Net Gazete Haber

Türk ayakkabı ihracatçılarından İtalya’ya çıkarma

2026-06-09T10:38:09.665+03:00

Türk ayakkabı ihracatçıları İtalya’da Çinli ve Hintli rakiplerine göz dağı verecek. Avrupa Birliği’ndeki talep canlanması Türk ayakkabı ihracatçılarının umutlarını artırdı

Türk ayakkabı ve çanta ihracatçıları Avrupa’nın Çizmesi İtalya’da 13-16 Haziran 2026 tarihlerinde düzenlenecek olan Expo Riva Schuh & Garda Bags Fuarı’na 89 firmayla güçlü bir çıkarma yapacak.

Ayakkabı, deri çanta ve aksesuar ürün gruplarında dünyanın en büyük uluslararası fuarlarından biri olan Expo Riva Schuh & Garda Bags Fuarı’nın Türkiye Milli Katılım Organizasyonunu Ege Deri ve Deri Mamulleri İhracatçıları Birliği bu yıl 14. kez üstlendi.

Expo Riva Schuh & Garda Bags Fuarı’nın, ayakkabı, saraciye deri ürünlerinin tüm Avrupa pazarında sergilemesine imkân veren bir fuar olduğunun altını çizen Ege Deri ve Deri Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Halil Gündoğdu, Türkiye’nin Çin ve Hindistan’dan sonra uluslararası katılımda üçüncü büyük grubu temsil edeceğini vurguladı.

Türk ayakkabı sektörünün geçtiğimiz yıllarda ihracatta 1 milyar doları aştığı bilgisini veren Gündoğdu, “Emek yoğun sektörler olarak Türkiye’deki dezenflasyon politikaları nedeniyle fiyat tutturmada zorlanır olduk. O nedenle 2025 yılı sonunda ayakkabı 775 milyon dolar, saraciye sektöründe 247 milyon dolar ihracat yapabildik. Türkiye deri ve deri mamulleri sektöründe 2022 yılında 245 milyon dolar dış ticaret fazlası veren ülke konumundayken, 2025 yılı sonunda 1 milyar 213 milyar dolar dış ticaret açığı verir pozisyona düştü. Fuarlar, sektörel ticaret heyetleri, alım heyetleri düzenleyerek dış ticarette kötü gidişe dur demek ve ihracatta tekrar artışa geçmeyi hedefliyoruz. İstanbul Sanayi Odası’nın son Türkiye İmalat PMI (Satın Alma Yöneticileri Endeksi) anketi Avrupa Birliği’nde talepte canlanma olduğunu gösteriyor. AB’deki talep artışından payımızı almak istiyoruz” şeklinde konuştu.

Expo Riva Schuh & Garda Bags Fuarı’nda; potansiyel müşteriler olarak perakende zincirleri, yüksek oranda alım yapan ve koleksiyon çalışan ayakkabı ve saraciye firmaları yer alıyor. Potansiyel alıcılara hitaben sunum yapılan başlıca ürünler: Erkek Ayakkabı, Sandalet, Terlik, Bayan Ayakkabı, Sandalet, Çizme, Terlik, Çocuk Ayakkabı, Terlik, Sandalet, Çanta, el çantası, bavul, valiz, kemer, aksesuar vb. saraciye eşyası şeklinde öne çıkıyor.

Ege Deri ve Deri Mamulleri İhracatçıları Birliği’nin Türkiye Milli Katılım Organizasyonu kapsamında Expo Riva Schuh & Garda Bags Fuarı’na 35 Türk firması katılım sağlıyor.

Fuar idaresi, fuara en fazla katılım sağlayan Türkiye, Pakistan, Hindistan, Brezilya, Portekiz, İspanya, Birleşik Krallık, ABD ve Arjantin ülkelerinin ayakkabı ve saraciye STK temsilcileri ile fuar kapsamında bir networking toplantısı gerçekleştirecek.

İtalya’ya Yapılan Deri ve Deri Mamulleri İhracatı

Türkiye, 2025 yılında 1 milyar 445 milyon dolarlık deri ürünleri ihraç ederken İtalya 97 milyon dolarla temsil edildi.

İtalya, Almanya’nın ardından en çok deri ve deri ürünleri ihraç edilen ülke olurken İtalya’ya ayakkabı ihracatı 34,2 milyon dolar, saraciye ürünleri 25,5 milyon dolar, deri postlar 23,5 milyon dolar ve deri kürt giyim eşyası ihracatı 13,5 milyon dolar şeklinde kayıtlara geçti.

İklim krizi artık geleceğin değil bugünün sorunu!

2026-06-08T12:19:57.554+03:00

Türkiye su fakiri olma riskiyle karşı karşıya!

COP31’e ev sahipliği yapmaya hazırlanan Türkiye’de iklim krizi yeniden gündemde. Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Adiller, iklim değişikliğinin artık geleceğin değil bugünün sorunu olduğunu vurgulayarak, “2050’lerde su fakiri ülkeler arasına girebiliriz” uyarısında bulundu.

İklim krizinin artık geleceğin değil bugünün en büyük sorunlarından biri olduğunu ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Adiller, “İklim değişikliğinden etkilenen alanlar arasında tarımdan gıda güvenliğine, su kaynaklarından halk sağlığına hatta ekonomiye kadar pek çok farklı alan yer alıyor.” dedi.

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferanslarının 31’incisi olan COP31, 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya’da düzenlenecek. Dünya liderleri, bilim insanları, uzmanlar ve sivil toplum temsilcilerini bir araya getirecek zirvede, iklim kriziyle mücadele ve sürdürülebilir gelecek için ortak çözümler masaya yatırılacak.

Üsküdar Üniversitesi Çevre Sağlığı Program Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Adiller, 5-11 Haziran Çevre Koruma Haftası kapsamında iklim krizi ve Türkiye’nin COP31 ev sahipliğini değerlendirdi.

İklim krizi geleceğin değil bugünün en büyük sorunu

Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Adiller, iklim krizinin artık geleceğin değil bugünün en büyük sorunlarından biri olduğunu ifade ederek, “İklim değişikliğinden etkilenen alanlar arasında tarımdan gıda güvenliğine, su kaynaklarından halk sağlığına hatta ekonomiye kadar pek çok farklı alan yer alıyor. Tarımda kuraklığın verimlilik düşüşüne neden olduğunu biliyoruz. Bunun yanında pek çok tarımsal üründe iklim değişikliği etkisiyle hastalıkların daha sık ortaya çıktığı ve hastalıklara karşı direncin de düştüğü görülüyor. Ayrıca tarımsal üretim sonucunda elde edilen ürünlerde besin içeriğinin de olumsuz etkilendiği pek çok çalışma ile kanıtlanmış durumda. Son olarak pek çok ürün bölgesel iklim özelliklerinin değişmesiyle gelecekte bulundukları bölgelerde yetiştirilemeyebilir. Bu durumların tamamı doğrudan gıda güvenliğini olumsuz etkilemekte ve gelecekte karşılaşılabilecek olumsuz senaryolar konusunda bizi uyarmaktadır.” dedi.

Su krizi halk sağlığını ve ekonomiyi tehdit ediyor

Su kaynaklarının da iklim değişikliğinden en çok etkilenen doğal kaynaklardan biri olduğunu kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Adiller, “Günümüzde pek çok bölgede su kaynakları iklim değişikliğinin su döngüsünü bozmasıyla risk altındadır. Su kaynaklarının miktar ve kalitesinin bozulması ise doğrudan hijyen koşullarını bozarak halk sağlığını küresel ölçekte risk altına almaktadır. Bununla beraber kuraklık pek çok salgın hastalığın yayılması hızını artırmaktadır. Tarımsal üretimden gıda güvenliğine, su kaynaklarından halk sağlığına kadar bahsi geçen tüm etkilerin ortaya çıkardığı bir de ekonomik faktörler yer almaktadır. Günümüzde pek çok ülkenin her yıl iklim değişikliği ile mücadele için ve iklim değişikliğinden etkilenen sektörlerin desteklenmesi için büyük fonlar kullandığı bilinmektedir.” diye konuştu.

Türkiye’nin de yer aldığı Akdeniz Havzası en kırılgan bölgelerden biri

Ülkemizin iklim değişikliğinden en çok etkilenen bölgelerden sayılan Akdeniz Havzası içerisinde yer aldığına işaret eden Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Adiller, “İklim değişikliği konusunda hazırlanan bilimsel raporlarda Akdeniz Havzası en kırılgan bölgelerden biri olarak kabul edilmektedir. Bu durum özellikle son yıllarda kendini su kaynaklarında azalma, yağış rejimlerinde değişim, geniş alanlarda meydana gelen orman yangınları, güney ve iç bölgelerimizde meydana gelen şiddeti kuraklık ve özellikle Karadeniz kıyılarında daha sık gerçekleşen sel felaketleri ile kendini göstermektedir. Bu göstergeler ülkemizin hem kuraklık hem de afetler açısından ne denli riskler taşıdığını ortaya koymaktadır.” şeklinde konuştu.

Küresel ısınma iklim sistemini nasıl değiştiriyor?

Küresel Isınma ve İklim Değişikliği konusunun birbirine bağlı iki kavram olduğunu söyleyen Adiller, şunları anlattı:

“Günümüzde karbon emisyonları olarak ile sıkça dile getirilen kavram aslında havada bulunan ve havanın ısınmasına yardım eden gazların miktarlarını ifade ediyor. Sanayi devrimi ve nüfus artışı ile havadaki miktarları artan bu gazlar havanın eskisine göre daha sıcak kalmasına sebep oluyor ve bu durum küresel hava sıcaklığı ortalamasının yükselmesi şeklinde kendini gösteriyor. Bu duruma biz Küresel Isınma adını veriyoruz. Sıcaklığın artışıyla diğer koşullarda da değişiklikler meydana geliyor. Buharlaşma, rüzgar, nem ve yağış gibi hava olayları da sıcaklığa bağlı olarak değişiyor. Örneğin sıcaklığın artmasıyla yeryüzünden buharlaşan su miktarı artıyor. Bununla beraber hava ısındıkça havanın nem tutma kapasitesi de artıyor. Yani hem yeryüzündeki su havaya geçiyor, hem de hava daha sıcak olduğu için havada nem olarak bulunan suyun yağış olarak yeryüzüne dönmesi gecikiyor. Bunun sonucunda yağışın daha uzun aralıklarla yağmasıyla kuraklığın şiddeti artıyor, hem de yağmur düştüğünde hava daha fazla nem tuttuğu için bazı durumlarda anlık çok şiddetli yağışlar oluyor. İşte iklim sisteminde gerçekleşen bu tür değişikliklerin tümüne de İklim Değişikliği adını veriyoruz. Maalesef iklimdeki bu değişiklik de deniz seviyesinin yükselmesini, yağış rejimlerinin değişmesini, okyanus asitlenmesini ve fırtına, hortum, sel gibi aşırı hava olaylarının daha sık gerçekleşmesi gibi sonuçlar doğuruyor.”

Türkiye’nin COP 31’e ev sahipliği yapması neden önemli?

Bu yıl ülkemizin COP31’e ev sahipliği yapıyor olmasının, bu alanla ilgilenen tüm çevrelerin gözünün Türkiye’de olacağı anlamına geldiğini vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Adiller, “Türkiye’nin böyle bir ortamda dönem başkanlığını üstlenmesi, bu alanda gerçekleştirdiği ve gerçekleştireceği faaliyetleri dünyaya duyurması açısından ve küresel iklim politikalarında karar verici bir aktör olma potansiyelini ortaya koyma açısından büyük bir fırsat yaratmaktadır. Günümüzde iklim değişikliği sadece bir çevresel kavram değildir. Dünyada pek çok ülke, kurum ve kuruluş ekonomi politikalarını ve yatırımlarını genellikle iklim değişikliği gibi çevresel kavramları dikkate alarak belirlemektedir. Bu yüzden de bu tür etkinlikler genellikle finans ve iş dünyası açısından da oldukça önemlidir. Zirve sırasında oluşacak bu ortam, yerel girişimcilerin ve yerli teknolojilerin dünya ile buluşması açısından da bulunmaz bir fırsat yaratacaktır.” dedi.

COP31, Türkiye için sadece bir etkinlik değil

Bunların yanında, ülkemizin Birleşmiş Milletler tarafından da kabul gören “Sıfır Atık” Projesi’nin bu ortamda dünyanın tüm ülkelerine uygulanabilir bir model olarak sunulma imkânı yakalayacağını da dile getiren Adiller, “COP31, Türkiye için sadece bir etkinlik değil; 2053 Net Sıfır Emisyon hedefine giden yolda kendini gösterdiği, küresel yatırımları üzerine çektiği ve iklim krizine karşı çözüm üreten bir öncü olma yolunda kendini kanıtlaması için tarihi bir şanstır.” ifadesinde bulundu.

COP31’de Türkiye’nin vitrini; Sıfır Atık ve dirençli şehirler

COP31’de Türkiye’nin odak noktasının kesinlikle markalaşma süreci içerisinde olan Sıfır Atık Projesi olması gerektiğini kaydeden Adiller, “2017 yılında başlatılan ve küresel olarak da bilinirliği son yıllarda artan proje hem döngüsel ekonomi hem de atıklara bağlı emisyonların azaltılması konusunda iklim değişikliği süreçleri ile oldukça uyumludur. Bunun yanında Türkiye’nin vizyonunun da doğru anlatılması noktasında önemli bir örnek teşkil edebilir. Ayrıca Hatay’ın yeniden yapılandırılması süreciyle birlikte gündeme getirilen Dirençli Şehirler kavramı ve şehirlerin iklim krizine uyumlu hale getirilmesi önemli gündem maddeleri olacaktır. Bunların yanı sıra, yeşil enerji ve sanayide karbonsuzlaşma, iklim finansmanı ve teknolojik altyapılar önemli gündem maddeleri oluşturarak ülkemize olumlu geri bildirimler getirebilir.” şeklinde görüşlerini ifade etti.

Ülkelerin COP toplantılarına gösterdikleri ilgi prestij konusu

COP süreçlerinin aslında bağlayıcılık konusunda tartışılan kavramlar olsa da, ülkelerin duruma karşı aldıkları duruşun küresel ölçekte dolaylı etkiler yaratabildiğini belirten Adiller, “Her ne kadar İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ya da Paris Anlaşması ülkelerin iklim değişikliği konusundaki eylem ya da eylemsizliklerine karşı caydırıcı yaptırımlara sahip olmamasına rağmen, önceden de belirttiğimiz gibi iklim değişikliği kavramı başlı başına yatırımcıların ya da finans kuruluşlarının yakından takip ettiği süreçlerden biri. Bu yüzden de ülkelerin COP toplantılarına gösterdikleri ilgi ya da yerel politikada ve hukukta bu süreçlere ne kadar yer verdikleri ülkelere bu anlamda prestij kazandırmakta ve belli çevrelerde yatırım yapılabilirlik göstergesi olarak kabul edilmektedir.” dedi.

Türkiye su stresi yaşayan ülkeler arasında

İklim değişikliğinin hem kuraklık süreçlerini uzatması hem de şiddetli yağışlara sebep olmasının ülkemizdeki su kaynaklarını olumsuz etkilediğini anlatan Adiller, şunları kaydetti:

“Yağışın yüksek şiddette yağması toprak tarafından emilen ve yeraltı suyuna katılan su oranını düşürürken, sel ve taşkın gibi süreçleri tetikliyor. Bu süreçler sonucunda da düzenli aralıklarla yağması durumunda toprağı yer altı suyunu ve dereleri beslemesi gereken yağış maalesef büyük oranda. Devlet Su İşleri (DSİ) verilerine göre ülkemizde kişi başına düşen kullanılabilir yıllık su miktarı 2000 yılında 1 652 m3, 2009 yılında 1 544 m3, 2020 yılında ise 1 346 m3 olmuştur. Günümüzdeki sahip olduğumuz bu değer ülkemizi Su Stresi Yaşayan ülkeler durumuna sokuyor. Bu azalma hızının aynı koşullarda devam etmesi durumunda ülkemizde kişi başına düşen kullanılabilir yıllık su miktarının 2050’li yıllarda su fakiri olma sınırı olan 1000 m3’ün altına düşeceğini söyleyebiliriz. Bu senaryo bile başlı başına korkutucu iken uydu görüntüleri ile yapılan incelemeler ülkemizdeki pek çok gölün son 40 yıllık süreçte ciddi su kaybına uğradığını ve bazılarının tamamen kuruma riskiyle karşı karşıya olduğunu gösteriyor. Burada tek sebep tabii ki iklim değişikliği değil, yanlış tarımsal uygulamaların da maalesef süreci hızlandırmış olduğu gerçeğini vurgulamalıyız.”

İklim değişikliği konusunda yol ayrımına ulaşmak üzereyiz

Bugün iklim değişikliği konusunda bir yol ayrımına ulaşmak üzere olduğumuza dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Adiller, “Radikal adımlar atıp, içinde bulunduğumuz durumu değiştirmek ve iklim değişikliğine adapte olmak için hala geç değil. Ama eylemsizlikle geçen her yıl riski arttırmakta. 10 yıl iklim değişikliği konusunda çarpıcı etkileri görmemiz açısından çok kısa sayılacak bir zaman dilimi ama hiçbir adım atmadan ya da önlem almadan geçirilecek 30 ila 50 yıllık bir süreç sonrasında ülkemizi su ve gıda kıtlığı, ciddi ekolojik kayıplar (bazı ekosistemlerin yok olmanın eşiğine gelmesi) ve iç göçlerin çok yoğun gerçekleştiği ve özellikle bazı bölgelerde ciddi altyapı sorunlarının yaşandığı durumlarla karşı karşıya kalınabilir.” diye konuştu.

Günümüzde gerçekleştirilen pek çok anketin insanların iklim değişikliğine karşı mücadeleye olan inançlarını kaybettiklerini gösterdiğini dile getiren Adiller, “Özellikle anketlere katılan pek çok kişi ülkelerin üzerine düşen görevi yerine getirmediği yönünde. Bence bu konuda da haksız sayılmazlar. Keşke bazı ülkeler siyasi ve ekonomik çıkarları uğruna savaşa yaptıkları yatırımı yaşama yapsa da dünyadaki yaşamın sürdürülebilirliğine sağlayabilsek.” şeklinde sözlerini tamamladı.

NATO'nun geleceği Ankara'da tartışılacak!

2026-06-08T11:16:43.929+03:00

NATO Zirvesi Türkiye'nin stratejik gücünü tescilleyecek!

ABD Başkanı Donald Trump'ın 7-8 Temmuz'da Ankara'da düzenlenecek NATO Zirvesi'ne bizzat katılacak olması, uluslararası kamuoyunun dikkatini Türkiye'ye çevirdi. NATO Zirvesi ve Trump’ın gelişini değerlendiren Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler (Türkçe) Bölüm Başkanı Prof. Dr. Nergiz Özkural Köroğlu, bu ziyaretin hem diplomatik hem de stratejik açıdan önemli mesajlar taşıdığını belirtti.

Trump yönetiminin NATO'nun önemli değişikliklere ihtiyaç duyduğu yönündeki yaklaşımını değerlendiren Prof. Dr. Köroğlu, “Trump, ABD’nin NATO içinde orantısız yük taşıdığı iddiasında bulunmaktadır. Ankara Zirvesi’nde Avrupa’nın güvenlik harcamalarının artırması, yük paylaşımı ve ittifakın stratejik dönüşümünün ele alınacağını öngörebiliriz. NATO içerisinde Türkiye’nin askeri gücü ile öne çıkması, olası yük paylaşımı vb. değişikliklerde Türkiye’nin pozisyonun daha fazla dikkate alınmasını gerektirecektir.” dedi.

Üsküdar Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler (Türkçe) Bölüm Başkanı Prof. Dr. Nergiz Özkural Köroğlu, ABD Başkanı Donald Trump'ın 7-8 Temmuz'da Ankara'da düzenlenecek NATO Zirvesi'ne bizzat katılacak olmasını değerlendirdi.

Trump lider diplomasisini ön plana çıkarıyor

“ABD Başkanı Donald Trump'ın NATO Zirvesi'ne bizzat katılacak olması Türkiye açısından diplomatik ve stratejik önem taşımaktadır.” diyen Prof. Dr. Nergiz Özkural Köroğlu, “NATO ile alakalı yürüttüğü politikanın yanı sıra dış politikada izlediği strateji gereği liderler arası pazarlık ve doğrudan ilişkiyi de ön plana alacaktır. F-16 modernizasyon talepleri ve savunma sanayi iş birliği gibi stratejik konularda ve CAATSA yaptırımları gibi konularda pragmatik pazarlıklar ve esneklikler söz konusu olabilecektir.” dedi.

Türkiye'nin NATO içerisindeki ağırlığına dikkat çeken Prof. Dr. Köroğlu, “NATO içerisinde Türkiye, güçlü ordusunun yanı sıra Karadeniz güvenliği, Ortadoğu’ya yakınlığı ve göç sınır yönetimindeki rolü bakımından önem arz eden bir ülkedir. Türkiye’nin bu jeostratejik konumu elini güçlendiren unsurlardır. Trump’ın NATO Zirvesi’ne doğrudan katılımı Türkiye-ABD ilişkilerinde yeni bir diplomatik atmosfer yaratabilir. Ancak bu, daha çok kurumsal yeniden yapılanma değil, pragmatik ve lider merkezli bir yoğunlaşma anlamına gelir. Zaten Trump’ın Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan ile yakın ilişkiler kurma yönünde süregelen bir tercihi bulunmaktadır. Bu zirve sonrası daha da yoğun şekilde bunun devam edeceği öngörülebilir.” diye konuştu.

NATO'nun geleceği Ankara'da tartışılacak

Trump yönetiminin NATO'nun önemli değişikliklere ihtiyaç duyduğu yönündeki yaklaşımını değerlendiren Prof. Dr. Köroğlu, “’Trump yönetiminin NATO’ya ilişkin “önemli değişikliklere ihtiyaç var’ yaklaşımı, NATO’nun kurumsal kimliğini doğrudan tartışmaya açan NATO’nun iç dönüşüm kapasitesi ve transatlantik siyasi uyumunun dayanıklılığını sorgulayan bir yaklaşımdır. Trump, ABD’nin NATO içinde orantısız yük taşıdığı iddiasında bulunmaktadır. Bu konu bu yıl yapılan Münih Güvenlik Konferansı’nda da gündeme gelmişti. Avrupa tarafından savunma harcamalarının artırılması ve yük paylaşımının NATO içerisinde dengeli olması gerekliliğini ortaya koymaktadır.” şeklinde konuştu.

