https://www.netkwesties.nl:443Netkwesties is een magazine over internet en samenleving. Naast nieuws biedt Netkwesties columns van professionals uit het vakgebied en een platform voor discussie over relevante onderwerpen.nlCopyright 2026Wed, 30 Sep 2026 04:55:00 +0100https://www.netkwesties.nl:443/gfx/mail/logo.pnghttps://www.netkwesties.nl:443Telegraaf Media kocht met Hyves in 2010 een kat in de zak en probeert het opnieuw met Albert Heijn, zuster Bol.com, Corendon, Chiquita en Hollandsnieuwe als sponsors. Gaan zij en De Telegraaf Hyves intensief helpen?https://www.netkwesties.nl:443/2542/kan-hyves-slagen-met-hulp-telegraaf-ah.htmMon, 28 Sep 2026 09:47:00 GMT<p><img alt="" class="w-75" src="https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/hyves%2Ejpg" /></p> <p><em>*) Cartoon&nbsp;<span>Fokke &amp; Sukke, gemaakt door John Reid, Bastiaan Geleijnse en Jean-Marc van Tol (tekenaar).</span></em></p> <p>Hoe zat het ook al weer met Hyves? Medeoprichter Raymond Spanjar schreef er een boek over<a href="https://www.netkwesties.nl/390/hyves-jongleerde-bouwen-draaiende.htm"> waarover we berichtten</a> en eerder over de<a href="https://www.netkwesties.nl/3/hyves-privacy-heeft-prijs.htm"> privacy van Hyves</a>. Telegraaf Media betaalde 44 miljoen euro netto voor Hyves aan investeerder Deitmers &amp; Van den Ende en de oprichters Spanjar, Floris Rost van Tonningen en Koen Kam.</p> <p>&ldquo;We hebben al wat bewegingen gedaan, maar dit is de eerste grote stap in Nederland op het gebied van social media.&rdquo;&nbsp;COO Patrick Morley, afkomstig van KPN, zei bij de overname te geloven in &lsquo;local heroes&rsquo; zoals Hyves, Habbo en Relatieplanet. Ze gingen alledrie ten onder.</p> <p>Morley zag Hyves ook als communicatiemedium voor De Telegraaf: &ldquo;Er zijn miljoenen hyvers die ons laten weten wat er in Nederland gebeurt. Hopelijk kunnen we daardoor bij Telegraaf beter inspelen op wat er leeft. We zien een hele goede bron van nieuwsgaring: we verzamelen intelligentie van alle hyvers.&rdquo;</p> <p>Dat liep mis. TMG had niet door dat Facebook de positie van Hyves al aan het aantasten was. Van de 10 miljoen deelnemers kwamen er aanvankelijk nog 3 miljoen dagelijks, maar spoedig liep de lucht eruit. Telegraaf Media maakte in maart 2013 bekend 36 miljoen euro aan goodwill af te schrijven op Hyves, na verliezen in 2012. Begin december 2013 trok TMG de stekker uit het sociale medium, Hyves ging verder als spelletjessite.</p> <p>Tevergeefs vroeg ik een aantal keren wat TMG met de profielen van Hyves had gedaan. In 2018 ging Hyves Games over naar <a href="https://www.azerion.com/">Azerion</a>, een van de grootste schimmige exploitanten van persoonsgegevens in Nederland. In 2019<a href="https://www.vpngids.nl/nieuws/hyves-waar-zijn-onze-gegevens-gebleven/"> speurde VPNgids</a> doelgericht naar de Hyves-data. De beginpagina&rsquo;s van profielen zijn nog in te zien via Internet Archive als je je inlognaam nog weet. Bijvoorbeeld hier mijn<a href="https://web.archive.org/web/20050830234624/http://petero.hyves.nl/">petero.hyves.nl</a>.&nbsp;</p> <p><strong>Helemaal opnieuw</strong></p> <p>Maar die data zijn voor de opvolger van Telegraaf Media niet meer van nut. Op 22 september 2026 introduceert <a href="https://www.mediahuis.nl">Mediahuis</a>, uitgever van De Telegraaf en regionale dagbladen in het noorden en Limburg, het vernieuwde<a href="https://www.hyves.nl/"> Hyves:</a> &ldquo;...waarin contact met mensen die je persoonlijk kent centraal staat. Bij Hyves vormen overzicht, gezelligheid en ruimte voor echte interactie de basis. Geen eindeloze stroom content, maar een omgeving waarin gebruikers zelf bepalen wat belangrijk is...Daarom kiest Hyves niet voor verslavende algoritmes en ook niet voor eindeloze scroll.&rdquo;</p> <p>De nieuwe Hyves is gemaakt door&nbsp;<a href="https://www.apadmi.com/">Apadmi</a>, die al mobiele apps maakte voor De Telegraaf en voor NRC, dat bij Mediahuis-dochter NRC Media is ondergebracht. En het sociale: &ldquo;Hyves wordt in co-creatie met de community geoptimaliseerd. Gebruikers krijgen een actieve rol door ze te bevragen, naar ze te luisteren, te testen en aan te passen. Daarmee worden nieuwe functionaliteiten, verbeteringen en idee&euml;n in de toekomst samen met de community ontwikkeld. Uitgangspunt blijft dat gebruikers hun eigen profiel zelf kunnen inrichten. Zo krijgt het vertrouwde Hyves-gevoel een plek in een nieuwe omgeving.&rdquo;</p> <p><a href="https://www.linkedin.com/in/riske-betten-69a6023/">Riske Betten</a> is directeur van Hyves. Ze werkt al acht jaar in commerci&euml;le functies bij Mediahuis Nederland en kent de wereld van de adverteerders goed. Dus wist ze merken als AH, Bol, Corendon, Chiquita en Hollandsnieuwe te strikken om mee te doen.</p> <p><strong>AH en Bol</strong></p> <p>Ik vroeg AH, Bol en De Telegraaf: hoe intensief gaan jullie Hyves promoten en er met marketing gebruik van maken?&nbsp;Bananen van Chiquita in de Albert Heijn waren maandag 21 september voorzien van Hyves-stickers, want de &lsquo;dansende banaan&rsquo; was en is het belangrijkste symbool van Hyves. Bol, Corendon en Albert Heijn hebben eigen Hyves-pagina&rsquo;s om een doelgroep te vinden. Albert Heijn probeert jongeren aan te spreken op een eigen Hyve, terwijl Hyves zich vooral richt op ouderen met een nostalgisch gevoel over Hyves.</p> <p>Bol antwoordt: &ldquo;Bol heeft op Hyves een eigen merkpagina ingericht rond Billie en Boxie, de hoofdpersonen uit onze nieuwe merkcampagne. De terugkeer van Hyves spreekt tot de verbeelding: net als Bol is het voor veel Nederlanders een herkenbaar merk&hellip; Uiteindelijk bepalen gebruikers of het platform opnieuw een plek in hun dagelijks leven krijgt.&rdquo;</p> <p>Kamran Ullah, hoofdredacteur van De Telegraaf: &ldquo;Hyves is een zelfstandig en onafhankelijk initiatief binnen Mediahuis. Zoals met ieder merk zal De Telegraaf bekijken hoe samen kan worden gewerkt. De Telegraaf gaat in ieder geval een eigen Hyve vullen. De komende tijd wordt bekeken op welke manier op Hyves ruimte gaat ontstaan voor onafhankelijk nieuws.&rdquo;</p> <p>Dus intensieve gezamenlijke marketing is er (nog) niet. Zo zou Telegraaf van Hyves zijn dominante debatpodium kunnen maken, net als bij de mislukte ovrename een doel was. Merken zouden loyalty aan Hyves kunnen koppelen om klanten te binden via het platform, en voordelen te bieden aan Hyves-deelnemers.</p> <p>Mediahuis moet er wel geld mee verdienen, met reclame die wordt verspreid door het Nederlandse<a href="https://optoutadvertising.com/"> Opt Out Advertising</a>, dat voor<a href="https://optoutadvertising.com/customers"> veel regionale omroepen werkt</a> en the Guardian, NRC en DP; en ook een reclameveiling exploiteert waarin<a href="https://optoutadvertising.com/blog/ad-alliance-joins-opt-out-dsp"> sinds kort DPG-merken</a> als Videoland meedoen. Adverteerders kunnen terecht met een afbeelding en link in de tijdlijn van gebruikers. De reclames worden (nog) niet persoonlijk gestuurd door algoritmes. Reclame kan wel aan inhoud en aan vermelde gegevens van deelnemers op hun pagina&#39;s worden gekoppeld zoals leeftijd en interesses.</p> <p><strong>DPG Media ook?</strong></p> <p>De grote strategie is niet zichtbaar, maar Mediahuis gaat voor een leuke uitdaging. De<a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Wet_van_Metcalfe"> Wet van Metcalfe</a> bepalend is: hoe snel kan exponenti&euml;le groei Hyves tot een succes maken? Er wordt ook iets gezegd over puur Europese technologie en soevereiniteit, maar er is geen indicatie dat de gemiddelde Nederlandse gebruiker dat heel belangrijk vindt. Wel zijn ze de algoritmes zat, maar niet zozeer dat ze daarvoor Instagram en TikTok met persoonlijke feeds opgeven. Vele gebruikers kan het niets schelen.</p> <p>Het boeit hun niet echt dat<a href="https://www.ftm.nl/artikelen/hyves-draait-wel-op-amerikaanse-tech?share=1JLz16u3Hd24MVqbOH0jHPlxJ%2FXIcd%2F%2F%2FMwdj2huIB1QII2c%2BZnk6Ox%2FLLhV"> Follow the Money stelt</a> dat Mediahuis wel degelijk Amerikaanse technologie inzet bij de lancering, ondanks dat de gebruikte cloud Europees is. Marleen Stikker (actief bij Telegraaf-concurrent Nu.nl van DPG Media) bekritiseert bij FTM het gebruik van die Amerikaanse technologie al.</p> <p>Ik vroeg DPG Media of ze ook met een sociaal medium komt. antwoord: &ldquo;Nee, wij zijn niet bezig met een eigen sociaal platform. Wij investeren in de platforms van onze eigen merken en veel redacties bieden hun bezoekers de gelegenheid om daar met elkaar in discussie te gaan over de verschillende onderwerpen.&rdquo; Die interactie is er op Nu.nl en AD.nl en een aantal tijdschriftsites met een mogelijkheid voor reacties. Volkskrant en Trouw laten het debat lekken naar Amerikaanse platforms als LinkedIn, X, Facebook (en BlueSky) die ze ondertussen redactioneel fel bekritiseren zoals uitgever Christian Van Thillo het graag ziet.</p> <p>&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> Wet van Metcalfe is bepalend voor succeshttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Hyves-ml98h6d3_s8.jpg?twic=v1/cover=720x405https://www.netkwesties.nl:443/2542/kan-hyves-slagen-met-hulp-telegraaf-ah.htmDe afkeer van de camerabril groeit. Nadat eerder Google Glass (2010) flopte, dreigt dit de tweede deconfiture te worden. Regelgeving, weerzin tegen het opnemen en groeiende gêne van brildragers doen hopelijk de rest. Geholpen door aanstekelijke humor.https://www.netkwesties.nl:443/2540/kan-regelgeving-stiekem-opnemen-met-camerabrillen.htmTue, 29 Sep 2026 07:58:00 GMT<p><img alt="" src="https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Cartoon%2097%20Meta%2Dbril%20versie%202%20%2D%2029%20sept%202026%2Ejpg?twic=v1/cover=1024x-" style="width: 1024px; height: 616px;" /></p> <p><em>Cartoon van Matthias Giessen</em></p> <p>Humorist<a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Roel_Maalderink"> Roel Maalderink</a> maakte met de Ray-Ban Meta-bril &ndash; gemaakt met EssilorLuxottica, een Frans-Italiaanse brillenfabrikant &ndash; opnames van personeel voor de ingang van het kantoor van Meta in Amsterdam. Hij postte de video op Insta en Feestboek en prompt<a href="https://nos.nl/artikel/2632271-meta-haalt-satirische-video-roel-maalderink-over-camerabril-offline"> verwijderde Meta de video</a>. Met als gevolg dat die een hit wordt<a href="https://www.youtube.com/watch?v=dHKhYL3is5o"> op YouTube</a>.</p> <p>Maalderink toont met de satire de schaamte aan twee kanten: niemand wil ongewild gefilmd worden zonder enige controle over de verspreiding van de beelden. En straks kan niemand met die bril worden gezien, zonder als<a href="https://www.youtube.com/watch?v=KksNLkdLGyc"> vieze man</a> (m/v) beschouwd te worden.</p> <p>Ontwikkelaars hebben gratis apps zoals<a href="https://nearbyglasses.com/"> Nearby Glasses</a> en<a href="https://zuckoff.app/"> ZuckOff</a> bedacht, met Bluetooth-signalen die helpen om de apparaten op te sporen. Echter, dit kan juist Meta, Google, Samsung, Snap en andere leveranciers helpen: dan moet je maar zo&rsquo;n app gebruiken om te voorkomen dat brillen opnames maken. Er zijn al zo&rsquo;n 5 miljoen brillen verkocht. Meta heeft 80 procent van de markt, maar weldra zullen Chinese leveranciers zoals Alibaba, Xiaomi en Inmo de Amerikanen aanvallen.</p> <p><strong>Regering wil nog niet verbieden</strong></p> <p>Ofschoon velen nu al &lsquo;in het wild&rsquo; fotograferen met hun telefoon om op sociale media te posten, niet zelden stiekem.&nbsp; Dat<a href="https://www.anp.nl/blog/305/privacywetgeving-mag-je-filmen-op-de-openbare-weg"> mag doorgaans wel</a>, al kan het portretrecht barri&egrave;res opwerpen.</p> <p>CDA-Kamerleden Jantine Zwinkels en Jeltje Straatman vragen in<a href="https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/kamervragen/detail?id=2026Z16715&amp;did=2026D37976"> een brief</a> aan minister van Justitie David van Weel en staatssecretaris van EZ Willemijn Aerdts (en niet aan de Tweede Kamer zoals de Volkskrant abusievelijk schrijft), met een goed onderbouwde serie vragen of de stiekeme opname met brillen aan banden gelegd kan worden. Sociale veiligheid is in het geding, vooral van vrouwen die weer de klos zijn van vunzige mannen.</p> <p>Donderdag <a href="https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/kamervragen/detail?id=2026D45821&amp;did=2026D45821">antwoordden de staatssecretarissen van Justitie en EZ</a>.&nbsp; Verbieden willen ze nu niet: &ldquo;Een (gedeeltelijk) verbod op het dragen camerabrillen in publieke ruimtes is een ingrijpende maatregel.&nbsp; Dat kan alleen als er geen minder zwaarwegende alternatieven mogelijk zijn. Het gebruik van de camerabrillen is niet intrinsiek onwenselijk. Wat vooral belangrijk is, is dat wordt opgekomen tegen ongewenst gebruik van de brillen. Ik acht het voor nu verstandig om de bevindingen van de EDPB af te wachten, alvorens zelf een onderzoek te starten.&rdquo;</p> <p>De <a href="https://www.edpb.europa.eu/home_nl">European Data Protection Board</a>, de voorzitters van de privacywaakhonden van de EU, <a href="https://www.edpb.europa.eu/sites/default/files/2026-07/meetings/minutes/20260608-09_plen_finalminutes_121stplenarymeeting_en.pdf">begon in juli 2026 onderzoek</a> naar de mogelijkheden om het gebruik van de camerabrillen te begrenzen of zelfs te verbieden. De EDPB is doorgaans traag, maar de uitkomst wordt al voor deze herfst beloofd.</p> <p>De regionale Duitse toezichthouder in Hamburg kwam al met een <a href="https://datenschutz-hamburg.de/fileadmin/user_upload/HmbBfDI/Datenschutz/Informationen/260910_HmbBfDI_Abschlussbericht_Ray_Ban_Meta_AI_Glasses_EN.pdf">vergaand oordeel</a>: opnamen zonder expliciete toestemming van degene die wordt opgenomen is in feite verboden: &ldquo;Over het geheel genomen kan, wat de praktisch relevante gebruiksscenario&rsquo;s betreft, worden aangenomen dat de herkenbare afbeelding van personen die niet tot de naaste vrienden- en familiekring behoren, niet toelaatbaar is volgens de wetgeving inzake gegevensbescherming &mdash; behalve in zeldzame gevallen waarin sprake is van gerechtvaardigde belangen &mdash; aangezien er in de praktijk geen ge&iuml;nformeerde toestemming kan worden verkregen.&rdquo;</p> <p><strong>AP: verwerken beelden kan nauwelijks</strong></p> <p>Juist deze week komt de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) met uitleg van de privacyregels. Die behelzen een grote beperking voor het opnemen (= verwerken van persoonsgegevens) en het publiceren van beelden. Mensen moeten vrij over straat kunnen gaan zonder bang te hoeven zijn dat iemand hen ongemerkt filmt en de beelden vervolgens deelt. Mensen die beelden maken waar anderen herkenbaar op staan, mogen die niet ongevraagd publiceren.</p> <p>De AVG vereist een geldige grondslag voor het verwerken van persoonsgegevens, dus ook voor camerabeelden. Mensen moeten bovendien worden ge&iuml;nformeerd over wat er met hun persoonsgegevens gebeurt. Het lampje op de bril dat omstanders moet waarschuwen voor het opnemen, volstaat niet. Voor strikt persoonlijk of huishoudelijk gebruik kan een uitzondering gelden. Maar zodra beelden openbaar worden gemaakt, geldt die uitzondering niet meer.</p> <p>Op plekken als ziekenhuizen, rechtbanken en religieuze gebouwen of bij partijbijeenkomsten moeten mensen er extra op kunnen vertrouwen dat zij niet ongemerkt worden gefilmd of geanalyseerd. Immers, medische, juridische, religieuze en politieke persoonsgegevens zijn extra beschermd. AP adviseert organisaties met eigen gebouwen, stadions en terreinen om het gebruik van camerabrillen waar nodig in hun huisregels te verbieden.</p> <p>Ook fabrikanten en aanbieders moeten rekening houden met de bescherming van persoonsgegevens, bijvoorbeeld met een glashelder signaal bij opnemen. De vraag is of het lampje volstaat, nu dat zo eenvoudig is af te plakken waardoor omstanders helemaal niet meer kunnen zien of er wordt opgenomen.</p> <p>De AP onderzoekt nog welke mogelijkheden er zijn voor verdergaande maatregelen tegen camerabrillen en andere wearables met een camera. Bijvoorbeeld door duidelijk zichtbaar te maken wanneer een camera of AI-functie actief is, manipulatie van die signalering tegen te gaan en niet meer persoonsgegevens te verwerken dan noodzakelijk.</p> <p><strong>Economist over tech-lobby voor brillen</strong></p> <p>Economist publiceert deze week<a href="https://www.economist.com/business/2026/09/24/how-tech-firms-hope-to-beat-the-backlash-against-pervert-glasses"> een artikel</a> onder de kop: &ldquo;Hoe techbedrijven de kritiek op de &lsquo;perverse bril&rsquo; hopen te pareren - Het is moeilijk om een apparaat te ontwikkelen voor het AI-tijdperk&rdquo;.</p> <p>Meta lijkt niet van plan te zijn om met camera&rsquo;s een stap terug te doen, integendeel, het assortiment groeit tot eind 2026 tot 100. &ldquo;Toch onderstreept de ophef hoe weinig er als vanzelfsprekend kan worden beschouwd, nu bedrijven ernaar streven apparaten te ontwikkelen die het AI-tijdperk zullen defini&euml;ren, net zoals de smartphone dat deed voor het mobiele tijdperk.&rdquo;</p> <p>Maar de markt is nauwelijks tegen te houden volgens Economist: &ldquo;Griezelig of niet, camera&rsquo;s zullen ongetwijfeld een integraal onderdeel blijven van veel AI-apparaten, omdat systemen &lsquo;ogen&rsquo; op de wereld nodig hebben om effectief te kunnen functioneren. Dit is nog steeds het tijdperk van het surveillancekapitalisme &ndash; alleen bekeken door een nieuwe lens.&rdquo;</p> <p><strong>Rotterdam boordevol camera&rsquo;s</strong></p> <p>Webuitgave Sargasso<a href="https://sargasso.nl/dossiers/cameratoezicht-2/"> publiceerde vanaf 2013</a> over het ontstellend grote aantal camera&rsquo;s in de openbare ruimte. Dat aantal groeide sindsdien slechts. Burgers voegden er miljoenen aan toe met hun telefoons. De Belgische kunstenaar en romanschrijver<a href="https://inghels.com/"> Maarten Inghels</a> liep dagenlang door Rotterdam in een poging om een cameraloze route te vinden. Dat deed hij eerder in vijf Belgische steden. Overal treft hij beveiligingscamera&rsquo;s of &lsquo;<a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Cycloop">cyclopen</a>&rsquo;.</p> <p>Inghelse<a href="https://inghels.com/The-Invisible-Route"> publiceert kaarten</a> die de plekken met camera&rsquo;s toont, en de routes om daar tussendoor te laveren: &ldquo;The Invisible Routes&rdquo; zijn kaarten voor de voetganger om ongezien de stad te kruisen. De kaarten tonen het uitgebreide netwerk van publieke en private camera&#39;s in steden en de laatste routes om onzichtbaar te blijven in de gecontroleerde publieke ruimte.</p> <p>&lsquo;The Invisible Route&rsquo; eist op po&euml;tische wijze het recht op om onzichtbaar te zijn en speelt in op eerdere motieven uit Inghels&rsquo; werk: de frictie tussen openbaarheid en het private. Deze kaarten zijn het resultaat van zijn dwaaltochten in Antwerpen (2017), Hasselt (2019), Sint-Niklaas (2025), Turnhout (2026), Kortrijk (2026) en Rotterdam (2026).&rdquo;</p> <p>Dit is onderdeel van het project<a href="https://www.centre-for-bold-cities.nl/home"> Centre for Bold Cities</a> van de universiteiten van Leiden, Delft en Rotterdam onder leiding van hoogleraar<a href="https://www.linkedin.com/in/jiska-engelbert-6a8ba428/"> Jiska Engelbert</a>, om het bespieden in de openbare ruimte zichtbaar te maken en aan kritisch debat te onderwerpen. De vraag is hoe dit zich verhoudt tot de beoogde preventie en opsporing van criminaliteit. In parkeergarages is dat evident maar in de openbare ruimte niet.</p> <p>Het ligt voor de hand dat, mochten de camerabrillen niet verboden worden, de politie zal trachten om van de beelden gebruik te maken bij opsporing. Net als ze gebruikmaakt van het illegaal opnamen in de openbare ruimte door de miljoenen deurbellen in Nederland.</p> <p>&nbsp;</p> Aanbieders rekenen op consumenten die ze onweerstaanbaar vindenhttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Zuckerberg bril 2.jpg?twic=v1/cover=720x405https://www.netkwesties.nl:443/2540/kan-regelgeving-stiekem-opnemen-met-camerabrillen.htmIn augustus 2026 liep een experiment met baanbrekende modellen op het gebied van kunstmatige intelligentie uit de hand. AI kan dus zelfstandig opereren. Kunnen we nu een armageddon of ‘AI-pocalypse’ tegemoet zien?https://www.netkwesties.nl:443/2539/waarom-armageddon-door-enkel-ai-onwaarschijnlijk.htmSun, 27 Sep 2026 08:24:00 GMT<p>Een AI-agent (een systeem dat zelfstandig taken uitvoert) verzon online identiteiten om een mens onder druk te zetten om kwaadaardige computercode<a href="https://www.aisi.gov.uk/blog/incident-%20report-unsanctioned-agent-behaviour-during-cyber-testing"> in software te voegen</a>. Menselijke ontwikkelaars bouwden agenten om cyberbeveiliging te testen, gebaseerd op het Claude Mythos 5-AI-model van Anthropic. Tijdens het experiment kregen de AI-agenten vrije toegang tot het internet, waarbij de veiligheidsfilters waren uitgeschakeld. Er waren geen aanwijzingen dat er in de echte wereld schade was aangericht. Maar het feit dat het &uuml;berhaupt gebeurde &ndash; autonoom en zonder aansturing door een mens &ndash; was opmerkelijk.</p> <p>De verleiding is groot om een rechtstreeks verband te leggen tussen dit soort incidenten en de<a href="https://www.theguardian.com/technology/2026/sep/09/ai-superintelligence-risks-warnings-scientists-politicians"> doemscenario&rsquo;s</a> die de publieke discussie over AI domineren: een systeem negeert opgelegde beperkingen, besluit dat de mensheid een obstakel vormt en keert zich tegen ons.</p> <p>Zo zou AI een virus kunnen ontwikkelen dat de mensheid uitroeit. Of AI infiltreert kritieke infrastructuur, zoals energienetwerken, kerncentrales en luchthavens, om massaal slachtoffers te maken.</p> <p><strong>Ziekenhuizen en virussen</strong></p> <p>Het<a href="https://www.bbc.com/future/article/20191023-what-would-happen-in-an-apocalyptic-blackout"> platleggen van een energienet</a> kan ertoe leiden dat cruciale systemen in ziekenhuizen uitvallen en drinkwatervoorziening stopt. Een kernramp kan de mensheid teisteren en vervolgens de leefomgeving voor tientallen jaren besmetten met radioactiviteit. Het hacken van de luchtverkeersleiding kan rampen en grote chaos veroorzaken.</p> <p>Deze scenario&rsquo;s zijn echter veel minder aannemelijk dan ze klinken. Het produceren van een gevaarlijke ziekteverwekker<a href="https://www.science.org/doi/10.1126/science.aec2657"> vereist fysiek laboratoriumwerk</a> dat nog niet door autonome software uit te voeren is: goed opgeleide mensen bedienen gespecialiseerde apparatuur. Een AI-model en robots kunnen, hoe bekwaam ze ook zijn in redeneren of hacken, geen monster pipetteren.</p> <p>Het scenario voor de infrastructuur is genuanceerder. AI kan daadwerkelijk zelfstandig de stappen van een cyberaanval doorlopen. Recente incidenten hebben aangetoond dat energienetwerken<a href="https://www.bbc.co.uk/news/articles/ce9793g34yvo"> inderdaad kwetsbaar</a> zijn.</p> <p>Maar systemen in kerncentrales zijn doorgaans<a href="https://www.nei.org/resources/reports-briefs/cybersecurity-for-nuclear-power-plants"> &lsquo;air-gapped&rsquo;</a>, fysiek ge&iuml;soleerd van het openbare internet, zodat er voor een inbreuk fysieke aanwezigheid of toegang van binnenuit nodig is. Kerncentrales zijn bovendien afhankelijk van redundante, analoge veiligheidsvoorzieningen die niet via een digitaal netwerk werken.</p> <p>De Stuxnet-software, die in 2010 schade aanrichtte aan de Natanz-faciliteit in Iran, zou via een ge&iuml;nfecteerde USB-stick op computers zijn ge&iuml;nstalleerd, juist omdat die systemen<a href="https://www.rusi.org/news-and-comment/in-the-news/how-simple-usb-stick-sabotaged-irans-nuclear-plan-world-first-showdown"> op geen andere manier</a> bereikbaar waren. AI beschikt niet over de fysieke toegang die voor dergelijke scenario&rsquo;s nodig is.</p> <p>Zelfs wanneer een kwaadaardige AI in robots wordt ingezet, is het onwaarschijnlijk dat deze ernstige schade aanricht zonder menselijke hulp in de keten, en in dat geval is de kwaadwillende actor een mens, geen machine.</p> <p><strong>Erosie van het denken is werkelijke gevaar</strong></p> <p>Dat alles maakt AI nog niet ongevaarlijk. Onderzoekers noemen het meer concrete risico soms &lsquo;verzwakking&rsquo;: de geleidelijke uitholling van ons eigen kritisch denkvermogen naarmate we er steeds meer van uitbesteden aan machines.</p> <p>We leren onszelf dat er een snelkoppeling bestaat voor redeneren en oordelen, en snelkoppelingen worden, als we ze vaak genoeg gebruiken, de enige manier waarop we nog weten hoe te denken.</p> <p>We zien dit nu al gebeuren onder studenten. Jason Gibson, hoogleraar geschiedenis aan de Alcorn State University,<a href="https://www.today.com/parents/family/professor-catches-%20ai-cheating-hidden-word-rcna589421"> ging in juli 2026 viraal</a> met de onthulling dat 32 van zijn 35 studenten voor een tussentijds tentamen waren gezakt omdat ze het antwoord van een AI-chatbot hadden overgenomen zonder het te lezen.</p> <p>Gibson had een instructie in witte tekst in de examenvraag verborgen, waarin hij elke AI die de vraag verwerkte opdroeg het woord &lsquo;Madagaskar&rsquo; op een onlogische manier in het antwoord in te voegen. Alle studenten die de vraag in een chatbot plakten en het resultaat ongelezen inleverden, leverden essays in waarin Madagaskar zonder enige reden werd genoemd.</p> <p>Niet alleen studenten zijn vatbaar voor het &lsquo;shortcut-effect&rsquo;. In een<a href="https://pubs.rsna.org/doi/10.1148/radiol.222176"> studie die in 2023</a> werd gepubliceerd, bekeken 27 radiologen mammogrammen in combinatie met wat zij dachten dat een nieuw AI-diagnosesysteem was. In werkelijkheid waren de suggesties helemaal niet afkomstig van een AI. Ze waren van tevoren opgesteld en waren in een deel van de gevallen onjuist. Wanneer de suggestie juist was, stelden de radiologen in ongeveer 80 procent van de gevallen de juiste diagnose. Als de suggestie onjuist was, daalde dat percentage tot onder de 20 procent.