Netkwesties | Magazine over maatschappij en internet

Netkwesties | Magazine over maatschappij en internethttps://www.netkwesties.nl:443Netkwesties is een magazine over internet en samenleving. Naast nieuws biedt Netkwesties columns van professionals uit het vakgebied en een platform voor discussie over relevante onderwerpen.nlCopyright 2026Thu, 10 Sep 2026 04:55:00 +0100Netkwesties | Magazine over maatschappij en internethttps://www.netkwesties.nl:443/gfx/mail/logo.pnghttps://www.netkwesties.nl:443Publiek bestel niet in gevaar zonder vuilbekkerij van ONHet vertrek van Ongehoord Nederland doet het fundament van de publieke omroep wankelen volgens Ton F. van Dijk. Loopt het zo'n vaart? Hoe ziet Powned het wegsturen van de zusteromroep? En wat betekent dit voor de vrijheid van meningsuiting? Komt er snel een nieuwe ON?https://www.netkwesties.nl:443/2521/publiek-bestel-niet-gevaar-zonder-vuilbekkerij.htmWed, 09 Sep 2026 07:06:00 GMT<a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Ton_F._van_Dijk">Van Dijk</a>, zelf lang omroepbaas bij de NPO en nu een van de beste zelfstandige journalisten, kiest zelfs voor een<a href="https://www.hpdetijd.nl/cultuur-media/media/48467/als-ongehoord-nederland-valt-vallen-alle-omroepen"> Open Brief</a> aan minister van OCW Rianne Letschert om zijn waarschuwing cachet te geven: <blockquote> “De kwestie-ON! legt het échte probleem van Hilversum bloot. U kunt Ongehoord Nederland uit het publieke bestel verwijderen, maar u kunt de Nederlanders die zich door de publieke omroep niet vertegenwoordigd voelen niet uit de samenleving verwijderen. Daar ligt de kern. Het geheel van de huidige omroepen vormt steeds minder een afspiegeling van het land dat hen bekostigt. Als dat wordt erkend, kan het vertrek van Ongehoord Nederland niet zonder gevolgen blijven voor het omroepmodel zelf. De publieke omroep ontleent zijn bestaansrecht immers aan pluriformiteit… Wie uitsluitend ON! verwijdert, beschermt uiteindelijk vooral de bestaande inrichting. Niet noodzakelijkerwijs de pluriformiteit van de publieke omroep, en daarmee evenmin de verscheidenheid van de samenleving die hij behoort te dienen.” </blockquote> <h3>Rode kaart ON </h3> De kans is groot dat minister Letschert ON de licentie zal ontnemen, want ze heeft daarvoor de formeel benodigde<a href="https://www.cvdm.nl/nieuws/brief-commissariaat-aan-minister-ocw-over-intrekking-erkenning-on/"> inbreng van het Commissariaat voor de Media</a>. En een meerderheid van de Tweede Kamer vindt het welletjes geweest met de vuilbekkerij van ON. Daarmee vervalt het extreemrechtse geluid niet in de berichtgeving van de publieke omroep, maar wel met een eigen club. De verscheidenheid schiet dan definitief tekort volgens Van Dijk, en daarmee de representatie van de Nederlandse bevolking. Echter, zijn bewering is niet gestoeld op feiten, en bovendien ziet hij de positie van de publieke omroep volgens mij te eng: er is politiek, niet enkel in Nederland, een teneur die de publieke omroep niet kan oplossen. En daarmee valt het bestaansrecht van het Nederlandse bestel heus niet in duigen. Ik denk dat zijn noodkreet voorbarig is. Op de eerste plaats zullen zich snel nieuwe gegadigden aandienen voor een licentie om het gat van ON op te vullen. Arnold Karkskens, de <a href="https://www.netkwesties.nl/2389/karskens-wint-zaak-ongehoord-nederland.htm">vertrokken oprichter van ON</a>, zal niet aarzelen. En hij zal de enige niet zijn uit de PVV- en FvD-achterban die zal proberen om een licentie te krijgen, mocht ON verdwijnen. <h3>Dalende kijkcijfers</h3> Bij de<a href="https://www.parlement.com/tweede-kamerverkiezingen-2025"> Tweede Kamerverkiezingen van 29 oktober 2025</a> hebben ruim 1,76 miljoen mensen op de PVV gestemd (17 procent) en 480.000 op FvD (4,5 procent). Dat zijn er samen ruim 2,2 miljoen. Gericht op deze Nederlanders kwam ON in april 2022 in het bestel, met een aspirant status voor vijf jaar tot eind 2026, verleend door minister Arie Slob (ChristenUnie) op grond van het behalen van de drempel van minimaal 50.000 leden. ON diende zich te gaan houden aan de <a href="https://omroepombudsman.nl/belangrijke-documenten">journalistieke code</a> van NPO. De bijdrage van ON aan de omroep werd grotendeels gedragen door Ongehoord Nieuws. De eerste uitzending op 22 februari 2022 op NPO 1 trok 225.000 kijkers, veel voor een nieuw middagprogramma. De top werd bereikt in november 2022 met 500.000 kijkers. Echter, dat waren er eind januari 2023 nog 170.000, waarna de daling doorzette tot 50.000 kijkers. Echter, in maart 2026 telt Kijkonderzoek nog 225.000 kijkers naar Ongehoord Nieuws om 13:00 uur, een aandeel van 18 procent. ON was voor links Nederland niet welkom in het bestel. De Volkskrant<a href="https://www.netkwesties.nl/1511/waarom-opteert-de-volkskrant-voor-censuur.htm"> pleitte direct voor censuur</a>, vonden we. Er kwamen snel aanvaringen met de NPO, al in 2022, waarna<a href="https://www.netkwesties.nl/1599/over-de-veroordeling-van-ongehoord-nederland.htm"> we betoogden</a> dat de daartoe gevonden criteria ook toonden dat andere omroepen zich niet aan de journalistieke code houden. Feiten en meningen lopen te vaak door elkaar. Vervolgens schreven we:<a href="https://www.netkwesties.nl/1620/breng-ongehoord-nederland-voor-de-rechter.htm"> laat de rechter over ON besluiten</a> en niet de (links georiënteerde) NPO en Commissariaat. <h3>Beter naar YouTube</h3> Vorige week beloofde ik lezers <blockquote> “wellicht een pleidooi om de smeerlappen van Ongehoord Nederland op tv te handhaven. Maar daar moet ik nog eens goed over nadenken. Laat me weten, wat u vindt.” </blockquote> Immers, draagt het  wegsturen van ON bij aan vermindering van extremisme in de samenleving, of juist niet? De ontvangen meningen van lezers variëren van “morgen de licentie intrekken. Laat de meute maar een nieuw verzoek  indienen.” tot “op YouTube kan ON prima uit de voeten zonder NPO-bemoeienis” tot “laat ze alsjeblieft niet ondergronds gaan” tot “Het vergt meer moed om ze binnen de NPO te houden dan eruit te gooien.” Opgeteld: het maakt niet zo veel uit.  Mediawetenschapper Wouter Hins<a href="https://www.netkwesties.nl/1732/besluitvorming-over-omroep-ongehoord.htm"> betoogde in 2024</a> op Netkwesties dat Ongehoord Nieuws beter af zou zijn op YouTube of desnoods Talpa dan bij de NPO. Dat <blockquote> “heeft voor ON! namelijk allerlei voordelen. Met de Journalistieke Code NPO, de Ombudsman voor de publieke omroepen en de raad van bestuur NPO heeft zij dan niets meer te maken”. </blockquote> Dat  is juist. Ook bewegingen als De Nieuwe Wereld en Left Laser komen op YouTube  prima tot hun recht. PVV en FVD zijn tegen het intrekken van de erkenning van Ongehoord Nederland, terwijl onder meer D66, VVD, CDA en PRO van ON verlost willen worden. Dus een meerderheid gaat een minderheid het zwijgen opleggen. Dat is voor het Grondrecht op de vrijheid van meningsuiting een slechte zaak, ook al overtreedt ON met haar smeerlapperij grenzen van het betamelijke. Het is zichtbaar, iedereen kan zich verweren. Nog steeds: laat de rechter oordelen. De rechter <a href="https://nos.nl/artikel/2547167-on-presentator-raisa-blommestijn-veroordeeld-tot-80-uur-taakstraf-meer-dan-de-eis">veroordeelde Raisa Blommestijn</a>, maar ON als geheel (nog) niet. De Evaluatiecommissie van de NPO concludeert dat ON te vaak <a href="https://nos.nl/artikel/2613968-onderzoek-naar-npo-kwaliteit-on-onder-druk-en-te-veel-kapiteins-bij-omroepen">de regels overtreedt</a>. JA21-Kamerlid Annabel Nanninga <a href="https://www.volkskrant.nl/cultuur-media/donkere-wolken-pakken-zich-samen-boven-ongehoord-nederland-minister-kan-niet-anders-dan-erkenning-intrekken~b1731d83/">zegt</a>: <blockquote> "Aan deelname aan een publiek stelsel zitten nu eenmaal voorwaarden verbonden wat betreft governance en inhoudelijke onderbouwing. ON heeft op dat punt keer op keer verzaakt. Daarbij is hun vrijheid van meningsuiting niet in het geding; laat ze een private website of kanaal beginnen, maar in het publiek bestel kan dit zo niet. Ik vind dat de minister nu een besluit mag gaan nemen, dat is haar werk." </blockquote> <h3>Powned: ON mag gaan</h3> Ton van Dijk betoogt dat je van de andere omroepen niet kunt verwachten dat ze extreemrechtse bevolkingsdeel afdoende bedienen en representeren. Dus is de NPO als geheel mank. Ik vroeg aan Dominique Weesie, directeur van Powned, de omroep die nu met Rutger en de Buitenlanders wel alle stemmen aan het woord laat, wat hij vindt van gedwongen vertrek van ON. <blockquote> “Ik ben het niet eens met Ton F. van Dijk. Natuurlijk, er moet ruimte zijn voor alle geluiden binnen de NPO, maar complottheorieën moet ON maar lekker op YouTube verspreiden. Dat kan nu eenmaal niet binnen de NPO. Het is waar dat er onvoldoende evenwicht is en het rechtse geluid niet altijd goed gehoord wordt in Hilversum. Maar dat kunnen andere omroepen prima voor hun rekening nemen. Als je kijkt naar wat wij met PowNews online doen, dan komt dat al heel goed in de buurt.” </blockquote> <a href="https://www.youtube.com/@PowNews">PowNews op YouTube</a> heeft ruim 600.000 volgers en behandelt onderwerpen als<a href="https://www.youtube.com/watch?v=b5iwMcr_LmY"> teloorgang van Nederlandse dorpen</a> en<a href="https://www.youtube.com/watch?v=OQSdgyWWA3A"> kritiek op coronabeleid</a>. Ook WNL en Omroep Max laten bij de NPO rechtse geluiden horen, soms ook AvroTros. Dus, meent Weesie: “Ik denk niet dat het  publieke bestel omvalt als je Ongehoord eruit duwt.” <h3>Minderheid zwijgen opgelegd?</h3> Maar met Ton van Dijk ziet hij het probleem van afgehaakte bevolkingsgroepen: <blockquote> “Er moet wel iets gebeuren zodat ook deze mensen zich beter vertegenwoordigd voelen bij de NPO. Dat kun je vooral doen door macht weg te halen bij de NPO zelf.” </blockquote> Het bestel verandert weer een beetje met overgang naar Omroephuizen, maar dat is geen fundamentele wijziging maar een andere structuur voor bestaande geluiden onder de NPO-code. Weesie vindt het echter wel een doorbraak: <blockquote> “Omroepen kunnen straks maken waarvoor ze zijn opgericht zonder dat je eerst door dat filter van de NPO moet. NPO wordt meer de faciliterende partij en niet zoals nu de controlerende partij. Dus dat dat gaat echt wel schelen.” </blockquote> <h3>Duitsland en Engeland</h3> Maar ik geloof niet dat een NPO zonder ON op instorten staat. Ik denk dat Ton F. van  Dijk, zelf ooit een fundament van het publieke bestel, de NPO te veel ziet als een op zichzelf staande entiteit die hoe dan ook de hele bevolking moet representeren. Extreemrechts moet hoe dan ook niets hebben van een publieke omroep. ON zit er enkel bij voor het geld, niet om bij te dragen aan het geheel. Er komt, zoals gezegd, wel een nieuwe ON. Maar is de NPO daarmee gered? De politieke realiteit botst met het publieke belang van een nationale omroep. Het beste voorbeeld is de AfD in Duitsland die dit weekend verkiezingen gaat winnen. De AfD<a href="https://www.faz.net/aktuell/feuilleton/medien-und-film/medienpolitik/ard-zdf-wie-die-afd-dem-oeffentlich-rechtlichen-rundfunk-schaden-kann-accg-200955315.html"> ziet de Duitse publieke omroepen</a> (ARD, ZDF en regionaal) als onvoldoende representatief voor de bevolking en door een links-liberaal “kartel” gedomineerd. Kritische conservatieve geluiden worden volgens die achterban gemarginaliseerd. Dus wil AfD het nationale Kijkgeld afschaffen en het aanbod van de publieke omroep terugbrengen tot een basisvoorziening of zelfs een betaaldienst. Hetzelfde laken een pak in Engeland waar Reform UK het Kijkgeld wil afschaffen. Nigel Farage vindt de BBC “tot in de kern verrot” en beschuldigt haar ervan een &bdquo;synoniem te zijn geworden voor corruptie, hypocrisie, arrogantie, antisemitisme en erger nog”. <h3>Vandaag Inside</h3> De extreemrechtse groeperingen vertrouwen de publieke omroep in de buurlanden ook niet. Daar kan Nederland geen uitzondering op maken met welke inrichting van het bestel dan ook, noch of er al dan niet nieuwe omroepen bijkomen. Kortom, je kunt hooguit verwachten dat extreemrechtse Nederlanders zich bij omroepen als Powned en WNL af en toe thuis voelen. Het is een illusie te menen dat de NPO-journalistiek als geheel dat vertrouwen wint, ook al geeft ze nog zo gebalanceerd ruimte voor extreem- en radicaal rechts geluid. Evenmin heeft de komst van ON in het bestel ertoe geleid dat het vertrouwen is toegenomen. Rechts publiek voelt zich prima thuis bij Vandaag Inside van John de Mol. Zelfs als de NPO dat zou overnemen zal het vertrouwen in de publieke omroep als geheel niet groeien. De ‘staatsomroep’ kan geen goed doen bij radicaal - en extreem rechts in Europa, behalve natuurlijk als welgezinde regering die overneemt zoals in Hongarije het geval was..   