Trump’ın, ABD’nin artık Avrupa güvenliği açısından 2.Dünya Savaşı’nın sonundan bu yana devam eden güvenlik garantörlüğü rolünün değişmesi gerektiğini savunduğuna işaret eden Prof. Dr. Nergiz Özkural Köroğlu, “Ayrıca Trump, Avrupalı liderlerin aksine NATO’nun bir değerler ittifakı değil daha ziyade yük paylaşımı ve fayda dengesi üzerine kurulu bir güvenlik platformu olması gerekliliği inancındadır. Neticede, Ankara Zirvesi’nde Avrupa’nın güvenlik harcamalarının artırması, yük paylaşımı ve ittifakın stratejik dönüşümünün ele alınacağını öngörebiliriz. NATO içerisinde Türkiye’nin askeri gücü ile öne çıkması, olası yük paylaşımı vb. değişikliklerde Türkiye’nin pozisyonun daha fazla dikkate alınmasını gerektirecektir.” dedi.

Türkiye'nin dengeleyici rolü öne çıkıyor

Türkiye'nin hem NATO üyesi hem de Rusya, Ukrayna, Karadeniz ve Orta Doğu dengelerinde önemli bir aktör olmasının Ankara'nın elini güçlendirdiğini kaydeden Prof. Dr. Köroğlu, “Türkiye, dış ilişkilerinde ‘bölgesel sorunlarda bölgesel sahiplenme ve çözümleri savunmaktadır’ ilkesini benimsemektedir. Dolayısıyla bölgesel manevra kapasitesini günden güne proaktif dış politika kararları ile arttırmaktadır. Rusya-Ukrayna Savaşı’nda çok açılı bir dış politika yürüterek Rusya ve batılı güçler arasındaki dengeyi sağlayarak ‘tahıl diplomasisi’ gibi girişimleri ile de başarılı bir dış politika gerçekleştirmiştir. Montrö Boğazlar Sözleşmesi çerçevesinde Karadeniz güvenliğinde Rusya ve Türkiye önemli birer aktördür. Ama aynı zamanda Türkiye, NATO’nun güney kanadında bir NATO ülkesidir ve stratejik önemi vardır. Bu açıdan Türkiye’nin kendi güvenliği ve bölgedeki barışı koruması açsından ‘dengeliyici rolü’ önemlidir. Ortadoğu ülkeleri ile de coğrafi yakınlığı ve sınır komşusu olması da yine Türkiye’nin stratejik önemini göstermektedir. Türkiye İran Savaşı’nda da Ukrayna Savaşı karşısındaki itidalli ve barışçıl tutumu ile bölgede istikrar ve refahı savunan bir yaklaşımda bulunmuştur.” diye konuştu.

İran krizi ve enerji güvenliği zirvenin önemli başlıkları olacak

Trump'ın İran ile yürütülen müzakerelerde anlaşmaya yakın olduklarını açıklamasının da zirvenin gündemini etkileyeceğini ifade eden Prof. Dr. Köroğlu, şöyle devam etti:

“Trump’ın İran’la müzakerelerde anlaşmaya yakın olunduğunu açıklaması ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılabileceğine dair söylem, Ankara zirvesinde bu krizin yarattığı küresel enerji krizinin ittifak ülkelerine etkileri ve enerji arz güvenliği bağlamında tartışılabilir. Ayrıca, zirvede İran krizinin yarattığı sonuçlar bakımından NATO’nun ‘alan dışılık’ rolü tartışılabilir. ‘İttifak sadece bölgesel mi yoksa küresel kriz yöneticisi mi?’ gibi bir sorgulama olabilir. Türkiye’nin bu süreçteki rolüne bakıldığında karşımıza birkaç konu çıkmaktadır. Türkiye, İran’ın komşusu olduğu için savaş esnasında bazı füzeler yönünü şaşırarak Türkiye’ye düşmüştür. Dolayısıyla zirvede Türkiye'nin hava ve füze savunmasının güçlendirilmesi, NATO'nun güney kanadının güvenliği, Kürecik radarının rolü, hava savunma sistemlerinin kalıcı konuşlandırılması gibi konular gündeme gelebilir. Ayrıca Türkiye, enerji koridorları üzerinde olan bir ülke olduğu için enerji arz güvenliği açısından önem arz etmektedir. Bunun haricinde Türkiye’nin arabuluculuk kapasitesi ve rolü de yine ABD-İran iletişiminde etkin olabilir.”

Türkiye kolaylaştırıcı rol üstlenebilir

İsrail-İran geriliminin devam ettiği bir dönemde Trump'ın Ankara'da bulunmasının Türkiye açısından diplomatik fırsatlar yaratabileceğini söyleyen Prof. Dr. Köroğlu, “İsrail-İran geriliminin sürdüğü bir ortamda Trump’ın Ankara’da bulunması, Türkiye’nin arabuluculuk kapasitesi açısından fırsat yaratabilir ancak bu otomatik olarak bir arabuluculuk rolüne dönüşmez. Türkiye, İsrail ve İran geriliminde ‘kolaylaştırıcı’ bir rol üstlenmek isteyecektir. Ancak Türkiye’nin İsrail’in Gazze’de uluslararası hukuka aykırı tutumu konusundaki tavrı net olduğu için Türkiye’nin arabuluculuk kapasitesi çok yoğun olmayacaktır.” şeklinde konuştu.

F-16 ve savunma sanayisinde yeni iş birlikleri gündeme gelebilir

Türkiye-ABD ilişkilerinin geleceğine ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Prof. Dr. Köroğlu, “F-35 meselesi S-400 krizi ve CAATSA yaptırımları ile de bağlantılıdır. Bu nedenle F-35 programına dönüş kısa vadede gerçekleşemese de F-16 modernizasyonu, mühimmat, ortak üretim gibi savunma sanayiinde alternatif iş birlikleri kurmaları mümkündür. Enerji güvenliği anlamında Türkiye transit ülke olduğu için Avrupa enerji arz güvenliği açısından Türkiye ile çeşitli proje ve alternatifler üzerine görüşülecektir. Terörle mücadele en kırılgan konulardan bir tanesidir. Çünkü ABD’nin Suriye’deki SDG/YPG ile ilişkisi vardır ancak Türkiye bu yapıyı güvenlik tehdidi olarak görmektedir. ABD’nin Suriye’deki askeri varlığını azaltması halinde Türkiye’nin Suriye'nin siyasi dönüşüm sürecindeki rolü güçlenebilir. Trump geldiğinde Türkiye ile görüşülecek başlıklar dahilinde bir konudur.” dedi.

Türkiye'nin küresel sistemdeki ağırlığı teyit ediliyor

Ankara'da düzenlenecek NATO Zirvesi'nin yalnızca NATO'nun geleceği açısından değil, Türkiye'nin uluslararası sistemdeki konumu bakımından da önemli mesajlar verdiğini belirten Prof. Dr. Köroğlu, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Çok kutuplu uluslararası sistemde Türkiye, ABD ile her ne kadar S-400, F-35 krizi ve Suriye politikaları gibi konularda sorunlar yaşamış olsa da aynı zamanda Ukrayna-Rusya Savaşı’ndan İran krizine kadar tüm sıcak hatlar için kritik bir konumda yer almaktadır. Bölgesel krizlerdeki arabulucu/dengeleyici rolü bu anlamda önemlidir.”

Zirvenin Ankara'da yapılmasının Türkiye'nin jeostratejik ve askeri ağırlığının uluslararası sistem tarafından kabul edildiğinin göstergesi olduğunu ifade eden Prof. Dr. Köroğlu, “Trump'ın NATO’daki yük paylaşımı ve stratejisine yönelik sert tutumuna mukabil, Erdoğan ile yürüttüğü doğrudan telefon diplomasisi iki lider arasındaki kişisel diplomasi kanalının belirleyici olduğunu göstermektedir. Genişletilmiş Ortadoğu projesinin önem kazandığı son dönemde Türkiye’nin kilit rolü ön plana çıkmaktadır.” şeklinde sözlerini tamamladı.

DOA ile iade edilen her ambalaj tüketiciye 1 TL kazandıracak

2026-06-04T13:57:14.913+03:00

1 Temmuz’da Türkiye genelinde uygulamaya geçecek Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA)

sistemiyle vatandaşlar, iade ettikleri her plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajı

karşılığında 1 TL teşvik bedeli kazanacak.

T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, 1 Temmuz’dan itibaren Türkiye genelinde hayata geçecek Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) uygulamasında, DOA logolu plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajları için uygulanacak teşvik bedelinin 1 TL olarak belirlendiğini açıkladı. Tüketiciler, sisteme kayıtlı iade noktalarına veya Depozito İade

Makineleri’ne teslim ettikleri her ambalaj için 1 TL teşvik bedeli kazanacak.

2025 yılı Şubat ayında pilot uygulama olarak Sakarya’da başlatılan ve Temmuz 2025 itibarıyla “7 Bölge 7 İl” sloganıyla yaygınlaştırılan DOA sistemi kapsamında vatandaşlara iade edilen

depozitolu ambalajlar için 0,25 TL teşvik bedeli ödeniyordu. Sistem, 1 Temmuz 2026 itibarıyla

Türkiye genelinde yeni bir aşamaya geçerken, teşvik bedeli de 1 TL’ye yükseltilmiş olacak.

Türkiye’de Sıfır Atık Hareketi kapsamında hayata geçirilen ve Çevre, Şehircilik ve İklim

Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda, Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından yürütülen DOA uygulaması; içecek ambalajlarının doğaya karışmadan toplanarak geri dönüşüm zincirine dahil edilmesini ve yeniden ekonomiye kazandırılmasını hedefliyor. Sistem sayesinde her yıl yaklaşık 25 milyar ambalajın geri dönüşüme kazandırılması ve ekonomiye yıllık 30 milyar TL seviyesinde doğrudan katkı sunulması öngörülüyor.

Tüketici İçin Kolay ve Dijital Süreç

DOA uygulaması, geri dönüşümü tüketiciler için erişilebilir ve kullanıcı dostu hale getiren dijital bir sistem sunuyor. Sistem kapsamında tüketiciler, “DOA” logolu ambalajları iade noktalarına veya Depozito İade Makineleri’ne (DİM) teslim ederek teşvik bedellerini anında alabiliyor.

İade edilen her “DOA” logolu ambalajlar için belirlenen 1 TL teşvik bedeli, kullanıcıların

telefonlarına yükleyecekleri DOA mobil uygulamasındaki dijital cüzdanlarına aktarılıyor.

Vatandaşlar, biriken tutarları diledikleri zaman banka hesaplarına transfer edebiliyor, ATM’lerden nakit olarak çekebiliyor veya alışverişlerinde kullanabiliyor. Böylece geri dönüşüm süreci tüketiciler için hızlı, kolay ve pratik bir deneyime dönüşüyor.

1 Temmuz itibarıyla Türkiye genelinde iade noktası olarak hizmet verecek market zincirleri,

süpermarketler, bakkallar ve büfeler ile HOREKA (otel, restoran ve kafe) işletmeler iade edilen ve tüketilen içecek ambalajlarını biriktirerek seçecekleri saha operatörüne teslim edecek.

Depozitolu içecek satan işletmeler ve HOREKA’ların dbys.gov.tr üzerinden kayıtlarını tamamlayıp birlikte çalışacakları saha operatörünü belirlemesi gerekecek.

Bakan Kurum: “Atık Yönetiminde Seferberlik Başlatıyoruz”

Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) ile Türkiye’de atık yönetiminde yeni bir seferberlik

başlattıklarının altını çizen Bakan Murat Kurum, şu açıklamalarda bulundu:

“Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde ve Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin himayelerinde yürüttüğümüz Sıfır Atık Hareketi ile Türkiye’de çevre konusunda çok önemli bir farkındalık ve toplumsal dönüşüm süreci başlattık. Şimdi bu anlayışı yeni bir aşamaya taşıyoruz. Sokaklarımızın, parklarımızın, sahillerimizin ve yaşam alanlarımızın daha temiz olduğu bir Türkiye için önemli bir adım atıyoruz. DOA ile vatandaşımızı doğrudan sürecin merkezine alan, teknolojisiyle dünyaya örnek olacak yeni nesil geri dönüşüm uygulamasını hayata geçiriyoruz. Amacımız geri dönüşümü günlük hayatın doğal bir parçası haline getirmek, milyonlarca ambalajın doğaya karışmasını önlemek ve bu değerleri yeniden ekonomimize kazandırmak. Bu kapsamda 1 Temmuz itibarıyla vatandaşlarımız, iade noktalarına teslim ettikleri her ‘DOA’ logolu plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajı için 1 TL teşvik bedeli kazanacak. Böylece vatandaşlarımız hem geri dönüşüm süreçlerine doğrudan katkı sunacak hem de çevremizi koruyan bu büyük dönüşümün aktif bir parçası olacak. Geri dönüşüm kültürünü güçlendiren, döngüsel ekonomiyi büyüten ve kaynaklarımızı koruyan bu sistemi hep birlikte başarıya ulaştıracağız. Vatandaşımız kazanacak, çevremiz kazanacak, Türkiye kazanacak.”

Sağlıklı kent, güçlü sosyal bağlarla mümkün!

2026-06-03T16:53:12.926+03:00

Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesince, bilimsel birikimlerin toplumla paylaşılmak amacıyla düzenlenen Toplum İçin İletişim Eğitim Seminerleri kapsamında mahallenin yalnızca fiziksel bir yerleşim alanı olmadığını vurgulayan Medya ve Kültürel Çalışmalar Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Cem Tutar, “Mahalle; karışma, yan yana gelme ve ortak bir kültür üretme alanıdır. Bu özelliklerini kaybeden mahalle, yalnızca fiziksel bir yerleşim alanına dönüşür.” dedi.

“Bugün konut, yalnızca barınma alanı değil; sermayenin el değiştirdiği bir yatırım aracına dönüşmüştür” diyen Doç. Dr. Tutar, Türkiye’de de konutun sermaye aktarımının temel unsurlarından biri haline geldiğini belirtti. Kentlerin yalnızca güvenlikli alanlar üzerinden değil, sosyal ve çevresel bütünlük içinde iyileştirilmesi gerektiğini vurgulayan Doç. Dr. Tutar, “Sağlıklı kentler, suçun minimuma indiği, sosyal bağların güçlü olduğu kentlerdir. Bu yalnızca bireylerin değil, toplumun ortak sorumluluğudur.” dedi.

Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi, toplumsal katkı ve bilim iletişimi misyonu kapsamında düzenlediği Toplum İçin İletişim Eğitim Seminerlerinin konuğu, “Kent Okumaları: Kentsel Mekan ve Mahalle Kültürü” başlığıyla Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Medya ve Kültürel Çalışmalar Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Cem Tutar oldu.

Sunumunda mekân ve yer kavramları arasındaki farklara değinen Doç. Dr. Tutar, mekânın daha çok fiziksel ve matematiksel bir alanı ifade ettiğini, “yer” kavramının ise ancak insan etkileşimi, kültür, bellek ve iletişim süreçleriyle anlam kazandığını vurguladı. Doç. Dr. Tutar, bir mekânın “yer” haline gelmesinde toplumsal ilişkiler, tarihsel hafıza, ekonomik yapı ve politik işlevlerin belirleyici olduğuna dikkat çekti.

Şehir ve kent aynı anlama gelmiyor

Konuşmasında kent ve şehir kavramları arasındaki farklara dikkat çeken Doç. Dr. Tutar, şehrin tarihsel, kültürel ve geleneksel bir yapıyı temsil ettiğini; kentin ise Endüstri Devrimi sonrası ortaya çıkan, üretim ilişkileriyle şekillenen modern bir mekânsal yapı olduğunu belirtti. Doç. Dr. Tutar, “Kent, sanayileşme, otomasyon ve kitlesel göçle birlikte ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda şehir ve kent aynı anlama gelmez” dedi.

Bugünkü kentlerin henüz “tam anlamıyla oluşmuş” mekânlar olmadığını ifade eden Doç. Dr. Tutar, “Gerçek kentsel mekân, insanların yönetime katıldığı, söz sahibi olduğu bir yapıda mümkündür. Bugün ise kentler, hâlâ kapitalist sistem tarafından parçalanmış ve kontrol edilen alanlar olarak varlığını sürdürüyor.” ifadelerini kullandı.

Kent hakkı; kenti yönetme ve sahiplenme hakkıdır

“Kent hakkı” kavramına da işaret eden Doç. Dr. Tutar, “Bu kavram Henri Lefebvre tarafından geliştirildi. Kent hakkı yalnızca oy kullanmakla sınırlı değildir. Kent hakkı; kenti üretme, dönüştürme, yönetme ve sahiplenme hakkıdır. Birey bu sürece katılmazsa kent, bireyi şekillendirir, yabancılaştırır ve izole eder” dedi.

Kentsel alanların sürdürülebilirliği için katılım ve sahiplenmenin zorunlu olduğunu belirten Tutar, sivil toplumun ve yerel katılım mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Kentlileşme yalnızca kentte yaşamakla sınırlı bir olgu değil

Doç. Dr. Cem Tutar, kentlileşmenin yalnızca kentte yaşamakla sınırlı bir olgu olmadığını vurgulayarak, “Kentlileşme; modern dünyaya ait yaşam dizgesini, iletişim formlarını ve kültürel kodları benimsemek, özümsemek ve gündelik hayata katabilmek demektir.” dedi.

Yirminci yüzyılın başında modern kentlerin bireyler üzerinde güçlü sosyal ve psikolojik etkiler yarattığını belirten Doç. Dr. Tutar, literatürde bu durumu tanımlamak için “metropol tipi kişilik” kavramının kullanıldığını söyledi ve “Metropol tipi kişilik, kent içerisinde diğer insanlardan kendini yalıtan, yabancılaşma duygusu yaşayan bir birey tipini ifade eder. Bu durum, medya endüstrilerinin gelişmesi, iş bölümü, uzmanlaşma ve kentin anonim yapısıyla doğrudan ilişkilidir.” ifadelerini kullandı.

Kentin en ayırt edici özelliklerinden birinin anonimlik olduğunu belirten Doç. Dr. Tutar, “Kent, bireye tanınmama ve kaybolma hakkı verir. Bu özellik, modern kent yaşamında bireysel özgürlük kadar izolasyonu da beraberinde getirir. İlişkiler araçsallaşır, bireyler kent içinde birden fazla rol üstlenmek zorunda kalır.” diye konuştu.

1970’lerden itibaren kentler yeni birikim alanları haline geldi

Neoliberal döneme geçişle birlikte kentlerin yapısında köklü bir dönüşüm yaşandığını ifade eden Doç. Dr. Tutar, 1970’li yıllardan itibaren kentlerin sınıf mücadelesinin ve sermaye birikiminin merkezleri haline geldiğini söyledi. Bu süreci “mülksüzleştirme yoluyla birikim” kavramıyla açıklayan Doç. Dr. Tutar, kentsel dönüşüm projeleri, özelleştirme, borçlandırma, finansallaşma ve doğanın metalaştırılmasının bu yeni birikim rejiminin parçaları olduğunu vurguladı.

Kent, bir tüketim ve gösteri alanına dönüştü

1970’lerden sonra kent merkezlerinin işlev değiştirdiğini belirten Doç. Dr. Tutar, “Kentler artık üretim merkezleri olmaktan çıkıp tüketim ve gösteri alanlarına dönüşmüştür. İş alanları kentin çeperlerine kayarken, kent merkezleri AVM’ler, medya teknolojileri ve ekranlarla çevrili bir ‘gösteri mekânı’ haline gelmiştir” dedi.

Bu dönüşümün, modern kentten metropole, metropolden ise post-metropole geçişi beraberinde getirdiğini ifade eden Doç. Dr. Tutar, günümüz kentlerinin artık gelir, sınıf ve kimlik temelli ayrışmaların yoğunlaştığı kentsel kutuplaşma özelliklerini taşıdığını söyledi.

“İstanbul, 1980’lerden itibaren küresel sistemle eklemlendi”

Konuşmasında İstanbul’un tarihsel dönüşümüne de değinen Doç. Dr. Tutar, kentsel planlamanın Osmanlı’da 19. yüzyılın ikinci yarısında başladığını, Cumhuriyet döneminde ise ulus-devlet inşasının mekânsal stratejilerle sürdürüldüğünü belirtti. İstanbul’un asıl kırılma noktasının ise 1980’lerle birlikte küresel kent olarak kurgulanması olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Tutar, Boğaziçi, Beyoğlu ve Haliç bölgelerinin bu süreçte farklı işlevlerle küresel sisteme entegre edildiğini ifade etti.

“Mahalle, keyfi sınırlarla kurulamaz”

Konuşmasında mahalle kavramını da ele alan Doç. Dr. Cem Tutar, mahallenin Arapça kökenli “mahalla” kelimesinden geldiğini ve konaklama, yerleşme anlamı taşıdığını belirtti. Mahallenin keyfi sınırlarla oluşturulamayacağını vurgulayan Doç. Dr. Tutar, “Mahalle, ortak yaşam pratikleri, kültür ve gündelik etkileşimler üzerinden oluşur.” dedi.

Mahallenin en temel özelliğinin farklılıkları barındırması olduğunu ifade eden Doç. Dr. Tutar, “Mahalle, yabancıyla kurulan ilişki üzerinden var olur. Yabancıyı dışlayan mahalle, zamanla siyasal bir cemaat yapısına dönüşür ve mahalle olma özelliğini yitirir.” diye konuştu.

Göç olgusu üzerinden günümüz mahallelerine değinen Doç. Dr. Tutar, “Mahalle; karışma, yan yana gelme ve ortak bir kültür üretme alanıdır. Bu özelliklerini kaybeden mahalle, yalnızca fiziksel bir yerleşim alanına dönüşür.” değerlendirmesinde bulundu.

Mahalle yalnızca fiziksel bir yerleşim alanı değil

Mahallenin yalnızca fiziksel bir yerleşim alanı olmadığını vurgulayan Doç. Dr. Tutar, “Mahalle, kentin makro yapısı ile bireyin mikro dünyası arasında konumlanan bir ara yüzeydir. Toplumsal ilişkilerin, kimliğin ve gündelik hayatın kurulduğu temel alanlardan biridir.” dedi.

