Naokoło Wieży (Za Garść Dolarów)

. (kropka)

noreply@blogger.com (Naokoło Wieży) — Sat, 04 Feb 2012 17:16:00 +0000

„To już jest koniec, nie ma już nic, jesteśmy wolni, możemy iść”, śpiewał kiedyś pewien lekarz z muzycznym zacięciem w piosence, której z lubością wysłuchiwało się na okoliczność zamknięcia knajpy, i właśnie tę wesolutką piosnkę przyszło nam tutaj zanucić, i pomachać ręką na dobranoc, na do widzenia. W pierwszych słowach ponad rok temu pisałem tutaj, że porzucę te niedochodowe zajęcie w momencie, gdy zmieni się ono w prezentację moich słusznych poglądów na wszystko, w jakiejkolwiek, choćby i zakamuflowanej formie.

I oto ten moment właśnie nadchodzi. Leszek Kołakowski powiedziałby… ech, mniejsza o to, co by on powiedział, wystarczy tego wszystkiego, zwyczajnie. Państwo mogą oczywiście wypowiedzieć się w komentarzach poniżej, jak bardzo jest Wam przykro (albo i nie). Mi na ten przykład w ogóle nie jest. Pisał przecież poeta:

(…) „To olbrzymie zwierzę, które wchodzi w takich
momentach rycząc: ZAMYKAMY!
KONIEC! KONIEC! być może jest podłe
i godne nienawiści, ale przecież kiedyś,
gdy będziemy zmęczeni zachodami - wschodami,
lewą i prawą ręką, kocham cię - nie kocham,
będziemy je przyzywać - i gdy wreszcie przyjdzie
- przyjmiemy je z wdzięcznością.”

(Marcin Świetlicki, Pora śmierci choinek)

Kropka na koniec jest wystarczająca.

Goodbye, Kodak!

noreply@blogger.com (Naokoło Wieży) — Sat, 21 Jan 2012 10:09:00 +0000

Leży przede mną na biurku czarny aparat fotograficzny marki Kodak, wyprodukowany w USA tradycyjny przewijany półautomat na klisze. Wczoraj, kiedy jego producent składał w sądzie amerykańskim formalny wniosek o ogłoszenie upadłości i ochronę przed wierzycielami, właśnie ten nasz stary aparat tym samym urósł do rangi mini-symbolu. Po pierwsze, to nie jest aparat cyfrowy, po drugie, nie jest wyprodukowany w Chinach, a po trzecie, wciąż działa. A jednak właśnie z tych względów ta zasłużona dla fotografii firma zbankrutowała. Nie była w stanie przejść ze świata analogowego do cyfrowego, robiła to zbyt powolnie i w topornym stylu, bardzo szybko tracąc rynek na rzecz Azjatów, którzy zaleli rynek tanimi „małpkami”, które, jakkolwiek w niektórych wersjach niebezpiecznie zbliżają się do jednorazówek, stały się powszechnie dostępne i zdecydowanie ułatwiają życie (czy komuś z czytających zdarzyło się nieopatrznie prześwietlić kliszę z jakimiś cennymi zdjęciami – i nie mam tu na myśli zwulgaryzowanych facebookowych fotek? – jeśli tak, wie, o co chodzi).

Mija właśnie 15 lat od czasu, kiedy akcje Eastman Kodak ustanowiły swe cenowe maksimum. Kto z Was zgadnie, ile to było, zważywszy, że dziś kosztują one 36 centów dolarowych? Było to ponad 80 dolarów. Mamy tutaj wyraźny przykład tego, że bezmyślne stosowanie strategii „kup i trzymaj” prowadzi do katastrofy. Firma renomowana, „za duża, aby upaść”, jak zdarzało się nam słyszeć jeszcze kilka lat temu w przypadku Lehmann Brothers i innych tego typu wynalazków, a jednak przegrała tak z konsumentami, jak i z rynkiem, i to przegrała z kretesem. Teraz można już pisać o Kodaku tylko żałobne elegie. Oczywiście zapewne dojdzie do jakiejś formy transfuzji krwi i sam Kodak może jeszcze ożyć w nowej formie, bowiem jego portfolio patentowe wyceniane jest na ponad miliard dolarów, z czego część Kodak chce szybko spieniężyć, ale to już będzie zupełnie inna historia. Póki co naszego Kodaka wstawiamy na półeczkę razem z innymi utensyliami, które wyszły z użytku i tworzą osobliwe muzeum techniki. Nie ma żadnego sensu go sprzedawać – na Allegro tego typu analogi chodzą po kilkanaście złotych i nie ma na nie ani jednego chętnego.

Swoją drogą to ciekawe, czy nie dysponujemy czymś w rodzaju prywatnego pocałunku śmierci w przypadku aparatów fotograficznych. O co chodzi? Już wyjaśniam. Mamy aparat Kodaka, która to firma bankrutuje, mamy aparaty w komórkach Nokii, która przeżywa nie lada kłopoty i pewnie niedługo zostanie wchłonięta przez jakąś inną firmę i wreszcie mamy aparat cyfrowy marki Olympus. Ta firma z kolei masowo fałszowała raporty finansowe i tylko cudem uniknęła wyrzucenia z giełdy, poświęcając prezesa, lecz zostawiając za sobą jednak smród i poczucie bezwstydnej żenady.

Czy to znak czasów, czy jedynie przypadkowa zbieżność faktów? Pozwolę sobie, dla własnego świętego spokoju, nie sprawdzać jednak, co będzie się działo, gdy kupię na przykład Nikona czy Canona. No, chyba że Olympus, znając moją złą sławę, zaoferuje mi pracę w dziale rozpracowującym produkty konkurencji…

Francuska choroba

noreply@blogger.com (Naokoło Wieży) — Sat, 14 Jan 2012 13:54:00 +0000

Od zawsze wiadomo było, że mężczyźni francuscy są co nieco zniewieściali (spróbujcie potrzymać w centrum Paryża damską torebkę swojej żonie dłużej niż pół minuty!), ale być może François Baroin, następca francuskiej wersji Angeli Merkel – Christine Lagarde, która poszła do Międzynarodowego Funduszu Walutowego i miała opinię twardego zawodnika, za mocno wziął sobie do serca pragnienie zharmonizowania żeńsko-męskich pierwiastków ministerialnych w rządzie i na swojej konferencji prasowej wyglądał na mocno zakłopotanego faktem obniżenia ratingu swojej ukochanej Francji, ledwo powstrzymując się od łkania do mikrofonu. Oto jego Francja, kraj, który dawno przestał być mocarstwem, lecz nadal próbuje taką rolę uparcie odgrywać, już nie jest bAAArdzo fajna, a co więcej, znajduje się ona w nieznośnym towarzystwie innego nie bAAArdzo fajnego kraju zza oceanu, którego nie lubi co najmniej od końca lat czterdziestych XX wieku. Czy aby nie byłyby to tylko krokodyle łzy?

Oczywiście nasz rodzimy Dr Zagłada, prof. Krzysztof Rybiński, będzie się martwił, że to spowoduje reakcję łańcuchową i będzie zaczynem dla euroarmageddonu, ale w gruncie rzeczy, co to nas wszystkich obchodzi? Takie Niemcy, to by była już zupełnie inna bajka, nieprawdaż? Naprawdę zmartwię się, kiedy w Reichu wprowadzą opłaty za autostrady i ograniczenia prędkości, bo to będzie widoczny znak tego, że coś w tym całym niemieckim modelu nie funkcjonuje prawidłowo. Albo wtedy, kiedy znacząco spadnie liczba sprzedanych karnetów sezonowych na Bundesligę, bo będzie to oznaczać, że ten i ów Hans czy inny Fatih zaczęli na poważnie oszczędzać. Czy też w końcu wtedy, kiedy w kablówce wyłączą mi całodobowy niemiecki kanał z jodłowaniem, bowiem wówczas uznam, że idea, która trzymała przy życiu pół Bawarii, zbankrutowała. Prawdziwy szok zaś przeżyję, kiedy w kłopoty wpadnie produkujący wyśmienite pszeniczne piwo Paulaner, a sam Oktoberfest zmieni się z piwnej orgii w festiwal białych kołnierzyków pijących mocno gazowane piwne produkcyjniaki. Tak, to będą znaki tego, że idzie nowe.

A sama Francja? Cóż – skoro kiedyś nie chciała ona umierać ani za Gdańsk, ani tym bardziej za Paryż, to może teraz w końcu zachce im się umierać chociażby za swój rating?

Ile pieniędzy musisz mieć, by zacząć inwestować na giełdzie?

noreply@blogger.com (Naokoło Wieży) — Sun, 08 Jan 2012 11:21:00 +0000

Teoretycznie nie ma dolnych limitów. Możesz zacząć od 1000 PLN i przyjąwszy uprzednio system Wokulskiego („każdego dnia ryzykowałem wszystko” – to cytat z Lalki Prusa), możesz równie szybko stracić, jak i choćby podwoić swój majątek, ale będzie tak do pierwszej wpadki. Będzie to inwestowanie na dziko, niezgodne ze wszelkimi regułami, podczas którego nieraz zamarzysz o zdywersyfikowanym portfelu czy o spokojnej głowie podczas kilku z rzędu sesji. Kiedy wszystko stracisz (co bardziej prawdopodobne), będziesz mógł z czystym sumieniem powtórzyć nie za byle kim, bo za prezesem NBP, że giełda to kasyno.

W największym skrócie: jeżeli masz 1000 PLN do zainwestowania na giełdzie i oczekujesz wysokich zysków, lepiej udaj się do bukmachera i zagraj za wszystko jeden kupon – i zabawy będzie więcej, i ciśnienie ci podskoczy jednorazowo, a jeśli wszystko odbędzie się zgodnie z zasadą typowa dla pocisków lotniczych typu „fire & forget” (czyli wystrzel i zapomnij), ta przygoda nauczy cię więcej, aniżeli nurzanie się w giełdowym szlamie (pamiętacie: „wóz nurza się w zieloność i jak łódka brodzi” Mickiewicza? Stepy Akermańskie?) i wyłapywanie co lepszych znalezisk, które tam można zawsze znaleźć. Tylko ci, którzy zdecydowani są ubrudzić się, brodzić w błocie po kolana, mają szansę coś wartościowego znaleźć na dnie.

Bo tak, póki co, wygląda obecnie sytuacja na giełdzie. Większość z Was słyszała o spółce Cormay i możliwym zysku na niej w ubiegłym roku (było to około 175%), ale ilu z Was miało tę akurat spółkę w portfelu? To zbytni truizm pisać, że trzeba cierpliwości i czasu, aby wyłowić okazję, ale od takich truizmów zaczyna się cała ta zabawa. Zakładam, że owego czasu nie masz, więc daruj sobie, proszę machanie mi przed nosem 1000 PLN. Dodaj proszę jedno zero, to wówczas możemy pomyśleć. Ale jeśli stać cię, żeby powiększyć tę kwotę o wartość inflacji i nie chcesz sobie tym wszystkim zawracać głowy, włóż to na lokatę na 8% na rok i po kłopocie. Bo rzeczywiście sednem sprawy w przypadku inwestowania jest czas. Trzeba go poświęcić na analizę i naukę, na dodatek odbywa się to w nieustannie zmieniających się warunkach mikro- i makroekonomicznych, gdzie w końcu nic nie jest dane raz na zawsze.

Mówisz: „mam pieniądze i nie wiem, co z nimi zrobić, gdzie zainwestować”. Powtórz to sobie głośno jeszcze raz. Czy rzeczywiście warto się tym zdaniem aż tak bardzo przejmować?

OFE: a fe!

noreply@blogger.com (Naokoło Wieży) — Wed, 04 Jan 2012 17:53:00 +0000

Znowu widzę te wszystkie uśmiechnięte gęby (w ujęciu Gombrowicza) zarządzających Otwartymi Funduszami Emerytalnymi w moim czarnym pudełku i gazetkach. Oto pewna zażywna jejmość „rozdziawa-kaczerpicha” szczerzy się w nieszczerym uśmiechu, radując się niemal z wyniku osiągniętego przez swój fundusz: minus ileś tam procent w skali roku. I mówi ona z drwiącym nieco uśmiechem, że fundusz zapakował się w „misie” i że ogólnie jest wyeksponowany, ale nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło, bo jej fundusz właśnie to przewidział i inwestuje długoterminowo, a efekt stycznia, wkomponowany w aktualne wyniki, znacząco poprawia ogólną wartość portfela.