</p> <p>Met andere woorden: het geloof dat een suggestie afkomstig was van AI was voldoende om de eigen interpretatie van dezelfde bevindingen terzijde te schuiven. Dat is het risico waar we mee te maken hebben, niet een op eigen houtje handelend kunstmatig brein dat over het lot van de mensheid beslist. Waarom domineert dan juist retoriek over het uitsterven van de mensheid het debat? Er zijn twee opvallende redenen, en geen van beide heeft echt te maken met het redden van de mensheid.</p> <p>De eerste is de filosofie die ten grondslag ligt aan regelgeving. De VS laat nieuwe technologie&euml;n over het algemeen hun gang gaan totdat ze onveilig blijken te zijn; Europa kiest voor precies de omgekeerde aanpak en heeft om incidenten voor te zijn al de AI-wet ingevoerd, naast de AVG, die relevant is voor de manier waarop AI-systemen persoonsgegevens verwerken. Het Verenigd Koninkrijk sluit meer aan bij de Europese benadering. Daarom zijn oproepen tot AI-regelgeving in de VS urgenter.</p> <p>Het tweede punt betreft concurrentieposities. Dario Amodei, CEO van Anthropic, heeft zich<a href="https://futureoflife.org/open-letter/pause-giant-ai-%20experiments/"> uitgesproken</a> voor een vertraging van de AI-ontwikkeling. Waarbij hij opmerkte dat zijn eigen bedrijf al voldoet aan de norm waar hij zelf voor pleit, zodat een eventuele vertraging vooral de concurrentie zou beperken. Elon Musk deed een<a href="https://autos.yahoo.com/linkedin-cofounder-reid-hoffman-takes-161159824.html"> soortgelijke oproep</a> toen zijn eigen modellen achterbleven bij de koplopers.</p> <p>Amodei heeft ook betoogd dat exportbeperkingen op AI-chips naar China de VS een<a href="https://darioamodei.com/post/on-deepseek-and-export-controls"> overweldigende, langdurige voorsprong</a> kunnen opleveren: een uitspraak die betrekking heeft op de concurrentiepositie, niet op existenti&euml;le veiligheid.</p> <p>Dit alles betekent niet dat AI veilig is. Het betekent dat het gevaar alledaagser is dan de doemscenario&rsquo;s doen vermoeden: infrastructuur die beveiligd moet worden, beoordelingsvermogen dat we stilletjes uit handen geven en waarschuwingen die vaak de belangen dienen van degene die ze uitdraagt.</p> <p>Misschien zijn het juist de mensen die we in de gaten moeten houden, en niet de machines.</p> <p><em><a href="https://theconversation.com/could-ai-really-kill-all-humans-most-scenarios-require-physical-access-making-ai-armageddon-unlikely-292379">*) Dit artikel verscheen eerst bij The Conversation en is door twee mensen vertaald</a>. Auteur <a href="https://www.linkedin.com/in/alessandro-di-nuovo/">Alessandro Di Nuovo</a> is Director Centre of Excellence in Artificial Intelligence and Robotics en<a href="https://profiles.shu.ac.uk/3487-alessandro-di-nuovo"> hoogleraar Machine Intelligence</a> aan de Sheffield Hallam University</em></p> Hou de belangen van voorspellers maar in de gatenhttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Armageddon.jpg?twic=v1/cover=720x405https://www.netkwesties.nl:443/2539/waarom-armageddon-door-enkel-ai-onwaarschijnlijk.htmIn Vrij Nederland publiceert een elftal wetenschappers en journalisten een aanval op Alexander Klöpping vanwege zijn bijdragen over AI op televisie. De kritiek is eenzijdig en er klinkt jaloezie uit op. Hierbij die brief en divers commentaar.https://www.netkwesties.nl:443/2538/aanval-alexander-klopping-verraadt-niet.htmSun, 20 Sep 2026 22:09:00 GMT<p>Eerst een paar disclaimers. Ik schreef kritisch over<a href="https://www.netkwesties.nl/359/julian-assange-werd-naar-mannetje.htm"> een boekje en DWDD-optredens van </a>Alexander Kl&ouml;pping en over<a href="https://www.netkwesties.nl/1444/blendle-mislukt-zelfstandig-maar-goed.htm"> zijn Blendle</a>. Maar ik vind hem aanstekelijk enthousiast over technologie praten, veel beter dan ik ooit deed toen ik nog op tv kwam en op podia stond om over internet te praten. Al is zijn toonzetting de mijne niet, Alexander is veel minder sceptisch en argwanend over innovatie in technologie.&nbsp;&nbsp;Vrij Nederland las ik tientallen jaren. Veel is te lezen in Delpher, zoals <a href="https://www.delpher.nl/nl/tijdschriften/results?query=%22Joop%20van%20Tijn%22&amp;facets%5balternativeFacet%5d%5b%5d=Vrij%20Nederland&amp;page=1&amp;coll=dts">van mijn favoriet Joop van Tijn</a>. Twee jaar geleden had ik weer een VN-abonnement. De inhoud vond ik te eenzijdig en voorspelbaar, anders dan van De Groene.*)</p> <p>Maar dat het van deze ingezonden brief tegen Kl&ouml;pping het hoofdverhaal maakt achter een betaalmuur, zonder enige tegenspraak, daar vind ik wat van. De auteurs doen mee aan deze marketing van VN en zichzelf terwijl ze Kl&ouml;pping van marketing beschuldigen. Hypocriet?</p> <h3>Kopie van hun brief</h3> <p>Medeauteur<a href="https://www.ilyaz.nl/"> Ilyaz Nasrullah</a> antwoordde dat wat hem betreft de &lsquo;ingezonden brief&rsquo; niet achter de betaalmuur zou staan. Dus ik nam weer een VN-abonnment en publiceer hierbij <a href="https://www.netkwesties.nl/documenten/20290920%20NK%20VN%20BRIEF%20TEGEN%20KLOPPING.pdf">een kopie</a>. Immers, de brief is vooral van de hand van wetenschappers die met belastinggeld worden betaald. Zouden dan hun uitingen niet als open data beschikbaar moeten zijn, zeker voor een stuk dat ethiek en debat behelst? Wat denkt Felienne, die het initiatief genomen schijnt te hebben, hiervan?&nbsp;</p> <p><a href="https://www.felienne.com">Felienne Hermans</a>,<a href="https://www.linkedin.com/in/antalb/"> Antal van den Bosch</a>,<a href="https://www.linkedin.com/in/irisvanrooij/"> Iris van Rooij</a>,<a href="https://www.linkedin.com/in/siri-beerends/"> Siri Beerends</a>,<a href="https://www.linkedin.com/in/piek-knijff/"> Piek Knijff</a>,<a href="https://www.linkedin.com/in/cynthialiem/"> Cynthia Liem</a> en<a href="https://www.linkedin.com/in/ajuna-soerjadi-75250a102/"> Ajuna Soerjadi</a> ondertekenen. De journalisten<a href="https://www.linkedin.com/in/laurensvreekamp/"> Laurens Vreekamp</a> en<a href="https://www.linkedin.com/in/brenno/nl/"> Brenno de Winter</a> ook, maar ik weet niet of ze later met trots hierop terugkijken.<a href="https://www.linkedin.com/in/emile-van-bergen-9ba78035/"> Emile van Bergen</a> zit in software en publiceert, en Nasrullah is vooral bekend als scherp Trouw-columnist.</p> <p><a href="https://lnkd.in/p/eZ8P2x6x">Soerjadi vat samen</a>:</p> <blockquote> <p>&ldquo;Kl&ouml;pping wordt gezien als de tech-duider van Nederland, met zijn vlotte babbel en flitsende visuals over AI die &lsquo;op eigen houtje&rsquo; dingen onderneemt en &lsquo;in paniek&rsquo; raakt bij de gedachte dat mensen ze in de smiezen kunnen krijgen. Antropomorfische angstbeelden gaan makkelijk viraal, maar ze nemen alle zuurstof weg over de &eacute;cht belangrijke vragen rondom digitalisering en AI. Zijn prominente aanwezigheid in het publieke debat van Nederland ontneemt andere experts de ruimte om op basis van kennis van hun vakgebied duiding te geven.&rdquo;</p> </blockquote> <h3>Citaten uit de brief</h3> <p>De toonzetting verraadt de nodige jaloezie. Ja, Kl&ouml;pping is vaak op televisie,<a href="https://www.google.com/search?q=eva%20jinek%20kl%C3%B6pping"> vooral bij Jinek</a>. De reden: hij kan ontzettend goed vertellen wat er aan de hand is, met een mooie woordkeuze en goed articulerend, en het smoelwerk is inderdaad af. Te enthousiast? Kijk dan niet, ik heb de kletsshows<a href="https://www.netkwesties.nl/1552/afgehaakt-bij-suikerspinjournalistiek.htm"> in 2015 vaarwel gezegd</a>, zie soms fragmenten voor het schrijven van een artikel, zoals nu.</p> <p>Dat de experts schrijven dat ze &lsquo;corvee&rsquo; moeten doen om de volgens hen eenzijdige, onjuiste toonzetting van Kl&ouml;pping in andere media te corrigeren klinkt buitengewoon pedant. De arrogantie druipt van de tekst af:</p> <blockquote> <p>&ldquo;Op magische wijze is Kl&ouml;pping de techduider van Nederland geworden. Is er wat te vertellen, dan doet hij dat, voor een massapubliek. Logisch ergens, want hij heeft een vlotte babbel, en had tot voor kort altijd een positief verhaal over een toffe nieuwe app om je leven beter mee te maken. Bovendien heeft Kl&ouml;pping, anders dan wetenschappers die zich in het debat mengen, niets te verliezen. Sterker nog: meer op tv komen is goed voor zijn brand.</p> <p>Wetenschappers zijn, vaak terecht, huiveriger: voor je het weet leid je aan het zogeheten Sagan Effect: het idee dat wetenschappers, die net als astronoom Carl Sagan teveel aan publieke communicatie doen, minder serieus worden genomen. Of ze ondervinden er last van dat ze als te opini&euml;rend worden gezien. Dat geldt ook voor deze brief. Er zijn wetenschappers die dit stuk alleen anoniem wilden steunen, uit angst voor gedoe op de campus.</p> <p>&lsquo;Moet jij nou echt iedere week in de krant?&rsquo; werd een van ons laatst gevraagd. Nou nee, maar we voelen allemaal dat wij wel moeten. De hoeveelheid onzin die over het Nederlandse publiek wordt uitgestort, is namelijk niet te stelpen, en dat verziekt zowel het publieke debat als politiek beleid.&rdquo;</p> </blockquote> <p>Alsof de ondertekenaars het allemaal wel zo goed weten. Iedereen is nog in verwarring en zoekt op de tast naar de wegen die we met AI bewandelen. Zoals het goede wetenschap en journalistiek betaamt. Waarom zouden de ondertekenaars anders nog zo&rsquo;n &ldquo;overstelpende&rdquo; hoeveelheid publicaties over AI de wereld in slingeren: talloze boeken, columns, artikelen en debatten? Ze verdienen er geld en aandacht mee.</p> <p>Hun stem klinkt al overal. Vooral van Felienne Hermans (die daar kennelijk op wordt aangesproken) en ons wekelijks verrast met een mooie nieuwsbrief, ruim baan krijgt bij de Volkskrant, en bij NRC een <a href="https://www.nrc.nl/nieuws/2026/04/17/ai-als-allerlaatste-stap-van-de-enshittification-a4922247">uitdagend toekomstperspectief van AI</a> mocht schetsen. Alsof Jinek en Kl&ouml;pping eenzijdig het denken over AI bepalen. De ondertekenaars hebben toegang tot belangrijke media, veel andere experts niet.</p> <h3>Ook kritiek op NRC</h3> <p>Alexander probeert in de uitleg op televisie mensen mee te nemen met het beschrijven van kenmerken als zouden AI-bots mensen zijn. Hij zou te veel<a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Antropomorfisme"> antropomorfisme</a> toepassen, waardoor niet afdoende duidelijk wordt dat AI uit (enge) machines voortspruit. Wouter van Noort van NRC,<a href="https://lnkd.in/p/eJPQi2Wh"> reageert op LinkedIn</a>:</p> <blockquote> <p>&ldquo;Prima punten over antropomorfiseren volgens mij, daar voeren wij ook doorlopend discussie over. Maar waarom zo op de man? Ik vind<a href="https://www.linkedin.com/in/alexanderklopping/"> Alexander Kl&ouml;pping</a> helemaal niet zo eenzijdig en ik snap wel dat Jinek ervoor kiest om een vaste duider uit te nodigen bij zo&rsquo;n complex thema. Nee, hij is geen bewustzijnsonderzoeker of cultuurpsycholoog. Een talkshow is ook geen peer reviewed paper. Wat ontbreekt in dit stuk is hoe jullie het dan w&eacute;l naar een groot publiek willen brengen. Welke metaforen, vergelijkingen, analogie&euml;n werken wel? De urgentie van het vraagstuk moet net zo goed overgebracht worden als de technische achtergronden.&rdquo;</p> </blockquote> <p>Van Noort verdedigt hier ook zijn NRC. Die heeft volgens critici boter op het hoofd met dezelfde vermeende fout: de machines beschrijven aan de hand van menselijke, zelfs avontuurlijke eigenschappen. Vandaag <a href="https://barendlast.substack.com/p/het-monster-had-ook-een-maker">breekt Barend Last de staf</a> over de NRC-berichtgeving over AI:</p> <blockquote> <p>&ldquo;NRC merkt keurig op dat de onderzoekers van OpenAI, METR en Redwood Research &lsquo;niet altijd weerstand konden bieden aan de verleiding&rsquo; om de agents gedachten, zorgen, een wil en opofferingsgezindheid toe te dichten. Ironisch genoeg gaat de krant er, alinea na alinea, zelf net zo hard mee aan de haal.&rdquo;</p> </blockquote> <p>Maar is dat zo erg? AI-professor<a href="https://lnkd.in/p/eMJSzX9e"> Tibor Bosse relativeert</a>:</p> <blockquote> <p>&ldquo;Anderzijds is het niet zo gek dat we in dit soort discussies vaak onze toevlucht nemen tot woorden als &lsquo;denken, weten, en willen&rsquo;. Immers, van buitenaf gezien beschrijven ze het betreffende gedrag best accuraat, en veel betere termen zijn nu eenmaal niet voorhanden in onze taal (zonder het verhaal gelijk ingewikkelder te maken). Dus hoe lossen we dit op?&rdquo;</p> </blockquote> <p>De redactie van Lubach koos donderdag bij RTL in een aflevering over de gevaren van AI (<a href="https://www.youtube.com/watch?v=pBOQSkf2-Po">helemaal op YouTube</a> te zien) voor een waarschuwing dat het gebruik van menselijke termen niet strookt met het machinaal opereren van AI-agents.</p> <h3>Volkskrant en AI-opinies</h3> <p>Alexander Kl&ouml;pping en collega&rsquo;s geven met AI Report een<a href="https://www.aireport.nl/archive"> uitstekende nieuwsbrief</a> uit met veel enthousiasme over de kunsten van AI en met praktische tips. Maar ook met kritische beschouwingen, zeker sinds ze daarbij leunen&nbsp; op de mooie bijdragen van Alberto Romero van<a href="https://link.mail.beehiiv.com/v2/c/2ae503c00bcde9d133f6e25a3d20a9b015ce5c936294f81c615a3427fba732d00b35d3265c726e2ad25ccc15169d2d5da907bd6b9f97903befe25e15995695c44a95d7aa3af9ad388c0ce64e645e78addeaddaefcd6d2686a17f974ece1f70f9e1bfaf9f315653e5374d267231d0309380d35ab4f8e359278f3d58545e6982f81544693e26e8dfa27e1672569f4d81d669842e237a3c6113eb28cedadb06aa28/46900ef702e330ae"> The Algorithmic Bridge</a>.</p> <p>Overigens had Kl&ouml;pping zelf recent een kritisch onderzoek over opiniebijdragen bij kranten<a href="https://www.netkwesties.nl/2519/volkskrant-opinieschrijvers-gebruiken.htm"> gemaakt met AI</a>. Niemand van zijn elftal criticasters die menen dat hij te vrolijk is over AI, ontdekte dat euvel bij de kranten. Ook niet dat hun favoriete Volkskrant dat het meest deed. Nee, eenzijdig Kl&ouml;pping en Jinek aanpakken; en NRC, Volkskrant en andere, zoekende en dus fouten makende media ongemoeid laten. Lekker makkelijk, en niet zo wetenschappelijk verantwoord.</p> <p><em>*) Alinea over VN op verzoek geschrapt</em></p> <p>&nbsp;</p> Hypocriete, pedante brief in Vrij Nederland, met arrogante argumentenhttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Alexander Klopping.jpg?twic=v1/cover=720x405https://www.netkwesties.nl:443/2538/aanval-alexander-klopping-verraadt-niet.htmEuropees wetsvoorstel gericht op zowel vraag als aanbodzijde, beoogt gebruik sociale media te beperken bij kinderen en toepassing van profilering en algoritmes te verminderen bij aanbieders. Bits of Freedom is tegen het voorstel.https://www.netkwesties.nl:443/2537/eu-kids-act-tegen-telefoonverslaving.htmSun, 20 Sep 2026 18:49:00 GMT<p>Leeftijdsrestricties zijn in verschillende varianten ingevoerd in Australi&euml;, Engeland, Turkije, China, Brazili&euml;, Maleisi&euml;, Indonesi&euml; en Vietnam. Engeland gaat er volgend jaar toe over, een Frans voorstel werd verworpen door de wetgevende adviesraad en de VS overwegen leeftijdsgrenzen. Nu volgt de EU in 2027.</p> <h3>Tot 18 jaar bescherming afgedwongen</h3> <p>Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en commissaris voor Technologie Henna Virkkunen hebben donderdag officieel de<a href="https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/kids-act"> Kids Act</a> gepresenteerd, waarin EU-brede regels worden voorgesteld om de toegang van minderjarigen tot online diensten te beperken. Het wetsvoorstel is bovendien gericht op beteugeling van het aanbod van sociale media, AI-chatbots, games en app-winkels. Dat blijkt uit het gehele voorstel van 100 pagina&rsquo;s en de<a href="https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/faqs/kids-act-explained"> vraag-antwoord uitleg</a>. De hoofdlijnen:</p> <ul> <li>Een minimumleeftijd van 15 jaar voor kinderen om zelf accounts aan te maken op diensten die onder de wet vallen.</li> <li>Vanaf 13 jaar is deelname toegestaan met toestemming van de ouders/verzorgers, maar louter van &lsquo;mini-accounts&rsquo; met beperking van het gebruik tot &eacute;&eacute;n uur per dag en van sociale functies.</li> <li>Kinderen tussen 3 en 13 jaar hebben geen toegang tot sociale media &ndash; wat officieel al zo is &ndash; maar mogen kindvriendelijke videodiensten bekijken met accounts die door hun ouder/verzorger worden beheerd. Ook hier is het maximum &eacute;&eacute;n uur per dag.</li> <li>De EU Kids-wet legt de verantwoordelijkheid bij aanbieders van sociale media, videodiensten, online videogames, AI- en andere chatbots voor al hun gebruikers jonger dan 18 jaar. Verslavende functies, zoals scrollen zonder stopmomenten, beloningstrucs en pushmeldingen tijdens slaaptijden en op profilering gebaseerde aanbevelingen, zijn niet langer toegestaan. Want die &ldquo;sleuren minderjarigen mee in &lsquo;konijnenholen&rsquo; van schadelijke inhoud&rdquo;. Concreet:</li> <li>AI-agenten en chatbots mogen geen persoonlijke relaties simuleren op een manier die emotionele afhankelijkheid cre&euml;ert;</li> <li>Profielen van minderjarigen moeten standaard priv&eacute; zijn, waarbij toegang tot geolocatie, camera en microfoon is uitgeschakeld.</li> <li>Minderjarigen moeten op eenvoudige manieren anderen kunnen blokkeren en dempen</li> </ul> <h3>Steeds meer landen</h3> <p>Een EU-panel van experts die dit voorbereidde wilde &eacute;&eacute;n enkele toegangsbeperking voor kinderen jonger dan 13 jaar, in combinatie met een oplopende mate van zelfstandig gebruik voor oudere adolescenten. De Commissie kiest voor een strengere regelgeving. Met mini-accounts onder toezicht in plaats van een algeheel verbod, wil Brussel de juridische tekortkomingen van de Franse wetgeving vermijden, die werd afgewezen omdat deze de vrijheid van meningsuiting van minderjarigen op onevenredige wijze zou beperken.</p> <p>&ldquo;Ouders kunnen niet concurreren met of gelijke tred houden met algoritmen, en dat zouden ze ook niet moeten hoeven doen&rdquo;, aldus Von der Leyen over de keuze voor strenge regels. Het gaat haar niet enkel om verboden maar ook om betere voorlichting over de risico&rsquo;s en voordelen van de digitale wereld aan ouders en leerkrachten.</p> <p>Dit voorstel specificeert artikel 28 van de Wet inzake digitale diensten (DSA) met de verplichting voor aanbieders van platforms om een hoog niveau van privacy, veiligheid en beveiliging voor minderjarigen te waarborgen. Dit moet plaatsgrijpen met &ldquo;safety by design&rdquo;: de aanbieders moeten in hun ontwerp veiligheid inbouwen en geen trukendoos optuigen.</p> <p>Bovendien is er samenhang met de aanstaande<a href="https://digitalfairnessact.com/"> Digital Fairness Act</a> voor consumentenbescherming in de digitale omgeving, om oneerlijke of misleidende praktijken tegen te gaan, vooral met reclame.</p> <h3>Enqu&ecirc;te onder burgers</h3> <p>De EU voert de maatregelen doorgaans in met een enqu&ecirc;te die moet aantonen dat de maatregelen worden gesteund door de Europese bevolking. Deze Eurobarometer over schermgebruik, met verwachte zorgelijke uitkomsten, maar ook veel grotere zorgen bij ouders dan bij kinderen zelf:</p> <ul> <li>Op een normale schooldag brengt 25 procent van de tieners meer dan zes uur door achter een scherm; en tot 46 procent in het weekend; 14 procent meer dan tien uur.</li> <li>Op een schooldag schatten ouders de schermtijd op 3,4 uur, terwijl de tieners zelf 4,5 uur aangeven; in het weekend is dat 5,3 uur tegenover 6,1 uur.</li> <li>Een derde van de tieners in de EU meldt hoofdpijn (33 procent) of concentratieproblemen (32 procent) in de afgelopen maand, terwijl een vergelijkbaar hoog percentage last heeft van vermoeide ogen (34 procent) of vermoeidheid (33 procent).</li> <li>24 procent heeft last van pijn in de rug, nek of polsen, 21 procent heeft te weinig tijd voor hobby&rsquo;s, 19 procent heeft te weinig tijd om vrienden persoonlijk te ontmoeten</li> <li>Tieners zien schermen meer dan twee keer zo vaak positief als ouders (40 procent tegenover 17 procent) en zien de invloed van sociale media op het mentale welzijn ook meer dan twee keer zo vaak positief (48 procent tegenover 21 procent). Slechts 18 procent van de tieners zegt een negatieve invloed van sociale media te ervaren.</li> <li>72 procent van de ouders maakt zich zorgen over blootstelling aan schadelijke inhoud en 61 procent over contact met vreemden, tegenover 54 procent over slaap en 51 procent over schoolprestaties.</li> <li>74 procent van de ouders voert wekelijks gesprekken met hun kind over sociale media, waarvan 20 procent dagelijks (moeders 24 procent tegenover 15 procent bij vaders) en vari&euml;ren sterk per land.</li> </ul> <p>Voor de onderzoekers is hier<a href="https://europa.eu/eurobarometer/api/deliverable/download/file?deliverableId=106682"> de hele enquete</a>. Wat betreft gerapporteerde (niet: gemeten) schermtijd zit Nederland onder het gemiddelde. Ook zijn er wat minder zorgen over schade dan gemiddeld in de EU.</p> <h3>Experts positiever</h3> <p>Expert<a href="https://www.linkedin.com/in/inakoning/"> Ina Koning</a> van de UvA <a href="https://www.linkedin.com/in/inakoning/">tegenover de Volkskrant</a>: &ldquo;Het was hoognodig dat er iets werd gedaan aan het verslavende ontwerp van sociale media. Ik vind het goed en mooi dat het voorstel een stapsgewijze benadering heeft, net als de richtlijn.&rdquo;</p> <p>Ze doelt op de<a href="https://www.netkwesties.nl/documenten/20250617%20Brief%20Karremans%20Richtlijn%20gezond%20en%20verantwoord%20scherm-%20en%20sociale%20mediagebruik.pdf"> richtlijn gezond schermgebruik</a> waaraan ze meeschreef. Overigens zijn Nederlandse wetenschappers de afgelopen jaren terughoudend geweest met het<a href="https://www.netkwesties.nl/2091/nog-lange-weg-schaamteloos-telefoongebruik.htm"> aanbevelen van sterke beperkingen</a>, ook de belangrijkste onderzoeker Patti Valkenburg, al<a href="https://www.netkwesties.nl/2470/zelfs-patti-valkenburg-toont-zorgen-over.htm"> neigde zij</a> recent naar meer regulering</p> <p>Koning zegt nog: &ldquo;Hoewel problematisch socialemediagebruik gepaard gaat met een lange schermtijd, is het omgekeerde niet per se waar.&rdquo;</p> <h3>Leeftijdsverificatie probleem</h3> <p>Artikel 30 van de Kids Act schrijft voor dat lidstaten de nodige maatregelen moeten nemen om ervoor te zorgen dat er verschillende manieren beschikbaar zijn om&nbsp; te kunnen controleren op minimumleeftijd, en om ten minste &eacute;&eacute;n oplossing voor leeftijdsverificatie beschikbaar te stellen. In Australi&euml; werkt dit niet goed, dus ligt het gevoelig. De Europese Commissie wil met steekproefsgewijze controles nagaan of de aanbieders hierin afdoende voorzien, en hoge boetes opleggen indien ze dat niet doen.</p> <p>In Nederland is de app Yivi beschikbaar voor verificatie van leeftijd zonder dat verdere gegevens worden overgedragen. Het is ontwikkeld onder leiding van Bart Jacobs van de Radboud Universiteit.</p> <p>Christiane Wendehorst, hoogleraar aan de Universiteit van Wenen,<a href="https://healthpolicy-watch.news/eu-social-media-kids-act/"> waarschuwt</a> dat leeftijdscontroles uitnodigen tot bedrog: jongeren kunnen zich registreren met de inloggegevens van een ouder familielid of een vriend. Niet de persoon zelf wordt gecontroleerd.</p> <p>Bits of Freedom is<a href="https://www.bitsoffreedom.nl/2026/09/17/de-eu-kids-act-slaat-de-plank-mis/"> tegen de Kids Act</a> vanwege de leeftijdsverificatie die privacy schendt, en beperking van de vrijheid van meningsuiting van tieners. Anderzijds vindt BoF dat de garanties voor veiligheid die voor 15- tot 18-jarigen straks vereist worden, ook voor volwassenen moeten gelden. De Digital Fairness Act kan wel de goedkeuring wegdragen.</p> <h3>Politici ook</h3> <p>Dit werpt de vraag op of begrenzingen ook voor volwassenen nodig zijn. Dat zou in elk geval mogen gelden voor de Nederlandse politici, zo oppert Jarl van der Ploeg in<a href="https://www.volkskrant.nl/columns-van-de-dag/het-zou-ze-sieren-om-tijdens-het-belangrijkste-debat-van-het-jaar-dat-ellendige-apparaat-af-en-toe-op-te-bergen~b2e7ef36/"> zijn column in de Volkskrant van 18 september</a> waarin hij de staf breekt over telefoongebruik tijdens de Algemene Beschouwingen met: &ldquo;de grootste telefoonverslaafde van Den Haag is zonder twijfel Sophie Hermans&rdquo;. (Foto)</p> <p>&ldquo;Mijn advies: pak gelijk door en stel exact hetzelfde verbod in voor Nederlandse volksvertegenwoordigers. Doe het voor hun eigen bestwil&hellip;Links, rechts, Kamer, kabinet: iedereen friemelt, tikt en frutselt zich werkelijk een ongeluk op dat ding, inclusief Vincent Karremans, die als staatssecretaris vorig jaar nog een richtlijn over schermgebruik voor jongeren presenteerde.</p> <p>En inclusief staatssecretaris Willemijn Aerdts die minder dan een maand geleden nog met veel bombarie een campagne lanceerde om ouders aan te sporen met hun kind te praten over smartphoneverslaving.&rdquo;</p> <p><em>*) Beeld: ministers Sophie Hermans en Mirjam Sterk (<a href="https://www.instagram.com/p/DVRIFAIDUvr/">Van Instagram-account Sophie Hermans</a>)</em></p> ‘Verklaar deze wet ook van toepassing op kleuters in politiek Den Haag’https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Sophie Hermans Mirjam Sterk telefoon.jpg?twic=v1/cover=720x405https://www.netkwesties.nl:443/2537/eu-kids-act-tegen-telefoonverslaving.htmOveral ter wereld proberen overheden jongeren te beschermen tegen de schadelijke gevolgen van sociale media. Maar waarom passen we niet de algoritmen aan om digitale omgevingen gezonder te maken?https://www.netkwesties.nl:443/2536/krachtige-algoritmen-zijn-niet-probleem.htmSun, 20 Sep 2026 18:50:00 GMT<p>Hoe groot de strijd om aandacht van jongeren is geworden werd vorige week opnieuw duidelijk.<a href="https://www.netkwesties.nl/2512/meta-betaalt-miljarden-trump-land-en.htm"> Meta schikt voor miljarden</a> in de VS, waar bijna dertig staten het techbedrijf ervan beschuldigden jongeren bewust verslaafd te maken. Meta belooft Facebook en Instagram aan te passen: minder eindeloos scrollen, gebruikslimieten voor kinderen en geen pushmeldingen meer tijdens schooluren.</p> <p>Een urgente stap, maar de zaak roept een belangrijkere vraag op: hoe willen we dat de digitale omgeving waarin jongeren opgroeien eruitziet? Wereldwijd zoeken overheden naar manieren om jongeren beter te beschermen tegen de schadelijke gevolgen van sociale media.