Noodkreet van Ton F. van Dijk voorbarig, het probleem is politiek https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Arnold Karskens Raisa Blommestijn 2.jpg?twic=v1/cover=720x405Publiek bestel niet in gevaar zonder vuilbekkerij van ONhttps://www.netkwesties.nl:443/2521/publiek-bestel-niet-gevaar-zonder-vuilbekkerij.htmDe AI- detector verblindt de journalistiek Toen Peter Olsthoorn onlangs een van mijn commentaren door een AI-detector haalde, verscheen er een uitslag die weinig ruimte liet voor nuance: honderd procent AI. Dat was niet zijn eerste waarschuwing. We hebben hierover vruchtbare discussies.https://www.netkwesties.nl:443/2520/de-ai-detector-verblindt-journalistiek.htmTue, 08 Sep 2026 22:05:00 GMTEen argeloze lezer zou daaruit gemakkelijk kunnen concluderen dat een chatbot het onderwerp heeft bedacht, het onderzoek uitgevoerd, het artikel geschreven en er namens mij mijn naam onder zette. Dat was uiteraard niet het geval. Zoals inmiddels vrijwel iedere schrijver gebruikte ik kunstmatige intelligentie tijdens het onderzoeksproces, om bronnen te vergelijken en om argumenten aan te scherpen. Bovendien zet ik AI in om de eigen eindredactie te ondersteunen. De analyse, de keuzes en de verantwoordelijkheid in dit commentaar waren volledig de mijne. Sterker nog, nadat Peter zelf de tekst nog had geredigeerd, bleef dezelfde detector blijkbaar volhouden dat het artikel volledig door AI was geschreven. Dat zegt misschien minder over mijn werkwijze dan over de pretenties van een inmiddels snelgroeiende industrie die beweert uit een eindtekst te kunnen afleiden hoe die tot stand is gekomen. <h3>Opiniebijdragen met AI</h3> Die gedachte kwam onmiddellijk weer bij mij op toen AI Report onderzoek publiceerde waaruit zou blijken dat een aanzienlijk deel van de ingezonden opiniestukken in Nederlandse kranten met behulp van AI is geschreven. NRC publiceerde als enige geen enkel met AI vervaardigd artikel, althans volgens de detectie. De andere hoofdredacteuren reageerden ongemakkelijk, al menen Perry Feenstra van het FD en Lucas Brouwers van NRC dat AI misschien juist mensen met waardevolle ideeën helpt die minder vaardig zijn in schrijven en daardoor anders nooit aan het publieke debat zouden deelnemen. Juist dat laatste maakt deze discussie zo interessant. Vrijwel alle aandacht gaat uit naar de vraag óf AI is gebruikt, terwijl nauwelijks iemand zich afvraagt of het uiteindelijke artikel daardoor beter of slechter is geworden. Alsof het gebruik van een hulpmiddel op zichzelf belangrijker is dan de kwaliteit van het resultaat. Daarmee dreigt de journalistiek precies de verkeerde discussie te voeren. <h3>Detectors niet betrouwbaar</h3> De afgelopen jaren is een kat-muis spel ontstaan, met detectiemiddelen als <a href="https://www.pangram.com/">Pangram</a>, <a href="https://www.zerogpt.com/ai-humanizer">GPTZero</a>, <a href="https://textguard.ai/discover/detection">TextGuard</a>, <a href="https://www.grammarly.com/a/ai-detector">Grammarly AI Detector</a>, <a href="https://www.humanizeai.pro/detector">HumanizeAI</a>, <a href="https://humalingo.com/ai-detector">Humalingo</a>. Tegelijkertijd groeit aanbod van zogenaamde AI-humanizers die teksten net voldoende aanpassen om dezelfde detectoren te misleiden. De ene partij ontwikkelt steeds slimmere detectie, de andere steeds betere camouflage; een klassieke technologische wapenwedloop met actie en reactie. Een aantal van de eerder genoemde bedrijven doet al beide… Opmerkelijk genoeg is dat precies de ontwikkeling waarvoor het Massachusetts Institute of Technology waarschuwt. In <a href="https://mitsloanedtech.mit.edu/ai/teach/ai-detectors-dont-work/">richtlijnen</a> over verantwoord AI-gebruik adviseert MIT docenten om niet op AI-detectors te vertrouwen. Niet alleen omdat de huidige generatie detectoren een aanzienlijke foutmarge kent, maar vooral omdat zij een wedloop creëert waarin gebruikers steeds betere AI-humanizers inzetten om detectie te omzeilen. Volgens MIT levert dat uiteindelijk veel inspanning aan beide kanten op zonder dat iemand er werkelijk beter van wordt. Nog belangrijker is misschien de constatering dat detectoren ook menselijke teksten ten onrechte als AI kunnen classificeren, met alle gevolgen van dien. Dat risico is extra groot voor mensen die het Engels niet als moedertaal spreken of voor schrijvers met een afwijkende schrijfstijl. De universiteit waarschuwt bovendien dat een cultuur van voortdurende AI-controle onvermijdelijk leidt tot wantrouwen tussen docenten en studenten. <h3>Juist positief inzetten</h3> Die aanbevelingen vind ik minstens zo relevant voor de journalistiek als voor de academica. Journalisten slaan elkaar om de oren met AI-beschuldigingen, terwijl nauwelijks wordt stilgestaan bij de vraag hoe kunstmatige intelligentie juist kan bijdragen aan betere journalistiek.  AI-detectors leveren geen bewijs, maar zij analyseren statistische kenmerken van een tekst, zoals woordgebruik, zinsstructuur, voorspelbaarheid van taal en grammaticale patronen, en vergelijken die met enorme verzamelingen menselijke en door AI geschreven teksten. Op <a href="https://www.coursera.org/articles/how-do-ai-detectors-work">basis</a> daarvan berekenen zij hoe waarschijnlijk het is dat een tekst door een taalmodel is geproduceerd. Dat is iets fundamenteel anders dan plagiaatdetectie. Plagiaatsoftware vergelijkt teksten met bestaande bronnen en kan objectief vaststellen of een passage letterlijk is overgenomen. AI-detectie probeert daarentegen uit de stijl van een tekst af te leiden hoe deze waarschijnlijk tot stand is gekomen. Dat is geen vaststelling van een feit, maar een statistische inschatting. Vanwaar dan die verontwaardiging over AI als schrijfhulpmiddel? Natuurlijk zijn verzonnen bronnen, fictieve citaten en plagiaat onacceptabel. Maar waarom zou een journalist of schrijver zich moeten schamen voor het gebruik van een hulpmiddel om argumenten scherper te formuleren, inconsistenties op te sporen, grammaticale fouten te verwijderen of ontbrekende context zichtbaar te maken? Niemand kijkt nog vreemd op van een spellingcontrole, een zoekmachine of een digitaal archief. Al die hulpmiddelen hebben het journalistieke proces veranderd. <h3>Pas het goed toe</h3> Generatieve AI doet dat opnieuw, maar op een veel grotere schaal. Neem het initiatief van Erwin Blom voor <a href="https://fmthandpickedai.substack.com/p/de-schrijfploeg-negen-ai-agents-die">De Schrijfploeg</a>: “Negen gespecialiseerde AI-agents die ieder een ander deel van het schrijfproces voor hun rekening nemen. Met nadruk: als je wilt. Want in ieder van de fasen kun je tegen de agent zeggen dat je ofwel alles zelf wilt doen, alles door AI wilt laten maken of een combinatie van die twee.” Misschien is het zinvoller om de discussie om te draaien. In plaats van energie steken in het achteraf detecteren van AI zou de journalistiek zich kunnen afvragen hoe zij AI vóór publicatie kan inzetten om de kwaliteit van haar werk aantoonbaar te verhogen. Een taalmodel kan tientallen bronnen naast elkaar leggen, inconsistenties aanwijzen, ontbrekende perspectieven signaleren, cijfers controleren, verwijzingen nalopen en journalisten waarschuwen wanneer een redenering logische gaten bevat. Geen van die toepassingen vervangt journalistiek vakmanschap. Zij versterken het juist. De eindverantwoordelijkheid blijft immers altijd bij de redacteur of auteur die besluit wat wel en niet wordt gepubliceerd. Dus al die heisa met detectie vind ik een even ironische als tragische vergissing. De journalistiek beschikt voor het eerst over technologie die kan helpen om fouten te verminderen, context te vergroten en de betrouwbaarheid van publicaties te verbeteren, maar kiest ervoor om politieagentje te spelen Het lijkt wel opzet om lezers zand in de ogen te strooien. Want de lezers en journalistiek moeten in discussie over tekortschietende publicaties. Want niemand leest een krant of een website om te weten hoe een artikel is geschreven. Lezers willen vooral weten of het zorgvuldig is onderzocht, feitelijk klopt, verschillende perspectieven recht doet en hen helpt de wereld beter te begrijpen. Als kunstmatige intelligentie daaraan kan bijdragen, is het misschien niet de technologie die ter discussie moet staan, maar de hardnekkige overtuiging dat goed journalistiek werk alleen waarde heeft wanneer het zonder haar tot stand is gekomen. *) Volgens Humanizeai was de eerste versie van deze tekst 100% door mensen geschreven, volgens Humalingo 94% door AI, volgens Textguard 72% AI en volgens Pangram 100% AI. Zoals de mens blijkt de technologie ook niet onfeilbaar. **) Cartoon: Matthias Giessen   AI kun je heel goed inzetten voor betere publicatieshttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Cartoon 71 AI compleet proza - samenvatting publicatie 27 juni 2026.jpg?twic=v1/cover=720x405De AI- detector verblindt de journalistiek https://www.netkwesties.nl:443/2520/de-ai-detector-verblindt-journalistiek.htmVolkskrant opinieschrijvers gebruiken vaak AI, NRC-inzenders nietVan de 111 ingezonden opiniestukken die de Volkskrant in augustus 2026 publiceerde, krijgen er 32 het label AI-gegenereerd van detector Pangram. Bij NRC was dat nul, bij FD bijna 12 procent, bij Trouw 17 procent en Parool 16 procent. Bij Amerikaanse kranten was het aandeel maar 3 procent. Maar is het zo erg?https://www.netkwesties.nl:443/2519/volkskrant-opinieschrijvers-gebruiken.htmTue, 08 Sep 2026 21:58:00 GMTDat stelt de grootste AI-publicatie in Nederland, AI-rapport, na een met AI uitgevoerde detectie via de dienst<a href="https://www.pangram.com/"> Pangram</a> dat voor detectie wordt ingezet. De succesfactor daar is 80 procent naar zeggen, dus uitkomsten kunnen deels foutief zijn. AI Report telde apart de stukken die waarschijnlijk gedeeltelijk met AI zijn vervaardigd:   <img alt="" class="w-75" src="https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/ai%20report%20opiniebijdragen%2Ejpg" /> <h3>Sjoemelaars niet aangepakt</h3> De auteurs zelf noemt AI Report niet. Ze zijn wel benaderd, maar niet duidelijk is hoeveel van hen. De onderzoekers waren niet bereikbaar. De auteurs ontkennen tegenover AI Report hun AI-inzet niet. “Hun reacties komen vrijwel allemaal neer op ‘het zijn mijn ideeën, ervaringen en argumenten, maar de zinnen zijn door een taalmodel gegaan om de tekst strakker, logischer of korter te maken”. Wat niet ter discussie gesteld wordt: als auteurs qua vorm al sjoemelen, zijn ze dan inhoudelijk wel betrouwbaar? Wat zegt dit over de inhoudelijke kwaliteit van de opinies die de verschillende titels publiceren, als auteurs niet in staat zijn om hun gedachten zelf te formuleren. De test, uitgevoerd door Alexander Klöpping, sluit aan op een eerdere test van hem waarbij hij met AI gemaakte ingezonden brieven wist te publiceren. De grootste detectie stond<a href="https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/opinie-de-opiniepagina-s-zijn-het-eerste-journalistieke-slachtoffer-van-ai~bd6c2b16/"> in de Volkskrant</a> van 6 december 2024, nadat ik ontdekte dat een serie ingezonden brieven met AI was geschreven, door dezelfde persoon die eveneens veel stukken in NRC geplaatst kreeg. Netkwesties schreef er<a href="https://www.netkwesties.nl/1960/nrc-volkskrant-publiceerden-brieven-lezer.htm"> uitgebreid over</a>. <h3>Volkskrant te lankmoedig</h3> De hoofdredacteur van de Volkskrant vatte in een<a href="https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/waarom-de-beste-lezersbrieven-nooit-met-ai-zullen-worden-geschreven~b292ac87/"> commentaar op 7 december 2024</a> moed op: “Waarom de beste lezersbrieven nooit met AI zullen worden geschreven”. Dat was niet een toekomstvoorspelling waar experts, zoals Laurens Verhagen van diezelfde Volkskrant, een-twee-drie mee zouden instemmen. Daarin stond: “De lezer moet ervan uit kunnen gaan dat alle brieven op de opiniepagina’s door echte mensen zijn geschreven. We zullen brievenschrijvers vanaf nu expliciet op het hart drukken om geen gebruik te maken van generatieve AI. We zullen er ook beter op letten bij de selectie van brieven en bij twijfel een softwareprogramma inzetten dat AI detecteert.” Verhagen ontwaart in de eigen krant regelmatig met AI geschreven stukken, en krijgt vervolgens bewijs via Pangram. Echter, de krant is niet alert genoeg geweest. De Ombudsvrouw van de Volkskrant, Loes Reijmer, bevestigt dat de eigen regels <a href="https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/het-protocol-over-ai-in-opiniestukken-is-streng-maar-de-aanpak-kon-doortastender~b2855830/">niet goed gehandhaafd zijn</a>. Ik vroeg hoofdredacteur Pieter Klok. 1. In het<a href="https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/waarom-de-beste-lezersbrieven-nooit-met-ai-zullen-worden-geschreven~b292ac87/"> commentaar op 7 december 2024</a> schreef u: “We zullen brievenschrijvers vanaf nu expliciet op het hart drukken om geen gebruik te maken van generatieve AI. We zullen er ook beter op letten bij de selectie van brieven en bij twijfel een softwareprogramma inzetten dat AI detecteert.” Waarom is die software niet ingezet?  