Mobile: +976-99086929 or +976-99096911
Skype ID: mongolia.expeditions (online between 9AM-6PM GMT+8)

Web: www.mongolia-expeditions.com
Email: info@mongolia-expeditions.com

The Peak Khuiten in Altai Tavan Bogd mountain, Mongolia

2014-10-26T20:25:00.003+08:00

The Peak Khuiten in Altai Tavan Bogd mountain, Mongolia.

In Mongolia, it’s easy for a traveler to be quickly swept away by the endless green steppes, the heartiness of the Kazakh nomads, and the rolling landscapes that define the Altai Mountains. This makes the trek to Mount Khuiten as enjoyable and scenic as the climb itself.

The mountain straddles the corners of Russia, China, and Mongolia. To reach it, trekkers must cross a golden, vast, and barren landscape that is one of the last remote regions on Earth. This remarkable journey is enhanced by the gentle hospitality of the Kazakh nomads.

More info about the climb of mount Khuiten:

MOUNT KHUITEN CLIMBING TOUR in ALTAI MOUNTAIN RANGE, MONGOLIA

2014-10-23T13:41:00.000+08:00

TOUR DESCRIPTION:

14 days fully supported mountaineering tour. Summit the 4374m Khuiten peak, highest in Mongolia. Maximum altitude acclimatization and one leeway day. Quality outdoor and climbing equipment is provided.

TOUR INTRODUCTION:
Mongolia's western frontiers with Russia and China are guarded by the snow capped peaks of the Altai Tavan Bogd mountain range, highest in the country. Its highest and most interesting peaks are Khuiten, Nairamdal, Malchin, Snowchurch and Ulgii. The longest glacier of Mongolia, the Potanin glacier stretches for 19km from the eastern face of Mt. Khuiten. On the summit day, when on the top of Khuiten, you will be able to glance into Russia and China. The local Tuvan herders acting as your camel caravan handlers and as porters will make an unforgettable company and share their culture and traditions with you.

DAY BY DAY ITINERARY:

Day 1: Arrival in Ulaanbaatar, guided city tour
Arrival in Ulaanbaatar (UB), the capital of Mongolia and transfer to a centrally located 4 star hotel. Afternoon guided city tour will introduce you to the highlights of the city: the Gandan Temple - city's main Buddhist center, the central city square with a grand statue of Genghis Khan and the Zaisan Memorial, an elevated hill on the city's edge providing a panoramic view of UB. Then choose to visit one or two museums from the following: Museum of National History introducing Mongolia's history from early humans to modern era, Natural History Museum with a unique collection of dinosaur fossils, Choijin Lama or State Oracle Residence-museum displaying best samples of Buddhist artwork and religious masks. The Winter palace of Bogd Khan showcasing rare statues of Buddhist deities and items of personal use of this last theocratic ruler of Mongolia is also worth considering. A show of traditional music, throat singing and contortion at 6PM will be followed by a welcome dinner. (hotel/D)

Day 2: Flight to Bayan-Ulgy, the Muslim province of Mongolia
Early this morning take a 3 hour flight to Ulgy town in Western Mongolia. The Kazakhs living in the area are the largest national minority and practice Sunni Islam. A number of other ethnic groups also reside in the province in the region. Upon arrival meet with a support team of driver(s), cook(s) and a guide and head westward to Tavan Bogd national park. At the end of a 3 hours travel across mountainous desert we camp in the valley of Sogoot river. In general rivers in Mongolia are small and shallow occasionally drying up but during the rainy season they rapidly rise and at times burst their banks. Upon arrival we erect our tented camp. It is guaranteed that curious locals on horse or foot will appear out of nowhere to greet you. Dinner and overnight in tented camp. (tent/B,L,D)

Day 3: Drive to the Tavan Bogd Peaks' gateway
Travel further west and by early afternoon reach the White river valley, the gateway to the Tavan Bogd peaks. The valley is dominated by the sacred Shiveet mountain, around which lie hundreds of ancient burial mounds and rock carvings that represent art of the Bronze age and the Neolith. En route we try to visit a Kazakh family, male members of which practice falconry. They employ Golden Eagles for hunting foxes, hares and other small animals. (tent/B,L,D)

Day 4: Hike to Tavan Bogd base camp
Today we trek to base camp of the Tavan Bogd. This gradual ascent takes us through a high mountain terrain of rock outcroppings and of wetlands. With a bit of luck you will see some of the wildlife that inhabit the area including marmots, hares and a number of birds such us Golden Eagles, Black Vultures and Falcons. Our entire luggage will be transported by camels handled by Tuvan herders. Upon completing two thirds' of the way there open majestic perspectives of Potanin and Alexander glaciers with the icy peaks of Khuiten (4374m), Nairamdal (4082m), Snowchurch (4071m), Malchin (4050m), and Ulgii (4113m) on their far side. This evening we camp at 2900m. (tent/B,L,D)

Day 5: Optional acclimatization ascent of the Malchin peak
The 4051m Malchin is the lowest of the peaks. We hike along the Potanin glacier moraine for an hour and start climbing on the scree of Malchin. Its ridgeline overlaps with the borderline of Mongolia and Russia and provides a spectacular bird's eye view of the Potanin glacier, glaciated peaks and Russia. Over to the west, weather permitting, you will see the massif of Mt.Belukha (4500m) lying in Russia. That is the absolute top of Altai mountain range. Back in camp we reward ourselves with a tasty meal. Those staying behind can relax in the camp and take the so-called Russian border walk, an easy climb on to a neighboring ridge that allows a glance into the territory of Russia. (tent/B,L,D)

Day 6-9: Khuiten ascent
Our challenge for the following 4 days (including one leeway day) is the Khuiten peak. To reach its base we need to cross the Potanin glacier, which lies in between. An advanced base camp will be set up below the eastern face of Khuiten. A number of crevasses is to be traversed before reaching the Khuiten's foothill. The actual ascent, although technically moderate takes 4 hours. From the summit there opens a tremendous bird eye view over China, Russia and the neighboring snowcapped ridges and snow fields. Weather permitting we should be back to the base camp in the evening of the eighth day. In such case you can use the following day either for rest or for optional cultural activities upon return to the White river valley. (tent/B,L,D)

Day 10: Return hike to White River
Today we hike back to our camp in the White River valley. This time it is a gradual descent along the White river which takes its source from the Potanin glacier. It is a chance to glance into every single valley of the icy massif and witness how the initial stream of glacial dust transforms into the mighty White river. Back to our vehicles we celebrate our ascent with a delicacy of Kazakh cuisine - "besbarmak". Literally meaning "five fingers" this is a delicious assortment of stewed meat, vegetables and flour eaten with hands. (B,L,D).

Day 11: Return transfer to Ulgy, overnight in gers
We say "good bye" to our Tuvan friends and take a 7 hour drive back to Ulgy. Tonight is your chance to sleep in a Kazakh yurt. Hot shower and cold beers will highlight the day. (ger/B,L,D)

Day 12: Return flight to Ulaanbaatar
This morning we catch a return flight to Ulaanbaatar. On arrival, transfer to your hotel. Free afternoon for shopping and else. Farewell dinner. (hotel/B,D)

Day 13: Leisure day in Ulaanbaatar
This is a spare day to spend for shopping and self-exploration. You may refer to our recommendations in order to make most out of it. (hotel/B)

Day 14: Departure
Transfer to airport for your return flight home. (B)

CONTACT US:

Mongolia Expeditions LLC

Bld 5-2
Jamyan Gun Street
Sukhbaatar District
Ulaanbaatar, Mongolia

Web: www.mongolia-expeditions.com

Email: info@mongolia-expeditions.com

Асралт Хайрхан - Хэнтий нурууны ноён оргил

2014-06-01T19:29:00.000+08:00

Асралт хайрхан оргил

Хан Хэнтийн нурууны ноён оргил Асралт Хайрхан уул нь далайн түвшнээс дээш 2800 метрийн өндөрт өргөгдсөн. Хар мод, нарс, гацуур, хус, улиас, хуш, улиангар гээд олон тєрлийн мод холилдон ургасан газар vнэг, чоно, баавгай, зээх, гахай, хандгай, бор гєрєєс, булга, шилvvс, хэрэм, жирх зэрэг ан гєрєєс, хур, сойр, ятуу, хєтvv зэрэг жигvvртэн элбэг. 1951 оны 6-р сарын 26-нд 10 хүний бүрэлдэхүүнтэй Монголын уулчдын баг анх удаа нэгдсэн зохион байгуулалттай авиралт хийж байжээ. GPS: N48°27'53.4"E107°24'36.5"

2014 оны "Мөнгөн Өвөл" дугуйн аяллууд эхэллээ.

2014-01-12T22:02:00.001+08:00

Өвлийн аялалд дугуйгаар аялах сонирхолтой хэн бүхний хүсэн хүлээж байдаг Мөнгөн Өвөл дугуйн аяллууд эхэллээ. 2014 оны эхний аялал 1-р сарын 18-ны Бямба гарагт эхэлнэ. Та бүхэн аялалдаа идэвхитэй оролцож эрүүл агаарт цагийг зугаатай өнгөрүүлээрэй. Мөн бид энэ жил Мөсний Баярын үеэр "Мөнгөн Өвөл Хөвсгөлд" гэдэг мөсөн замын дугуйн аяллыг Хөвсгөл нууранд зохион байгуулж нуурын хойд эрэгт орших Ханх тосгоноос Хатгал тосгон руу нийт 127 км замыг туулахаар зорьж байна. Мөнгөн Өвөл дугуйн аяллыг адал явдалт аяллын Mongolia Expeditions компани өвлийн аяллыг 6 дахь жилдээ зохион байгуулж байна.

Аяллын хөтөлбөр:

Өглөө 10.00 -д Баянгол зочид буудлын Б байрны үүдэнд цуглана. Групп хоорондоо танилцана. 10.10 -т хөдөлж дугуйн аяллын эхлэх цэг рүү явна. Дугуйн аялал эхлэх цэгт хүрч дугуйнуудаа угсарч, аяллаа эхэлнэ. Аяллын өмнө та бүхэнд аяллын хөтөч цас, мөстэй газар оронд дугуйг хэрхэн унах талаар зааварчилгаа өгнө. Энэ өдөр бид 20-30 км замыг цас, мөстэй замаар туулна. Замдаа өдрийн хоол иднэ. Цэнгэг агаарт амарч байгаад 16 цагт Улаанбаатар хотын зүг явна. Баянгол зочид буудалд ирснээр бидний энэ өдрийн аялал дуусна.

Аяллын замын хувьд огцом өгсүүр уруу газар байхгүй, цас дагтаршсан авто замаар явна. Замын зарим хэсэгт голын мөсөн дээгүүр явна. Аяллын бүх замын турш биднийг машин дагаж явах тул та хүссэн газраа амарч болно.

Аялал эхлэх/ дуусах цаг 10 – 17 цаг. /
Аяллын үнэ: 65000 төгрөг. Нэг хүний /Аяллын баг 9-12 хүнтэй байна./
Аяллын үнэнд орсон зүйлс: GIANT уулын дугуй, аяллын унаа машин, аяллын өдрийн хоол, аяллын хөтөч
унадаг дугуйн хөтөч, механик.

Аялалд авч ирэх болон анхаарах зүйлс:

Дулаан хувцаслах, малгай, бээлий, ороолт, нүдний шил, нарны тос, жижиг үүргэвч, хувийн хэрэглээний зүйлс.