A mi, kiedy słyszę termin „inwestuj długoterminowo”, scyzoryk się w kieszeni otwiera. Cóż to znaczy? Że mam zaakceptować te minus pięć procent plus prowizja i plus inflacja, to razem wychodzi na to, że jestem w ciągu jednego roku realnie kilkanaście procent w plecy? Toż ślepy i głuchy przecież zainwestowałby lepiej te pieniądze. Oczywiście, mili państwo zarządzający będą się tłumaczyli, że ustawy, że limity, że zakazy, że to czy tamto, że bessa, że nic na to nie poradzą, choć mogliby, bo są zdolni, ale taka ich już nędzna rola w tym miernym filmiku: ja nic nie wiem, ja tu tylko sprzątam, będą mówić i wyszczerzać będą swoje sztuczne zęby w kolorze perłowej bieli w kierunku kamery, a potakiwacze z telewizji nie zdobędą się nie tylko na Rejtanowskie darcie szat, ale nawet nie zadadzą pytania: why?

Postawmy się teraz w pozycji tak zwanego przeciętnego Kowalskiego. Powie on: wydymali mnie za pieniądze (prowizję) i będzie miał rację. Po pierwsze, ma mniej, niż wpłacił. Po drugie, stracił uprzednio zaufanie do państwa, bo państwo mu emeryturę może i wypłaci, ale małą, ale teraz po takich szczerych uśmiechach straci jeszcze zaufanie do prywatnych instytucji, a państwo z tego skwapliwie skorzysta (wkrótce), zabierając OFE kasę, by zasypać nią przeróżne dziury i dziurki. Państwo nie odda tych pieniędzy obywatelom, bo będzie się bało. Państwo tak samo wyszczerzy zęby, poklepie Kowalskiego po plecach i powie: ech, wy Kowalski, wicie-rozumicie, głupi jesteście, wylądujecie na śmietniku Kowalski, a my wam nie damy z głodu zdechnąć, ale nic ponad to (notabene: leki? to nie my, to złe koncerny i nieludzcy farmaceuci - przyp. mój). A my tego Rapackiego z rządu wyrzucimy, bo traf chciał, że akurat czyścimy instytucje z ludzi Grześka, no to jak, pomożecie, Kowalski?

Pytam: dlaczego zarządzający OFE nie pójdą tropem Konrada Łapińskiego z Total FIZ, na własny rachunek i nie dadzą sobie szansy na wykręcenie trzydziestu ośmiu procent w skali roku na spadającym rynku? Odpowiadam: bo nie daliby rady, bo są wygodnymi przeciętniakami zwalającymi wszystko na zły system. Oczywiście, że to demagogia, w czystej formie i jestem tego świadomy, ale to celowe przerysowanie pozwoli mi rzucić nieco światła na szerszy problem. Ten problem to złe prawo i wyniki inwestycyjne przeróżnych instytucji, poniekąd zaufania społecznego: funduszy emerytalnych, inwestycyjnych i innych – słabe w bessie i mizerne w hossie, ogólnie rzecz biorąc: do dupy. Przy takim prawie zmiana funduszu nic nie da, bo cóż to za radość zmienić minus pięć na minus cztery, tu potrzeba reformy całego systemu, bo bylejakość i tumiwisizm nas w końcu zabije, choć władzę, jak się zdaje, całkiem poważnie wzmacnia. Biurowa klasa średnia boi się zmian, bo zawsze na podorędziu znajdzie się jakiś wygodny straszak, a to Węgry, a to wojna światowa, a to zdechły kot polityka opozycji. Uśmiechnięta pani z OFE tracącego siedem procent to zatem tylko tego wszystkiego dopełnienie, swoiste porte parole państwa, gdzie wszystko układa się w jeden wyraźny, doskonały kształt: ogród koncentracyjny.

By po raz kolejny, tytułem puenty, posłużyć się słowami polskiego poety, rocznik 1961 (nie mój).

Postanowienia noworoczne i ich fiasko

noreply@blogger.com (Naokoło Wieży) — Sun, 01 Jan 2012 09:44:00 +0000

Zastanawialiście się, dlaczego są one tak nieskuteczne? Bo jest ich za dużo na raz, zbyt wiele w jednym czasie. A co zrobić, aby tym razem udało się? To jeszcze prostsze: najlepiej niczego nie postanawiać, a na pewno nie przy takiej marnej okazji, jak dziś, kiedy to znaczna część coś postanawiających śpi pół dnia i budzi się dopiero na noworocznego „Małysza” (wersja dzisiejsza, zubożona – „na Stocha”) albo wprost leży najzwyczajniej w świecie zmęczona w zmiętej pościeli, nucąc „Delikatnienie” Świetlików i Lindy, a szczególnie wers „szalenie delikatny jestem na kacu, to taki stan, kiedy byle reklama zmusza do płaczu”.

Ja za to, słuchając topu wszech czasów w radiu, odbyłem krótką, acz sentymentalną podróż w ubiegły rok. Spojrzałem na całoroczne zapiski dotyczące budżetu domowego i stwierdziłem: jest dobrze. Najważniejsza zasada w finansach osobistych została spełniona – wydawaj mniej, niż zarabiasz. Nauka ta obca jest z natury większości ministrom finansów, w tym jednemu z nich, który tu i ówdzie obdarzony został mało zaszczytnym tytułem „kucharza roku” w trakcie zaiste żenującego spektaklu z ręcznym fiksowaniem kursu złotego tak, aby ten ostatni nie przekroczył pewnej magicznej granicy.

Perspektywy na rok 2012. póki co, są dla mnie wyjątkowo sympatyczne, choć nie da się tego powiedzieć o światowej (choć bardziej europejskiej) gospodarce. Nadal utrzymuję bardzo defensywny portfel, przynajmniej do końca pierwszego kwartału. W przerwie okołoświątecznej wytypowałem kilka spółek z bardzo szerokiego (naprawdę jest tu ich aż tyle?) rynku, patrząc na ich przychody, zyski, stan zadłużenia i inne wskaźniki, ale nie poczyniłem żadnych zakupów, bo jak wiadomo, jakkolwiek analiza fundamentalna daje sygnał, w które spółki zainwestować, to dopiero analiza techniczna podpowiada, kiedy to zrobić. A póki co, jaki mamy trend, każdy widzi. I nie zmienią tego dramatyczne apele analityków albo nawoływania polityków i finansistów. Takiego Marka Belkę uważam na przykład za całkiem sensownego gościa (choć z parszywym rodowodem), ale kiedy opowiadał w prasie, że giełda to kasyno, to pomyślałem sobie, że chyba nie autoryzował swojego wywiadu, bowiem niektóre z pozoru słuszne supozycje okazują się bredniami dopiero po ich przeczytaniu na głos. Z przymrużeniem oka potraktujmy też wszystkich naganiaczy, z których najaktywniejsi są teraz ci od złota, będącego akurat w trendzie mini-spadkowym. Dlaczego mini? Ano dlatego, że hossa na złocie trwa nieprzerwanie od wielu, wielu lat.

Co zatem robić, aby – by nawiązując do tytułu – noworoczne, finansowe postanowienia nie skończyły się spektakularnym fiaskiem już w połowie stycznia? Zminimalizować ich ilość, to przede wszystkim. Ja na przykład będę tylko akumulował gotówkę i poczekam na to, co się urodzi: dosłownie i w przenośni.

Rok nie wyrok, dwa lata jak za brata

noreply@blogger.com (Naokoło Wieży) — Wed, 28 Dec 2011 11:16:00 +0000

Kiedy rok temu zaczynałem prowadzić ten niby-dziennik, nie spodziewałem się, że przyjdzie mi działać na rynku pogrążonym w niby-bocznym trendzie o tendencji spadkowej. Owszem, istniał ku temu szereg przesłanek, ale ja tak naprawdę nie byłem na to przygotowany, nie znałem ani instrumentów pochodnych, ani certyfikatów strukturyzowanych, nie poruszałem się nawet po rynku Catalyst. Co do ostatniego, to może to i nawet lepiej, bo jeśli na początku sparzyłbym się na takim Anti, to nie szukałbym już dalej niezabezpieczonych papierów o wysokim kuponie odsetkowym. Tym bardziej przerażał mnie New Connect, z niewspółmiernie wysoką liczbą nieudanych debiutów. Stopa zwrotu rzędu 15% stała się czymś nad wyraz abstrakcyjnym, a poziom ryzyka zbyt wysoki.

Dzisiaj patrzę na to wszystko nieco inaczej: odebrałem potrzebne nauki na prawdziwym rynku, w realnym pieniądzu, a sam blog naturalnie wyewoluował w felietonową stronę, co chyba wszystkim wyszło na zdrowie. Treść rozsadziła pierwotną formę, stopa zwrotu pękła niczym balon (bańka?), nie pozostało zatem nic innego niż skrycie się za absurdalną, offową tarczą. Cele na ten rok wypełniły się: znaleźć formę, panować nad treścią, trzystu unikalnych użytkowników miesięcznie i trzydziestu czytelników w kanale RSS (by nie być gołosłownym, patrz pierwsze, jakże naiwne wpisy-juwenilia). Nie jestem hurraoptymistą, nie sądzę, że będzie ich dużo więcej, zwłaszcza w tempie publikowania około osiemdziesięciu wpisów rocznie. Takoż i pozostanie ten blog de facto instytucją non-profit, bo profity – mam nadzieję – będą wyższe gdziebądź, byleby w przyszłym roku.

Wszystkim Czytelnikom dziękuję za uwagę, bo jej zdobycie jest trudne, zwłaszcza w takim medium, jakim jest Internet (konsekwentnie wielką literą, jako nazwa własna).

PS. W przyszłym roku popracuję nad stopą zwrotu, bowiem w tym tylko w odniesieniu do WIGów wygląda ona imponująco, na pewno daleko mi do Pana 1450%-w-miesiąc. Póki co waloryzuję portfel z własnej kieszeni o wskaźnik inflacji, czyli pisząc prościej, dokładam do niego pięć procent. To taki moje prywatne grudniowe „window dressing”; na powrót należy się paszport Polsatu za ten prosty trik. Choć przyznam szczerze – w owej sytuacji wolałbym być znajomym Piaska.

Zjazd Świętego Mikołaja

noreply@blogger.com (Naokoło Wieży) — Sun, 18 Dec 2011 11:02:00 +0000

Przeglądałem dziś wszelkiego rodzaju wykresy i, powiem szczerze, bardziej niż brak grudniowego rajdu Świętego Mikołaja, zaskoczył mnie fakt, że niejaki Brad Pitt kończy dziś 48 lat. O tym, że nie jest to reguła (i wspomniany rajd, i 48. urodziny), wiedzieliśmy już wcześniej, ale cóż, nadzieja umiera ostatnia. Chyba że to celowy zabieg i mamy zagranie a’la Dywizjon 303 – najpierw nurkujemy w dół, potem gwałtowny zwrot i Święty Mikołaj spokojnie wskakuje przez komin z workiem pełnym prezentów. Prawda, że byłoby miło?