Mahallenin cemaat özellikleri taşıdığına dikkat çeken Doç. Dr. Tutar, karşılıklı tanışıklılık, gayri resmi ilişkiler ve gayri resmi sosyal denetim mekanizmalarının mahalle yaşamının temel unsurları olduğunu belirtti.

Mahallenin aynı zamanda bir kimlik ve aidiyet üretim alanı olduğunu kaydeden Doç. Dr. Tutar, “‘Hangi mahalledensin?’ sorusu, bireyin sosyal statüsüne ve kimliğine dair güçlü bir göndermedir. Mahalle, mekân üzerinden sınıfsal ve kültürel bir ayrım üretir.” dedi.

“Mahalle, eşitsizlik ve ayrışmanın da mekânıdır”

Mahallenin neoliberal politikalar altında sınıfsal ayrışmanın görünür hale geldiği bir alan olduğunu belirten Doç. Dr. Tutar, göç, yoksulluk ve gelir dağılımındaki eşitsizliklerin mahalleler üzerinden mekânsallaştığını ifade etti. Mahallenin aynı zamanda gündelik hayatın sahnesi olduğunu söyleyen Doç. Dr. Tutar, “Sokaklar, parklar, marketler ve sıradan görülen tüm pratikler mahallede kültürel ve iletişimsel bir forma dönüşür.” diye konuştu.

Mahallelerin sürekli bir dönüşüm içinde olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Tutar, apartmanlaşma, siteleşme ve kentsel dönüşüm süreçlerinin mahalle dokusunu köklü biçimde değiştirdiğini belirtti.

“Osmanlı’da kent, mahallelerin toplamıydı”

Osmanlı döneminde mahallenin kentin temel örgütlenme birimi olduğunu ifade eden Doç. Dr. Tutar, “Osmanlı’da kent, mahallelerin toplamı olarak düşünülürdü. Kentli olmak, bir mahalleye mensup olmakla doğrudan ilişkiliydi.” dedi. Mahallenin dini merkezler etrafında şekillendiğini belirten Doç. Dr. Tutar, yüz yüze ilişkilerin, güçlü komşuluk bağlarının ve cemaat tipi bir yapının Osmanlı mahallesinin temel özellikleri olduğunu söyledi.

Mahallenin ahlaki düzeni ve gayri resmi denetimi sağladığını dile getiren Doç. Dr. Tutar, “Bu yapı modernite öncesi kentler için oldukça işlevsel bir kontrol mekanizmasıydı. Aidiyet güçlüydü, bireysel özgürlükler sınırlıydı ancak güvenlik hissi yüksekti.” dedi.

“Cumhuriyet’le birlikte mahalle idari bir birime dönüştü”

Cumhuriyet’in erken döneminde kentlerin modernleşme ve sekülerleşme iddiasıyla yeniden kurgulandığını belirten Doç. Dr. Tutar, imar planları, bulvarlar ve modern mimarinin ön plana çıktığını söyledi. Bu süreçte mahallenin Osmanlı’daki kültürel anlamını yitirdiğini vurgulayan Doç. Dr. Tutar, “Mahalle artık bir topluluğu temsil eden bir yapı değil, idari ve fiziki bir yerleşim alanı haline gelmiştir.” dedi.

“2000 sonrası dönemde mahalle, adından ibaret kaldı”

1980 sonrası küreselleşme ve neoliberal politikalarla birlikte kentsel mekânın parçalandığını belirten Doç. Dr. Tutar, 2000’li yıllarla birlikte güvenlikli sitelerin yaygınlaştığını söyledi ve “Bu alanlarda mahalle yalnızca bir isim olarak varlığını sürdürüyor. Organik karşılaşmaların, yabancıyla temasın olmadığı, steril ve yalıtılmış mekânsal deneyimler ortaya çıkıyor.” ifadesinde bulundu.

Güvenlikli sitelerde homojen nüfus yapısının, sınırlı ve profesyonel komşuluk ilişkilerinin görüldüğünü belirten Doç. Dr. Tutar, bu yapıların mekânsal ayrışmanın en belirgin örnekleri olduğunu söyledi. Kent merkezlerinden kaçışın, suç korkusu ve sosyoekonomik eşitsizliklerle bağlantılı olduğunu ifade eden Doç. Dr. Tutar, “Ancak kimse ömrünü bir kafesin içinde geçiremez. Bu alanlardan çıkıldığında herkes yine gerçek kentle yüzleşmek zorunda kalır.” değerlendirmesinde bulundu.

“Kent sağlığı, bireysel değil toplumsal bir sorumluluktur”

Kentlerin yalnızca güvenlikli alanlar üzerinden değil, sosyal ve çevresel bütünlük içinde iyileştirilmesi gerektiğini vurgulayan Doç. Dr. Tutar, “Sağlıklı kentler, suçun minimuma indiği, sosyal bağların güçlü olduğu kentlerdir. Bu yalnızca bireylerin değil, toplumun ortak sorumluluğudur.” dedi.

Katılımcı bir kent ortamının mümkün olabileceğini belirten Doç. Dr. Tutar, “Kent hakkı dediğimiz kavrama sahip çıkmak istiyorsak, kentin yönetimine dâhil olmalı, sokaklara, caddelere, kamusal alanlara sahip çıkmalıyız.” ifadelerini kullandı.

Etkinlikte katılımcıların sorularını da yanıtlayan Doç. Dr. Tutar, özellikle güvenlikli siteler ve yeni yerleşim alanları üzerine değerlendirmelerde bulundu. Bu tür mekânlarda yaşamanın aynı zamanda bir statü ve sembolik sermaye anlamına geldiğini belirten Doç. Dr. Tutar, “Orada bulunmak, belirli bir sınıfsal ve kültürel konumlanmayı da beraberinde getirir.” ifadelerini kullandı.

“Mimari aynı kalsa da kültür değişebilir”

Bir katılımcının “Mimari olarak aynı kalan bir mekân kültürel olarak değişebilir mi?” sorusuna yanıt veren Doç. Dr. Tutar, “Mimari formun korunması, kültürel yapının değişmediği anlamına gelmez” şeklinde sözlerini tamamladı.

Küresel göç yeni bir çağa giriyor!

2026-06-02T16:26:48.899+03:00

Beyin göçü ülkelerin geleceğini doğrudan etkiliyor!

Dünya genelinde, göçmenlerin sayısının hızla artmasının, bu kişilerin sosyal entegrasyonu, ekonomik katkıları ve insan hakları gibi konuları daha önemli hale getirdiğini belirten Sosyolog Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Beyin göçü, iklim göçü ve kadın göçü gibi kavramlar, geleceğin en önemli göç dinamikleri arasında yer almaktadır.” dedi.

Göçün kadınsallaşmasının çağdaş göç çalışmalarının en dikkat çekici başlıklarından biri olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Süleymanlı, “2023 itibarıyla kadın göçmenlerin oranı dünya genelinde yüzde 48’e ulaştı. 2025’te bu oranın yüzde 50’ye yaklaşması bekleniyor.” diye konuştu.

Üsküdar Üniversitesi Sosyoloji Bölümü Öğretim Üyesi ve İnsan Hakları Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi (İHAMER) Müdürü Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, 18 Aralık Dünya Göçmenler Günü dolayısıyla küresel göçün yeni yönelimlerini değerlendirdi.

Göçmen işçi sayısı ise 165 milyonun üzerinde

Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, Uluslararası Göç Örgütü’nün verilerine göre dünya genelinde 281 milyon uluslararası göçmen bulunduğunu dile getirerek, “Bu rakam her geçen yıl artarak göçün küresel ve yapısal bir olguya dönüştüğünü göstermektedir. 2025 yılı itibarıyla dünya nüfusunun yaklaşık %4’ünün göçmenlerden oluşması beklenmektedir. Göçmen işçi sayısı ise 165 milyonun üzerindedir.” dedi.

Göç, yalnızca ekonomik nedenlerle olmuyor!

Türkiye’nin, bu küresel sürecin önemli aktörlerinden biri olarak hem alıcı hem gönderici hem de transit ülke rolüyle kritik bir konumda yer aldığını kaydeden Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Göç, artık yalnızca ekonomik nedenlerle açıklanamayacak kadar karmaşık bir yapıya sahiptir. Silahlı çatışmalar, iç savaşlar, etnik ve mezhepsel gerilimler, bölgesel istikrarsızlıklar ve zorla yerinden edilmeler, günümüzde mülteci hareketlerinin en temel nedenleri arasına girmiştir. Özellikle Orta Doğu, Afrika ve Asya’daki çatışmalar, milyonlarca insanı hayatta kalmak için göçe zorlamakta; mülteci sayıları tarihsel rekorlar kırmaktadır. Bu tabloya rağmen ABD ve Avrupa ülkeleri her ne kadar daha güvenlikçi ve sınır odaklı göç politikaları benimsemiş görünse de mevcut demografik yapı ve iş gücü ihtiyacı bu ülkelerin göçmen kabulünü orta ve uzun vadede sürdürmek zorunda kalacağını göstermektedir. Bu süreç; beyin göçü, göçün kadınsallaşması, iklim krizi ve zorunlu mülteci hareketleri gibi yeni dinamiklerle şekillenmekte ve göçmenlerin yaşamlarını derinden etkilemektedir.” diye konuştu.

Beyin göçü ülkelerin geleceğini doğrudan etkiliyor

Beyin göçü konusuna da değinen Prof. Dr. Süleymanlı, “Beyin göçü, son yıllarda küresel göç hareketleri içinde giderek daha belirleyici bir olgu haline gelmiştir. Gençler, özellikle eğitim, kariyer fırsatları ve yaşam kalitesi arayışıyla yurtdışına yönelmektedir. ABD, Kanada ve Avustralya gibi ülkeler, nitelikli iş gücünü çekmek için özel programlar ve teşvikler sunarken; gelişmekte olan ülkeler genç ve eğitimli nüfus kaybı riskiyle karşı karşıya kalmaktadır. Avrupa ve Kuzey Amerika ülkelerinde yaşlanan nüfus ve azalan doğurganlık oranları, güvenlik söylemlerine rağmen nitelikli göçmenlere olan yapısal ihtiyacı artırmaktadır. Beyin göçü artık sadece bireysel bir tercih değil, ülkelerin uzun vadeli kalkınma kapasitesini doğrudan etkileyen stratejik bir mesele haline gelmiştir. Türkiye bu bağlamda, bir yandan genç beyinlerini yurtdışına gönderen; diğer yandan soy, kültür ve inanç bağlarının bulunduğu ülkelerden göç alan bir ülke konumundadır. Bu gençlerin Türkiye’de nitelikli istihdam, akademik özgürlük ve girişimcilik imkânları bulabilmesi, beyin göçünü dengeleyici bir etki yaratabilir.” şeklinde konuştu.

Göçün kadınsallaşması ve kadın göçmenlerin artan rolü

Göçün kadınsallaşmasının, çağdaş göç çalışmalarının en dikkat çekici başlıklarından biri olduğuna işaret eden Prof. Dr. Süleymanlı, şöyle devam etti:

“2023 itibarıyla kadın göçmenlerin oranı dünya genelinde yüzde 48’e ulaşmış, 2025’te ise yüzde 50’ye yaklaşması beklenmektedir. Kadın göçmenler çoğunlukla bakım, hizmet ve ev içi emek sektörlerinde istihdam edilmekte; eğitimli kadınlar ise sağlık ve eğitim alanlarında önemli roller üstlenmektedir. Özellikle Avrupa ülkelerinde bakım ve sağlık sektörlerinde ortaya çıkan iş gücü açığı, kadın göçmen emeğine olan ihtiyacı daha da görünür kılmaktadır. Türkiye, özellikle Suriye başta olmak üzere çatışma bölgelerinden gelen kadın mültecilerin artışıyla bu süreci doğrudan deneyimlemektedir. Savaş ve şiddet ortamından kaçan kadınlar, sadece ekonomik değil aynı zamanda fiziksel ve psikolojik güvenlik arayışıyla göç etmektedir. Bu durum, kadın göçmenlerin korunması, güçlendirilmesi ve sosyal hayata katılımının önemini daha da artırmaktadır.”

İklim krizi de zorunlu göçü kaçınılmaz hale getiriyor

İklim değişikliğinin de günümüzde göçün en güçlü itici faktörlerinden biri haline geldiğine vurgu yapan Prof. Dr. Süleymanlı, “Kuraklık, sel ve aşırı hava olayları nedeniyle milyonlarca insan yaşadığı coğrafyayı terk etmek zorunda kalmaktadır. Birleşmiş Milletler’e göre 2025 yılı itibarıyla iklim kaynaklı yerinden edilmelerin 100 milyona ulaşması mümkündür. İklim krizi, özellikle çatışmalarla birleştiğinde göçü kaçınılmaz hale getirmekte; kırılgan bölgelerde mülteci hareketlerini daha da hızlandırmaktadır. Türkiye, bulunduğu coğrafi konum itibarıyla bu baskıyı en yoğun hisseden ülkelerden biridir.” ifadesinde bulundu.

Dijitalleşme göçmenleri iki hayat arasında bırakıyor

Dijital teknolojilerin, göçün doğasını köklü bir şekilde değiştirdiğini söyleyen Prof. Dr. Süleymanlı, “İnternet ve sosyal medya sayesinde, göçmenler artık birden fazla ülke arasında yaşam kurabilmekte, hem geldikleri hem de gittikleri ülkeye dair bilgi alışverişinde bulunabilmektedirler. Bu ‘çift yaşam’, onların yerel toplumlarla daha az etkileşimde olmalarına ve hatta sosyal baloncuklarda hapsolmalarına neden olabilmektedir. Dijital platformlar, göçmenlerin iş bulma süreçlerini hızlandırsa da yerel kültüre entegrasyonlarını zorlaştırabilir. Dijital teknolojinin, göçmenlerin eğitimine ve iş gücü piyasalarına erişimine sağladığı kolaylıklar, aynı zamanda onların sosyal izolasyona uğramalarına yol açabilmektedir. Göçmenlerin online platformlarda yerel halkla etkileşime geçmek yerine kendi topluluklarına yönelmesi, sosyal entegrasyonu zorlaştırmaktadır. Bununla birlikte, dijital araçlar sayesinde, dil öğrenme ve iş arama süreçleri daha verimli hale gelmekte, göçmenlerin daha hızlı adapte olmalarına yardımcı olmaktadır.” dedi.

Göç, kriz değil toplumsal dönüşüm olarak ele alınmalı

Türkiye’nin, tarihsel olarak göç yollarının kesiştiği bir ülke olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Süleymanlı, “Suriye savaşı başta olmak üzere bölgesel çatışmalar ve güvenlik krizleri, Türkiye’yi dünyanın en fazla mülteci barındıran ülkesi haline getirmiştir. Türkiye’nin göç politikaları; gönüllü geri dönüş, güvenli entegrasyon ve insan hakları temelli yaklaşımlar çerçevesinde şekillenmektedir. Göçmenler artık yalnızca korunması gereken bir grup değil, doğru politikalarla toplumsal ve ekonomik katkı sunabilecek aktörlerdir. Türkiye’nin bu süreci kriz yönetimi yerine toplumsal dönüşüm ve birlikte yaşam perspektifiyle ele alması büyük önem taşımaktadır.” diye konuştu.

Küresel göç yeni bir çağa girdi

“Beyin göçü, iklim göçü ve kadın göçü gibi kavramlar, geleceğin en önemli göç dinamikleri arasında yer almaktadır. Göçmenlerin daha insancıl ve verimli bir şekilde entegrasyonu, hem göçmenler hem de misafir ülkeler için önemli fırsatlar yaratacaktır. Göç, artık sadece bir ekonomik hareketlilik değil, insan hakları, sosyal uyum ve toplumsal kalkınma ile doğrudan bağlantılı bir mesele olarak karşımıza çıkmaktadır. Türkiye’nin de bu süreçte, hem alıcı hem de verici ülke olarak, göçü sadece bir kriz meselesi değil, toplumsal dönüşüm süreci olarak ele alması, uzun vadeli stratejilerle yönetilmesini sağlamalıdır.”

Küresel ekonomide savaş dönemi başlıyor

2026-06-02T16:25:51.797+03:00

Küresel ölçekte artan jeopolitik gerilimler ve sıcak çatışma ihtimallerinin güçlenmesi, dünya ekonomisini derinden etkileyecek yeni bir sürecin kapısını aralamakta.

Özellikle enerji koridorları ve kritik ticaret hatları üzerinde yoğunlaşan riskler, sadece bölgesel değil, küresel ölçekte ekonomik dengelerin yeniden şekillenmesine yol açacaktır. Özellikle petrol fiyatlarının 100 doların üzerine çıkması ihtimaliyle küresel ekonomide ciddi bir yavaşlama görüleceğini söylemek gerekir. Yani bir diğer deyişle Batı’da dahil olmak üzere önemli bir risk olarak resesyon kendisini gösterecektir.

Dış Ticarete Yön Verenler Derneği (DIŞYÖNDER) Başkanı Dr. Hakan Çınar, savaşların artık yalnızca askeri değil, aynı zamanda ekonomik bir mücadele alanı olduğunu vurgulayarak şu değerlendirmede bulundu: Orta Doğu’da yaşanan savaş başta petrol ve doğalgaz olmak üzere enerji fiyatlarında ciddi artışları beraberinde getirecek. Özellikle dünya petrol arzının yaklaşık %20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nın risk altına girmesi, fiyatların hızlı şekilde yükselmesine neden olacaktır. Enerji maliyetlerindeki bu artışın küresel enflasyonu yeniden yukarı yönlü baskılayacağı ve merkez bankalarının para politikalarını sıkı tutmaya devam edeceği öngörülebilir.

Küresel Ticaret ve Lojistik Ağları Baskı Altında

Savaş ortamı, uluslararası ticaretin en kritik unsurlarından biri olan lojistik süreçleri doğrudan etkilemekte. Deniz taşımacılığı rotalarında yaşanabilecek aksaklıklar, navlun ve sigorta maliyetlerinde ciddi artışlara yol açacaktır. Pandemi döneminde yaşanan benzer gelişmelerin tekrar etmesi durumunda, taşımacılık maliyetlerinin katlanarak artması ve teslim sürelerinin uzaması kaçınılmaz olacaktır. Savaş dönemlerinde yatırımcıların risk iştahı düşmekte, güvenli liman olarak görülen varlıklara yönelim artmaktadır. Bu süreçte altın ve dolar gibi araçlarda yükseliş gözlemlenirken, gelişmekte olan ülkelerin para birimleri ve borsaları üzerinde baskı oluşmaktadır. Türkiye açısından savaşın ekonomik etkileri hem riskler hem de fırsatlar barındırmakta. Artan enerji ithalat maliyetleri ve cari açık, yükselen enflasyon, kur ve finansman baskısı artacaktır.

İhracatçılarımızın Tedbirli Olması Gerekiyor

Petrol fiyatının artışı ile ithalat maliyetlerimizin yükseleceği kesin. Yanı sıra ihracatımız ve ihracatçılarımız da bu durumdan olumsuz etkilenecektir. Enerji maliyetinin artması ile birlikte maliyetlerin daha da yükseleceği bir ortamın bizi beklediğini söyleyebilirim. İhracat maliyetlerinde navlunun artışı, sigorta maliyetlerinin artması ve teslim sürelerinin uzaması ile birlikte rekabet gücümüz zayıflayacaktır.

Özellikle kimya, plastik ve enerji yoğun sektörlerimiz daha fazla etkilenecektir. Avrupa Birliği’nde yaşanacak olası bir resesyonun ihracatımız üzerindeki etkileri daha fazla hissedilecektir diye düşünüyorum. Ancak savaşın uzun sürmemesi ve kısa sürede sonuçlanması mümkün olursa etkiler çok fazla sürmeyecektir. Hepimizin temennisi de zaten biran önce sonuçlanması yönündedir, aksi bir durum Türkiye’nin enflasyon ile mücadelesi başta olmak üzere ihracata ve ekonomiye önemli zararlar verecektir.

Yeni Ekonomik Düzen Şekilleniyor

Dr. Hakan Çınar, değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı:

“Bugün dünyada savaşlar sadece cephede değil, ekonomide de kazanılıyor. Enerjiyi kontrol eden, lojistiği yöneten ve üretimi sürdüren ülkeler, yeni dönemin kazananları olacak. Türkiye’nin bu süreçte doğru konumlanması, riskleri fırsata çevirmesi açısından kritik önem taşımaktadır.” Küresel savaş senaryoları, ekonomide kısa vadede ciddi şoklar yaratırken, uzun vadede yeni ticaret dengeleri ve güç merkezleri oluşturmaktadır. Bu süreçte ülkelerin ekonomik dayanıklılığı, stratejik planlama kabiliyeti ve üretim gücü belirleyici olacaktır.

Yapay zeka konforu psikolojik riskler barındırıyor!

2026-06-02T16:23:41.766+03:00

Yapay zekanın, bir yönüyle hayatı kolaylaştıran güçlü bir araç olduğunu belirten uzmanlar, kontrolsüz kullanımının ise psikolojik riskler barındırdığını söylüyor.

Yapay zekanın insan davranışlarını doğrudan ele geçirmediğini ancak yanlış kullanıldığında yönlendirici ve manipülatif olabileceğine dikkat çeken Klinik Psikolog Merve Umay Candaş Demir, “Yapay zeka, insan davranışlarına ait örüntüler üzerinden öğrenmek üzere tasarlanmış bir sistem. Asıl tartışılması gereken konu, bu sistemi hangi niyetle, kimlerin ve ne amaçla kullandığıdır.” dedi. Özellikle ruh sağlığı alanında yapay zekanın sınırlarının net olduğunu vurgulayan Demir, psikoterapinin insan ilişkisine dayalı bir süreç olduğunu kaydetti. Yapay zeka ile kurulan parasosyal bağların, kısa vadede konfor sunsa da uzun vadede gerçek ilişkiler kurma kapasitesini zayıflattığını ifade eden Demir, sürekli onaylayan ve çatışmadan kaçınan bu yapının, bireyin psikolojik gelişimini sekteye uğratabileceği uyarısını yaptı.