Холбоо барих: MONGOLIA EXPEDITIONS

Утас: 329279/ 99096911, 99002282
Email: info@mongolia-expeditions.com

Агуйн сүг зураг

2013-10-23T11:38:00.002+08:00

Алтамирагийн агуйн бух гөрөөс

Сүг зургууд нь Шинэ чулуун зэвсгийн үеэс бий болжээ. Сүг зураг гэдэг нь балар эртний хүмүүсийн чулуу, ханан дээр олон аргаар сийлж, ухаж үлдээсэн дүрс зураг юм. Эдгээр дүрс зураг нь бичиг үсэг үүсэхээс өмнө өргөнөөр ашиглагдаж байсан. Алтамирагийн агуйгаас олдсон бух гөрөөсний зураг бол хамгийн алдартай агуйн сүг зураг юм. Балар эрт цагт амьдарч байсан ихэнх амьтад агуйд дүрслэгдэн үлджээ. Үүнд хоол хүнсэндээ хэрэглэдэг эсвэл хүч чадлыг дүрслэн үзүүлсэн гэж таамаглаж буй Чаувет агуйн хирс, аварга муурны сүг зураг багтана. Эдгээр сүг зургийг цэгээр эсвэл зурж тэмдэглэсэн байдаг. Эртний хүмүүс гараараа зурдаг байсан бөгөөд амьтан, хүнийг тал дүрсэлдэг байж. Францын Чаувет агуйн сүг зургууд нь МЭӨ 31000 жилд хамаарагдана.
Испанийн Алтамира агуйн сүг зураг МЭӨ14000-МЭӨ12000 жилийн өмнө бүтээгдсэн бөгөөд бух гөрөөс болон бусад амьтдыг дүрсэлсэн байдаг. Францын Ласкаус,

Дордонен бухын сүг зураг МЭӨ15000-МЭӨ10000 жилийн өмнө бүтээгдсэн байна. Эдгээр үлдэж хоцорсон сүг зургийн утга өнөө хэр нь тайлагдаагүй. Магадгүй үүнийг ямар нэг зан үйлд зориулж зурсан байж болно. Эдгээр амьтадаар төлөөлүүлж ямар нэг зүйлийг тэмдэглэсэн байж болзошгүй. Ласкаусын агуйн сүг зураг нь цаг тооллыг тэмдэглэсэн гэсэн нотолгоо хүртэл байдаг. Чулуун зэвсгийн дунд үед хамаарагдах сүг зургууд нь ихээхэн өөрчлөгдөж, илүү тодорхой дүрслэх болжээ. Үүний нэг жишээ бол нум сум барьсан омгуудын тулааныг дүрсэлсэн сүг зураг.

Испанийн Кастеллин мужийн Сингле де ла Мола агуйн МЭӨ 7000-МЭӨ4000 онд зурагдсан “Давшиж буй дайчид” нэртэй чулуун сүг зураг дээр 50 орчим нум барьсан хоёр бүлэг дайчид өөд өөдөөсөө нум сум агсан дайрч буй зураг байдаг. Зургаас үзвэл таван эр нэг талыг толгойлох бөгөөд тэдний нэг нь чимэглэсэн өндөр малгай өмссөн байх аж. Зарим нэг сүг зураг дээр эрчүүд толгойн өмсгөл, өвдөгний хамгаалалт хийсэн байх агаад зарим нь ямар ч хамгаалалтгүй нүцгэн тулалдах ажээ. Зарим үйл явдлыг дайчид үхэж, шархдсан эсвэл суманд жадлагдсан байдлаар дүрсэлжээ. Алфийн нурууны мөснөөс олдсон мумми буюу Мөсөн хүн Зэс зэвсгийн үед хамаарах бөгөөд нуруундаа сумны шарх авж, цус алдаж нас барсан байна.

Монгол нутагт эртний чулуун зэвсгийн үеийн хүмүүс амьдарч байсныг батлах нэгэн сонирхолтой агуй байдаг. Хойд Цэнхэрийн агуйд одоогоос 40000 жилийн тэртээ эртний хүмүүс амьдарч байсан ул мөр байна гэсэн дүгнэлтийг эрдэмтэд хийжээ. Агуйд улаан хүрэн зосоор зурсан эртний ан амьтдын сүг зураг нэлээд бий. Агуйн хананд жадан эвэрт оронго гөрөөс (Канна), бух, могой, шувуу, тэмээн хяруул, заан, тэмээ, янгир зэрэг амьтдын сүг зураг байдгаас үзвэл эрт үед Монгол нутагт дээрх амьтад одоогийн Африк тив адил хамт амьдрах орчин бүрдмэл, чийглэг халуун уур амьсгалтай байжээ. Хойд Цэнхэрийн агуйн тухай эндээс уншаарай. http://altai-expeditions.blogspot.com/2010/10/blog-post.html

Цагаан Үен

2013-10-20T17:25:00.002+08:00

Богд ууланд алхаж яваад Үен гэж жижигхэн, сониуч амьтантай таарсан юм. Хүүхэд байхад цагаан толгойн номон дээр Үен гэж махчин амьтны талаар уншиж байсан минь санаанд орж нетээс судлаж үзтэл иймэрхүү мэдээлэл олдлоо. Үен. Латинаар. Mustela erminea ой модны зах, газар тариалангийн бүс нутгаар ихэвчлэн нутагладаг. Арктикийн бүс, Еврази, Хойд Америк. Скандинавийн хойг, Альпийн нуруу, Грек, Болгар, Турк, Дундад Ази, Иран, Афганистан, Монгол, Сибирь, зүүн хойд Хятад, Японы хойд нутгуудад тааралдана. Шинэ Зеландад чандаганы өсөлтийг хянах зорилгоор үенг нутагшуулсан байна.

Эрэгчингийн биеийн урт нь 17-38 см, жин нь 70 -260 гр байна. Эмэгчин нь үзүүлэлтээр харьцангуй бага. Ихэвчлэн оготно, хулгана зэрэг мэрэгч, шувуу, загасаар хооллодог суусарын төрлийн амьтан. Хааяа зарим төрлийн жимс жимсгэнэ иднэ. Үндсэн хоол нь загас, мэлхий, шувууны өндөг, оготно. Өглөө, өдөр, орой идшээ хайдаг боловч ихэвчлэн шөнөөр агнадаг байна. Тэрээр амьтан барьж идэхдээ их чадамгай. Үр төлийг нь бүсрэг, сөдгий гэнэ. Есдүгээр сарын сүүлчээр үржилд орж, зургаан сар хээлээ тээсний эцэст 2-12 бүсрэг төрүүлнэ. Бүсрэгийн нүд гөлөг шиг аниатай төрөх бөгөөд 15-20 хоногийн дараа нээнэ. Хоёр нас хүрч байж үржилд орох боломжтой болдог. Бүлээр амьдардаггүй. Үен хавар, намарт үс нь гууждаг. Өвлийн улиралд ерөнхий өнгө нь гүн шардуу, зоогоороо бор, хоолой, хэвлийн хэсгээрээ цайвар шаргал зүстэй. Өвөл нь үнэг шиг гүн шар өнгөтэй, зун саарал болно. Зарим үен дун цагаан өнгөтэй байдаг. Гэхдээ бүх үенгийн сүүлний үзүүр хар өнгөтэй байна. Үенг усны булга хэмээн нэрлэх нь ч буй. Монголд цөөн агнадаг үслэг ан юм. Үен нь ан агнуурын хувьд ашигтай амьтан биш. Бэлчээрийн өвс, ургамал хороодог жижиг мэрэгчдийн тоо толгойг хязгаарладаг тустай. Гэвч үений хорогдох болсон нэг шалтгаан нь хоол хүнс болох үлийн цагаан оготно, жирх, огдойг ихээр устгаснаас тоо толгой нь эрс цөөрчээ. Өвөл 11-р сараас 2 сар хүртэл агнахыг хориглодог гэнэ. Түүнд гэнэтийн аюул учрахад бутанд авирч, хол харайж, усанд сэлдэг болохоор амиа хамгаалж чадна. Бие биедээ исгэрч байгаа юм шиг авиагаар дохио өгч сэрэмжлүүлнэ. Усанд сайн сэлж, хурдан гүйдэг шалмаг амьтан учраас аюул тохиолдлоо ч өөрийнхөө амийг аваад л гарчихдаг. Газар, усны амьдралд ихээр зохицсон амьтан юм.

CAMELS ARE NEVER COLD баримтат кино

2013-10-07T21:44:00.000+08:00

2013 оны 5-р сард манай компаний шугамаар Австрийн 4 уулын цаначин, 2 зураглаач ирж Алтай Таван Богд ууланд 20 гаруй хонож Алтай Таван Богд уулын цаст оргилуудад авирч цанаар буусан тухай CAMELS ARE NEVER COLD баримтат кино хийсэн нь удахгүй олны хүртээл болно.Энэ киногоор дамжиж Монголын цаст уулуудын тухай олон олон уулчид Монгол руу ирэх болтугай.

The Expedition (May 2013):
4 skiers from Austria, 1 photographer (Austria), 1 filmer (France): Melissa Presslaber, Liz Kristoferitsch, Michael Mayrhofer, Stephan Skrobar, Zlu Haller (photo), Tom Andrillon (film).

Camels Are Never Cold from Simply Beauty Production on Vimeo.

Алтайн оргилуудад хүн амжилттай авирсны 100 жилийн ой болно.

2013-10-06T13:03:00.000+08:00

Ирэх 2014, 2015 онуудад Алтайн нурууны оргилуудад хүн амжилттай авирч оргилд гарсаны 100 жилийн ой болно. 2014 онд БЕЛУХА /4506 м/оргилд, 2015 онд Алтай Таван Богд уулын ХҮЙТЭН-ий /4374м/ оргилд анх хүн гарсаны 100 жилийн ой болно.

1914 оны 6-р сарын 26-нд ах дүү Борис Владимирович, Михаил Владимирович Тронов анх Белуха ууланд гарсан бол дараа жил нь буюу 1915 оны 7-р сарын 12-нд ах дүү хоёр Монгол Алтайн нурууны Алтайн Таван Богдын ноён оргил Хүйтэнд тухайн өдрийнхөө 11.30-д гарчээ.

Тэдний авиралтаас хойш 1956 онд ЗХУ, БНМАУ-ын уулчид Зөвлөлтийн сургагч багш Алексей Пискаревийн удирдлага дор 6-р сарын 8-нд Хүйтэний оргилд гарч оргилийн нэрийг Найрамдал гэж нэрлэж байжээ. Энд сонирхолтой баримт дурдахад Алтай Таван Богд уулын Хүйтэний оргилын өндрийг Василий Сапожников 4500 метр гэж тодорхойлж байсан бол 1940-өөд оныг хүртэл уулын өндрийг ном зохиолд 4653 метр гэж тэмдэглэж байжээ. Харин 40-өөд оноос хойш Хүйтэний оргилын өндрийг 4374 метр Белуха уулаас 132 метрээр намхан болохыг тогтоожээ.

Н.А.Чарушин. "Монгол. Эргэн тольдухуй" гэрэл зургийн үзэсгэлэн

2013-10-01T10:24:00.000+08:00

Академич В.А.Обручевын нэрэмжит Хиагтын орон нутаг судлах музей, Монголын үндэсний музей Н.А.Чарушины “Монголыг эргэн тольдохуй” хэмээх энэхүү үзэсгэлэнг Монголын үндэсний түүхийн музейн үзэсгэлэнгийн танхимд аравдугаар сарын 5-ны 12.00 цагт нээх бөгөөд аравдугаар сарын 25-ныг хүртэл үргэлжлэх аж.

Николай Аполлонович Чарушин Вятск мужийн Орлов хотын ядуу тайжийн гэр бүлд төржээ. 1871-1872 онд Санкт- Петербург хотын Технологийн дээд сургуульд сурч байв. 1871 оны 10 дугаар сард “чайковчууд” нэртэй “ардын” хөдөлгөөний бүлэгт элсч, ажилчдын дунд хувьсгалт суртал ухуулга хийж байжээ. 1874 оны 1 дүгээр сарын 5-нд баривчлагдан “193-ийн хэрэг”-ээр 9 жил Кара хэмээх газар цөлөгдсөн байна. Тэрээр шоронд байхдаа «Кара» ба «Кара и Кукиш» нэртэй сэтгүүлүүд гаргахад оролцож байв. 1881 оны 4 дүгээр сард эхнэр Анна Дмитриевна Кувшинская, хүү Леонид,охин Лидия нарын хамт нутаг заагдан суужээ.