Klok: “Die is wel ingezet maar die werkte veel minder goed dan pangram.” 2. Hebben lezers ooit geklaagd over AI in een opiniestuk? Zo nee, is het dan zo erg? Klok: “Nee. Maar ja, dan is het net zo erg. De belofte is dat de auteur zelf aan het woord is met zijn of haar eigen stem. Die belofte kun je niet zomaar breken. Dan verlies je je geloofwaardigheid.” 3. Is er intern door AI-experts en - redacteuren niet gewaarschuwd bij sommige stukken? Klok: “Een paar keer en daarna hebben we ook onderzoek gedaan, maar de bestaande ai detectie bood zoals gezegd geen uitsluitsel. We gaven auteurs daarop het voordeel van de twijfel.” <h3>NRC handhaaft strenge regel</h3> Op mijn onthulling destijds deed NRC net of de neus bloedt, maar werkte ondertussen wel aan een strategie. Die kwam in april 2026 naar buiten<a href="https://www.nrc.nl/nieuws/2026/04/02/nieuwe-ai-richtlijn-voor-opiniestukken-in-nrc-a4924410"> via chef Opinie Wouter van Noort</a>: “Kort samengevat: elke zin in een artikel moet door de auteur zelf geschreven zijn. Bij het schrijven van teksten blijft de chatbot dus helemaal uit. AI is een nuttige tool voor research, brainstormen, en zelfs in toenemende mate het feedback geven op eerste versies van stukken. Maar deze feedback mag niet letterlijk gekopieerd in een tekst belanden, om te voorkomen dat er een te groot grijs gebied ontstaat tussen door mensen geschreven en door AI verbeterde tekst.” Ik<a href="https://www.netkwesties.nl/2363/nrc-probeert-ai-weren-uit-formuleren.htm"> schreef er kritisch over,</a> met de term “vinger in de dijk”. Niettemin blijkt uit de test van AI Report dat NRC haar principe wel goed bewaakt, en Volkskrant niet. Lucas Brouwers, NRC vindt de uitkomst prettig. Dat artikelen wel soms deels met AI zijn geschreven vindt hij een minpunt, maar anderzijds kan AI mensen met minder taalbeheersing over een drempel helpen om in NRC te publiceren. Hij denkt aan moderatietechnieken van sommige techplatforms, zoals de rapporteerknop voor AI-slop bij LinkedIn en de Pangram-detectie die Substack lezers van nieuwsbrieven aanbiedt. Wellicht gaat NRC Pangram voor detectie standaard gebruiken. Een mooie relativering: “Publicatie van een artikel is altijd gebaseerd op vertrouwen. Ook voor het AI-tijdperk gingen we er bijvoorbeeld van uit dat auteurs artikelen niet door een ander lieten schrijven en niet plagieerden.” <h3>Is het zo erg?</h3> De<a href="https://www.aireport.nl/p/de-reacties-van-de-hoofdredacties-integraal"> hoofdredacties reageerden</a> op verzoek van AI Report op de bevindingen. Niet alle hoofdredacties tillen er zo zwaar aan. Opiniestukken kunnen beter worden met AI, zonder dat afbreuk aan de redeneringen wordt gedaan. Karel Smouter, Trouw: “Sinds april dit jaar laten we auteurs standaard weten dat zij AI alleen voor tekstcorrecties en/of vertalingen dienen te gebruiken. Wie een artikel naar onze opinieredactie stuurt, geeft daarmee te kennen zélf de auteur te zijn van het artikel. Bij de handhaving van dit beleid kiezen we er in principe voor inzenders te vertrouwen. Controle gebeurt steekproefsgewijs en/of op basis van het menselijk oog. Bij een vermoeden van overmatig AI-gebruik kan het zijn dat we een artikel terugsturen. Dat gebeurt geregeld.” Jildou van der Bijl, Parool: “Kort gezegd: tekstcreatie is niet oké, tekstcontrole wél. Bij twijfel over het gebruik van AI, neemt een van onze coördinatoren opinie contact op met de auteur om na te vragen in hoeverre dat het geval is geweest. Van tools om AI in teksten te detecteren hebben we vooralsnog niet gebruikgemaakt, ook met het bovenstaande onderscheid in het achterhoofd, maar we staan natuurlijk altijd open voor suggesties.” Perry Feenstra, Het Financieele Dagblad: “Het geeft een ongemakkelijk gevoel dat opinie-inzendingen veel AI-tekst bevatten. We zijn opgevoed met het idee dat je zelf schrijft, in eigen persoon, met je eigen woorden. Meer rationeel vind ik het toch niet zo’n probleem. De teksten komen op de redactie van het FD nog onder meerdere paren zeer deskundige ogen en de tekst wordt goed afgewogen. Wanneer zo’n tekst dan toch de eindstreep haalt, zijn we ervan overtuigd dat de inzending het waard is om door onze lezers gelezen te worden. Bovendien: mensen met een waardevolle bijdrage aan het maatschappelijk debat, die de vaardigheid tot schrijven ontberen, staan wellicht niet langer per definitie aan de zijlijn.” <h3>Minder AI-gebruik in de VS</h3> AI Report werd voor de detectie geïnspireerd door gelijkluidend Amerikaans <a href="https://www.semafor.com/article/08/26/2026/ai-writing-has-already-begun-to-appear-on-oped-pages">onderzoek van Semafor</a>: 3 procent van de opiniebijdragen in Wall Street Journal, Washington Post en New York Times was volgens Pangram met AI gemaakt. Hoofdredacties hanteren een <a href="https://www.niemanlab.org/2026/08/are-newspaper-opinion-sections-embracing-ai-written-op-eds/">streng beleid</a>. De opvallendste ‘zondaar’ was miljardair Stanley Druckenmiller die schreef in Wall Street Journaal. Hij <a href="https://www.notus.org/media/stanley-druckenmillers-wsj-op-ed-bessent-ai">zei</a>: ““Natuurlijk heb ik AI gebruikt. Er is een reden waarom ik ben overgestapt van de studierichting Engels naar economie. Ik schrijf nu alles met behulp van AI, om dezelfde reden dat ik een rekenmachine gebruik als ik wiskundige opgaven maak. Ik schaam me er niet voor.” De chef van de opiniepagina Paul Gigot <a href="https://qz.com/druckenmiller-ai-wsj-op-ed-bessent-bond-buybacks-082726">steunt hem</a>. Bij WSJ werd bijna 20 procent van de opiniebijdragen met AI gemaakt. “De vraag voor ons is of wat we van bijdragers publiceren een weerspiegeling is van het oorspronkelijke standpunt van de auteur, en of de auteur de status en geloofwaardigheid heeft om dat standpunt te verdedigen.”   https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Kranten maken journalistiek.jpg?twic=v1/cover=720x405Volkskrant opinieschrijvers gebruiken vaak AI, NRC-inzenders niethttps://www.netkwesties.nl:443/2519/volkskrant-opinieschrijvers-gebruiken.htmTrump vs. Italiaanse hacktivisten en AI-Act; Chauffeurs vs. Uber; EU vs. Washington; AP versus VWS; Bol.com lekstrategieDe datastrijd tussen de VS en Europa neemt allengs hardere vormen aan. Bij G20 overleg in de VS sneeuwde de Europese AI-Act helemaal onder, maar dat drong hier niet helemaal door.https://www.netkwesties.nl:443/2518/trump-vs-italiaanse-hacktivisten-en-ai.htmSun, 06 Sep 2026 07:21:00 GMTPrivacyschild tegen het licht De Europese Commissie onderzoekt of de afspraken gemaakt onder het huidige<a href="https://www.dataprivacyframework.gov/"> EU-US Data Privacy Framework</a> (DPF) over het versturen van persoonsgegevens naar Amerikaanse bedrijven die voldoende waarborgen bieden . “Door de uitspraak van het Amerikaanse Hooggerechtshof mag een president naar eigen inzicht mensen bij de Federal Trade Commission (FTC) ontslaan en aanstellen. De uitspraak roept daarom vragen op over de onafhankelijkheid van de FTC, <a href="https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/kamervragen/detail?id=2026D39467&did=2026D39467">zegt staatssecretaris</a> Claudia van Bruggen van Rechtsbescherming en Gevangeniswezen.” Ondertussen<a href="https://www.reuters.com/legal/litigation/us-urges-hands-off-approach-ai-regulation-g20-tech-meeting-2026-09-01/"> roept</a> regime-Trump de G20 landen op om de strenge Europese AI-regels te negeren en de milde<a href="https://www.commerce.gov/issues/g20-innovation-ministerial/carolina-principles-emerging-technologies"> Carolina Principles</a> te omarmen. Volgens de Amerikanen <a href="https://www.whitehouse.gov/releases/2026/09/g20-innovation-ministerial-concludes-with-consensus-statement/">bestaat er nu consensus</a> over deze uitgangspunten, mede dankzij inbreng van heren als Zuckerberg, Musk en Hassabis. In de slotverklaring wordt de hele Europese AI Act niet eens genoemd. Bloedneus Bol.com Na het succes van de strategie die Odido koos bij haar enorme datalek heeft Bol.com deze overgenomen: zeg zo min mogelijk, doe of je neus bloedt en stuur nietszeggende berichten de wereld in. Hoeveel abonnees zal Odido zijn verloren? Hoeveel klanten verliest Bol.com nu? Op 19 augustus 2026, 18 dagen na het ontdekte lek bij logistieke leverancier<a href="https://www.cevalogistics.com/"> Ceva</a>, stuurde Bol.com dit bericht aan klanten: “Op 1 augustus heeft CEVA ons laten weten dat er een cyberaanval is geweest op hun systemen. Uit het onderzoek blijkt dat onbevoegden mogelijk toegang hebben gehad tot gegevens die worden verwerkt voor bestellingen vanuit één van de distributiecentra van bol. Je hebt mogelijk eerder gelezen of gehoord over dit beveiligingsincident waar bol onderzoek naar doet. Dat onderzoek loopt nog steeds en levert nieuwe inzichten op. Uit aanvullende onderzoeksresultaten is gebleken dat jouw gegevens mogelijk ook betrokken zijn bij dit incident. Dit is nieuwe informatie: we informeren je direct, zodat je weet wat er aan de hand is en wat dit voor jou betekent.” Etc. Niet het lek zelf is het probleem, maar het toedekken ervan. Hoeveel klanten zijn geraakt? Dat zegt Bol.com op 4 september 2026 nog steeds niet te weten in<a href="https://over.bol.com/nl/nieuws/beveiligingsincident-bij-een-logistieke-warehousing-partner-van-bol/"> een online exposé</a>. FTM: verslaafde zorgverleners te kijk VWS publiceert een online lijst met zorgverleners die door ziekte (tijdelijk) niet meer mogen werken, omdat zij de patiëntveiligheid in gevaar zouden brengen. Hun volledige naam, woonplaats en beroep liggen op straat. Dat blijkt uit inventarisatie van tuchtrechtelijke uitspraken en maatregelen uit het BIG-register per juli 2026,<a href="https://www.ftm.nl/artikelen/verslaafd-en-te-kijk-gezet-hoe-de-overheid-de-privacy-van-zieke-zorgverleners-schendt?share=0CSI07VMsbq2FgykuExE%2B8l74YqsnGnEScADv9PGNMxA%2FY1xoLlJ4079j5f7"> door Follow the Money</a>. Het ministerie hanteert zelfbedachte categorieën zoals drugs- en alcoholmisbruik, terwijl het bekendmaken van verslavingen niet verplicht is. De Autoriteit Persoonsgegevens zet vraagtekens bij de werkwijze van het ministerie en gaat, na vragen van Follow the Money, in gesprek met minister Sterk  van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport.  ChatGPT onder DSA ChatGPT is nu er tenminste 45 miljoen Europese gebruikers per maand gebruik van maken benoemd tot Very Large Online Search Engine onder de Digital Services Act (DSA).  