<a href="https://www.parool.nl/wereld/in-sydney-zitten-tieners-nog-altijd-op-sociale-media-ondanks-het-australische-verbod-ik-heb-het-best-wel-druk-dus-ik-ben-geen-grote-doomscroller~baf607d4/"> Australi&euml;</a> verbiedt socialemedia-accounts voor jongeren onder de zestien.<a href="https://www.lemonde.fr/pixels/article/2026/08/14/l-interdiction-des-reseaux-sociaux-aux-moins-de-quinze-ans-censuree-par-le-conseil-constitutionnel_6746255_4408996.html?srsltid=AfmBOorWZ-P0V3XXXt0PkXYo6e57ni_pAluX7yVQz2IwtrCWkxkH0bN4"> Frankrijk</a> wilde sociale media onder de vijftien verbieden, maar zag die wet onlangs stranden bij de Constitutionele Raad. Denemarken, Spanje en Nieuw-Zeeland overwegen eveneens leeftijdsgrenzen. Ook in<a href="https://nos.nl/artikel/2628221-veel-kinderen-zien-nare-berichten-op-socials-ouders-moeten-meer-in-gesprek?utm_source=chatgpt.com"> Nederland</a> klinkt de roep om jongeren online beter te beschermen.</p> <p>Maar daarmee leggen we de nadruk te veel op het verbieden. Veel minder gaat het over de digitale omgeving zelf. Waarom zouden we alleen proberen jongeren te beschermen, als we hun digitale omgeving ook gezonder kunnen inrichten?</p> <p>Technologiebedrijven hebben de krachtigste instrumenten ontwikkeld om menselijk gedrag te be&iuml;nvloeden: de algoritmen van sociale media. De Amerikaanse arts en medisch adviseur Vivek Murthy<a href="https://www.bmj.com/content/385/bmj.q1372"> pleit ervoor</a> om sociale media te voorzien van waarschuwingen zoals op sigarettenpakjes, om ouders en jongeren te wijzen op mogelijke risico&rsquo;s voor de mentale gezondheid. Vanuit die vergelijking is zo&rsquo;n verbod logisch: als iets verslavend is, moeten we de toegang beperken.</p> <p>Die vergelijking gaat volgens ons slechts deels op. Sociale media zijn niet louter schadelijk. Een lhbtq+-jongere kan via sociale media bijvoorbeeld<a href="https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38541299/"> een gemeenschap vinden</a> die in de fysieke omgeving misschien ontbreekt. Jongeren vinden er lotgenoten, onderhouden vriendschappen en ontdekken gemeenschappen.</p> <h3>Fastfoodrestaurants</h3> <p>Sociale media moeten we niet zien als een product dat we consumeren, maar als een leefomgeving waarin we steeds meer tijd doorbrengen. Vergelijk het met een stad. Daar zijn fastfoodrestaurants en markten, casino&rsquo;s en bibliotheken, caf&eacute;s en parken. Maar we sluiten een stad toch niet vanwege de fastfood en gokpaleizen?</p> <p>Het algoritme is in deze vergelijking de stadsplanner die bepaalt welke straten we nemen, wat we onderweg tegenkomen en waar we blijven hangen. Alleen kan deze digitale stadsplanner iets wat in de fysieke wereld (nog) niet gebeurt: hij observeert voortdurend wat iedere inwoner doet en richt de stad voor ieder individu opnieuw in.</p> <p>Het probleem is niet de enorme kracht van algoritmen maar hoe technologiebedrijven deze inzetten: onze aandacht zo lang mogelijk vasthouden. De miljarden&shy;schikking met Meta laat zien dat de discussie moet verschuiven van de vraag &oacute;f platforms verantwoordelijk zijn naar de vraag h&oacute;&eacute; zij die omgeving zouden moeten ontwerpen. Een algoritme heeft immers geen ingebouwde voorkeur voor eindeloos scrollen. Technologiebedrijven optimaliseren het zo.</p> <p>Europa probeert die macht met de<a href="https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/digital-services-act?utm_source=chatgpt.com"> Digital Services Act</a> te reguleren. Platforms moeten risico&rsquo;s voor gebruikers, en in het bijzonder minderjarigen, beperken en ze minder verslavend maken. Maar waarom louter verminderen van schade? Een algoritme kan ook sociale verbinding stimuleren, wandelen en sporten in de natuur en gezond gedrag ondersteunen. Helpen de stap van online naar offline te zetten. Technologiebedrijven doen dit nauwelijks, om commerci&euml;le redenen. Maximale digitale aandacht levert miljarden op.</p> <p>Algoritmen worden bevestigd wanneer iemand blijft kijken, klikken en terugkomen. Daardoor wint inhoud die onze aandacht vasthoudt het gemakkelijk van inhoud die misschien beter voor ons is. Een gezondere digitale omgeving vraagt niet om andere filmpjes, maar om andere doelen. Neem een jongere die midden in de nacht steeds scrolt. Een algoritme dat uitsluitend op commerci&euml;le aandacht gericht is, maakt daar geen einde aan. Een systeem waarin ook welzijn meeweegt, wel.</p> <h3>Chatbots als emotionele steun</h3> <p>Hetzelfde geldt voor AI-chatbots die jongeren in toenemende mate<a href="https://jamanetwork.com/journals/jamapediatrics/fullarticle/2849307"> raadplegen</a> als bron voor emotionele steun. Een chatbot die wordt afgerekend op bevestiging en gespreksduur, wordt beloond voor gedrag dat het gesprek gaande houdt. Maar soms moet een chatbot tegenspreken, een andere blik bieden of zeggen: leg je telefoon weg en bel een vriend of zoek iemand op die je vertrouwt.</p> <p>Hier ligt een duidelijke opdracht voor Europa. De EU heeft de macht om technologiebedrijven kwaliteitsnormen aan de digitale omgeving voor jongeren op te leggen. Normen die algoritmen gezond gedrag, welzijn, diversiteit, inclusiviteit en rechtvaardigheid laten bevorderen. Laat platforms expliciet verantwoorden welk doel hun algoritmen dienen en hoe hun ontwerp bijdraagt aan het welzijn van gebruikers.</p> <p>We stellen daarom de verkeerde vraag. Niet: hoe beschermen we jongeren beter tegen algoritmen? Maar: wat willen we dat algoritmen voor jongeren doen? Als het algoritme inderdaad de &lsquo;stadsplanner van onze digitale leefomgeving&rsquo; is, moet de EU van technologiebedrijven eisen dat die stadsplanner niet het belang dient om jongeren zo lang mogelijk online binnen te houden. Een gezonde digitale omgeving is juist geslaagd als we ons vrij voelen en besluiten die omgeving weer te verlaten.</p> <p><em>*)<a href="https://www.linkedin.com/in/hvtland/"> Hedda van &#39;t Land</a> is lector Gezonde Leefomgeving aan Aeres Hogeschool.<a href="https://vittoriobusato.nl/"> Vittorio Busato</a> is psycholoog, auteur en journalist. Een versie van dit artikel verscheen eerst bij NRC</em></p> <p><em>**)&nbsp;Photo by <a href="https://unsplash.com/@sixteenmilesout?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText">Sixteen Miles Out</a> on <a href="https://unsplash.com/photos/a-person-laying-in-bed-with-a-cell-phone-hMOP2AIIMbk?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText">Unsplash</a></em></p> <p>&nbsp;</p> Verbieden toegang jongeren te defensiefhttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Tiener kind telefoon sixteen-miles-out-hMOP2AIIMbk-unsplash.jpg?twic=v1/cover=720x405https://www.netkwesties.nl:443/2536/krachtige-algoritmen-zijn-niet-probleem.htmKunstmatige intelligentie was tot voor kort vooral de technologie die kanker zou helpen genezen, de productiviteit spectaculair zou verhogen en ons van vervelend kenniswerk zou bevrijden. Nu vertellen de AI-leiders dat we wat langzamer moeten gaan rijden omdat er geen voorschriften zijn voor de remmen.https://www.netkwesties.nl:443/2535/doomsday-machines-gaan-naar-beurs.htmSun, 20 Sep 2026 18:53:00 GMT<p>Dario Amodei, CEO van Anthropic, zette de toon. In zijn essay<a href="https://darioamodei.com/post/we-must-pace-the-frontier"> We Must Pace the Frontier</a> schrijft hij dat AI zich zo snel ontwikkelt dat veiligheidsmaatregelen het tempo mogelijk niet meer kunnen bijhouden. Hij noemt verlies van controle, cyberaanvallen, bioterrorisme en economische ontwrichting als serieuze risico&#39;s. Vooral recursive self-improvement baart hem zorgen: AI bouwt zelfstandig de volgende generatie in een tempo en met gebruik van zo veel computerkracht dat controle zo goed als onmogelijk is.</p> <p>Dit is geen theorie. Bij de hack van<a href="https://openai.com/index/hugging-face-incident-and-the-road-ahead/"> OpenAI bij Hugging Face</a> gedroeg een zwerm agenten zich als een collectief dat doelen aanviel buiten de opdracht en begrenzingen om. Zo&rsquo;n zwerm kan in zes tot twaalf maanden uitgroeien tot een botnet dat een groot deel van het internet beheerst. Ook Anthropic ervoer dat modellen tijdens veiligheidstests ongeautoriseerde toegang kregen tot computersystemen.</p> <p>Sam Altman en Elon Musk sloten zich aan bij zijn oproep om de ontwikkeling beter te beheersbaar te maken. De NOS vat het inmiddels weinig subtiel samen als:<a href="https://nos.nl/artikel/2630799-ai-topmannen-waarschuwen-ai-dreigt-ons-de-baas-te-worden"> &quot;AI dreigt ons de baas te worden.&quot;</a> Veel andere media gingen nog een stap verder met overname van het frame &lsquo;uitroeiing van de mensheid&rsquo;, Dat ontmoet <a href="https://www.netkwesties.nl/2532/flagrante-onzin-uitroeiing-met-ai.htm">harde kritiek</a> op Netkwesties.</p> <h3>Atoombom met cowboyhoed</h3> <p>Ik moest denken aan Stanley Kubricks<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Dr._Strangelove"> Dr. Strangelove</a> or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb: &eacute;&eacute;n doorgedraaide Amerikaanse generaal, Jack D. Ripper stuurt op eigen gezag B-52 bommenwerpers richting de Sovjet-Unie. Wanneer Washington dit ontdekt, weet het de toestellen te stoppen, op &eacute;&eacute;n na.</p> <p>Die B-52, onder bevel van Major T.J. &quot;King&quot; Kong, kan door beschadigde communicatieapparatuur het terugroepbevel niet ontvangen. Kong doet vervolgens precies waarvoor hij is opgeleid. Hij probeert zijn missie alsnog uit te voeren, repareert eigenhandig de vastgelopen bomluiken en eindigt uiteindelijk schrijlings op de atoombom, cowboyhoed zwaaiend, terwijl die naar beneden valt.</p> <p>En dan blijkt de Sovjet-Unie een doomsday machine te hebben gebouwd. Zodra een nucleaire aanval wordt geregistreerd, vernietigt die automatisch de wereld. Niemand kan haar nog uitschakelen. Dat was juist het ontwerp.</p> <p>Het briljante van Dr. Strangelove is dat niemand de wereld wil vernietigen. Het systeem doet dat zelf. Mensen hebben afzonderlijke onderdelen gebouwd die vanuit hun eigen logica rationeel functioneren, totdat &eacute;&eacute;n afwijkende actor een keten activeert die niemand meer kan stoppen.</p> <p>Daarmee is Kubricks film een interessantere metafoor voor het huidige AI-debat dan The Terminator. Het relevante gevaar hoeft geen kwaadaardige superintelligentie te zijn die op een ochtend besluit de mensheid uit te roeien. Het kan ook een systeem zijn waarin modellen, agenten, bedrijven, beleggers en landen ieder doen wat hun eigen logica voorschrijft. De agent optimaliseert zijn opdracht. Het bedrijf wil vooroplopen. De investeerder wil rendement. Amerika wil China voorblijven en China Amerika. Niemand wil de doomsday machine aanzetten.Niemand wil als eerste zijn hand van de knop halen.</p> <p>Amodei ziet dat probleem opmerkelijk scherp. Daarom stelt hij gemeenschappelijke veiligheidsnormen voor tussen bedrijven en uiteindelijk internationale afspraken, te handhaven met onafhankelijke beoordelaars die bijna als toezichthouders permanent binnen AI-bedrijven meekijken,. &quot;Pacing&quot; betekent nadrukkelijk niet stoppen met AI, maar voldoende tijd cre&euml;ren om veiligheid en beheersing de ontwikkeling te laten bijhouden. Iets dergelijks<a href="https://www.netkwesties.nl/2484/regels-nodig-voor-grensverleggende-ai.htm"> stelde recent Demis Hassabis voor</a>, de AI-baas van Google en Nobelprijswinnaar.</p> <h3>Gestuwd door kapitaal en innovatie</h3> <p>Echter,<a href="https://www.cnbc.com/2026/09/14/anthropic-walks-tightrope-to-nasdaq-pushing-slowdown-and-pursuing-ipo.html"> Anthropic wil naar de beurs</a>. Dat had Kubrick waarschijnlijk gewaardeerd als een mooie twist in zijn verhaal: Amodei waarschuwt maar wil ook twee biljoen dollar ophalen met een beursgang. De (financi&euml;le) wereld moet dus zowel in de gigantische voordelen als in de risico&rsquo;s geloven.</p> <p>Wanneer CNN Amodei vraagt of we ons midden in een<a href="https://youtu.be/hQR_VJF6ukk?si=1HQr-MAzZR4XM-Xg"> five-alarm fire</a> bevinden, wordt de toon rustiger. We hoeven vandaag niet in paniek te raken, noch AI-bouw stil te leggen. Het is vooral een waarschuwing: snelheid matigen, modellen testen onder onafhankelijk toezicht. Want natuurlijk, de voordelen overtreffen uiteindelijk de risico&#39;s. Het typische Silicon Valley-optimisme, gestuwd door kapitaal en innovatie.</p> <p>Dit levert bij mij wel een merkwaardig beeld op: de mannen in de cockpit waarschuwen ons dat het toestel uitzonderlijk snel vliegt, dat de besturing ingewikkelder wordt en dat niemand precies weet waar de landingsbaan ligt.</p> <p>Daarna gaat de stewardess rond met het inschrijfformulier voor de IPO.</p> <p>&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> Paniek zaaien verhoogt de koersenhttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Altman Amodei Ellison.jpg?twic=v1/cover=720x405https://www.netkwesties.nl:443/2535/doomsday-machines-gaan-naar-beurs.htmWellicht was in stilte gehoopt dat een regering met D66 het budget voor de AP zou verhogen, maar Justitie en Veiligheid blijft een domein van de VVD. De AP is wel ons meest winstgevende overheidsorgaan, mits de boetes geïnd worden.https://www.netkwesties.nl:443/2534/ap-budget-omlaag-avg-simpeler-verlos.htmSun, 20 Sep 2026 18:55:00 GMT<h3>Minder geld voor AP</h3> <p>Voor de Autoriteit Persoonsgegevens staat voor het jaar 2027 in de <a href="https://www.rijksoverheid.nl/documenten/2026/09/15/vi-justitie-en-veiligheid-rijksbegroting-2027">Begroting 2027 van Justitie</a> een bedrag van nagenoeg 60 miljoen euro. Voor dit jaar, 2026, was dat een kleine 57 miljoen, maar werd uiteindelijk 60 miljoen. Echter, in de komende jaren neemt het budget volgens de meerjarenbegroting niet toe, maar af, in weerwil van alle pleidooien om de toezichthouder meer te geven. De opbrengsten zijn, indien de opgelegde boetes echt betaald worden, vele malen groter dan de investeringen.</p> <ul> <li>2026: 60 miljoen</li> <li>2027: 56,8</li> <li>2028: 54,1</li> <li>2029: 51,7</li> <li>2030: 49,4</li> <li>2031: 48,9</li> </ul> <p>Echter, onder ontvangsten staat voor de AP jaarlijks 5 miljoen begroot. Dat behelst onder meer de afspraak met de Belastingdienst die extra begeleiding krijgt voor 2 miljoen per jaar.</p> <h3>AVG moet simpeler</h3> <p>Het kabinet wil de toepassing van AVG in Nederland vereenvoudigen, zo staat ook in de<a href="https://www.rijksoverheid.nl/documenten/2026/09/15/vi-justitie-en-veiligheid-rijksbegroting-2027"> begroting van het ministerie van Justitie en Veiligheid</a>.</p> <blockquote> <p>&ldquo;Het kabinet werkt aan een herziening en vereenvoudiging van de AVG in Europees verband en in de toepassing van de huidige AVG in Nederland. Daarbij voorzien wij een revisie van de Nederlandse Uitvoeringswet AVG (UAVG).</p> <p>Een belangrijk aandachtspunt daarbij is de gegevensdeling tussen organisaties. In de praktijk bestaat soms handelingsverlegenheid waardoor de mogelijkheden die de AVG biedt, onvoldoende worden benut en noodzakelijke gegevensdeling niet tot stand komt. Naar aanleiding van een aangenomen motie wordt onderzocht waar de knelpunten zitten en hoe deze kunnen worden geadresseerd.&rdquo;</p> </blockquote> <p>Het betrof een<a href="https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/moties/detail?id=2025Z07576&amp;did=2025D17202"> motie</a> van Kamerleden Barbara Kathmann (toen PvdA) en Rosemarijn Dral (toen VVD).</p> <h3>Verlos ons van cookie-troep</h3> <p>Een verband van 19 organisaties, bedrijven en academici (met consumentenkoepel BEUC, EDRi en de Noyb) roept op<a href="https://killthecookiebanner.eu/"> Killthecookiebanner.eu</a> de Europese wetgevers op om een einde te maken aan het &#39;cookiebanner-moeras&#39;. Aanleiding is het wetsvoorstel voor de zogeheten Digital Omnibus, waarin de Europese Commissie via artikel 88b van de AVG (GDPR) bindende, geautomatiseerde privacy-signalen wil invoeren. Hiermee kunnen internetgebruikers hun voorkeuren voor gegevensverwerking eenmalig instellen, waarna de ellende met steeds terugkerende toestemmingen ten einde moet zijn.</p> <p>Ze verzetten zich tegen de lobby van exploitanten van websites, die helemaal geen zin hebben in eenvoudiger blokkering van cookies. De coalitie roept de Europese Commissie, Europees Parlement en Raad van de Europese Unie op om vast te houden aan 88b.</p> <p>De enige Nederlandse partij die meedoet is<a href="https://stichtingdatabescherming.nl/"> Stichting Data Bescherming Nederland</a>. Dat is een van de vele claimclubs (met geld van Tilia Finance LP en Marsh Funding, LLC), die ook op de eigen site<a href="https://stichtingdatabescherming.nl/bescherm-de-avg/"> bezwaar maakt</a> tegen de pro-cookie lobby.</p> <h3>Verwijderde WhatsApp berichten nog inzien</h3> <p><a href="https://www.telegraaf.nl/lifestyle/tech/frustratie-om-verwijderd-whatsapp-bericht-met-deze-truc-kun-je-het-toch-lezen/161325291.html">De Telegraaf toont</a> slim hoe je een privacy-instelling van Whatsapp kunt omzeilen:</p> <blockquote> <p>&ldquo;Weinig WhatsApp-meldingen zijn zo frustrerend als &rsquo;Dit bericht is verwijderd&rsquo;. Hoewel de functie behoorlijk populair is, willen ontvangers van een verwijderd appje doorgaans toch erg graag weten wat er stond. En wat blijkt: er is een manier om die verwijderde teksten t&oacute;ch terug te halen.&rdquo;</p> </blockquote> <p>Dit is in te stellen in Instellingen van de Android-telefoon (dus niet van WhatsApp!) onder &lsquo;Meldingen&rsquo; met inschakeling van het vinkje bij &lsquo;Historie meldingen&rsquo; of &lsquo;Meldingsgeschiedenis&rsquo;. Hier vind je vervolgens onder meer alle WhatsApp-berichten die je hebt ontvangen, ook als ze inmiddels zijn verwijderd. Je moet je dan wel een ongeluk scrollen, en kunt dan nog alleen berichten van de laatste 24 uur inzien.</p> <h3>Rechtszaak tegen Meta over pikken beelden</h3> <p>Een groep ouders en hun kinderen uit Illinois en Californi&euml; heeft bij de federale rechtbank in Chicago een rechtszaak aangespannen, waarin zij beweren dat Meta hun Facebook- en Instagram-foto&rsquo;s op onwettige wijze heeft gebruikt voor de ontwikkeling van NameTag, een nog niet gelanceerd gezichtsherkenning voor zijn bril, en voor het trainen van generatieve AI-modellen, waaronder Emu en Muse Image.</p> <p>In de<a href="https://storage.courtlistener.com/recap/gov.uscourts.ilnd.507320/gov.uscourts.ilnd.507320.1.0.pdf"> voorgestelde collectieve rechtszaak</a> wordt gesteld dat Meta de privacywetgeving van Illinois en Californi&euml; heeft geschonden door biometrische gegevens uit foto&rsquo;s van mensen te halen zonder kennisgeving of toestemming. Wired<a href="https://www.wired.com/story/meta-smart-glasses-face-recognition-nametag-connections/"> berichtte</a> er eerder over.</p> <p><em>*) Beeld: zonsondergang in Noordwijk op 16 september 2026</em></p> Privacyjournaal week 38, 2026https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/20260916 ZON NOORDWIJK.jpg?twic=v1/cover=720x405https://www.netkwesties.nl:443/2534/ap-budget-omlaag-avg-simpeler-verlos.htmJe kunt aan je einde komen door kogels en bommen, ziekte en virussen, rampen en ongelukken. En een groot deel van de mensheid ineens door een atoombom of virus gemaakt en verspreid met behulp van AI. Maar de voorspelling van een ‘AI-pocalyps’ is hype (helaas).https://www.netkwesties.nl:443/2532/flagrante-onzin-uitroeiing-met-ai.htmSun, 20 Sep 2026 19:00:00 GMT<p>AI is een volgende fase in automatisering met computers, een grote sprong voorwaarts zoals eerder met het mainframe, pc&rsquo;s, mobiele telefoon, internet, smartphone. Het voorportaal van AI noemden we big data. Opeenvolgende generaties software namen steeds meer menselijke taken over. In netwerken ging dat exponentieel.</p> <p>Invloed op de samenleving nam toe, bijvoorbeeld van sociale media op letterlijk onophoudelijke menselijke communicatie en dus op relaties. Zo dreigt nu ons denkwerk voorgoed te veranderen met AI. Verslaving zie ik links en rechts om me heen opkomen, en heeft al een naam: &ldquo;AIdiction&rdquo; of &ldquo;AI-diction&rdquo; of &ldquo;AI-coholisme&rdquo;.</p> <h3>Einde der tijden</h3> <p>Boude voorspellingen zijn van alle tijden, nu van de AI&ndash;pocalypse. Grootschalige bedreiging van mensenlevens in Nederland vond echter deze week plaats met sabotage op het spoorwegnet. Dat deden boze boeren met daaraan bevestigde metalen voorwerpen; niet echt geavanceerde technologie. En de gewapende bende in Overhasselt was kennelijk niet eens in staat om het doelwit met drones uit te schakelen, en bendeleden werden op grote schaal in de kraag gevat door veldwachters.</p> <p>Dat wil niet zeggen dat er geen dodelijke geavanceerde inzet van informatietechnologie is. De voorbeelden zijn evident met de drone-oorlog tussen Oekra&iuml;ne en Rusland en software die zelfstandig doelen detecteert. Die is evenwel door mensen geprogrammeerd.</p> <p>Met AI geven militairen instructies aan wapentuig mee die zelf de volgende instructies programmeren, met uitkomsten waarop ze geen invloed uitoefenen. Maar ze bepalen nog wel de beslisregels, zoals <a href="https://www.netkwesties.nl/2063/gaza-laboratorium-voor-toepassing-voor.htm">in het Isra&euml;lische leger</a>: maximaal 20 burgers doden per Hamas-lid tot honderden voor het doden van een kopstuk.</p> <p>Dat is best eng, maar niet per se beestachtiger dan <a href="https://www.bbc.com/news/magazine-20719382">B-52 bombardementen op Vietnam</a> ruim 50 jaar geleden. Oorlog is smerig, met of zonder AI. Als overtreffende trappen gelden de inzet van bio- en chemische wapens, het laatst bekend van regime-Assad in Syri&euml;.</p> <p>Atoombommen vielen in Japan op Hiroshima en Nagasaki, door mensen gestuurd. Tijdens de Cuba-crisis in oktober 1962 dreigde kort een atoomoorlog maar diplomatie van de Amerikaanse en Russische leiders voorkwam dat.</p> <p>Het &lsquo;leukste&rsquo; in dit verband is een ternauwernood voorkomen atoomaanval door Rusland toen op 26 september 1983 Sovjet-luchtverdediging <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Oko">Oko</a> de lancering van vijf Amerikaanse intercontinentale raketten meldde. Luitenant-kolonel <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Stanislav_Petrov">Stanislav Petrov</a>, die aan de knoppen zat in Moskou, beoordeelde de melding als vals alarm en voorkwam wellicht nucleaire vergelding. Oko was geen AI, maar &lsquo;hallucineerde&rsquo; wel.</p> <p>Nog een aardige: de Amerikaanse minister van Defensie Colin Powell <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Colin_Powell%27s_presentation_to_the_United_Nations_Security_Council">toont in 2003</a> met satellietfoto&rsquo;s in een Powerpoint-presentatie zogenaamd aan dat Irak over biologische en nucleaire wapens beschikt. Dus een militaire inval is nodig. &ldquo;Collega&rsquo;s, dit zijn geen beweringen. Wat wij u geven zijn feiten en conclusies, gebaseerd op solide inlichtingenwerk.&rdquo; Dit was een doorslaggevende &lsquo;hallucinatie&rsquo; met IT maar zonder AI. Waar ook het <a href="https://www.parlement.com/politieke-steun-voor-amerika-van-balkenende-2003-en-2010-de-kwestie-irak">kabinet-Balkenende intuinde</a>.</p> <h3>Biologische wapens</h3> <p>Niets duidt op vermogens om de wereldbevolking te kunnen vernietigen. Covid-19 veroorzaakte officieel 7 miljoen doden, 0,086 procent van de wereldbevolking van 8,2 miljard mensen. Wil je hen allemaal een kopje kleiner maken, dan zul je met een beter virus of bacterie moeten komen. <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Ebola">Ebola </a>is een enge virusziekte en bacterie-aandoening <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Lymeziekte">Lyme </a>vind ik doodeng sinds m&rsquo;n dochter erop promoveerde. Van die dingen, maar we gaan niet allemaal dood.</p> <p>Want dat willen we niet. Biologische wapens zijn opmerkelijk weinig ingezet. Bekendste voorbeelden zijn besmetting van waterbronnen <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Siege_of_Caffa">in Caffa</a> met de pest in de Middeleeuwen, van dieren door de Duitsers in de Eerste Wereldoorlog, en van Chinese gevangenen door Japanners in de periode 1930-1945.</p> <h3>Domme jongen van Anthropic</h3> <p>Kan AI zelf volkomen zelfstandig een nucleair of biologisch wapen produceren en verspreiden, of de beveiliging daarvan opheffen (hack)? Dat is de grote vraag. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=CNut8Ub-lvQ">Doemroeper Jacob Coxon</a> beweert dat er een kans van 10 procent is dat AI binnen tien jaar de wereldbevolking zal uitroeien. Goed dat hij opkraste bij Anthropic, want een jongen met zulk gebrekkig statistisch inzicht zou sowieso niet aan AI mogen sleutelen. De 27-jarige Brit werkte maar vier maanden bij Anthropic en kreeg niettemin zijn <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/15_minutes_of_fame">15 minutes of fame</a> in vele domme media.</p> <p>Niet erg geloofwaardig klinkt de<a href="https://darioamodei.com/post/we-must-pace-the-frontier?CMP=firstedition_email"> oproep van Dario Amodei</a>, oprichter van Anthropic (Claude), dat techbedrijven het tempo van AI-ontwikkeling moeten vertragen. Elon Musk van Grok en Sam Altman van OpenAI spreken hun steun uit. Eerst zouden er begrenzende regels moeten komen. Ook al heeft Big Tech bewezen zich daar doorgaans weinig van aan te trekken.</p> <p>President Donald Trump wil met AI-innovatie de Amerikaanse economie laten winnen van China,&nbsp;<a href="https://truthsocial.com/@realDonaldTrump/posts/117269745153543631">beoordeelt de oproep</a> als &ldquo;ziekelijke samenzwering&rdquo;, en acht het voldoende als hij als &ldquo;STERKE EN SLIMME (hoog IQ!) PRESIDENT&rdquo; de grenzen aangeeft.&nbsp;(De kans dat Trump hoog intelligent wordt is kleiner dan dat AI de wereldbevolking vermorzelt.)</p> <p>David Sacks, medevoorzitter van Trumps technologische adviesraad, <a href="https://x.com/DavidSacks/status/2098973625252708460">noemt op X</a> het eisen van regelgeving door Amodei &ldquo;chantage van het publiek en het politieke systeem&rdquo;. Misschien was de reactie van regime-Trump deze keer zo gek nog niet: de AI-bonzen laveren voortdurend tussen waarschuwingen en het uitbrengen van volgende versies AI die nog meer geld moeten opleveren.