1882 оноос Нерчинскд амьдрах болж, гэрэл зураг эрхэлж эхэлсэн байна. 1886 онд гэр бүлийн хамт Троицкосавскт нүүночсон ба хүү Владимир нь төржээ. Троицкосавскт Н.А.Чарушин гэрэл зургийн ажлаа үргэлжлүүлэн анхны гэрэл зургийн салон байгуулсан байна. 1887 онд тэрээр Хиагтад хэсэг сэхээтнүүдийн хамтнийтийн номын сан байгуулах үйлсэд идэвхитэй оролцжээ.Тэр жилдээ Чарушин Хиагтын худалдаачинЯ.А.Немчиновын алтны уурхайнгэрэл зургийг авахаар өөрийн туслахИ.Ф.Федоровын хамтаар Лена мөрнөөраялсан. Тэд Эрхүү хотыг дамжин Удунгинскийба Байгаль нуурын тойрог их зам, улмаар Якут хүртэлх их замаар аялжээ. Чарушин эдгээр газар орныг өөрийн гэрэл зургийн хальснаа буулгажээ.

1888 онд Н.А.Чарушин Г.Н.Потаниний хээрийн шинжилгээний ангийн бүрэлдэхүүнд Өргөө хотод ирж, Өргөө болон тэр үеийн монголчуудын гэрэл зургийн баян цуглуулгатай эргэн ирсэн. Николай Аполлонович дурсахдаа: «Биднийгол зорилго монголчуудын антропологийн хэв шинжийг харуулсан гэрэл зураг авах ажил эхний үед арай гэж явж байв. Урьд өмнө нь гэрэл зургийн талаар ямар нэгэн ойлголт монголчуудын дунд байгаагүй учраас тэдний дунд сэжиг таавар хүчтэй байв. Монголчууд гэрэл зургаа авахуулсан хүн өөрийн зүрх сэтгэлээ бусдад алдана хэмээн итгэж байв.....Эцэст, Потанины хуучин танилуудаас энэхүү аз туршсан үйл ажиллагаанд оролцох зүрх зоригтой хүмүүс олдож, нэг нэгнийгээ дууриан гэрэл зургаа авахуулахыг зөвшөөрч эхэлсэн. Энэ бүх саад бэрхшээлийг даван туулж, Өргөө хотод байх хугацаа дуусахад монголчуудын антропологийн хэв шинжийг харуулсан гэрэл зургийн нилээд их цуглуулга бүрдүүлж чадсан бөгөөд эдгээр гэрэл зургууд Потанины судалгаанд бүрэн нийцэж байв».

1890 онд Чарушин Троицкосавскийн музей байгуулахад оролцсон ба мөн 1894 онд байгуулагдсан Амар орчмын Хиагт-Троицкосавскийн салбарыг үндэслэн байгуулагч гишүүдийн болсон байна.

1895 онд эрх баригчдын зөвшөөрлөөр гэр бүлийн хамт Вяткад нүүн ирсэн. Вяткад тэрээр нутгийн захиргаанд ажиллаж эхэлсэн бөгөөд 1905-1917онд орон нутгийн <<Вятскийн амьдрал>> сонины эрхлэгч бав. Түүнчлэн улс төрийн үйл ажиллагаанд идэвхитэй оролцох болж,ардын социалист намын гишүүн, улмаар Оросын хөрөнгөтний үндсэн хуулийн кадет намын гишүүн байв. 1918 оны 10 дугаар сард Н.А.Чарушин хувьсгалын эсэргүү хэргээр баригдсан боловч В.К.Блюхер биечлэн Вятскийн Онцгой комиссын баривчилгаанаас сулласан байна. Энэхүү баривчилгаанаас хойш Чарушин улс төрийн үйл ажиллагаанаас бүрмөсөн холджээ. Харин 1922 оноос<<Улс төрийн цөллөгдөгсөд ба нутаг заагдагсдын нийгэмлэг>>-ийн гишүүн байв.

Мөн утга зохиол эрхлэх болж,А. И. Герцены нэрэмжит Вятскийн судалгааны номын сангийн салбарын дарга байхдаа <<Алс хол одсон тухай>> хэмээх өөрийн дурсамжийн номоо бичжээ. Н. А. Чарушин 1937 онд Киров хотод нас эцэслэсэн байна.

Академич В.А.Обручевын нэрэмжит Хиагтын орон нутаг судлах музейд хадгалагдаж буй Н.А.Чарушины гэрэл зургийн цуглуулга нь дэлхийн соёлын өвийн нэг хэсэг юм. Энэ нь буриад, монгол болон хятад хүмүүсийн антропологи, угсаатны хосгүй нандин гэрэл зургууд хуучин Өргөө (Улаанбаатар) хотын байдлыг харуулсан ховор зургууд XIX зууны Хятад ба Оросын эдийн засгийн хамтын ажиллагаа, тухайлбал цайны худалдааны холбогдолтой гэрэл зургууд; XIX зууны Өвөр Байгалийн түүхэн гэрэл зураг; Удунгинский болон Байгалийн тойргийн бүсийн их замууд Троицкосавск, Хиагт, Маймаа хотын байдал худалдаачдын ахуй амьдралын гэрэл зургууд юм.

Чарушины гэрэл зургийн бүх бүтээл нь мэргэжлийн өндөр түвшинд авагдсан бөгөөд тэрээр олон талын авьяас сонирхолтой хүн болохыг илтгэн харуулдаг. Цаг хугацаа улиран одохтусам Чарушины бүтээлүүд улам бүр үнэ цэнэтэй болсоор байна. Түүний гэрэл зурагт хадгалагдан үлдсэн алс холын ахуй амьдралын хором бүрийг <<Н.А.Чарушин. Монгол. Эргэн тольдухуй>> гэрэл зургийн үзэсгэлэнгээс харж болно.

Энэхүү үзэсгэлэн нь - XIX зууны үеийн хүний нүдээр түүхэн он цагийг тольдох боломжийг Та бүхэнд олгож байгаа юм.

Нээлт: 2013 оны 10 дугаар сарын 5-ны 12.00
Хаана: Монголын Үндэсний Музейн түр үэзсгэлэнгийн танхим
Гарах хугацаа: 2013 оны 10 дугаар сарын 05-25

Зохион байгуулагч: ОХУ-ын академич В.А.Обручевын нэрэмжит Хиагтын орон нутаг судлах музей
Монголын Үндэсний Музей
Үзмэр: ОХУ-ын академич В.А.Обручевын нэрэмжит Хиагтын орон нутаг судлах музейд хадгалагдаж буй Н.А.Чарушины гэрэл зургийн цуглуулга, Монголын Үндэсний музейн сан хөмрөгөөс

ТА БҮХНИЙГ МОНГОЛЫН ҮНДЭСНИЙ МУЗЕЙД ХҮРЭЛЦЭН ИРЖ СОНИРХОХЫГ УРЬЖ БАЙНА.

Монгол улс ОХУ-ын хилийн 1 тоот багана.

2013-09-25T12:58:00.001+08:00


Монгол ОХУ-ын хилийн 1 тоот баганы дэргэд

Монгол Улсын нутаг дэвсгэрийн хязгаарыг газрын гадаргуу, усны мандал дээр хил залгаа улсын нутаг дэвсгэрийн хязгаараас зааглаж, Монгол Улсын олон улсын гэрээгээр тодорхойлж, тогтоосон шугамыг Монгол Улсын "хил" гэнэ. Уг шугамаас эгц дээш агаарын, мөн шугамаас эгц доош газрын хэвлийн хил байна. Улсын хил халдашгүй дархан байна гэж тодорхойлсон. Агаар мандалын дээд хязгаарыг газрын хөрснөөс дээш 60-150 км гэж үздэг. Газрын хэвлий нь түүний өнгөн хөрсний мандал буюу халуун лав, цааш нь цөм буюу төв хүртэл үргэлжлэнэ. Монгол Улс Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улстай 1962 онд "БНМАУ ба БНХАУ-ын Хилийн гэрээ"-г байгуулж өмнөд хилээ албан ёсоор баталгаажуулсан, 1962-1964 онд улсын хилийг газар дээр нь тогтоон тэмдэглэсэн. Энэхүү Хилийн гэрээг 1975 онд Нэгдсэн Үндэстний байгуулагад албан ёсоор бүртгүүлсэн. Монгол Улс ОХУ-тай 1958 болон 1976 оны БНМАУ-ЗХУ-ын хоорондын Хилийн гэрээг байгуулж хойд хилээ баталгаажуулсан.
Монгол улсын хойд хил нь БНМАУ, ЗСБНХУ (хуучин нэрээр)-ын хооронд байгуулсан 1958, 1976 оны хилийн гэрээнүүдээр шинэчлэн тодотгож тогтоосон бөгөөд хилийн шугамыг бодит газар дээр нь тогтоон тэмдэглэх ажлыг БНМАУ, ЗСБНХУ-ын хоорондхи монгол-зөвлөлтийн улсын хилийн тухай 1958 оны Гэрээ ба 1959-1960 онд хилийг газар дээр нь тогтоон тэмдэглэсэн баримт бичгийн дагуу 1977-1979 онд явагдаж, улсын хилийн анх удаагийн хамтарсан шалгалтыг 1987-1996 онд хийж дуусгасан байна.

Монгол улсын хойд хил нь БНМАУ, ЗХУ-ын хооронд байгуулсан 1958,1976 оны хилийн гэрээгээр баталгаажин тогтоогдсон юм. Тус улсын баруун хойд зүгийн хилийг Асгатын давааны хяраас Тэнгис голын эх хүртлэх хэсэг (Туватай хиллэж буй хэсэг) 1958 оны 3-р сарын 26-ны гэрээгээр 1305 км газар хил тогтоож, 332 баганаар тэмдэглэжээ. БНМАУ, ЗХУ-ын хооронд 1976 оны 10-р сарын19-нд хилийн гэрээ байгуулагдаж, Алтай таван богдоос, Асгатын давааны хяр хүртэл 280 км, Их Саяаны нурууны 2855.8 км тоот өндөрлөгөөс Тарваган дахын овоо хүртэл 1900 км, бүгд 2180 км хил тогтоож, 1128 багана, тэмдгээр тэмдэглэсэн. Монгол Зөвлөлтийн хилийн гэрээг тус хоёр орны төрийн тэргүүн Ю.Цэдэнбал, Л.И.Брежнев нар 1976 оны 10-р сарын 19-нд Москва хотноо гарын үсэг зурж, 1977 оны 1-р сарын 26-нд батламж бичиг солилцсоноор хүчин төгөлдөр болсон юм.

Монгол Улсын хилийн нийт урт - 8252,658 км

үүнээс:

хуурай газраар - 7351,6 км
усаар - 901,0 км

Монгол-Хятадын хилийн урт - 4709,658 км

үүнээс:

хуурай газраар - 4488,6 км,
усаар - 221,058 км

Монгол-Оросын хилийн урт - 3543.0 км

үүнээс:

хуурай газраар - 2863,0 км,
усаар - 680,0 км

Улсын хилийн нийт уртын 57,0 хувийг өмнөд хил, 43,0 хувийг хойд хил эзэлдэг.

Монгол Улсын хилийн боомт - Монгол Улсын хилд агаарын, авто, төмөр замын нийт 46 хилийн шалган нэвтрүүллэх боомт ажиллаж байна. Эдгээр боомтуудаар жилд дунджаар 3 сая гаруй зорчигч, 1,5 сая тээврийн хэрэгслийг шалган нэвтрүүлдэг. Боомтуудыг зориулалт, үйл ажиллагаагаар нь дөрөв ангилдаг. Үүнд:

Олон Улсын боомт - 14
Хоёр талын байнгын ажиллагаатай боомт - 10
Хоёр талын түр ажиллагаатай боомт - 15
Дамжин өнгөрөх боомт - 7

Монгол Улсын хилийн дөрвөн захын цэг

Баруун захын цэг - Баян Өлгий аймгийн нутагт Монгол Алтайн нурууны 3252.0 тоот өндөрлөгөөс 3371.0 тоот өндөрлөг хүрэх хэсгийн ус хагалбарын шугам баруун тийш цүлхийсэн хэсэг дээр,
Хойд захын цэг - Хөвсгөл аймгийн нутагт Монгол Шарын давааны 2091,6 тоот өндөрлөг дээр,
Зүүн захын цэг - Дорнод аймгийн нутагт Модтой хамар уулын зүүн талд уулын хажуугийн 1305 тоот өндөрлөгөөс баруун өмнө зүгт 190.0 метр зайд 1292.5 тоот өндөрлөг дээр,
Өмнөд захын цэг - Өмнөговь аймгийн нутагт Орвог Гашууны Бор толгойн 799.9 тоот өндөрлөг дээр тус тус байрлана.