Tylko że w obecnych warunkach bardziej prawdopodobne jest, że tenże święty zapuka do naszych drzwi i poprosi o drobną pożyczkę bądź zaoferuje nic niewarte papiery skarbowe Laponii, aniżeli dostarczy zadowolenia inwestorom czy to z Polski, czy Europy, czy świata. Jest w tym wszystkim trochę i naszej winy, skoro nawet ulica nauczyła się grać na spadki, to dlaczego i my, nieco grubsi, mamy stać z założonymi rękami. To wszak miedź pogrążyła nasz WIG, ale przecież przyczyny przeceny tkwią gdzie indziej. Samymi rynkami ruszają teraz ci wszyscy, którym nudzi się siedzenie na gotówce, przy pomocy różnych naganiaczy (czytam na przykład „chwilowo złe nastroje, ale w perspektywie dobre dane z USA”), akurat teraz szczególną aktywność wykazują ci od wina, ropy i metali szlachetnych. Ma rację lud, który woli trzymać gotówkę (a o tym, że trzyma świadczy fakt, że na ostatniej aukcji dzieł sztuki w Krakowie nie zeszły obrazy ani Gierowskiego, ani Beksińskiego, ani nawet Kossaka). Sam zresztą, wiedziony przykładem z niedalekiej Litwy i problemami tamtejszego systemu bankowego, przesunąłem kawałek funduszu awaryjnego z banku do szuflady na wypadek awarii czy innego sortu dzikich problemów. mBank zresztą robi coraz częściej przerwy techniczne i zastanawiam się, że czy niedługo normalne funkcjonowanie systemu nie będzie się odbywać w tzw. międzyczasie długotrwałych przerw technicznych. Tak, tak, zjazd Świętego Mikołaja stał się faktem.

Może jeszcze w poniedziałek coś tam będziemy chcieli (?) podciągać, na podorędziu pozostaje kolejny żelazny argument na rzecz zwyżek: grudniowe window dressing. Wszyscy jednak, jak się zdaje, po sprawie OFE Polsat będą to robić bardziej delikatnie, a i oprócz tego niejeden czeka na to, co z tą miedzią. Bo cóż komu po świetnych wynikach w obliczu chińskiej zadyszki i tego, że całość zysku zostanie obłożona dwudziestoprocentowym podatkiem. Tym, którzy mówią, że taniej być już nie może, przypomnę, że ~~sześć~~ trzy lata temu KGHM był po niecałe 20 PLN.

Tymczasem jednak przed nami ostatni przedświąteczny tydzień, może zafundujemy sobie wszyscy jakiś drobny lifting czy zastrzyk botoksu, kto wie? Miłośnikom astrologii finansowej przypominam zaś, że następna pełnia Księżyca dopiero 9. stycznia. Co to oznacza? Sprawdźcie datę poprzedniej...

Formacja bańki na Facebooku

noreply@blogger.com (Naokoło Wieży) — Tue, 13 Dec 2011 17:57:00 +0000

To może być opus magnum tej społecznościowej bańki: IPO Facebooka, przewidziane na przyszły rok. W pozagiełdowych wycenach padają kwoty rzędu stu miliardów dolarów, co ani chybi przynosi na myśl pamiętny 2002. rok, kiedy to przedsiębiorstwo handlujące, dajmy na to wannami, z dnia na dzień stawało się firmą wanny.com i ogłaszało wszem i wobec na konferencji prasowej, że oto już niedługo wprowadzi na rynek absolutnie doskonały, high-endowy i rewolucyjny produkt – internetową wannę, która stanie się must-have nie tylko dla hipsterów, geeków i trendsetterów, ale i dla przeciętnego Kowalskiego będzie namiastką luksusowego świata bogaczy. Po czym wycena giełdowa podupadającej natenczas spółeczki dramatycznie rosła, CNN nadawało przejęte: „wanny.com stock price skyrocketed today as the company presented a brief idea of its new revolutionary project”, RTL dawał za pół darmo reklamę wanny.com „ich habe keine aghnung wieviel kostet das aber ich bin ein Berliner und ich freue mich” przed walką Kliczki w prime-time, a francuskie TV5 entuzjazmowało się „c’est pas possibile! c’est pas possibile!! c’est un miracle!!!”. Po pół roku krach i było pozamiatane.

Ok, rozumiem ideę portalu społecznościowego, siłę ośmiuset milionów zalogowanych ludzi i ten cały potencjał reklamowy (i nie tylko), a także doceniam znaczenie ogromu pozostawianych tam prywatnych informacji, które mogą zarówno wystawić nas na strzał, jak i pozwolą dotrzeć z odpowiednio sprofilowaną ofertą. Ale sto miliardów zielonych? Nic tylko ustawić się pod medialną pompę, brać akcji ile wlezie, a potem opchnąć wszystko i dalej ustawiać się na krótką sprzedaż. Grubasy już testowały taki scenariusz na Grouponie i było to całkiem niedawno, pamiętacie te jazdy góra-dół bez wyraźnego powodu? Tym bardziej, ze jestem skłonny przychylić się do tezy, że facebookowy balon jest już bliski pęknięcia, a firma z wolna zaczyna tracić użytkowników na rozwiniętych rynkach. O wiele bardziej w idei społecznościowej, jako postminimaliście, widzi mi się strategia Twittera, który dyscyplinuje użytkownika, a przy tym daje się lepiej wykorzystać w marketingu, także tym narracyjnym czy szeptanym.

Co nie zmienia faktu, że i tu, i tam wykorzystany został mechanizm bańki. Zadbajmy zatem lepiej o to, by nie znaleźć się w jej wnętrzu. Skąd moja rezerwa? Cóż, co by jednak nie mówić i jak nie tłumaczyć, to prawdziwe życie jest jednak gdzie indziej.

PS. Pogoda na jutro: pochmurno, słabe opady deszczu, okresami przejaśnienia. Ciśnienie niskie, temperatura lekko powyżej zera. Uwaga na trudne warunki drogowe.

Podskok zdechłego kota

noreply@blogger.com (Naokoło Wieży) — Sun, 04 Dec 2011 11:12:00 +0000

Tak, to zdecydowanie jedna z moich ulubionych metafor dotyczących rynków finansowych. Anglosaskie „dead cat bounce” zostało jeszcze bardziej podrasowane i udramatyzowane polskim słowem „zdechły”, które to bardziej uwypukla nędzną sytuację podanego wyżej podmiotu lirycznego. Może to i prawda, że mamy za sobą najlepszy od bodajże marca 2009. roku tydzień na giełdach, ale niech nam on nie zaciemnia ogólnego obrazu sytuacji.

A fakty są takie: wzrost gospodarczy spada, w przyszłym roku nawet Chiny będą miały zaledwie 8,6% wzrostu PKB. Oczywiście te „zaledwie” to słowo odpowiednie na chińskie warunki, bo tam wzrost gospodarczy niższy niż 10% powoduje nerwowe pochrząkiwania polityków, czy aby miasta zdołają wchłonąć wszystkich przybyszów ze wsi tak, aby ci ostatni zajęli się pracą i tylko nią i nie zagrozili podstawom komunistyczno-kapitalistycznej hybrydy systemowej. Strefa euro chwieje się w posadach, w tej chwili w zasadzie wszystko zależy od Niemiec i tylko od nich, bowiem postimperialna Francja ze swoimi przerośniętymi ambicjami zacznie odgrywać w rządzącym UE tandemie rolę kwiatka do kożucha. Czy zatem Niemcy nie zechcą powrotu do marki i któregoś pięknego dnia nie powiedzą nam, że oto przestają płacić za ten b… ałagan, a my akurat będziemy w trakcie Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy, zaznajomieni dobrze z hasłem „róbta, co chceta”?

Na mieście chodzą też słuchy (by użyć knajackiego języka towarzyszy z PZPN), że USA w marcu 2012. będą znowu drukować pieniądze (pardon, „luzować ilościowo”), co sprawia, że metale szlachetne, w tym złoto, mają szansę na krótkotrwałe przynajmniej rajdy (tak między nami, ja także myślę, że prawdziwy mężczyzna powinien mieć w domu jakąś uncjową sztabkę złota, której rolę w szufladzie może sobie dowolnie określić: czy będzie to fetysz, klejnoty rodowe, czy po prostu mało płynna inwestycja). A zapowiedziany na przyszły rok koniec świata, ten jedyny oryginalny i prawdziwy, przynajmniej przez jakiś czas podprogowo wzmacniać może apokaliptyczne nastroje.

Jeżeli o inwestycje zatem chodzi, priorytet pozostaje ten sam: chronić swoją gotówkę. Z tą ważna modyfikacją, że w obliczu przewidywanych kłopotów systemu bankowego zalecałbym zostawienie jakiejś porcji naszego funduszu awaryjnego w postaci gotówki w szufladzie. Jasne, że jest Bankowy Fundusz Gwarancyjny, ale jak to już App napisał, coś jeść trzeba (bo przecież rząd sam się wyżywi, jak mawiał klasyk). I oczywiście, pozostaje kwestia inflacji, ale to są zwyczajne koszty decyzji, które podejmujemy codziennie. Co jeszcze można zalecać w tych ciężkich czasach? Aktywność w inwestowaniu, umiejętność dopasowania się do nieustannie zmieniającej się sytuacji, bo rynek jest tak chybotliwy, że łyka każdą ploteczkę, a pogrążyć go może błaha z pozoru dana statystyczna. Szczęściem w przyszłym roku są igrzyska olimpijskie, a jak wskazuje przykład imperium rzymskiego, im trudniejsza jego sytuacja, tym ważniejsza staje się oprawa igrzysk i one same.

Nasz minister spraw zagranicznych miał zatem rację, przedstawiając niedawno swoje tezy, choć – jak mniemam – uczynił to w sposób niezamierzony. W obliczu powstałej sytuacji chciał-nie chciał, trzeba trzymać się blisko głównego rozgrywającego, którym są Niemcy i nie czas na fochy. Położenie geograficzne Polski wymusza przemyślenie na nowo polskiej racji stanu; uważam, że skoro żadnego z poprzednich kilkunastu rządów nie stać było na nowe otwarcie lub to otwarcie było niedokończone, dzisiaj lepiej trzymać z Niemcami, aniżeli paktować z pogrążającym się w „demokraturze” Wschodem: Rosją, Ukrainą i Białorusią, czy demokratyczną Litwą, która nas zwyczajnie nie lubi. Koncepcja wschodniego obwarzanka, jakkolwiek słuszna w swoich podstawach, nie przyniosła wymiernych rezultatów. Szczególnie obrazowo pokazuje to dzisiejsza Ukraina oraz Rosja, w której nie dość, że wybory prezydenckie będą farsą, to jeszcze Miedwiediewa upokorzono w starym, radzieckim stylu, ordynując mu przedstawienie kandydatury Putina jako najlepszej na najwyższy urząd. Dlatego myślę, że uwagę należy skupić na Zachodzie. W żadnym razie przy użycie koncepcji federacji i bez nachalnego pchania się do wspólnej waluty, ale przy pomocy zwykłego trzymania z najsilniejszymi – jak najbardziej.

Lecz zanadto odbiegłem od tematu, ów polityczny passus potrzebny mi był tylko do zobrazowania tezy o aktywności i umiejętności dopasowania się do sytuacji, bo tak jak w polityce, tak i w inwestowaniu, uparte trwanie przy swoich założeniach i spektakularne okazywanie nieczułości dla rynku, który przecież w starciu z indywidualnym inwestorem ma zawsze rację, prowadzi donikąd. Póki co, otworzyłem zatem pozycję na spadki i czekam na dalszy rozwój sytuacji. Uważam, że ostatni tydzień po prostu niczego nie dowodzi, bo trwałych oznak zmiany trendu (choćby na mWig i sWig) nie widać.

Czas wkrótce pokaże, czy był to faktycznie tylko podskok zdechłego kota.

Clint Eastwood na giełdzie papierów wartościowych

noreply@blogger.com (Naokoło Wieży) — Sat, 26 Nov 2011 13:07:00 +0000

Obejrzałem wczoraj wieczorem ponownie „Bez przebaczenia” z Clintem Eastwoodem; film, który zabił i pogrzebał niegdyś popularny gatunek zwany westernem i pomyślałem, jak bardzo przydałby się tak definitywny w swoim przesłaniu film o (pół)światku finansowym. I żeby jeszcze nie był on podlany niestrawnym, postsocjalistycznym sosem jak trącący banalizmem „Wall Street 2” oraz przebił się do masowej świadomości mocniej niż dokumentalny „Inside Job”. Myślę, że najlepiej pasowałoby tutaj coś w stylu wyświetlanego aktualnie w kinach „Szpiega” albo też zgoła odmienna, kafkowska w swoim zabarwieniu historia inwestora-everymana, podejmującego rękawicę, którą rzuca mu niewidzialna ręka rynku. Lecz zapewne taki film nie powstanie.