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Merve Umay Candaş Demir, yapay zekanın insan yaşamı ve ruh sağlığı üzerindeki etkilerini, özellikle psikoterapi, ilişki kurma becerileri ve düşünme süreçleri açısından ele alarak, kontrollü ve bilinçli kullanımın önemi hakkında açıklamalarda bulundu.

Yapay zeka davranışlarımızı ele geçirmez, ancak yanlış kullanıldığında bizi yönlendirebilir!

Yapay zekayı, ‘günümüzde hayatımıza sessizce dahil olan, ancak etkisi giderek büyüyen bir güç’ olarak tanımlayan Klinik Psikolog Merve Umay Candaş Demir, “Biz uyurken gelişmeye devam eden, sosyal medyada gezinirken davranışlarımızdan öğrenen, sohbet ederken bile bizi dinleyen bu sistem, artık gündelik yaşamın ayrılmaz bir parçası hâline geldi.” dedi.

‘Yapay zekanın davranışlarımızı, düşüncelerimizi ve duygularımızı ele geçirmesi mümkün mü?’ sorusuna ‘hayır’ cevabını veren Demir, “Ancak mesele bu kadar basit değil. Yapay zeka, insan davranışlarına ait örüntüler üzerinden öğrenmek üzere tasarlanmış bir sistem. Asıl tartışılması gereken konu, bu sistemi hangi niyetle, kimlerin ve ne amaçla kullandığıdır. Çünkü yapay zekanın arkasındaki güç, bireylerin düşünce biçimlerini, duygularını ve davranışlarını dolaylı yoldan etkileyebilir, hatta manipülasyona açık hale getirebilir.” şeklinde konuştu.

Zekaya sahip olsa da gerçek duygulara sahip değil!

Yapay zekanın kökeninin oldukça eskiye dayandığına değinen Klinik Psikolog Merve Umay Candaş Demir, “Süreç, 1600’lü yıllara, felsefe ve matematik tarihine kadar uzanır. Matematikçi filozof Leibniz’in dört işlem yapabilen hesap makinesini icat etmesi, ‘insan yerine bazı işleri yapabilen sistemler mümkün mü?” sorusunu da beraberinde getirdi.” dedi.

O dönemde hesap makinesine yöneltilen ‘insanlar düşünemez hale gelecek’, ‘işler elimizden alınacak’ eleştirilerinin günümüzde yapay zeka için yapılan tartışmalarla büyük benzerlik taşıdığını aktaran Demir, şunları söyledi:

“Bugün de benzer sorular soruyoruz; ‘Hangi meslekler yok olacak? Çocuklarımız işsiz mi kalacak? İnsan emeğinin değeri azalacak mı?’. Yapay zeka, insan beyninin bilgi işleme mantığını taklit eden dijital bir sistemdir. Nasıl ki insan beyni nöronlar ve sinapslar aracılığıyla çalışıyorsa, yapay zeka da dijital sinir ağları üzerinden veri işler. Ancak kritik bir fark var; zeka var, fakat duygu yok.

Bugün yapay zeka, duyguları taklit edebilir; ancak gerçek anlamda hissedemez. Duygu üretme kapasitesi ve bu duyguların gerçekliği hala insana özgü. Son dönemde bazı yapay zeka sistemlerinin küfürlü ifadeler kullanması ya da insana benzer tepkiler vermesi, bu sistemlerin ‘insanlaştığı’ izlenimini yaratabilir. Ancak bu durum, çoğunlukla arka planda yapılan etik ve davranışsal ayar değişikliklerinin bir sonucudur. Bu noktada, ‘eğer bazı ahlaki ya da davranışsal modüller değiştirilebiliyorsa, yapay zekaya başka neler yaptırılabilir?’ sorusu önem kazanıyor.”

Psikoterapi yapay zekaya bırakılamaz!

Günümüzde yapay zekanın, özellikle tanı ve veri analiz süreçlerinde sağlık alanında aktif olarak kullanıldığını ifade eden Klinik Psikolog Merve Umay Candaş Demir, “Yakın gelecekte yalnızca yapay zekanın yer aldığı hastaneler gerçekçi görünmese de, uzmanların hata payını azaltan, karar destek sistemi olarak çalışan yapılar oldukça umut verici.” dedi.

Bu noktada yapay zekanın, insanın yerini alan değil; insanı destekleyen bir araç olarak değerlendirildiğinde faydalı bir rol üstlenebileceğini kaydeden Demir, “Ruh sağlığı alanında ise sınırlar çok daha net. Psikoterapi, iki insan arasındaki gerçek ve samimi bir ilişkiye dayanır. Teknikler, yöntemler ya da ekoller kadar önemli olan unsur, kurulan bağdır. Bu nedenle yapay zekanın psikoterapi yapması şu an için mümkün değil ve etik açıdan da sakıncalı. Buna rağmen, birçok insanın yapay zeka sistemlerini bir terapist gibi kullandığını görüyoruz. İnsanlar bu sistemlerle dertleşiyor, duygularını paylaşıyor ve bağ kuruyor. İşte tam bu noktada ‘parasosyal ilişki’ kavramı devreye giriyor.” açıklamasını yaptı.

Çatışma yoksa gelişim de yok!

Parasosyal ilişkinin, canlı olmayan bir varlıkla canlıymış gibi kurulan tek taraflı bağı ifade ettiğini dile getiren Klinik Psikolog Merve Umay Candaş Demir, “İlk kez televizyonun yaygınlaşmasıyla tanımlanan bu kavram, bugün yapay zeka ile yeni bir boyut kazandı.” dedi.

Gerçek bir ilişkinin çatışma, hayal kırıklığı, reddedilme ve uzlaşmayı içerdiğine dikkat çeken Demir, “Tüm bu süreçler bireyin psikolojik gelişimini destekler. Oysa yapay zeka, kullanıcıyı memnun etmeye programlıdır. Çoğunlukla onaylayan, çatışmadan kaçınan bir yapı sunar. Çatışma yoksa gelişim de yoktur. Bu durum, kısa vadede konfor ve anlaşılma hissi verse de uzun vadede bireyin sosyal bağ kurma becerisini, psikolojik dayanıklılığını, gerçek ilişkilere tahammül kapasitesini zayıflatır. Özellikle günümüzde giderek artan yalnızlık pandemisi, bu süreci daha da riskli hale getiriyor.” ifadelerini kullandı.

Yapay zeka, bizi yöneten bir otoriteye dönüştüğünde risk başlar!

Her şeyi yapay zekaya sormanın, düşünme becerilerimizi devre dışı bırakmak anlamına geldiğini vurgulayan Klinik Psikolog Merve Umay Candaş Demir, “Beyin, kullanılmayan becerileri zamanla köreltir. Bu nedenle yapay zekayı bir ‘uzman’ gibi değil, bir stajyer gibi görmek gerekir. Söylediklerini sorgulamak, eleştirel düşünmek ve nihai kararı insan aklıyla vermek sağlıklı olan yaklaşımdır.” dedi.

Yapay zekanın hayatı kolaylaştıran, üretkenliği artıran bir araç olarak kullanıldığında değerli olduğunun altını çizen Demir, sözlerini şöyle tamamladı:

“Ancak bizi yöneten, kararlarımızı şekillendiren bir otoriteye dönüştüğünde risk başlar. Gerekirse yapay zeka detoksu yapmak, dijital sınırlar koymak ve gerçek insan ilişkilerine alan açmak, ruh sağlığımız açısından koruyucu olacaktır.”

Sınav stresi görme problemine neden oluyor

2026-06-02T16:22:48.337+03:00

Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) yaklaşırken, milyonlarca öğrencinin yaşadığı yoğun sınav stresi yalnızca ruhsal değil fizyolojik düzeyde de önemli etkiler yaratıyor. Dünyagöz Etiler Hastanesi Göz Hastalıkları Uzmanı Op. Dr. Şenay Yılmaz, son dönemde genç hastalar arasında yoğun sınav stresi sebebiyle göz yorgunluğu, bulanık görme, çift görme, ışığa hassasiyet ve göz seğirmesi gibi şikayetlerin ciddi artış gösterdiğini belirtiyor.

YKS’nin yaklaşmasıyla birlikte öğrencilerde artan stres, yalnızca psikolojik değil, fiziksel sağlık üzerinde de ciddi etkiler yaratıyor. Özellikle lise ve üniversite sınavlarına hazırlanan gençlerde göz yorgunluğu, bulanık görme, çift görme, ışığa hassasiyet ve göz seğirmesi gibi problemlerin görüldüğünü belirten Op. Dr. Şenay Yılmaz, “Sınav stresi vücuttaki kortizol seviyesini yükseltiyor. Bu durum, göz kaslarının kasılmasına ve odaklanma sorunlarına yol açabiliyor. Uzun süreli ekran kullanımı ve yetersiz uyku ile birleştiğinde görsel rahatsızlıklar kaçınılmaz hale geliyor. Akıllı telefon ve tabletler, artık iletişimin yanı sıra birer öğrenme cihazı olarak gençler tarafından gerek evlerinde gerek okullarında sıklıkla kullanılıyor. Ancak bu cihazlar, uzun süreli ve kontrolsüz kullanımlar sebebiyle gözlerde sorunlar oluşmasına sebep oluyor. Akıllı telefon, bilgisayar ve tablet ekranlarına uzun süre bakmak, göz kırpma sıklığını ve göz kuruluğunu doğrudan etkiliyor” dedi.

Sınav esnasında 20-20-20 kuralı uygulanmalı

Göz yorgunluğu, konsantrasyon eksikliği ve artan stres, sınav başarısını olumsuz etkileyebiliyor. Göz sağlığı ve sınav verimliliğini artırmak için Op. Dr. Şenay Yılmaz, sınav esnasında uygulanabilecek pratik önerilerde bulundu.

“Sınav süresince gözlerinizin dinlenmeye ihtiyacı olabilir. Her 20 dakikada bir, 20 saniye boyunca yaklaşık 6 metre uzağa bakarak göz kaslarınızı rahatlatabilirsiniz. Bu basit uygulama, göz yorgunluğunu azaltmada oldukça etkili oluyor. Sınav esnasında birkaç saniyelik göz egzersizleri, göz kaslarının gevşemesine yardımcı olur. Gözlerinizi farklı yönlere hareket ettirerek veya bir nesneye odaklanıp sonra uzağa bakarak basit egzersizler yapabilirsiniz. Derin nefes almak, birkaç saniye gözleri kapatıp zihni toparlamak stres seviyesini düşürür ve daha net düşünmenizi sağlar.

Sınavdan önceki gece mutlaka en az 7-8 saat uyumaya özen gösterin. Uykusuzluk hem gözlerin işlevini hem de beyin performansını olumsuz etkiler. Işık yayan ekranlara uzun süre bakmak göz sağlığını olumsuz etkileyebilir. O nedenle sınav öncesi dijital ekranlardan kendinizi korumanız göz yorgunluğunu azaltacaktır.”

Öğretmenler bu belirtilere dikkat etmeli

Göz problemi yaşayan, fakat ailesi tarafından muayeneye yönlendirilmeyen çocukların tespit edilmesinde öğretmenlerin rolünün büyük olduğunu açıklayan Op. Dr. Şenay Yılmaz, “Görme problemleri, ders notlarının yanı sıra davranış bozuklukları oluşmasına da yol açabilir. Miyopi sorunu yaşayan çocuklar tahtayı okumakta zorluk yaşarken, hipermetropa sahip olan çocuklar ise yazı yazma ve yakını okumadan sıkıntılar yaşarlar. Bu durumdaki çocuklarda rahatsızlıkların anlaşılabilmesi için öğretmenlere de önemli bir görev düşüyor. Öğrencilerde dikkat edilmesi gereken belirtiler arasında; göz seğirmeleri, sık baş ağrıları, bulanık veya çift görme şikayetleri, okul notlarında keskin bir düşüş, gözlerin sıklıkla ovalanması, bir türlü sahip olduğuna inanılan potansiyele ulaşamaması ve bir gözü kullanmamak için kafanın çevrilmesi veya yana yatırılması bulunuyor. Okul ve sınıf ortamlarında rahatlıkla gözlemlenebilen bu durumlarda, öğretmenlerin sürece dahil olarak velileri bilgilendirmesi, bu çocuklarda gelecekte görme kayıplarına ulaşabilecek sonuçların oluşmasının önüne geçilmesini sağlayacaktır. Eğitim çağındaki çocukların rutin göz muayenelerine götürülmesi, gelecekteki başarılarını da ciddi ölçüde etkileyecek bir önlem olarak görülmeli” diyerek sözlerini tamamlıyor.

Dünyada her gün 25 bin çocuk açlıktan ölüyor: Açlık derinleşirken gıda israfı büyüyor

2026-06-02T16:21:36.662+03:00

TÜGİS Yönetim Kurulu Başkanı Kaan Sidar: “Gıda İsrafında Yüzde 10’luk Azalma 50 Milyar TL Tasarruf Sağlar”

TÜGİS Yönetim Kurulu Başkanı Kaan Sidar, 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü kapsamında değerlendirmelerde bulundu. “Global verilere göre dünyada 343 milyon insan yeterli gıdaya erişimde güçlük çekerken her gün 25 bin çocuk açlık ve yetersiz beslenme nedeniyle hayatını kaybediyor” diyen Sidar, buna karşılık her yıl 1,5 milyar ton gıdanın israf edilmesinin insanlığın karşı karşıya olduğu en çarpıcı çelişkilerden biri olduğunu belirtti.

Sidar Türkiye’nin global ölçekte kabul gören Sıfır Atık Projesi ve Antalya’da gerçekleşecek olan COP31 organizasyonunun, atık yönetimi ve çevre bilinci kapsamında önemli birer eşik olduğunun da altını çizdi.

Dünyada gıdaya erişim sorunu derinleşiyor. Kullanılabilir durumdaki ürünlerin zincirin farklı halkalarında kayba uğraması konuyu hem ekonomik hem insani açıdan daha kritik hale getiriyor. Uluslararası Sıfır Atık Günü’nde konuşan TÜGİS (Türkiye Gıda Sanayii İşverenleri Sendikası) Yönetim Kurulu Başkanı Kaan Sidar, sorunun daha güçlü bir ortak sorumluluk anlayışıyla ele alınması gerektiğini vurguladı. Bu yıl Birleşmiş Milletler tarafından belirlenen “gıda israfı” temasının önemine vurgu yapan Sidar, israfın yalnızca tüketim alışkanlıklarıyla sınırlı olmadığını ifade ederek toplumsal refahtan kaynak verimliliğine kadar uzanan geniş etki alanına dikkat çekti.

343 milyon insan yeterli gıdaya ulaşamıyor

Değerlendirmesinde gıda israfının yalnızca çöpe giden ürünle sınırlı bir kayıp olarak okunamayacağına dikkat çeken Kaan Sidar, “Birleşmiş Milletler verilerine göre dünyada 343 milyon insan yeterli gıdaya erişimde güçlük çekerken her gün 25 bin çocuk açlık ve yetersiz beslenme nedeniyle hayatını kaybediyor. Buna karşılık her yıl 1,5 milyar ton gıdanın israf edilmesi, insanlığın karşı karşıya olduğu en çarpıcı çelişkilerden birini gözler önüne seriyor” dedi.

Türkiye’de ise her yıl 8,7 milyon tondan fazla gıdanın israf edildiğini söyleyen Sidar, “Bu durum üretimden lojistiğe, perakendeden toplu tüketime kadar bütün zincirin daha dikkatli yönetilmesi gerektiğini gösteriyor. Üstelik israf edilen her gıda, doğal kaynaklar üzerinde de ek bir baskı oluşturuyor. Örneğin bir kilogram domatesin çöpe gitmesi, üretim sürecinde kullanılan yaklaşık 50 litre suyun da boşa harcanması anlamına geliyor. Bu nedenle gıda israfıyla mücadele, çevresel duyarlılığın yanı sıra ekonomik sorumluluğun ve gıda güvencesini koruma iradesinin de bir parçası olmalıdır” ifadelerini kullandı.

En büyük israf hanelerde!

“Ülkemizde yapılan araştırma verilerine baktığımızda da; israfın yüzde 10 oranında azaltılmasının 50 milyar TL’lik tasarruf potansiyeli yarattığını görüyoruz. Bu tutar 1,8 milyon ailenin 1 yıllık asgari geçim düzeyine tekabül ediyor” diyen Sidar, israfla mücadelenin günlük uygulamalarla desteklenmesi gerektiğini vurguladı. Sidar açıklamalarında şöyle konuştu:

“Gıda israfının %60’ı hanelerde, %28’i hizmet sektöründe, %12’si ise perakende sektöründe ortaya çıkıyor. Bu nedenle israfı azaltacak adımların da hayatın her aşamasına yayılması gerekiyor. Planlı alışverişten doğru saklama yöntemlerine, porsiyon kontrolünden toplu tüketim alanlarında ihtiyaç odaklı sunuma kadar atılacak her adım, hem israfı azaltıyor hem de kaynak kullanımında verimliliği artırıyor”

“Zincirin her halkasında bilinç ve eğitim şart”

Sidar, fabrikalardan küçük esnafa ve KOBİ’lere kadar zincirin her halkasında da eğitim ihtiyacı bulunduğuna dikkat çekti. Özellikle soğuk zincirin korunması, ürünlerin doğru sıcaklıkta saklanması ve muhafaza koşullarına ilişkin bilinç düzeyinin yükseltilmesiyle gıda kaybının önemli ölçüde azaltılabileceğini ifade etti.

Ülkemizin “Sıfır Atık” vizyonu sektörel dönüşümü destekliyor

TÜGİS Yönetim Kurulu Başkanı Kaan Sidar, gıda israfını azaltmaya dönük sonuç veren örneklerde kamu politikalarının teşvik edici bir işlev üstlendiğini de dile getirdi. Sidar, “Türkiye’de Sayın Emine Erdoğan’ın himayelerinde yürütülen ve uluslararası ölçekte örnek gösterilen Sıfır Atık Projesi, sürdürülebilirlik alanında güçlü bir farkındalık ve dönüşüm zemini oluşturmuştur. Bu vizyonun devamı niteliğinde, Türkiye’nin ev sahipliği yapmaya hazırlandığı COP31 süreci de çevre politikaları açısından önemli bir eşik olacak. TÜGİS olarak, gıda sektöründe sürdürülebilir üretim ve tüketim alışkanlıklarının yaygınlaşması adına devletimizin ortaya koyduğu bu güçlü duruşun destekçisi olmaya devam ediyor; sıfır atık yaklaşımını sektörümüzün tüm paydaşlarıyla birlikte daha ileriye taşımayı hedefliyoruz” dedi.

İsraf karşıtı politikalarda Fransa başı çekiyor

İsrafla mücadelede Avrupa’da örnek uygulamalara imza atan Fransa, özellikle 2016 tarihli Garot Yasası gibi dönüm noktası niteliğindeki mevzuatlarla öne çıkıyor. Bu yasa, 400 metrekareden büyük süpermarketlerin satılmayan yenilebilir gıdaları imha etmesini yasaklayarak hayır kurumlarına bağışlanmasını zorunlu kılıyor. Uygulamalar arasında zorunlu biyolojik atık ayrıştırma, çiftliklere teşvik edici bağışlar ve restoranlarda “artık yemek poşetleri” uygulamasının teşvik edilmesi yer alıyor.

Kurban kesimini mutlaka işi bilen kasaplar yapmalı!

2026-05-25T11:49:56.040+03:00

Kurban Bayramı’nda kesim yapan acemi kasapların kesici aletler ya da hayvan darbeleriyle yaralandığına dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Rüştü Uçan, "İş güvenliğinin en önemli unsurlarından biri işi, o işin uzmanı olan kişiye yaptırmaktır. Özellikle büyükbaş hayvan kesimini kasaplara yaptırmak kaza sayısını önemli oranda azaltır.” dedi.

Kurban etinin saklanmasında plastik kapların kullanılmaması ve kurban etinin sıcakken poşetlere konulmaması gerektiğini özellikle vurgulayan Kimya Y. Müh. Öğr. Gör. Mustafa Cüneyt Gezen ise “Kurban etleri en az 2 saat kadar soğumaya bıraktıktan sonra poşetler ile taşınmalı. Sızıntı yapmayacak, kalın poşetler kullanılmalı. Poşete koymadan tepsiler vasıtası ile taşınması daha da uygun olur.” şeklinde bilgi verdi.

Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi İş Sağlığı ve Güvenliği Bölüm Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Rüştü Uçan ile Kalite Baş Denetçisi Kimya Y. Müh. Öğr. Gör. Mustafa Cüneyt Gezen, Kurban Bayramı öncesinde özellikle acemi kasapların neden olduğu yaralanmalara ilişkin uyarılarda bulundu hem kesim güvenliği hem de kurban etinin doğru saklanması konusunda hayati öneriler paylaştı.

Kesim yerleri önceden belirlenmeli!

İSG Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Rüştü Uçan, 2022 yılında İstanbul hariç 5 bin 102 kişinin kurban kesimi sırasında, kesici aletler ya da hayvan darbeleriyle yaralandığını hatırlattı.

Kurban kesimi öncesinde mutlaka kesim yerlerinin belirlenmesi gerektiğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Rüştü Uçan, "Kesim yapılacak yerler önceden planlanmalı, belirlenmeli, standartları kontrol edilmeli ve yetkilendirilmeli. İl, ilçe ve diğer yerleşim birimlerinde, kesim standartlarına uygun mevcut hayvan kesim yerleri ve kesimhanelerin bayram süresince açık olması ve hizmet vermesi sağlanmalı. Hayvan kesim yerleri ya da kesimhane bulunmayan ilçe veya yerleşim birimlerinde yetkililer standartlara uygun mobil hayvan kesim yerleri ve kesimhaneler oluşturmalı. Kesim yapılan yerlerin ve çevresinin temizliği için önlemler alınmalı." dedi.

Kurbanlıklar veteriner kontrolünden geçmiş olmalı!

Kurbanlık alırken veteriner kontrolünden geçmiş olmasına dikkat edilmesi gerektiğini ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Rüştü Uçan, "Hayvanlardan direkt insanlara geçen bulaşıcı hastalıklar bulunur. Kontrollü hayvan alarak bunu önlemiş olursunuz. Kulaklarındaki kontrol işaretleri bunu sağlar. Belediyelerce belirlenen alanları kullanın. Belediyeler hijyen kurallarına azami özen gösterir. Gerek kesim sırasında gerekse kesim sonrası hijyen kurallarına uyulmalı." diye konuştu.