</p> <h3>KPN met McKinsey</h3> <p>Immers, ondertussen gaan de geplande beursgangen van Anthropic en OpenAI, eind 2026 en begin 2027 op een waarde van meer dan 1.000 miljard dollar, gewoon door. Anthropic had bij een investeringsronde in mei een waardering van 960 miljard, OpenAI in februari 850 miljard. (De Nederlandse begroting voor 2027 beloopt 500 miljard euro.)</p> <p>Voorlopig worden voorspellingen van economische opbrengsten gelogenstraft. Ik zie het in een app-groep met de belangrijkste AI-experts in Nederland: heel veel humbug en spielerei, maar echte toegevoegde waarde is beperkt.</p> <p>Een voorbeeld: McKinsey noemt KPN als<a href="https://www.mckinsey.com/industries/technology-media-and-telecommunications/how-we-help-clients/how-kpn-is-building-an-agentic-ai-engine-for-customer-care"> excellent voorbeeld</a> van succesvolle inzet van AI in de klantenservice. Recent kreeg ik ermee te maken: m&rsquo;n verbinding was uitgevallen en m&rsquo;n telefoontje kwam bij een AI-bot terecht. Die gaf als oplossing een sms met een link naar een uitleg over gevaar van phishing-aanvallen. De telefonische verbinding werd abrupt verbroken. Het was een zondagmorgen en ik ging bij gebrek aan verbinding dan maar naar de kerk. Want de daar vertelde verhaaltjes zijn tenminste nog traceerbaar in het grote sprookjesboek Bijbel. Bij de AI-religie tasten we volslagen in het duister over de grondslagen.</p> <h3>Cyberaanvallen wazig</h3> <p>Dat blijkt bijvoorbeeld bij de grote cyberaanvallen met AI, zoals van Hugging Face. Ja, het risico van forse kraken neemt wellicht even exponentieel toe met inzet van AI vanwege veel meer snelheid en massaliteit van het bouwen en uitvoeren van schadelijke software. Maar onderzoek door experts naar de aanvallen met OpenAI gaven<a href="https://www.theguardian.com/commentisfree/2026/sep/08/openai-rogue-models-hugging-face-investigation"> weinig uitsluitsel</a> over de autonomie van de systemen. Ze merken op dat er nog steeds<a href="https://mail.cyberneticforests.com/models-dont-go-rogue/"> mensen aan de knoppen zitten</a>.</p> <p>AI zelf gaat de mensheid niet uitroeien. Kan het kwaadaardig worden ingezet om snel tot een biologisch of zelfs nucleair wapen te komen dat de mensheid decimeert? Vast wel, en dat is goed nieuws voor het klimaat op aarde. Al heeft 100 procent uitroeiing de voorkeur, dan zijn er geen treurende nabestaanden; ofschoon de hemel dan overvol raakt.</p> <p><em>*) Beeld: de laatste zonsondergang</em></p> Heeft Donald Trump een keer gelijk?https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Zon 166 4 september 2026.jpg?twic=v1/cover=720x405https://www.netkwesties.nl:443/2532/flagrante-onzin-uitroeiing-met-ai.htmDe nieuwe voorzitter van de Autoriteit Persoonsgegevens mag tot mei 2027 niet meedoen aan overleg van een aantal big tech partijen waarvoor hij en/of zijn kantoor De Brauw eerder advocaat was.https://www.netkwesties.nl:443/2526/voorzitter-autoriteit-persoonsgegevens.htmSun, 20 Sep 2026 11:48:00 GMT<p>De <a href="https://www.netkwesties.nl/2408/geert-potjewijd-vaak-verdediger-big-tech.htm">benoeming van Geert Potjewijd</a> tot AP-voorzitter wekte de<a href="https://www.volkskrant.nl/tech/advocaat-van-techreuzen-stapt-over-naar-de-privacyzijde-geert-potjewijd-wordt-voorzitter-van-ap~b470ddda/"> nodige kritiek</a>. Als advocaat van De Brauw die grote platforms als TikTok, Uber, Meta en Booking.com in Europese rechtszaken bijstaat, zou hij te veel op de hand van &lsquo;de vijand&rsquo; zijn.</p> <p>Daartegenover staat de mening dat Potjewijd juist dankzij deze ervaring inhoudelijk van wanten weet. Zijn voorganger, Aleid Wolfsen, kwam er na zijn burgemeesterschap van Utrecht als een politieke benoeming, niet gehinderd door kennisgebrek.</p> <blockquote> <p>&ldquo;Door deze bedrijven bij te staan heb je actief bijgedragen aan de privacyschending van heel veel mensen. Voor een voorzitter van de AP is het heel belangrijk dat je geloofwaardig bent en een onberispelijke staat van dienst hebt. De carri&egrave;re van Potjewijd is anders dan je zou verwachten van iemand die een voorstander is van het recht op privacy&rdquo;, zei Nadia Benaissa van privacystichting Bits of Freedom over de benoeming<a href="https://fd.nl/tech-en-innovatie/1606510/advocaat-van-de-duivel-houdt-nu-toezicht-op-zijn-voormalige-clienten"> tegenover FD</a>.</p> </blockquote> <p>The Firewall, de actiegroep van Eric Smit (ex-Follow the Money) lanceerde recent<a href="https://www.thefirewall.eu/artikelen/met-potjewijd-wordt-de-ap-een-stuurloos-schip"> een aanval op Potjewijd</a>, bij monde van de net benoemde advocaat Nienke de Bruijn. Zij meent dat hij als voorzitter van de AP niet effectief kan werken omdat hij aan offici&euml;le geheimhouding gebonden is:</p> <blockquote> <p>Een advocaat dient de belangen van zijn cli&euml;nt niet alleen tijdens de procedure, maar ook lang daarna. Ze zijn namelijk gehouden aan een geheimhoudingsplicht, die niet eindigt als het dossier of zelfs de functie afloopt&hellip;De kennis die Potjewijd bij De Brauw heeft opgedaan over techreuzen als Meta en TikTok blijft dus vertrouwelijk&hellip; Je zou kunnen stellen dat hoe meer hij vertrouwelijk weet, hoe meer hij zich moet inhouden.</p> </blockquote> <p><strong>Afspraken gemaakt</strong></p> <p>De AP laat weten dat Potjewijd inderdaad beperkingen kent, maar dat dit het werk van de AP volgens het bestuur niet belemmert. Zo velde de AP drie weken na Potjewijds benoeming de hoogste straf ooit voor Uber, een ex-cli&euml;nt van hem: 825 miljoen euro boete. Woordvoerder was niet hij in de media, maar AP-vicevoorzitter Monique Verdier. Daar blijken afspraken over te zijn gemaakt.</p> <blockquote> <p>Om het zuiver te houden zal Geert Potjewijd tot mei 2027 niet deelnemen aan beraadslagingen of besluiten over de bedrijven die hij heeft vertegenwoordigd als advocaat. De twee andere bestuursleden nemen dan besluiten. Na mei 2027 zal Geert Potjewijd in beginsel wel meebeslissen in zaken over bedrijven die hij als advocaat heeft bijgestaan, maar niet deelnemen in concrete zaken waar hij eerder als advocaat bij betrokken was. In gepubliceerde rechtspraak is te vinden dat Potjewijd behalve voor Uber werkte voor Meta, TikTok, Salesforce en Uber.</p> </blockquote> <p>De<a href="https://www.autoriteitpersoonsgegevens.nl/over-de-autoriteit-persoonsgegevens/organisatie/raad-van-advies"> raad van advies</a> van de AP heeft zich niet over deze kwestie gebogen, zegt lid Marleen Stikker:</p> <blockquote> <p>Maar het lijkt me heel goed dat er opheldering komt over deze kwestie want het raakt aan het vertrouwen in de AP.</p> </blockquote> <p>Tegen Potjewijd kan bij vermeende overtreding van de geheimhouding door deze partijen geen tuchtklacht meer worden ingediend. Tuchtrecht geldt voor advocaten en dat is hij niet meer. Wel kunnen klanten van De Brauw die door de AP worden gestraft zaken aanspannen op beschuldiging van het gebruiken van informatie uit zijn periode als advocaat. Daarvoor waarschuwde Danny Mekic&nbsp;op het <a href="https://www.paoleiden.nl/cursusaanbod/2026/vpr-a-symposium-privacy-en-gegevensbeschermingsrecht-2026/">symposium van de Vereniging Privacyrecht Advocaten</a> (VPR-A), donderdag 10 september 2026 in Leiden (zie commentaar en foto rechts).</p> Uber, Meta, TikTok en Booking.comhttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Geert Potjewijd.jpg?twic=v1/cover=720x405https://www.netkwesties.nl:443/2526/voorzitter-autoriteit-persoonsgegevens.htmFoei, schrijven met behulp van AI is verwerpelijk! Nee hoor, het is zelfs wenselijk!https://www.netkwesties.nl:443/2525/over-achteruitkijkspiegel-voor-auteurs.htmSun, 20 Sep 2026 11:48:00 GMT<p>Perfect bij dit debat past de verrassende bijdrage van Francis Esfandiari in Trouw over gebruik van AI voor het schrijven van haar boek. We mochten dit <a href="https://www.netkwesties.nl/2524/ik-gebruik-als-schrijver-ai-en-daar-schaam.htm">publiceren op Netkwesties</a>. Dat zet de onderstaande discussie wellicht in een iets ander perspectief. Net als de cartoon van vandaag van Matthias helpt bij het denken over AI-gebruik.</p> <p>Guido van Nispen plaatste onze artikelen<a href="https://www.netkwesties.nl/2520/de-ai-detector-verblindt-journalistiek.htm"> </a>van zondag 6 september 2026 <a href="https://www.netkwesties.nl/2520/de-ai-detector-verblindt-journalistiek.htm">over schrijven met AI</a> bij kranten en de <a href="https://www.netkwesties.nl/2519/volkskrant-opinieschrijvers-gebruiken.htm">detectie daarvan</a> op LinkedIn, en het kwam tot<a href="https://www.linkedin.com/posts/guidovannispen_de-discussie-over-ai-in-de-journalistiek-activity-7502279441189101568-IJeA"> een levendig, relevant debat</a> tussen voor- en tegenstanders.</p> <p>De eersten waren in de meerderheid. Toch begin ik bij een opponent, Laurens Verhagen, gezien zijn status als expert in AI bij de Volkskrant. Uiteraard, zo stelt hij, doen redacteuren onderzoek met AI. Ik beschouw dat als een veredeld Googelen. Maar het gaat hier over schrijven met AI. Laurens meent, tegenover Guido:</p> <blockquote> <p>Het daadwerkelijke schrijven is een ander verhaal. Ik weet dat jij er anders over denkt, maar bij de Volkskrant besteden we dat niet uit. Uit principe, maar ook omdat AI-teksten zich helemaal niet kunnen meten met menselijke. Het is clich&eacute;matig, hol en op zijn best een goed gelukte imitatie. Bij korte nieuwsberichten kom je daar nog mee weg, bij analyses, essays, opinies echt niet. Het doet pijn aan de ogen, sorry. Maar ik weet dat het voor veel mensen, zeker hier op LinkedIn, helemaal geen probleem is.</p> </blockquote> <p>Guido zelf daarop:</p> <blockquote> <p>Over de kwaliteit van AI-teksten ben ik het deels met je eens. Een generieke AI-tekst is vaak voorspelbaar, clich&eacute;matig en mist een eigen stem. Maar ik denk dat we ons op een overgangsmoment bevinden. De vraag is niet alleen of AI vandaag beter of slechter schrijft dan een goede journalist, maar hoe de samenwerking tussen journalist en AI zich ontwikkelt. Het eindresultaat wordt steeds vaker een combinatie van menselijk oordeel, journalistiek vakmanschap en AI-ondersteuning.</p> </blockquote> <p><strong>Lezers viel AI-gebruik niet op</strong></p> <p>&ldquo;Pijn aan de ogen&rdquo; vind ik een relevant criterium. Ik kan dat beamen, juist met enkele teksten van Guido die ik eerder mocht redigeren. Maar het is subjectief, wel of geen AI is geen hard gegeven. Immers, ik vroeg in het artikel over detectie vorige week al aan Volkskrant-hoofdredacteuren: Hebben redacteuren (met name van de opiniepagina) het AI-gebruik gezien en storend gevonden? En kreeg je klachten van lezers?</p> <p>Op beide vragen was het antwoord van Pieter Klok negatief. Laurens Verhagen zelf had met het blote oog wel een aantal opinieartikelen gezien die met AI waren geschreven. Dat is niet enkel heel knap, maar wij journalisten staan daarin kennelijk alleen. Erwin Blom gaat wel deels met hem mee: &ldquo;Maar dan is het dus een kwaliteits- en geen principekwestie. Dat lijkt me logisch. Als de output nu niet goed is, is het inderdaad wachten op betere versies!&rdquo; [van AI-schrijvers]</p> <p><strong>Slecht schrijvende journalisten</strong></p> <p>Bovendien wil ik het cynische antwoord van Bert Kok op het ogenpijn-argument niet verzwijgen:</p> <blockquote> <p>Als pijn aan je ogen een criterium wordt, vallen er in de journalistiek heel wat volstrekt menselijk geschreven teksten onmiddellijk door de mand. Ik krijg van heel wat teksten trouwens enorme pijn in mijn buik, maar dat is een ander verhaal. Hier zit voor mij precies het probleem met deze discussie. We maken van een esthetisch oordeel over schrijfstijl ineens een criterium voor journalistieke integriteit. Terwijl kennelijk noch de Volkskrant-redactie, noch veel lezers die vermeende AI-stijl herkenden voordat iemand er een detector op losliet.</p> </blockquote> <p>Vervolgens komt Bert Kok met argumenten die Guido aanvoert: je moet het gehele proces onder ogen zien van publicatie: &ldquo;Het gaat er wat mij betreft dus niet om of een tekst voldoende menselijk aandoet. Het doet ertoe hoe die tot stand is gekomen: welke rol speelde AI, heeft de auteur daadwerkelijk zelf gedacht en geoordeeld, en neemt de redactie verantwoordelijkheid voor wat ze publiceert? Dat AI onze taal en uiteindelijk waarschijnlijk ook ons denken be&iuml;nvloedt, lijkt me onvermijdelijk. Maar hetzelfde gold voor Google, social media, academische conventies, managementtaal en journalistieke formats.&rdquo;</p> <p>Dat laatste schreef Kok als reactie op mijn opmerking dat (helaas?) ons denken, ons wezen en ons intellect vervormd zal worden door AI-gebruik. Het volk gaat er gedwee in mee. Zoals onze sociale gedragingen (en relaties?) zijn vervormd (aangetast?) door de hele dag appen en twitteren. Er is geen weg terug. Originaliteit krijgt met gebruik van AI heel aandere schakeringen.</p> <p>Bart Flos zet dit<a href="https://www.linkedin.com/feed/update/urn:li:activity:7443238266142752769/"> nog scherper neer</a>: we voeden aldoor het monster dat daarmee gaandeweg sterker wordt om ons tenslotte te verslinden. De meesten zijn een stuk positiever en&nbsp; denken dat menselijke creativiteit de boventoon blijft voeren. Cor Hospes, bondig: &ldquo;Het gaat niet om het schrijven, maar om wat daaraan voorafgaat. Een inzicht, een idee, een gedachte.&rdquo;</p> <p><strong>Robot Jetten</strong></p> <p>Gelukkig is humor nooit ver weg. Het was juist de Volkskrant die met behulp van AI-detector Pangram &ndash; waarmee het vorige week zelf gekapitteld werd - ontdekte dat <a href="https://www.volkskrant.nl/kijkverder/v/2026/rob-jetten-d66-ai-social-media-onderzoek~v3192214/">&ldquo;Robot Jetten&rdquo; AI veelvuldig inzet, ook voor emotionele boodschappen</a>:</p> <blockquote> <p>Maar deze empathische woorden zijn niet door Jetten zelf geschreven, en ook niet door een ander mens. Uit onderzoek van de Volkskrant blijkt dat zeker 232 berichten van de premier zelf (68 posts) &eacute;n zijn partij D66 (164) op X, Instagram, Facebook en LinkedIn zijn gegenereerd door een AI-model zoals ChatGPT of Claude. De posts werden vaak op meerdere kanalen verspreid, in totaal 434 keer.&nbsp;</p> </blockquote> <p>De Volkskrant begon het onderzoek (geciteerd <a href="https://eenvandaag.avrotros.nl/artikelen/rob-jetten-gebruikt-ai-op-social-media-mensen-gaan-denken-is-dit-de-premier-of-een-chatbot-164766">bij EenVandaag</a>) naar de socialemediaprofielen van Jetten en D66 vanwege het opvallend gekunstelde taalgebruik. De krant onderzocht daarop alle berichten op de persoonlijke accounts van Jetten en de partijaccounts van D66 op verschillende kanalen vanaf 2021, in totaal 1.812 unieke berichten.&rdquo;</p> <p><strong>Verongelijkte AI-fans</strong></p> <p>Als ik bij m&rsquo;n 80-jarige buurman en wetenschapper de term &ldquo;AI&rdquo; laat vallen, antwoordt hij steevast: &ldquo;Garbage in, garbage out&rdquo;. Een variant hierop, maar dan in positieve zin, <a href="https://fmthandpickedai.substack.com/p/ai-heeft-onze-formuleringen-overgenomen">oppert AI-expert Erwin Blom</a>: &ldquo;Mij valt iets anders op: we beginnen menselijke teksten te wantrouwen omdat ze klinken als AI. Taalmodellen zijn getraind op menselijke teksten. Dus ook op onze vaste formuleringen&hellip;Die zinnen hebben we zelf bedacht. Ze waren misschien al versleten voordat ChatGPT bestond. Maar nu AI ze veel gebruikt, gelden ze ineens als verdacht.&rdquo;</p> <p>Hij verwijst naar een <a href="https://www.linkedin.com/feed/update/urn:li:activity:7504175575285125120/">post van Arjan Broere</a>: &ldquo;Mijn ouderwets zelf-geschreven ambachtelijke tekstje van vier alinea&#39;s bevat volgens Copilot maar liefst 14 AI&#39;ismen. Soms is het eerder sleets taalgebruik dan AI&#39;ismen, geloof ik. Maar even mijn leraar Nederlands-diploma&#39;s gaan inleveren.&rdquo;</p> <p>Martijn Aslander <a href="https://www.linkedin.com/posts/activity-7504420994187517952-Tdhf?utm_source=share&amp;utm_medium=member_desktop&amp;rcm=ACoAAAC7LF8B6LmtgA3wwIFaQxBZZ7W7xlxmILU">ervoer hetzelfde</a>, overigens zonder het woord &lsquo;sleets&rsquo; te gebruiken voor zijn eigen schrijfstijl:</p> <blockquote> <p>Ik schrijf al een jaar intensief m&eacute;t AI, voor redactiewerk, fact-checken en om te sparren over de inhoud. Dat is heel wat anders dan AI jouw teksten laten schrijven. Ik nam de proef op de som en haalde wat teksten door de populairste tracker: Pangram. Wat een ontzettend slechte tool is dit. Hij wees in mijn tests allemaal zinnen aan die 100% van mijn hand zijn. Zodra je een opsomming maakt van drie elementen wijst de tool die zinnen aan als zijnde van AI, terwijl ik dat regelmatig gebruik als stijlmiddel.</p> </blockquote> <p><strong>Conclusie</strong></p> <p>Je emoties door AI lasten formuleren blijft hoe dan ook een zwaktebod, maar is niet te voorkomen. AI-detectie van vermeend door mensen geschreven bijdragen met daartoe beschikbare software heeft allengs minder zin naarmate AI beter gaat formuleren en wordt vermengd met menselijk uiten. Het mooie is wel dat dit een debat opent over kwaliteit van uitingen. Guido van Nispen behandelt vooral de inhoud, in dit geval van journalistiek. Maar je kunt je ook afvragen, in journalistiek en overal elders waar mensen menen aandacht van anderen te mogen opeisen:</p> <p>Is de stijl van de uiting aantrekkelijk? Zelf verlang ik in het enorme aanbod van voorspelbare, vaak slecht schrijvende columnisten en andere meninkjesverkondigers terug naar de <a href="https://www.dbnl.org/tekst/_vri013boek04_01/_vri013boek04_01_0288.php">satirische columns</a> van Jan Blokker in de Volkskrant. Hij paarde inhoudelijk messcherpe observaties aan een <a href="https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010871027:mpeg21:a0598">heerlijke stijl</a> en creatieve woordkeuze.</p> <p>Kom er nog eens om. Onstaat er vroeg of laat een AI-agent die op grond van de <a href="https://www.delpher.nl/nl/kranten/results?query=%22Jan%20Blokker%22&amp;facets%5bpapertitle%5d%5b%5d=De%20Volkskrant&amp;facets%5btype%5d%5b%5d=artikel&amp;page=1&amp;sortfield=datedesc&amp;coll=ddd">stukken van Blokker in Delpher</a> alle huidige columnisten zal verslaan? Daar helpt geen detectortje lief aan.</p> <p>(Misschien durft de Volkskrant dat zelf aan, om eens op de troepen vooruit te gaan lopen.)</p> <p>&nbsp;</p> Jan Blokker keert terug als AI-agent, daar helpt geen detector meer tegenhttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Rob Jetten.jpg?twic=v1/cover=720x405https://www.netkwesties.nl:443/2525/over-achteruitkijkspiegel-voor-auteurs.htmBij gebrek aan begeleiders van vlees en bloed maak ik bij het schrijven van mijn boek gebruik van ChatGPT en Claude AI. Het duurde even voordat ik dat durfde te zeggen.https://www.netkwesties.nl:443/2524/ik-gebruik-als-schrijver-ai-en-daar-schaam.htmSun, 20 Sep 2026 11:48:00 GMT<p>Ik schaamde mij ervoor om AI te gebruiken; het voelde als verraad om ChatGPT te openen en te vragen met mij mee te denken. Al helemaal omdat schrijven een creatief beroep is en ik geloof dat AI sluiproutes neemt die ons beroven van onze creativiteit. Toch ervaar ik het nu steeds meer als een kracht om AI te gebruiken &ndash; zolang ik de juiste vragen stel en AI mij helpt om na te denken, en niet mijn denkproces overneemt.</p> <p>Eerst begon het met bronnen zoeken; daarvoor kon ik het gebruik van ChatGPT nog wel rechtvaardigen. Vervolgens gebruikte ik de robot om woorden mee te vinden &ndash; geef mij synoniemen voor het woord &lsquo;vloeien&rsquo;. Diezelfde opdracht had ik ook aan synoniemen.net kunnen geven, dus wat is het verschil?</p> <p><strong>Andere zinsconstructies</strong></p> <p>Maar ook met de juiste woorden binnen handbereik, zocht ik nog naar andere zinsconstructies, die beter passen bij de toon die ik wilde treffen. En dus breidden mijn zoekopdrachten zich uit.</p> <p>&ldquo;Hoe kan deze zin anders: &ldquo;Ze had haar korte haar in een lage knot gebonden, maar de meeste lokken hadden een weg naar buiten gevonden.&rsquo;&rsquo;</p> <p>ChatGPT suggereerde dat de lokken &ldquo;inmiddels waren losgeraakt&rdquo; en ik gebruikte deze suggestie als aanzet om zelf dichter bij de precieze formulering te komen.</p> <p>Zo wendde ik mij steeds vaker tot ChatGPT om advies of feedback. Ik zie AI als een schrijfcoach. Sommige schrijvers hebben het geluk of het geld om levende schrijfcoaches te hebben, maar AI is de hulp die ik ga ontvangen tijdens het schrijven van mijn boek. Ik kan klagen, want het zou fijner (en gezelliger) zijn om een wekelijkse afspraak te hebben met een hoogleraar literatuur die mijn werk heeft gelezen en feedback geeft op mijn voortgang.</p> <p>Maar ChatGPT of Claude zijn geen slechte schrijfcoach: waar een fanatieke hoogleraar in zijn/haar leven maximaal zo&rsquo;n 5000 boeken kan lezen, heeft ChatGPT een database waarin alle klassiekers zijn opgenomen &ndash; van de Odyssee tot Paradise Lost. AI gebruikt de stijl en de techniek van Kafka en Jane Austen om feedback te geven op mijn teksten.</p> <p>Toen Google Maps kaarten overbodig maakte en Google Translate dikke woordenboeken deed verstoffen, hoorde je niemand klagen. Ook al gingen er met de komst van deze technologie&euml;n vaardigheden verloren die je zelf deden nadenken en zoeken. We zagen alleen de mobiliteit en tijd die het ons opleverde.</p> <p><strong>Neemt AI jouw werk al over?</strong></p> <p>Maar voor AI worden we opeens bang. Bang om vaardigheden te verliezen, bang om onze creativiteit te verliezen. Tijdens een familiefeestje kun je van het ene gesprek naar het andere lopen en precies verdergaan waar je gebleven was: hoe worden we door AI bedreigd? Neemt AI jouw werk al over?</p> <p>Het is niet geheel onterecht om bang te zijn voor de onzekerheid die gepaard gaat met een technologische vooruitgang, zeker als het ons werk betreft. Toch schuilt er in AI een kracht die ons denken naar een hoger niveau zou kunnen brengen &ndash; mits we ons denken niet aan AI overlaten.</p> <p>Mijn doel is niet om een boek te schrijven waar ik voorin trots kan schrijven: &lsquo;Dit boek is zonder hulp van AI geschreven&rsquo;. Voor in mijn boek zal ik schrijven, zonder mij ervoor te schamen: &lsquo;AI hielp mij om hierover na te denken&rsquo;.</p> <p><em><a href="https://www.linkedin.com/in/francis-esfandiari-b29772378/">*) Francis Esfandiari</a> (<a href="https://www.instagram.com/francisesfandiari/">Instagram</a>) is schrijver en geeft les als NT2-docent op een taalschool. Grote foto van haar bij <a href="https://www.instagram.com/p/DahmEFljR3z/?img_index=1">herdenking van slachtoffers van het Iraanse regime</a>, door Cyrus Esfandiari. Dit artikel verscheen eerst bij Trouw.</em></p> <p>&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> Heel nuttig als een schrijfcoachhttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Francis Esfandiari.jpg?twic=v1/cover=720x405https://www.netkwesties.nl:443/2524/ik-gebruik-als-schrijver-ai-en-daar-schaam.htmNiet altijd wordt de vaak gratuite kritiek inzake privacyschending hier gewaardeerd. Maar soms vraag ik me af: is dat nou nodig, die hele dataficering?https://www.netkwesties.nl:443/2522/kritiek-aivd-mivd-wet-reisapp-polarsteps.htmSun, 20 Sep 2026 11:48:00 GMT<p><strong>Voetballertjes als data-object</strong></p> <p>Voor het zien van Basta over het leven van Marco van Basten nam ik een Videoland-abonnement. Marco als joch en z&rsquo;n vader blijft me het meest bij. Wat is erger, een absurd fanatieke pa, of het systeem dat je prestaties vangt in data teneinde clubs optimaal te laten profileren? Want voetbal, laten we er niet omheen draaien, blijft een mooi spelletje, maar is volslagen verziekt door geld.</p> <p>Die gedachten kwamen op bij een<a href="https://www.nrc.nl/nieuws/2026/09/06/de-digitale-dataverzameling-van-jeugdvoetballers-het-nieuwe-normaal-voor-amateurverenigingen-a4929980"> opvallend goed verhaal in NRC</a> over apps om statistieken bij te houden van jeugdvoetballers. BFC uit Bussum is het voorbeeld, maar veel amateurclubs willen met statistieken de ontwikkeling van spelers vastleggen voor selecties en opstellingen &ldquo;Maar wat doen deze apps met de &lsquo;prestatiecultuur&rsquo; binnen de amateursport?&rdquo; KeDo en Mingle zijn de namen van de systemen. &ldquo;In Mingle kunnen ouders met elkaar communiceren, bijvoorbeeld over logistieke zaken zoals vervoer naar uitwedstrijden. Ook worden goals, assists en aanwezigheid bijgehouden. En er kunnen &lsquo;awards&rsquo; worden uitgereikt, bijvoorbeeld voor de hardste werker, de meest creatieve speler, de beste aanwezigheid.&rdquo;</p> <p>In KeDo beoordeelt de club spelers na iedere wedstrijd met sterren (&eacute;&eacute;n tot vijf) en boekstaven wedstrijdverslagen en persoonlijke ontwikkelingsplannen ten behoeve van functioneringsgesprekken, drie maal per jaar. Sorry hoor, maar zijn we gek geworden?</p> <p><strong>AP groeide als kool</strong></p> <p>Gewezen AP-voorzitter Aleid Wolfsen had een vast antwoord als hij kritiek kreeg op de effectiviteit van het toezicht: te weinig personeel. Maar uit een<a href="https://fd.nl/politiek/1610913/toezicht-was-jarenlang-heilig-in-nederland-maar-hoelang-nog"> overzicht van het FD</a> van&nbsp; toezichthouders in Nederland blijkt dat de AP fors groeide.</p> <p>Overigens werd het stuk geschreven naar aanleiding van een sanering die een deel van de maar liefst 2.500 medewerkers van De Nederlandsche Bank (DNB) trof. Er verdwijnen 290 voltijdbanen, ruim &eacute;&eacute;n op de tien. Gedwongen ontslagen zijn onvermijdelijk. Het was geen geheim dat bij DNB niet iedereen verschrikkelijk hard hoefde te werken om de functie uit te oefenen. De DNB-begroting<a href="https://www.nu.nl/economie/6408491/dnb-laat-290-banen-verdwijnen-gedwongen-ontslagen-onvermijdelijk.html"> steeg ondertussen</a> tot bijna 580 miljoen euro. Dat is zo&rsquo;n 35 euro per Nederlander.</p> <p>&ldquo;Uit een FD-inventarisatie blijkt dat bijna alle inspectiediensten en waakhonden in Nederland in vijftien jaar tijd enorm zijn uitgedijd: van de Arbeidsinspectie (55%) tot de NVWA (57%), van de Autoriteit Persoonsgegevens (326%) tot de Inspectie Justitie en Veiligheid (154%). Aan de andere kant van het spectrum staat de Auditdienst Rijk, de interne accountantsdienst van het Rijk zelf, de enige organisatie in het onderzoek die juist kromp&hellip;</p> <p>Of de toezichthouders ook slagvaardiger zijn geworden dankzij hun groei valt in de meeste gevallen lastig te zeggen. Wel blijkt uit het FD-onderzoek dat groei meestal niet gelijk staat aan meer handhaving of boetes.