Pomyślałem też o psychologii inwestowania, której tezy co do zachowań i odczuć inwestora handlującego różnymi instrumentami finansowymi sprawdzają się co do joty. Kiedy zamykałem z mikrym (z reguły) zyskiem swoje pozycje w funduszach inwestycyjnych, byłem zawiedziony: małą elastycznością w zarządzaniu ich portfelami, brakiem szerszej oferty na rynek niedźwiedzia (poza Quercus short i jakimiś tam bliżej nieokreślonymi SuperFundami), wreszcie dorozumianie zakładanym sobie przez zarządzających kagańcem w postaci nieudanego kompromisu między pokonaniem benchmarku, ryzykiem inwestycyjnym a zachowaniem stanu portfela. Pokonał mnie w końcu bezwład masy pieniężnej, swoiste danie sobie przyzwolenia na straty, a dobiło mnie alibi zarządzającego, mającego co do zasady związane ręce, wolącego grać na krótko na boku, aniżeli podejmować odważniejsze decyzje. Zrozumiałem wreszcie, że bierność, inwestycyjna strategia uśredniania (z reguły strat) oraz próby łapania dołków, na jakie skazują się inwestujący w fundusze, jest poważnym błędem. Pojąłem, że liczy się tylko granie z trendem – a do tego same fundusze nie wystarczą. Cóż to za radość nastukać sobie jednostek uczestnictwa, gdy cena pojedynczej jednostki po pięciu latach wraca do punktu wyjścia? Wychodzimy de facto na zero.

Wówczas – by trzymać się użytej we wstępie tematyki filmowej – przeszedłem na ciemną stronę mocy. Giełda papierów wartościowych, prócz tego, że czasami daje popalić, dostarcza cenniejszych niż fundusze inwestycyjne lekcji. Ona nie akceptuje bierności, natychmiast wyklucza niezdecydowanych (przykład: Bomi odwołuje prognozy, akcje od tej pory pikują w dół; następny przykład: Thomas Cook i niewinny z pozoru komunikat i trach! wyparowuje trzy czwarte w jedną sesję). A jednak daje ona przynajmniej pozory równości; owa nośna, choć komiksowa metafora człowieka stojącego z kilkoma tysiącami PLN w kieszeni przed rozszalałym tłumem maklerów z obłędem w oczach, ale z równymi szansami na wstępie, jest w minimalnym stopniu, ale mimo wszystko, uprawniona. Co więcej, giełda wysysając z ciebie pieniądze po nieudanej inwestycji, nie pozwala ci przerzucić winy na kogoś innego. To ty jesteś odpowiedzialny za błędną decyzję i sam musisz zmierzyć się z jej rezultatami, niczym – nie przymierzając (i tu nabieram jakże epickiego oddechu) sam Clint Eastwood w końcówce „Bez przebaczenia”, mierzący się tamże ze swoimi cieniami przeszłości.

PS. Wybaczcie tę nieco grafomańską figurę stylistyczną i tromtadrackie zadęcie w ostatnim akapicie, ale przyzwolenie na to daje mi nader pojemna forma felietonu. Strategia przejścia z inwestycjami w całości bądź nawet w znacznej części na giełdę papierów wartościowych oczywiście nie jest dobra dla wszystkich; powiem więcej, zdecydowanej większości odradzałbym ją ze względu na towarzyszące jej monstrualne ryzyko. Sam jednak w obliczu zaistniałej sytuacji i od wielu miesięcy nie widzę dla siebie lepszego wyjścia. Podkreślam – dla siebie.

Kiedy będą zlikwidowane OFE?

noreply@blogger.com (Naokoło Wieży) — Sun, 20 Nov 2011 15:45:00 +0000

Właśnie tak – pytanie na dziś to nie „czy”, ale „kiedy” to się stanie. Po dość lekkim, jak na krew, pot i łzy, wystąpieniu Jego Tuskowości, w którym dość ogólnikowo zarysował on plan (?) nowego (?) rządu (?), kwestia naszych emerytur staje się rzeczą zasadniczą. To, że będziemy pracować dłużej, my, trzydziestokilkulatkowie, wiedzieliśmy od dawna. Takoż i przypuszczaliśmy, że będziemy pracować w składkowej nibylandii, podsunięto nam tylko marchewkę w postaci OFE, abyśmy nie jęczeli pod pozorami wszechobecnego wyzysku państwa. Zusowski kapitał początkowy równy zero, aktualna suma składek na indywidualnym koncie w ZUS równa zero, prawdopodobieństwo przetrwania ZUS w obecnej formie do naszej emerytury – również zero. Emerytura zerowa, w porywach do dziesięciu procent ostatniego wynagrodzenia. Szanse, żeby zastałą sytuację zmienić systemowo – bez niespodzianki, też zero.

Za kilka lat okaże się, że OFE nieefektywnie pomnażają nasze pieniądze, że państwo lepiej się nimi zaopiekuje, że jak zasypie się dziurę budżetową pieniędzmi zgromadzonymi w OFE, to już będzie tylko lepiej („no to jak, towarzysze, pomożecie?”). Już przecież ministry nasze próbowały pochylić się nad tym problemem (hej, wy, feministki, dlaczego siedziałyście cicho, jak minister Fedak albo minister Hall płodziły swe brednie albo robiły ustawki z gazetami bez założonych spodni? prawem siedzenia cicho według Chiracka czy Sarkozy’ego?). Pięć lat po rozwiązaniu OFE powie się tak: no sorry, mili państwo, ale mało dzieciaków żeśta napłodzili, dzieciary składek nie chcą płacić, sami sobie jesteście winni, no jednak nie mamy dla was emerytur, zresztą na pewno ukrywacie mnóstwo kasy na lokatach jednodniowych albo w siódmym filarze emerytalnym, a zresztą kto trzyma kasę w filarach od piątego do dziesiątego ten złodziej i jemu państwo emerytury nie wypłaci.

Mało prawdopodobne? Ale dlaczego, skoro i tak za wszystko płaciła będzie klasa średnia? Kiedy już sojusz nowo ujawnionych i starych lewicowych ugrupowań w pełni przejmie władzę i proklamuję walkę z protestancką etyką bogacenia się obywateli w imię wspólnego dobra, czy innowiercy będą mieli jeszcze wstęp do „Nowego Wspaniałego Świata”? Ot, przebrzydły kapitalisto, otyły bankowcu, kułaku-bumelancie, macie za swoje i róbta, co chceta. Czy można zatem powiedzieć coś więcej, aniżeli tylko ponownie wykorzystać słowa poety: „Patrzę w oko smoka i wzruszam ramionami”, a następnie wycofać się?

Wycofać się i bogacić się wsobnie, po cichu. Nie liczyć na państwo, skoro zakomunikowało ono nam, że od dzisiaj wszystkie chwyty dozwolone, także i te – a jakże – jak najbardziej poniżej pasa.

Dlaczego zarządzający funduszami przegrywają z rynkiem?

noreply@blogger.com (Naokoło Wieży) — Fri, 11 Nov 2011 11:50:00 +0000

Przegrywają nie tylko z rynkiem, przegrywają z benchmarkami, które sami sobie narzucają, przegrywają z chciwością, która wcale nie jest dobra. Krótkoterminowo podciągają wyniki (patrz na przykład ostatnio OFE Polsat), niezmiennie zachęcają do kupna akcji (a to bo hossa, a to bo już dół wszystkich dołków, już musi być odbicie), zależni są od premii, prowizji i humorów swoich szefów, czasem przytłacza ich rozmiar poszczególnych pozycji czy też całego portfela.

W ogólnej masie pozostają bezimienni i nie ponoszą – poza osobistą (ryzyko zwolnienia) – żadnej odpowiedzialności za swoje działania inwestycyjne. Wiem, to ostatnie stwierdzenie nad wyraz trąci populizmem i jest w świetle faktów dyskusyjne, ale posłuży mi do udowodnienia pewnej tezy. Jest ona bardzo prosta w swoim brzmieniu: „najłatwiej wydaje się cudze pieniądze”.

Po pierwsze, bezimienność. Zdecydowana większość zarządzających funduszami inwestycyjnymi pozostaje nieznanymi dla drobnych klientów. Nie wiedzieć czemu nie ujawniają się oni w pełni na stronach WWW funduszy, albo bywają głęboko ukryci między zakładkami. Nie wiemy o nich, jakie mają doświadczenia życiowe, jakie podejście do rynku, jakie wykształcenie odebrali (wiemy z reguły mało, ot, że absolwent tego i owego, licencja numer…), nie wypowiadają się na tematy rynkowe, kryjąc się za bardziej ogólnymi komentarzami zarządzających. Rozumiem reguły, korporacje nakładają kagańce swoim pracownikom w obawie o swoją renomę, a decyzje podejmuje się kolektywnie, ale taki kaganiec może blokować wypływ potrzebnych inwestorom informacji, a kolektywna decyzja ma w swój charakter wpisany całkowite rozmycie odpowiedzialności i brak transparentności. Bezimienni wydają więc kolektywnie cudze pieniądze, co samo w sobie podwaja ryzyko – raz, że działa się w gruncie rzeczy anonimowo, a dwa, że ryzykuje się nie swoje pieniądze.

Po drugie, łatwość wydawania. Tak czy inaczej ten i ów fundusz musi być zapakowany tyle procent w akcje, tyle w obligacje, ma związane ręce strategią inwestycyjną, prospektem emisyjnym, statutem i czym tam jeszcze chcecie. Wydawałoby się, że ma duże pole manewru, a jednak, po zaakceptowaniu już na wstępie tych wszystkich ograniczeń – wybór pozostaje niewielki. Na przykład na polskim parkiecie cztery spółki: KGHM, PEKAO, PKO BP i PZU odpowiadają za 50% udziału w WIG20. Chciał, nie chciał, jeden z drugim musi mieć te akcje. I tak w koło Macieju. Zauważmy, w jaki sposób ciężkość decyzji inwestycyjnej przesuwa się w miarę urealniania się pieniądza, którym obracamy: swoje ciężko zarobione kwoty będziemy oglądać po dwakroć, ustawiać jakieś stopy, wahać się nam zdarzy, natomiast będąc pośrednikami, wykonają to za nas maszyny, rzucając po prostu transzami zlecenia na rynek. Z drugiej jednak strony, zbytnie zaufanie jednostce będącej trybem w maszynie, doprowadzi do tego, że jakiś trader łupnie mega-zlecenie na kakao i straci połowę w jeden kwartał, prawda?

Słabość rynku, ułomność człowieka, kostyczność i schematy korporacyjne, to wszystka składa się na ogólny obraz nędznego inwestowania przez fundusze. Swego czasu mieliśmy wysyp prywatnych bądź pół-prywatnych inicjatyw, mających zmienić oblicze rynku funduszy inwestycyjnych: zarządzający zdawali się wybijać na niepodległość, stąd te różne Quercusy, Gandalfy, Total FIZ, itp. itd. Rynku one jednak nie zawojowały i nadal pozostają, by użyć porównań kulinarnych, lokalami serwującym langusty i mule, otoczonymi restauracjami z chłopskim jadłem. Są to produkty niszowe i takim raczej pozostaną, już nie mówiąc o tym, że nie są on przeznaczone dla tak zwanego przeciętnego Kowalskiego. Co może zatem zrobić ów Kowalski?

Jak każdy, marzy on zapewne o złotym Graalu: byłby nim na przykład jakiś fundusz typu hedge, który zarabia każdych warunkach, przy hossie i bessie, niezależnie od sytuacji politycznej i finansowej na świecie. To jest wspólne marzenie i bogatych, i biednych inwestorów, stąd niezmienna popularność takich typów spod ciemnej gwiazdy jak Bernie Madoff. Bo przecież każdy jeden racjonalnie myślący inwestor za realną obietnicę 15% rocznie w nieograniczonym horyzoncie czasowym, dałby się pokroić. I skoro tenże Madoff, korzystając z piramidy finansowej, tym pierwszym wypłacał należny procent, cała reszta uwierzyła mu bez wahania. Teraz i nasze fundusze chwalą się tym, że zarządzający inwestują swoje własne pieniądze w prowadzony projekt, tym samym starając się ocieplać swoje wizerunki, ale pytanie o to, który typ zarządzających wygra wojnę o nasze pieniądze, wciąż pozostaje otwarte.