Kurban derisi nasıl saklanmalı?

Kurban derisinin yaralamadan çıkarılmasını ve kaya tuzuyla ovularak saklanması gerektiğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Rüştü Uçan, "Ekonomiye katkı sağlamak adına bu işlem önem arz eder. Dolayısı ile hem ekonomik hem de güvenlik nedeniyle bu iş için de uzman kişilerin bulunması faydalı olacaktır" dedi.

İşi, işin uzmanı yapmalı!

Kurban kesiminin mutlaka uzman kasaplar tarafından yapılmasının önemini vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Rüştü Uçan, kesim sırasında yaşanacak olası kazaların önüne geçmek için işin uzmanlarından yardım alınması ve özellikle büyükbaş hayvanların kesiminin kasaplar tarafından yapılması önerisinde bulundu.

Dr. Öğr. Üyesi Rüştü Uçan, şu bilgileri verdi:

"İş güvenliğinin en önemli unsurlarından biri işi, o işin uzmanı olan kişiye yaptırmaktır. Özellikle büyükbaş hayvan kesimini kasaplara yaptırmak kaza sayısını önemli oranda azaltır. Aletler keskin ve temiz olmalı, kesim sırasında kullanacağınız kesici aletler tam olmalı. Bu aletler her sene bilenmeli. Ayrıca olası el kesilmelerine karşı, çelik örgülü ve bilekten kemerli kasap eldivenlerinin kullanılması gerekir. Bu eldivenin bıçak kullanılan ele değil, diğer ele takılması önemli. Bu şekilde kullanım, bıçak sapmasında eli korur. Kurban kesiminin mutlaka işi bilen kasaplar tarafından yapılmasının, özellikle büyükbaş hayvanların kesiminin kasaplar tarafından yapılması önerisinde bulunuyorum. Kesim mutlaka acemi kasap tarafından yapılacaksa bu sırada yaşanacak olası kazaların önüne geçmek için yakındaki kişilerle arasında en az 1 metre mesafe olması gerekmektedir.”

Aletler ne aşırı keskin ne de fazla kör olmalı!

Kesim sırasında kullanılan tüm aletlerin hijyen olması gerektiğine dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Rüştü Uçan, "Kesimde kullanılacak bıçakların ve tüm kesici aletlerin antiseptikle yıkanması ve temizlenmesi gerekir. En azından alkol ya da kolonya ile silinmeli. Aletler ne aşırı keskin ne de fazla kör olmalı. Çok keskin olduğunda yaralanmalar daha ağır şekilde sonuçlanabilir. Aletlerin keskin olmaması durumunda ise kurban eziyet çeker." dedi.

Uzuv yaralanmalarında kesilen kurbanlardan gelebilecek riskler için hijyen önemli

Kesilmeye karşı çelik örgülü eldiven kullanılması gerektiğini hatırlatan Dr. Öğr. Üyesi Rüştü Uçan, kasabın, çelik eldiveni bıçağı tuttuğu elin aksi eline takması gerektiğini de kaydetti.

Uzuv yaralanmalarında kesilen kurbanlardan gelebilecek biyolojik risklerin önlenebilmesi için önemli hijyen kurallarına uymak gerektiğini de vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Rüştü Uçan, “Kesim sırasında kurban kanları ve kurbanın bağırsakları güvenli bir şekilde bertaraf edilmeli.” diye bilgi verdi.

Kurban eti nasıl saklanmalı? Sıcakken plastik kaplara ve poşetlere konulmamalı!

Kimya Yüksek Mühendisi ve Kalite Baş Denetçisi Üsküdar Üniversitesi Öğr. Gör. Mustafa Cüneyt Gezen de kurban etlerinin saklanması konusuna işaret ederek, kurban eti saklanmasında plastik kapların kullanılmaması ve yine kurban etinin sıcakken poşetlere konulmaması gerektiğini de kaydetti.

Öğr. Gör. Mustafa Cüneyt Gezen, plastiklerin içinde bulunan kimyasalların, gıda ile temas ettiğinde gıdaya geçtiğini belirterek, kurban etlerinin plastik poşet veya diğer plastik ürünlerle saklanmaması gerektiğinin altını çizdi. Öğr. Gör. Mustafa Cüneyt Gezen, şunları kaydetti:

"Sıcaklığın etkisiyle bu kimyasallar gıdaya geçer ve sıcaklık arttıkça zararlı maddelerin yiyeceğe geçişi daha kolay olur. Bu maddeler vücudumuzda östrojen benzeri şekilde metabolize olur ve erkeklerde ve kadınlarda kısırlığa, kadınlarda göğüs kanserine ve nöropsikolojik rahatsızlıklara neden olabilir. Bu nedenle, yağlı ve sıcak gıdaların plastik kaplarda saklanması daha zararlıdır."

Et, ancak soğuduktan sonra poşete konmalı!

Kurban Bayramı'nda kesilen kurban etlerinin, dışarıda hiç dinlendirilmeden sıcak sıcak plastik poşetlere konularak paylaşılmasının da sakıncalı olduğunu belirten Gezen, şu önerilerde bulundu:

"Plastikte bulunan zehirli kimyasallar, sıcağın etkisiyle kurban etine bulaşır, buradan da insanlara geçer. Dolayısıyla kurban etleri en az 2 saat kadar soğumaya bıraktıktan sonra poşetler ile taşınmalı. Sızıntı yapmayacak, kalın poşetler kullanılmalı. Poşete koymadan tepsiler vasıtası ile taşınması daha da uygun olur. Bu süre zarfında etler soğur ve bakteri üretmesi durumu azalır. Et soğuduktan sonra yağlı kâğıda sarılarak buzdolabına konulmalı. Her bir kurban için kullanmak üzere büyük boy kasapların kullandığı yağlı kağıtlardan bulundurulmalıdır. Et soğuduktan sonra yağlı kâğıda sarılarak buzdolabına konulması sağlanmalıdır.

Hayvanın derisi iç-dış ters çevrilerek kalın tuzla önce iyice ovalanır ve daha sonra yine tuzlanır ve istenirse ilgili vakıf kurumlarına bağışlanır. Kurban eti aynı gün yenilecekse kavurma yapılması, şayet daha sonra yenilecekse soğuduktan sonra parçalara ayrılarak derin dondurucuda saklanması tavsiye olunur. Derin dondurucudan çıkarılan et, buzu çözüldükten sonra pişirilerek yenebilir. Pişirilmek istenen etler, porsiyonlar halinde dondurucudan çıkarılmalı, şayet pişirilmeyecekse yeniden dondurucuya bırakılmamalıdır. Bırakıldığı taktirde et üzerinde zararlı bakteriler oluşabilir.”

Mahalle dizilerinden mafya dizilerine! Dizilerdeki dönüşüm ne anlatıyor?

2026-05-18T11:57:34.393+03:00

Televizyon dizilerindeki mafya hikayeleri toplumsal dönüşümün aynası!

Son yıllarda dizilerde artan şiddet ve mafya temalarının yalnızca bir içerik tercihi olmadığını, toplumsal dönüşümle yakından ilişkili olduğunu vurgulayan Sosyolog Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, özellikle genç kuşakların bu içeriklerle yoğun temasının önemli sonuçlar doğurabileceğini ifade etti. Mahalle kültüründen mafya temalı anlatılara geçişin toplumsal dönüşümün bir yansıması olduğunu belirten Prof. Dr. Süleymanlı, “Mahalle dizileri dayanışmayı, güveni ve kolektif yaşamı temsil ederken; günümüz yapımlarında bireysel rekabet, güç ilişkileri ve çatışma temaları öne çıkmaktadır.” dedi.

Üsküdar Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, dizilerdeki dönüşümü ve izleyici üzerindeki etkilerini değerlendirdi.

Eski dizilere duyulan özlem güçlü bir kolektif kültürel hafızaya dayanıyor

Eski dizilere duyulan özlem yalnızca bireysel hatıralarla sınırlı değil; güçlü bir kolektif kültürel hafızaya dayandığını dile getiren Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Çünkü diziler sadece izlenen yapımlar değil, birlikte deneyimlenen sosyal deneyimlerdi. Ailece televizyon izleme kültürü ortak duygular üretir, diziler gündelik iletişimin önemli bir parçası haline gelirdi. Bugün bu diziler hatırlandığında yalnızca hikayeler değil, o dönemin aile ortamı, sosyal ilişkileri ve duygusal atmosferi de yeniden hatırlanır. Tanıdık kurgu dünyalarının güven, aidiyet ve duygusal istikrar sağladığı bilinmektedir. Bu nedenle insanlar yoğun duygular yaşadıklarında veya zihinsel olarak yorulduklarında tanıdık anlatılara yönelerek psikolojik bir ‘güvenli alan’ oluştururlar.” dedi.

Eski dizilere olan ilgi duygusal dengeyi koruma ihtiyacıyla da ilişkili

Günümüz dizilerinin yapısal dönüşümünün nostalji duygusunu güçlendirdiğine işaret eden Prof. Dr. Süleymanlı, “Bölümlerin aşırı uzun olması, tekrar eden sahneler ve anlatı yoğunluğunun zayıflaması izleyicinin eski dizileri daha anlamlı ve bütünlüklü olarak değerlendirmesine yol açmaktadır. Böylece nostalji yalnızca geçmiş özlemi değil, içerik kalitesi karşılaştırmasına dayanan bir algıya dönüşmektedir. Bu yönüyle eski dizilere duyulan ilgi modern yaşamın karmaşıklığı karşısında duygusal dengeyi koruma ihtiyacıyla da ilişkilidir.” diye konuştu.

Eski dizilerdeki mahalle ilişkilerine özlem de var

Eski dizilerin mahalle ilişkileri, komşuluk, dayanışma ve aile bağları gibi gündelik hayatın içinden temalar sunduğunu, sıradan insanlara benzeyen karakterlerle izleyiciyle güçlü bağ kurduğunu kaydeden Prof. Dr. Süleymanlı, “İzleyici bu karakterlerde kendisini görebiliyor, anlatıyla duygusal özdeşleşme kurabiliyordu. Günümüzde ise birçok yapımda gerçeküstü zengin yaşam tarzları, lüks mekanlar ve idealize edilmiş karakterler öne çıkmaktadır. İzleyicinin gündelik deneyimiyle bağ kuramaması duygusal mesafeyi artırmaktadır. Ayrıca güncel dizilerde diyalogların daha teatral ve yapay olması, gündelik konuşma dilinden uzaklaşılması samimiyet algısını zayıflatmaktadır. Şehir yaşamının hızlanması, bireyselleşmenin artması ve sosyal ilişkilerin zayıflaması geçmişteki bu sıcak ilişkileri daha değerli hale getirmektedir. Bu nedenle eski diziler izleyiciye daha yavaş, öngörülebilir ve duygusal istikrar sunan anlatılar olarak hatırlanmaktadır.” şeklinde konuştu.

Mafya ve entrika temalı dizilerin artışı toplumsal dönüşüme işaret ediyor

Mafya ve entrika temalı dizilerin artışını toplumsal dönüşümle ilişkilendiren Prof. Dr. Süleymanlı, şöyle devam etti:

“Günümüzde rekabet, güç mücadelesi ve çatışma temalarının yoğunlaşması kültürel anlatıların yönelimini yansıtırken, aynı zamanda izleyicinin ilişki ve davranış algılarını da etkileyebilir. Özellikle anlatıların sürekli yüksek dramatik gerilim ve travmatik olaylar üzerine kurulması dikkat çekmektedir. Sürekli kriz ve yoğun duygusal uyarım izleyicide duygusal yorgunluk oluşturmakta ve daha dengeli anlatılara duyulan özlemi artırmaktadır. Bu nedenle diziler yalnızca toplumsal eğilimleri yansıtmakla kalmaz, güç, otorite ve ilişki biçimlerine dair algıları yeniden üretir.”

Mafyatik diziler bir tür katarsis işlevi görüyor

Bu dizilerin izleyici için duygusal boşalım alanı oluşturabildiğine dikkat çeken Prof. Dr. Süleymanlı, “İzleyici gündelik yaşamda deneyimlediği gerilimleri ve bastırılmış duyguları karakterlerle kurduğu özdeşleşme üzerinden sembolik biçimde deneyimler. Ancak bu süreç yalnızca katarsis değildir. Medya karakterleri aynı zamanda rol modeli işlevi görebilir ve sürekli tekrar edilen güç, şiddet veya çatışma temaları zamanla normal kabul edilen davranış sınırlarını etkileyebilir. Bu nedenle popüler kültür ürünleri yalnızca eğlence değil, değer algısını ve toplumsal normları şekillendiren güçlü kültürel araçlar olarak değerlendirilmelidir.” dedi.

Kuşaklar arasında dizi tercihleri de farklılaşıyor

X ve Y kuşaklarının televizyonun merkezi olduğu dönemde yetiştikleri için hikaye bütünlüğü, karakter gelişimi ve duygusal bağ kurabilecekleri anlatılara daha fazla önem verdiklerini anlatan Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Diziler onlar için aynı zamanda aile içinde paylaşılan ortak bir deneyimdir. Z kuşağı ise dijital platformların etkisiyle daha hızlı ilerleyen, görsel açıdan yoğun ve kısa dikkat süresine uygun içerikleri tercih etmektedir. Dijital platformların kısa sezonlu ve yüksek prodüksiyonlu yapımları izleyici beklentisini yükseltmiş, televizyon dizilerinin anlatı temposu ve yapısı daha fazla eleştirilir hale gelmiştir. Buna rağmen genç kuşakların da eski dizilerde daha doğal ilişkiler ve güçlü sosyal bağlar gördüklerini ifade etmeleri dikkat çekicidir. Bu durum, dijitalleşmeye rağmen insanların gerçeklik hissi ve aidiyet sunan hikayelere duyduğu ihtiyacın sürdüğünü göstermektedir.” şeklinde konuştu.

“Güçlü erkek” ve “anti-kahraman” temaları artıyor

“Güçlü erkek” ve “anti-kahraman” karakterlerin artışına da değinen Prof. Dr. Süleymanlı, “Bu temalar gücü çoğu zaman sertlik, kontrol ve otorite ile ilişkilendirerek toplumsal cinsiyet algısını etkileyebilmektedir. Anti-kahraman karakterlerin normalleşmesi, gücün baskınlık ve mücadele üzerinden tanımlandığı bir ilişki anlayışını görünür hale getirmektedir. Medya yalnızca toplumu yansıtmaz; aynı zamanda hangi davranışların kabul edilebilir olduğu konusunda referans çerçevesi sunarak toplumsal değerleri yeniden üretir. Bu nedenle bu tür temsiller uzun vadede ilişki biçimlerinin ve rol beklentilerinin dönüşümünde etkili olabilir.” ifadesinde de bulundu.

İnsanlar geçmişi daha olumlu hatırlama eğiliminde

Eski dizilerin romantize edilmesinin hem nostalji etkisi hem de medya ortamındaki dönüşümle ilişkili olduğuna da vurgu yapan Prof. Dr. Süleymanlı, “İnsanlar geçmişi daha olumlu hatırlama eğilimindedir; ancak günümüz dizilerinin yüksek tempo, yoğun çatışma ve sürekli dramatik gerilim üzerine kurulması geçmişi daha sakin gösteren bir etkendir. Bunun yanında günümüz dizilerinde ticari kaygıların belirleyici olması, reyting odaklı senaryo değişimleri ve karakter derinliğinin yeterince gelişememesi de eski dizilerin daha tutarlı ve bütünlüklü olduğu algısını güçlendirmektedir.” diye konuştu.

Mahalle kültüründen mafya kültürüne geçiş neyi anlatıyor?

Mahalle kültüründen mafya temalı anlatılara geçişin toplumsal dönüşümün bir yansıması olduğunu belirten Prof. Dr. Süleymanlı, “Mahalle dizileri dayanışmayı, güveni ve kolektif yaşamı temsil ederken; günümüz yapımlarında bireysel rekabet, güç ilişkileri ve çatışma temaları öne çıkmaktadır. Bu dönüşüm aynı zamanda medya üretiminde sanatsal kaygılardan ticari kaygılara yönelimin artmasıyla da ilişkilendirilebilir. Reyting ve ekonomik beklentiler çatışma merkezli anlatıların daha fazla tercih edilmesine yol açmıştır. Bu nedenle diziler yalnızca eğlence değil, toplumun değer dünyasını ve duygusal iklimini şekillendiren kültürel metinlerdir. Eski dizilere duyulan özlem de bu dönüşümün izleyici bilincindeki yansıması olarak okunabilir.” şeklinde sözlerini tamamladı.

Küresel işlerin yaklaşık yüzde 40’ı yapay zekâ etkisi altında

2026-05-15T12:30:53.372+03:00

Sessiz dijital işsizlik görünmez biçimde büyüyor

İSTANBUL – Global Bilişim Derneği (BİDER) Başkanı Şenol Vatansever, yapay zekâ ve ileri otomasyon teknolojilerinin küresel iş gücünü yalnızca niceliksel değil, niteliksel olarak da dönüştürdüğünü, bu dönüşümün resmî istihdam istatistiklerinde henüz tam karşılık bulmayan yeni ve görünmez bir risk alanı yarattığını belirtti. Vatansever, istihdam rakamları korunurken görevlerin ve yetkinliklerin algoritmalara devredildiği bu sürecin, klasik işsizlik tartışmalarının ötesinde, mesleklerin içeriden dönüşümü perspektifiyle ele alınması gerektiğini vurguladı.

Uluslararası Para Fonu’na (IMF) göre yapay zekâ, küresel ölçekte istihdamın yaklaşık yüzde 40’ını etkileyebilir. IMF, gelişmiş ekonomilerde bu oranın yüzde 60’a kadar çıkabileceğini belirtirken, söz konusu etkinin büyük ölçüde doğrudan iş kaybı değil, işlerin içeriğinde ve görev dağılımında dönüşüm şeklinde gerçekleşeceğine dikkat çekiyor. Bu tablo, istihdam rakamları korunurken mesleklerin içinin kademeli olarak boşalabildiğini gösteriyor.

Bu bağlamda sessiz dijital işsizlik, bireyin istihdamda kalmasına rağmen karar alma, üretim ve mesleki katkı kapasitesinin yapay zekâ destekli sistemler tarafından aşamalı biçimde devre dışı bırakılması sürecini ifade ediyor. Sorun, insanların işsiz kalması değil; çalışmaya devam ederken mesleki değerlerinin görünmez biçimde aşınması olarak tanımlanıyor.

Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD) verileri, küresel ortalamada istihdamın yaklaşık yüzde 28’inin yüksek otomasyon riski altında bulunduğunu ortaya koyuyor. OECD, bu riskin kısa vadede kitlesel işten çıkarmalardan ziyade rol ve görev dönüşümü yoluyla ortaya çıkabileceğini vurguluyor. Bu durum, çalışanların karar verici pozisyonlardan daha sınırlı uygulayıcı rollere kaymasına neden olabiliyor.

Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ile NASK tarafından hazırlanan küresel endeks ise dünya genelinde işlerin yaklaşık dörtte birinin (yüzde 25) generatif yapay zekâ tarafından dönüşüm riski taşıdığını gösteriyor. ILO, bu dönüşümün çoğu durumda işlerin tamamen ortadan kalkması anlamına gelmediğini; ancak işin içeriğinin, gereken becerilerin ve çalışma biçimlerinin köklü biçimde değiştiğini belirtiyor.

Dünya Ekonomik Forumu’nun (WEF) Future of Jobs 2025 raporu da benzer bir eğilime işaret ediyor. Raporda, yapay zekânın yalnızca bazı iş rollerini azaltmakla kalmayacağı; aynı zamanda meslek tanımlarını, beceri gereksinimlerini ve kariyer yollarını yeniden şekillendireceği vurgulanıyor. Bu yaklaşım, iş kaybı tartışmalarından çok iş dönüşümü kavramını öne çıkarıyor.

Günlük iş pratiklerinde bu dönüşüm, birçok kurumda somut biçimde hissediliyor. Analist, muhasebeci, editör veya idari uzman gibi unvanlar korunurken; raporlama, veri sınıflandırma, içerik üretimi ve ön analiz gibi görevlerin giderek yapay zekâ destekli sistemler tarafından üstlenildiği görülüyor. Çalışanlar istihdamda kalmaya devam etse de mesleğin karar ve üretim merkezinden uzaklaşma riski artıyor.

Klasik otomasyon çoğu zaman işten çıkarma odaklı bir tehdit olarak ele alınırken, sessiz dijital işsizlik yerinde tutarak dönüştürme pratiğiyle ilerliyor. Bu nedenle etkileri daha yavaş, daha görünmez ve ölçülmesi daha zor; ancak uzun vadede kurumsal verimlilik, mesleki kimlik ve karar alma kapasitesi üzerinde daha derin sonuçlar doğurabiliyor.

Türkiye açısından bakıldığında, beyaz yaka istihdam oranının görece yüksek olması ve yapay zekâ yatırımlarının hız kazanması bu eğilimi daha kritik hâle getiriyor. Uzmanlar, sürecin yalnızca ekonomik değil; motivasyon kaybı, aidiyet zayıflaması ve mesleki kimlik erozyonu gibi psikososyal etkiler de ürettiğine dikkat çekiyor.

Bu tabloya ilişkin değerlendirmelerde, mesleklerin yapay zekâ karşısındaki kırılganlığını ortaya koyan göstergelerin, farklı ülkelerden gelen verilerin ortak bir analitik çerçevede birlikte okunmasıyla anlam kazandığı belirtiliyor. Yapay zekânın istihdam üzerindeki etkilerini tekil raporlar üzerinden değil, görev, yetkinlik ve karar alma süreçlerindeki yapısal değişimi birlikte ele alan bir yaklaşımla değerlendirmek gerektiği vurgulanıyor. Vatansever Platformu ve Dijital Biz editoryal ekipleri tarafından, IMF, OECD, WEF ve ILO başta olmak üzere uluslararası kurumların güncel rapor ve verileri esas alınarak derlenen bu değerlendirmede, istihdam göstergeleri korunurken mesleklerin içeriden dönüştüğü ve “sessiz dijital işsizlik” olarak tanımlanan risk alanının orta ve uzun vadede belirleyici bir yapısal mesele hâline geldiği vurgulanıyor.