Roblox  en Reddit zijn vanwege het passeren van die grens als grote platforms benoemd met extra verplichtingen onder de DSA, zoals verplichte moderatie op desinformatie, beperking van negatieve gevolgen voor minderjarigen, fysiek en mentaal welzijn van gebruikers, grondrechten, verkiezingsprocessen en openbare veiligheid. In totaal staan er nu 28 zeer grote online-zoekmachines en online-platforms<a href="https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/list-designated-vlops-and-vloses"> op de DSA-lijst</a>. Ik zie daar Reddit Netherlands BV staan. Oeps, iets met belastingregelingen misschien? Dat is nieuws en dat lezen m’n collega’s. Massaclaim Uber Immers, vorige week meldde ik in een zinnetje in nieuws over Uber: “Ondertussen loopt er<a href="https://workerinfoexchange.nl/"> ook een massaclaim</a> die nauwelijks bekend is.” Dat werd nieuws afgelopen week, onder meer<a href="https://www.nu.nl/economie/6408555/chauffeurs-slepen-uber-voor-rechter-vanwege-door-ai-gestuurd-betaalsysteem.html"> bij Nu.nl</a> en bij<a href="https://www.theguardian.com/technology/2020/jul/20/uber-drivers-to-launch-legal-bid-to-uncover-apps-algorithm"> The Guardian</a>: Uber-chauffeurs uit Nederland en het Verenigd Koninkrijk zijn samen een rechtszaak begonnen tegen het taxibedrijf. Ze zijn boos over het door AI gestuurde systeem dat bepaalt hoeveel chauffeurs per rit verdienen.  Stichting WIE International eist dat Uber daarmee ophoudt. Het zou in strijd zijn met de AVG. De claim is ingediend bij de rechtbank in Amsterdam, waar het technologiebedrijf zijn Europese hoofdkantoor heeft. De claim staat sinds woensdag in het<a href="https://www.rechtspraak.nl/registers/centraal-register-voor-collectieve-vorderingen"> register voor massaclaims</a> met een<a href="https://www.rechtspraak.nl/binaries/_rts_1788360682396/content/assets/wamca/2026/stichting-wie-international-v-uber-bv-en-uber-technologies-inc.pdf"> uittreksel van de dagvaarding</a>. Advocaat is<a href="https://ekker.legal/"> Anton Ekker</a> die eerder rechtszaken voerde namens Uber-chauffeurs. Zie ook het<a href="https://lnkd.in/p/eysGPJGd"> commentaar op LinkedIn</a> van Jeroen Terstegge en Simon Hania Marloes en de Italiaanse provider Marloes de Koning van NRC begon een fascinerende reeks publicaties over de kleine Italiaanse internetserviceprovider<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Autistici/Inventati"> Autistici/Inventati</a> (A/I), gerund door ‘hacktivisten. De Amerikaanse overheid zette AInventati op de terrorismelijst als '<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Specially_designated_global_terrorist">Specially Designated Global Terrorist</a>' omdat het links-extremistisch terrorisme zou faciliteren. Zie<a href="https://www.linkedin.com/feed/update/urn:li:activity:7500850892200632320/"> LinkedIn, inclusief reacties</a> en<a href="https://mastodon.social/@Marloezovic@mastodon.nl/117212120043625279"> op Mastodon</a> Privacyspeld Humans Rights in Finance (<a href="https://hrif.eu/">HRIF.EU</a>) van Simon Lelievelt viert zijn derde verjaardag met het open source maken van<a href="https://hrifeu.com/blurr-id/"> Blurr-ID</a>. Dat is een open pictogram (speldje op je kleding) en protocol waarmee mensen kunnen aangeven dat ze niet geïdentificeerd, geanalyseerd, getagd of op een andere manier tot data willen worden verwerkt. Dit fysieke teken is des te harder nodig nu camerabrillen in opkomst zijn. Lelieveldt: “Dit logo en concept geeft handen en voeten aan de vraag: hoe kun je weten of had je kunnen weten dat er geen toestemming is? Onze ambitie is dat Blurr-ID zich ontwikkelt tot een universele uitdrukking van geen toestemming — begrijpelijk voor mensen, bruikbaar voor gemeenschappen en, uiteindelijk, herkenbaar voor camera’s en AI-systemen. Het maakt ook proefprocessen mogelijk waarin met de broninformatie en camerabeelden in de hand direct ook het bewijs van ‘geen toestemming’ geleverd kan worden.” PrivacyJournaal week 36, 2026https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/20251121 ZONSONDERGANG.jpg?twic=v1/cover=720x405Trump vs. Italiaanse hacktivisten en AI-Act; Chauffeurs vs. Uber; EU vs. Washington; AP versus VWS; Bol.com lekstrategiehttps://www.netkwesties.nl:443/2518/trump-vs-italiaanse-hacktivisten-en-ai.htmKritiek op berichtgeving asielzoekers door TrouwMet een flinke groep jonge Syrische asielzoekers in Nederland gaat het niet goed. Ex-columnist Sylvain Ephimenco verwijt Trouw, waarvoor hij werkte, op dit onderwerp zelfcensuur toe te passen. Klopt dit? Wat zegt dit?https://www.netkwesties.nl:443/2517/kritiek-berichtgeving-asielzoekers-door.htmSun, 06 Sep 2026 10:56:00 GMTNadat de wegen van Trouw en columnist Ephimenco<a href="https://www.netkwesties.nl/2425/exit-ephimenco-bij-trouw.htm"> scheidden na een conflict</a> (na al een<a href="https://www.netkwesties.nl/1836/columnist-ephimenco-botst-met-eigen-titel.htm"> scherp politiek meningsverschil</a> twee jaar eerder) begint hij met<a href="https://sylree.substack.com/"> publiceren op Substack</a>. Op 27 augustus 2026 schrijft Sylvain<a href="https://sylree.substack.com/p/asielmigratie-virtueel-op-45704"> over asielmigratie</a> en beschuldigt Trouw, met een terugblik op de tijd dat hij nog in dienst was: “In februari [2026] schreef ik een stuk over de vermeende ‘ondankbaarheid’ van sommige leden uit die toch zo ruimhartig ontvangen Syrische migrantengroep. Dit naar aanleiding van de alarmkreet van burgemeester Marcouch…"Het is vijf voor twaalf. Vooral de ernst van de criminaliteit baart me zorgen: het gaat om straatroven, winkeldiefstallen en aanrandingen." Maar hoewel ik op de quote van de burgemeester leunde voor mijn stuk, kreeg ik bijna onmiddellijk de dienstdoende hoofdredacteur op mijn dak. Geef niet, hoort erbij. Overigens ontving ik kort daarop een intern bericht van een redacteur. Hij was nogal geschokt omdat hij de zorgen van Marcouch in een stuk wou verwerken en kreeg de deksel op zijn neus. ‘Hij viel van zijn stoel’ zei hij. De redactie vond Marcouch hierover ‘stigmatiserend, want niet iedere jongere uit Syrië veroorzaakt problemen.’ Zo werkt selectieve journalistiek die op ideologie stoelt en niet door de banale realiteit wenst lastig te worden gevallen.” Na vijf maanden artikel Tot zover Ephimenco die op verzoek wat bewijzen levert. Het ging om een freelancer die het onderwerp aandroeg, dat vervolgens werd afgewezen bij Trouw.  Ik vroeg wederhoor bij Wendelmoet Boersema van de hoofdredactie van Trouw. Zij reageerde niet. De druk kwam volgens Ephimenco van mede-hoofdredacteur Karel Smouter die Ephimenco de ‘eigenlijke baas van Trouw’ noemt. Onder anderen Johan van Heerde en Phaedra Werkhoven schrijven bij de krant over asiel. De eerste was bij deze afwijzing van een artikel over criminele Syrische vluchtelingen in februari betrokken. Hij vreesde voor stigmatisering van de hele groep Syriërs in Nederland, en hield het onderwerp uit de krant, waarschijnlijk in overleg met de hoofdredactie. Wel publicatie, maar laat Maar Trouw publiceerde later wel over het probleem van de jonge Syriërs, eerst<a href="https://www.trouw.nl/binnenland/professionals-zien-verschuiving-vaker-overlast-door-syrische-jongeren-in-opvanglocaties~bac1a353/"> op 25 mei 2026</a>, door Stefan Keukenkamp: “Professionals zien verschuiving: vaker overlast door Syrische jongeren in opvanglocaties”. Dit artikel gaat echter over overlast in opvanglocaties, op grond van<a href="https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/detail?id=2026D24481&did=2026D24481"> een rapport</a>, en niet over overlast en criminaliteit op straat. Een artikel daarover verschijnt wel in Trouw<a href="https://www.trouw.nl/binnenland/syrische-jongeren-die-ernstige-delicten-plegen-waarom-arnhem-juist-die-groep-wil-leren-kennen~b0d9552a/"> op 30 juli 2026</a>, van de hand van Phaedra Werkhoven, met een accent op de hulpverlening: “Syrische jongeren die ernstige delicten plegen: waarom Arnhem juist die groep wil leren kennen”. De eerder onwelgevallige gewraakte feiten staan verderop in het verhaal: “Niet alleen de gemeente Arnhem wordt geconfronteerd met de problematiek van deze jongeren. Ook steden als Groningen, Utrecht, Den Bosch en Den Haag worstelen ermee. Volgens de Arnhemse burgemeester Ahmed Marcouch zijn het stevige delicten die door de jongeren gepleegd worden. Tientallen zitten er gedetineerd. Diefstal, zedendelicten, steekpartijen, gevechten onderling, intimidatie. “Ze zijn snel heel gewelddadig en voelen nergens binding. De urgentie dringt nog niet echt door in Den Haag,” zegt Marcouch. “Maar de heftigheid van het geweld baart ons zorgen. Velen hebben geen kans om te blijven, maar ondertussen zijn ze wel hier.” Mosterd Dit artikel is gepubliceerd na het vertrek van Ephimenco bij Trouw. Hij beschouwt dit, in wederhoor, niettemin als “mosterd na de maaltijd”. Andere media waren volgens hem veel eerder met artikelen over dit onderwerp. Is dat zo? Dat is na te gaan. Op de eerste plaats werd Trouw al in februari 2026 geattendeerd op de uiting van Marcouch (PvdA), die niet bekendstaat om stigmatisering van immigranten. Trouw wilde het nieuws toen niet publiceren. Artikelen elders over criminele Syriërs. <ul> <li>NRC:<a href="https://www.nrc.nl/nieuws/2025/05/19/gemeenten-slaan-alarm-jonge-syriers-glijden-af-naar-criminaliteit-a4893823?t=1787985992"> 19 mei 2025</a></li> <li>Nieuwsuur<a href="https://nos.nl/nieuwsuur/video/2568099-problemen-met-syrische-jongeren"> 20 mei 2025</a></li> <li>AD/Gelderlander,<a href="https://www.gelderlander.nl/arnhem/syrische-jongeren-zorgen-voor-veel-onrust-in-grote-steden-marcouch-vraagt-faber-om-ondersteu-ning~a3e56ffe/"> 30 mei 2025</a> en<a href="https://www.ad.nl/binnenland/geweld-en-overlast-van-jonge-asielzoekers-loopt-spuigaten-uit-zegt-marcouch-het-is-vijf-voor-twaalf~a136bdc8/"> 16 januari 2026</a></li> <li>NOS:<a href="https://nos.nl/artikel/2580278-syrische-jongeren-veroorzaken-steeds-meer-overlast-steden-zoeken-oplossing"> 28 augustus 2025</a></li> <li>Volkskrant:<a href="https://www.volkskrant.nl/binnenland/jonge-syrische-asielzoekers-leerden-overleven-op-straat-en-zorgen-er-nu-voor-overlast~bcb1592a/?referrer=https://www.perplexity.ai/"> 30 januari 2026</a></li> <li>De Kanttekening:<a href="https://dekanttekening.nl/samenleving/waarom-syrische-jongeren-vaker-ontsporen/"> 16 februari 2026</a></li> <li>EenVandaag,<a href="https://eenvandaag.avrotros.nl/artikelen/deze-burgemeester-hoopt-met-brief-overlastgevende-syrische-jongeren-te-bereiken-wil-gevoel-geven-dat-er-iemand-is-die-wil-helpen-161251"> 4 september 2025</a>  en<a href="https://eenvandaag.avrotros.nl/artikelen/zo-proberen-steden-grip-te-krijgen-op-overlastgevende-syrische-jongeren-163038"> 16  maart 2026</a></li> </ul> Dit is geen uitputtende opsomming. Er was een eerste serie publicaties over criminaliteit van Syrische asielzoekers in mei 2025 en vervolgens vanaf eind januari 2026. Trouw was op 30 juli 2026 de laatste in de rij met een artikel over criminaliteit van Syrische jongeren, maar was veel vroeger op de hoogte. Angst voor stigmatisering van de hele groep (Syrische) vluchtelingen is de reden voor Trouw om nieuws achter te houden. Of dat juist een goede reden is of niet, moet iedereen zelf maar beoordelen. Trouw-redacteur Johan van Heerde wil liever niet op dit artikel reageren. Het is wel een minachting van de (hoofd)redactie van Trouw over het kritisch vermogen van haar lezers. Alsof die snel overgaan tot stigmatisering van een hele groep en/of vatbaar zijn voor negatief nieuws over asielzoekers. Uiteindelijk vond Trouw een voor de titel passende vorm. Geen geschikt thuis In deel 1 van de nieuwe tv-serie<a href="https://npo.nl/start/serie/rutger-en-de-buitenlanders/afleveringen"> Rutger en de buitenlanders</a> schetst omroep Powned voor de NPO een uitgebreid beeld van dezelfde groep Syriërs. We zien jongerenwerker Abdou Al Quahlaoui, die ook de bron was van het Volkskrant-artikel in januari 2026. Het Powned-programma toont jongens die als minderjarigen naar Europa vooruit gestuurd zijn, om asiel aan te vragen met als doel hun gezinnen te laten overkomen. Duidelijk wordt dat een aantal jongens hier geen leven kan opbouwen, verslaafd raakt aan drugs en steelt om die te betalen. Niet (kunnen) werken en niet willen aansluiten op onderwijsaanbod is met deze jongeren een groot probleem. Dit TV-beeld voedt de afkeer van asielmigratie, maar roept anderzijds mededogen op. Dat is precies de politieke splijtzwam, en vormt een praktisch probleem bij beoordelingen in het dagelijks werk door ambtenaren van de