Najważniejsze, abyśmy sami ją wpierw wygrali – w walce ze swoimi przyzwyczajeniami, nawykami, ograniczeniami środowiskowymi. Jeżeli będziemy wiedzieć, jak stworzyć sobie dodatni cash flow, jak wydawać nasze pieniądze i jaki jest ich przepływ, będzie dobrze. Jeżeli dowiemy się, w jaki sposób pieniądze funkcjonują nie tylko w domowym budżecie, ale i naokoło nas, będziemy wygrani. Potem wystarczy wyznaczyć sobie benchmark i go pokonać, czy to samemu (wersja teoretycznie trudniejsza), czy też przy pomocy zarządzających (wersja teoretycznie łatwiejsza). Ale których zarządzających i przy pomocy jakich funduszy, to już wersja najtrudniejsza.

Prawda, że proste? Na przykład dzisiaj wydaje się, że wystarczy, abym kupił certyfikaty na ropę i czekał, aż Izrael zaatakuje Iran, co samo w sobie nie jest aż tak bardzo nieprawdopodobne w najbliższym czasie. A jeżeli się nie uda? No cóż, powiem, że najwyraźniej Barack Obama nie uniósł ciężaru czwartej wojny w ostatnim pięcioleciu Stanów Zjednoczonych i wówczas przegram wszystko. Ot, takie drobne rozterki inwestorskie, nic ponad to.

Inwestycje alternatywne – którędy droga?

noreply@blogger.com (Naokoło Wieży) — Sun, 06 Nov 2011 12:45:00 +0000

Nastały dość podłe (nazwijmy je na nasz użytek pobocznymi) czasy na giełdach, i to niezależnie od szerokości geograficznej. Nie zamierzam włączać się do dyskusji na temat tego, czy już można kupować, czy jeszcze sprzedawać, bo rynek i tak pójdzie swoją drogą, można się oczywiście, posiadając większą czy mniejszą wiedzę, zawsze podczepić pod jakiś tam trend, ale koniec końców będzie to zbieranie resztek z pańskiego stołu. Począwszy od wielkości pozycji, poprzez wysokość premii za ryzyko, to wszystko jest zwyczajnie za małe, na dodatek decyzje utrudnia szum informacyjny i mnogość wariantów. Generalnie zaczyna irytować mnie skala wielkości tego wszystkiego, a już kiedy zobaczyłem tu i tam instrukcję: „jak zbudować stanowisko wielomonitorowe”, to zapytałem: a na co mi to wszystko? Czy te superfluum sygnałów pomoże mi w decyzji, czy raczej – co jest znacznie bardziej prawdopodobne – tę decyzję znacząco utrudni? I w który ekran mam się patrzeć w danej chwili? Każdy z nas prędzej czy później na rynku poczuje się jak kot na pustyni i stęknie, że nie ogarnia tej kuwety, zwłaszcza że im większa wiedza, tym więcej niewiadomych.

Założę się, że dla większości z nas efekt końcowy będzie taki, jak przypadku hazardu, a przecież w tym ostatnim panują prostsze reguły: wygrał, przegrał albo zremisował. Lecz mimo wszystko nie jest to jeszcze takie biadolenie, żeby zapakować się w jakieś ETFy i niech się dzieje wola nieba. Nie chodzi o to, żeby narzekać. Upadł, ale wstał, powiedzieli o nim, i chwała mu za to, pójdzie jeszcze raz walczyć przeciwko maszynom na giełdach, ot co. Zawsze pozostaje rysowanie wykresów, świeczek, fal, to taka – jak mi się zdaje – ostatnia deska ratunku dla skołatanych nerwów przeróżnych indywiduów giełdowych, aby nie wywieszali jeszcze białej flagi.

Pomyślałem sobie jednak, że może nie do końca tędy droga. Czy zatem już czas na delikatne przesunięcie akcentów, bowiem może – ciągle posiadając większą część portfela w tradycyjnych instrumentach i na znajomych rynkach – należałoby raczej zacząć kupować to, czego będzie coraz mniej, zamiast tego, czego będzie coraz więcej (instrumenty finansowe)? Tak, pomyślałem o czymś alternatywnym – i oczywiście rynek taką alternatywę dla mnie ma: złoto, srebro, ropa, pszenica, soja, maniok, bawełna, diamenty, monety, wino, whisky, ziemia, dolary, euro, jeny, franki, pary-nie pary, słowem – całe bogactwo tego świata. A mi wciąż źle – bo tego też będzie więcej, tego wszystkiego się jeszcze dodrukuje (o, przepraszam, „dostosowuje ilościowo”), tego też nie ominie planowany jednoprocentowy podatek od transakcji. Pójdźmy zatem jeszcze dalej, poszukajmy tego, czego będzie mniej. Co jest pierwszą rzeczą przychodząca Wam na myśl?

Bo mi – rękopisy. Kiedy już wszystkie dzieci w szkołach zaczną pisać maszynopisem, a swe ostatnie przed bankructwem listy wyśle Poczta Polska, jakaż to przyjemność będzie spojrzeć sobie na – dajmy na to – list hetmana wielkiego koronnego czy innego Napoleona. Tych rzeczy nie będzie można skserować, dodrukować, wydobyć. Tego nie zapakują nam w CDS i nie zaczną tym handlować pod zastaw hipotek (choć z drugiej strony – kto wie?). A nadto – jak to wygląda na ścianie! Powiecie, że owszem, tak, ale drożyzna, a ja powiem, że nie: zamiast wieszać podrzędnej jakości bohomazy na ścianach, kupcie sobie przez Internet jakąś grafikę albo fajną obligację czy liścik Sobieskiego do Marysieńki – zresztą z tym zarzutem o drożyźnie jest tak, jak z mitem o tym, że na giełdzie można zabawiać się, tylko mając gruby portfel: to zwyczajne kłamstwo. Powiecie, że owszem, tak, ale rynek mało płynny, a ja powiem, że nie: zawsze znajdzie się jakiś wariat, który będzie chciał to wylicytować (zakładając na przykład, że tylko 0,25% osób w Polsce ma jakąś manię, co wydaje mi się nader ostrożnym szacunkiem, to i tak daje liczbę około 100 000 osób), w ostateczności będzie to można sprzedać do antykwariatu czy wstawić do galerii. Zawsze znajdzie się jakaś grupa osób, która będzie robić wszystko na opak: nie skonsumuje, bo zbiera książki (choć to nieekonomiczne, przecież są biblioteki) czy inne, zda się, nikomu niepotrzebne szpargały. Tym bardziej rzeczy o wartości historycznej, których nie będzie więcej, bo się nie rozmnożą poprzez jakieś quantitive easing, będą z czasem coraz cenniejsze. A rękopisy na ten przykład – wydaje mi się, że najbardziej będą cenne: jako pamiątki czasów minionych, znak końca pewnej epoki, w której nie było dużo wszystkiego, wreszcie jako dowód istnienia postaci, a nade wszystko jako oznaka tego, że nie odhumanizowaliśmy się jeszcze jako cywilizacja.

Mniejsza zresztą o te cholerne rękopisy, o których się tak malowniczo starałem rozpisać. Puenta tego wpisu jest nadzwyczaj prosta: znajdźcie sobie, inwestorze, jakieś hobby! Będziecie zwyczajnie mieli o wiele spokojniejszą głowę podczas (trzeciej fazy?) bessy, tej i kolejnych – niebawem.

Z nieustająco niedźwiedzim pozdrowieniem, wasz Naokoło Wieży.

Zmierzch Cesarstwa Rzymskiego

noreply@blogger.com (Naokoło Wieży) — Sun, 30 Oct 2011 14:32:00 +0000

Jeśli pytacie, to tak, skorzystałem na tym krótkim, acz szalonym rajdzie zaraz po oczekiwanej decyzji polityków o „darowaniu reszty kar”, by wszystkie zainteresowane strony dalej mogły udawać Greka. Ale przecież to było tylko płytkie wybicie, na kilku dużych firmach, tymczasem mWIG i sWIG stoją, jak stały – a przecież któż inny ma dać sygnał do trwałej zmiany trendu?

I jeśli pytacie, to tak, oburzam się, owszem, ale to na oburzonych się oburzam, i to wewnętrznie, nie komentując głośno socjalistycznych podstaw owego wspólnego dzieła, pozwalając wszak innym za młodu być socjalistą (komunistą), by ten i ów na starość nie był świnią. Cóż począć, nie pociągają mnie takie społemowskie inicjatywy, mogę tylko na pocieszenie dodać, że uważam tę inicjatywę za udany ruch społeczny (w sensie udawać).

I jeśli pytacie, to tak, nie żal mi Kaddafiego, kto mieczem wojuje, ten od miecza ginie. Żałuję tylko, że mass-media nazbyt pobieżnie przejechały się po uśmiechniętych buziach Sarkozy’ego, Miedwiediewa i spółki, kiedy to jakiś rok temu wszyscy wesoło pląsając, zabawnie klepali się po plecach, próbując od dyktatora wysępić trochę ropy. Teraz też wszyscy się cieszą, ale kiedy okazało się, że w takiej oto Tunezji zamiast „bezpiecznego” Ben Alego będziemy mieli do czynienia z islamistami, już ta nowa wiosna ludów jest „be”, a i miny nieco zrzedły, prawda?

A jeśli pytacie, jaki to wszystko ma związek z finansami osobistymi i pieniędzmi, to tak, ma, i to duży. Jeśli nie wiecie, jaki, to nie szukajcie tutaj odpowiedzi na dręczące Was pytania, nie znajdziecie ich. Ten źle pomyślany i jeszcze gorzej prowadzący się świat nie pozwala już na nic więcej ponad zabawę słowem; reszta to fraszka – igraszka, a w samym tercecie jednostka – rodzina – społeczeństwo te ostatnie dwa pojęcia zaczynają na poważnie wypadać z gry, dezintegrują się. Nie kalkulują się przecież, to się zwyczajnie nie opłaca, każdy sam orze, jak może. Yes, we can’t, można by powiedzieć, trawestując hasło Obamy. Po naszemu byłoby tu coś takiego: ważne, żeby minusy nie przesłoniły nam plusów, czyli optymizm z pokryciem. Lub też: patrzę w oko smoka i wzruszam ramionami.

A Ty, po której jesteś stronie?

PS. 1/11 – przypominam: Jan Baszkiewicz; Jerzy Nowosielski, Amy Winehouse

Jak łatwo odłożyć 10% dochodów?

noreply@blogger.com (Naokoło Wieży) — Sat, 15 Oct 2011 09:01:00 +0000

Nie bądźmy drobiazgowi. Jeżeli tytułowe 10% jest dla Ciebie jakąś mityczną kwotą, bez której absolutnie nie dasz rady dociągnąć do pierwszego, nie upieraj się. Spróbuj na początek odłożyć 5%, może z czasem uda Ci się powiększyć tę kwotę. A po co odkładać? Oczywiste: każdy z nas ma tysiące pomysłów na to, aby wydać swoje pieniądze, zatem każdy z nich może stać się miłą puentą naszego odkładania: czy będą to fajne wakacje, czy nowy sprzęt albo samochód; po co wówczas korzystać z drogiego kredytu? A może wolisz mieć miły i bardzo wymierny dodatek do emerytury albo po prostu chcesz zbudować sobie poduszkę finansową, która będzie pokrywała nieprzewidziane wydatki? Bo przecież, jak się zdaje, jeżeli nie wiesz już na co jeszcze wydawać swoje pieniądze, to znaczy, że jesteś już bardzo bogaty i możesz darować czytanie sobie tego bloga. Cała reszta z Was na pewno ma już zaplanowane w głowie tysiące mniejszych bądź większych wydatków czy celów i może je w prosty sposób sfinansować. Jak?