&rdquo;</p> <p>Nou ja, daar is met de beoogde boete van ruim 800 miljoen voor Uber wellicht iets dubbel en dwars goedgemaakt, mocht Uber dat ooit gaan betalen.</p> <p><strong>CTIVD en TIB kritisch over spionage-uitbreiding</strong></p> <p>Vijftig pagina&#39;s aan<a href="https://www.ctivd.nl/actueel/nieuws/2026/09/09/ctivd-en-tib-wetsvoorstel-op-de-inlichtingen-en-veiligheidsdiensten-niet-in-balans-bevoegdheden-uitgebreid-waarborgen-verminderd"> kritiek</a> hebben de toezichthouders de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) en de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB) op het wetsvoorstel voor uitbreiding van bevoegdheden van AIVD en MIVD</p> <p>Minister Dilan Yesilg&ouml;z van Defensie en de diensten vinden dat we in oorlog zijn met Rusland en China, dus moeten we de geheime diensten meer slagkracht geven. De toezichthouders vinden dat de uitbreiding van de &lsquo;<a href="https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2026/08/28/start-consultatie-nieuwe-wet-bescherming-nationale-veiligheid-door-de-inlichtingen-en-veiligheidsdiensten">Wet bescherming nationale veiligheid door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten</a>&rsquo; (<a href="https://www.internetconsultatie.nl/wbnv/b1">consultatie</a>) niet gepaard gaat met de noodzakelijke toename van de controle. Zo mogen de diensten zomaar inbreken in telefoons bij verdenkingen, zonder toestemming vooraf.</p> <p>Ook vinden ze het een probleem dat in deze opvolger van de WIV&nbsp; de minister controle mag delegeren naar personen binnen de diensten. Iets met slager en eigen vlees.</p> <p>De CTIVD en de TIB vinden het wel juist dat ze worden samengevoegd tot &eacute;&eacute;n College voor Toets en Toezicht (CTT). Hillenaar van de CTIVD pleit tegenover Trouw: &ldquo;We willen vaker bindend advies geven. Wij zijn de enigen die meekijken, we kunnen niet tandeloos zijn.&rdquo;</p> <p><strong>Bijenkorf nog trager dan Bol</strong></p> <p>Bij de cyberaanval van 1 augustus 2026 op het logistieke bedrijf CEVA Logistics zijn persoonsgegevens van Bijenkorf-klanten buitgemaakt: namen, adressen, telefoonnummers en e-mailadressen. Financi&euml;le gegevens zoals bankrekeningnummers of creditcardgegevens, gebruikersnamen en wachtwoorden zijn niet betrokken bij het lek, zegt de Bijenkorf.</p> <p>Vorige week <a href="https://www.netkwesties.nl/2518/trump-vs-italiaanse-hacktivisten-en-ai.htm">berichtten we</a> over de tactiek van Bol om lekker lang te wachten met het informeren van klanten na het CEVA-lek. De Bijenkorf verstaat die kunst kennelijk nog beter.</p> <p><strong>Snapchat aangeklaagd</strong></p> <p>In lijn hiermee: Snapchat is het<a href="https://www.massaschadeconsument.nl/collectieve-acties/snapchat/"> doelwit</a> van<a href="https://www.massaschadeconsument.nl/"> Stichting Massaschade &amp; Consument</a> vanwege onveiligheid voor kinderen. Onder meer de Snapscore wordt op de korrel genomen: gebruikers verzamelen punten door vaker berichtjes te sturen. De overtreffende trap: een Snapreeks die kinderen alleen in stand kunnen houden door elkaar dagelijks een bericht te sturen.</p> <p>In juni begon Stichting Onderzoek Marktinformatie (Somi) al een soortgelijke zaak met<a href="https://snapchatclaim.nl/"> Snapchatclaim.nl</a>, omdat het ontwerp van de app verslavend zou zijn. De rechtbank zal bepalen welke stichting de gebruikers het beste kan vertegenwoordigen en het voortouw mag nemen. Het gaat de stichtingen natuurlijk om privacy en niet om het geld dat ze kunnen incasseren. Maar de beoogde 500 tot 2500 euro per gebruiker is voor SMC mooi meegenomen.</p> <p><strong>Reisapp Polarsteps hartstikke lek</strong></p> <p>Polarsteps, begonnen als een hobbyproject van Nederlander<a href="https://www.linkedin.com/in/niekbokkers/"> Niek Bokkers</a>, in 2015 tot app gemaakt met techexpert<a href="https://www.linkedin.com/in/droste/"> Koen Droste</a>, werd in 2023 winstgevend zonder data van gebruikers te verhandelen. En toen moest Follow the Money (FTM)<a href="https://www.ftm.nl/artikelen/polarsteps-ftm-weet-waar-je-op-vakantie-gaat?share=YtnHxeK0FVWnZNwwdoVDTZnac%2FXi%2FdPDxibmojuNxPbRCPkJCvMcQOuQY91g"> onthullen</a>, dat Polarsteps jarenlang zo lek als een mandje was en gegevens van 23 miljoen gebruikers via een API kon binnenhalen. Bij elkaar haalde FTM 230 miljoen foto&#39;s en video&rsquo;s binnen en ook huisadressen.</p> <p><strong>Consumentenbond wil verbod op gluurbril</strong></p> <p>De Consumentenbond pleit voor een <a href="https://www.consumentenbond.nl/nieuws/2026/camerabril-gevaar-voor-de-privacy-consumentenbond-wil-verbod">verbod op de Ray Ban-camerabril</a> van Meta zoals die nu te koop is. De bril kan te makkelijk mensen stiekem filmen. Dit concludeert de Consumentenbond na het uitgebreid bestuderen van de bril.&nbsp;</p> <p>Een lampje aan de voorkant gaat branden of knipperen als de bril gaat opnemen, om anderen te waarschuwen. Er zijn echter speciale stickers te koop om dit lampje af te dekken. Meta claimt dat wanneer de bril detecteert dat het opnamelampje van de bril wordt gemanipuleerd, de camera niet zal werken. Maar de Consumentenbond kon na de laatste privacy-updates van Meta op 2 september 2026 nog steeds filmen met een sticker over het lampje.</p> <p><em>*)&nbsp;Photo by <a href="https://unsplash.com/@dbrewster66?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText">Debra Brewster</a> on <a href="https://unsplash.com/photos/boy-in-red-and-blue-soccer-jersey-kicking-soccer-ball-on-green-grass-field-during-daytime-AvGIpReokFM?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText">Unsplash</a></em></p> <p>&nbsp;</p> Privacyjournaal week 37, 2026https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Voetballertjes debra-brewster-AvGIpReokFM-unsplash.jpg?twic=v1/cover=720x405https://www.netkwesties.nl:443/2522/kritiek-aivd-mivd-wet-reisapp-polarsteps.htmHet vertrek van Ongehoord Nederland doet het fundament van de publieke omroep wankelen volgens Ton F. van Dijk. Loopt het zo'n vaart? Hoe ziet Powned het wegsturen van de zusteromroep? En wat betekent dit voor de vrijheid van meningsuiting? Komt er snel een nieuwe ON?https://www.netkwesties.nl:443/2521/publiek-bestel-niet-gevaar-zonder-vuilbekkerij.htmSun, 13 Sep 2026 10:18:00 GMT<p><a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Ton_F._van_Dijk">Van Dijk</a>, zelf lang omroepbaas bij de NPO en nu een van de beste zelfstandige journalisten, kiest zelfs voor een<a href="https://www.hpdetijd.nl/cultuur-media/media/48467/als-ongehoord-nederland-valt-vallen-alle-omroepen"> Open Brief</a> aan minister van OCW Rianne Letschert om zijn waarschuwing cachet te geven:</p> <blockquote> <p>&ldquo;De kwestie-ON! legt het &eacute;chte probleem van Hilversum bloot. U kunt Ongehoord Nederland uit het publieke bestel verwijderen, maar u kunt de Nederlanders die zich door de publieke omroep niet vertegenwoordigd voelen niet uit de samenleving verwijderen.</p> <p>Daar ligt de kern. Het geheel van de huidige omroepen vormt steeds minder een afspiegeling van het land dat hen bekostigt. Als dat wordt erkend, kan het vertrek van Ongehoord Nederland niet zonder gevolgen blijven voor het omroepmodel zelf. De publieke omroep ontleent zijn bestaansrecht immers aan pluriformiteit&hellip;</p> <p>Wie uitsluitend ON! verwijdert, beschermt uiteindelijk vooral de bestaande inrichting. Niet noodzakelijkerwijs de pluriformiteit van de publieke omroep, en daarmee evenmin de verscheidenheid van de samenleving die hij behoort te dienen.&rdquo;</p> </blockquote> <h3>Rode kaart ON&nbsp;</h3> <p>De kans is groot dat minister Letschert ON de licentie zal ontnemen, want ze heeft daarvoor de formeel benodigde<a href="https://www.cvdm.nl/nieuws/brief-commissariaat-aan-minister-ocw-over-intrekking-erkenning-on/"> inbreng van het Commissariaat voor de Media</a>. En een meerderheid van de Tweede Kamer vindt het welletjes geweest met de vuilbekkerij van ON. Daarmee vervalt het extreemrechtse geluid niet in de berichtgeving van de publieke omroep, maar wel met een eigen club.</p> <p>De verscheidenheid schiet dan definitief tekort volgens Van Dijk, en daarmee de representatie van de Nederlandse bevolking. Echter, zijn bewering is niet gestoeld op feiten, en bovendien ziet hij de positie van de publieke omroep volgens mij te eng: er is politiek, niet enkel in Nederland, een teneur die de publieke omroep niet kan oplossen. En daarmee valt het bestaansrecht van het Nederlandse bestel heus niet in duigen.</p> <p>Ik denk dat zijn noodkreet voorbarig is. Op de eerste plaats zullen zich snel nieuwe gegadigden aandienen voor een licentie om het gat van ON op te vullen. Arnold Karkskens, de <a href="https://www.netkwesties.nl/2389/karskens-wint-zaak-ongehoord-nederland.htm">vertrokken oprichter van ON</a>, zal niet aarzelen. En hij zal de enige niet zijn uit de PVV- en FvD-achterban die zal proberen om een licentie te krijgen, mocht ON verdwijnen.</p> <h3>Dalende kijkcijfers</h3> <p>Bij de<a href="https://www.parlement.com/tweede-kamerverkiezingen-2025"> Tweede Kamerverkiezingen van 29 oktober 2025</a> hebben ruim 1,76 miljoen mensen op de PVV gestemd (17 procent) en 480.000 op FvD (4,5 procent). Dat zijn er samen ruim 2,2 miljoen.</p> <p>Gericht op deze Nederlanders kwam ON in april 2022 in het bestel, met een aspirant status voor vijf jaar tot eind 2026, verleend door minister Arie Slob (ChristenUnie) op grond van het behalen van de drempel van minimaal 50.000 leden. ON diende zich te gaan houden aan de <a href="https://omroepombudsman.nl/belangrijke-documenten">journalistieke code</a> van NPO.</p> <p>De bijdrage van ON aan de omroep werd grotendeels gedragen door Ongehoord Nieuws. De eerste uitzending op 22 februari 2022 op NPO 1 trok 225.000 kijkers, veel voor een nieuw middagprogramma. De top werd bereikt in november 2022 met 500.000 kijkers. Echter, dat waren er eind januari 2023 nog 170.000, waarna de daling doorzette tot 50.000 kijkers. Echter, in maart 2026 telt Kijkonderzoek nog 225.000 kijkers naar Ongehoord Nieuws om 13:00 uur, een aandeel van 18 procent.</p> <p>ON was voor links Nederland niet welkom in het bestel. De Volkskrant<a href="https://www.netkwesties.nl/1511/waarom-opteert-de-volkskrant-voor-censuur.htm"> pleitte direct voor censuur</a>, vonden we. Er kwamen snel aanvaringen met de NPO, al in 2022, waarna<a href="https://www.netkwesties.nl/1599/over-de-veroordeling-van-ongehoord-nederland.htm"> we betoogden</a> dat de daartoe gevonden criteria ook toonden dat andere omroepen zich niet aan de journalistieke code houden. Feiten en meningen lopen te vaak door elkaar. Vervolgens schreven we:<a href="https://www.netkwesties.nl/1620/breng-ongehoord-nederland-voor-de-rechter.htm"> laat de rechter over ON besluiten</a> en niet de (links geori&euml;nteerde) NPO en Commissariaat.</p> <h3>Beter naar YouTube</h3> <p>Vorige week beloofde ik lezers</p> <blockquote> <p>&ldquo;wellicht een pleidooi om de smeerlappen van Ongehoord Nederland op tv te handhaven. Maar daar moet ik nog eens goed over nadenken. Laat me weten, wat u vindt.&rdquo;</p> </blockquote> <p>Immers, draagt het&nbsp; wegsturen van ON bij aan vermindering van extremisme in de samenleving, of juist niet?</p> <p>De ontvangen meningen van lezers vari&euml;ren van &ldquo;morgen de licentie intrekken. Laat de meute maar een nieuw verzoek&nbsp; indienen.&rdquo; tot &ldquo;op YouTube kan ON prima uit de voeten zonder NPO-bemoeienis&rdquo; tot &ldquo;laat ze alsjeblieft niet ondergronds gaan&rdquo; tot &ldquo;Het vergt meer moed om ze binnen de NPO te houden dan eruit te gooien.&rdquo; Opgeteld: het maakt niet zo veel uit.&nbsp;</p> <p>Mediawetenschapper Wouter Hins<a href="https://www.netkwesties.nl/1732/besluitvorming-over-omroep-ongehoord.htm"> betoogde in 2024</a> op Netkwesties dat Ongehoord Nieuws beter af zou zijn op YouTube of desnoods Talpa dan bij de NPO. Dat</p> <blockquote> <p>&ldquo;heeft voor ON! namelijk allerlei voordelen. Met de Journalistieke Code NPO, de Ombudsman voor de publieke omroepen en de raad van bestuur NPO heeft zij dan niets meer te maken&rdquo;.</p> </blockquote> <p>Dat&nbsp; is juist. Ook bewegingen als De Nieuwe Wereld en Left Laser komen op YouTube&nbsp; prima tot hun recht. PVV en FVD zijn tegen het intrekken van de erkenning van Ongehoord Nederland, terwijl onder meer D66, VVD, CDA en PRO van ON verlost willen worden.&nbsp;Dus een meerderheid gaat een minderheid het zwijgen opleggen. Dat is voor het Grondrecht op de vrijheid van meningsuiting een slechte zaak, ook al overtreedt ON met haar smeerlapperij grenzen van het betamelijke. Het is zichtbaar, iedereen kan zich verweren. Nog steeds: laat de rechter oordelen.&nbsp;De rechter <a href="https://nos.nl/artikel/2547167-on-presentator-raisa-blommestijn-veroordeeld-tot-80-uur-taakstraf-meer-dan-de-eis">veroordeelde Raisa Blommestijn</a>, maar ON als geheel (nog) niet.</p> <p>De Evaluatiecommissie van de NPO concludeert dat ON te vaak <a href="https://nos.nl/artikel/2613968-onderzoek-naar-npo-kwaliteit-on-onder-druk-en-te-veel-kapiteins-bij-omroepen">de regels overtreedt</a>.&nbsp;JA21-Kamerlid Annabel Nanninga <a href="https://www.volkskrant.nl/cultuur-media/donkere-wolken-pakken-zich-samen-boven-ongehoord-nederland-minister-kan-niet-anders-dan-erkenning-intrekken~b1731d83/">zegt</a>:</p> <blockquote> <p>&quot;Aan deelname aan een publiek stelsel zitten nu eenmaal voorwaarden verbonden wat betreft governance en inhoudelijke onderbouwing. ON heeft op dat punt keer op keer verzaakt. Daarbij is hun vrijheid van meningsuiting niet in het geding; laat ze een private website of kanaal beginnen, maar in het publiek bestel kan dit zo niet. Ik vind dat de minister nu een besluit mag gaan nemen, dat is haar werk.&quot;</p> </blockquote> <h3>Powned: ON mag gaan</h3> <p>Ton van Dijk betoogt dat je van de andere omroepen niet kunt verwachten dat ze extreemrechtse bevolkingsdeel afdoende bedienen en representeren. Dus is de NPO als geheel mank. Ik vroeg aan Dominique Weesie, directeur van Powned, de omroep die nu met Rutger en de Buitenlanders wel alle stemmen aan het woord laat, wat hij vindt van gedwongen vertrek van ON.</p> <blockquote> <p>&ldquo;Ik ben het niet eens met Ton F. van Dijk. Natuurlijk, er moet ruimte zijn voor alle geluiden binnen de NPO, maar complottheorie&euml;n moet ON maar lekker op YouTube verspreiden. Dat kan nu eenmaal niet binnen de NPO.</p> <p>Het is waar dat er onvoldoende evenwicht is en het rechtse geluid niet altijd goed gehoord wordt in Hilversum. Maar dat kunnen andere omroepen prima voor hun rekening nemen. Als je kijkt naar wat wij met PowNews online doen, dan komt dat al heel goed in de buurt.&rdquo;</p> </blockquote> <p><a href="https://www.youtube.com/@PowNews">PowNews op YouTube</a> heeft ruim 600.000 volgers en behandelt onderwerpen als<a href="https://www.youtube.com/watch?v=b5iwMcr_LmY"> teloorgang van Nederlandse dorpen</a> en<a href="https://www.youtube.com/watch?v=OQSdgyWWA3A"> kritiek op coronabeleid</a>. Ook WNL en Omroep Max laten bij de NPO rechtse geluiden horen, soms ook AvroTros. Dus, meent Weesie: &ldquo;Ik denk niet dat het&nbsp; publieke bestel omvalt als je Ongehoord eruit duwt.&rdquo;</p> <h3>Minderheid zwijgen opgelegd?</h3> <p>Maar met Ton van Dijk ziet hij het probleem van afgehaakte bevolkingsgroepen:</p> <blockquote> <p>&ldquo;Er moet wel iets gebeuren zodat ook deze mensen zich beter vertegenwoordigd voelen bij de NPO. Dat kun je vooral doen door macht weg te halen bij de NPO zelf.&rdquo;</p> </blockquote> <p>Het bestel verandert weer een beetje met overgang naar Omroephuizen, maar dat is geen fundamentele wijziging maar een andere structuur voor bestaande geluiden onder de NPO-code. Weesie vindt het echter wel een doorbraak:</p> <blockquote> <p>&ldquo;Omroepen kunnen straks maken waarvoor ze zijn opgericht zonder dat je eerst door dat filter van de NPO moet. NPO wordt meer de faciliterende partij en niet zoals nu de controlerende partij. Dus dat dat gaat echt wel schelen.&rdquo;</p> </blockquote> <h3>Duitsland en Engeland</h3> <p>Maar ik geloof niet dat een NPO zonder ON op instorten staat. Ik denk dat Ton F. van&nbsp; Dijk, zelf ooit een fundament van het publieke bestel, de NPO te veel ziet als een op zichzelf staande entiteit die hoe dan ook de hele bevolking moet representeren. Extreemrechts moet hoe dan ook niets hebben van een publieke omroep. ON zit er enkel bij voor het geld, niet om bij te dragen aan het geheel. Er komt, zoals gezegd, wel een nieuwe ON. Maar is de NPO daarmee gered?</p> <p>De politieke realiteit botst met het publieke belang van een nationale omroep. Het beste voorbeeld is de AfD in Duitsland die dit weekend verkiezingen gaat winnen. De AfD<a href="https://www.faz.net/aktuell/feuilleton/medien-und-film/medienpolitik/ard-zdf-wie-die-afd-dem-oeffentlich-rechtlichen-rundfunk-schaden-kann-accg-200955315.html"> ziet de Duitse publieke omroepen</a> (ARD, ZDF en regionaal) als onvoldoende representatief voor de bevolking en door een links-liberaal &ldquo;kartel&rdquo; gedomineerd. Kritische conservatieve geluiden worden volgens die achterban gemarginaliseerd. Dus wil AfD het nationale Kijkgeld afschaffen en het aanbod van de publieke omroep terugbrengen tot een basisvoorziening of zelfs een betaaldienst.</p> <p>Hetzelfde laken een pak in Engeland waar Reform UK het Kijkgeld wil afschaffen. Nigel Farage vindt de BBC &ldquo;tot in de kern verrot&rdquo; en beschuldigt haar ervan een &bdquo;synoniem te zijn geworden voor corruptie, hypocrisie, arrogantie, antisemitisme en erger nog&rdquo;.</p> <h3>Vandaag Inside</h3> <p>De extreemrechtse groeperingen vertrouwen de publieke omroep in de buurlanden ook niet. Daar kan Nederland geen uitzondering op maken met welke inrichting van het bestel dan ook, noch of er al dan niet nieuwe omroepen bijkomen.</p> <p>Kortom, je kunt hooguit verwachten dat extreemrechtse Nederlanders zich bij omroepen als Powned en WNL af en toe thuis voelen. Het is een illusie te menen dat de NPO-journalistiek als geheel dat vertrouwen wint, ook al geeft ze nog zo gebalanceerd ruimte voor extreem- en radicaal rechts geluid.</p> <p>Evenmin heeft de komst van ON in het bestel ertoe geleid dat het vertrouwen is toegenomen. Rechts publiek voelt zich prima thuis bij Vandaag Inside van John de Mol. Zelfs als de NPO dat zou overnemen zal het vertrouwen in de publieke omroep als geheel niet groeien. De &lsquo;staatsomroep&rsquo; kan geen goed doen bij radicaal - en extreem rechts in Europa, behalve natuurlijk als welgezinde regering die overneemt zoals in Hongarije het geval was..</p> <p>&nbsp;</p> Noodkreet van Ton F. van Dijk voorbarig, het probleem is politiek https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Arnold Karskens Raisa Blommestijn 2.jpg?twic=v1/cover=720x405https://www.netkwesties.nl:443/2521/publiek-bestel-niet-gevaar-zonder-vuilbekkerij.htmToen Peter Olsthoorn onlangs een van mijn commentaren door een AI-detector haalde, verscheen er een uitslag die weinig ruimte liet voor nuance: honderd procent AI. Dat was niet zijn eerste waarschuwing. We hebben hierover vruchtbare discussies.https://www.netkwesties.nl:443/2520/de-ai-detector-verblindt-journalistiek.htmSun, 20 Sep 2026 11:48:00 GMT<p>Een argeloze lezer zou daaruit gemakkelijk kunnen concluderen dat een chatbot het onderwerp heeft bedacht, het onderzoek uitgevoerd, het artikel geschreven en er namens mij mijn naam onder zette. Dat was uiteraard niet het geval.</p> <p>Zoals inmiddels vrijwel iedere schrijver gebruikte ik kunstmatige intelligentie tijdens het onderzoeksproces, om bronnen te vergelijken en om argumenten aan te scherpen. Bovendien zet ik AI in om de eigen eindredactie te ondersteunen.</p> <p>De analyse, de keuzes en de verantwoordelijkheid in dit commentaar waren volledig de mijne. Sterker nog, nadat Peter zelf de tekst nog had geredigeerd, bleef dezelfde detector blijkbaar volhouden dat het artikel volledig door AI was geschreven. Dat zegt misschien minder over mijn werkwijze dan over de pretenties van een inmiddels snelgroeiende industrie die beweert uit een eindtekst te kunnen afleiden hoe die tot stand is gekomen.</p> <h3>Opiniebijdragen met AI</h3> <p>Die gedachte kwam onmiddellijk weer bij mij op toen AI Report onderzoek publiceerde waaruit zou blijken dat een aanzienlijk deel van de ingezonden opiniestukken in Nederlandse kranten met behulp van AI is geschreven. NRC publiceerde als enige geen enkel met AI vervaardigd artikel, althans volgens de detectie. De andere hoofdredacteuren reageerden ongemakkelijk, al menen Perry Feenstra van het FD en Lucas Brouwers van NRC dat AI misschien juist mensen met waardevolle idee&euml;n helpt die minder vaardig zijn in schrijven en daardoor anders nooit aan het publieke debat zouden deelnemen.</p> <p>Juist dat laatste maakt deze discussie zo interessant. Vrijwel alle aandacht gaat uit naar de vraag &oacute;f AI is gebruikt, terwijl nauwelijks iemand zich afvraagt of het uiteindelijke artikel daardoor beter of slechter is geworden. Alsof het gebruik van een hulpmiddel op zichzelf belangrijker is dan de kwaliteit van het resultaat. Daarmee dreigt de journalistiek precies de verkeerde discussie te voeren.</p> <h3>Detectors niet betrouwbaar</h3> <p>De afgelopen jaren is een kat-muis spel ontstaan, met detectiemiddelen als <a href="https://www.pangram.com/">Pangram</a>, <a href="https://www.zerogpt.com/ai-humanizer">GPTZero</a>, <a href="https://textguard.ai/discover/detection">TextGuard</a>, <a href="https://www.grammarly.com/a/ai-detector">Grammarly AI Detector</a>, <a href="https://www.humanizeai.pro/detector">HumanizeAI</a>, <a href="https://humalingo.com/ai-detector">Humalingo</a>. Tegelijkertijd groeit aanbod van zogenaamde AI-humanizers die teksten net voldoende aanpassen om dezelfde detectoren te misleiden. De ene partij ontwikkelt steeds slimmere detectie, de andere steeds betere camouflage; een klassieke technologische wapenwedloop met actie en reactie. Een aantal van de eerder genoemde bedrijven doet al beide&hellip;</p> <p>Opmerkelijk genoeg is dat precies de ontwikkeling waarvoor het Massachusetts Institute of Technology waarschuwt. In <a href="https://mitsloanedtech.mit.edu/ai/teach/ai-detectors-dont-work/">richtlijnen</a> over verantwoord AI-gebruik adviseert MIT docenten om niet op AI-detectors te vertrouwen. Niet alleen omdat de huidige generatie detectoren een aanzienlijke foutmarge kent, maar vooral omdat zij een wedloop cre&euml;ert waarin gebruikers steeds betere AI-humanizers inzetten om detectie te omzeilen. Volgens MIT levert dat uiteindelijk veel inspanning aan beide kanten op zonder dat iemand er werkelijk beter van wordt.</p> <p>Nog belangrijker is misschien de constatering dat detectoren ook menselijke teksten ten onrechte als AI kunnen classificeren, met alle gevolgen van dien. Dat risico is extra groot voor mensen die het Engels niet als moedertaal spreken of voor schrijvers met een afwijkende schrijfstijl. De universiteit waarschuwt bovendien dat een cultuur van voortdurende AI-controle onvermijdelijk leidt tot wantrouwen tussen docenten en studenten.</p> <h3>Juist positief inzetten</h3> <p>Die aanbevelingen vind ik minstens zo relevant voor de journalistiek als voor de academica. Journalisten slaan elkaar om de oren met AI-beschuldigingen, terwijl nauwelijks wordt stilgestaan bij de vraag hoe kunstmatige intelligentie juist kan bijdragen aan betere journalistiek.</p> <p>&nbsp;AI-detectors leveren geen bewijs, maar zij analyseren statistische kenmerken van een tekst, zoals woordgebruik, zinsstructuur, voorspelbaarheid van taal en grammaticale patronen, en vergelijken die met enorme verzamelingen menselijke en door AI geschreven teksten. Op <a href="https://www.coursera.org/articles/how-do-ai-detectors-work">basis</a> daarvan berekenen zij hoe waarschijnlijk het is dat een tekst door een taalmodel is geproduceerd.</p> <p>Dat is iets fundamenteel anders dan plagiaatdetectie. Plagiaatsoftware vergelijkt teksten met bestaande bronnen en kan objectief vaststellen of een passage letterlijk is overgenomen. AI-detectie probeert daarentegen uit de stijl van een tekst af te leiden hoe deze waarschijnlijk tot stand is gekomen. Dat is geen vaststelling van een feit, maar een statistische inschatting.</p> <p>Vanwaar dan die verontwaardiging over AI als schrijfhulpmiddel? Natuurlijk zijn verzonnen bronnen, fictieve citaten en plagiaat onacceptabel. Maar waarom zou een journalist of schrijver zich moeten schamen voor het gebruik van een hulpmiddel om argumenten scherper te formuleren, inconsistenties op te sporen, grammaticale fouten te verwijderen of ontbrekende context zichtbaar te maken? Niemand kijkt nog vreemd op van een spellingcontrole, een zoekmachine of een digitaal archief. Al die hulpmiddelen hebben het journalistieke proces veranderd.</p> <h3>Pas het goed toe</h3> <p>Generatieve AI doet dat opnieuw, maar op een veel grotere schaal. Neem het initiatief van Erwin Blom voor <a href="https://fmthandpickedai.substack.com/p/de-schrijfploeg-negen-ai-agents-die">De Schrijfploeg</a>: &ldquo;Negen gespecialiseerde AI-agents die ieder een ander deel van het schrijfproces voor hun rekening nemen. Met nadruk: als je wilt. Want in ieder van de fasen kun je tegen de agent zeggen dat je ofwel alles zelf wilt doen, alles door AI wilt laten maken of een combinatie van die twee.&rdquo;</p> <p>Misschien is het zinvoller om de discussie om te draaien. In plaats van energie steken in het achteraf detecteren van AI zou de journalistiek zich kunnen afvragen hoe zij AI v&oacute;&oacute;r publicatie kan inzetten om de kwaliteit van haar werk aantoonbaar te verhogen.</p> <p>Een taalmodel kan tientallen bronnen naast elkaar leggen, inconsistenties aanwijzen, ontbrekende perspectieven signaleren, cijfers controleren, verwijzingen nalopen en journalisten waarschuwen wanneer een redenering logische gaten bevat. Geen van die toepassingen vervangt journalistiek vakmanschap. Zij versterken het juist. De eindverantwoordelijkheid blijft immers altijd bij de redacteur of auteur die besluit wat wel en niet wordt gepubliceerd.