IND: wie gaan we wel en niet redden en waarom? Wat dit aan lasten voor de samenleving betekent wordt officieel niet meegewogen. Syriërs vormen <a href="https://longreads.cbs.nl/asielenintegratie-2026/"> volgens de jongste CBS-cijfers</a> al jaren de grootste groep in het Nederlandse asielsysteem. In 2025 vroegen 25.000 mensen asiel aan, 7.500 mensen – van eerdere jaren - kregen een status. Veel van de afgewezenen verdwijnen in de illegaliteit. Zo’n 16.500 mensen arriveerden in 2025 in het kader van gezinshereniging in Nederland. Bij elkaar is dat jaarlijks een gemeente als Castricum of Berkelland, relatief veel. Nederland telt <a href="https://www.binnenlandsbestuur.nl/sociaal/nederland-heeft-veel-meer-arbeidsmigranten-dan-gedacht">veel meer arbeidsmigranten</a>, maar asielzoekers mogen niet werken tijdens de aanvraag. Wereldwijd zijn er 125 miljoen vluchtelingen. Over hulp aan hen gaat het debat zelden of nooit. *) Beeld: Powned/Youtube: Rutger en de buitenlanders   Zelfcensuur uit angst voor stigmatiseringhttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Syrier.jpg?twic=v1/cover=720x405Kritiek op berichtgeving asielzoekers door Trouwhttps://www.netkwesties.nl:443/2517/kritiek-berichtgeving-asielzoekers-door.htmDe rol van digitale zorg in de aanpak van verslavingDe digitalisering van de zorg heeft een sterke invloed op de manier waarop verslavingsproblematiek wordt aangepakt. Waar vroeger fysieke bijeenkomsten en kliniekopname de norm waren, zijn er nu diverse digitale alternatieven die behandeling en begeleiding laagdrempeliger maken.https://www.netkwesties.nl:443/2516/de-rol-digitale-zorg-aanpak-verslaving.htmSat, 05 Sep 2026 16:47:00 GMTZo is het tegenwoordig zelfs mogelijk om informatie te vinden over de <a href="https://connection-sggz.nl/afkickkliniek">beste afkickkliniek Nederland</a> zonder tussenkomst van huisarts of verwijzer. Welke veranderingen spelen er in het veld en wat betekent dat voor cliënten en zorgverleners? Opkomst van digitale interventies bij verslaving In de afgelopen tien jaar heeft de zorgsector stevig ingezet op digitalisering. Online therapie, video-consulten en e-healthmodules zijn niet alleen praktische oplossingen om wachttijden te verkorten, maar bieden ook een uitkomst aan mensen die hulp zoeken in een vroeg stadium. Bij verslaving is het vaak lastig om de eerste stap te zetten richting hulpverlening vanwege schaamte, stigmatisering of simpelweg het ontbreken van informatie. Digitale tools en platforms verlagen deze drempel door betrouwbare informatie, zelftests en eerste gesprekken digitaal aan te bieden. Daarnaast zijn apps en online communities steeds vaker onderdeel van het behandeltraject. Mensen met een verslaving kunnen via deze kanalen, deels anoniem, lotgenoten vinden, ervaringen delen en begeleiding krijgen. Dit helpt om het gevoel van isolatie te verminderen en houdt de drempel tot verdere hulpverlening laag. Vooral jongvolwassenen maken hier steeds vaker gebruik van, aangezien zij gewend zijn digitale kanalen dagelijks te gebruiken bij andere aspecten van hun leven. De meerwaarde van hybride zorgmodellen Toch blijft persoonlijke aandacht een belangrijk aspect binnen verslavingszorg. Daarom zien we een ontwikkeling naar hybride zorgmodellen, waarin fysieke en digitale zorg elkaar aanvullen. Poliklinische behandeling en nazorg worden daardoor flexibeler ingedeeld en afgestemd op de behoeften van de cliënt. Een digitale intake kan leiden tot een efficiëntere start van het behandelproces, terwijl fysieke afspraken voor verdieping en emotionele steun zorgen. Ook kan het volgen van modules of contact met de behandelaar via digitale kanalen de voortgang en motivatie tussen fysieke afspraken ondersteunen. Binnen deze hybride modellen spelen gespecialiseerde aanbieders zoals <a href="https://connection-sggz.nl/verslaving/cocaine">Connection SGGZ</a> een prominente rol. Zij combineren wetenschappelijk onderbouwde behandelmethoden met flexibele digitale trajecten, zodat cliënten sneller geholpen kunnen worden en de zorg beter aansluit bij hun persoonlijke situatie. Op die manier krijgen individuele behoeften meer ruimte, wat het herstel bij verslaving ten goede kan komen. Organisaties in de verslavingszorg blijven hierdoor bovendien innoveren op het gebied van privacy, beveiliging en eenduidige communicatie. Uitdagingen in toegankelijkheid en digitale vaardigheden Hoewel digitale zorg veelbelovend is, brengt deze verschuiving ook eigentijdse uitdagingen met zich mee. Niet iedereen beschikt namelijk over voldoende digitale vaardigheden, een stabiele internetverbinding of de middelen om apps en portals effectief te gebruiken. Oudere cliënten, mensen met een beperkte taalvaardigheid of een kwetsbare sociaaleconomische positie halen soms minder profijt uit volledig digitale trajecten. Daarom blijft laagdrempelig persoonlijk contact essentieel, zowel online als offline. Het is daarnaast van belang dat zorgverleners en organisaties de balans bewaken tussen efficiency en menselijkheid. Privacy, informatiebeveiliging en het voorkomen van digitale uitsluiting zijn randvoorwaarden om de kwaliteit en veiligheid van de zorg te waarborgen. Ondersteuning bij het gebruik van digitale middelen en het aanbieden van verschillende contactvormen zorgen ervoor dat niemand buiten de boot valt. Zo blijft verslavingszorg in Nederland toegankelijk en innovatief, met oog voor de diversiteit en behoeften van alle cliënten.   https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/afkickkliniek.jpg?twic=v1/cover=720x405De rol van digitale zorg in de aanpak van verslavinghttps://www.netkwesties.nl:443/2516/de-rol-digitale-zorg-aanpak-verslaving.htmAls de fabriek de stekker uit de cloud trekt. Waarom lokale bediening dan de keuze isEen slimme schakelaar die zonder cloud niet meer werkt, maakt een woning vooral afhankelijker. Dat risico werd in 2026 opnieuw zichtbaar toen Belkin op 31 januari de cloudservice van Wemo beëindigde.https://www.netkwesties.nl:443/2515/als-fabriek-stekker-uit-cloud-trekt-waarom.htmThu, 03 Sep 2026 11:24:00 GMTGoed werkende apparaten verloren daardoor functies die van die dienst afhankelijk waren. De Consumentenbond schreef over hetzelfde probleem onder de noemer ‘Als slimme apparaten dom worden’. De belangrijkste les voor een slim huis is simpel: zorg dat de basisbediening niet afhankelijk is van een server waar alleen de fabrikant controle over heeft. Wat gebeurt er als de fabrikant de cloud uitschakelt? Bij slimme woonapparatuur koop je hardware, maar ben je voor sommige functies ook afhankelijk van software en externe servers. Zolang de fabrikant die blijft ondersteunen, is daar weinig van te merken. Het wordt anders wanneer een productlijn verdwijnt, een bedrijf wordt overgenomen of de clouddienst simpelweg te duur wordt. De Wemo-apparaten laten zien wat dat in de praktijk betekent. De elektronica kan nog functioneren, terwijl een deel van de mogelijkheden toch verdwijnt. De Consumentenbond adviseert daarom om slimme producten zo te ontwerpen dat belangrijke functies zonder internet beschikbaar blijven. Voor een lichtschakelaar betekent dat vooral iets heel praktisch: het licht moet ook zonder app aan en uit kunnen. Lokale bediening geeft de bewoner controle Bij Livolo blijft een <a href="https://livolo.nl/collections/slimme-schakelaars-aan-uit">slimme schakelaar</a> via de touchbediening op de schakelaar zelf werken. Ook de afstandsbediening blijft beschikbaar, wat er met een clouddienst ook gebeurt. Voor de verdere slimme bediening zijn er de Livolo Home app, Google Home en Amazon Alexa. Dat onderscheid is belangrijk. De online functies vormen een extra bedieningslaag, maar de fysieke schakelaar blijft zelfstandig bruikbaar. Als een externe dienst ooit verandert of verdwijnt, hangt de basisfunctie daar niet aan vast. Zo ligt de uiteindelijke controle niet volledig bij een fabrikant en zijn servers, maar ook gewoon bij de bewoner die voor de schakelaar staat. Matter voorkomt afhankelijkheid van één ecosysteem Lokale bediening is één manier om die afhankelijkheid te verkleinen. Een open standaard is de andere. Alle slimme schakelaars van Livolo ondersteunen Matter. Daarmee kunnen apparaten van verschillende fabrikanten binnen een slimme woning samenwerken, zonder dat alles uit hetzelfde gesloten ecosysteem hoeft te komen. Zo kun je met de schakelaars ook slimme lampen van Philips Hue en IKEA aansturen. Dat geeft meer vrijheid bij het samenstellen en later aanpassen van een slim huis. Je bent minder gebonden aan de vraag of één fabrikant alle gewenste apparaten verkoopt en blijft ondersteunen. Die vrijheid wordt relevanter naarmate er meer slimme apparaten in huis komen. Een open standaard voorkomt dat iedere nieuwe aankoop automatisch dezelfde merkkeuze afdwingt. Bewoners kunnen hun systeem daardoor stap voor stap uitbreiden en per apparaat bepalen welke oplossing het beste bij hun woning past. Livolo kiest daarmee voor woontechniek die zich aanpast aan het dagelijks gebruik in huis en laat zien dat technologische vooruitgang niet ingewikkelder hoeft te voelen voor de bewoner om achter de schermen wel degelijk slimmer te worden. https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Livolo.jpg?twic=v1/cover=720x405Als de fabriek de stekker uit de cloud trekt. Waarom lokale bediening dan de keuze ishttps://www.netkwesties.nl:443/2515/als-fabriek-stekker-uit-cloud-trekt-waarom.htmMeta betaalt miljarden in Trump-land en past apps aanTerwijl in Europa actievoerders van velerlei pluimage strijd voeren tegen Amerikaanse platforms, wordt de grootste straf ooit aan een platform overeengekomen onder regime-Trump met een onafhankelijke rechterlijke macht.https://www.netkwesties.nl:443/2512/meta-betaalt-miljarden-trump-land-en.htmSat, 05 Sep 2026 16:48:00 GMTMeta heeft ingestemd met een<a href="https://oag.ca.gov/news/press-releases/attorney-general-bonta-secures-transformative-17-billion-settlement-meta"> schikking van 17 miljard dollar</a> (15 miljard euro) met Amerikaanse staten en territoria om een grote rechtszaak af te kopen met claims dat Instagram en Facebook schade hebben toegebracht aan kinderen. Meta kan opzet blijven ontkennen en baas Mark Zuckerberg hoeft niet te getuigen. Het aandeel Meta steeg na de schikking met 4 procent in waarde, omdat beleggers vreesden voor een hogere boete bij een vonnis van de rechter. Rechter<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Yvonne_Gonzalez_Rogers"> Yvonne Gonzalez Rogers</a> van de rechtbank in Oakland, Californië, heeft de schikking goedgekeurd, die Meta zal betalen aan 48 staten, plus het District of Columbia en drie Amerikaanse territoria, over een periode van tien jaar. Californië zou een uitkering van 2,2 miljard dollar kunnen ontvangen, New York 1,1 miljard dollar. Texas treft een afzonderlijke schikking van ruim 1 miljard wat het totaal op 18 miljard brengt. <h3>Bits</h3> Dit is de grootste schikking ooit van een sociaal medium. Ongeveer 5 miljard dollar van de schikking met Meta  wordt pas vrijgegeven als YouTube, TikTok en Snap ook een schikking treffen met de staten, miljarden betalen en kinderen beter gaan beschermen. Gezien het aspect verslaving wordt dit<a href="https://www.axios.com/local/raleigh/2026/08/26/north-carolina-meta-settlement-teen-safety"> vergeleken met</a> de tabaksschikking van 1990. De schikking<a href="https://www.axios.com/2026/08/27/meta-settlement-eu-fines"> pakt hoger uit</a> dan de opgetelde Europese boetes van Big Tech bij elkaar. Dit bewijst dat de Europa en haar actiegroepen de VS niet kunnen uitvlakken als het om de bestrijding van Big Tech gaat. De<a href="https://www.netkwesties.nl/2181/bof-verslaat-meta-beroerde-ai-klantenservice.htm"> winst</a> van Bits of Freedom in een rechtszaak tegen Meta besloeg hetzelfde terrein als deze grote rechtszaak in de VS: de verslavende werking van onder meer het algoritme. Ouders kunnen als gevolg van de Amerikaanse zaak een chronologische tijdlijn als standaard instellen in plaats van een algoritmische, zoals Bits of Freedom afdwong in Europa. Overigens loopt er in die zaak nog een beroep. <h3>Aanpassingen</h3> De overeenkomst behelst een aantal aanpassingen aan de inrichting van Instagram en Facebook die hoogstwaarschijnlijk niet tot de VS beperkt zullen blijven. Die veranderingen, gericht op een betere bescherming van kinderen online, zoals de staten hadden geëist, zijn: <ul> <li>Een standaard dagelijkse tijdslimiet van twee uur voor gebruikers onder de 18 jaar, die alleen door een ouder kan worden opgeheven. Als andere sociale mediaplatforms vergelijkbare voorwaarden overeenkomen, wordt de dagelijkse tijdslimiet verlaagd naar één uur. </li> <li>Een standaard nachtblokkering tussen middernacht en 6 uur 's ochtends voor gebruikers onder de 18 jaar, die alleen door een ouder kan worden opgeheven. Als andere sociale mediaplatforms met vergelijkbare voorwaarden instemmen, wordt de nachtblokkering uitgebreid naar 22.00 uur tot 7.00 uur. </li> <li>Standaard worden meldingen aan gebruikers onder de 18 jaar geblokkeerd tussen 22:00 en 07:00 uur en tijdens schooluren (van 08:00 tot 15:00 uur van 15 augustus tot 15 juni).