Załóżmy, że tak jak większość, pracujesz na etacie i dostajesz pensję piątego każdego miesiąca. Zatem zaloguj się na swoje konto lub pójdź do banku i ustaw sobie stały i automatyczny przelew 10% (lub ile chcesz, mniej albo więcej) Twojego wynagrodzenia, który będzie wykonywał się szóstego dnia każdego miesiąca na nowo otwarte lub istniejące konto oszczędnościowe, do którego nie wyrabiaj sobie karty debetowej. Zapomnij na razie o inflacji, o żądzy zysku, niskim oprocentowaniu oszczędnościowych kont. Zapomnij o tych pieniądzach, żyj tak, jakby ich w ogóle nie było. Jeżeli potrzebujesz przyciąć nieco wydatki, zrób to. Jeżeli nie czujesz się na siłach patrzeć, jak szóstego każdego miesiąca znika, dajmy na to, 200 PLN z Twojego konta, podziel tę kwotę na cztery części i ustaw cztery automatyczne przelewy w miesiącu po 50 PLN, wtedy poczucie starty powinno być mniejsze. Albo po prostu zmniejsz odkładaną kwotę na przykład do 100 PLN. Zapomnij o tym, że to niewielka kwota, to na razie nie ma znaczenia. Najważniejsze jest to, aby wypracować sobie dobrą praktykę i doprawić ją szczyptą automatyzmu. Wówczas to prędzej czy później do głosu dojdzie mechanizm odroczonych korzyści, według którego rezygnujesz doraźnie z prostej i natychmiastowo osiągalnej przyjemności po to, aby za jakiś czas odebrać to wszystko z nawiązką.

Nawet jeżeli jesteś w stanie odłożyć miesięcznie 50 PLN, za rok będziesz miał całe 600 PLN. Mało? Nie sądzę, by było to mało dla kogoś, kto może odłożyć tylko tyle i ani grosza więcej. Możesz łatwo ubogacić tę kwotę, odkładając na wspomniane konto oszczędnościowe dodatkowo uzyskane od pracodawcy pieniądze, typu „wczasy pod gruszą” czy inne bonusy – po prostu zapomnij o tym, że je dostałeś, zrób przelew na przykład 80% tej ekstra kwoty. To naprawdę nie jest trudne. A może nie wiesz, skąd wziąć pieniądze na oszczędzanie, skoro wydajesz wszystko? Obejrzyj swoje wydatki, zapanuj nad swoim własnym „czynnikiem latte”, przytnij trochę tu i tam. Zrób automatyczny przelew na 15 PLN tygodniowo, to dwie kanapki i kawa z firmowego bufetu lub chińszczyzna na wynos, którą zamawiasz podczas przerwy w pracy, albo też paczka fajek. Naprawdę zrobi Ci różnicę, jeżeli „pozbędziesz się” tych 15 PLN?

Tutaj nie ma żadnego sekretu: jest nim tylko i wyłącznie automatyzm działań. Wszystko, czego potrzebujesz, to stałe zlecenie przelewu i – chociażby – subkonto, które w zdecydowanej większości banków można otworzyć za pomocą jednego telefonu. Ten automat likwiduje jednocześnie Twoją wymówkę o tym, że chcesz oszczędzać, ale nic Ci nie zostaje na koniec miesiąca; likwiduje problem braku pieniędzy na to, aby coś odłożyć, bo przecież przelew będzie wykonywał się tylko wtedy, gdy na koncie faktycznie będzie gotówka.

Dlaczego zatem nie skorzystać z tego sposobu? To sytuacja typu: „win-win”; wszyscy wygrywają. Nie stać Cię na to, aby z tak zaprezentowanego mechanizmu nie skorzystać, po prostu. Jeżeli z niego korzystasz, to chwała Ci za to, ale przecież zawsze możesz go rozbudować, wzbogacić swój system o nowe rozwiązania, dążyć do optymalizacji czy też zacząć na poważnie myśleć o pomnożeniu odłożonej kwoty. Możliwości masz tysiące, a na dodatek – masz też pieniądze, aby te możliwości wykorzystać, bo w końcu – cóż Ci po nich bez pieniędzy (i vice versa)?

A jeżeli nie chce Ci się nawet ustawić automatycznego przelewu, to sorry Winnetou, ale – jak dla mnie – zwyczajnie nie ma już dla Ciebie absolutnie żadnego ratunku.

O wyższości cięcia strat nad uśrednianiem ceny

noreply@blogger.com (Naokoło Wieży) — Tue, 11 Oct 2011 09:32:00 +0000

Dawno, dawno temu, za siedmioma górami, za siedmioma lasami, w czasach wielkiej hossy, spece od zarządzania pieniędzmi powtarzali, że aby osiągnąć sukces finansowy wystarczy wybrać dobry fundusz akcji, ustawić stałe zlecenie dokupowania jednostek za określoną sztywno kwotę i zapomnieć o sprawie na następne kilka lat. Systematyczne dokupowanie dzięki tak zwanej metodzie uśredniania ceny miało powodować, że będziemy nabywać mniej jednostek w czasie hossy, a więcej w czasie bessy, i – pokrótce rzecz biorąc – średnia cena nabycia sprawi, że summa summarum będziemy na plusie po jakimś tam okresie czasu. Taka pasywna strategia miała być idealna dla tych z nas, którzy nie mają czasu zajmować się swoim portfelem albo śledzić aktualnych nastrojów na rynku.

Jak wszystkie uniwersalne metody zarządzania finansowymi „dla wszystkich”, tak i ta zbankrutowała niczym pomysł Grzegorza Napieralskiego na SLD. Dlaczego? Bo czasy nieustannej i długotrwałej prosperity powoli się już kończą – wydaje się, że przyszłość, zarówno ta bliższa, jak i dalsza to dalej będzie naprzemienny ciąg typu hossa / bessa, jednak w bardziej gwałtownym wydaniu. Przyjrzyjmy się, z jaką częstotliwością używa się obecnie w mediach słów typu „krach” czy „euforia”, już nie są one zarezerwowane dla prawdziwych katastrof finansowych, ale – co charakterystyczne dla niepewnych czasów na giełdach – żongluje się nimi niemal co tydzień. To naprawdę wymaga niezwykłego hartu ducha, by dokupować jednostki funduszy po coraz niższych cenach; większość zapewne nie wytrzyma presji i sprzeda wszystko gdzieś w okolicach dołka, czy to z powodu niedoinformowania, czy strachu. Falowanie i spadanie, jak śpiewał kiedyś Maanam, może doprowadzić do rozpaczy nawet najtęższe głowy, a co dopiero tak zwanego przeciętnego inwestora. Dlatego apeluję: nie uśredniajcie ceny na siłę, nie róbcie tego bezmyślnie.

W tych czasach stare metody po prostu nie działają i mogą tylko spustoszyć Wasz portfel. Dzisiaj wymagana jest choć odrobina elastyczności, którą zapewnia (jedynie?) mechanizm „stop loss”. Pozwala on chociażby przejść w miarę suchą stopą przez fale, obojętnie, czy są to kolejne fale Fibbo, czy fale ogólnego kryzysu. W moim pojęciu właśnie w takiej „nowofalowej” postaci dostajemy wyraźny sygnał od rynku, że oto należy nieco śmielej przesunąć akcenty z żądzy zysku na potrzebę chronienia swojej gotówki, a nade wszystko odebrać to jako ostatni dzwonek na zmianę swojego podejścia do inwestowania. Można zaryzykować stwierdzenie, że stosowną metodą byłaby strategia aktywnej alokacji i podłączania się pod trendy, gdyby nie fakt, że same fundusze tzw. aktywnej alokacji sprzeniewierzyły się tej nazwie (wiem, brzmi to cokolwiek pretensjonalnie), bowiem zamiast pogrywać z trendem ich zarządzający usiłowali czarować rynek bądź zajmować się futurologią, a jak na tym wyszli, wszyscy wiemy.

Niemniej jednak sama elastyczność i aktywność, jakkolwiek były przez cały czas pożądanymi cechami w działalności inwestycyjnej, dzisiaj zdają się przesuwać na czoło rankingu przymiotów, jakimi powinien cechować się indywidualny inwestor. Jeżeli się z tym zgadzacie, to pomyślcie, czy nie czas najwyższy na stworzenie na nowo prywatnego funduszu inwestycyjnego i określenie swoich reguł gry według spisanego sobie a muzom mini-prospektu, choćby zasady jego działania miałyby się ograniczać tylko do kilku punktów, a skromny portfel pozwalał tylko na stworzenie „funduszu funduszy” i manipulowanie nimi? Nagrodą będzie zapewne zwyczajowa premia za aktywność, a dodatkowym plusem zdobycie bezcennego doświadczenia.

Pasywne inwestowanie zatem odchodzi w przeszłość. Kończy się epoka wstydliwych, witajcie w nowych czasach. A co, jeśli nie możecie się zdecydować? Cóż, załatanie ordynacji podatkowej przez przyszły rząd, czego skutkiem będzie opodatkowanie lokat jednodniowych, a także kolejna podwyżka podatków i dalsze majstrowanie przy systemie emerytalnym (farewell, madame Fedak!) powinny w znacznym stopniu ułatwić Wam podjęcie decyzji, czy warto bardziej aktywnie zadbać o własne pieniądze, czy może lepiej zostawić to komuś innemu.

Przed wyborami (wersja oryginalna)

noreply@blogger.com (Naokoło Wieży) — Fri, 07 Oct 2011 16:07:00 +0000

dla Marcina Sendeckiego

Dzisiaj kupiłem dwa pory na kolację,
niosłem je za plecami, trzymając jak kwiaty.
Lato się gryzie z jesienią. Forma ocalała
i wychodzi z podziemia. Wszystko się układa
w jeden, wyraźny, doskonały kształt:

ogród koncentracyjny.

Wakacyjny portfel, czyli bryndza

noreply@blogger.com (Naokoło Wieży) — Wed, 05 Oct 2011 17:05:00 +0000

Mój portfel inwestycyjny ruszył nieco ponad cztery miesiące temu, było to na początku maja. Wynik nie jest zachęcający: jestem na minusie dobre półtora procenta. Ktoś powie: no tak, ale jest bessa, a nasz WIG w tym czasie spadł ze dwadzieścia procent, lecz przecież to jest żadne wytłumaczenie. Dobry trader (och, przecież nie mówię tutaj o sobie) zarabia i na wzrostach, i na spadkach. Póki co mam za mały kapitał, by na poważnie pograć w eski lub opcje put, ale co się odwlecze…

W tym czasie zajęty byłem wyprzedażą do zera akcji z portfela (na przykład Lotos pod koniec sierpnia, choć z mizernym, lekko plusowym wynikiem, to jednak po 33,7 PLN, a dziś po 23). Obecnie trzy czwarte portfela tkwi w krótkoterminowych depozytach, a reszta w ING Nowej Azji, który kupiłem, zdaje się, w czasie promocji i zatrzymam go na dłużej, po drodze rozwadniając mocno jego ogólny udział w portfelu. Z udanych transakcji warto wspomnieć tygodniową jazdę na MCI i LCCorp (realizacja zysku po dziesięć procent na każdym walorze po sześciu gorących, sierpniowych dniach), ogólnie jednak bryndza i pierwsze koty za płoty. Tym bardziej, że miałem w tym roku bardzo długie wakacje i dwa wyjazdy (brzmi jak usprawiedliwienie? skądże!). Cel teoretyczny to niezmiennie 12% zysku rocznie.

Plany na ostatni kwartał tego roku? Chronić swoją gotówkę, stać z boku, szczególnie w październiku. Będzie taniej. A potem - oby - rajd św. Mikołaja i inne window dressing. Oby nie zmienił się w pudding, którego bardzo nie lubię.