ДЭГЛИЙ ЦАГААН ОРГИЛД амжилттай авирлаа.

2013-07-08T11:23:00.000+08:00

Дэглий Цагаан оргил дээр

Аялал жуулчлалын “Монголиа Экспедишнс” компани, Уулын хөтөчдийн холбоотой хамтран Хархираа, Түргэний уулсын Дэглий Цагаан оргилд амжилттай авирч, 2013 оны 6-р сарын 18-ны 8.40 минутанд оргилд хүрлээ. Энэ авиралтанд Улаанбаатар, Эрдэнэт, Увс аймгаас экстрим аялал сонирхогч 40 орчим хүн оролцлоо. Энэ удаагийн авиралтын онцлог нь оргилд хүрэх шинэ зам гаргаж авирсанд оршино. Бид энэ замаар 2012 оны 5 болон 6-р саруудад авиралт хийж байсан боловч цаг агаарын нөхцөл байдлаас шалтгаалж оргилд хүрч чадалгүй буцаж байсан. Энэ удаагийн авиралтын үеэр цаг агаар тааламжтай сайхан байсан тул авиралт амжилттай болсон. Биднийг очихоос 2 хоногийн өмнө Олон нуурын хөндийгөөр цас их орсон тул газар их норж аяллын эхлэх цэг хүртэл машинаар явахад их хүндрэл гарч машин тэрэгнүүд ээлжлэн шаварт сууж байсан ч бид зорьсон газраа хүрч хоноглосон. Орон нутгийн хүмүүсттэй урьдчилан холбогдсон байсан тул нутгийн хүмүүс тэмээ малаа тогтоосон хугацаанд авч ирж, бид авиралтын бааз кэмп рүү нийт 12 км замыг туулан хүрсэн.

Асгатай зам

Бааз кэмпийг Хөх Салааны нуурын аманд байгууллаа.Бид авиралтын бэлтгэл ажлаа хангаад 6-р сарын 17-ны өглөө эртлэн хөдөлж Дэглий Цагаан оргилын зүүн урд талын мөсөн голыг өгч явсаар мөсөн гол дээр дундын кэмпээ байгууллаа. Дундын кэмп дээр хоёр хонох төлөвлөгөөтэй байсан тул хоол хүнс, майхан сав, цана, боард зэрэг нилээдгүй хүнд ачааг үүрч авч явах хэрэгтэй байв. Бааз кэмпээс дундын кэмп хүртэлх 9 км замыг үндсэндээ 6-7 цаг явлаа. Хэдийгээр хүнд ачаатай бартаа ихтэй замаар явах хэцүү байсан ч энэ хөндийн байгалийн үзэсгэлэнг үгээр хэлэхийн аргагүй. Мөнх цаст уулууд, гурав, дөрвөн зуун метрээс унах хүрхрээнүүдтэй. Өндрөөс чулуу, цас их дуу гарган нурах нь сүртэй. Бааз кэмпээс хөдлөөд эхний 5 км замыг их хад асган дундуур явна.

Дөнгөж ургаж буй нялх вансэмбэрүү

Энэ асган дунд Вансэмбэрүү цэцэг их ургадаг юм байна. 6-р сарын дунд үе байсан тул вансэмбэрүү цэцэг дөнгөж л соёолж, нялхаараа байлаа. Вансэмбэрүү цэцэг нь ихэвчлэн 3000 метрээс дээш өндөрт уулын таг царманд, хад асганы дунд ургадаг. Вансэмбэрүү цэцгийг монголчууд эртнээс тэнгэрийн цэцэг хэмээн хүндэтгэн үздэг билээ. Дэлбэгэр том том цагаан дэлбээт цоморлиг дундаа хүүхдийн зулай мэт зөөлөн бүлээн хүрэн толгойтой. Атганд багтахгүй бүдүүн ногоон иштэй. Үндэснээс эхлээд ишээ дагаж уртсан ургасан гонзгойвтор өргөслөг хүрээтэй, навч нь шүүслэг нойтон байдаг. Эрт цагаас оточ маарамбууд эмийн цэцгийн сор болгон тунгаар хэмжин өвчин зовлонтой хүн ардыг тэтгэн тэнхрүүлж ирсэн. Вансэмбэрүүг эрт үеэс эм тан хийх зорилгоор нилээд түүдэг байснаас ховордсон юм.

Мөсөн голын төгсгөлийн мөсөн унжлага

Вансэмбэрүүг байгалиас авахдаа вансэмбэрүү цэцгэн дээрээ майхан бариад газар лусыг аргадан идээ будаа өргөж эх газрынх нь хүйснээс тэнгэрт үзүүлэлгүй тасалж авдаг ёстой. Ингэж авсан ургамлаа хатааж, хорт хавдар, уушгины өвчин, ханиадны эм бэлтгэхэд хэрэглэдэг байна. Манай орны Алтай, Хангай, Хөвсгөл, Хэнтийн өндөр уулсаар маш ховор тархан ургадаг. Вансэмбэрүү / Saussurea Involucrata./ нь банздоогийн ангилалд багтана. Баг цэцгийнх нь голч 10-15 см. Нэлээд том хэмжээний ягаан өнгийн цэцэгтэй. Хос бэлэгтэй, нэг гэртэй ургамал. Энэ нь нэг ургамал дээр эр, эм бэлэг эрхтэн хамт байрладаг байна. Монгол улсын улаан номонд орсон цэцэг. Нутгийнхан Вансэмбэрүү цэцгийг 7-р сарын эхний долоо хоногт цэцэглэдэг. Энэ үедээ хамгийн гоё харагддаг гэж байв.

Дундын бааз кэмп - Хоног толгой дээр.

Бид асгатай замыг туулж мөсөн голын ёроол дахь нууранд хүрч уулаа өгсөн явсаар мөсөн голын төгсгөл, морений захад тулж очлоо.Биднийг авиралтын төлөвлөгөө гарган замаа газрын зурагнаас судалж байхад мөсөн гол энэ нуурт хүрч байснаар зурсан байсан боловч газар орон дээрээ өөр байлаа. Гэвч бидний судалгаа хийсэн зураг нь 1984 оны зураг тул мөсөн гол нь сүүлд тасарч унан хайлсан байх магадлалтай. Мөсөн голын захын моренийг өгсч явсаар мөсөн голын дунд орших нэгэн жижиг толгойд хүрч дундын баазаа байгууллаа. Бааз байгуулах газар нилээд хазгай тул цас ухан тэгшилж майхнуудаа барилаа. Хүмүүс маань хүнд ачаа үүрч ирсэн тул нилээн ядарсан байв. Аяллын ядаргаагаа тайлж хоол ундаа хийж идээд, маргаашийн авиралтаа төлөвлөж, багаж хэрэгслээ бэлтгээд эрт амарцгаалаа. 6-р сарын 18-ны өглөө үүрээр 4 цагт босч, авиралтаа эхлэв. Дундын баазаас хөдөлж цаст оргилуудын дундах тэгш тавцан хүртэл 2 цаг шахам явж тавцан дээр гарч ирэв. Энэ тавцангаас оргилоо харав.

Дэглий Цагаан оргил зүүн урд талаасаа

Өглөө эрт хөдөлсөн тул цас хатуу, хөлдүү тул явахад амар байлаа. Тавцан дээр гараад олсондоо орж оргил өөд авирлаа. Оргилын зүүн захын хадтай хэсгийг барьж явсаар оргил хүрэх хяр дээр гарав. Энэ хяраа барьж явсаар Түргэний уулсын ноён оргил Дэглий Цагаанд өглөөний 8 цаг 40 минутанд амжилттай хүрлээ. Оргилд хүрсэн баяраа тэмдэглэж зургаа хөргөө татуулж туг далбаагаа мандуулан хэсэг цагийг өнгөрөөгөөд манай залуус хаа байсан Улаанбаатараас авчран, энэ хүртэл үүрч ирсэн цана, боардоо углан доош гулгахаар болж, цанаар гулгахгүй хүмүүсээ авч доош буулаа. Цана, боардтой хүмүүс ч бараг нүд ирмэхийн зуур л уулын ёроол хүртэл гулгаад алга боллоо. Бид уруудаж явсаар цанаар буусан групптэйгээ тавцан дээр уулзлаа. Манай цаначин залуус Дэглий Цагаан уулын урд оргил руу мөн авирч цанаар буув.

Уулын спортын мастер Г. Жангар

Ингэж авиралтаа амжилттай дуусгаад дундын бааз руу буцлаа. Нэгэнт оргилд амжилттай авирч чадсан тул дундын бааз илүү нэг хоног хонох шаардлагйгүй гэж үзээд бүгд ачаа бараагаа баглаж бааз кэмп рүү буцлаа.

Дэглий Цагаан оргилд Монголын уулчид 1960-аад оноос эхлэн авиралт хийж эхэлсэн бөгөөд оргилд хүрэх замдаа осолдож байсан эмгэнэлт түүх ч байдаг юм билээ. Дэглий Цагаан оргилд 1975 онд Жунко Табей /японы уулчин Дэлхийн ноён оргилд Эверест ууланд анх гарсан эмэгтэй / тухайн үеийн Хөдөлмөр нийгэмлэгийн уулчидтай хамтран авиралт хийж оргилд амжилттай гарсан гэдэг. Сүүлийн жилүүдэд энэ оргилд гарах гэсэн оролдлогууд нилээд хэдэн хийсэн боловч оргилд хүрч чадаагүй. Дэглий Цагаан оргил уулчдаас уулын техник ур чадварыг шалгасан хэцүү оргилуудын нэг гэдгийг хэлэх хэрэгтэй. Оргилд хүрэх уулчид Дэглий Цагаан оргил руу голдуу хойд талаас нь буюу Түргэний голыг өгсч ирдэг бөгөөд Гоожуур мөс гэдэг талаас авиралтууд хийж байна. Сүүлийн үед дэлхийн дулаарлаас шалтгаалж Гоожуурын мөсөн хана хайлаад тасарч унасан байгаа тул авиралт хийхэд нилээн хүндрэл учруулж байгаа нь оргилд хүрч чадахгүй байгаа шалтгаануудын нэг юм. Энэ оны 3-р сард Эрдэнэтийн уулын холбооны уулчин Р.Түвшинтөр дүү Р.Түвшинбаярын хамт Дэглийн Цагаан оргилд Гоожуурын мөс талаас авиралт хийн амжилттай авирч оргилд хүрсэн. Бидний авиралт хийсэн энэ замаар олон олон уулчид оргилд хүрэхийг хүсэн ерөөе. Энэ авиралтанд оролцсон Монголиа Экспедишнс ХХК, Уулын Хөтөчдийн холбоо, Эрдэнэтийн уулын холбоо, Увс аймгийн уулчид, Монголын сноубоардын холбооны уулчидад баяр хүргэж, олон олон оргилд авирахыг хүсэн ерөөе.