</li> <li>Een verbeterd mechanisme waarmee tieners mogelijk schadelijke inhoud kunnen melden, en de verplichting voor Meta om binnen zes uur op 90 procent van die meldingen te reageren.</li> <li>Een verbod op het tonen van het aantal likes of reacties aan gebruikers jonger dan 18 jaar. </li> <li>Een verbod op het gebruik van filters voor afbeeldingen van cosmetische ingrepen door gebruikers onder de 18 jaar. </li> <li>Een optie voor gebruikers onder de 18 jaar om een niet-gepersonaliseerde feed te hebben, wat betekent dat de feed geen algoritme gebruikt om hen te targeten met content die erop gericht is om hen eindeloos te laten scrollen. </li> <li>Meta heeft zich ertoe verbonden de bestaande veiligheidsmaatregelen voor content gericht op tieners te handhaven, te evalueren en te verbeteren.</li> </ul> Het bedrijf zal ook andere beschermingsmaatregelen moeten treffen. Bijvoorbeeld:  <ul> <li>Meta heeft ermee ingestemd om de bestaande veiligheidsmaatregelen voor content gericht op tieners te handhaven, te evalueren en te verbeteren, en zal verbeterde hulpmiddelen voor ouderlijk toezicht ontwikkelen.</li> <li>Meta zal strenge leeftijdscontroles uitvoeren om gebruikers jonger dan 18 jaar te detecteren, en zal ook maatregelen nemen om kinderen jonger dan 13 jaar te identificeren en van hun platformen te verwijderen.</li> <li>Meta zal een onafhankelijke accountant aanstellen met ruime toegang tot informatie en middelen, regelmatige rapportage en het recht om zorgen te uiten aan de procureurs-generaal.</li> <li>Ten slotte zal Meta onderworpen worden aan een gerechtelijk bevel dat het bedrijf verbiedt om verdere valse, misleidende of bedrieglijke verklaringen af ??te leggen over de veiligheidsfuncties van zijn producten.</li> </ul> <h3>Niet ver genoeg?</h3> <a href="https://www.theguardian.com/technology/2026/aug/26/meta-trial-witness-settlement">In the Guardian</a> stelt Arturo Béjar, een voormalig Facebook-medewerker en belangrijke getuige in deze zaak, dat de uitkomst “geen vrijbrief is” om te zeggen dat Instagram en Facebook in het vervolg veilig voor kinderen zullen zijn: <blockquote> “De beperkingen die in de overeenkomst staan, komen neer op het volgende: ‘Nou ja, je mag zoveel sigaretten roken als je in twee uur per dag kunt. Dat maakt de sigaretten er niet veiliger op.” </blockquote> Het geheel van deze maatregelen is te vrijblijvend, zegt expert <a href="https://www.linkedin.com/in/helen-vossen-36b5b917/">Helen Vossen</a> van Universiteit Utrecht <a href="https://www.volkskrant.nl/tech/wordt-het-nieuwe-ontwerp-van-instagram-en-facebook-echt-zoveel-kindvriendelijker~bcc832b9/">in de Volkskrant</a>. Vooral de opdracht om een feed zonder algoritmes aan te bieden zal volgens haar in de praktijk weinig zin hebben omdat gebruikers liever wel via een algoritme worden gevoed. <blockquote> “Een algoritmische tijdlijn zou voor jongeren eigenlijk überhaupt geen optie moeten zijn", </blockquote> vindt Helen Vossen. <a href="https://www.linkedin.com/in/bart-custers-0b86351/">Bart Custers </a>van Universiteit Leiden, vindt het jammer dat er een schikking is getroffen in plaats van een vonnis uitgesproken door de rechter, maar meent niettemin: <blockquote> “Dat Meta bereid is geweest om maatregelen door te voeren en een recordbedrag neer te leggen om te schikken, laat zien dat ook zij doorhebben dat ze kinderen onvoldoende hebben beschermd.” </blockquote> *) Photo by <a href="https://unsplash.com/@pandales?utm_source=unsplash&utm_medium=referral&utm_content=creditCopyText">Frank Ching</a> on <a href="https://unsplash.com/photos/a-little-girl-laying-in-bed-looking-at-a-cell-phone-KxN1IBdtxH0?utm_source=unsplash&utm_medium=referral&utm_content=creditCopyText">Unsplash</a> 'Maatregelen gaan niet ver genoeg'https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Kinderen socviale media frank-ching -unsplash.jpg?twic=v1/cover=720x405Meta betaalt miljarden in Trump-land en past apps aanhttps://www.netkwesties.nl:443/2512/meta-betaalt-miljarden-trump-land-en.htmPolitie berispt; AIVD ook een beetje; Krijgt wel meer bevoegdheden; Meta met pornoreclameMet meer accent op veiligheid en beveiliging in Europa worden bevoegdheden van speurders stukje bij beetje uitgebreid. Zoals met een eEvidence verordening.https://www.netkwesties.nl:443/2513/politie-berispt-aivd-ook-beetje-krijgt.htmSat, 05 Sep 2026 16:47:00 GMT<h3>Politie mocht niet waarschuwen</h3> Rechtbank Den Haag publiceerde afgelopen week een<a href="https://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:RBDHA:2026:21977"> vonnis van eind juli 2026</a> over het delen van gegevens van een verdachte drugsboef door de Politie Limburg met de ANWB en haar partner, “Carservice” genoemd. De ondernemer in kwestie verleende pechhulp voor de ANWB met gebruik van het logo, bedrijfskleding en de uiterlijke voertuigkenmerken van de ANWB. De ondernemer was verdachte in een strafrechtelijk onderzoek naar grootschalige hennepteelt en witwassen. De politie deelde in 2022 via mail en telefonisch met de ANWB een waarschuwing dat haar partner verkeerde zaken deed. Dat had de politie niet mogen doen. De politie beroept zich op de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens (Wjsg), maar de rechtbank wijst dit af. Het initiatief kwam overduidelijk vanuit de politie. Artikel 19 Wpg maakt delen van data met derden mogelijk, maar louter met een zwaarwegend algemeen belang. Dat was er niet volgens de rechter. Het is een zaak van jaren geleden, met als boeiend detail dat de rechter meent dat ook een telefoontje tussen een diender en een persoon buiten de politie tot een overtreding van de Wet politiegegevens (Wpg) leidt. De ANWB staakte de samenwerking, dus er komt nu een schadestaatprocedure. De politie moet alvast 7.400 euro proceskosten betalen. <h3>Nieuwe privacywet</h3> De<a href="https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stb-2026-196.html"> Verzamelwet gegevensbescherming</a> treedt op 1 september 2026 vrijwel volledig in werking, een poging om de gaten in de Uitvoeringswet AVG (UAVG) te dichten. <a href="https://privacy-web.nl/nieuws/vijf-privacyregels-die-op-1-september-veranderen/">Pont Data & Privacy</a> somt de belangrijkste veranderingen op: <ol> <li>AP moet sanctiebesluiten in beginsel openbaar maken</li> <li>Jongeren vanaf twaalf krijgen meer zeggenschap over hun AVG-rechten</li> <li>Biometrische toegangscontrole krijgt een hogere drempel</li> <li>Medische dossiers kunnen bij stoppen van een zorgverlener worden overgedragen zonder toestemming van iedere patiënt</li> <li>Tijdelijke overheidscommissies krijgen een duidelijkere grondslag voor gevoelige persoonsgegevens</li> </ol> <h3>Wet proactieve dienstverlening</h3> Een nieuwe wet moet de Dienst Toeslagen de mogelijkheid bieden om persoonsgegevens actiever te gebruiken om burgers proactief te wijzen op toeslagen waarop zij waarschijnlijk recht hebben. Bij proactieve dienstverlening gaat het onder meer om het actief benaderen van mensen die waarschijnlijk recht hebben op een toeslag maar deze niet gebruiken (‘niet-gebruikers’) en het ondersteunen van mensen die een aanvraag voor een toeslag willen doen. Daarnaast biedt het wetsvoorstel een grondslag voor experimenten om maatregelen te testen die afwijken van de wet maar als doel hebben om niet-gebruik tegen te gaan en terugvorderingen te verminderen. Bovendien kan Dienst Toeslagen mensen helpen door hun contactgegevens en een korte duiding van hun situatie te delen met bepaalde andere uitvoerders als de verwachting is dat die mensen zelf niet goed in staat zijn om dit contact te leggen (‘warm doorverwijzen’). Vrijdag liep<a href="https://www.internetconsultatie.nl/proactieve_dienstverlening_toeslagen/b1"> de consultatie</a> af. De reacties zijn nog te lezen. <h3>AIVD en MIVD mogen straks oorlog voeren</h3> De wettelijke mogelijkheden voor de AIVD en MIVD om virtueel te vechten tegen personen en organisaties die de nationale veiligheid ondermijnen namens  onze ‘tegenstanders’ China, Iran en Rusland worden uitgebreid. Daartoe heeft het kabinet een voorstel voor de Wet bescherming nationale veiligheid door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (<a href="https://www.aivd.nl/onderwerpen/wet-op-de-inlichtingen--en-veiligheidsdiensten/wet-bescherming-nationale-veiligheid-door-de-inlichtingen-en-veiligheidsdiensten">Wbnv</a>) aangenomen, dat nu<a href="https://www.internetconsultatie.nl/wbnv/b1"> in consultatie</a> gaat. <blockquote> “Nu moeten de diensten per individuele hack vooraf een toets laten uitvoeren voordat ze in actie mogen komen. Die tijd is er in de digitale wereld vaak niet, tegenstanders bewegen zich snel. Onder de nieuwe wet kunnen de diensten sneller bevoegdheden inzetten als overduidelijk is wie de tegenstander is.”   </blockquote> <h3>Wel zoet zijn hoor, AIVD</h3> Een<a href="https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/detail?id=2026Z17293&did=2026D39429"> brief van het kabinet</a> over het sleepnet in de praktijk, naar aanleiding van kritiek van toezichthouder Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) : <blockquote> “Het onderzoek van de CTIVD ziet enerzijds op de technische werking van het filterkader en anderzijds op de wijze waarop de diensten controle houden op het proces van datareductie. De CTIVD constateert dat de diensten reeds belangrijke maatregelen hebben genomen om de rechtmatige inzet van OOG-interceptie te borgen, maar signaleert tevens op een aantal onderdelen ruimte voor verdere verbetering. De diensten herkennen dit beeld, hebben reeds verschillende maatregelen getroffen en nemen de aanbevelingen van de CTIVD over. In de volgende passages lichten wij deze opvolging per aanbeveling toe.” </blockquote> <h3>Speurders digitaal de grens over</h3> De<a href="https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX:32023R1543"> eEvidence-verordening</a>  ging in,<a href="https://tweakers.net/reviews/15168/nieuwe-eu-wet-laat-buitenlandse-autoriteiten-sneller-je-chats-opvragen.html"> zo bericht Tweakers</a>. Deze wet maakt het makkelijker voor overheden om digitaal bewijsmateriaal uit andere EU-lidstaten te vorderen in strafzaken. “Denk bijvoorbeeld aan een strafzaak in Frankrijk waarvoor toegang nodig is tot gebruikersgegevens van Google die in Ierland zijn opgeslagen. Voorheen moesten zulke informatieverzoeken via de autoriteiten van het land waar dat bedrijf is gevestigd, maar dat is nu niet meer nodig.” Ook kan bijvoorbeeld het Nederlandse OM rechtstreeks gegevens vorderen bij organisaties in de gehele EU, die binnen tien dagen moeten leveren, bij aantoonbare spoed binnen acht uur. Als bedrijven niet tijdig reageren, riskeren ze boetes tot twee procent van de wereldwijde omzet. Ten derde kan een organisatie verplicht worden om bepaalde gegevens niet te verwijderen en beschikbaar te houden voor onderzoek voor een periode van zestig dagen, eventueel steeds met dertig dagen te verlengen. Bedrijven waarop deze wet van toepassing is, moeten zich hiervoor registreren in de Europese Court Database. In Nederland houdt de Autoriteit Consument & Markt hier toezicht op. Het gaat vooral om digitale dienstverleners. <h3>Goede hulp voor Uber-chauffeurs</h3> Dat Uber-chauffeur Ben Ali de achilleshiel van het algoritmisch systeem van Uber kon duiden, heeft hij