Gotówka rządzi!

noreply@blogger.com (Naokoło Wieży) — Sun, 02 Oct 2011 09:27:00 +0000

Spolszczyłem nieco inaczej te znane powiedzenie: cash is king, zamieniając „króla” na bardziej dramatyczne „rządzi”, lecz przecież wszyscy i tak wiedzą, o co chodzi.

W tak niepewnych czasach, to zgoła oczywiste powiedzonko. Nie tylko firmy powinny wówczas dbać o skuteczne i efektywne zarządzanie swoim cash-flow, ale to przede wszystkim my – tak zwani konsumenci, indywidualni inwestorzy, oszczędzający (czy do jakiej tam szufladki siebie wrzucisz) – musimy za wszelką cenę znaleźć sposób, aby akumulować gotówkę. Można to zrobić na wiele sposobów: umiejętnie, szybko i z chirurgiczną precyzją ciąć straty w nietrafionych inwestycjach (nie walcz z rynkiem, jeżeli nie możesz w nim utopić wystarczającej ilości pieniędzy), zwiększyć swój fundusz awaryjny, ustawić o jedną trzecią większy automatyczny przelew na konto oszczędnościowe, itd., jednym zdaniem dla każdego coś miłego. Pozostaje tylko pytanie: po co to robić?

Prawdę mówiąc, nigdy się nad tym nie zastanawiałem. I to nie dlatego, że nie myślę o swoich finansach osobistych w poważny sposób. Gromadzenie gotówki na kontach oszczędnościowych i lokatach to dla mnie zwyczajnie najlepszy sposób na uniknięcie głupich kredytów (i mówiąc głupi mam na myśli na przykład kredyt na nowy samochód albo kredyt na wakacje), spełnianie swoich marzeń i drobniejszych zachcianek oraz wykorzystanie nadarzających się okazji inwestycyjnych, czy to w postaci dokupienia drobnej ilości akcji po gwałtownym ataku paniki i potężnej przecenie na giełdach, podłączenia się pod trend na jakiejś parze walutowej czy zaserwowaniu sobie opcji na jakieś aktywa. Jak to działa w praktyce? Wyjaśnijmy to na prostych przykładach.

Po pierwsze, naprawdę potrzebujesz funduszu awaryjnego, nawet jeśli z niego miałbyś w końcu kupić nowy telewizor, gdy zepsuje się stary. Dzisiejsi producenci nie robią już sprzętów AGD, które śmiało mogą dotrwać do swojej pełnoletniości, najczęściej psują się one tuż po upływie okresu gwarancyjnego, a nawet jeśli nie, to „zaleca się” regularną wymianę podzespołów. Dalej: elektronika, komputery i gadżety rozwijają się w takim tempie, że niemożliwym jest za tym wszystkim nadążyć, a co dopiero to wszystko kupić (taki Apple na przykład – co roku nowy-stary gadżet!). I pół biedy, jeśli w ten sposób kombinujesz, aby wydać coś z funduszu awaryjnego, bo zwyczajnie omija cię niefart w życiu. Uwierz mi – zdecydowanej większości ludzi ten niefart w życiu nie omija i na pewno wtedy odrobinę łatwiej wyjść z niego, mając trochę odłożonego grosza. Na początek wystarczy Twój miesięczny dochód. To w pierwszej kolejności.

Po drugie, naprawdę będziesz potrzebował dodatkowych pieniędzy na emeryturę. Szczególnie, jeżeli masz około trzydziestu-czterdziestu lat, to musisz wiedzieć, że kombinowanie polityków przy Twoich emerytalnych pieniądzach to prosta droga do katastrofy, dodatkowo nie jest wcale pewne, czy w ogóle będzie można liczyć na państwo za te kilkadziesiąt lat przy takim współczynniku dzietności w Europie i postępującym procesie jej starzenia się, a co więcej, nawet te owiane nimbem niezależności otwarte fundusze emerytalne mogą na niesprzyjającym rynku utopić wszystkie pieniądze, nawet mając zapakowane tylko dwadzieścia pięć procent portfela w akcje – wystarczy kilkuletnia bessa i pozamiatane. A podobno wystarczy odkładać 10-15 % zarobków. Zatem fundusz emerytalny w drugiej kolejności.

Po trzecie, zapewne będziesz domagał się od życia różnych przyjemności, czy to nowego samochodu, mieszkania, wycieczek zagranicznych, itp. – tu ogranicza nas tylko własna wyobraźnia. Nie ma więc powodu, by zostać najbogatszym człowiekiem na cmentarzu, trzeba korzystać z życia, byle nie za pożyczone pieniądze, zwłaszcza jeśli nie wiesz, z czego spłacisz (albo „jakoś to będzie”). Niech w tym przypadku pomocna nam będzie teoria odroczonej przyjemności, a ponadto, kupując coś grubszego za gotówkę, łatwiej wynegocjować rabat (zauważyliście, że teoretycznie bogaci ludzie zawsze i gdzie tylko mogą, negocjują cenę, a teoretycznie biedni biorą wszystko, jak leci?). Różnorakie fundusze celowe zatem w trzeciej kolejności.

Last, but not least, będziesz chciał skorzystać z okazji inwestycyjnych, zwłaszcza jeżeli masz już trochę doświadczenia i bardziej wyrobione oko czy to do spółek, surowców, czy zwyczajnie, sensowny ogląd na rynek. Po co żałować po fakcie, że oto zmaterializowała się oczywista oczywistość (by użyć słów klasyka, ale nie Klesyka, tego z PZU) w postaci wzrostu kursu danego waloru? Dla świętego lokatowego spokoju? A dla tych bardziej pasywnych, dlaczegóż by nie kupić prostego ETF-a, jeśli wykresy pokazują, że rynek szoruje dno – i choć zawsze, kiedy wydaje ci się, że to już dno, słyszysz stukanie w podłogę, to jednak moim zdaniem warto podjąć odrobinę ryzyka (a nadto stratę na ETF możesz sobie odliczyć, a stratę na TFI – już nie). Nie za wszystko, nie na hurra, ale takim właśnie funduszem okazji inwestycyjnych – jak najbardziej. To w czwartej kolejności.

Brak tutaj miejsca i czasu, aby zagłębić się w egzegezę poszczególnych przypadków, bo chciałem jedynie uwypuklić i podkreślić z całą mocą znaczenie gromadzenia żywej gotówki. Nawyk jej regularnego akumulowania i chronienia jej przed utratą wartości jest bowiem według mnie jednym z najważniejszych czynników decydujących o sukcesie w inwestowaniu i nader wyraźnie ułatwia nam życie. Rynkowe „cash is king” jest tylko tego wszystkiego, o czym pisałem wyżej, dobitnym potwierdzeniem.

Przed wyborami (niczego o mnie nie ma konstytucji?)

noreply@blogger.com (Naokoło Wieży) — Mon, 26 Sep 2011 16:05:00 +0000

Dzisiaj krotochwilnie, nieco poza tematem, ale przecież istotnie - w sprawie wyborów parlamentarnych ‘11. Poniżej ad hoc przeróbka haseł wyborczych siedmiu ogólnopolskich komitetów:.

PO – Zarobimy Więcej

PIS – Polacy Słabują Więcej

PJN – Wszystko Jest Niemożliwe

PSL – Członek Jest Najważniejszy

SLD – Jutro Bez Powab

Ruch Palikota – Nowe Czesne Dla Państwa

Polska Partia Pracy – My Wypieramy Przyszłość

Czy nie macie Państwo poczucia, że w tym roku jak nigdy dotąd po ’89 (by posłużyć się związkiem frazeologicznym rodem z Kubusia Puchatka) im bardziej chce się głosować, tym bardziej nie ma na kogo?

Moje wielkie greckie wesele – anatomia kryzysu

noreply@blogger.com (Naokoło Wieży) — Tue, 20 Sep 2011 18:05:00 +0000

Jeszcze do końca, jak przypuszczam, nie znamy rozmiarów tej iście greckiej tragedii. Czy ktoś jednak w końcu zachęci tych wyluzowanych gości do korzystania z kas fiskalnych? Szczerze wątpię. Czy pozwoli im po chamsku upaść? Nie wydaje mi się.

Ok, myślenie w stylu „jakoś to będzie” nieobce jest wielu społeczeństwom. Akurat Unia Europejska została zbudowana na innym niż fiskalny fundamencie i cokolwiek o tym teraz myślimy, to jednak naprzód zmówiono się co do wspólnej unijnej idei ufając sobie nawzajem i nie wpisując w żadne traktaty mechanizmu typu „sprawdzam”. Ot, po prostu jeden z drugim minister podawali sobie nawzajem jakieś dane, biorąc wszystko za dobrą monetę. Nikt nie zawracał sobie głowy studiowaniem kazusów uprzednich i powtarzanych po wielokroć bankructw (już przecież w nowożytnej historii) Francji czy Hiszpanii.

A całość jako żywo zaczyna przypominać historię z miłego filmu „Moje wielkie greckie wesele” (nie oglądaliście? żałujcie! momenty były? maaasz.), który dziś powinien być rozpowszechniany uzupełnionym będąc o frazę jak w tytule niniejszego wpisu: otóż załóżmy, że bank proponuje mi 100k PLN kredytu gotówkowego, ja natenczas wyprawiam huczne wesele, wyjeżdżam na wakacje czy w inny sposób chcę je przehulać – i robię to, po czym za ostatnie grosze zamawiam w szafie grającej nieśmiertelny klasyk Mietka Fogga „Ta ostatnia niedziela”, a na koniec zdziwionym współbiesiadnikom oznajmiam, że jednak nie strzelę sobie w łeb, tylko zaczekam, aż oni za mnie zapłacą. Zabawa jest przednia, na zasadzie przygody mojego życia, jednak po wszystkim zostaje niesmak życia ponad stan. I o to w tym wszystkim chodzi: jedni to zrobią, inni się powstrzymają. Szkoda jednak, że ci drudzy będą zawsze zmuszeni płacić za tych pierwszych. Himilsbach pasuje tutaj jak ulał: „Pani płaci, pan płaci… Społeczeństwo”.

I właśnie dlatego obstawiam, że jednak Grekom nie pozwoli się tak zwyczajnie upaść. Francuscy królowie na ten przykład bardzo dobrze zwykli radzić sobie z dłużnikami, zwłaszcza wówczas, kiedy dostępna już była gilotyna, dziś jednak ta metoda wydałaby się co najmniej tak kontrowersyjna, jak – nie przymierzając – zaproszenie niejakiego Nergala do Telewizji Trwam na cykl wykładów poświęconych listom do Koryntian. Jakieś kontrolowane pół-bankructwo zatem, coś w stylu obligacji Brady’ego (PRL za Jaruzela też przecież przestało obsługiwać zagraniczny dług), może ewentualnie dżentelmeńskie (?) wypchnięcie ich ze strefy euro i powrót do drachmy. Ale przecież – na miły Bóg – przecież nie wojna i nie masowy dodruk zielonych kart do USA! Pan minister Vincent jego kolega bankier są na bakier z historią (skoro obowiązkowa matematyka na maturze, to niech i historia też) i po prostu tak efekciarsko im się chlapnęło. Równie dobrze swoją opinię o kryzysie greckim mógłby wyrazić Zdzisiek Kręcina, ten z PZPN, też przecież finansista.

A że innego sortu, to już całkiem inna historia. Wszystko się formalnie zgadza: ważne, że finansista i ważne, że lubi sobie chlapnąć.

Nie kupuj funduszy stabilnego wzrostu

noreply@blogger.com (Naokoło Wieży) — Sat, 17 Sep 2011 12:32:00 +0000

Jak wiadomo, fundusze inwestycyjne to zabawka dla tych, którzy nie mają stosownej ilości czasu albo wystarczającego zacięcia czy gotówki do samodzielnej zabawy na giełdzie i dookoła niej (naokoło wieży, prawda?), tylko wolą powierzyć pieniądze specjalistom, którzy – w zamian za niemałą prowizję – przyniosą mniej lub bardziej satysfakcjonujące zyski. Jest tych funduszy cała paleta i teoretycznie każdy znajdzie coś dla siebie, zwłaszcza że oferta nieustannie jest rozszerzana i uzupełniana, nie mówiąc już o nagłych zmianach profilu niektórych funduszy. Dlaczego zatem nie wybierać tych „stabilnych” albo „zrównoważonych”?