Олон нуурын хөндийд

Дундын кэмп хүрэх замд

Хоног Толгой дээр

Хоног толгойд

Оргилын өмнөх тавцан

Оргил өөд

"Эрдэнэт үйлдвэрт" ХХК-ын Авто Тээврийн Байгууллагын Белазын жолооч Р. Түвшинтөр - See more at: http://www.erdenetinfo.mn/content/%D0%B0%D1%85-%D0%B4%D2%AF%D2%AF-%D1%85%D0%BE%D1%91%D1%80-%D0%B4%D1%8D%D0%B3%D0%BB%D0%B8%D0%B9-%D1%86%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D0%B0%D0%BD-%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B8%D0%BB-%D0%B4%D1%8D%D1%8D%D1%80#sthash.6NTIfZrC.dpuf

Хархираа Түргэн уулын авиралт 2013 - Уулын аялал

2013-05-14T09:50:00.004+08:00

Аялал жуулчлалын МОНГОЛИА ЭКСПЕДИШНС компани, Уулын Хөтөчдийн Холбооноос зохион байгуулж буй Хархираа Түргэний уулсын Хархираагийн Мөст оргил, Түргэн уулын Дэглий Цагаан оргилд Олон нуурын хөндий талаас шинэ замаар хийх авиралтанд та бүхнийг урьж байна. Авиралт, цугларалт 2013 оны 6-р сарын 15-наас 21-ний хооронд үргэлжилнэ. Авиралтанд оролцох багууд 6-р сарын 15-нд Увс аймгийн Бөхмөрөн сумын нутаг ХОТГОРЫН нүүрсний уурхайн төв дээр цуглана. Энэ удаагийн бидний сонгож буй замаар бид 2 удаа судалгааны авиралт хийж байсан ч цаг агаарын нөхцөл байдлаас шалтгаалан оргилд хараахан хүрч чадаагүй ч авиралт хийхэд боломжтой зхм гэж тодорхойлсон.

Аяллын зорилго: Хархираа Түргэний уулсын шинэ оргилуудад авирах, уулын авиралтын шинэ зам маршрут гаргах, ууланд авирах туршлага солилцох, хүүхэд залууст уулын авиралт, адал явдалт аяллыг сурталчлахад оршино.

Товч Хөтөлбөр:

Хархираа Түргэний уулсын авиралт
Өдөр	Огноо		Аяллын Хөтөлбөр	km	Байр
1	15-Jun	Sat	Авиралтанд оролцох багууд Хотгорын нүүрсний уурхайн төв дээр цуглана. Хотгороос хөдөлж Олон нуурын хөндий орж байрлана. Багийн ахлагч нар хуралдана.	30	Майхан
2	16-Jun	Sun	Аяллын багууд тус тусын авирах уулын бааз кэмп рүү хөдөлнө.	12	Майхан
3	17-Jun	Mon	Авиралт.		Майхан
4	18-Jun	Tue	Авиралт.		Майхан
5	19-Jun	Wed	Авиралт.		Майхан
6	20-Jun	Thu	Бэйс кэмп рүү буцах.		Майхан
7	21-Jun	Fri	Олон нуурын бааз кэмп рүү буцна. Бүх багууд цуглана. Буцах	12

Мэдээлэл:

Увс нуур, Ачит нуурын хооронд улсын хилээс нааш Ховд гол хүртэл үргэлжилдэг уулархаг нутгийг Хархираа, Түргэний уулс хэмээн нэрлэдэг. Алтайн нурууны салбар уулс Хархираа Түргэний уулс нь олон сүрлэг сайхан оргилуудтай ихэр хоёр уулс юм. Хархираагийн уулсын ноён оргил нь Мөст уул 4037 метр /д.т.дээш/ , Түргэний уулсын ноён оргил нь Дэглий Цагаан уул 3965 метр /д.т.дээш/ юм. Хархираа Түргэний уулс нь Хархираагийн даваа гэсэн хөтлөөр хоорондоо тусгаарлагдана. Хархираа Түргэний уулсад мөнх цаст арав гаруй оргил, мөсөн голууд байдаг бөгөөд Монгол орны уулсын мөнх цас, мөсдлийн нийт талбайн 20 гаруй хувийг эзэлдэг. Олон нуурын хөндий гэж Хархираа Түргэний уулсын дунд орших байгалийн үзэсгэлэн тэгширсэн эргэн тойрон цаст уулсаар хүрээлэгдсэн тэгш тал газар. Уг хөндийд олон олон жижиг нууртай. Өндөр уулын хадархаг хэсгүүдээр Монголд ховор вансэмбэрүү цэцэг ургана.

Хархираа Түргэний уулсын оргилуудад авирах замын зураг:

Авч явах зүйлс:

Майхан
Гал тогооны хэрэгсэл, сав суулга.
Уулын олс болон туслах олс
Мөсний шрупп
Цоожтой карбин 2 ширхэг, Холбоотой карбин
Мөсний сүх (ice-axe)
Худрага (harness)
Муурын хумс (crampons)
Түрий (gaiters)
Хувийн хэрэглэл, дулаан хувцас, толгойн чийдэн, уулын гутал, бээлий, хөнгөн мешок, нарны шил, аяллын үүргэвч, гудастай байх шаардлагатай.

Холбоо барих:
MONGOLIA EXPEDITIONS
e-mail: info@mongolia-expeditions.com
Утас: 99096911.

Сөдөтийн цагаан чулууны хятад бичээс

2013-05-13T14:39:00.003+08:00

Сүхбаатар аймгийн Наран сумын нутагт орших Сөдөтийн цагаан чулууны бичээс нь 1410, 1696 онд Монгол улсын нутагт болсон түүхэн 2 чухал үйл явдалтай холбогдуулан бичсэн хятад бичгийн дурсгал юм. 1409 оны 7-р сард Хятадын Мин улсын Юн лэ хаан Монголыг дайлахаар буман цэрэг хөдөлгөн авч гараад Хэрлэн голын хавьцаа 8-р сард монгол цэрэгтэй тулалдаж ялагджээ. Мин улсын хаан ийнхүү ялагдсандаа хилэгнэж 1410 оны хавар дахин 50 түмэн цэрэг толгойлон Монгол нутаг руу цөмрөн довтолсон ба тэрээр 5-р сарын 19-нд Сөдөтийн цагаан чулууг дайрч өнгөрөхдөө анхны бичээсийг сийлжээ.

Бичээсэнд: Ху нарыг барих уул. Их Мингийн эзэн хаан ху дээрэмчдийг залхаан цээрлүүлэх их цэргийг удирдан үүгээр өнгөрөв. Юн Лэ-гийн 8-р он цагаан бар жил улаагчин тахиа жил 4-р сарын тэргэл 16-ны хар хулгана өдөр гэжээ.

Сөдөтийн цагаан чулууны 2 дахь бичээс зүүн гарын хаант улсын хаан Галдан бошигт /1644-1697/ Манж Чин улстай байлдсан үйл явдалтай холбоотой юм. Манжийн түрэмгийллийг эсэргүүцсэн Галдангийн эсрэг Чин улс 1696 оны хавар 20 түмэн цэргийг эзэн хаан Энх амгалан 3 зам болгон хөдөлгөсөн. 1696 оны хавар эзэн хаан бүх цэргээ толгойлон Дарьгангын нутгаар дайрч гарахдаа Мин улсын эзэн хааны бичээс бүхий Сөдөтийн цагаан чулуун дээр 2 зүйлийн бичээс нэмж сийлжээ.

Бичээсэнд: Эзэн хааны дурсгалын бичээс, тэнэгэр говьд илдээ ирлэж, тэнгэр ууланд жадаа үзүүрлэж эгнэгт ху нарын тоосыг арилгаж элс манхныг үүрд арилгана гэсэн байдаг.

Аглагийн хийд - “Бурхны авшиг оршсон Бүтээлийн хийд”

2013-04-16T15:25:00.003+08:00


Бүтээлийн хийд

Төв аймгийн Борнуур сумын нутаг Далын хавцал ууланд Бурханч лам Г. Пүрэвбатын барьж байгуулсан “Бурхны авшиг оршсон Бүтээлийн хийд” буюу Аглагийн хийд оршино. Далын хавцал гэх энэхүү газар нь үнэхээр уул ус тэгширсэн байгалийн үзэсгэлэнт газарт байрлажээ. Хийдийн эргэн тойронд өндөр уулс, янз бүрийн хэлбэр дүрстэй боржин чулуун тогтоцтой. Бүтээлийн хийдийг барьсан газар орон нь бясгалгал хийх, ном эрдэмд шамдах, бүтээл туурвихад нэн таатай орчинг бүрдүүлжээ. Уулын энгэрт нь Бүтээлийн хийдийг барьсан байна. Хийдийн урд сарнай цэцэгс тарьдаг бөгөөд эргэн тойронд нь олон төрлийн мод бут суулгажээ. Г. Пүрэвбат лам Төв аймгийн Бор нуур сумын хүн бөгөөд төрсөн нутагтаа энэ бүтээлийн хийдээ барьж байгуулсан юм байна.

Хийдийг барьсан Далын ам хэмээх энэ газар нь урьд далан хар булаг байсан гэдэг. Мөн ойд нь далий ягаан цэцэг битүү ургадаг. Тийм ч учраас энэ газрын нэрийг Далын гэж нэрлэсэн аж. Бүтээлийн хийдийн үүдийг хэвлий дороо найман өндөг дарсан хангарьдын толгойтой арслангаар мануулжээ. Харин баруун талдаа загасан толгойтой минжээр харуул тавьсан байна. Ийнхүү хүчтэнүүдийг болон эсрэг тэсрэг зан чанартай амьтдыг нэгэн цул болгон урласнаар тус хийдэд гадны аюул осол халдахгүй гэсэн санааг илэрхийлж байгаа юм байна.
Байгалийн өвөрмөц тогтоцыг ашиглан бүтээсэн чулуун сийлбэрүүд нь хийдийн суурийг тавих үед Бурханч ламын зүүдэнд орсон хэлбэр төрхүүд ажээ.

Бурханч лам энэ газарт хийдээ байгуулах гэж байхдаа нэгэн зүүдийг харжээ. Хийдийн суурийг тавьж байх үед “суурийн дороос том чулуу гарч ирвэл надад хэлээрэй. Тэр чулуу миний зүүдэнд орж ирлээ. Лав учиртай байх” хэмээн шавь нартаа захижээ. Төд удалгүй суурийн дороос том хад чулуу гарч ирсэн бөгөөд түүнийг засч янзлан хийдийн дотор талд байгалийн өнгө төрхөөр нь байрлуулж дээр нь маанийн зургаан үсгийг сийлсэн байна. Бүтээлийн хийдийн дотор тал нэн сонин. Хийдийн дотор талд байрлах аварга том чулуун дээр гүрвэл, хилэнц хорхойг байрлуулжээ. Хилэнцэт хорхой нь Говийн доншин ноён хутагт Данзанравжаагийн шүтээн байсан бөгөөд харин гүрвэлийн хэлбэртэй чулууг говийн аймагт хийд барьж байсан шавь нь багшдаа авчирч өгсөн гэнэ.

Бүтээлийн хийдийн гол хойморт шамбалын хийдийн зургийг байрлуулж, алтлаг өнгөт бурхан багш тэргүүтнийг залжээ. Харин баруун талд нь урлагийн тэнгэр Янжинлхам бурхан, зүүн ханандаа диваажин, тамын орныг дүрсэлсэн зураг байрлуулжээ. Хийдийн орчинд эргэл мөргөлчид, аялагч жуулчдад зориулан бясалгал, эргэл мөргөлийн тусгай замыг бий болгож өгсөн бөгөөд энэ замаар тойрон явахад өөр өөрийн онцлогийг хадгалсан сонирхолтой бичил орчныг бий болгож өгчээ. Хийд бүхэн өөр өөрийн онцлогтой байдаг бөгөөд энэхүү Бүтээлийн хийд очсон хэн бүхэн энэ замаар явж сэтгэлээ ариусган, сүсэглэн бясалгаж, байгаль дэлхийн гоо үзэмжээр дамжуулж хүн байгалийн хүйн холбоог ойлгож ухамсарлах, байгаль дэлхийгээ хайрлах сэтгэлийг үүсгэх зорилготой юм байна. Замын дагуу та бүхэн доорхи газруудыг үзэж сонирхох боломжтой.