İstihdam rakamları ayakta kalırken mesleklerin içi boşalıyorsa sorun hâlâ görünmezdir.

“Sorun işsiz kalmak değil, çalışırken mesleğini kaybetmek.”

Bu yaklaşım, sessiz dijital işsizliğin bir kriz söyleminden ziyade istatistiklerin henüz yakalayamadığı bir dönüşüme dair erken uyarı kavramı olarak ele alınması gerektiğini ortaya koyuyor. Tartışmanın önümüzdeki dönemde hangi mesleklerin değil, hangi yetkinliklerin ayakta kalacağı sorusu etrafında derinleşmesi bekleniyor.

Şiddet sadece fiziksel değildir

2026-05-15T12:30:03.683+03:00

Dünya Kadınlar Günü her yıl 8 Mart tarihinde kadınların toplumsal ve sosyal yaşamda cinsiyet eşitliğinin sağlanması ve farkındalık yaratılması için kutlanır. Günümüzde ki kadın sorunlarına dikkat çeken İstanbul Okan Üniversitesi Hastanesi Psikoloji Bölümü’nden Uzm. Kln. Psk. Müge Leblebicioğlu Arslan kadınların maruz kaldığı psikolojik şiddet ile ilgili önemli açıklamalarda bulundu.

Tarihi 1800’lü yıllara dayanan bir grup dokuma işçisi kadının canları pahasına haklarını savunmasını temsilen kutlanan 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar günü kutlu olsun.

Bugün evde eşlerin, çocukların, işte patronların ve kurumların kadınlar için çiçekler aldığı, jestler yaptığı kısacası kendilerini özel hissetmeleri için çaba gösterdiği bir gün. Tüm spot ışıklarının kadınların değeri üzerine yöneldiği bir gün olması dolayısıyla toplumun dikkatini yakalaması açısından da çok özel bir gün.

“Sadece bir güne indirgemek kadınlara haksızlık olacaktır”

Günün önemine dikkat çeken Uzm. Kln. Psk. Leblebicioğlu, “Aslında sembolik bir tarih olan 8 Mart Dünya Kadınlar gününü sadece o güne indirgemek kadınlara yapılan bir haksızlık olacaktır. Eğer bugünü kadınların yarını için farkındalık kazanarak bir şeyleri değiştirebileceğimiz bir gün olarak görürsek günün anlamı daha kıymetli olacaktır. Ben hem bir kadın hem de bir ruh sağlığı çalışanı olarak kadınların günümüzde maruz kaldığı fakat gözdeki morluk kadar dikkat çekici ve görünür olmadığı için önemsenmeyen ancak şiddetin fiziksel halinden hiç bir farkı olmayan psikolojik şiddete dikkat çekmek istiyorum” dedi.

“Kadınların çabalarını görmemek de şiddettir”

Şiddetin sadece fiziksel olmadığını belirten Uzm. Kln. Psk. Leblebicioğlu, “Eşinizin yaptıklarını değersizleştirmek, çabalarını görmemek de şiddettir. Sadece kadın olduğu için erkek çalışandan daha az maaş vermek de kadına karşı şiddettir. Alın teriyle aldığı terfiyi sadece güzel olduğuna bağlandığınızda, emek emek yapılan projenin içeriğinden ziyade kadının fiziksel görünümüne dikkat çekerek değersizleştirdiğinizde de kadına karşı şiddet uygulamış olursunuz. Kadına karşı yapılan hakkı olanı vermemek, yaptıklarını değersizleştirmek, ötekileştirmek eylemleri de vurmak, bağırmak kadar şiddettir ve ne yazık ki kadına karşı şiddet sadece karşı cinsten değil hem cinslerinden de gelebilmektedir” diye söyledi.

Ayrıca Leblebicioğlu,” Toplumsal ve bireysel olarak maruz bırakılan hem psikolojik hem fiziksel şiddetin bir kadında açtığı yaraları hep birlikte daha dikkatli olarak ve gerekli özeni göstererek sarabiliriz. Dünya kadınlar gününde alınan çiçek, yapılan sürprizler eğer bir değişimin başlangıcı ise değerlidir.

Umarım 8 Mart Dünya Kadınlar gününde kaleme aldığım bu yazı farkındalığı artırarak kadınların hak ettiklerine hiçbir zorbalığa uğramadan hayatlarını sürdürmelerine katkıda bulunur.

8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar günümüz kutlu olsun” diyerek sözlerini noktaladı.

Yaz aylarında kene tehlikesi: Park ve bahçelerde de dikkat

2026-05-15T12:26:51.953+03:00

Yaz aylarında kene teması artık sadece kırsalın sorunu değil: Park ve bahçelerde de dikkat

Havaların ısınmasıyla birlikte park, bahçe, piknik alanı, kamp rotası ve şehir içi yeşil alanlarda geçirilen zaman artıyor. Açık havada geçirilen süre keyifli olsa da, yaz aylarında kene ve sivrisinek teması konusunda basit ama düzenli önlemler almak önem taşıyor.

Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü verilerine göre Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) vakaları Türkiye’de en sık ilkbahar ve yaz aylarında görülüyor. Bu durum, özellikle sıcak dönemlerde açık alanlarda geçirilen sürenin artmasıyla birlikte korunma alışkanlıklarının önemini daha da artırıyor.

Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) güncel verilerine göre ise sivrisinek, kene ve benzeri vektörler aracılığıyla taşınan hastalıklar dünya genelindeki enfeksiyon hastalıklarının %17’sinden fazlasını oluşturuyor. Uzmanlar, her kene temasının hastalık anlamına gelmediğini ancak riskin farkında olunması ve korunma alışkanlıklarının günlük rutinin bir parçası haline getirilmesi gerektiğini vurguluyor.

Risk yalnızca kırsal alanlarla sınırlı değil

Kene teması çoğunlukla kırsal bölgelerle ilişkilendirilse de risk yalnızca tarla veya ormanlık alanlarla sınırlı değil. Parklar, mesire alanları, bahçeler, yazlık bölgeler ve yürüyüş rotaları da dikkat gerektiren alanlar arasında yer alıyor.

Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı tarafından paylaşılan bilgilere göre; tarla, bağ, bahçe, orman, piknik alanı ve çalılık bölgelerde açık renkli ve vücudu örten kıyafetlerin tercih edilmesi öneriliyor. Pantolon paçalarının çorap içine sokulması ve açık alan dönüşlerinde özellikle kulak arkası, koltuk altı, kasık ve diz arkası bölgelerinin dikkatle kontrol edilmesi gerektiği belirtiliyor. Ayrıca açık alanda kullanılan kıyafet, çanta, kamp ekipmanları ve evcil hayvanların da dönüşte kene açısından kontrol edilmesi gerektiği vurgulanıyor.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC) ise açık alandan dönüşte ilk iki saat içinde duş alınmasının ve vücut kontrolü yapılmasının kene kaynaklı risklerin azaltılmasına yardımcı olabileceğini belirtiyor.

Günlük rutinde tamamlayıcı adımlar

Açık hava aktiviteleri öncesinde kullanım talimatlarına uygun koruyucu ürünlerin kullanılması; vücut kontrolü, uygun kıyafet seçimi ve riskli alanlarla teması azaltma gibi temel önlemleri destekleyici adımlar arasında gösteriliyor.

Uzmanlar ayrıca evcil hayvanların da açık alan dönüşlerinde kontrol edilmesini öneriyor. Özellikle köpek ve kedilerin tüyleri arasına tutunabilen keneler bazen fark edilmeyebildiği için veteriner önerilerine uygun koruyucu uygulamaların ihmal edilmemesi gerektiği belirtiliyor.

Kene tutunması fark edildiğinde ise bilinçsiz müdahalelerden kaçınılması önem taşıyor. Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü bilgilendirmelerinde, kenelerin çıplak elle ezilmemesi gerektiği ve kolonya, yağ ya da sigara gibi yöntemlerin uygulanmasının risk oluşturabileceği belirtiliyor. Yetkililer, kene tutunması durumunda en kısa sürede sağlık kuruluşuna başvurulmasını öneriyor.

Koruyucu ürün seçerken nelere dikkat edilmeli?

Açık hava aktiviteleri öncesinde kullanılan koruyucu ürünler, kişisel korunma alışkanlığının tamamlayıcı parçaları arasında yer alıyor. Uzmanlar, ürün seçiminde yalnızca koku veya uygulama kolaylığına değil; biyosidal ruhsat bilgisine, kullanım talimatlarına, yaş grubuna uygunluğa, etki süresine ve aktif içerik bilgilerine dikkat edilmesi gerektiğini vurguluyor.

Biyosidal ruhsat, ürünün ilgili mevzuata uygun şekilde piyasaya sunulduğunu gösteren önemli kriterlerden biri. Bu nedenle kene ve sivrisinek kovucu ürünlerde etiket bilgilerinin okunması, ürünün hangi yaş grubu için uygun olduğunun kontrol edilmesi ve önerilen uygulama sıklığına uyulması önem taşıyor.

DEET içermeyen ve bitkisel kökenli aktif içeriklere sahip formüller de tüketicilerin değerlendirdiği seçenekler arasında yer alıyor. Ancak burada belirleyici olan yalnızca içerik tercihi değil; ürünün ruhsatlı olması, kullanım talimatlarının açık olması ve etki süresinin net biçimde belirtilmesi. Türkiye pazarında bu kriterleri karşılayan, biyosidal ruhsatlı ve bitkisel kökenli aktif içeriklere sahip kovucu ürün seçenekleri bulunuyor.

Açık havada panik değil, bilinçli korunma

Yaz aylarında doğayla geçirilen zamanı tamamen kısıtlamak gerekmiyor; birkaç basit alışkanlık açık havada geçirilen süreyi hem keyifli hem güvenli kılabiliyor. Asıl belirleyici olan, dışarı çıkmadan önce alınan önlemlerin ve dönüşte yapılan kontrollerin rutin haline gelmesi.

Uygun kıyafet, kontrol alışkanlığı, riskli alanlarla teması azaltma ve ruhsatlı koruyucu ürünlerin talimatlara uygun kullanımı; bu rutinin temel parçaları arasında öne çıkıyor. Park, piknik, kamp ve seyahat gibi yaz aktivitelerinde bu adımların düzenli uygulanması, açık hava deneyimini daha güvenli hale getiriyor.

Akıllı gözlükler güvenlik riski taşıyor

2026-05-15T10:28:21.047+03:00

Akıllı gözlükler, herkesin çevresindeki dünyayı takip etmesine ve kaydetmesine olanak tanıyor ama bu durum, verilerinizi ve çevrenizdekilerin gizliliğini tehlikeye atabilir. Siber güvenlik şirketi ESET akıllı gözlüklerin taşıdığı güvenlik risklerini inceledi.

Google'ın on yıldan fazla bir süre önce akıllı gözlükleri popüler hâle getirme girişiminin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından akıllı gözlükler yeniden gündeme geldi. Bu sefer gözlükler hem daha şık hem de normal güneş gözlüklerinden ayırt edilemiyor. Ayrıca çevrelerini izleyip kaydedebilen ve kullanıcının etrafında gördükleri hakkında yapay zekâya soru sorabilmesini sağlayan çok daha güçlü teknolojilerle donatılmışlar durumdalar. Bu durum hem akıllı gözlük kullanıcıları hem de etkileşimde bulundukları kişiler için önemli güvenlik ve gizlilik riskleri oluşturuyor.

Akıllı gözlükler için gizlilik riskleri nelerdir?

Akıllı gözlükler, herkese yabancıları gizlice kaydetme veya fotoğraflarını çekme olanağı sağlar. Harvard Üniversitesi araştırmacıları, akıllı gözlüklerle çekilen ve Instagram'a canlı olarak yayımlanan videoların yapay zekâ ile nasıl bağlanabileceğini gösterdi. Algoritmalar yüzleri tanımlamak için çalışır ve bu kişilerle ilgili bilgileri internetten alır. Akıllı gözlükler aracılığıyla halka açık bir yapay zekâ platformuyla paylaşılan herhangi bir hassas bilgi, teorik olarak doğru şekilde istenirse diğer kullanıcılara aktarılabilir. Bu, bilgilerin dolandırıcılık amacıyla kullanılması durumunda potansiyel bir güvenlik riski oluşturur. Ayrıca gözlükler tarafından toplanan bilgilere tesadüfen rastlayabilecek ve bunları dolandırıcılara satmaya karar verebilecek dış kaynaklı çalışanlar ve yükleniciler de olabilir.

Akıllı gözlükler hacklenebilir mi?

Diğer akıllı cihazlar gibi, gözlükler de hacklenebilir: İşletim sistemini veya donanım yazılımını istismar ederek; bağlı uygulamaları ya da akıllı telefonları ele geçirerek; trafiği ele geçirme veya sahte Wi-Fi erişim noktaları aracılığıyla kötü amaçlı içerik enjekte ederek; taranması için kötü amaçlı bir QR kodu göndermek gibi sosyal mühendislik veya kötü amaçlı, benzer akıllı gözlük uygulamalarıyla. Bu saldırı vektörleri, kötü niyetli kişilerin cihazınızı ele geçirerek doğrudan veri hırsızlığı, hesap ele geçirme veya sizi fiziksel tehlikeye atabilecek gözetleme faaliyetlerinde bulunmasına olanak sağlayabilir.

Akıllı gözlükler için risk yönetimi

Akıllı gözlükleri siz takıyor olsanız da başkaları tarafından izleniyor olsanız da yukarıda özetlenen riskleri azaltmak için atabileceğiniz birkaç adım var:

Kullanıcılar için:

Hackerların cihazı ele geçirme riskini en aza indirmek için donanım yazılımınızı ve uygulama yazılımınızı güncel tutun.
Yalnızca güvenilir kaynaklardan yardımcı uygulamaları indirin ve indirmeden önce izinleri kontrol edin.
Akıllı gözlük uygulamalarınız ve akıllı telefonunuz için çok faktörlü kimlik doğrulama (MFA) ve güçlü, benzersiz parolalar kullanarak, bunların hackerlar tarafından ele geçirilme riskini en aza indirin.
Akıllı gözlüklerinizin kilidini açmak için güçlü PIN'ler veya biyometrik özellikler kullanın ve kullanmadığınız zamanlarda eşleştirme modunu kapatın.
Bazı kamu ağları güvenli olmayabilir veya hatta hackerlar tarafından kurulan sahte erişim noktaları olabilir, bu nedenle sanal özel ağ (VPN) kullanmadığınız sürece asla kamuya açık Wi-Fi erişim noktalarına bağlanmayın.
Kayıtların buluta sızmasını ve yükleniciler tarafından erişilmesini önlemek için mümkünse yapay zekâ eğitimi/insan incelemesini devre dışı bırakın.
Gözlüklerinizi kullanmadığınız zamanlarda kılıfında saklayın, böylece gözlüklerin yanlışlıkla hassas görüntü veya bilgileri yakalama riskini en aza indirin.
Risk maruziyetini en aza indirmek için eşlik eden uygulamada depolanan istenmeyen kayıtları düzenli olarak denetleyin ve silin.
AR katmanları dikkatinizi dağıtmasın. Çevrenizdeki gelişmeleri takip edemezseniz fiziksel tehlikeye maruz kalabilirsiniz.

Çevredekiler için:

Akıllı gözlük takan kişilere dikkat edin. Çerçeve üzerindeki LED ışığına bakın; video kaydedilirken yanıp söner veya fotoğraf çekilirken bir kez yanıp söner.
Kalabalık kamusal alanlarda (ör. toplu taşıma araçlarında) veya ATM'lerde omuz üzerinden bakma durumlarına karşı dikkatli olun.
Kendinizi rahatsız hissederseniz gözlük takan kişilere karşı çıkın.
İş ortamında (örneğin spor salonu veya mağazalar) kullanımdan rahatsızlık duyuyorsanız gözlüğü takan kişiden gözlüğünü çıkarmasını isteyin veya durumu yönetime bildirin.

Yeni dünyada Türkiye savunma sanayiinde oyun kurucu oluyor

2026-05-14T11:23:03.472+03:00

Türk Savunma Sanayii, TURQUALITY ile Küresel Marka Liginde Gücünü Artırıyor

Dünya, son yılların en yüksek jeo-politik gerilimlerinden geçerken savunma sanayii küresel ekonominin ve stratejik güvenlik politikalarının merkezine yerleşiyor. Rusya-Ukrayna savaşı, Tayvan merkezli Asya-Pasifik gerilimleri ve Orta Doğu’daki güç mücadeleleri, ülkelerin savunma yatırımlarını hızla artırmasına neden olurken; maliyet-etkin, sahada kanıtlanmış ve teknolojik üstünlüğe sahip savunma çözümlerine yönelik talep de tarihi seviyelere ulaşıyor.

Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) verilerine göre küresel askeri harcamalar 2.5 trilyon dolar seviyelerini aşarken, ülkeler savunma stratejilerini yeniden şekillendiriyor. Özellikle Avrupa’da savunma bütçeleri Soğuk Savaş sonrası en yüksek seviyelerine ulaşırken, Orta Doğu’daki yeni güvenlik denklemleri otonom sistemler, akıllı mühimmatlar ve ileri teknoloji savunma çözümlerine olan talebi hızlandırıyor.

Türkiye Savunma Sanayiinde Küresel Güç Olma Yolunda

Dünyadaki bu dönüşüm, Türkiye’nin son 20 yılda kararlılıkla sürdürdüğü “Milli Teknoloji Hamlesi”nin stratejik önemini daha görünür hale getiriyor. 2000’li yılların başında yüzde 20 seviyelerinde olan yerlilik oranı bugün yüzde 80’in üzerine çıkarken, savunma sanayii ihracatı 5.5 milyar dolara ulaştı. Türkiye, SIPRI’nin 2021-2025 dönemi verilerine göre küresel silah ihracatındaki payını yüzde 122 artırarak dünyanın en büyük 11. silah ihracatçısı konumuna yükseldi.

İHA/SİHA teknolojileri, zırhlı kara araçları, deniz platformları ve elektronik harp sistemleri Türk savunma sanayiinin ihracat performansında öne çıkarken; sektör bugün Avrupa’dan Körfez ülkelerine, Afrika’dan Asya’ya kadar uzanan geniş bir coğrafyada stratejik güven ortağı olarak konumlanıyor.

SAHA İstanbul ve Güçlenen Savunma Ekosistemi

Türkiye’nin savunma sanayiindeki yükselişi yalnızca büyük ölçekli şirketlerle sınırlı kalmıyor. SAHA İstanbul öncülüğünde gelişen güçlü ekosistem; KOBİ’lerden yüksek teknoloji üreticilerine kadar geniş bir sanayi ağı oluşturarak Türkiye’yi teknoloji geliştiren küresel bir merkez haline taşıyor.

SAHA EXPO gibi uluslararası organizasyonlar ise milyarlarca dolarlık iş hacmi yaratarak Türk mühendisliğinin küresel vitrini olmayı sürdürüyor. Bu platformlar sayesinde Türk firmaları yalnızca üretim gücüyle değil; kalite standartları, sertifikasyon süreçleri ve sürdürülebilir tedarik kabiliyetleriyle de uluslararası rekabette öne çıkıyor.

Küresel Rekabette Yeni Güç: Marka ve Güven

Teknoloji üretmenin yanı sıra küresel ölçekte güçlü bir marka algısı oluşturmanın önemine dikkat çeken AGS Global Kurucusu Ahmet Güler, TURQUALITY’nin Türk savunma sanayii için stratejik bir kaldıraç görevi gördüğünü belirtti.

150’den fazla ülkede marka ve pazar araştırmaları gerçekleştiren AGS Global’in Kurucusu Ahmet Güler, konuyla ilgili şu değerlendirmede bulundu:

“Küresel jeo-politik fay hatlarının her geçen gün daha da hareketlendiği, tedarik zincirlerinin ise dost ve müttefik ülkeler ekseninde yeniden dizayn edildiği bir çağdayız. Böyle bir dünyada devletlerin satın aldığı şey sadece bir teknoloji veya donanım değil; sürdürülebilirlik, itibar ve kesintisiz güvendir.

Türk savunma sanayii son yıllarda güçlü bir ekosistem yarattı ve sahada oyun değiştiren ürünler geliştirdi. Ancak asıl oyun kuruculuk, bu mühendislik gücünü küresel algı yönetimiyle birleştirmekten geçiyor. TURQUALITY vizyonu da tam bu noktada Türk savunma sanayiini yalnızca üretim yapan değil, küresel ölçekte güven inşa eden markalar ligine taşıyor.”

Güler ayrıca, Türkiye’nin savunma sanayiinde artık yalnızca “fiyat rekabeti” ile değil, “güven rekabeti” ile öne çıktığını vurgulayarak, “Türk Malı imzası bugün yalnızca kalite göstergesi değil, aynı zamanda stratejik bir güvence markası haline geliyor” dedi.

Savaşların yeni cephesi elektrik ve su altyapıları

2026-05-14T11:22:48.930+03:00

Kritik altyapılar siber saldırıların hedefinde…

Küresel ölçekte artan jeopolitik gerilimler ve özellikle Körfez Bölgesi’nde yaşanan savaş ortamı, ülkelerin kritik altyapılarını her zamankinden daha hassas hale getiriyor. Günümüzde savaşlar yalnızca sahada değil, dijital sistemler üzerinden de yürütülüyor. Elektrik şebekeleri, su dağıtım sistemleri, enerji santralleri, ulaşım ağları ve telekomünikasyon altyapıları artık siber saldırıların öncelikli hedefleri arasında yer alıyor.

YEO Teknoloji iştiraki olan ve kritik altyapı güvenliği alanında çözümler sunan CBERNET’in Genel Müdürü Gökay Türksönmez, kritik altyapıların korunmasının artık yalnızca bir BT güvenliği meselesi olmadığını vurguluyor.

Türksönmez, elektrik üretimi, su dağıtımı ve endüstriyel üretim süreçleri bugün büyük ölçüde endüstriyel kontrol sistemleri (ICS), SCADA ve OT ağları üzerinden yönetildiğini belirterek, “Bu sistemler operasyonel süreçleri doğrudan kontrol ettiği için gerçekleştirilecek bir siber saldırı yalnızca veri kaybına değil, fiziksel süreçlerin kesintiye uğramasına da yol açabiliyor” diyor. Türksönmez’e göre kritik altyapılara yönelik saldırılar artık teorik bir risk olmaktan çıktı. Dünya genelinde enerji şebekelerini, petrol ve gaz tesislerini veya su arıtma sistemlerini hedef alan çok sayıda saldırı yaşanıyor. Bu saldırılar elektrik kesintileri, üretim duruşları veya fiziksel ekipman hasarı gibi sonuçlar doğurabiliyor.