</p> <p>Dus al die heisa met detectie vind ik een even ironische als tragische vergissing. De journalistiek beschikt voor het eerst over technologie die kan helpen om fouten te verminderen, context te vergroten en de betrouwbaarheid van publicaties te verbeteren, maar kiest ervoor om politieagentje te spelen</p> <p>Het lijkt wel opzet om lezers zand in de ogen te strooien. Want de lezers en journalistiek moeten in discussie over tekortschietende publicaties. Want niemand leest een krant of een website om te weten hoe een artikel is geschreven. Lezers willen vooral weten of het zorgvuldig is onderzocht, feitelijk klopt, verschillende perspectieven recht doet en hen helpt de wereld beter te begrijpen. Als kunstmatige intelligentie daaraan kan bijdragen, is het misschien niet de technologie die ter discussie moet staan, maar de hardnekkige overtuiging dat goed journalistiek werk alleen waarde heeft wanneer het zonder haar tot stand is gekomen.</p> <p><em>*) Volgens Humanizeai was de eerste versie van deze tekst 100% door mensen geschreven, volgens Humalingo 94% door AI, volgens Textguard 72% AI en volgens Pangram 100% AI. Zoals de mens blijkt de technologie ook niet onfeilbaar.</em></p> <p><em>**) Cartoon: Matthias Giessen</em></p> <p>&nbsp;</p> AI kun je heel goed inzetten voor betere publicatieshttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Cartoon 71 AI compleet proza - samenvatting publicatie 27 juni 2026.jpg?twic=v1/cover=720x405https://www.netkwesties.nl:443/2520/de-ai-detector-verblindt-journalistiek.htmVan de 111 ingezonden opiniestukken die de Volkskrant in augustus 2026 publiceerde, krijgen er 32 het label AI-gegenereerd van detector Pangram. Bij NRC was dat nul, bij FD bijna 12 procent, bij Trouw 17 procent en Parool 16 procent. Bij Amerikaanse kranten was het aandeel maar 3 procent. Maar is het zo erg?https://www.netkwesties.nl:443/2519/volkskrant-opinieschrijvers-gebruiken.htmSun, 20 Sep 2026 11:48:00 GMT<p>Dat stelt de grootste AI-publicatie in Nederland, AI-rapport, na een met AI uitgevoerde detectie via de dienst<a href="https://www.pangram.com/"> Pangram</a> dat voor detectie wordt ingezet. De succesfactor daar is 80 procent naar zeggen, dus uitkomsten kunnen deels foutief zijn. AI Report telde apart de stukken die waarschijnlijk gedeeltelijk met AI zijn vervaardigd:&nbsp;</p> <p>&nbsp;<img alt="" class="w-75" src="https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/ai%20report%20opiniebijdragen%2Ejpg" /></p> <h3>Sjoemelaars niet aangepakt</h3> <p>De auteurs zelf noemt AI Report niet. Ze zijn wel benaderd, maar niet duidelijk is hoeveel van hen. De onderzoekers waren niet bereikbaar. De auteurs ontkennen tegenover AI Report hun AI-inzet niet. &ldquo;Hun reacties komen vrijwel allemaal neer op &lsquo;het zijn mijn idee&euml;n, ervaringen en argumenten, maar de zinnen zijn door een taalmodel gegaan om de tekst strakker, logischer of korter te maken&rdquo;.</p> <p>Wat niet ter discussie gesteld wordt: als auteurs qua vorm al sjoemelen, zijn ze dan inhoudelijk wel betrouwbaar? Wat zegt dit over de inhoudelijke kwaliteit van de opinies die de verschillende titels publiceren, als auteurs niet in staat zijn om hun gedachten zelf te formuleren.</p> <p>De test, uitgevoerd door Alexander Kl&ouml;pping, sluit aan op een eerdere test van hem waarbij hij met AI gemaakte ingezonden brieven wist te publiceren. De grootste detectie stond<a href="https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/opinie-de-opiniepagina-s-zijn-het-eerste-journalistieke-slachtoffer-van-ai~bd6c2b16/"> in de Volkskrant</a> van 6 december 2024, nadat ik ontdekte dat een serie ingezonden brieven met AI was geschreven, door dezelfde persoon die eveneens veel stukken in NRC geplaatst kreeg. Netkwesties schreef er<a href="https://www.netkwesties.nl/1960/nrc-volkskrant-publiceerden-brieven-lezer.htm"> uitgebreid over</a>.</p> <h3>Volkskrant te lankmoedig</h3> <p>De hoofdredacteur van de Volkskrant vatte in een<a href="https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/waarom-de-beste-lezersbrieven-nooit-met-ai-zullen-worden-geschreven~b292ac87/"> commentaar op 7 december 2024</a> moed op: &ldquo;Waarom de beste lezersbrieven nooit met AI zullen worden geschreven&rdquo;. Dat was niet een toekomstvoorspelling waar experts, zoals Laurens Verhagen van diezelfde Volkskrant, een-twee-drie mee zouden instemmen.</p> <p>Daarin stond: &ldquo;De lezer moet ervan uit kunnen gaan dat alle brieven op de opiniepagina&rsquo;s door echte mensen zijn geschreven. We zullen brievenschrijvers vanaf nu expliciet op het hart drukken om geen gebruik te maken van generatieve AI. We zullen er ook beter op letten bij de selectie van brieven en bij twijfel een softwareprogramma inzetten dat AI detecteert.&rdquo;</p> <p>Verhagen ontwaart in de eigen krant regelmatig met AI geschreven stukken, en krijgt vervolgens bewijs via Pangram. Echter, de krant is niet alert genoeg geweest. De Ombudsvrouw van de Volkskrant, Loes Reijmer, bevestigt dat de eigen regels <a href="https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/het-protocol-over-ai-in-opiniestukken-is-streng-maar-de-aanpak-kon-doortastender~b2855830/">niet goed gehandhaafd zijn</a>.</p> <p>Ik vroeg hoofdredacteur Pieter Klok.</p> <p>1. In het<a href="https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/waarom-de-beste-lezersbrieven-nooit-met-ai-zullen-worden-geschreven~b292ac87/"> commentaar op 7 december 2024</a> schreef u: &ldquo;We zullen brievenschrijvers vanaf nu expliciet op het hart drukken om geen gebruik te maken van generatieve AI. We zullen er ook beter op letten bij de selectie van brieven en bij twijfel een softwareprogramma inzetten dat AI detecteert.&rdquo; Waarom is die software niet ingezet?&nbsp;</p> <p>Klok: &ldquo;Die is wel ingezet maar die werkte veel minder goed dan pangram.&rdquo;</p> <p>2. Hebben lezers ooit geklaagd over AI in een opiniestuk? Zo nee, is het dan zo erg?</p> <p>Klok: &ldquo;Nee. Maar ja, dan is het net zo erg. De belofte is dat de auteur zelf aan het woord is met zijn of haar eigen stem. Die belofte kun je niet zomaar breken. Dan verlies je je geloofwaardigheid.&rdquo;</p> <p>3. Is er intern door AI-experts en - redacteuren niet gewaarschuwd bij sommige stukken?</p> <p>Klok: &ldquo;Een paar keer en daarna hebben we ook onderzoek gedaan, maar de bestaande ai detectie bood zoals gezegd geen uitsluitsel. We gaven auteurs daarop het voordeel van de twijfel.&rdquo;</p> <h3>NRC handhaaft strenge regel</h3> <p>Op mijn onthulling destijds deed NRC net of de neus bloedt, maar werkte ondertussen wel aan een strategie. Die kwam in april 2026 naar buiten<a href="https://www.nrc.nl/nieuws/2026/04/02/nieuwe-ai-richtlijn-voor-opiniestukken-in-nrc-a4924410"> via chef Opinie Wouter van Noort</a>: &ldquo;Kort samengevat: elke zin in een artikel moet door de auteur zelf geschreven zijn. Bij het schrijven van teksten blijft de chatbot dus helemaal uit. AI is een nuttige tool voor research, brainstormen, en zelfs in toenemende mate het feedback geven op eerste versies van stukken. Maar deze feedback mag niet letterlijk gekopieerd in een tekst belanden, om te voorkomen dat er een te groot grijs gebied ontstaat tussen door mensen geschreven en door AI verbeterde tekst.&rdquo;</p> <p>Ik<a href="https://www.netkwesties.nl/2363/nrc-probeert-ai-weren-uit-formuleren.htm"> schreef er kritisch over,</a> met de term &ldquo;vinger in de dijk&rdquo;. Niettemin blijkt uit de test van AI Report dat NRC haar principe wel goed bewaakt, en Volkskrant niet.</p> <p>Lucas Brouwers, NRC vindt de uitkomst prettig. Dat artikelen wel soms deels met AI zijn geschreven vindt hij een minpunt, maar anderzijds kan AI mensen met minder taalbeheersing over een drempel helpen om in NRC te publiceren. Hij denkt aan moderatietechnieken van sommige techplatforms, zoals de rapporteerknop voor AI-slop bij LinkedIn en de Pangram-detectie die Substack lezers van nieuwsbrieven aanbiedt. Wellicht gaat NRC Pangram voor detectie standaard gebruiken.</p> <p>Een mooie relativering: &ldquo;Publicatie van een artikel is altijd gebaseerd op vertrouwen. Ook voor het AI-tijdperk gingen we er bijvoorbeeld van uit dat auteurs artikelen niet door een ander lieten schrijven en niet plagieerden.&rdquo;</p> <h3>Is het zo erg?</h3> <p>De<a href="https://www.aireport.nl/p/de-reacties-van-de-hoofdredacties-integraal"> hoofdredacties reageerden</a> op verzoek van AI Report op de bevindingen. Niet alle hoofdredacties tillen er zo zwaar aan. Opiniestukken kunnen beter worden met AI, zonder dat afbreuk aan de redeneringen wordt gedaan.</p> <p>Karel Smouter, Trouw: &ldquo;Sinds april dit jaar laten we auteurs standaard weten dat zij AI alleen voor tekstcorrecties en/of vertalingen dienen te gebruiken. Wie een artikel naar onze opinieredactie stuurt, geeft daarmee te kennen z&eacute;lf de auteur te zijn van het artikel.</p> <p>Bij de handhaving van dit beleid kiezen we er in principe voor inzenders te vertrouwen. Controle gebeurt steekproefsgewijs en/of op basis van het menselijk oog. Bij een vermoeden van overmatig AI-gebruik kan het zijn dat we een artikel terugsturen. Dat gebeurt geregeld.&rdquo;</p> <p>Jildou van der Bijl, Parool: &ldquo;Kort gezegd: tekstcreatie is niet ok&eacute;, tekstcontrole w&eacute;l. Bij twijfel over het gebruik van AI, neemt een van onze co&ouml;rdinatoren opinie contact op met de auteur om na te vragen in hoeverre dat het geval is geweest. Van tools om AI in teksten te detecteren hebben we vooralsnog niet gebruikgemaakt, ook met het bovenstaande onderscheid in het achterhoofd, maar we staan natuurlijk altijd open voor suggesties.&rdquo;</p> <p>Perry Feenstra, Het Financieele Dagblad: &ldquo;Het geeft een ongemakkelijk gevoel dat opinie-inzendingen veel AI-tekst bevatten. We zijn opgevoed met het idee dat je zelf schrijft, in eigen persoon, met je eigen woorden. Meer rationeel vind ik het toch niet zo&rsquo;n probleem. De teksten komen op de redactie van het FD nog onder meerdere paren zeer deskundige ogen en de tekst wordt goed afgewogen. Wanneer zo&rsquo;n tekst dan toch de eindstreep haalt, zijn we ervan overtuigd dat de inzending het waard is om door onze lezers gelezen te worden.</p> <p>Bovendien: mensen met een waardevolle bijdrage aan het maatschappelijk debat, die de vaardigheid tot schrijven ontberen, staan wellicht niet langer per definitie aan de zijlijn.&rdquo;</p> <h3>Minder AI-gebruik in de VS</h3> <p>AI Report werd voor de detectie ge&iuml;nspireerd door gelijkluidend Amerikaans <a href="https://www.semafor.com/article/08/26/2026/ai-writing-has-already-begun-to-appear-on-oped-pages">onderzoek van Semafor</a>: 3 procent van de opiniebijdragen in Wall Street Journal, Washington Post en New York Times was volgens Pangram met AI gemaakt. Hoofdredacties hanteren een <a href="https://www.niemanlab.org/2026/08/are-newspaper-opinion-sections-embracing-ai-written-op-eds/">streng beleid</a>.</p> <p>De opvallendste &lsquo;zondaar&rsquo; was miljardair Stanley Druckenmiller&nbsp;die schreef in Wall Street Journaal. Hij <a href="https://www.notus.org/media/stanley-druckenmillers-wsj-op-ed-bessent-ai">zei</a>: &ldquo;&ldquo;Natuurlijk heb ik AI gebruikt. Er is een reden waarom ik ben overgestapt van de studierichting Engels naar economie. Ik schrijf nu alles met behulp van AI, om dezelfde reden dat ik een rekenmachine gebruik als ik wiskundige opgaven maak. Ik schaam me er niet voor.&rdquo;</p> <p>De chef van de opiniepagina Paul Gigot <a href="https://qz.com/druckenmiller-ai-wsj-op-ed-bessent-bond-buybacks-082726">steunt hem</a>. Bij WSJ werd bijna 20 procent van de opiniebijdragen met AI gemaakt. &ldquo;De vraag voor ons is of wat we van bijdragers publiceren een weerspiegeling is van het oorspronkelijke standpunt van de auteur, en of de auteur de status en geloofwaardigheid heeft om dat standpunt te verdedigen.&rdquo;</p> <p>&nbsp;</p> https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Kranten maken journalistiek.jpg?twic=v1/cover=720x405https://www.netkwesties.nl:443/2519/volkskrant-opinieschrijvers-gebruiken.htmDe datastrijd tussen de VS en Europa neemt allengs hardere vormen aan. Bij G20 overleg in de VS sneeuwde de Europese AI-Act helemaal onder, maar dat drong hier niet helemaal door.https://www.netkwesties.nl:443/2518/trump-vs-italiaanse-hacktivisten-en-ai.htmSun, 13 Sep 2026 10:19:00 GMT<p><strong>Privacyschild tegen het licht</strong></p> <p>De Europese Commissie onderzoekt of de afspraken gemaakt onder het huidige<a href="https://www.dataprivacyframework.gov/"> EU-US Data Privacy Framework</a> (DPF) over het versturen van persoonsgegevens naar Amerikaanse bedrijven die voldoende waarborgen bieden .</p> <p>&ldquo;Door de uitspraak van het Amerikaanse Hooggerechtshof mag een president naar eigen inzicht mensen bij de Federal Trade Commission (FTC) ontslaan en aanstellen. De uitspraak roept daarom vragen op over de onafhankelijkheid van de FTC, <a href="https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/kamervragen/detail?id=2026D39467&amp;did=2026D39467">zegt staatssecretaris</a> Claudia van Bruggen van Rechtsbescherming en Gevangeniswezen.&rdquo;</p> <p>Ondertussen<a href="https://www.reuters.com/legal/litigation/us-urges-hands-off-approach-ai-regulation-g20-tech-meeting-2026-09-01/"> roept</a> regime-Trump de G20 landen op om de strenge Europese AI-regels te negeren en de milde<a href="https://www.commerce.gov/issues/g20-innovation-ministerial/carolina-principles-emerging-technologies"> Carolina Principles</a> te omarmen. Volgens de Amerikanen <a href="https://www.whitehouse.gov/releases/2026/09/g20-innovation-ministerial-concludes-with-consensus-statement/">bestaat er nu consensus</a> over deze uitgangspunten, mede dankzij inbreng van heren als Zuckerberg, Musk en Hassabis. In de slotverklaring wordt de hele Europese AI Act niet eens genoemd.</p> <p><strong>Bloedneus Bol.com</strong></p> <p>Na het succes van de strategie die Odido koos bij haar enorme datalek heeft Bol.com deze overgenomen: zeg zo min mogelijk, doe of je neus bloedt en stuur nietszeggende berichten de wereld in. Hoeveel abonnees zal Odido zijn verloren? Hoeveel klanten verliest Bol.com nu?</p> <p>Op 19 augustus 2026, 18 dagen na het ontdekte lek bij logistieke leverancier<a href="https://www.cevalogistics.com/"> Ceva</a>, stuurde Bol.com dit bericht aan klanten: &ldquo;Op 1 augustus heeft CEVA ons laten weten dat er een cyberaanval is geweest op hun systemen. Uit het onderzoek blijkt dat onbevoegden mogelijk toegang hebben gehad tot gegevens die worden verwerkt voor bestellingen vanuit &eacute;&eacute;n van de distributiecentra van bol.</p> <p>Je hebt mogelijk eerder gelezen of gehoord over dit beveiligingsincident waar bol onderzoek naar doet. Dat onderzoek loopt nog steeds en levert nieuwe inzichten op. Uit aanvullende onderzoeksresultaten is gebleken dat jouw gegevens mogelijk ook betrokken zijn bij dit incident. Dit is nieuwe informatie: we informeren je direct, zodat je weet wat er aan de hand is en wat dit voor jou betekent.&rdquo;</p> <p>Etc. Niet het lek zelf is het probleem, maar het toedekken ervan. Hoeveel klanten zijn geraakt? Dat zegt Bol.com op 4 september 2026 nog steeds niet te weten in<a href="https://over.bol.com/nl/nieuws/beveiligingsincident-bij-een-logistieke-warehousing-partner-van-bol/"> een online expos&eacute;</a>.</p> <p><strong>FTM: verslaafde zorgverleners te kijk</strong></p> <p>VWS publiceert een online lijst met zorgverleners die door ziekte (tijdelijk) niet meer mogen werken, omdat zij de pati&euml;ntveiligheid in gevaar zouden brengen. Hun volledige naam, woonplaats en beroep liggen op straat. Dat blijkt uit inventarisatie van tuchtrechtelijke uitspraken en maatregelen uit het BIG-register per juli 2026,<a href="https://www.ftm.nl/artikelen/verslaafd-en-te-kijk-gezet-hoe-de-overheid-de-privacy-van-zieke-zorgverleners-schendt?share=0CSI07VMsbq2FgykuExE%2B8l74YqsnGnEScADv9PGNMxA%2FY1xoLlJ4079j5f7"> door Follow the Money</a>.</p> <p>Het ministerie hanteert zelfbedachte categorie&euml;n zoals drugs- en alcoholmisbruik, terwijl het bekendmaken van verslavingen niet verplicht is. De Autoriteit Persoonsgegevens zet vraagtekens bij de werkwijze van het ministerie en gaat, na vragen van Follow the Money, in gesprek met minister Sterk&nbsp; van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport.&nbsp;</p> <p><strong>ChatGPT onder DSA</strong></p> <p>ChatGPT is nu er tenminste 45 miljoen Europese gebruikers per maand gebruik van maken benoemd tot Very Large Online Search Engine onder de Digital Services Act (DSA).&nbsp; Roblox&nbsp; en Reddit zijn vanwege het passeren van die grens als grote platforms benoemd met extra verplichtingen onder de DSA, zoals verplichte moderatie op desinformatie, beperking van negatieve gevolgen voor minderjarigen, fysiek en mentaal welzijn van gebruikers, grondrechten, verkiezingsprocessen en openbare veiligheid.</p> <p>In totaal staan er nu 28 zeer grote online-zoekmachines en online-platforms<a href="https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/list-designated-vlops-and-vloses"> op de DSA-lijst</a>. Ik zie daar Reddit Netherlands BV staan. Oeps, iets met belastingregelingen misschien? Dat is nieuws en dat lezen m&rsquo;n collega&rsquo;s.</p> <p><strong>Massaclaim Uber</strong></p> <p>Immers, vorige week meldde ik in een zinnetje in nieuws over Uber: &ldquo;Ondertussen loopt er<a href="https://workerinfoexchange.nl/"> ook een massaclaim</a> die nauwelijks bekend is.&rdquo; Dat werd nieuws afgelopen week, onder meer<a href="https://www.nu.nl/economie/6408555/chauffeurs-slepen-uber-voor-rechter-vanwege-door-ai-gestuurd-betaalsysteem.html"> bij Nu.nl</a> en bij<a href="https://www.theguardian.com/technology/2020/jul/20/uber-drivers-to-launch-legal-bid-to-uncover-apps-algorithm"> The Guardian</a>: Uber-chauffeurs uit Nederland en het Verenigd Koninkrijk zijn samen een rechtszaak begonnen tegen het taxibedrijf. Ze zijn boos over het door AI gestuurde systeem dat bepaalt hoeveel chauffeurs per rit verdienen.&nbsp; Stichting WIE International eist dat Uber daarmee ophoudt. Het zou in strijd zijn met de AVG. De claim is ingediend bij de rechtbank in Amsterdam, waar het technologiebedrijf zijn Europese hoofdkantoor heeft.</p> <p>De claim staat sinds woensdag in het<a href="https://www.rechtspraak.nl/registers/centraal-register-voor-collectieve-vorderingen"> register voor massaclaims</a> met een<a href="https://www.rechtspraak.nl/binaries/_rts_1788360682396/content/assets/wamca/2026/stichting-wie-international-v-uber-bv-en-uber-technologies-inc.pdf"> uittreksel van de dagvaarding</a>. Advocaat is<a href="https://ekker.legal/"> Anton Ekker</a> die eerder rechtszaken voerde namens Uber-chauffeurs. Zie ook het<a href="https://lnkd.in/p/eysGPJGd"> commentaar op LinkedIn</a> van Jeroen Terstegge en Simon Hania</p> <p><strong>Marloes en de Italiaanse provider</strong></p> <p>Marloes de Koning van NRC begon een fascinerende reeks publicaties over de kleine Italiaanse internetserviceprovider<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Autistici/Inventati"> Autistici/Inventati</a> (A/I), gerund door &lsquo;hacktivisten. De Amerikaanse overheid zette AInventati op de terrorismelijst als &#39;<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Specially_designated_global_terrorist">Specially Designated Global Terrorist</a>&#39; omdat het links-extremistisch terrorisme zou faciliteren. Zie<a href="https://www.linkedin.com/feed/update/urn:li:activity:7500850892200632320/"> LinkedIn, inclusief reacties</a> en<a href="https://mastodon.social/@Marloezovic@mastodon.nl/117212120043625279"> op Mastodon</a></p> <p><strong>Privacyspeld</strong></p> <p>Humans Rights in Finance (<a href="https://hrif.eu/">HRIF.EU</a>) van Simon Lelievelt viert zijn derde verjaardag met het open source maken van<a href="https://hrifeu.com/blurr-id/"> Blurr-ID</a>. Dat is een open pictogram (speldje op je kleding) en protocol waarmee mensen kunnen aangeven dat ze niet ge&iuml;dentificeerd, geanalyseerd, getagd of op een andere manier tot data willen worden verwerkt. Dit fysieke teken is des te harder nodig nu camerabrillen in opkomst zijn.</p> <p>Lelieveldt: &ldquo;Dit logo en concept geeft handen en voeten aan de vraag: hoe kun je weten of had je kunnen weten dat er geen toestemming is? Onze ambitie is dat Blurr-ID zich ontwikkelt tot een universele uitdrukking van geen toestemming &mdash; begrijpelijk voor mensen, bruikbaar voor gemeenschappen en, uiteindelijk, herkenbaar voor camera&rsquo;s en AI-systemen. Het maakt ook proefprocessen mogelijk waarin met de broninformatie en camerabeelden in de hand direct ook het bewijs van &lsquo;geen toestemming&rsquo; geleverd kan worden.&rdquo;</p> PrivacyJournaal week 36, 2026https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/20251121 ZONSONDERGANG.jpg?twic=v1/cover=720x405https://www.netkwesties.nl:443/2518/trump-vs-italiaanse-hacktivisten-en-ai.htmMet een flinke groep jonge Syrische asielzoekers in Nederland gaat het niet goed. Ex-columnist Sylvain Ephimenco verwijt Trouw, waarvoor hij werkte, op dit onderwerp zelfcensuur toe te passen. Klopt dit? Wat zegt dit?https://www.netkwesties.nl:443/2517/kritiek-berichtgeving-asielzoekers-door.htmSun, 13 Sep 2026 10:18:00 GMT<p>Nadat de wegen van Trouw en columnist Ephimenco<a href="https://www.netkwesties.nl/2425/exit-ephimenco-bij-trouw.htm"> scheidden na een conflict</a> (na al een<a href="https://www.netkwesties.nl/1836/columnist-ephimenco-botst-met-eigen-titel.htm"> scherp politiek meningsverschil</a> twee jaar eerder) begint hij met<a href="https://sylree.substack.com/"> publiceren op Substack</a>. Op 27 augustus 2026 schrijft Sylvain<a href="https://sylree.substack.com/p/asielmigratie-virtueel-op-45704"> over asielmigratie</a> en beschuldigt Trouw, met een terugblik op de tijd dat hij nog in dienst was:</p> <p>&ldquo;In februari [2026] schreef ik een stuk over de vermeende &lsquo;ondankbaarheid&rsquo; van sommige leden uit die toch zo ruimhartig ontvangen Syrische migrantengroep. Dit naar aanleiding van de alarmkreet van burgemeester Marcouch&hellip;&quot;Het is vijf voor twaalf. Vooral de ernst van de criminaliteit baart me zorgen: het gaat om straatroven, winkeldiefstallen en aanrandingen.&quot;</p> <p>Maar hoewel ik op de quote van de burgemeester leunde voor mijn stuk, kreeg ik bijna onmiddellijk de dienstdoende hoofdredacteur op mijn dak. Geef niet, hoort erbij. Overigens ontving ik kort daarop een intern bericht van een redacteur. Hij was nogal geschokt omdat hij de zorgen van Marcouch in een stuk wou verwerken en kreeg de deksel op zijn neus. &lsquo;Hij viel van zijn stoel&rsquo; zei hij. De redactie vond Marcouch hierover &lsquo;stigmatiserend, want niet iedere jongere uit Syri&euml; veroorzaakt problemen.&rsquo; Zo werkt selectieve journalistiek die op ideologie stoelt en niet door de banale realiteit wenst lastig te worden gevallen.&rdquo;</p> <p><strong>Na vijf maanden artikel</strong></p> <p>Tot zover Ephimenco die op verzoek wat bewijzen levert. Het ging om een freelancer die het onderwerp aandroeg, dat vervolgens werd afgewezen bij Trouw. &nbsp;Ik vroeg wederhoor bij Wendelmoet Boersema van de hoofdredactie van Trouw. Zij reageerde niet. De druk kwam volgens Ephimenco van mede-hoofdredacteur Karel Smouter die Ephimenco de &lsquo;eigenlijke baas van Trouw&rsquo; noemt.</p> <p>Onder anderen Johan van Heerde en Phaedra Werkhoven schrijven bij de krant over asiel. De eerste was bij deze afwijzing van een artikel over criminele Syrische vluchtelingen in februari betrokken. Hij vreesde voor stigmatisering van de hele groep Syri&euml;rs in Nederland, en hield het onderwerp uit de krant, waarschijnlijk in overleg met de hoofdredactie.</p> <p><strong>Wel publicatie, maar laat</strong></p> <p>Maar Trouw publiceerde later wel over het probleem van de jonge Syri&euml;rs, eerst<a href="https://www.trouw.nl/binnenland/professionals-zien-verschuiving-vaker-overlast-door-syrische-jongeren-in-opvanglocaties~bac1a353/"> op 25 mei 2026</a>, door Stefan Keukenkamp: &ldquo;Professionals zien verschuiving: vaker overlast door Syrische jongeren in opvanglocaties&rdquo;. Dit artikel gaat echter over overlast in opvanglocaties, op grond van<a href="https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/detail?id=2026D24481&amp;did=2026D24481"> een rapport</a>, en niet over overlast en criminaliteit op straat.</p> <p>Een artikel daarover verschijnt wel in Trouw<a href="https://www.trouw.nl/binnenland/syrische-jongeren-die-ernstige-delicten-plegen-waarom-arnhem-juist-die-groep-wil-leren-kennen~b0d9552a/"> op 30 juli 2026</a>, van de hand van Phaedra Werkhoven, met een accent op de hulpverlening: &ldquo;Syrische jongeren die ernstige delicten plegen: waarom Arnhem juist die groep wil leren kennen&rdquo;. De eerder onwelgevallige gewraakte feiten staan verderop in het verhaal:</p> <p>&ldquo;Niet alleen de gemeente Arnhem wordt geconfronteerd met de problematiek van deze jongeren. Ook steden als Groningen, Utrecht, Den Bosch en Den Haag worstelen ermee. Volgens de Arnhemse burgemeester Ahmed Marcouch zijn het stevige delicten die door de jongeren gepleegd worden.</p> <p>Tientallen zitten er gedetineerd. Diefstal, zedendelicten, steekpartijen, gevechten onderling, intimidatie. &ldquo;Ze zijn snel heel gewelddadig en voelen nergens binding. De urgentie dringt nog niet echt door in Den Haag,&rdquo; zegt Marcouch. &ldquo;Maar de heftigheid van het geweld baart ons zorgen. Velen hebben geen kans om te blijven, maar ondertussen zijn ze wel hier.&rdquo;</p> <p><strong>Mosterd</strong></p> <p>Dit artikel is gepubliceerd na het vertrek van Ephimenco bij Trouw. Hij beschouwt dit, in wederhoor, niettemin als &ldquo;mosterd na de maaltijd&rdquo;. Andere media waren volgens hem veel eerder met artikelen over dit onderwerp.</p> <p>Is dat zo? Dat is na te gaan. Op de eerste plaats werd Trouw al in februari 2026 geattendeerd op de uiting van Marcouch (PvdA), die niet bekendstaat om stigmatisering van immigranten. Trouw wilde het nieuws toen niet publiceren. Artikelen elders over criminele Syri&euml;rs.