mede te danken aan privacy-activist<a href="https://www.dehaye.org/"> Paul-Olivier Dehaye</a>. Die hielp met het verzamelen van de data voor de aanklacht bij de Autoriteit Persoonsgegevens. “Ik hoorde altijd veel verhalen van chauffeurs die geen idee hadden hoe Uber tot beslissingen kwam. Voor hen is het echt een black box. Daarom zijn we die data gaan opvragen”, zegt Dehaye<a href="https://www.volkskrant.nl/economie/de-recordboete-voor-uber-begon-bij-een-franse-chauffeur-die-geen-wegwerpdoekje-wilde-zijn~b1c097bb/"> tegen de Volkskrant</a>. Dit leidde uiteindelijk tot de<a href="https://www.netkwesties.nl/2508/tietenfestijn-dankzij-camerabril-chatgpt.htm"> recordboete voor Uber</a> van de AP. Het beroep gaat nog jaren duren. Ondertussen loopt er<a href="https://workerinfoexchange.nl/"> ook een massaclaim</a> die nauwelijks bekend is. <h3>‘Kinderporno in Meta-reclame’</h3> Meta heeft de afgelopen negen maanden tientallen betaalde advertenties geplaatst die expliciet, door AI gegenereerd materiaal van seksueel misbruik van kinderen (CSAM) en afbeeldingen van minderjarigen bevatten, zo bericht Wired op grond van<a href="https://www.techtransparencyproject.org/articles/inside-metas-global-playbook-for-fighting-child-safety-laws"> onderzoek van het Tech Transparency Project</a> naar de advertentiebibliotheek van Meta. Dat leidde naar meer dan 50 beeld- en videoadvertenties met misbruikmateriaal. Sommige advertenties gaven kliks naar zogenaamde ‘nudify’- of ‘undressing’-apps. De reclamebieb liet zien dat de advertenties op Facebook, Instagram, Messenger en/of Threads werden getoond, ook in tien Europese landen. Zie het eerdere artikel deze week over de <a href="https://www.netkwesties.nl/2512/meta-betaalt-miljarden-trump-land-en.htm">Meta-schikking in de VS</a>. *) Foto: Excelsior-Sparta, 29 augustus 2026 (Peter Olsthoorn, cc)   PrivacyJournaal week 35, 2026https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/20260829 EXCELSIOR-SPARTA 2.jpg?twic=v1/cover=720x405Politie berispt; AIVD ook een beetje; Krijgt wel meer bevoegdheden; Meta met pornoreclamehttps://www.netkwesties.nl:443/2513/politie-berispt-aivd-ook-beetje-krijgt.htmVerkeerd beeld van reclame met boetes zorginspectie voor mediaEr is veel te doen over de boetes van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd voor media die schreven over afslankpillen. Ze zouden reclame maken door onvoldoende neutraal te berichten.https://www.netkwesties.nl:443/2510/verkeerd-beeld-reclame-met-boetes-zorginspectie.htmSat, 05 Sep 2026 16:48:00 GMTDe <a href="https://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:RBAMS:2026:5160">rechtbank Amsterdam oordeelde</a> over de boete die het ministerie van VWS aan DPG had opgelegd voor publicaties in haar tijdschrift Flair en regionale krant De Stentor. Die publicaties zou reclame bevatten voor afslankpillen zoals Ozempic en zulke reclame mag niet volgens de Geneesmiddelenwet. De rechtbank oordeelde dat die boete dus terecht opgelegd is. Het ging om een redactioneel Flair-artikel. Daar werd inderdaad de loftrompet gestoken over Ozempic. Ozempic is een medicijn tegen diabetes, maar je wordt er ook dunner van. Reclame voor geneesmiddelen is <a href="https://www.netkwesties.nl/2507/waarom-verzwegen-stentor-nrc-volkskrant.htm">zeer streng gereguleerd. En terecht.</a> Waar het mij hier om gaat is de allereerste vraag die de rechtbank behandelt: of het Flair-artikel wel of geen reclame is. <h3>Definitie van reclame</h3> Ik schreef mee aan de <a href="https://www.reclamecode.nl/">Nederlandse Reclame Code</a> en aan de definitie van reclame daarin. Wat daarbij voortdurend aan de orde was: wat is de relatie tussen de uitingsvrijheid en reclame? Waar kwamen we op uit? Dat heel veel uitingen reclame kunnen zijn. Zodra het netto-effect is dat die uitingen het merk van de adverteerder positief over het voetlicht brengen, kan dat reclame zijn. Maar bij alle uitingen gaat het wel altijd om de intentie: in opdracht, of ten behoeve van een adverteerder. Ontbreekt die, is een uiting geen reclame. Simpel gezegd: wordt degene die de uiting doet daarvoor niet op de een of andere manier door de adverteerder beloond, is er geen sprake van reclame. Een spontane, juichende bespreking van een pil in een redactioneel artikel in een tijdschrift is dus geen reclame volgens de Nederlandse Reclame Code. <h3>Flair-redactie</h3> Waarom denkt de rechtbank Amsterdam dat dat artikel wel reclame is? Allereerst: de rechtbank kijkt niet naar de Nederlandse Reclame Code maar naar de Geneesmiddelenwet. De Geneesmiddelenwet bepaalt dat reclame is: <blockquote> “Elke vorm van beïnvloeding met het kennelijke doel het voorschrijven, ter hand stellen of gebruiken van een geneesmiddel te bevorderen, dan wel het geven van de opdracht daartoe.” </blockquote> De wettekst past goed bij de reclamedefinitie in de Nederlandse Reclame Code: het ‘kennelijke doel’ moet zijn de promotie van het geneesmiddel. Dat doel blijkt het meest helder uit het feit dat er betaald wordt om het te publiceren. Is het kennelijk doel van het Flair-artikel het promoten van het geneesmiddel? Natuurlijk niet. Het <a href="https://www.flair.nl/over-ons">kennelijk redactionele doel</a> van <a href="https://www.flair.nl/">Flair</a> is het informeren en amuseren van de lezer. <h3>Zuiver argumenteren?</h3> De rechtbank had het zich daarom makkelijk kunnen en moeten maken: de Flair-publicatie heeft niet het ‘kennelijk doel’ om de verkoop van Ozempic te bevorderen. Dat het gevolg van die publicatie is dat mensen naar de apotheek rennen om het middel te kopen, verandert dat doel niet. De rechtbank haalt dus ‘doel’ en ‘gevolg’ door elkaar. Dat blijkt uit rechtsoverweging 7.5 van het vonnis waar de rechtbank schrijft: “Het gaat er bij die doelstelling om wat de publicatie bij de lezers teweeg brengt." Dat is dus onjuist. De doelstelling is het amuseren en informeren van het publiek en wat de publicatie teweegbrengt is het gevolg en niet de doelstelling. De interpretatie van de rechtbank klopt taalkundig al niet (een doelstelling is simpelweg geen gevolg), maar ook heeft die redenering absurde consequenties voor de vrijheid van meningsuiting. Die redenering leidt tot een verbod voor de vrije pers om positief te schrijven over nieuwe geneesmiddelen. Wat de wetgever in de ogen van de rechtbank nu precies met zo’n persbreidel zou hebben gewild, wordt uit het vonnis helaas niet duidelijk. <h3>Europese uitspraak</h3> Voor de goede orde: artikelen die een verkapte advertorial zijn (betaald door de adverteerder), mogen natuurlijk niet. Maar in dit geval is daar geen enkele aanwijzing voor. De rechtbank verwijst ter onderbouwing naar een uitspraak van het Hof van Justitie <a href="https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/ALL/?uri=ecli:ECLI:EU:C:2011:275">van 5 mei 2011</a> waarbij het Hof bepaalde dat het begrip ‘reclame’ als het gaat om geneesmiddelen heel breed moet worden uitgelegd. In dat arrest bepaalt het Hof echter nergens dat het gevolg bepalend is en niet het doel. Integendeel: ook in dit arrest spreekt het Hof uitsluitend over de doelstelling van de uiting. Het op een hoop gooien van doel en gevolg heeft in dat arrest dus geen basis. De onjuiste opvatting van reclame die de rechtbank hanteert, is zeer risicovol. Journalisten moeten zoveel mogelijk vrij zijn te schrijven wat ze noodzakelijk achten. Ze moeten niet na hoeven te denken of hun teksten tot gevolg hebben dat product a of b beter zou kunnen verkopen. Hun onafhankelijkheid moet niet in het gedrang komen doordat de rechter ze van journalisten tot vermeende copywriters maakt. *) Gooische Moeder Leslie Keijzer vertelt <a href="https://www.youtube.com/shorts/MO6yNGLbtCk">aan RTL Boulevard </a>(ook DPG Media) over haar gebruik van Ozempic   Rechtbank Amsterdam zet de persvrijheid onder drukhttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Gooische Moeder Leslie Keijzer.jpg?twic=v1/cover=720x405Verkeerd beeld van reclame met boetes zorginspectie voor mediahttps://www.netkwesties.nl:443/2510/verkeerd-beeld-reclame-met-boetes-zorginspectie.htmWie beoordeelt continu de kwaliteit van de journalistiek?Hoofdredacteuren, ombudsmannen (m/v/x), de Raad voor de Journalistiek en uiteindelijk de rechter vellen oordelen over journalistiek. Maar dat gaat alleen over incidenten. Lezers en kijkers hebben behoefte aan een permanente kwaliteitstoets.https://www.netkwesties.nl:443/2509/wie-beoordeelt-continu-kwaliteit-journalistiek.htmSun, 30 Aug 2026 09:31:00 GMTEnkele maanden geleden<a href="https://www.netkwesties.nl/2384/hebben-we-rechter-nog-nodig-bij-conflicten.htm"> schreef ik</a> over <a href="https://objection.ai/">Objection.ai</a>, een Amerikaans initiatief dat mensen de mogelijkheid bood om journalistieke publicaties aan te vechten wanneer zij meenden dat de feiten niet klopten of dat zij onzorgvuldig waren behandeld. Inmiddels is dat initiatief vrijwel geruisloos verdwenen en opgevolgd door een ander initiatief gericht op journalistieke kwaliteit. De initiatiefnemers menen: <blockquote> “Veroordelingen bestraffen missers achteraf. Ze bieden geen oplossing voor de noodzaak tot stimulering van betere journalistiek.  Ze pakken de onderliggende oorzaak niet aan. Daarom hebben we dit ontwikkeld: een degelijke openbare methodologie die journalisten beoordeelt, rangschikt en indexeert op basis van de nauwkeurigheid van hun verslaggeving.” </blockquote> <h3>Behoefte aan beoordeling</h3> Het resultaat heet<a href="https://theprimary.com/about"> Primary</a>: een platform dat beoogt de kwaliteit van journalisten zelf meetbaar te maken, in plaats van achteraf te beoordelen of een publicatie correct was. Niet op basis van reputatie, prijzen of bekendheid, maar op basis van de mate waarin hun werk origineel, zorgvuldig en grondig is. Vrijwel gelijktijdig is ook <a href="https://www.themediaintegrityproject.com/about">The Media Integrity Project</a> ontstaan, dat met behulp van AI niet alleen journalisten, maar ook afzonderlijke artikelen analyseert op zaken als brongebruik, framing, context en de manier waarop informatie uiteindelijk bij het publiek terechtkomt. En dan is er <a href="https://www.newsguard.ai/">Newsguard.ai</a> dat een ‘betrouwbaarheidsscore’ meent te kunnen geven aan nieuwssites. Of deze methodieken uiteindelijk standhouden, is niet de meest interessante vraag. Veel relevanter is, vind ik, dat dergelijke initiatieven überhaupt ontstaan. Blijkbaar bestaat er behoefte aan nieuwe vormen van kwaliteitsbeoordeling die verder gaan dan de traditionele mechanismen waarmee de journalistiek zichzelf al decennialang controleert. <h3>Niet enkel bij klachten</h3> In Nederland kennen we daarvoor de hoofdredacteur, de ombudsman, de Raad voor de Journalistiek en uiteindelijk de rechter. Ze zien toe op zorgvuldigheid en correctie. Zij zijn echter vrijwel allemaal gericht op incidenten, wanneer het al mis ging. Ingrijpen volgt achteraf, na een klacht over vermeende overschrijding van normen en schade. De nieuwe generatie platforms kijkt juist vooruit. Zij probeert continu zichtbaar te maken waar kwalitatief goede journalistiek ontstaat en welke journalistieke processen leiden tot betrouwbare informatie. Daarmee verschuift de aandacht van het corrigeren van fouten naar het waarderen van kwaliteit. <h3>AI neemt waarde weg</h3> Dat is geen toeval. Generatieve AI verandert namelijk niet alleen de manier waarop burgers informatie consumeren, maar ook de economische logica van de journalistiek. Originele verslaggeving, eigen bronnen, verificatie en verschillende perspectieven vormen al eeuwenlang het fundament onder journalistiek. Juist deze onderdelen kan AI niet zelfstandig produceren. Een taalmodel bezoekt geen gemeenteraadsvergadering, spreekt geen vertrouwelijke bron, haalt geen geheime documenten boven water; mensenwerk om nieuwe informatie te verzamelen. Tegelijkertijd ontstaat bij het samenbrengen, ordenen en samenvatten van bestaande informatie door AI steeds meer economische waarde. De gebruiker krijgt een direct antwoord van een AI-assistent, die het haalt bij de oorspronkelijke bron. De markt betaalt minder voor het produceren van informatie dan voor de synthese en het organiseren ervan.  