Бүтээлийн хийд
Сэтэрт мод – Хүндлэл үзүүлж нас буян аравжих сэтгэлийг үүсгэ
Үүдэн хад – Мөнх бусыг ухаарах сэтгэлийг үүсгэ
Арга Билигийн шүтээн – Өндөр төрөлд төрөх ерөөл тавь
Эргэх хавцал – Шүтэн барилдлагын жамыг ухаарах сэтгэл үүсгэ
Эхийн сав – Хилэнцийг арилгах наманчилал үүсгэ
Эхийн умай - Эх болсон хамаг амьтны төлөө бодь сэтгэл үүсгэ
Амьдралын үүд – Ирээдүйн үйл бүхэн сайн сайхан байхын ерөөл тавь
Заан хад – Урт нас, сэтгэлийн хүч тэнхээтэй байх ерөөл тавь
Ембүү хад – Тойрч эргэл хийхдээ эдийн буян хишиг аравжих сэтгэл үүсгэ
Лам хад – Дээдийн номын буян хишиг аравжих сэтгэл үүсгэ
Тэнгэрийн нударга хад – Эрч хүч хурах сэтгэл үүсгэ
Мөр хад – Амьдралд үл мартагдах сайн үйлсээ үлдээ
Хүрдэн гишгүүрт мод – Дээдийн номыг бясалган гэгээрэлд хүрч амьтны төлөө төрж хүрдийг эргүүлэх ерөөл тавь
Гулсдаг хад – Үйлдсэн буянаа хамаг амьтны тусын төлөө зориулах ерөөлийг эргэлт буцалтгүй хүчтэй тавь
Үдэлтийн суудал хад

Аглагийн хийдэд хүрэхийн тулд УБ-Дархан хот орох төв замаар гарч 100 орчим км яваад Борнуур орох замын өмнө таарах Шивэрийн голын гүүрээр гармагц замын баруун талд Аглагийн хийд гэсэн самбар бий. Түүгээр салж баруун хойш 6.5 км замаар явж хүрнэ. Уг хийдийг орон нутгийн тусгай хамгаалалтанд авсан юм байна. Та бүхэн энэхүү амар амгалангийн орныг үзэж сонирхон аялахыг хүсье. Ум сайн амгалан болтугай.

Г. Өсөхбаяр Хойд туйлын Барнео бааз лагерийг зорилоо.

2013-04-15T10:26:00.005+08:00

Манай гарагийн хойд туйл, бөмбөрцөгийн зулайд хүрэх аяллаа эхлүүлсэн Г.Өсөхбаяр өнгөрсөн шөнө багийн бусад гишүүдийн хамт Норвегийн Лонгиэрбайн хотоос Барнео баазыг зорьжээ. Лонгиэрбайн нь Норвегийн хамгийн хойд захын жижиг хот бол Барнео нь Хойд туйлд хамгийн ойр орших мөсөн дээрх ОХУ-ын эзэмшлийн түр бааз юм.

Барнео баазын GPS Координат: N 89˚23 W 62˚26. 4-р сарын 14-ний цаг агаарын мэдээгээр агаарын температур -25˚C, Салхи 7 м/сек, агаарын даралт 756 мм рт.ст., Харагдац10 км байна. Барнео баазыг Хойд туйлд хүрэх жуулчдыг байрлуулах бааз лагер болгож 2000 онд байгуулсан. Өсөхбаяртай хамт Хойд туйлын аяллын багт Англи, Австрали, АНУ, Португали, МОНГОЛ зэрэг орны багтсан юм.

Барнео бааз лагерь.

Барнеогийн бааз лагерь

Хөвсгөл нуурын мөсөн замыг туулсан анхны дугуйн аялал 2013

2013-03-07T21:53:00.001+08:00

Бид Хөвсгөл нуурын мөсөн дээгүүр дугуйгаар аялж үзэхээр шийдэн 2013 оны 2-р сарын 27-ны өглөө Багийн 9 гишүүний хамт аялалд гарлаа. Манай багт МУГТ, уулын спортын ОУХМ Г. Өсөхбаяр, Эверестийн оргилд гарсан уулчин Б. Цэвээндаш, уулын спортын мастер Б. Элбэгжаргал, Уулчин Монгол нийгэмлэгийн Ш. Сэргэлэн, аялагч Д. Өнөр, MONGOLIA EXPEDITIONS -ээс С. Алдархишиг, НТВ-ийн зураглаач, сэтгүүлч, манай багийн жолооч БАЛУ гэсэн бүрэлдэхүүнтэйгээр хөдөллөө.
Бид Улаанбаатар - Эрдэнэт - Мөрөн - Хатгал - Ханх гэсэн маршрутаар явж дугуйн аялал эхлэх Ханх тосгонд ирж Замын буудалд хоноглов. Ханх бол Монгол орны хамгийн хойд захад орших суурин газар. 2000 гаруй хүн амтай. аймгийн төв Мөрөн хотоос хойш 280 км, нийслэл Улаанбаатар хотоос1020 км, ОХУ-тай хиллэх Ханх-Мондийн хилийн боомтоос 22 км зайд оршино. Хойд талаар нь Саяаны их уулсын шовх оргилууд харагдана. Ханх тосгоноос бидний Хөвсгөл нуурыг мөсөн замаар туулах анхны аялал эхэллээ. Өглөө бид дугуйгаа буулгаж угсаран, тохиргоо хийгээд, аяллын өмнөх бие халаалтын дасгал хийж биеэ дасгаад аяллаа эхэллээ.

Манай багийнхан

Хөвсгөл нуур нь манай орны хамгийн хойд хэсэгт байрлах цэнгэг уст нуур. Нуур нь эзлэхүүнээрээ улсын хамгийн том нууруудын нэг бөгөөд хамгийн гүн нь юм. Нуурын хамгийн гvн хэсэг Далайн хvйс аралын баруун өмнө 238,3 метр. Нийт усны эзэлхүүн 381 км³ байдаг нь дэлхийн нийт цэнгэг усны 0.4 хувьтай тэнцэнэ. Хөвсгөл нуурт нийт 96 гол горхи цутгах бөгөөд ганцхан Эгийн гол эх авч урсан Сэлэнгэ мөрөнд цутгана. Хөвсгөл нуурын өмнөд, хойд эрэгт орших Хатгал, Ханх гэсэн хоёр боомтын хооронд зун цагт усан замын тээвэр хийгддэг. Эргэн тойрон сvрлэг өндөр уулсаар хvрээлэгдсэн нэн vзэсгэлэнт энэ нуурын урт нь хойноос урагш 133,4 км, өргөн 39,5 км гонзгой зууван хэлбэртэй нуур юм.


Аяллын замын ерөнхий төлөвлөгөө

Бидний аяллын эхний өдрийн гол зорилго бол нуурын мөсөн дээгүүр 60 км замыг туулж Далан Модон хүй аралд хүрч хонох байлаа. Ханх сумын төрийн сангийн дарга Уянга гэдэг бүсгүйтэй уулзаад аяллаа эхэлж нуурын мөсөн дээгүүр дугуйгаар явлаа. Уг нь бид Монгол улсын хамгийн хойд захын боомт дээр очсон тул хилийн багана үзээд явъяа гэж бодсон ч энэ өдөр их хурлын гишүүн Энх-Амгалан ирнэ гээд хилийн цэргийнхэн албаны ажилтай байсан тул зөвшөөрөл авч чадсангүй. Нуурын мандал дээгүүр их хэмжээний цасан бүрхүүл тогтсон тул автозам тодорхой гарсан тул замыг дагаж явлаа. Ерөнхийдөө нуурын мандал гилгэр мөстэй байдаг энэ жил нууран дээр их хэмжээний цас тогтсон гэж нутгийн хүмүүс хэлж байсан. Цас тогтсон замаар дугуйгаар аялахад таатай ч тэгш тал газар учир амралтгүйгээр ажиллах шаардлагатай байв. Нэг талаар дандаа тэгш талаар явах нь уйтгартай юм байна лээ. Нуурын мандал дээгүүр дугуйгаар явж байхад мөс нь түн тан гэсэн сүртэй дуу чимээтэй дугарах нь цөмрөх вий гэсэн битүүхэн түгшүүр төрүүлж байсныг нуух юун.

Спортын мастер Б. Элбэгжаргал нуурын цагаан хил дээр

Нууран дээгүүр явахад хар хил, цагаан хил гээч зүйлтэй таарлаа. Нуурын мөс харзны халиа шиг их хүйтэнд туушаараа хагарч хар, цагаан хилийг үүсгэдэг. Хилийн урт нь арван км үргэлжилэх бөгөөд овоорч тогтсон хилийг нь цагаан хил, зай гарч хагарсаныг хар хил гэдэг юм байна. Нутгийнхан бол хаана хэдийд хил үүсдэгийг анддаггүй бөгөөд хоорондоо мэдээллээ солилцдог юм байна. Соц-ын үед мөсөн замын тээвэр ид хийж байх үед хил үүссэн газарт туг хатгаж тэмдэг тавьдаг байсан гэж нутгийн хүмүүс ярьж байсан. Цагаан хил холоос тодорхой харагддаг бол хар хил нь харагддаггүй тул аюултай гэж байсан. Мөсөн замын тээвэр хийдэг болсноос хойш Хөвгөл нууранд 40 гаруй машин живсэн гэсэн тоо баримт байдаг юм байна. Энэ судалгаа, живсэн машин техникийг татан гаргах төслийг хэрэгжүүлж байгаа гэж Улаан Тайгын дархан газарын дарга Ж. Төмөрсүх бидэнд ярьсан.


Аялагч Д. Өнөр - Багийн ганц эмэгтэй

Төмөрсүх Хөвсгөл нуурын баруун эргийн дагуу олон машин живсэн гэж байсан. ер нь нуурын мөсөн дээгүүр явахдаа аль төвийг барьж явах хэрэгтэй. Мэдэхгүй хүмүүс захыг нь барьж яваад осолддог гэсэн зааварчилгааг бидэнд өгсөн. Бид 13 цагийн үед замдаа зогсч нуурын мөс хагалан гал түлж цай чанаж ууж түр амрав. Үдийн цайны дараа аяллаа үргэлжлүүлж явсаар үдээс хойш 17 цагийн үед Модон Хүй аралд 5 км дөхөж ирлээ. Нар тонгойж орой болсон тул дугуйн аяллыг зогсоож 5 км замыг машинаар туулж аралд ирлээ. Арал дээр ирээд майхан саваа барьж хоолоо ундаа хийж идээд амрав. Түлээ мод цуглуулан түүдэг гал асаав. Арал дээр цас ихээр унасан тул түлээ цуглуулахаар явахад цасны зузаан өвдөг давж байлаа.

Хөвсгөл нуурт Хадан Хүй, Далайн хүй, Модон хүй, Бага хүй гэдэг 4 арал байгаагаас хамгийн том нь Далайн Модон хүй арал. Нуурын мандлаас 126 м өндөр нилдээ хушин ой модоор хучигдсан энэ арлын эргийн шугамын урт 8,5 км хvрнэ.
Арлын зүүн эрэгт бөөгийн тахилга шүтээн бололтой модон хүмүүс, модон овоо байна. Арал дээгүүр хэсэг явган явахад цасан дээр чоно, үнэгний мөр тод харагдаж байв.

Өглөө эртлэн бос ч өглөөний цайгаа уугаад аяллаа үргэлжлүүлж Хатгал тосгоныг зорилоо. Энэ өдрийн аялал нилээн хүнд байсан урдаас салхитай, нуурын мандалын зарим хэсэгт гилгэр мөстэй тул явахад халтирч унаад, дугуй унахад хүнд байлаа. Бид зарим хэсэг газарт нь дугуйгаа түрж, дугуйтай явган хослуулсаар Хөвсгөл нуурын Хүслийн хад гэдэг газарт болж буй Мөсний баярт хүрч очлоо. Хотоос гарахын тулд дугуйндаа шрупп зоон бэлтгэсэн ч гилгэр мөсөн дээр тогтоход хэцүү юм байна лээ.