Enerji ve endüstriyel sistemler en kritik hedefler

Kritik altyapıların büyük bölümü operasyonel teknoloji (OT) ortamlarında çalışıyor. Bu sistemler genellikle uzun yıllar boyunca kesintisiz çalışacak şekilde tasarlandığı için klasik BT güvenliği yaklaşımları çoğu zaman yeterli olmuyor.

Türksönmez bu noktaya dikkat çekerek şunları söylüyor: “Bir elektrik santraline, su arıtma tesisine veya enerji iletim altyapısına yönelik siber saldırı yalnızca veri ihlali anlamına gelmez. Bu tür saldırılar operasyonların durmasına, üretimin kesilmesine ve hatta fiziksel hasara yol açabilir. Bu nedenle kritik altyapı güvenliği artık ulusal güvenliğin ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir.”

Siber güvenlikten siber dayanıklılığa

Artan tehdit ortamı, kritik altyapılarda yalnızca saldırıları önlemeye odaklanan klasik güvenlik yaklaşımının yeterli olmadığını gösteriyor. Uzmanlara göre kurumların artık siber dayanıklılık (cyber resilience) yaklaşımını benimsemesi gerekiyor.

Bu yaklaşım;

saldırıları önlemeyi

erken tespit etmeyi

operasyonların kesintiye uğramasını engellemeyi

saldırı sonrasında hızlı toparlanmayı

birlikte ele alıyor.

Kritik altyapıların güvenliğinde IEC 62443, NIST SP 800-82 ve ISO 27001 gibi uluslararası standartlar da giderek daha fazla önem kazanıyor.

CBERNET kritik altyapıların güvenliğini güçlendiriyor

CBERNET, kritik altyapıların siber güvenliği alanında enerji, üretim, petrol ve gaz ile su ve atık su yönetimi gibi sektörlerde faaliyet gösteriyor. Şirket; endüstriyel kontrol sistemlerinin güvenliği, risk analizi, güvenlik mimarisi tasarımı, test hizmetleri ve eğitim çalışmalarıyla kurumların siber dayanıklılığını artırmayı hedefliyor.

Türksönmez, “YEO Teknoloji ekosistemi içinde CBERNET olarak kritik altyapı güvenliğini yalnızca bir teknoloji meselesi olarak değil, iş sürekliliği ve ulusal güvenlik perspektifiyle ele alıyoruz. Enerji santrallerinden endüstriyel üretim tesislerine kadar birçok kritik sistemin siber güvenliğini sağlamak için Türkiye’de ve farklı ülkelerde projeler yürütüyoruz. Dijitalleşen altyapıların güvenliğini en baştan tasarlamak artık projelerin ayrılmaz bir parçası haline geldi” diyor.

'Her sıcak savaş aynı zamanda propaganda savaşıdır'

2026-05-13T13:17:23.856+03:00

Prof. Dr. Süleyman İrvan: “Savaşın ilk kurbanı daima gerçeklerdir!”

Savaş ve kriz dönemlerinde dezenformasyonun neden hızla yayıldığını, sosyal medyada doğrulama mekanizmalarının neden zayıfladığını ve “mavi tikli” hesaplara yönelik güven algısının nasıl istismar edildiğini değerlendiren Gazetecilik Bölüm Başkanı Prof. Dr. Süleyman İrvan, X hesabında daha önce paylaştığı bir ifadeyi hatırlatarak, “Her sıcak savaş aynı zamanda propaganda savaşıdır; (sosyal) medya üzerinden yürütülür.” dedi.

Prof. Dr. İrvan, “Gerçekler elbette er ya da geç ortaya çıkıyor ancak şunu her zaman hatırlamakta yarar var. Savaşın ilk kurbanı daima gerçeklerdir.” diye konuştu.

“Kriz dönemlerinde güvenilir medya ve gazeteci hesaplarını takibe almalı, önümüze düşen haberlere daha kuşku içinde bakmalıyız.” diyen Prof. Dr. İrvan, özellikle belirsizlik dönemlerinde dijital okuryazarlığın hayati önem taşıdığını vurguladı.

Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölüm Başkanı Prof. Dr. Süleyman İrvan, savaş ve kriz dönemlerinde dezenformasyonun neden hızla yayıldığını, sosyal medyada doğrulama mekanizmalarının neden zayıfladığını ve “mavi tikli” hesaplara yönelik güven algısının nasıl istismar edildiğini değerlendirdi.

Dezenformasyon, bilginin ya da haberin kasıtlı, bilinçli olarak çarpıtılması

Dezenformasyonun tanımına açıklık getirerek sözlerine başlayan Prof. Dr. İrvan, “Dezenformasyon, bilginin ya da haberin kasıtlı, bilinçli olarak çarpıtılması anlamına geliyor. Kriz dönemlerinde hızla yayılmasının nedeni, krizlerin belirsizlik dönemleri olmasından kaynaklanıyor.” dedi.

Belirsizlik arttıkça medyaya ve sosyal medyaya bağımlılığın da arttığını belirten Prof. Dr. İrvan, “Kişilerin kendi görüşlerine ve beklentilerine uygun bilgileri doğru kabul etme eğilimi artıyor. Buna psikolojide doğrulama önyargısı deniliyor. Yani kişi, bu bilgileri doğrulama gereksinimi duymadan kabulleniyor” ifadelerini kullandı.

Her sıcak savaş aynı zamanda propaganda savaşıdır

Savaş ve çatışma dönemlerinde doğrulama mekanizmalarının neden zayıfladığına ilişkin de Prof. Dr. İrvan, doğru bilgiye ulaşmanın bu dönemlerde son derece güçleştiğini söyledi.

X hesabında daha önce paylaştığı bir ifadeyi hatırlatan Prof. Dr. İrvan, “Her sıcak savaş aynı zamanda propaganda savaşıdır; (sosyal) medya üzerinden yürütülür. Savaşan taraflar bu savaşı sosyal medyaya da taşıyorlar. Haliyle neyin doğru neyin yanlış olduğunu, yapılan açıklamalara bakarak belirleyebilmek hiç kolay değil.” dedi.

Örnek olarak, ABD/İsrail güçlerinin İran’a yönelik saldırılarının başladığı 28 Şubat’ta ortaya atılan iddialara değinen Prof. Dr. İrvan, “ABD merkezli medyada İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in öldürüldüğüne ilişkin haberler yer alırken, İran medyası bu haberi yalanlayan yayınlar yaptı. Gerçekler elbette er ya da geç ortaya çıkıyor ancak şunu her zaman hatırlamakta yarar var. Savaşın ilk kurbanı daima gerçeklerdir.” diye konuştu.

“Mavi tik” güven algısını istismar ediyor

Sosyal medyada “mavi tikli” hesaplara duyulan güvenin nasıl oluştuğuna da değinen Prof. Dr. İrvan, özellikle X platformunda mavi tikin uzun süre “otorite sembolü” olarak algılandığını belirtti.

“Eğer bir hesap mavi tikliyse güvenilir hesap imajı yaygındı. Ancak bu özellik ücretli abonelik modeline dönüştürülünce, parayı ödeyen herkes mavi tik alabilir hale geldi” diyen Prof. Dr. İrvan, buna rağmen kullanıcı psikolojisinde güven algısının büyük ölçüde değişmediğini ifade etti.

Prof. Dr. İrvan, “Toplumu manipüle etmek isteyen, dezenformasyon peşinde koşan hesaplar toplumun bu güven algısını istismar ediyor” dedi.

Yalan haberler 6 kat daha hızlı yayılıyor

Resmî yalanlamaların viral hale gelen yanlış bilgilerin hızını kesip kesemediğine ilişkin ise Prof. Dr. İrvan, “Resmî yalanlamaların her zaman başarılı olduğunu söylemek zor” diyerek iki temel nedene işaret etti. “Birincisi, toplumların otoritelere karşı güveni sarsılmış durumda. Otoriteler, hoşa gitmeyen doğru bilgileri de yalanlayabiliyor. İkincisi ise sosyal medya mantığı. Bir haber yalanlandıysa, bu yalanlama bile haberin daha çok yayılmasına hizmet edebiliyor.” dedi.

Science dergisinde 2018 yılında yayımlanan bir araştırmayı hatırlatan Prof. Dr. İrvan, “Bu araştırma, yalan haberlerin gerçek haberlerden 6 kat daha hızlı yayıldığını göstermişti. ‘Bu haber yanlış’ şeklindeki paylaşımların bile yayılım hızına katkı sunduğunu unutmamak gerekir.” dedi.

Algoritma doğruluğu değil etkileşimi ödüllendiriyor

X platformunun algoritmik yapısına dikkat çeken Prof. Dr. İrvan, sistemin içeriğin doğruluğunu değil, etkileşim potansiyelini öncelediğini söyledi ve “Algoritma, bir bilginin doğru olup olmadığına bakmıyor; aldığı beğeni, yorum ve yeniden paylaşım sayısını önceliyor. Bir haber ne kadar yanlışsa o kadar çok paylaşıldığı için tam da platformun sevdiği türden bir içeriğe dönüşüyor.” ifadelerini kullandı.

Etkileşim temelli gelir modelinin yanlış bilgiyi teşvik ettiğini belirten Prof. Dr. İrvan, “Benim ‘kırıntı habercileri’ diye tanımladığım bazı hesaplar, yanlış olduğu anlaşılmış haberleri sırf etkileşim almak için tekrar tekrar paylaşmaktan çekinmiyor. Bir haber ne kadar yanlışsa o kadar çok etkileşim alıyor ve gelir getiriyor.” diye konuştu.

Sosyal medyayı kapatmak paniği artırır

Kriz dönemlerinde panik ve toplumsal huzursuzluğun önlenmesi için uygulanması gereken iletişim stratejilerine de değinen Prof. Dr. İrvan, sosyal medya platformlarının yavaşlatılmasının ya da erişime engellenmesinin yanlış bir yöntem olduğunu dile getirdi ve “Halk arasında korku ve panik yayılıyor diye ilk önlem olarak sosyal medyayı yavaşlatmak ya da erişilemez hale getirmek en kötü iletişim stratejisidir. Bu uygulamalar tam da paniği artıran bir etki yapar.” dedi.

Doğru yaklaşımın hızlı ve doğru bilgilendirme olduğunu vurgulayan Prof. Dr. İrvan, “Yurttaşları doğrulanmış haber ve bilgileri paylaşmaya teşvik etmek gerekir. Doğru ve sürekli bilgilendirme yapılmazsa söylentiler ve dedikodular devreye girer, dezenformasyona kapı aralanır.” ifadelerini kullandı.

Etkileşim vermemek de bir mücadele yöntemidir

Son olarak sosyal medyada yalan haberlerle mücadelenin yollarına değinen Prof. Dr. İrvan, “Bu haberleri paylaşan hesaplara etkileşim vermemek de etkili bir yöntemdir.” dedi.

Yanlış atık yönetimi, gezegenin en büyük tehdidi haline geldi!

2026-05-12T14:25:28.528+03:00

Mikroplastikler artık insan kanında bile tespit ediliyor!

Günümüzde farklı bölgelerde farklı çevresel sorunların kendini gösterdiğine işaret eden Çevre Sağlığı Program Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Adiller, “Sanayi bölgeleri ve yoğun nüfusa sahip şehirlerde hava kirliliği, su kirliliği, yanlış atık yönetiminden kaynaklı toprak kirliliği yoğun bir şekilde görülürken, bir yandan da iklim değişikliği su ve toprak gibi doğal kaynakları baskı altına almaktadır.” dedi.

Günümüzde plastik tüketimi sonucunda ortaya çıkan atıkların doğru şekilde yönetilmemesinin okyanuslarda ülkemiz yüzölçümünden daha büyük plastik atık adaları oluşmasına sebep olduğunu kaydeden Dr. Adiller, “Yapılan araştırmalar kanımızda bile mikro boyutta plastik kalıntıları olduğunu göstermektedir.” diye konuştu.

Üsküdar Üniversitesi Çevre Sağlığı Program Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Adiller, dünyayı bekleyen çevresel riskleri anlattı.

Çevre sağlığı önemli ve hassas bir konu!

Çevre sağlığının uzun yıllardır gündemde olması, pek çok bilimsel ve teknolojik gelişme sayesinde bu alandaki bilgimizin artmasına rağmen hala önemli ve hassas bir konu olma özelliğini koruduğunu kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Adiller, “Günümüzde atık suların arıtılmasından, suyun dezenfeksiyonuna, atık yönetiminden kirlilik izleme teknolojilerine kadar pek çok gelişim gösteren alan maalesef nüfus artışı ve üretim süreçlerinden çıkan pek çok atıkla başa çıkmakta zorlanmaktadır.” dedi.

Güncel sorunlar, hava, su ve toprak kirliliği…

Günümüzde farklı bölgelerde farklı çevresel sorunların kendini gösterdiğine işaret eden Dr. Adiller, “Sanayi bölgeleri ve yoğun nüfusa sahip şehirlerde hava kirliliği, su kirliliği, yanlış atık yönetiminden kaynaklı toprak kirliliği yoğun bir şekilde görülürken, bir yandan da iklim değişikliği su ve toprak gibi doğal kaynakları baskı altına almaktadır.” diye konuştu.

Çevre kirliliği ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor!

Çevre kirliliğinin insan sağlığı üzerindeki etkilerini de değerlendiren Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Adiller, şöyle devam etti:

“Aslında çevresel anlamda her türlü kirliliğin kısa ve uzun vadeli etkileri bulunduğu gibi doğrudan ve dolaylı etkileri bulunmaktadır. Hava, su ya da toprakta bulunan kirleticilerin bazıları kısa süreli anlık sağlık sorunları yaratırken bazıları uzun sürede kendini göstermekte ve ciddi sağlık sorunlarına yol açmaktadır. Ayrıca bir çevre bileşeninde kendini gösteren kirlilik bir diğerinde bozulmaya yol açmakta ve beklenmedik sonuçlar doğurabilmektedir. Örneğin içerisinde zararlı maddeler bulunan bir su ile sulanan bitkiler gıda güvenliği riski oluşturabilmektedir.”

Bir kot pantolon üretiminde 3 bin 781 litre su tüketiliyor

Bireylerin günlük yaşamda alabileceği önlemlere de işaret eden Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Adiller, “Bireyler günlük hayatlarında öncelikle çevre sağlığını koruma amaçlı önlemler almalıdırlar. Çünkü her ne kadar tüketiciler doğrudan çevreyi kirletmese de çevreyi kirleten üreticilerden aldıkları ürünlerle ya da fazla tüketimleri sonuçlarında ortaya çıkan atıklarla çevre kirliliğine ortak olmaktadırlar. Bu yüzdende her tüketici aldığı herhangi bir ürününün -ne kadar masum olursa olsun- üretim sürecinin çevreye zararı olduğunun bilincinde olmalıdır. Çünkü üretim sürecinde ortaya çıkan atıklar ne kadar doğru biçimde yönetilirse yönetilsin, her üretim sürecinde ortaya çıkan atık ya da kullanılan doğal kaynak çevrede bir iz bırakmaktadır. Bunun en önemli örneklerinden biri de su tüketimi olarak karşımıza çıkmaktadır. Örneğin Birleşmiş Milletler Çevre Programı UNEP verilerine göre bir kot pantolon üretiminde 3 bin 781 litre su tüketilmektedir. Su sıkıntısı yaşadığımız bu günlerde bunun aslında hayatımız için ne kadar önemli olduğunu tahmin edebiliriz.” şeklinde konuştu.

Türkiye hızla “su fakiri” ülke olmaya doğru gidiyor

Su kıtlığına dikkat çeken Dr. Adiller, şöyle devam etti:

“Su canlı hayatı için en temel ihtiyaçlardan biridir. Ve bu kadar önemli olan bir ihtiyaç maalesef ülkemizde ve içinde bulunduğumuz coğrafyada iklim değişikliği etkisiyle giderek azalmaktadır. Ortadoğu ve Akdeniz ülkeleri iklim değişikliğinden en çok etkilenen ülkeler arasında yer almaktadır. Ülkemiz su kaynakları açısından değerlendirildiğinde su stresi yaşayan ülkeler kategorisinde yer almakta ve hızla su fakiri ülke olma yolundadır. Bu noktada bizlere düşen doğrudan ve dolaylı olarak kullandığımız su miktarını azaltmaya çalışmaktır. Genellikle su tasarrufu denince akla diş fırçalarken musluğu kapatma önerisi gelmektedir. Ancak bu öneri çok kısıtlı bir tasarruf sağlamaktadır. Bireysel olarak kullandığımız su doğrudan ve dolaylı kullanım olarak 2 sınıfa ayrılır. Doğrudan kullandığımız su günlük ihtiyaçlarımız için musluğumuzdan tükettiğimiz suyu tarif etmektedir. Dolaylı kullandığımız su ise, tüm ihtiyaçlarımızın üretim süreçleri için harcanan su miktarını ifade etmektedir. Günümüzde büyük şehirde yaşayan bir kişinin doğrudan su tüketimi kabaca günlük 200 litre seviyesindedir. Ancak aynı kişinin ortalama günlük dolaylı su tüketimi 4 bin litrenin üzerinde olabilir. Örneğin satın aldığınız bir akıllı telefonun üretim süreçlerinde 12 bin litreden fazla su tüketilmektedir. Bu açıdan bakıldığında tüketim alışkanlığını değiştirmek yılda milyonlarca litre su tasarrufuna sebep olabilir.”

Enerji tasarrufu da doğanın korunmasında önemli bir unsur

Enerji tasarrufuna da değinen Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Adiller, şunları söyledi:

“Enerji tasarrufu da benzer şekilde doğanın korunmasında ve sürdürülebilirlik konusunda bir diğer önemli unsurdur. Dünyanın pek çok ülkesinde yenilenebilir enerji yatırımları yapılsa da günümüzde hala enerji önemli bir oranda doğalgaz ya da kömür gibi fosil kaynaklar yardımıyla gerçekleştirilmektedir. Fosil yakıtlar yardımıyla üretilen bu enerjinin bedeli ne kadar önlem alınıyor olsa da hava kirliliği, karbon emisyonları ve hatta asit yağmurları olmaktadır. Hava kirliliğine bağlı ortaya çıkan hastalıklar, karbon emisyonlarındaki artıştan etkisini arttıran iklim değişikliği ve asit yağmurlarından kaynaklanan tarımsal verim kaybının bedeli ekolojik açıdan ve halk sağlığı açısından büyük olmaktadır. Ayrıca bu durumun geri çevrilmesi için ekonomik bedeller de ödenmektedir.”

Araştırmalar kanımızda bile mikro boyutta plastik kalıntıları olduğunu gösteriyor

Atık yönetiminde bireylerin sorumluluğuna dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Adiller, “Dünyamızda hiçbir madde sınırsız değildir. Bunun yanı sıra bir madde bir anda yok olmaz. Üretim süreçlerinde kullanılan pek çok hammadde doğadan farklı şekillerde elde edilir ve doğadan elde edilen bu maddelerin bir rezerv miktarı vardır. Bu noktada ürünlerin kullanım ömürlerini doldurduktan sonra geri dönüştürülerek doğadan alınan hammadde miktarının azaltılması hem bu rezervleri korumakta hem de bu rezervlerin doğadan elde edilme süreçlerinde ortaya çıkabilecek kirlilik risklerini ortadan kaldırmaktadır. Ayrıca bu ürünlerin geri dönüştürülmemesi ve atık haline dönüşmesi ciddi bir çevre sağlığı sorunu yaratmaktadır. Atıkların geri dönüştürülmediği her senaryoda bu atıklar ya yakılarak atmosfere karışarak ya da toprağın altında uzun yıllar boyunca bozulmadan kalacaklardır. Daha kötü şekilde yönetilmeleri bu atıkların sulara ve toprağa karışarak çevreye ve canlılara daha fazla zarar vermesine yol açacaktır. Örneklendirecek olursak günümüzde plastik tüketimi sonucunda ortaya çıkan atıkların doğru şekilde yönetilmemesi okyanuslarda ülkemiz yüzölçümünden daha büyük plastik atık adaları oluşmasına sebep olmuştur. Ayrıca yapılan araştırmalar kanımızda bile mikro boyutta plastik kalıntıları olduğunu göstermektedir.” diye konuştu.

Devlet ve toplum el ele vermeli

Çevre sağlığının korunmasında devletlerin ve yerel yönetimlerin öncelikli adımlarına da değinen Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Adiller, “Günümüzde eşiğinde bulunduğumuz çevresel felaket ancak devlet, yerel yönetim ve halkın tam katılımlı çevreci bir yaklaşım benimsemesiyle mümkündür. Öncelikle devlet ve yerel yönetimlere düşen ilk görev kamu ve özel kurumlarda tam çevreci bir yaklaşım sergilenmesini sağlamaktır. Bu çevreci yaklaşımı sağlarken alanın uzmanlarının gerektiği noktalarda istihdam edilmesi, özellikle kamu ve özel sektörde sürdürülebilirlik ve çevre koruma ile ilgili konumlarda çevre mühendisleri ve çevre sağlığı teknikerlerinin istihdamının arttırılması ülke genelinde bu konudaki bilinci ve işlevselliği arttıracaktır. Ayrıca vatandaşların çevre bilincini ve ekolojik okuryazarlık seviyelerinin yükseltilmesi konusunda da çalışmalar yapılmasını desteklemek gerekmektedir.” ifadesinde bulundu.

Çözüm fırsatı için geleceği beklemeyelim!

Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Adiller, “Hava, su ve toprak kirliliği temel çevresel sorunlar olarak görülse de bu sorunların hayatın her bölümüne yansıması pek çok ciddi çevresel, yaşamsal, ekonomik ve sosyolojik sorun yaratmaktadır. Su stresi yaşadığımız günlerde su kaynaklarımızı kirletmemiz bizi su fakiri haline getirir. Suyu ve toprağı kirletmemiz kısa vadede gıda güvenliğini riske atar, uzun vadede ise toprak kaynaklarımıza zarar vererek tarımsal verimliliği düşürür ve kıtlığa sebep olabilir. Dünyanın farklı ülkelerinde geçmişte yaşanan pek çok çevresel felaket ülkemiz ve içerisinde bulunduğumuz coğrafyada yaşanabilir. Çözüm fırsatı için geleceği beklemeyelim, gelecek nesiller için temiz bir çevre bırakmayı bile düşünmeye gerek yok. Günümüz nesli bile çok uzak olmayan bir gelecekte çevresel risklerle ciddi boyutta karşı karşıya gelebilir. O yüzden sorunun çözümü için yarını bile beklemeden bugünden çalışmaya başlamalıyız.” şeklinde sözlerini tamamladı.

Anneler Günü’nde çiçek şikayetleri neden arttı?

2026-05-12T14:23:08.749+03:00

Çözüm platformu Şikayetvar, Anneler Günü’nde çiçek sitelerinin şikayetlerini inceledi. Yapılan açıklamaya göre şikayetler yüzde bin 161 arttı. Siparişin zamanında teslim edilmemesi, görseldekinden farklı ürün gönderilmesi ve eksik veya solmuş çiçek teslimatı en çok şikayet edilen konular oldu.

Şikayetvar verilerine göre Anneler Günü döneminde online çiçek sitelerine yönelik şikayetlerde dikkat çekici bir artış yaşandı. Özellikle mayıs ayının ilk haftasında şikayet sayısı bir önceki haftayla kıyaslandığında yüzde bin 161 yükselerek yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

“Çiçek Siteleri” kategorisinde yıl boyunca haftalık şikayet sayıları ortalama 80-140 bandında seyrederken, özel gün haftalarında şikayetler katlanarak arttı.

Anneler Günü’nde rekor artış

27 Nisan haftasında 75 olan şikayet sayısı, 4 Mayıs haftasında 946’ya yükseldi. Böylece şikayetlerde haftalık bazda yüzde bin 161 artış yaşandı. Bu rakam, yılın en yüksek seviyesi olarak kaydedildi.

Sevgililer Günü’nde de yoğun şikayet

Benzer bir yükseliş Sevgililer Günü döneminde de görüldü. 2 Şubat haftasında 95 olan şikayet sayısı, 9 Şubat haftasında 413’e çıktı. Haftalık şikayet artış oranı ise 335 oldu. Verilere göre Anneler Günü haftasındaki şikayet sayısı, Sevgililer Günü haftasının yaklaşık 2,3 katına ulaştı. Artış oranı açısından bakıldığında ise Anneler Günü’ndeki yükseliş (yüzde bin 161), Sevgililer Günü artışının yaklaşık 3,5 katı seviyesinde gerçekleşti. Bu tablo, özellikle Anneler Günü döneminde sipariş yoğunluğunun sektör üzerindeki baskıyı ciddi şekilde artırdığını gösterdi.

En çok nelerden şikayet edildi?

Siparişlerin zamanında teslim edilmemesi
Görseldekinden farklı ürün gönderilmesi
Eksik veya solmuş çiçek teslimatı
Aynı gün teslimat sözünün yerine getirilmemesi
Müşteri hizmetlerine ulaşılamaması
İade ve ücret geri ödeme süreçlerinde yaşanan aksaklıklar

Konuyla ilgili platforma ulaşan bazı şikayetler ise şöyle sıralandı:

“Anneler Günü için çiçek siparişi verdim ve ödemesini yaptım ancak ne siparişime dair bir bilgilendirme aldım ne de teslimat gerçekleştirildi. Saatlerce çağrı merkezine ulaşmaya çalıştım. Uzun süre hatta beklememe rağmen tam sıra bana geldiğinde görüşme sonlandı ve hiçbir yetkiliye ulaşamadım. Bu süreçte hem mağdur oldum hem de yakınıma karşı mahcup oldum.”

“Anneler Günü için internet üzerinden çiçek siparişi verdim ve ödemesini kredi kartıyla yaptım. Ancak siparişim teslim edilmedi ve planladığım sürpriz gerçekleşmedi. İki gündür firmaya telefon, WhatsApp ve e-posta dahil tüm iletişim kanallarından ulaşmaya çalışıyorum fakat hiçbir geri dönüş alamıyorum. Ne siparişimle ilgili bilgi veriliyor ne de mağduriyetim gideriliyor. Ödemesini yaptığım siparişimin teslim edilmesini ya da ücret iadesinin yapılmasını istiyorum.”

“Anneler Günü için internet üzerinden saksı çiçeği siparişi verdim ancak ürün günler sonra teslim edildi. Gelen çiçek bakımsızdı, üzerinde örümcek ağları vardı ve yoğun şekilde rutubet kokuyordu. Özel bir gün için gönderdiğim ürünün bu halde olması beni hem üzdü hem de mahcup etti. Sorunla ilgili firmaya ulaşmaya çalıştım ancak ne telefonla ne canlı destek üzerinden herhangi bir muhatap bulabildim. E-postalarıma da dönüş yapılmadı.”

“İnternet üzerinden verdiğim orkide siparişi teslim edildiğinde çiçeğin solgun, cansız ve bakımsız olduğunu gördüm. Gönderdiğim kişi karşısında mahcup oldum. Yaşadığım sorunu iletmek için firmaya ulaşmaya çalıştım ancak hiçbir geri dönüş alamadım. Sipariş bilgilerim olmasına rağmen yaşanan mağduriyetle ilgili muhatap bulamamam büyük hayal kırıklığı yaşattı.”

“Anneler Günü için 25 Nisan’da, bir çiçek buketi sipariş ettim ve pazar günü teslim edilmek üzere teslimat talep ettim. Ancak çiçek hiçbir şekilde teslim edilmedi. Siparişin akıbetiyle ilgili olarak firmadan herhangi bir geri dönüş alamadım, ne bilgilendirme mesajı ne de arama yapıldı. Bu marka ile ilk alışverişim olmasına rağmen, en özel günde yaşadığım bu mağduriyet beni ciddi anlamda hayal kırıklığına uğrattı.”

Görkem Sevindik, Filistin açıklamasıyla medyanın zirvesinde!

2026-05-11T11:38:59.601+03:00

En Çok Konuşulan Oyuncular Belli Oldu

Filistin açıklaması sonrası dikkat çeken Görkem Sevindik, medyada en çok konuşulan oyuncu olurken; sosyal medyada zirvenin sahibi Biran Damla Yılmaz oldu. Sosyal medyada genç isimler, geleneksel medyada ise projeler ve kamuoyunda yankı uyandıran gelişmeler öne çıktı.

Oyuncular, günümüzde yalnızca yer aldıkları yapımlarla değil; sosyal medya paylaşımları, açıklamaları ve gündem yaratan gelişmelerle de kamuoyunun yakın takibinde. Özellikle dijital platformlarda oluşan yüksek ileti hacmi, yalnızca oyuncuların bireysel etkisini değil; dizilerin, yapım şirketlerinin ve yayın platformlarının gündemdeki yerini de doğrudan şekillendiriyor. MTM Medya Takip Merkezi’nin 01–30 Nisan 2026 dönemini kapsayan ve 10 bini aşkın kaynak üzerinden hazırlanan “En Çok Konuşulan Oyuncular” araştırması, geçtiğimiz ayın öne çıkan isimlerini gözler önüne seriyor.

Sosyal Medya, Genç Oyuncuları Konuştu

Nisan ayında sosyal medyada 571 bin 800 paylaşıma konu olan Biran Damla Yılmaz ilk sırada yer aldı. İlhan Şen’in 472 bin 200 iletiyle ikinci olduğu listede, Şükrü Özyıldız 432 bin 800, Cemre Gümeli 423 bin 900 ve Mahassine Merabet 366 bin 700 iletiyle öne çıktı. İlk 5 oyuncunun toplam ileti hacminin 2,2 milyonu aşması, dijital gündemin belirli isimler etrafında yoğunlaştığını gösteriyor. Mert Ramazan Demir hakkında 234 bin paylaşım yapılması, televizyon projelerinin dijital gündemi ne kadar etkilediğini ortaya koyarken; genç oyuncuların listede üst sıralarda yer alması da dikkat çekiyor.

Medyada Gündem Yaratan Gelişmeler Öne Çıktı

Televizyon, yazılı basın, internet haber siteleri ve dergileri kapsayan geleneksel medyada ise, İsrail’in Filistinli esirlerin idam edilmesine yönelik yasasına tepki gösterdiği "İnsanlık ne zaman ayağa kalkacak?" şeklindeki sosyal medya paylaşımı sonrası İsrailli Bakan Itamar Ben-Gvir tarafından hedef gösterilen Eşref Rüya dizisi oyuncusu Görkem Sevindik, 3 bin 827 içerikle ilk sırada yer aldı. İbrahim Çelikkol’un 3 bin 405 içerikle ikinci olduğu listede, Hafsanur Sancaktutan ise geçirdiği soruşturma sürecinde 2 bin 949 içerikle üçüncü sıraya yerleşti.

Gırgıriye Müzikali sırasında bir izleyicinin sahneye çıkmasıyla yaşanan gerginlik sonrası hastaneye kaldırılan Müjdat Gezen, 2 bin 646 içerikle en çok konuşulan oyuncular listesinde dördüncü sırada yer alırken; Sinem Ünsal ise 2 bin 458 içerikle ilk 5’e girdi. MTM Medya Takip Merkezi verileri, sosyal medyada paylaşımların belirli isimlerde yoğunlaştığını, geleneksel medyada ise gündem yaratan gelişmelerin daha dengeli bir dağılım oluşturduğunu gösteriyor.

Hantavirüs bir salgına dönüşür mü?

2026-05-11T11:09:27.856+03:00

Güney Atlantik’te seyreden seyahat gemisindeki bir yolcuda 4 mayıs günü doğrulanan hantavirüs enfeksiyonu sonrasında 3 kişinin hayatını kaybetmesiyle, “Acaba yeniden bir salgın mı geliyor?” sorusu gündemi meşgul etmeyi sürdürüyor. İstanbul Okan Üniversitesi Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği’nden Dr. Öğr. Üyesi Saliha Ayan, enfeksiyona dair merak edilenleri anlattı…

Çoğunlukla enfekte kemirgenlerin idrarı, dışkısı veya tükürüğüyle temas sonucu insanlara bulaşan hantavirüs, bazı hastalarda ciddi solunum, kalp, böbrek sorunlarına ve can kayıplarına yol açabilen bir enfeksiyona neden oluyor. Özellikle uzun süre kapalı kalmış, yetersiz havalandırılan alanlarda yapılan temizlik sırasında virüs içeren partiküllerin havaya karışması enfeksiyon riskini artırabiliyor. Depolar, ahırlar, kilerler, bağ evleri ve kullanılmayan yazlıklar riskli alanlar arasında yer alıyor.

Sadece Bir Türü İnsandan İnsana Geçiyor

Dünya Sağlık Örgütü’nün de açıkladığı gibi Andes virüsü, insandan insana bulaşabilen tek hantavirüs türü etkeni olarak biliniyor. İstanbul Okan Üniversitesi Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği’nden Dr. Öğr. Üyesi Saliha Ayan, hantavirüsün toplum içinde kolay yayılan bir enfeksiyon olmadığını söylüyor ve ekliyor: “Bugüne kadar insandan insana bulaş esas olarak Güney Amerika’da görülen Andes virüsü ile ilişkilendirilmiştir. Özellikle Arjantin ve Şili’de bildirilen Andes virüsü vakalarında, yakın ve uzun süreli temas sonrası sınırlı bulaş gösterilmiştir. Avrupa ve Asya’da görülen hantavirüs türlerinde ise insandan insana bulaş kanıtlanmamıştır.

Belirtileri Grip Benzeri Şikayetlerle Karışabilir

Hantavirüs belirtileri genellikle virüsle temastan 1 ilâ 8 hafta sonra ortaya çıkabiliyor. İlk belirtiler çoğu zaman grip benzeri şikâyetlerle karışabiliyor. Erken dönemde; ateş, baş ağrısı, yaygın kas ağrısı, halsizlik, karın ağrısı, bulantı ve kusma gibi belirtiler gözleniyor. Bazı hastalarda hastalık ilerleyerek öksürük, nefes darlığı, akciğerlerde sıvı birikimi, tansiyon düşüklüğü, kanama bozuklukları, böbrek yetmezliği gibi ağır klinik tablolara da sebep olabiliyor. Özellikle kemirgen teması öyküsü olan kişilerde açıklanamayan ateş, kas ağrısı veya nefes darlığı gelişmesi durumunda hantavirüs akla gelmelidir.

Hantavirüs Enfeksiyonunda Tedavi Süreci

Hantavirüs enfeksiyonu olan her hastada kullanılan ve etkinliği kesin kanıtlanmış antiviral ilaç bulunmuyor. Asıl yapılması gereken, yakın takip ve destekleyici tedavilerdir. Ağır seyreden hastalarda yoğun bakım takibi gerekebiliyor. Günümüzde hantavirüslere karşı kullanılan bir aşı da henüz yok.

Hantavirüsten Nasıl Korunabiliriz?

Hantavirüsten korunmada çevre temizliği büyük önem taşıyor. Ev ve depolara kemirgenlerin girmesini engelleyecek önlemler alınmalı, riskli alanlar havalandırılmalı, kemirgen dışkısı bulunan alanlar süpürülmemeli, nemlendirilerek temizlenmelidir. Kemirgenlerle temas ihtimali bulunan kişiler yüksek risk taşır. Özellikle tarım ve hayvancılıkla uğraşanlar, depo çalışanları, ahır ve kiler temizliği yapanlar daha dikkatli olmalıdır. Riskli alanları süpürme virüs partiküllerinin havaya yayılmasına neden olabileceğinden önerilmez. Temizlik sırasında maske ve eldiven kullanılmalı, sonrasında eller hemen yıkanmalıdır.

İş dünyasında son yılların en büyük krizi: Sadakat

2026-05-06T13:32:01.670+03:00

Gençler işe değil, eskimiş organizasyonlara çabuk veda ediyor!

İş dünyası, son yılların en büyük "sadakat" krizini tartışıyor. Şirketler, genç yeteneklerin neden daha az sebat ettiğini ve neden bu kadar sık iş değiştirdiğini anlamlandırmaya çalışırken; veriler, sorunun sanılanın aksine "bağlılık eksikliği" değil, "sistem yetersizliği" olduğunu ortaya koyuyor. Deloitte’un 2025 araştırmaları ve güncel piyasa verileri, çalışanların değerleriyle örtüşmeyen yapılardan iki yıl içinde ayrılmaya kararlı olduğunu gösterirken; iş dünyasının bu krizi yönetmek için eski yöntemlerden vazgeçmesi gerektiği uyarısı yapılıyor.

Elkin Consultancy CEO’su Elif Elkin, konuya dair yaptığı çarpıcı değerlendirmede; "Bugün karşı karşıya olduğumuz tabloyu gençlerin sebat etmemesi olarak okumak büyük bir yanılgı olur. Aslında yaşadığımız şey, iş yapış biçimleri kökten değişirken kurumların hâlâ eski organizasyon tasarımlarıyla ayakta kalmaya çalışmasıdır. Sorun insanlarda değil, sistemde" dedi.

“Gençler Unvan Değil, Öğrenme Hissi Arıyor”

Yetenekleri elde tutmanın yolunun artık yüksek maaş veya klasik yan haklardan geçmediğini belirten Elkin, şirketlerin odağını değiştirmesi gerektiğini vurguladı. Elkin’e göre, genç nesil işi sadece bir gelir kapısı olarak değil, kimliğinin ve değerlerinin bir uzantısı olarak görüyor.

Elif Elkin’in konuyla ilgili öne çıkan tespitleri şöyle:

Anlam ve Katkı: Çalışanlar artık kendilerini sadece bir rolün icracısı olarak değil, bir katkı alanının parçası olarak hissetmek istiyor.

Akışkan Kariyer: Lineer kariyer yolları bitti. Gençler unvan peşinde koşmak yerine "öğrenme ve ilerleme" hissinin peşinden gidiyor.

Esenlik ve Esneklik: Esneklik bir ayrıcalık değil, temel beklentidir. Kurumsal esenliği sistematik bir performans altyapısı haline getirmeyen şirketlerin yetenek kaybı yaşaması kaçınılmazdır.

İş Değiştirmek Bir Risk Değil, Adaptasyon Stratejisi

Forbes verilerine göre Z kuşağı çalışanların bir işte kalma süresinin ortalama bir yıla kadar düştüğüne dikkat çeken Elkin, bu durumu "sabırsızlık" olarak nitelemenin rasyonel bir temeli olmadığını ifade etti: “İş güvencesinin azaldığı bir ekonomide hareket etmek bir adaptasyon stratejisi haline geldi. Öğrenme eğrisi yavaşladığında veya katkı hissi azaldığında, yeni bir role geçmek bu nesil için en doğal adım."

Elkin Consultancy Kurucu CEO'su Elif Elkin

Liderliğin Yeni Rölü: Operasyondan Koçluğa

Şirketlerin "İnsanları nasıl tutarız?" sorusunu bırakıp "İnsanların kalmak isteyeceği bir organizasyonu nasıl tasarlarız?" sorusuna odaklanması gerektiğini hatırlatan Elif Elkin, yöneticilere de yeni bir sorumluluk yüklüyor: "Liderlik artık sadece hedef takibi yapmak değil; çalışanlara yön bulma ve gelişim desteği sunan bir koçluk sürecine evrilmiştir".

Elkin son olarak ise; freelance çalışma, yapay zekâ destekli yeni modeller ve yükselen girişimcilik trendinin kurumsal kariyeri tek seçenek olmaktan çıkardığını, sadakatin artık sadece sunulan "deneyim kalitesiyle" inşa edilebileceğinin altını çizdi.

Kare kod dolandırıcılıklarına karşı dikkatli olun

2026-05-05T13:50:45.739+03:00

QR kodları ne kadar güvenli?

Siber güvenlik alanında dünya lideri ESET, günlük yaşamda yaygın şekilde kullanılan QR kodların sunduğu kolaylığın yanında çeşitli güvenlik ve gizlilik riskleri de taşıdığına dikkat çekti. Restoran menülerinden ödeme sistemlerine, etkinlik girişlerinden Wi-Fi bağlantılarına kadar birçok alanda kullanılan QR kodlar, siber suçlular tarafından kötüye kullanılabiliyor. ESET uzmanları kullanıcıların QR kod tararken dikkatli olması gerektiğini vurguladı.

QR kod, “Quick Response” yani “Hızlı Yanıt” ifadesinin kısaltmasıdır. Akıllı telefon kameraları tarafından kolayca okunabilen bu iki boyutlu barkodlar; web sitesi açma, uygulama indirme, kişi ekleme, Wi-Fi ağına bağlanma ve ödeme yapma gibi pek çok işlemi saniyeler içinde gerçekleştirebilir. Ancak bu pratik yapı, aynı zamanda kötü niyetli kullanımlara da kapı aralayabiliyor.

QR kodları neden bu kadar yaygın kullanılıyor?

QR kodların yaygınlaşmasının temelinde sunduğu pratiklik ve kullanım kolaylığı yer alıyor. Geleneksel barkodlara kıyasla çok daha fazla veri depolayabilen QR kodlar, küçük bir alanda geniş kapsamlı bilgi sunabiliyor. Ayrıca kodun bir kısmı zarar görmüş olsa bile çoğu zaman okunabilirliğini koruması, onları yoğun kullanım alanları için avantajlı hâle getiriyor. Belirli bir hizalama gerektirmeden farklı açılardan hızlıca taranabilmesi de kullanımını kolaylaştıran bir diğer unsur olarak öne çıkıyor. Bu avantajlar sayesinde QR kodlar perakendeden üretime, lojistikten restoran ve finans sektörüne kadar pek çok alanda yaygın şekilde tercih ediliyor.

QR kodlarla karşılaşılabilecek tehditler

ESET uzmanları, güvenilmeyen kaynaklardan gelen QR kodların çeşitli siber saldırılarda kullanılabileceğine dikkat çekiyor. Sahte uygulama mağazalarına yönlendiren QR kodlar aracılığıyla cihazlara zararlı yazılım bulaştırılabiliyor. Kullanıcılar sahte banka veya alışveriş sitelerine yönlendirilerek giriş bilgilerini paylaşmaya kandırılabiliyor; bu yöntem “QRishing” olarak adlandırılıyor. Bunun yanı sıra harita ya da etkinlik bağlantısı gibi görünen bazı QR kodlar kullanıcıların konum bilgilerini üçüncü taraflara aktarabiliyor. Arama başlatma veya SMS gönderme gibi işlemler tetiklenerek telefon numarası ve kişisel bilgiler ele geçirilebiliyor. Bazı kodlar ise cihazı bilinmeyen Wi-Fi ağlarına bağlama, kişi ekleme ya da mesaj gönderme gibi yetkisiz işlemleri başlatabiliyor. Özellikle ödeme noktalarında bulunan QR kodların değiştirilmesiyle kullanıcıların ödemeleri saldırganların hesaplarına yönlendirilebiliyor.

QR kod risklerinden korunmak için 5 öneri

Rastgele QR kodları taramayın. Sosyal medya paylaşımlarında, duvar afişlerinde veya güven vermeyen web sitelerinde yer alan kodlara karşı temkinli olun.
Mobil güvenlik yazılımı kullanın. Telefonunuza güvenilir bir antivirüs çözümü yükleyerek zararlı bağlantı ve dosyalara karşı koruma sağlayın.
İki faktörlü kimlik doğrulamayı (2FA) açın. Parola bilgileriniz ele geçirilse bile hesaplarınıza ek koruma sağlar.
Konum paylaşım izinlerini kontrol edin. Uygulamaların gereksiz yere konum verisine erişmesine izin vermeyin.
Cihazlarınızı güncel tutun. Telefon ve uygulama güncellemeleri, siber suçluların yararlanabileceği açıkları kapatır.

Kolaylık kadar dikkat de önemli

QR kodlar modern yaşamın vazgeçilmez araçlarından biri hâline geldi. Ancak hızlı erişim sağlayan bu teknoloji, dikkatsiz kullanıldığında siber tehditlere dönüşebilir. Uzmanlar kullanıcıların QR kodları taramadan önce kaynağını sorgulamasını, bağlantıları kontrol etmesini ve temel güvenlik önlemlerini ihmal etmemesini öneriyor.