</p> <ul> <li>NRC:<a href="https://www.nrc.nl/nieuws/2025/05/19/gemeenten-slaan-alarm-jonge-syriers-glijden-af-naar-criminaliteit-a4893823?t=1787985992"> 19 mei 2025</a></li> <li>Nieuwsuur<a href="https://nos.nl/nieuwsuur/video/2568099-problemen-met-syrische-jongeren"> 20 mei 2025</a></li> <li>AD/Gelderlander,<a href="https://www.gelderlander.nl/arnhem/syrische-jongeren-zorgen-voor-veel-onrust-in-grote-steden-marcouch-vraagt-faber-om-ondersteu-ning~a3e56ffe/"> 30 mei 2025</a> en<a href="https://www.ad.nl/binnenland/geweld-en-overlast-van-jonge-asielzoekers-loopt-spuigaten-uit-zegt-marcouch-het-is-vijf-voor-twaalf~a136bdc8/"> 16 januari 2026</a></li> <li>NOS:<a href="https://nos.nl/artikel/2580278-syrische-jongeren-veroorzaken-steeds-meer-overlast-steden-zoeken-oplossing"> 28 augustus 2025</a></li> <li>Volkskrant:<a href="https://www.volkskrant.nl/binnenland/jonge-syrische-asielzoekers-leerden-overleven-op-straat-en-zorgen-er-nu-voor-overlast~bcb1592a/?referrer=https://www.perplexity.ai/"> 30 januari 2026</a></li> <li>De Kanttekening:<a href="https://dekanttekening.nl/samenleving/waarom-syrische-jongeren-vaker-ontsporen/"> 16 februari 2026</a></li> <li>EenVandaag,<a href="https://eenvandaag.avrotros.nl/artikelen/deze-burgemeester-hoopt-met-brief-overlastgevende-syrische-jongeren-te-bereiken-wil-gevoel-geven-dat-er-iemand-is-die-wil-helpen-161251"> 4 september 2025</a>&nbsp; en<a href="https://eenvandaag.avrotros.nl/artikelen/zo-proberen-steden-grip-te-krijgen-op-overlastgevende-syrische-jongeren-163038"> 16&nbsp; maart 2026</a></li> </ul> <p>Dit is geen uitputtende opsomming. Er was een eerste serie publicaties over criminaliteit van Syrische asielzoekers in mei 2025 en vervolgens vanaf eind januari 2026. Trouw was op 30 juli 2026 de laatste in de rij met een artikel over criminaliteit van Syrische jongeren, maar was veel vroeger op de hoogte.</p> <p>Angst voor stigmatisering van de hele groep (Syrische) vluchtelingen is de reden voor Trouw om nieuws achter te houden. Of dat juist een goede reden is of niet, moet iedereen zelf maar beoordelen. Trouw-redacteur Johan van Heerde wil liever niet op dit artikel reageren.</p> <p>Het is wel een minachting van de (hoofd)redactie van Trouw over het kritisch vermogen van haar lezers. Alsof die snel overgaan tot stigmatisering van een hele groep en/of vatbaar zijn voor negatief nieuws over asielzoekers.&nbsp;Uiteindelijk vond Trouw een voor de titel passende vorm.</p> <p><strong>Geen geschikt thuis</strong></p> <p>In deel 1 van de nieuwe tv-serie<a href="https://npo.nl/start/serie/rutger-en-de-buitenlanders/afleveringen"> Rutger en de buitenlanders</a> schetst omroep Powned voor de NPO een uitgebreid beeld van dezelfde groep Syri&euml;rs. We zien jongerenwerker Abdou Al Quahlaoui, die ook de bron was van het Volkskrant-artikel in januari 2026. Het Powned-programma toont jongens die als minderjarigen naar Europa vooruit gestuurd zijn, om asiel aan te vragen met als doel hun gezinnen te laten overkomen.</p> <p>Duidelijk wordt dat een aantal jongens hier geen leven kan opbouwen, verslaafd raakt aan drugs en steelt om die te betalen. Niet (kunnen) werken en niet willen aansluiten op onderwijsaanbod is met deze jongeren een groot probleem.</p> <p>Dit TV-beeld voedt de afkeer van asielmigratie, maar roept anderzijds mededogen op. Dat is precies de politieke splijtzwam, en vormt een praktisch probleem bij beoordelingen in het dagelijks werk door ambtenaren van de IND: wie gaan we wel en niet redden en waarom? Wat dit aan lasten voor de samenleving betekent wordt officieel niet meegewogen.</p> <p>Syri&euml;rs vormen <a href="https://longreads.cbs.nl/asielenintegratie-2026/">&nbsp;volgens de jongste CBS-cijfers</a> al jaren de grootste groep in het Nederlandse asielsysteem. In 2025 vroegen 25.000 mensen asiel aan, 7.500 mensen &ndash; van eerdere jaren - kregen een status. Veel van de afgewezenen verdwijnen in de illegaliteit. Zo&rsquo;n 16.500 mensen arriveerden in 2025 in het kader van gezinshereniging in Nederland.</p> <p>Bij elkaar is dat jaarlijks een gemeente als Castricum of Berkelland, relatief veel. Nederland telt <a href="https://www.binnenlandsbestuur.nl/sociaal/nederland-heeft-veel-meer-arbeidsmigranten-dan-gedacht">veel meer arbeidsmigranten</a>, maar asielzoekers mogen niet werken tijdens de aanvraag. Wereldwijd zijn er 125 miljoen vluchtelingen. Over hulp aan hen gaat het debat zelden of nooit.</p> <p><em>*) Beeld: Powned/Youtube: Rutger en de buitenlanders</em></p> <p>&nbsp;</p> Zelfcensuur uit angst voor stigmatiseringhttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Syrier.jpg?twic=v1/cover=720x405https://www.netkwesties.nl:443/2517/kritiek-berichtgeving-asielzoekers-door.htmDe digitalisering van de zorg heeft een sterke invloed op de manier waarop verslavingsproblematiek wordt aangepakt. Waar vroeger fysieke bijeenkomsten en kliniekopname de norm waren, zijn er nu diverse digitale alternatieven die behandeling en begeleiding laagdrempeliger maken.https://www.netkwesties.nl:443/2516/de-rol-digitale-zorg-aanpak-verslaving.htmSat, 05 Sep 2026 16:47:00 GMT<p>Zo is het tegenwoordig zelfs mogelijk om informatie te vinden over de <a href="https://connection-sggz.nl/afkickkliniek">beste afkickkliniek Nederland</a> zonder tussenkomst van huisarts of verwijzer. Welke veranderingen spelen er in het veld en wat betekent dat voor cli&euml;nten en zorgverleners?</p> <p><strong>Opkomst van digitale interventies bij verslaving</strong></p> <p>In de afgelopen tien jaar heeft de zorgsector stevig ingezet op digitalisering. Online therapie, video-consulten en e-healthmodules zijn niet alleen praktische oplossingen om wachttijden te verkorten, maar bieden ook een uitkomst aan mensen die hulp zoeken in een vroeg stadium. Bij verslaving is het vaak lastig om de eerste stap te zetten richting hulpverlening vanwege schaamte, stigmatisering of simpelweg het ontbreken van informatie. Digitale tools en platforms verlagen deze drempel door betrouwbare informatie, zelftests en eerste gesprekken digitaal aan te bieden.</p> <p>Daarnaast zijn apps en online communities steeds vaker onderdeel van het behandeltraject. Mensen met een verslaving kunnen via deze kanalen, deels anoniem, lotgenoten vinden, ervaringen delen en begeleiding krijgen. Dit helpt om het gevoel van isolatie te verminderen en houdt de drempel tot verdere hulpverlening laag. Vooral jongvolwassenen maken hier steeds vaker gebruik van, aangezien zij gewend zijn digitale kanalen dagelijks te gebruiken bij andere aspecten van hun leven.</p> <p><strong>De meerwaarde van hybride zorgmodellen</strong></p> <p>Toch blijft persoonlijke aandacht een belangrijk aspect binnen verslavingszorg. Daarom zien we een ontwikkeling naar hybride zorgmodellen, waarin fysieke en digitale zorg elkaar aanvullen. Poliklinische behandeling en nazorg worden daardoor flexibeler ingedeeld en afgestemd op de behoeften van de cli&euml;nt. Een digitale intake kan leiden tot een effici&euml;ntere start van het behandelproces, terwijl fysieke afspraken voor verdieping en emotionele steun zorgen. Ook kan het volgen van modules of contact met de behandelaar via digitale kanalen de voortgang en motivatie tussen fysieke afspraken ondersteunen.</p> <p>Binnen deze hybride modellen spelen gespecialiseerde aanbieders zoals <a href="https://connection-sggz.nl/verslaving/cocaine">Connection SGGZ</a> een prominente rol. Zij combineren wetenschappelijk onderbouwde behandelmethoden met flexibele digitale trajecten, zodat cli&euml;nten sneller geholpen kunnen worden en de zorg beter aansluit bij hun persoonlijke situatie. Op die manier krijgen individuele behoeften meer ruimte, wat het herstel bij verslaving ten goede kan komen. Organisaties in de verslavingszorg blijven hierdoor bovendien innoveren op het gebied van privacy, beveiliging en eenduidige communicatie.</p> <p><strong>Uitdagingen in toegankelijkheid en digitale vaardigheden</strong></p> <p>Hoewel digitale zorg veelbelovend is, brengt deze verschuiving ook eigentijdse uitdagingen met zich mee. Niet iedereen beschikt namelijk over voldoende digitale vaardigheden, een stabiele internetverbinding of de middelen om apps en portals effectief te gebruiken. Oudere cli&euml;nten, mensen met een beperkte taalvaardigheid of een kwetsbare sociaaleconomische positie halen soms minder profijt uit volledig digitale trajecten. Daarom blijft laagdrempelig persoonlijk contact essentieel, zowel online als offline.</p> <p>Het is daarnaast van belang dat zorgverleners en organisaties de balans bewaken tussen efficiency en menselijkheid. Privacy, informatiebeveiliging en het voorkomen van digitale uitsluiting zijn randvoorwaarden om de kwaliteit en veiligheid van de zorg te waarborgen. Ondersteuning bij het gebruik van digitale middelen en het aanbieden van verschillende contactvormen zorgen ervoor dat niemand buiten de boot valt. Zo blijft verslavingszorg in Nederland toegankelijk en innovatief, met oog voor de diversiteit en behoeften van alle cli&euml;nten.</p> <p>&nbsp;</p> https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/afkickkliniek.jpg?twic=v1/cover=720x405https://www.netkwesties.nl:443/2516/de-rol-digitale-zorg-aanpak-verslaving.htmEen slimme schakelaar die zonder cloud niet meer werkt, maakt een woning vooral afhankelijker. Dat risico werd in 2026 opnieuw zichtbaar toen Belkin op 31 januari de cloudservice van Wemo beëindigde.https://www.netkwesties.nl:443/2515/als-fabriek-stekker-uit-cloud-trekt-waarom.htmThu, 03 Sep 2026 11:24:00 GMT<p>Goed werkende apparaten verloren daardoor functies die van die dienst afhankelijk waren. De Consumentenbond schreef over hetzelfde probleem onder de noemer &lsquo;Als slimme apparaten dom worden&rsquo;. De belangrijkste les voor een slim huis is simpel: zorg dat de basisbediening niet afhankelijk is van een server waar alleen de fabrikant controle over heeft.</p> <p><strong>Wat gebeurt er als de fabrikant de cloud uitschakelt?</strong></p> <p>Bij slimme woonapparatuur koop je hardware, maar ben je voor sommige functies ook afhankelijk van software en externe servers. Zolang de fabrikant die blijft ondersteunen, is daar weinig van te merken. Het wordt anders wanneer een productlijn verdwijnt, een bedrijf wordt overgenomen of de clouddienst simpelweg te duur wordt.</p> <p>De Wemo-apparaten laten zien wat dat in de praktijk betekent. De elektronica kan nog functioneren, terwijl een deel van de mogelijkheden toch verdwijnt. De Consumentenbond adviseert daarom om slimme producten zo te ontwerpen dat belangrijke functies zonder internet beschikbaar blijven. Voor een lichtschakelaar betekent dat vooral iets heel praktisch: het licht moet ook zonder app aan en uit kunnen.</p> <p><strong>Lokale bediening geeft de bewoner controle</strong></p> <p>Bij Livolo blijft een <a href="https://livolo.nl/collections/slimme-schakelaars-aan-uit">slimme schakelaar</a> via de touchbediening op de schakelaar zelf werken. Ook de afstandsbediening blijft beschikbaar, wat er met een clouddienst ook gebeurt. Voor de verdere slimme bediening zijn er de Livolo Home app, Google Home en Amazon Alexa. Dat onderscheid is belangrijk. De online functies vormen een extra bedieningslaag, maar de fysieke schakelaar blijft zelfstandig bruikbaar. Als een externe dienst ooit verandert of verdwijnt, hangt de basisfunctie daar niet aan vast. Zo ligt de uiteindelijke controle niet volledig bij een fabrikant en zijn servers, maar ook gewoon bij de bewoner die voor de schakelaar staat.</p> <p><strong>Matter voorkomt afhankelijkheid van &eacute;&eacute;n ecosysteem</strong></p> <p>Lokale bediening is &eacute;&eacute;n manier om die afhankelijkheid te verkleinen. Een open standaard is de andere. Alle slimme schakelaars van Livolo ondersteunen Matter. Daarmee kunnen apparaten van verschillende fabrikanten binnen een slimme woning samenwerken, zonder dat alles uit hetzelfde gesloten ecosysteem hoeft te komen. Zo kun je met de schakelaars ook slimme lampen van Philips Hue en IKEA aansturen.</p> <p>Dat geeft meer vrijheid bij het samenstellen en later aanpassen van een slim huis. Je bent minder gebonden aan de vraag of &eacute;&eacute;n fabrikant alle gewenste apparaten verkoopt en blijft ondersteunen. Die vrijheid wordt relevanter naarmate er meer slimme apparaten in huis komen. Een open standaard voorkomt dat iedere nieuwe aankoop automatisch dezelfde merkkeuze afdwingt. Bewoners kunnen hun systeem daardoor stap voor stap uitbreiden en per apparaat bepalen welke oplossing het beste bij hun woning past.</p> <p>Livolo kiest daarmee voor woontechniek die zich aanpast aan het dagelijks gebruik in huis en laat zien dat technologische vooruitgang niet ingewikkelder hoeft te voelen voor de bewoner om achter de schermen wel degelijk slimmer te worden.</p> https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Livolo.jpg?twic=v1/cover=720x405https://www.netkwesties.nl:443/2515/als-fabriek-stekker-uit-cloud-trekt-waarom.htmTerwijl in Europa actievoerders van velerlei pluimage strijd voeren tegen Amerikaanse platforms, wordt de grootste straf ooit aan een platform overeengekomen onder regime-Trump met een onafhankelijke rechterlijke macht.https://www.netkwesties.nl:443/2512/meta-betaalt-miljarden-trump-land-en.htmSat, 05 Sep 2026 16:48:00 GMT<p>Meta heeft ingestemd met een<a href="https://oag.ca.gov/news/press-releases/attorney-general-bonta-secures-transformative-17-billion-settlement-meta"> schikking van 17 miljard dollar</a> (15 miljard euro) met Amerikaanse staten en territoria om een grote rechtszaak af te kopen met claims dat Instagram en Facebook schade hebben toegebracht aan kinderen. Meta kan opzet blijven ontkennen en baas Mark Zuckerberg hoeft niet te getuigen. Het aandeel Meta steeg na de schikking met 4 procent in waarde, omdat beleggers vreesden voor een hogere boete bij een vonnis van de rechter.</p> <p>Rechter<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Yvonne_Gonzalez_Rogers"> Yvonne Gonzalez Rogers</a> van de rechtbank in Oakland, Californi&euml;, heeft de schikking goedgekeurd, die Meta zal betalen aan 48 staten, plus het District of Columbia en drie Amerikaanse territoria, over een periode van tien jaar. Californi&euml; zou een uitkering van 2,2 miljard dollar kunnen ontvangen, New York 1,1 miljard dollar. Texas treft een afzonderlijke schikking van ruim 1 miljard wat het totaal op 18 miljard brengt.</p> <h3>Bits</h3> <p>Dit is de grootste schikking ooit van een sociaal medium. Ongeveer 5 miljard dollar van de schikking met Meta&nbsp; wordt pas vrijgegeven als YouTube, TikTok en Snap ook een schikking treffen met de staten, miljarden betalen en kinderen beter gaan beschermen.</p> <p>Gezien het aspect verslaving wordt dit<a href="https://www.axios.com/local/raleigh/2026/08/26/north-carolina-meta-settlement-teen-safety"> vergeleken met</a> de tabaksschikking van 1990. De schikking<a href="https://www.axios.com/2026/08/27/meta-settlement-eu-fines"> pakt hoger uit</a> dan de opgetelde Europese boetes van Big Tech bij elkaar. Dit bewijst dat de Europa en haar actiegroepen de VS niet kunnen uitvlakken als het om de bestrijding van Big Tech gaat.</p> <p>De<a href="https://www.netkwesties.nl/2181/bof-verslaat-meta-beroerde-ai-klantenservice.htm"> winst</a> van Bits of Freedom in een rechtszaak tegen Meta besloeg hetzelfde terrein als deze grote rechtszaak in de VS: de verslavende werking van onder meer het algoritme. Ouders kunnen als gevolg van de Amerikaanse zaak een chronologische tijdlijn als standaard instellen in plaats van een algoritmische, zoals Bits of Freedom afdwong in Europa. Overigens loopt er in die zaak nog een beroep.</p> <h3>Aanpassingen</h3> <p>De overeenkomst behelst een aantal aanpassingen aan de inrichting van Instagram en Facebook die hoogstwaarschijnlijk niet tot de VS beperkt zullen blijven. Die veranderingen, gericht op een betere bescherming van kinderen online, zoals de staten hadden ge&euml;ist, zijn:</p> <ul> <li>Een standaard dagelijkse tijdslimiet van twee uur voor gebruikers onder de 18 jaar, die alleen door een ouder kan worden opgeheven. Als andere sociale mediaplatforms vergelijkbare voorwaarden overeenkomen, wordt de dagelijkse tijdslimiet verlaagd naar &eacute;&eacute;n uur.&nbsp;</li> <li>Een standaard nachtblokkering tussen middernacht en 6 uur &#39;s ochtends voor gebruikers onder de 18 jaar, die alleen door een ouder kan worden opgeheven. Als andere sociale mediaplatforms met vergelijkbare voorwaarden instemmen, wordt de nachtblokkering uitgebreid naar 22.00 uur tot 7.00 uur.&nbsp;</li> <li>Standaard worden meldingen aan gebruikers onder de 18 jaar geblokkeerd tussen 22:00 en 07:00 uur en tijdens schooluren (van 08:00 tot 15:00 uur van 15 augustus tot 15 juni).</li> <li>Een verbeterd mechanisme waarmee tieners mogelijk schadelijke inhoud kunnen melden, en de verplichting voor Meta om binnen zes uur op 90 procent van die meldingen te reageren.</li> <li>Een verbod op het tonen van het aantal likes of reacties aan gebruikers jonger dan 18 jaar.&nbsp;</li> <li>Een verbod op het gebruik van filters voor afbeeldingen van cosmetische ingrepen door gebruikers onder de 18 jaar.&nbsp;</li> <li>Een optie voor gebruikers onder de 18 jaar om een niet-gepersonaliseerde feed te hebben, wat betekent dat de feed geen algoritme gebruikt om hen te targeten met content die erop gericht is om hen eindeloos te laten scrollen.&nbsp;</li> <li>Meta heeft zich ertoe verbonden de bestaande veiligheidsmaatregelen voor content gericht op tieners te handhaven, te evalueren en te verbeteren.</li> </ul> <p>Het bedrijf zal ook andere beschermingsmaatregelen moeten treffen. Bijvoorbeeld:&nbsp;</p> <ul> <li>Meta heeft ermee ingestemd om de bestaande veiligheidsmaatregelen voor content gericht op tieners te handhaven, te evalueren en te verbeteren, en zal verbeterde hulpmiddelen voor ouderlijk toezicht ontwikkelen.</li> <li>Meta zal strenge leeftijdscontroles uitvoeren om gebruikers jonger dan 18 jaar te detecteren, en zal ook maatregelen nemen om kinderen jonger dan 13 jaar te identificeren en van hun platformen te verwijderen.</li> <li>Meta zal een onafhankelijke accountant aanstellen met ruime toegang tot informatie en middelen, regelmatige rapportage en het recht om zorgen te uiten aan de procureurs-generaal.</li> <li>Ten slotte zal Meta onderworpen worden aan een gerechtelijk bevel dat het bedrijf verbiedt om verdere valse, misleidende of bedrieglijke verklaringen af ??te leggen over de veiligheidsfuncties van zijn producten.</li> </ul> <h3>Niet ver genoeg?</h3> <p style="margin-bottom:11px"><a href="https://www.theguardian.com/technology/2026/aug/26/meta-trial-witness-settlement">In the Guardian</a> stelt Arturo B&eacute;jar, een voormalig Facebook-medewerker en belangrijke getuige in deze zaak, dat de uitkomst &ldquo;geen vrijbrief is&rdquo; om te zeggen dat Instagram en Facebook in het vervolg veilig voor kinderen zullen zijn:</p> <blockquote> <p style="margin-bottom:11px">&ldquo;De beperkingen die in de overeenkomst staan, komen neer op het volgende: &lsquo;Nou ja, je mag zoveel sigaretten roken als je in twee uur per dag kunt. Dat maakt de sigaretten er niet veiliger op.&rdquo;</p> </blockquote> <p>Het geheel van deze maatregelen is te vrijblijvend, zegt expert <a href="https://www.linkedin.com/in/helen-vossen-36b5b917/">Helen Vossen</a> van Universiteit Utrecht <a href="https://www.volkskrant.nl/tech/wordt-het-nieuwe-ontwerp-van-instagram-en-facebook-echt-zoveel-kindvriendelijker~bcc832b9/">in de Volkskrant</a>. Vooral de opdracht om een feed zonder algoritmes aan te bieden zal volgens haar in de praktijk weinig zin hebben omdat gebruikers liever wel via een algoritme worden gevoed.</p> <blockquote> <p>&ldquo;Een algoritmische tijdlijn zou voor jongeren eigenlijk &uuml;berhaupt geen optie moeten zijn&quot;,</p> </blockquote> <p>vindt Helen Vossen.</p> <p><a href="https://www.linkedin.com/in/bart-custers-0b86351/">Bart Custers </a>van Universiteit Leiden, vindt het jammer dat er een schikking is getroffen in plaats van een vonnis uitgesproken door de rechter, maar meent niettemin:</p> <blockquote> <p>&ldquo;Dat Meta bereid is geweest om maatregelen door te voeren en een recordbedrag neer te leggen om te schikken, laat zien dat ook zij doorhebben dat ze kinderen onvoldoende hebben beschermd.&rdquo;</p> </blockquote> <p><em>*)&nbsp;Photo by <a href="https://unsplash.com/@pandales?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText">Frank Ching</a> on <a href="https://unsplash.com/photos/a-little-girl-laying-in-bed-looking-at-a-cell-phone-KxN1IBdtxH0?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText">Unsplash</a></em></p> 'Maatregelen gaan niet ver genoeg'https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Kinderen socviale media frank-ching -unsplash.jpg?twic=v1/cover=720x405https://www.netkwesties.nl:443/2512/meta-betaalt-miljarden-trump-land-en.htmMet meer accent op veiligheid en beveiliging in Europa worden bevoegdheden van speurders stukje bij beetje uitgebreid. Zoals met een eEvidence verordening.https://www.netkwesties.nl:443/2513/politie-berispt-aivd-ook-beetje-krijgt.htmSat, 05 Sep 2026 16:47:00 GMT<h3>Politie mocht niet waarschuwen</h3> <p>Rechtbank Den Haag publiceerde afgelopen week een<a href="https://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:RBDHA:2026:21977"> vonnis van eind juli 2026</a> over het delen van gegevens van een verdachte drugsboef door de Politie Limburg met de ANWB en haar partner, &ldquo;Carservice&rdquo; genoemd.</p> <p>De ondernemer in kwestie verleende pechhulp voor de ANWB met gebruik van het logo, bedrijfskleding en de uiterlijke voertuigkenmerken van de ANWB. De ondernemer was verdachte in een strafrechtelijk onderzoek naar grootschalige hennepteelt en witwassen. De politie deelde in 2022 via mail en telefonisch met de ANWB een waarschuwing dat haar partner verkeerde zaken deed.</p> <p>Dat had de politie niet mogen doen. De politie beroept zich op de Wet justiti&euml;le en strafvorderlijke gegevens (Wjsg), maar de rechtbank wijst dit af. Het initiatief kwam overduidelijk vanuit de politie. Artikel 19 Wpg maakt delen van data met derden mogelijk, maar louter met een zwaarwegend algemeen belang. Dat was er niet volgens de rechter.</p> <p>Het is een zaak van jaren geleden, met als boeiend detail dat de rechter meent dat ook een telefoontje tussen een diender en een persoon buiten de politie tot een overtreding van de Wet politiegegevens (Wpg) leidt.</p> <p>De ANWB staakte de samenwerking, dus er komt nu een schadestaatprocedure. De politie moet alvast 7.400 euro proceskosten betalen.</p> <h3>Nieuwe privacywet</h3> <p>De<a href="https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stb-2026-196.html"> Verzamelwet gegevensbescherming</a> treedt op 1 september 2026 vrijwel volledig in werking, een poging om de gaten in de Uitvoeringswet AVG (UAVG) te dichten.</p> <p><a href="https://privacy-web.nl/nieuws/vijf-privacyregels-die-op-1-september-veranderen/">Pont Data &amp; Privacy</a> somt de belangrijkste veranderingen op:</p> <ol> <li>AP moet sanctiebesluiten in beginsel openbaar maken</li> <li>Jongeren vanaf twaalf krijgen meer zeggenschap over hun AVG-rechten</li> <li>Biometrische toegangscontrole krijgt een hogere drempel</li> <li>Medische dossiers kunnen bij stoppen van een zorgverlener worden overgedragen zonder toestemming van iedere pati&euml;nt</li> <li>Tijdelijke overheidscommissies krijgen een duidelijkere grondslag voor gevoelige persoonsgegevens</li> </ol> <h3>Wet proactieve dienstverlening</h3> <p>Een nieuwe wet moet de Dienst Toeslagen de mogelijkheid bieden om persoonsgegevens actiever te gebruiken om burgers proactief te wijzen op toeslagen waarop zij waarschijnlijk recht hebben.</p> <p>Bij proactieve dienstverlening gaat het onder meer om het actief benaderen van mensen die waarschijnlijk recht hebben op een toeslag maar deze niet gebruiken (&lsquo;niet-gebruikers&rsquo;) en het ondersteunen van mensen die een aanvraag voor een toeslag willen doen. Daarnaast biedt het wetsvoorstel een grondslag voor experimenten om maatregelen te testen die afwijken van de wet maar als doel hebben om niet-gebruik tegen te gaan en terugvorderingen te verminderen. Bovendien kan Dienst Toeslagen mensen helpen door hun contactgegevens en een korte duiding van hun situatie te delen met bepaalde andere uitvoerders als de verwachting is dat die mensen zelf niet goed in staat zijn om dit contact te leggen (&lsquo;warm doorverwijzen&rsquo;).</p> <p>Vrijdag liep<a href="https://www.internetconsultatie.nl/proactieve_dienstverlening_toeslagen/b1"> de consultatie</a> af. De reacties zijn nog te lezen.</p> <h3>AIVD en MIVD mogen straks oorlog voeren</h3> <p>De wettelijke mogelijkheden voor de AIVD en MIVD om virtueel te vechten tegen personen en organisaties die de nationale veiligheid ondermijnen namens&nbsp; onze &lsquo;tegenstanders&rsquo; China, Iran en Rusland worden uitgebreid. Daartoe heeft het kabinet een voorstel voor de Wet bescherming nationale veiligheid door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (<a href="https://www.aivd.nl/onderwerpen/wet-op-de-inlichtingen--en-veiligheidsdiensten/wet-bescherming-nationale-veiligheid-door-de-inlichtingen-en-veiligheidsdiensten">Wbnv</a>) aangenomen, dat nu<a href="https://www.internetconsultatie.nl/wbnv/b1"> in consultatie</a> gaat.</p> <blockquote> <p>&ldquo;Nu moeten de diensten per individuele hack vooraf een toets laten uitvoeren voordat ze in actie mogen komen. Die tijd is er in de digitale wereld vaak niet, tegenstanders bewegen zich snel. Onder de nieuwe wet kunnen de diensten sneller bevoegdheden inzetten als overduidelijk is wie de tegenstander is.&rdquo;&nbsp;&nbsp;</p> </blockquote> <h3>Wel zoet zijn hoor, AIVD</h3> <p>Een<a href="https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/detail?id=2026Z17293&amp;did=2026D39429"> brief van het kabinet</a> over het sleepnet in de praktijk, naar aanleiding van kritiek van toezichthouder Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) :</p> <blockquote> <p>&ldquo;Het onderzoek van de CTIVD ziet enerzijds op de technische werking van het filterkader en anderzijds op de wijze waarop de diensten controle houden op het proces van datareductie. De CTIVD constateert dat de diensten reeds belangrijke maatregelen hebben genomen om de rechtmatige inzet van OOG-interceptie te borgen, maar signaleert tevens op een aantal onderdelen ruimte voor verdere verbetering.