Далайн Модон Хүй арал

Өвлийн аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх зорилгоор 2000 оноос эхлэн Хөвсгөл нууран дээр зохиогддог Хөвсгөл Нуураа Хамгаалъя уриатай мөсний баяр 14 дэх жилдээ зохион байгуулагдаж байгаа юм. Энэ жилийн мөсний баярт ч гадна дотны олон хүмүүс ирсэн хөл хөдөлгөөн ихтэй байлаа. Сүүлийн 20 орчим км-т манай багийнханаас их хүч шаардсан тул нилээн ядарч ирсэн бид аян замын ядаргаагаа тайлж, мөсний баярыг үзэж сонирхон, Хүслийн хаданд хүслээ шивнэлээ. Хүслийн хадан дээр дугуйн аяллаа дуусгаж унадаг дугуйнуудаа машиндаа ачиж Хөвсгөл нуурын эрэгт байрлах Ашихай гэдэг тохиолог жуулчны баазыг зорилоо. Ашихай баазад очиж аяллын алжаал ядаргаагаа тайлж сайхан амарсан шүү. Танай хамт олонд баярлалаа. Ингэж бидний ХӨВСГӨЛ далай ээжийн мөсөн дээгүүр хийсэн бидний аялал амжилттай дууслаа. Баярлалаа.

Хатгал тосгонд - Ш. Сэргэлэн, Б.Цэвээндаш, С. Алдархишиг

Анд найз С. Жамрандоржийн /БАЛУ/ хамт

Ханх тосгоны Хилийн цэргийн дугаар анги

Ханх тосгоны захиргааны байр

Хөвсгөл нуурын мөсөн дээр

Нуурын мөсөн дээр гал түлж цай чанаж уунаа.

Өдрийн цайны цаг

Мөсөн замд

Цагаан хил дээр

Модон хүй арал дээр

Манай гал тогоо.

Спортын мастер Б. Элбэгжаргал ах

Зам нэг иймэрхүү байлаа. Гэхдээ зарим хэсэгт үүнээс илүү гилгэр мөстэй

Дэлхийн дээвэр Эверестийн оргилд гарсан монгол уулчин - Б. Цэвээндаш

Ашихай гэр баазын хамт олонд баярлалаа.

Эверестийн оргилд анх гарсан Монгол уулчин Г.Өсөхбаяр

Монгол аялагч С. Алдархишиг

Мөс хагалж цай чананаа. - Манайхан цангаж байгаа

Б.Цэвээндаш мөсөн замд

МӨНГӨН ӨВӨЛ - МӨРӨӨДЛИЙН БАГ

2013-02-17T20:17:00.001+08:00

МӨНГӨН ӨВӨЛ - МӨРӨӨДЛИЙН БАГ дугуйн аяллын бичлэг

Отгонтэнгэр ууланд авирч байсан хуучны бичлэг.

2013-01-25T22:29:00.000+08:00

Отгонтэнгэр уул

Мөсөнд авирах цугларалтын үеийн зурагнууд

2012-12-21T23:28:00.001+08:00

Мөсөнд авиралт Монголд

2012-12-21T22:25:00.001+08:00

Дэлхийн залуучуудын хамгийн ихээр сонирхох болсон хаданд авирах спорттой зэрэгцэн сүүлийн үед мөсний авиралт экстрим спортын нэгэн шинэ залуу төрөл болон дэлхийн улс орнуудад хөгжиж байна. Мөсөнд авирагчдын гол довтлох талбар нь өндөр уулын бүс дэх мөсөн хана, хөлдсөн хүрхрээ, мөсөн унжлага эсвэл хүний гараар бүтээсэн мөсөн байгууламж байдаг. Дэлхийн улс орнуудад энэ төрлийн үндэсний хэмжээний болон олон улс, дэлхийн аваргын тэмцээнүүд зохион байгуулж байгаа бөгөөд тогтмолжиж байна. Мөсөнд авирах анхны тэмцээн 1912 онд Италийн Курмайорд Бренвагийн мөсөн голд дээр анх зохион байгуулагдаж байсан гэдэг. Түүнээс хойш улс төр, эдийн засгийн хямралт байдлаас болж тасалдаж мартагдсан байна. Харин хуучин Зөвлөлт Холбоот Улсад 1970 оноос хойш өвлийн улирал бүрд мөсөнд авирах тэмцээн уралдааныг зохион байгуулж ирсэн байна. ЗХУ-д явагдаж байсан тэмцээн хурдны, техникийн төрлөөр зохион байгуулагдаж байв. Сүүлийн жилүүдэд Олон улсын уулын холбоо энэ төрлийг ивээлдээ авч тэмцээн уралдааныг тогтмолжуулах, өвлийн олимпийн төрөлд оруулахаар ажиллаж байна.

Үүний үр дүнд 2014 оны Сочигийн өвлийн олимпийн хөтөлбөрт үзүүлэх тоглолт болон орохоор төлөвлөгдсөн байна. Мөсөнд авирах спорт нь ОХУ, Баруун Европ, Хойд Америкийн улс орнуудад хурдацтай хөгжиж байгаа бөгөөд эдгээр улс орнуудад Олон улсын уулын холбооны цуврал тэмцээн, дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн тогтмол зохион байгуулагдаж байна.Ази тивд ч энэ төрлийн спорт хөгжиж эхлээд байгаа бөгөөд Олон улсын холбооны цуврал тэмцээнүүд Өмнөд Солонгос улсад тогтмол зохион байгуулагдаж байна. Өмнөд Солонгост тогтмол зохион байгуулагдаж байгаа олон улсын тэмцээний үр дүнд Солонгосын уулчдын ур чадварын түвшин дээшилж дэлхийн хэмжээнд өрсөлдөж байна. Монголын тамирчид ч өнгөрсөн жилүүдэд энэ тэмцээнд очиж оролцож байгаа бөгөөд манай тамирчдын техник ур чадвар ч мөн дээшилж байна.

Өвлийн спортын энэ төрлийг хөгжүүлэх зорилгоор Монголын Уулын Хөтөчдийн холбоо, Адал явдалт аяллын Монголиа Экспедишнс компани 2012 оны 2-р сард анх удаа Өвөрхангай аймгийн Бат-Өлзий сумын нутаг Орхон голын Улаан Цутгалангийн хүрхрээнд мөсөнд авирах тэмцээн, мөсөнд авирагчдад зориулсан тэмцээн уралдааныг зохион байгуулсан. Энэ авиралт нь Монголын уулчдын техник ур чадварыг дээшлүүлэх, туршлага солилцох, шинэ залуу уулчдыг бэлтгэхэд оршино. Зохион багйуулагчдын зүгээс энэ тэмцээнийг жил бүр уламжлал болгон зохион байгуулахаар ажиллаж байгаа бөгөөд энэ арга хэмжээг ирэх жилээс Соёл, Спорт, Аялал Жуулчлалын яам, Монголын Мөсөн Авиралтын холбоо, Өвөрхангай аймгийн ЗДТГ, Өвөрхангай аймгийн аялал жуулчлалын холбоо хамтран ажиллахаар болж байна. Энэ жилийн тэмцээнүүдийг зохион байгуулахад дэмжлэг туслалцаа үзүүлсэн MCS Coca Cola ХХК, Морьт Хангай групп, Монголын Мөсөнд Авиралтын холбоо, SEVEN SUMMIT дэлгүүрийн хамт олонд баярлалаа.

2012 оны 12-р сарын 9-10-нд мөсөнд авиралт цугларалт тэмцээнийг хоёр дахь удаагаа зохион байгууллаа. Мөсөнд авирах энэ удаагийн тэмцээнд Спорт авиралтын холбооны Эвэрест баг, Мөсөнд авиралтын холбоо, Сутайн бор уулын клуб, МУБИС ийн БТС, Хайрхан аялагч клуб, Эрдэнэт уулын холбоо, Монголын үндэсний их сургуулийн төлөөлөл оролцлоо. Тэмцээнийг эрэгтэй, эмэгтэй гэсэн хоёр төрлөөр нас харгалзахгүйгээр зохион байгуулж, амжилтыг нь цагаар тооцож нийлбэр дүнг гаргаж хувийн болон багийн дүнгээр шилдэг авирагчдыг тодруулсан байна.
Мөсөнд авиралтын 2013 оны улсын аварга шалгаруулах тэмцээнд хот, хөдөөнөөс нийтдээ 11 багийн 70 гаруй тамирчин оролцсноос багийн дүнгээр Эрдэнэт уулын холбооны 1-р баг тэргүүлж цомын эзэн болж удаах байруудад Эверест 1-р баг, Монголын мөсөнд авиралтын холбооны баг тамирчид тус тус шалгарлаа.

БАГИЙН ДҮН:

1-р байр: Эрдэнэт уулын холбооны 1-р баг

ОУХМ Бат-Эрдэнэ
С/М Ганзориг
Маралгуа

2-р байр: Монголын хүүхэд залуучуудын спорт авиралтын холбооны Эврест 1-р баг

Д.Анхболд С/М
Л.Нямбаяр
Энхзул

3-р байр: Монголын мөсөнд авиралтын холбоо 3-р баг

Эрдэмбилэг
Буянт
Сувд

ХУВИЙН АМЖИЛТЫН ДҮН

Эрэгтэй /Техник ба хурдны үзүүлэлтээр/

ОУХМ Бат-Эрдэнэ, Эрдэнэт
С/M Б.Ганзориг, Эрдэнэт
Эверест баг 1 с/м Д.Анхболд МХЗСА

Эмэгтэй /Хурдны үзүүлэлтээр/

Мөсөнд авиралтын холбоо О.Сувд
Сутайн бор Уулын клуб М.Ариунбаяр
Эверест баг 1 Э.Энхзул МХЗСА Холбоо

Энэ удаагийн тэмцээнд олон арван шинэ залуу тамирчид оролцож амжилт үзүүлсэн нь цаашид олон улсын чанартай тэмцээнд манай залуу тамирчид амжилт гаргах боломжтой нь харагдаж байлаа.

2013 онд зохион байгуулагдах мөсөнд авирах Олон улсын тэмцээний хуваарь:

Дээрхи цуврал тэмцээнүүд оролцохыг хүсвэл дараах линкээр орж бүртгүүлээрэй. http://www.theuiaa.org/ice_climbing_2013
Орхон голын Улаан Цутгалангийн хүрхрээнд хийсэн анхны авиралтын тухай эндээс уншаарай. http://altai-expeditions.blogspot.com/2012/03/blog-post.html

UIAA Ice Climbing World Tour 2013 from UIAA - Mountaineering & Climbing on Vimeo.

Өвөл юу хийх вэ? - "Мөнгөн Өвөл" дугуйн аялалд нэгдэе.

2012-11-28T21:01:00.000+08:00

Монгол Аялагч адал явдалт аяллын клуб 2012-2013 оны "Мөнгөн Өвөл" дугуйн аяллаа зохион байгуулж эхэллээ. Энэ өвлийн нээлтийн аяллыг 11-р сарын 17-нд зохион байгуулсан бөгөөд уг аялалд нийтдээ 24 хүн хамрагдаж, өвлийн ойн цэвэр агаарт идэвхитэй амарсан байна. Монгол Аялагч Мөнгөн Өвөл дугуйн аяллыг долоо хоног бүрийн бямба гарагт зохион байгуулж байх юм байна.

Өвлийн улиралд их хотын хөл хөдөлгөөн,утаанаас гарч, цэвэр агаарт идэвхитэй хөдөлгөөн хийж, цагийг зугаатай өнгөрүүлэх боломжийг МӨНГӨН ӨВӨЛ дугуйн аялал та бүхэнд олгож байна. Та бүхэн Мөнгөн Өвөл дугуйн аялалд нэгдэж эрүүл цэвэр агаарт цагийг зугаатай өнгөрүүлэхийг хүсье. Аяллын хөтөлбөртэй дороос танилцаарай.