Według mnie, największą wadą tych funduszy jest to, że wbrew swoim nazwom nie są one ani stabilne, ani zrównoważone, ani tym bardziej nie generują stabilnego wzrostu. To zwyczajne półśrodki: w czasie hossy generują dużo niższe zyski od funduszy akcyjnych, a w czasie bessy tak samo jak większość, ponoszą straty. Przez to, że ich portfele to swoisty melanż instrumentów finansowych, są to produkty skierowane „do nikogo”. Ten „nikt” to człowiek, który nie wie, co zrobić ze swoimi pieniędzmi, nie potrafi podjąć decyzji, i chciałby coś zrobić, ale się boi, więc kupuje taką mieszaninę. Potencjalny kupujący fundusz stabilno-zrównoważony-mieszany to kandydat na wiecznie niezadowolonego z wyników klienta: bo albo to za wolno rośnie, albo za szybko spada, a przecież prowizje wcale nie są znowu aż tak niskie, by nie móc oczekiwać czegoś więcej. Pół biedy, jeśli takie cudo działa pod tak zwanym „parasolem” i w końcu ten i ów zdoła skonwertować swoje jednostki z inwestycyjnej próżni w jakimś „czystym” kierunku: akcji bądź lokat, bowiem tymczasowo nie zapłaci on podatku, lecz najczęściej pada ofiarą zniechęcenia do całego rynku i wycofuje pełną kwotę. Tymczasem ów „nikt” ma co najmniej kilka sposobów, by samemu taki quasi-fundusz sobie skonstruować: po prostu za 70% dysponowanej kwoty kupi obligacje Skarbu Państwa lub założy lokatę terminową, a resztę wyda na przykład – w zależności od poziomu zaawansowania – na akcje, fundusz akcyjny, opcje czy kontrakty terminowe. W podobny sposób są konstruowane tak zwane lokaty strukturyzowane, które mnie zniechęcają albo aktywem bazowym, albo sposobem naliczania kuponu, albo zawiłościami swoich założeń i tak samo nie jestem ich fanem (ale o tym może innym razem).

Co w zamian? Otóż jest wiele możliwości. Nie jestem purystą finansowym, ale sam wolę inwestycję w „czyste” instrumenty finansowe. Ja wiem, że świat nie jest ani czarny, ani biały, tylko zawiera w sobie dużą paletę szarości, ale zdaje się, że tak nie dzieje się w finansach (tym bardziej osobistych). Zatem zainwestuję w lokaty, jeżeli boję się rynku lub mam doń niedźwiedzie nastawienie albo kupię akcje, jeżeli uznam, że skórka jest warta wyprawki, to znaczy, że akceptuję ryzyko. Jeżeli nie chcę kupować akcji bezpośrednio, wybiorę ETF na określony indeks bądź fundusz akcyjny z jak największą domieszką akcji (a przecież wiecie, że portfel funduszu akcyjnego może zawierać zgoła toksyczną domieszkę nawet i dwudziestu procent innych instrumentów); i będzie to fundusz albo sektorowy, albo wyspecjalizowany geograficznie (byleby zanadto nie przesadzać z tą specjalizacją). W „parasolu” natomiast będę poruszał się jak waga: albo maksymalnie w górę, albo maksymalnie w dół. Im mniej skomplikowania, tym lepiej, a w takim „czystym” instrumencie mam co najmniej jeden pewnik: wiem, kiedy będę zyskiwać i kiedy stracę. Nie jest to wprawdzie trudne do oszacowania w przypadku funduszu mieszanego, zwłaszcza jeżeli znamy skład jego portfela, ale wymaga to większej ilości czasu, którego przeważnie nie mamy i wiedzy, którą nieustannie trzeba uzupełniać. Zatem uznaję, że w tym przypadku im mniej warunków, tym lepiej dla mnie (odrobina pure nonsensu: kiedy mało zdolna szansonistka Natalia Kukulska śpiewała swoją rzewną pieśń „Im więcej ciebie, tym mniej”, nie zgadzała się zapewne z moimi założeniami, choć zda się, że to arcydzieło kiczu również traktowało o pieniądzach).

I obrazkowa puenta na koniec: pomyślcie, nawet James Bond pił martini wstrząśnięte, nie zmieszane. Jak to możliwe, że taki topos przechodzi niezauważony obok reklamujących akcyjne lub pieniężne fundusze inwestycyjne?

Czy odróżniasz opinie od faktów?

noreply@blogger.com (Naokoło Wieży) — Wed, 14 Sep 2011 13:39:00 +0000

Niby oczywiste, prawda? Weźmy słownik języka polskiego: opinia to sąd, mniemanie, przekonanie, pogląd, natomiast fakt to prosta niepodważalna dana oparta na obserwacji lub wynikająca z jej naukowego opracowania. Czy zwróciliście jednak uwagę na to, czy przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych posługujecie się faktami, czy tylko opieracie się na opiniach? Na przykład analitycy, którzy piszą raporcik o danej spółce, a następnie wydają rekomendację trzymaj, kupuj, niedoważaj, czy co im tam jeszcze do głowy przyjdzie – jak myślicie, są to fakty czy opinie?

Oczywiście, że opinie. I choć między tymi dwoma pojęciami istnieje dość szeroka strefa tak zwanego cienia semantycznego, czyli – ogólnie rzecz biorąc – nieostrości pojęciowej, jest wystarczająco oczywiste, że decyzje o inwestowaniu powinniśmy opierać na faktach. Z grubsza można stwierdzić, że na podstawie faktów tworzone są opinie, a kombinacja obydwu skłania nas do refleksji nad własnym portfelem. Rzecz w tym, że tak naprawdę w telewizji, prasie, sieci, jesteśmy zalewani rzekami opinii, podczas gdy faktów albo nie potrafimy wyłuskać, albo nie potrafimy ich przetworzyć na własny użytek. Byłbym wielce ukontentowany, gdyby na przykład obok faktu: „wzrost gospodarczy w strefie euro w 2Q wyniósł tyle a tyle procent w stosunku do poprzedniego roku” nie pojawiała się natychmiast opinia mądrej głowy: „niski wzrost gospodarczy to kolejny symptom kryzysu strefy i stawia on pod znakiem zapytania… (coś tam)”. Oczywiście mądre głowy pomagają nam zrozumieć rzeczywistość, ale najczęściej nie potrafią one w takim momencie wyjść ze skóry kaznodziei, który wszem i wobec głosi swoje nauki, interpretując, a nie tłumacząc fakty.

Jestem wielkim zwolennikiem przyswajania jak największej ilości faktów: danych o sprzedaży, zyskach, wskaźnikach czy też wszystkich danych, które można znaleźć w sprawozdaniach finansowych spółek, w które chcemy zainwestować. Tych danych nie należy szukać na forach czy prywatnych stronach internetowych. Kiedyś w prasie istniała dobra praktyka prowadzenia działu „opinie”, ale odkąd każdy fakt jest opatrywany komentarzem, mamy de facto do czynienia z miksem informacyjnym (a w samych „opiniach” dzienniki zajmują się wzajemnym zwalczaniem się – patrz choćby casus Wyborczej i Rzeczpospolitej). Szczególnie widać to na przykładzie wiadomości telewizyjnych, gdzie zamazywanie granic między faktami a opiniami jest aż nadto widoczne, bowiem taki reporter niemal każdy materiał kończy odautorską puentą, a to coraz częściej popycha program informacyjny w stronę zbioru „michałków”, czyli w dziennikarskim slangu – faktów bezużytecznych, acz wywołujących ogólną wesołość odbiorcy.

Możecie nazwać to zawoalowaną i niezbyt subtelną próbą namawiania do inwestowania w wartość, ale powtórzę jeszcze raz: zachęcam do czytania raportów okresowych – tam znajdziecie większość faktów potrzebnych Wam do decyzji inwestycyjnej. Jeżeli nie potraficie ich zinterpretować, możecie wówczas do woli posłużyć się opiniami, byleby tylko skonfrontować ze sobą różne ich źródła i nie starać się grać przeciwko rynkowi, to rzadko się udaje. Jeżeli nie potraficie znaleźć raportów, szukajcie w sieci. Jeżeli nie potraficie ich czytać – nauczcie się. A przede wszystkim przyswajając nowe informacje, zadajcie sobie pytanie: to opinie czy fakty? Odpowiedź na tak zadane pytanie pozwoli Wam lepiej chronić swoje pieniądze. Bo – koniec końców – to nie zysk jest nadrzędnym celem inwestora; jest nim przetrwanie na rynku, szczególnie na tak niedźwiedzim, jakiego doświadczamy obecnie.

Po wakacjach

noreply@blogger.com (Naokoło Wieży) — Sat, 10 Sep 2011 11:17:00 +0000

Zatem veni, vid, vici. Jeszcze raz okazało się, że nie warto wyjeżdżać na wakacje bez aktywnych zleceń stop-loss, bo kiedy wracałem, akurat robiło się minus pięć na WIG20. Z ciekawszych rzeczy to żałuję, że przegapiłem kilkuminutowy szał w dół na franku szwajcarskim, a i to tylko dlatego, że na wakacjach czytałem głównie sportowe strony angielskich brukowców i nie powiem, żeby nie miało to swoich pozytywnych stron (spokojna głowa przede wszystkim). Wprawdzie zastanawiałem się przed wyjazdem, czy aby nie zostawić otwartej pozycji na Lotosie, ale akurat wyszło na to, że analitycy i spółka wespół w zespół zasromali się słabymi wynikami kwartalnymi i marnymi perspektywami sektora. Zresztą sprzedawałem ten papier z nikłą tylko stratą, więc zaiste trzymanie się pryncypiów popłaca. Lecz co tam Lotos, popatrzcie sobie na taki Polnord, który dryfuje aktualnie w okolice 10 PLN, a przecież warty jest podobno ze 45 PLN. Na razie jednak gotówka na bok – i czekamy. Rynek wygląda naprawdę bardzo słabo i wygląda na to, że takie lokaty na 7,5% chwilowo można brać w ciemno, chyba że ktoś potrafi bawić się instrumentami pochodnymi czy też inną tego typu „bronią masowego rażenia” (cyt. W. Buffet).

A jak się wydaje pieniądze na wakacjach? Lekko i gracją, bo przecież nie po to są wakacje, aby sobie odmawiać (a niechby i raz do roku tylko) albo żałować 1 euro napiwku czy tez narzekać bez ustanku. Można za to wyczyścić głowę ze zbędnego szumu informacyjnego; i to jest niesamowite, jak wiele przekazu pchamy w siebie bez bliżej określonego celu. Jest to tym bardziej trudne, że w wielu wakacyjnych destynacjach (by użyć tej specyficznej nowomowy touroperatorów) istnieją klony CNBC, które oślepiają natłokiem tickerów i utrudniają resetowanie naszych „procesorów”. Tymczasem wrzesień to tradycyjnie najgorszy okres dla inwestujących w akcje i wymaga ogromu pracy (co robić? czytać, czytać, czytać, ale nie opinie, tylko fakty!), aby nasz portfel osiągnął przyzwoity wynik, lub w ostateczności był chociaż ciut lepszy od założonego benchmarku. Leniwi będą czekać do grudnia na jakiś szczątkowy rajd św. Mikołaja, cała reszta zostanie zwyczajnie ogolona z pieniędzy w tak zwanym międzyczasie.

Po Facebooku wypadłem i z Twittera, nie będzie go więcej na blogu (powód – redukcja szumu). Nowe notki będą dalej pojawiać się dwa razy w tygodniu. Wspierającym moje konto AdSense dziękuję (nie przesadzajcie z hojnością!), bo AdTaily – póki co – wygląda mało imponująco. W przyszłym tygodniu wracam do pracy i w pewnym sensie w moich finansach zaczyna się nowy rok obrotowy. Oby lepszy, niż poprzedni, czego sobie i Państwu życzę.