</p> <p>De diensten herkennen dit beeld, hebben reeds verschillende maatregelen getroffen en nemen de aanbevelingen van de CTIVD over. In de volgende passages lichten wij deze opvolging per aanbeveling toe.&rdquo;</p> </blockquote> <h3>Speurders digitaal de grens over</h3> <p>De<a href="https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX:32023R1543"> eEvidence-verordening</a>&nbsp; ging in,<a href="https://tweakers.net/reviews/15168/nieuwe-eu-wet-laat-buitenlandse-autoriteiten-sneller-je-chats-opvragen.html"> zo bericht Tweakers</a>. Deze wet maakt het makkelijker voor overheden om digitaal bewijsmateriaal uit andere EU-lidstaten te vorderen in strafzaken. &ldquo;Denk bijvoorbeeld aan een strafzaak in Frankrijk waarvoor toegang nodig is tot gebruikersgegevens van Google die in Ierland zijn opgeslagen. Voorheen moesten zulke informatieverzoeken via de autoriteiten van het land waar dat bedrijf is gevestigd, maar dat is nu niet meer nodig.&rdquo;</p> <p>Ook kan bijvoorbeeld het Nederlandse OM rechtstreeks gegevens vorderen bij organisaties in de gehele EU, die binnen tien dagen moeten leveren, bij aantoonbare spoed binnen acht uur. Als bedrijven niet tijdig reageren, riskeren ze boetes tot twee procent van de wereldwijde omzet.</p> <p>Ten derde kan een organisatie verplicht worden om bepaalde gegevens niet te verwijderen en beschikbaar te houden voor onderzoek voor een periode van zestig dagen, eventueel steeds met dertig dagen te verlengen.</p> <p>Bedrijven waarop deze wet van toepassing is, moeten zich hiervoor registreren in de Europese Court Database. In Nederland houdt de Autoriteit Consument &amp; Markt hier toezicht op. Het gaat vooral om digitale dienstverleners.</p> <h3>Goede hulp voor Uber-chauffeurs</h3> <p>Dat Uber-chauffeur Ben Ali de achilleshiel van het algoritmisch systeem van Uber kon duiden, heeft hij mede te danken aan privacy-activist<a href="https://www.dehaye.org/"> Paul-Olivier Dehaye</a>. Die hielp met het verzamelen van de data voor de aanklacht bij de Autoriteit Persoonsgegevens. &ldquo;Ik hoorde altijd veel verhalen van chauffeurs die geen idee hadden hoe Uber tot beslissingen kwam. Voor hen is het echt een black box. Daarom zijn we die data gaan opvragen&rdquo;, zegt Dehaye<a href="https://www.volkskrant.nl/economie/de-recordboete-voor-uber-begon-bij-een-franse-chauffeur-die-geen-wegwerpdoekje-wilde-zijn~b1c097bb/"> tegen de Volkskrant</a>.</p> <p>Dit leidde uiteindelijk tot de<a href="https://www.netkwesties.nl/2508/tietenfestijn-dankzij-camerabril-chatgpt.htm"> recordboete voor Uber</a> van de AP. Het beroep gaat nog jaren duren. Ondertussen loopt er<a href="https://workerinfoexchange.nl/"> ook een massaclaim</a> die nauwelijks bekend is.</p> <h3>&lsquo;Kinderporno in Meta-reclame&rsquo;</h3> <p>Meta heeft de afgelopen negen maanden tientallen betaalde advertenties geplaatst die expliciet, door AI gegenereerd materiaal van seksueel misbruik van kinderen (CSAM) en afbeeldingen van minderjarigen bevatten, zo bericht Wired op grond van<a href="https://www.techtransparencyproject.org/articles/inside-metas-global-playbook-for-fighting-child-safety-laws"> onderzoek van het Tech Transparency Project</a> naar de advertentiebibliotheek van Meta. Dat leidde naar meer dan 50 beeld- en videoadvertenties met misbruikmateriaal. Sommige advertenties gaven kliks naar zogenaamde &lsquo;nudify&rsquo;- of &lsquo;undressing&rsquo;-apps.</p> <p>De reclamebieb liet zien dat de advertenties op Facebook, Instagram, Messenger en/of Threads werden getoond, ook in tien Europese landen.</p> <p>Zie het eerdere artikel deze week over de <a href="https://www.netkwesties.nl/2512/meta-betaalt-miljarden-trump-land-en.htm">Meta-schikking in de VS</a>.</p> <p><em>*) Foto: Excelsior-Sparta, 29 augustus 2026 (Peter Olsthoorn, cc)</em></p> <p>&nbsp;</p> PrivacyJournaal week 35, 2026https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/20260829 EXCELSIOR-SPARTA 2.jpg?twic=v1/cover=720x405https://www.netkwesties.nl:443/2513/politie-berispt-aivd-ook-beetje-krijgt.htmEr is veel te doen over de boetes van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd voor media die schreven over afslankpillen. Ze zouden reclame maken door onvoldoende neutraal te berichten.https://www.netkwesties.nl:443/2510/verkeerd-beeld-reclame-met-boetes-zorginspectie.htmSat, 05 Sep 2026 16:48:00 GMT<p>De <a href="https://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:RBAMS:2026:5160">rechtbank Amsterdam oordeelde</a> over de boete die het ministerie van VWS aan DPG had opgelegd voor publicaties in haar tijdschrift Flair en regionale krant De Stentor. Die publicaties zou reclame bevatten voor afslankpillen zoals Ozempic en zulke reclame mag niet volgens de Geneesmiddelenwet. De rechtbank oordeelde dat die boete dus terecht opgelegd is.</p> <p>Het ging om een redactioneel Flair-artikel. Daar werd inderdaad de loftrompet gestoken over Ozempic. Ozempic is een medicijn tegen diabetes, maar je wordt er ook dunner van. Reclame voor geneesmiddelen is <a href="https://www.netkwesties.nl/2507/waarom-verzwegen-stentor-nrc-volkskrant.htm">zeer streng gereguleerd. En terecht.</a> Waar het mij hier om gaat is de allereerste vraag die de rechtbank behandelt: of het Flair-artikel wel of geen reclame is.</p> <h3>Definitie van reclame</h3> <p>Ik schreef mee aan de <a href="https://www.reclamecode.nl/">Nederlandse Reclame Code</a> en aan de definitie van reclame daarin. Wat daarbij voortdurend aan de orde was: wat is de relatie tussen de uitingsvrijheid en reclame? Waar kwamen we op uit?</p> <p>Dat heel veel uitingen reclame kunnen zijn. Zodra het netto-effect is dat die uitingen het merk van de adverteerder positief over het voetlicht brengen, kan dat reclame zijn. Maar bij alle uitingen gaat het wel altijd om de intentie: in opdracht, of ten behoeve van een adverteerder.</p> <p>Ontbreekt die, is een uiting geen reclame. Simpel gezegd: wordt degene die de uiting doet daarvoor niet op de een of andere manier door de adverteerder beloond, is er geen sprake van reclame. Een spontane, juichende bespreking van een pil in een redactioneel artikel in een tijdschrift is dus geen reclame volgens de Nederlandse Reclame Code.</p> <h3>Flair-redactie</h3> <p>Waarom denkt de rechtbank Amsterdam dat dat artikel wel reclame is? Allereerst: de rechtbank kijkt niet naar de Nederlandse Reclame Code maar naar de Geneesmiddelenwet. De Geneesmiddelenwet bepaalt dat reclame is:</p> <blockquote> <p>&ldquo;Elke vorm van be&iuml;nvloeding met het kennelijke doel het voorschrijven, ter hand stellen of gebruiken van een geneesmiddel te bevorderen, dan wel het geven van de opdracht daartoe.&rdquo;</p> </blockquote> <p>De wettekst past goed bij de reclamedefinitie in de Nederlandse Reclame Code: het &lsquo;kennelijke doel&rsquo; moet zijn de promotie van het geneesmiddel. Dat doel blijkt het meest helder uit het feit dat er betaald wordt om het te publiceren. Is het kennelijk doel van het Flair-artikel het promoten van het geneesmiddel? Natuurlijk niet. Het <a href="https://www.flair.nl/over-ons">kennelijk redactionele doel</a> van <a href="https://www.flair.nl/">Flair</a> is het informeren en amuseren van de lezer.</p> <h3>Zuiver argumenteren?</h3> <p>De rechtbank had het zich daarom makkelijk kunnen en moeten maken: de Flair-publicatie heeft niet het &lsquo;kennelijk doel&rsquo; om de verkoop van Ozempic te bevorderen. Dat het gevolg van die publicatie is dat mensen naar de apotheek rennen om het middel te kopen, verandert dat doel niet.</p> <p>De rechtbank haalt dus &lsquo;doel&rsquo; en &lsquo;gevolg&rsquo; door elkaar. Dat blijkt uit rechtsoverweging 7.5 van het vonnis waar de rechtbank schrijft: &ldquo;Het gaat er bij die doelstelling om wat de publicatie bij de lezers teweeg brengt.&quot;</p> <p>Dat is dus onjuist. De doelstelling is het amuseren en informeren van het publiek en wat de publicatie teweegbrengt is het gevolg en niet de doelstelling. De interpretatie van de rechtbank klopt taalkundig al niet (een doelstelling is simpelweg geen gevolg), maar ook heeft die redenering absurde consequenties voor de vrijheid van meningsuiting.</p> <p>Die redenering leidt tot een verbod voor de vrije pers om positief te schrijven over nieuwe geneesmiddelen. Wat de wetgever in de ogen van de rechtbank nu precies met zo&rsquo;n persbreidel zou hebben gewild, wordt uit het vonnis helaas niet duidelijk.</p> <h3>Europese uitspraak</h3> <p>Voor de goede orde: artikelen die een verkapte advertorial zijn (betaald door de adverteerder), mogen natuurlijk niet. Maar in dit geval is daar geen enkele aanwijzing voor.</p> <p>De rechtbank verwijst ter onderbouwing naar een uitspraak van het Hof van Justitie <a href="https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/ALL/?uri=ecli:ECLI:EU:C:2011:275">van 5 mei 2011</a> waarbij het Hof bepaalde dat het begrip &lsquo;reclame&rsquo; als het gaat om geneesmiddelen heel breed moet worden uitgelegd.</p> <p>In dat arrest bepaalt het Hof echter nergens dat het gevolg bepalend is en niet het doel. Integendeel: ook in dit arrest spreekt het Hof uitsluitend over de doelstelling van de uiting. Het op een hoop gooien van doel en gevolg heeft in dat arrest dus geen basis.</p> <p>De onjuiste opvatting van reclame die de rechtbank hanteert, is zeer risicovol. Journalisten moeten zoveel mogelijk vrij zijn te schrijven wat ze noodzakelijk achten. Ze moeten niet na hoeven te denken of hun teksten tot gevolg hebben dat product a of b beter zou kunnen verkopen. Hun onafhankelijkheid moet niet in het gedrang komen doordat de rechter ze van journalisten tot vermeende copywriters maakt.</p> <p><em>*)&nbsp;Gooische Moeder Leslie Keijzer vertelt <a href="https://www.youtube.com/shorts/MO6yNGLbtCk">aan RTL Boulevard </a>(ook DPG Media) over haar gebruik van Ozempic</em></p> <p>&nbsp;</p> Rechtbank Amsterdam zet de persvrijheid onder drukhttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Gooische Moeder Leslie Keijzer.jpg?twic=v1/cover=720x405https://www.netkwesties.nl:443/2510/verkeerd-beeld-reclame-met-boetes-zorginspectie.htmHoofdredacteuren, ombudsmannen (m/v/x), de Raad voor de Journalistiek en uiteindelijk de rechter vellen oordelen over journalistiek. Maar dat gaat alleen over incidenten. Lezers en kijkers hebben behoefte aan een permanente kwaliteitstoets.https://www.netkwesties.nl:443/2509/wie-beoordeelt-continu-kwaliteit-journalistiek.htmSun, 30 Aug 2026 09:31:00 GMT<p>Enkele maanden geleden<a href="https://www.netkwesties.nl/2384/hebben-we-rechter-nog-nodig-bij-conflicten.htm"> schreef ik</a> over <a href="https://objection.ai/">Objection.ai</a>, een Amerikaans initiatief dat mensen de mogelijkheid bood om journalistieke publicaties aan te vechten wanneer zij meenden dat de feiten niet klopten of dat zij onzorgvuldig waren behandeld. Inmiddels is dat initiatief vrijwel geruisloos verdwenen en opgevolgd door een ander initiatief gericht op journalistieke kwaliteit.</p> <p>De initiatiefnemers menen:</p> <blockquote> <p>&ldquo;Veroordelingen bestraffen missers achteraf. Ze bieden geen oplossing voor de noodzaak tot stimulering van betere journalistiek.&nbsp; Ze pakken de onderliggende oorzaak niet aan. Daarom hebben we dit ontwikkeld: een degelijke openbare methodologie die journalisten beoordeelt, rangschikt en indexeert op basis van de nauwkeurigheid van hun verslaggeving.&rdquo;</p> </blockquote> <h3>Behoefte aan beoordeling</h3> <p>Het resultaat heet<a href="https://theprimary.com/about"> Primary</a>: een platform dat beoogt de kwaliteit van journalisten zelf meetbaar te maken, in plaats van achteraf te beoordelen of een publicatie correct was. Niet op basis van reputatie, prijzen of bekendheid, maar op basis van de mate waarin hun werk origineel, zorgvuldig en grondig is.</p> <p>Vrijwel gelijktijdig is ook <a href="https://www.themediaintegrityproject.com/about">The Media Integrity Project</a> ontstaan, dat met behulp van AI niet alleen journalisten, maar ook afzonderlijke artikelen analyseert op zaken als brongebruik, framing, context en de manier waarop informatie uiteindelijk bij het publiek terechtkomt. En dan is er <a href="https://www.newsguard.ai/">Newsguard.ai</a> dat een &lsquo;betrouwbaarheidsscore&rsquo; meent te kunnen geven aan nieuwssites.</p> <p>Of deze methodieken uiteindelijk standhouden, is niet de meest interessante vraag. Veel relevanter is, vind ik, dat dergelijke initiatieven &uuml;berhaupt ontstaan. Blijkbaar bestaat er behoefte aan nieuwe vormen van kwaliteitsbeoordeling die verder gaan dan de traditionele mechanismen waarmee de journalistiek zichzelf al decennialang controleert.</p> <h3>Niet enkel bij klachten</h3> <p>In Nederland kennen we daarvoor de hoofdredacteur, de ombudsman, de Raad voor de Journalistiek en uiteindelijk de rechter. Ze zien toe op zorgvuldigheid en correctie. Zij zijn echter vrijwel allemaal gericht op incidenten, wanneer het al mis ging. Ingrijpen volgt achteraf, na een klacht over vermeende overschrijding van normen en schade.</p> <p>De nieuwe generatie platforms kijkt juist vooruit. Zij probeert continu zichtbaar te maken waar kwalitatief goede journalistiek ontstaat en welke journalistieke processen leiden tot betrouwbare informatie. Daarmee verschuift de aandacht van het corrigeren van fouten naar het waarderen van kwaliteit.</p> <h3>AI neemt waarde weg</h3> <p>Dat is geen toeval. Generatieve AI verandert namelijk niet alleen de manier waarop burgers informatie consumeren, maar ook de economische logica van de journalistiek.</p> <p>Originele verslaggeving, eigen bronnen, verificatie en verschillende perspectieven vormen al eeuwenlang het fundament onder journalistiek. Juist deze onderdelen kan AI niet zelfstandig produceren. Een taalmodel bezoekt geen gemeenteraadsvergadering, spreekt geen vertrouwelijke bron, haalt geen geheime documenten boven water; mensenwerk om nieuwe informatie te verzamelen.</p> <p>Tegelijkertijd ontstaat bij het samenbrengen, ordenen en samenvatten van bestaande informatie door AI steeds meer economische waarde. De gebruiker krijgt een direct antwoord van een AI-assistent, die het haalt bij de oorspronkelijke bron. De markt betaalt minder voor het produceren van informatie dan voor de synthese en het organiseren ervan.&nbsp; Dat is geen tijdelijke verandering die vanzelf weer verdwijnt zodra de technologie volwassen wordt. Ook al worden er licenties getekend waarbij AI betaalt.</p> <p>Als originele verslaggeving economisch onder druk komt te staan, ontstaat vanzelf de behoefte om zichtbaar te maken welke journalistiek daadwerkelijk publieke waarde toevoegt. Origineel onderzoek dat zorgvuldig is geverifieerd en in de juiste context wordt geplaatst vormt uiteindelijk de grondstof waarop vrijwel alle andere informatievoorziening, inclusief AI, verder bouwt.</p> <p>Misschien is dat wel de belangrijkste betekenis van deze nieuwe initiatieven. Zij proberen niet alleen fouten op te sporen, maar vooral inzichtelijk te maken waar de journalistieke waarde werkelijk ontstaat. Dat is een fundamenteel andere benadering dan we gewend zijn.</p> <p>Waar blijven dit soort systemen in Nederland, om transparantie te brengen over originaliteit, verificatie, context en diversiteit van perspectieven? Als de journalistiek dat niet zelf doet, pakken anderen dit op, met eigen criteria. En dan is de vraag hoe de schifting tussen kaf en koren plaatsvindt en welke journalistiek in het AI-tijdperk zichtbaar, vindbaar en economisch waardevol blijft.&nbsp;</p> <p><em>*) Een versie van deze opinie verscheen eerder bij <a href="https://www.spreekbuis.nl/">Spreekbuis</a></em></p> <p>&nbsp;</p> Nog louter klachten achteraf behandelen schiet tekort https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/NA BBC JOURNALISTIEK.jpg?twic=v1/cover=720x405https://www.netkwesties.nl:443/2509/wie-beoordeelt-continu-kwaliteit-journalistiek.htmDe boete voor Uber bedraagt 15 keer het jaarlijks budget van de Autoriteit Persoonsgegevens van bijna 60 miljoen euro. Daarmee zou de AP de meest winstgevende instelling in Nederland worden. Zal Trump even met Rutte bellen?https://www.netkwesties.nl:443/2508/tietenfestijn-dankzij-camerabril-chatgpt.htmSun, 30 Aug 2026 09:30:00 GMT<p>De Autoriteit Persoonsgegevens legt taxibedrijf Uber <a href="https://www.autoriteitpersoonsgegevens.nl/actueel/uber-krijgt-boete-van-bijna-825-miljoen-euro-voor-geautomatiseerd-blokkeren-van-chauffeurs">een boete van 825 miljoen euro op</a> voor het automatisch stopzetten van accounts van chauffeurs, zonder hen hiervan in kennis te stellen. Dat<a href="https://www.reuters.com/world/dutch-regulator-fines-uber-966-million-automating-driver-suspensions-document-2026-08-21/"> meldde Reuters</a> als eerste.</p> <p>De overtredingen zouden hebben plaatsgevonden van 2018 tot en met 2022. Het betrof een klacht van zo&rsquo;n 170 Franse chauffeurs. Als je de boete daartegen afzet, komt het op bijna 5 miljoen per chauffeur, maar&nbsp; in totaal gaat het om meer chauffeurs.</p> <blockquote> <p>&bdquo;We zijn het fundamenteel oneens met dit besluit en vinden de hoogte van de boete disproportioneel&rdquo;,</p> </blockquote> <p>aldus de woordvoerder van Uber tegen Reuters.</p> <p>Er lopen nog bezwaren van Uber tegen de AP-boetes van 10 miljoen euro (2023) en 290 miljoen (2024).&nbsp;De nieuwe&nbsp; boete zou de op &eacute;&eacute;n na hoogste zijn die ooit is opgelegd op basis van de AVG. Dat de Nederlandse toezichthouder de boete nu uitdeelt, komt omdat het Europese hoofdkantoor van Uber in Amsterdam staat. (Hebben we dat nog aan Neelie te danken trouwens? Zo ja, dan ook de boetes die hoger zijn dan de 500 miljoen die ze destijds zelf Microsoft oplegde.)</p> <p>Meta, het moederbedrijf van Facebook, moest in 2023 1,2 miljard euro betalen voor het illegaal verplaatsen van gegevens van Europese gebruikers naar de Verenigde Staten. Het beroep van Meta loopt nog.</p> <p>De positie van de nieuwe AP-voorzitter Geert Potjewijd is boeiend, want hij was advocaat van Uber. Hij heeft zich hoogstwaarschijnlijk bij deze zaak afzijdig gehouden, want heeft een geheimhoudingsplicht als advocaat. Ik kom de komende week hierop terug, omdat er donderdag concrete kritiek op zijn positie en de geheimhouding kwam. De AP had geen tijd om m&rsquo;n vragen vrijdag te beantwoorden, juist als gevolg die Reuters-berichtgeving&nbsp; over Uber. Het woord in de Uber-kwestie werd gevoerd door <a href="https://www.autoriteitpersoonsgegevens.nl/over-de-autoriteit-persoonsgegevens/organisatie-ap/het-bestuur-van-de-ap/monique-verdier-vicevoorzitter">AP-bestuurslid Monique Verdier</a>, niet door Potjewijd.</p> <p>&nbsp;Grondrechteneffectbeoordeling</p> <p>Weer een leuk woord voor Scrabble, uit een<a href="https://autoriteitpersoonsgegevens.nl/actueel/de-fria-voor-ai-systemen-komt-eraan-bereid-u-voor"> bericht van de AP</a>:</p> <blockquote> <p>&ldquo;Bent u een overheidsorganisatie of een private organisatie die publieke diensten levert? En bent u van plan een AI-systeem met een hoog risico te gaan gebruiken? Of gaat u als publieke of private organisatie een beoordelingssysteem voor financi&euml;le risico&rsquo;s gebruiken? Dan moet u vanaf december 2027 vooraf beoordelen welke gevolgen dit AI-systeem kan hebben voor de grondrechten van mensen. Zo&rsquo;n beoordeling heet een &lsquo;fundamental rights impact assessment&rsquo; (FRIA), oftewel een &lsquo;grondrechteneffectbeoordeling&rsquo;.&rdquo;</p> </blockquote> <p>De AP vindt dat organisaties de uitvoering van een FRIA alvast maar moeten testen. De AP helpt met<a href="https://autoriteitpersoonsgegevens.nl/documenten/aan-de-slag-met-de-fria"> uitleg over het FRIA-vereiste in de AI- verordening</a> en een landelijke proef om aan mee te doen. Het geldt dus enkel voor bepaalde hoogrisico-AI-systemen, maar kan gezien worden&nbsp; als een aanvulling op de<a href="https://autoriteitpersoonsgegevens.nl/themas/basis-avg/praktisch-avg/data-protection-impact-assessment-dpia"> DPIA</a></p> <h3>Meta nu echt in het nauw</h3> <p>Dinsdag begon in Oakland een rechtszaak tegen Meta van de Amerikaanse staten Californi&euml;, Colorado, Kentucky en New Jersey vanwege vermeende mentale schade aan kinderen, met steun van 25 andere staten.</p> <p>Die dertig staten zouden samen zo&#39;n twee derde van de Amerikaanse bevolking vertegenwoordigen. Dus Meta vreest boetes die kunnen oplopen tot meer dan 200 miljard dollar, de jaaromzet. In de eerdere zaak in New Mexico mocht Meta 940 miljoen aftikken. Beroep loopt nog.</p> <p>Functies van Instagram en Facebook en Instagram zouden minderjarigen doelbewust verslaafd maken. Ouders hebben te weinig in te brengen qua toestemming.</p> <blockquote> <p>&ldquo; Meta gebruikt ongekend krachtige technologie&euml;n om kinderen en tieners te verleiden, bezig te houden en uiteindelijk te vangen&rdquo;,</p> </blockquote> <p>schrijven de staten in de aanklacht.</p> <p>Op de<a href="https://www.theguardian.com/technology/2026/aug/18/meta-child-safety-addiction-lawsuit-states"> eerste dag van het proces</a> brachten advocaten intern onderzoek van Meta naar de verslaving aan Instagram in. Meta brengt ertegenin dat het een enorme hoeveelheid maatregelen nam en mogelijkheden biedt om kinderen te beschermen bij deelname aan&nbsp; de apps.</p> <h3>TikTok schikt in oude zaak</h3> <p>TikTok en zijn Chinese moederbedrijf ByteDance zijn vrijdag akkoord gegaan met een schikking van 400 miljoen dollar om de aanklacht van het Amerikaanse ministerie van Justitie van tafel te krijgen.</p> <p>Het ministerie van Justitie had TikTok en ByteDance in 2024 voor de rechter gedaagd omdat ze de privacy van kinderen niet zouden hebben beschermd en illegaal hun gegevens zouden hebben verzameld. Ze werden ervan beschuldigd een wet te hebben overtreden die voorschrijft dat online diensten gericht op kinderen toestemming van de ouders moeten verkrijgen om persoonlijke gegevens te verzamelen van gebruikers jonger dan 13 jaar.</p> <p>TikTok tikt onmiddellijk 300 miljoen dollar af, en nog eens 100 miljoen dollar zodra een beschikking van kracht wordt waarmee een eerdere schikkingsovereenkomst wordt vernietigd die in 2019 met de Federal Trade Commission was gesloten inzake Musical.ly, de voorganger van TikTok.</p> <h3>ChatGPT slurpt je data</h3> <p>Uit het onvolprezen<a href="https://www.aireport.nl/"> AI Report</a>:</p> <blockquote> <p>&ldquo;Elke klik, elke toetsaanslag, elke keer dat je van het ene programma naar het andere springt: ChatGPT kan het vanaf nu allemaal registreren. Uit die stroom bouwt de assistent een tijdlijn van je werkdag, zodat je hem later gewoon kunt vragen waar je ook alweer gebleven was. Handig als je je eigen documenten kwijtraakt, iets minder prettig als je er even over doordenkt.&rdquo;</p> </blockquote> <p>Deze Computer History wordt wereldwijd uitgerold voor de ChatGPT app voor macOS van Apple, maar de EU, het Verenigd Koninkrijk en Zwitserland komen over enkele weken aan de beurt. OpenAI registreert je handelingen, en leidt daaruit af hoe jouw dag eruitzag. Volgens OpenAI leert de assistent zo ook je gewoontes kennen en stelt hij taken voor die daarbij passen. De verzamelde gebeurtenissen blijven op je eigen Mac en worden na 48 uur gewist. Echter, OpenAI <a href="https://learn.chatgpt.com/docs/customization/computer-history">zegt</a> in een uitgebreide&nbsp; uitleg dat voor de betaalde versies de optie standaard uit staat. (Zie ook <a href="https://www.theverge.com/ai-artificial-intelligence/980742/chatgpts-computer-history-tracks-your-clicks-and-keystrokes">artikel The Verge</a>).</p> <p>AI Report:</p> <blockquote> <p>&ldquo;Maar er zit meer aan vast dan &eacute;&eacute;n schuifje. Die gebeurtenissen gaan wel kort langs de servers van OpenAI om samengevat te worden; het bedrijf zegt ze daarna niet te bewaren en er niet mee te trainen. De samenvattingen zelf blijven als gewone tekstbestanden op je computer staan, en die zijn niet versleuteld: andere programma&rsquo;s die onder jouw account draaien, kunnen erbij.&rdquo;</p> </blockquote> <h3>Telegraaf ontdekt &lsquo;tietenfestijn&rsquo;</h3> <p>Rosanne de Jong van De&nbsp; Telegraaf<a href="https://www.telegraaf.nl/lifestyle/tech/honderden-nederlandse-vrouwen-stiekem-gefilmd-met-camerabril-zelfs-creepshots-van-seksfeesten-op-grote-schaal-gedeeld/159830132.html"> keek stiekem mee</a> in een Telegramgroep met beelden van honderden Nederlandse vrouwen die op Nederlandse stranden, festivals, in supermarkten en tijdens erotische feesten stiekem gefilmd waren met een camerabril.</p> <blockquote> <p>&ldquo;Alleen al op 7 en 8 augustus deelde dit account tientallen video&rsquo;s van allerlei verschillende vrouwen die op het strand van Zandvoort rondliepen in bikini&rsquo;s. &bdquo;Geniet van dit lekkere tietenfestijn!&rdquo;, luidde de bijbehorende tekst&hellip;Onder dit materiaal reageerden andere leden in de daaropvolgende dagen met hun eigen gemaakte beelden. Zoals van vrouwen die in strakke rokjes of yoga-leggings door vestigingen van Albert Heijn liepen.&rdquo;</p> </blockquote> <p>Het behelst de versleutelde groep genaamd &rsquo;Hard genieten&rsquo;, met meer dan 32.000 leden. Het gedeelde beeldmateriaal kwam vooral van een losgeslagen beheerder.</p> <blockquote> <p>&ldquo;Na melding ervan te hebben gemaakt bij Telegram, is het kanaal op zwart gezet. Maar een verdere reactie van Telegram aan Telegraaf bleef uit.&quot;</p> </blockquote> <p><em>*) Beeld:&nbsp;<a href="https://unsplash.com/@snow_mvn?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText">Viktor Avdeev</a> on <a href="https://unsplash.com/photos/white-mercedes-benz-c-class-on-street-during-daytime-Gk3apXDUZiI?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText">Unsplash</a></em></p> <p>&nbsp;</p> Peters Privacyjournaal week 34, 2026https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Uber viktor-avdeev-Gk3apXDUZiI-unsplash.jpg?twic=v1/cover=720x405https://www.netkwesties.nl:443/2508/tietenfestijn-dankzij-camerabril-chatgpt.htm