"МӨНГӨН ӨВӨЛ" Дугуйн аяллын Аяллын хөтөлбөр:
Өглөө 10.00 -д Баянгол зочид буудлын Б байрны үүдэнд цуглана. Групп хоорондоо танилцана. 10.10 -т хөдөлж дугуйн аяллын эхлэх цэг рүү явна. Дугуйн аялал эхлэх цэгт хүрч дугуйнуудаа угсарч, аяллаа эхэлнэ. Аяллын өмнө та бүхэнд аяллын хөтөч цас, мөстэй газар оронд дугуйг хэрхэн унах талаар зааварчилгаа өгнө. Энэ өдөр бид 18-25 км замыг цас, мөстэй замаар туулна. Замдаа өдрийн хоол иднэ.

Цэнгэг агаарт амарч байгаад 16 цагт Улаанбаатар хотын зүг явна. Баянгол зочид буудалд ирснээр бидний энэ өдрийн аялал дуусна.
Аяллын замын хувьд эхний 3 км нь аажим өгсч давааны оройд гарна. даваанаас доош 10 орчим км уруудна. Сүүлийн км-үүд аажим өгсүүр. Аяллын замд огцом өгсүүр болон уруу зам байхгүй, цас дагтаршсан авто замаар ойн жимээр явна.
Аяллын бүх замын турш биднийг машин дагаж явах тул та хүссэн газраа амарч болно.

Аялал эхлэх/ дуусах цаг 10 – 17 цаг. /
Аяллын үнэ: 50000 төгрөг. Нэг хүний /Аяллын баг 9-12 хүнтэй байна./
Аяллын үнэнд орсон зүйлс: GIANT уулын дугуй, аяллын унаа машин, аяллын өдрийн хоол, аяллын хөтөч/
унадаг дугуйн хөтөч, механик.

Аялалд авч ирэх болон анхаарах зүйлс: Цаг агаарын нөхцөлд тохируулан дулаан хувцаслах, дулаан гутал, малгай, бээлий, ороолт, нарны шил, нарны тос, жижиг үүргэвч, хувийн хэрэглээний зүйлс.
Холбоо барих: МОНГОЛ АЯЛАГЧ
Facebook: http://www.facebook.com/groups/mongolayalagch/
Утас: 99002282/99096911

Email: info@mongolia-expeditions.com

Аяллын үеэр хийсэн бичлэг.

Мөнгөн Өвөл дугуйн аяллын замд

Мөнгөн Өвөл дугуйн аяллын замд - давааны өөд хүч гарган өгсөнө.

Мөнгөн Өвлийн аялагчид

Ур чадвараа бас гайхуулж амжина.

Өгсч гараад хурдтай уруудах сайхан.

Мөнгөн Өвөл дугуйн аяллын замд

Харбины мөсөн урлалын гайхамшиг - Best Winter Trips 2013 NATIONAL GEOGRAPHIC боллоо.

2012-11-10T22:22:00.003+08:00

Харбин хот - Дорнын Москва, Дорнын Парис гэж нэрлэгддэг энэ хотод Орос, хятад, герман, польш, литви зэрэг 53 үндэстэн амьдарч 45 хэлээр ярьдаг, оросын соёлын нөлөө ихтэй, Европ маягийн хот. Харбины барилга архитетурын онцлог нь энэ хотыг европыг харах азийн цонх гэсэн нэр алдарт хүргэсэн агаад Харбин хот нь 4.7 сая хүн амтай, Хятадын 10 том хотын нэг бөгөөд зүүн хойд хятадын хамгийн том хот, аялал жуулчлалын төв юм.

Харбин хотод сүүлийн 10 гаруй жил мөс цасны урлалын олон улсын фестивалыг жил бүр зохион байгуулж байна. Энэ арга хэмжээ нь дэлхийн хамгийн том дөрвөн мөс, цасны урлалын олон улсын фестивалын нэг болж хүрээгээ тэлсэн. Харбины мөсөн урлалын гайхамшиг үзэх нь NATIONAL GEOGRAPHIC -ийн Best Winter Trips 2013 болсон байна. Харбины энэхүү гайхамшигт цас мөсөн урлалыг үзэх аяллыг Монголдоо анх МОНГОЛ АЯЛАГЧ санал болгож байгаа юм байна. Энэхүү аялалд хамрагдахыг хүсвэл www.mongolayalagch.com сайт руу ороод сонирхоорой.

Азийн бар Хонгконгоор аялах уу?

2012-11-07T12:41:00.000+08:00

Хархираа Түргэний уулс - Дэглий Цагаан оргил

2012-10-13T22:19:00.000+08:00

Зүүн гар талаас харагдах эхний оргил нь Дэглий Цагаан

Увс нуур, Ачит нуурын хооронд улсын хилээс нааш Ховд гол хүртэл үргэлжилдэг уулархаг нутгийг Хархираа, Түргэний уулс хэмээн нэрлэдэг. Алтайн нурууны салбар уулс Хархираа Түргэний уулсад олон сүрлэг сайхан оргилуудтай ихэр хоёр уулс юм. Хархираагийн уулсын ноён оргил нь Мөст уул 4037 метр /д.т.дээш/ , Түргэний уулсын ноён оргил нь Дэглий Цагаан уул 3965 метр /д.т.дээш/ юм. Хархираа Түргэний уулс нь Хархираагийн даваа гэсэн хөтлөөр хоорондоо тусгаарлагдана. Хархираа Түргэний уулсад мөнх цаст арав гаруй оргил, мөсөн голууд байдаг бөгөөд Монгол орны уулсын мөнх цас, мөсдлийн нийт талбайн 20 гаруй хувийг эзэлдэг гэсэн газарзүйчдийн тодорхойлолт бий. Энэ бол тодорхойлолт байлаа.

Энэ оны 5-р сарын эхээр бид МУГТ Г.Өсөхбаярын хамт Түргэний уулсын ноён оргил Дэглий Цагаан ууланд авирч, уулын шинэ зам, чиглэл гаргах зорилгоор энэ бүс нутагт аяллаа. Энэ аяллын үеэр хийсэн бичлэгийг дороос үзээрэй. Бидний энэ удаагийн сонгож авсан чиглэл нь Олон нуурын хөндий талаас оргилд хүрэх байлаа. Өлгий хотоос 130 км замыг туулж Олон хөндийд ирээд маргааш нь Хөх нуурыг чиглэн 12к м явган явж Түргэний уулын бэлд очиж бааз кэмп байгуулав. Авиралтынхаа бэлтгэлийг хангаж, багаж, хэрэгсэл, хоол хүнсээ базааж, үүрээр уулынхаа авиралтыг эхлүүлэхээр тохироод амарлаа. Шөнө 3 цагт босч авиралтаа эхлэв.
Бидний хамгийн эхний том сорилт нь Дэглий Цагаан оргилын бэлд хүртэл 5 км замыг морен дээгүүр явж хүрэх байв. Уг нь бол энэ чулуу, асга ихтэй замыг гараад бааз кэмп байгуулахыг зорьсон боловч тэмээ, мал явах ямар ч боломжгүй тул ачаа бараагаа хүргэх боломж гүй болоод бааз кэмпээ оргилын бэлээс их хол байгуулсан юм.

Асгатай хэсэг 5 км орчим үргэлжилнэ.

Урьд шөнийн орсон их цасны улмаас уг замыг туулахад хүндрэл үүсч байв. 3 цаг шахам явж оргилынхоо бэлд хүрсэн ч цасан шуурга тавиад алсын бараа байтугай дэргэдэх хүнээ ч харахад хэцүү байсан тул төлөвлөсөн замаа орхиж, буцах шийдвэр гаргасан ч, тэр холоос ирээд буцах харамсалтай байсан тул Дэглий Цагаан оргилын урд жижиг оргилын уулын нөмөр талын бараадан авирч үзлээ. Хэсэг явахад цасан шуурга улам ширүүссэн тул аюулгүй байдлаа бодож авиралтаа зогсоолоо. Гэхдээ бидний сонгож төлөвлөсөн замаар Дэглий Цагаан уулын оргилд хүрч болно гэдгийг бататгаж чадсан тул баяртай байлаа. Гол нь бидний сонгосон энэ замаар сарын дараа гэхэд MONGOLIA EXPEDITIONS компанийн уулчдын групп авиралт хийх тул бид газар орныг сайн шалгах шаардлагатай байв. Энэ зорилгоо биелүүлсэн бид. MONGOLIA EXPEDITIONS компанийн МУГТ Б.Гангаамаагаар ахлуулсан уулчид 7-р сарын эхээр уг оргилд авирсан бөгөөд бидний төлөвлөж шалгасан замаар авиралтаа хийсэн ч оргилд хараахан хүрээгүй. Тэд мөсөн голоор авиралтаа хийж оргилын урд талын тавцанд хүрч тэндээсээ оргил руу авирсан ч цаг хугацаанаас шалтгаалж оргилд хүрэлгүй буусан. Гэхдээ энэ замаар оргилд хүрч болно гэдгийг уулчдын баг баталж өгсөн. Иймд дараа дараагийн экспедицүүд оргилд амжилттай хүрнэ гэдэгт итгэл төгс байна.
1960-аад онд энэ оргилд авиралт хийж байсан Монголын уулчид осолдож байсан нь Монголын уулын спортын түүхэнд тохиолдсон эмгэнэлт явдал байв. Ер нь бол Дэглий Цагаан оргилд 1989 онд японы уулчин Дэлхийн ноён оргилд Эверест ууланд анх гарсан эмэгтэй 1975 онд Жунко Табей тухайн үеийн Хөдөлмөр нийгэмлэгийн уулчидтай хамтран авиралт хийж оргилд амжилттай гарсан гэдэг. Түүнээс хойш энэ оргилд гарах гэсэн олон оролдлогууд байсан ч оргилд хүрч чадаагүй л байна.

Бидний сүүлд сонгож авирсан нарийн ам

Дэглий Цагаан оргил уулчдаас уулын техник ур чадварыг шалгасан хэцүү оргилуудын нэг гэдгийг хэлэх хэрэгтэй. Оргилд хүрэх уулчид Дэглий Цагаан оргил руу хойд талаас нь буюу Түргэний голыг өгсч ирдэг бөгөөд Гоожуур мөс гэдэг талаас авиралтууд хийж байна. Сүүлийн үед дэлхийн дулаарлаас шалтгаалж Гоожуурын мөсөн хана хайлаад тасарч унасан байгаа тул авиралт хийхэд нилээн хүндрэл учруулж байгаа нь оргилд хүрч чадахгүй байгаа шалтгаануудын нэг. Гэхдээ мөн оргилд хүрэхийн тулд хангалтай хоног хугацаатай, хоол хүнс, багаж хэрэгслээ бэлтгэж ирэх тал дээр мөн манай уулчид анхаарах хэрэгтэй байх. Багаж хэрэгсэл, бэлтгэл муутай ирвэл мэдээж оргилд хүрэхэд бэрх болно.

Бидний төлөвлөсөн замын чиглэл нь Олон нуурын хөндий талаас чанх урдаас авирахыг зорьсон. Авиралтыг төлөвлөхдөө 1:200000 газрын зураг дээрээс газар орныг судлаж оргилын урд талын тавцангаас унжсан мөсөн голыг дамжиж оргилд хүрэх төлөвлөгөө гаргалаа. Энэ талаасаа мөсөн гол дээгүүр 3 км орчим явж оргилд хүрнэ. Оргилд хүрэх зам хэдийгээр богинохон ч огцом өгсүүр их, ялангуяа уулын бэлээс тавцан хүртэл 40 орчим градусын налуутай, тавцан хэсэгээс оргил хүртэл 45 орчим градусын налуутай байна. Мөн мөсөн гол дээгүүр үүссэн ангал ихтэй тул хамгаалалт сайтай явах хэрэгтэй. Ялангуяа налуугийн эгц ийм их байгаа тул олс тавьж авирах шаардлагатай тул тоног хэрэгслийн хувьд 3-4 олс, мөсний шрупп, холбоотой карбинийг нилээд олон тоогоор авч явах шаардлагатай. Дэглий Цагаан оргилд хүрэх зам маршрутаа гаргаж, GPS -ээр замаа бичсэн тул явах сонирхолтой хүмүүс холбогдоод замын файлыг авч болно шүү.