Dat is geen tijdelijke verandering die vanzelf weer verdwijnt zodra de technologie volwassen wordt. Ook al worden er licenties getekend waarbij AI betaalt. Als originele verslaggeving economisch onder druk komt te staan, ontstaat vanzelf de behoefte om zichtbaar te maken welke journalistiek daadwerkelijk publieke waarde toevoegt. Origineel onderzoek dat zorgvuldig is geverifieerd en in de juiste context wordt geplaatst vormt uiteindelijk de grondstof waarop vrijwel alle andere informatievoorziening, inclusief AI, verder bouwt. Misschien is dat wel de belangrijkste betekenis van deze nieuwe initiatieven. Zij proberen niet alleen fouten op te sporen, maar vooral inzichtelijk te maken waar de journalistieke waarde werkelijk ontstaat. Dat is een fundamenteel andere benadering dan we gewend zijn. Waar blijven dit soort systemen in Nederland, om transparantie te brengen over originaliteit, verificatie, context en diversiteit van perspectieven? Als de journalistiek dat niet zelf doet, pakken anderen dit op, met eigen criteria. En dan is de vraag hoe de schifting tussen kaf en koren plaatsvindt en welke journalistiek in het AI-tijdperk zichtbaar, vindbaar en economisch waardevol blijft.  *) Een versie van deze opinie verscheen eerder bij <a href="https://www.spreekbuis.nl/">Spreekbuis</a>   Nog louter klachten achteraf behandelen schiet tekort https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/NA BBC JOURNALISTIEK.jpg?twic=v1/cover=720x405Wie beoordeelt continu de kwaliteit van de journalistiek?https://www.netkwesties.nl:443/2509/wie-beoordeelt-continu-kwaliteit-journalistiek.htm‘Tietenfestijn’ dankzij camerabril; ChatGPT voorspelt je dag; Recordboete AP voor Uber van de VVD-lobby; Meta nu echt benauwdDe boete voor Uber bedraagt 15 keer het jaarlijks budget van de Autoriteit Persoonsgegevens van bijna 60 miljoen euro. Daarmee zou de AP de meest winstgevende instelling in Nederland worden. Zal Trump even met Rutte bellen?https://www.netkwesties.nl:443/2508/tietenfestijn-dankzij-camerabril-chatgpt.htmSun, 30 Aug 2026 09:30:00 GMTDe Autoriteit Persoonsgegevens legt taxibedrijf Uber <a href="https://www.autoriteitpersoonsgegevens.nl/actueel/uber-krijgt-boete-van-bijna-825-miljoen-euro-voor-geautomatiseerd-blokkeren-van-chauffeurs">een boete van 825 miljoen euro op</a> voor het automatisch stopzetten van accounts van chauffeurs, zonder hen hiervan in kennis te stellen. Dat<a href="https://www.reuters.com/world/dutch-regulator-fines-uber-966-million-automating-driver-suspensions-document-2026-08-21/"> meldde Reuters</a> als eerste. De overtredingen zouden hebben plaatsgevonden van 2018 tot en met 2022. Het betrof een klacht van zo’n 170 Franse chauffeurs. Als je de boete daartegen afzet, komt het op bijna 5 miljoen per chauffeur, maar  in totaal gaat het om meer chauffeurs. <blockquote> &bdquo;We zijn het fundamenteel oneens met dit besluit en vinden de hoogte van de boete disproportioneel”, </blockquote> aldus de woordvoerder van Uber tegen Reuters. Er lopen nog bezwaren van Uber tegen de AP-boetes van 10 miljoen euro (2023) en 290 miljoen (2024). De nieuwe  boete zou de op één na hoogste zijn die ooit is opgelegd op basis van de AVG. Dat de Nederlandse toezichthouder de boete nu uitdeelt, komt omdat het Europese hoofdkantoor van Uber in Amsterdam staat. (Hebben we dat nog aan Neelie te danken trouwens? Zo ja, dan ook de boetes die hoger zijn dan de 500 miljoen die ze destijds zelf Microsoft oplegde.) Meta, het moederbedrijf van Facebook, moest in 2023 1,2 miljard euro betalen voor het illegaal verplaatsen van gegevens van Europese gebruikers naar de Verenigde Staten. Het beroep van Meta loopt nog. De positie van de nieuwe AP-voorzitter Geert Potjewijd is boeiend, want hij was advocaat van Uber. Hij heeft zich hoogstwaarschijnlijk bij deze zaak afzijdig gehouden, want heeft een geheimhoudingsplicht als advocaat. Ik kom de komende week hierop terug, omdat er donderdag concrete kritiek op zijn positie en de geheimhouding kwam. De AP had geen tijd om m’n vragen vrijdag te beantwoorden, juist als gevolg die Reuters-berichtgeving  over Uber. Het woord in de Uber-kwestie werd gevoerd door <a href="https://www.autoriteitpersoonsgegevens.nl/over-de-autoriteit-persoonsgegevens/organisatie-ap/het-bestuur-van-de-ap/monique-verdier-vicevoorzitter">AP-bestuurslid Monique Verdier</a>, niet door Potjewijd.  Grondrechteneffectbeoordeling Weer een leuk woord voor Scrabble, uit een<a href="https://autoriteitpersoonsgegevens.nl/actueel/de-fria-voor-ai-systemen-komt-eraan-bereid-u-voor"> bericht van de AP</a>: <blockquote> “Bent u een overheidsorganisatie of een private organisatie die publieke diensten levert? En bent u van plan een AI-systeem met een hoog risico te gaan gebruiken? Of gaat u als publieke of private organisatie een beoordelingssysteem voor financiële risico’s gebruiken? Dan moet u vanaf december 2027 vooraf beoordelen welke gevolgen dit AI-systeem kan hebben voor de grondrechten van mensen. Zo’n beoordeling heet een ‘fundamental rights impact assessment’ (FRIA), oftewel een ‘grondrechteneffectbeoordeling’.” </blockquote> De AP vindt dat organisaties de uitvoering van een FRIA alvast maar moeten testen. De AP helpt met<a href="https://autoriteitpersoonsgegevens.nl/documenten/aan-de-slag-met-de-fria"> uitleg over het FRIA-vereiste in de AI- verordening</a> en een landelijke proef om aan mee te doen. Het geldt dus enkel voor bepaalde hoogrisico-AI-systemen, maar kan gezien worden  als een aanvulling op de<a href="https://autoriteitpersoonsgegevens.nl/themas/basis-avg/praktisch-avg/data-protection-impact-assessment-dpia"> DPIA</a> <h3>Meta nu echt in het nauw</h3> Dinsdag begon in Oakland een rechtszaak tegen Meta van de Amerikaanse staten Californië, Colorado, Kentucky en New Jersey vanwege vermeende mentale schade aan kinderen, met steun van 25 andere staten. Die dertig staten zouden samen zo'n twee derde van de Amerikaanse bevolking vertegenwoordigen. Dus Meta vreest boetes die kunnen oplopen tot meer dan 200 miljard dollar, de jaaromzet. In de eerdere zaak in New Mexico mocht Meta 940 miljoen aftikken. Beroep loopt nog. Functies van Instagram en Facebook en Instagram zouden minderjarigen doelbewust verslaafd maken. Ouders hebben te weinig in te brengen qua toestemming. <blockquote> “ Meta gebruikt ongekend krachtige technologieën om kinderen en tieners te verleiden, bezig te houden en uiteindelijk te vangen”, </blockquote> schrijven de staten in de aanklacht. Op de<a href="https://www.theguardian.com/technology/2026/aug/18/meta-child-safety-addiction-lawsuit-states"> eerste dag van het proces</a> brachten advocaten intern onderzoek van Meta naar de verslaving aan Instagram in. Meta brengt ertegenin dat het een enorme hoeveelheid maatregelen nam en mogelijkheden biedt om kinderen te beschermen bij deelname aan  de apps. <h3>TikTok schikt in oude zaak</h3> TikTok en zijn Chinese moederbedrijf ByteDance zijn vrijdag akkoord gegaan met een schikking van 400 miljoen dollar om de aanklacht van het Amerikaanse ministerie van Justitie van tafel te krijgen. Het ministerie van Justitie had TikTok en ByteDance in 2024 voor de rechter gedaagd omdat ze de privacy van kinderen niet zouden hebben beschermd en illegaal hun gegevens zouden hebben verzameld. Ze werden ervan beschuldigd een wet te hebben overtreden die voorschrijft dat online diensten gericht op kinderen toestemming van de ouders moeten verkrijgen om persoonlijke gegevens te verzamelen van gebruikers jonger dan 13 jaar. TikTok tikt onmiddellijk 300 miljoen dollar af, en nog eens 100 miljoen dollar zodra een beschikking van kracht wordt waarmee een eerdere schikkingsovereenkomst wordt vernietigd die in 2019 met de Federal Trade Commission was gesloten inzake Musical.ly, de voorganger van TikTok. <h3>ChatGPT slurpt je data</h3> Uit het onvolprezen<a href="https://www.aireport.nl/"> AI Report</a>: <blockquote> “Elke klik, elke toetsaanslag, elke keer dat je van het ene programma naar het andere springt: ChatGPT kan het vanaf nu allemaal registreren. Uit die stroom bouwt de assistent een tijdlijn van je werkdag, zodat je hem later gewoon kunt vragen waar je ook alweer gebleven was. Handig als je je eigen documenten kwijtraakt, iets minder prettig als je er even over doordenkt.” </blockquote> Deze Computer History wordt wereldwijd uitgerold voor de ChatGPT app voor macOS van Apple, maar de EU, het Verenigd Koninkrijk en Zwitserland komen over enkele weken aan de beurt. OpenAI registreert je handelingen, en leidt daaruit af hoe jouw dag eruitzag. Volgens OpenAI leert de assistent zo ook je gewoontes kennen en stelt hij taken voor die daarbij passen. De verzamelde gebeurtenissen blijven op je eigen Mac en worden na 48 uur gewist. Echter, OpenAI <a href="https://learn.chatgpt.com/docs/customization/computer-history">zegt</a> in een uitgebreide  uitleg dat voor de betaalde versies de optie standaard uit staat. (Zie ook <a href="https://www.theverge.com/ai-artificial-intelligence/980742/chatgpts-computer-history-tracks-your-clicks-and-keystrokes">artikel The Verge</a>). AI Report: <blockquote> “Maar er zit meer aan vast dan één schuifje. Die gebeurtenissen gaan wel kort langs de servers van OpenAI om samengevat te worden; het bedrijf zegt ze daarna niet te bewaren en er niet mee te trainen. De samenvattingen zelf blijven als gewone tekstbestanden op je computer staan, en die zijn niet versleuteld: andere programma’s die onder jouw account draaien, kunnen erbij.” </blockquote> <h3>Telegraaf ontdekt ‘tietenfestijn’</h3> Rosanne de Jong van De  Telegraaf<a href="https://www.telegraaf.nl/lifestyle/tech/honderden-nederlandse-vrouwen-stiekem-gefilmd-met-camerabril-zelfs-creepshots-van-seksfeesten-op-grote-schaal-gedeeld/159830132.html"> keek stiekem mee</a> in een Telegramgroep met beelden van honderden Nederlandse vrouwen die op Nederlandse stranden, festivals, in supermarkten en tijdens erotische feesten stiekem gefilmd waren met een camerabril. <blockquote> “Alleen al op 7 en 8 augustus deelde dit account tientallen video’s van allerlei verschillende vrouwen die op het strand van Zandvoort rondliepen in bikini’s. &bdquo;Geniet van dit lekkere tietenfestijn!”, luidde de bijbehorende tekst…Onder dit materiaal reageerden andere leden in de daaropvolgende dagen met hun eigen gemaakte beelden. Zoals van vrouwen die in strakke rokjes of yoga-leggings door vestigingen van Albert Heijn liepen.” </blockquote> Het behelst de versleutelde groep genaamd ’Hard genieten’, met meer dan 32.000 leden. Het gedeelde beeldmateriaal kwam vooral van een losgeslagen beheerder. <blockquote> “Na melding ervan te hebben gemaakt bij Telegram, is het kanaal op zwart gezet. Maar een verdere reactie van Telegram aan Telegraaf bleef uit." </blockquote> *) Beeld: <a href="https://unsplash.com/@snow_mvn?utm_source=unsplash&utm_medium=referral&utm_content=creditCopyText">Viktor Avdeev</a> on <a href="https://unsplash.com/photos/white-mercedes-benz-c-class-on-street-during-daytime-Gk3apXDUZiI?utm_source=unsplash&utm_medium=referral&utm_content=creditCopyText">Unsplash</a>   Peters Privacyjournaal week 34, 2026https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Uber viktor-avdeev-Gk3apXDUZiI-unsplash.jpg?twic=v1/cover=720x405‘Tietenfestijn’ dankzij camerabril; ChatGPT voorspelt je dag; Recordboete AP voor Uber van de VVD-lobby; Meta nu echt benauwdhttps://www.netkwesties.nl:443/2508/tietenfestijn-dankzij-camerabril-chatgpt.htmWaarom verzwegen Stentor, NRC, Volkskrant, AD en Flair hun boetes?De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) gispt redacties voor het schrijven over medicijnen als afslankmiddelen die daarvoor niet zijn bedoeld. De rechter gaat erin mee, advocaten vinden dat begrijpelijk. En waarom werden de boetes verzwegen door de redacties?https://www.netkwesties.nl:443/2507/waarom-verzwegen-stentor-nrc-volkskrant.htmSun, 30 Aug 2026 09:31:00 GMTHet FD<a href="https://fd.nl/bedrijfsleven/1608019/media-krijgen-boete-wegens-reclame-in-ozempic-berichten"> schreef</a> als eerste over de zaak op dinsdag 18 augustus 2026. Het<a href="https://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:RBAMS:2026:5160"> vonnis</a> waarop de krant zich mede baseert is al in april 2026 geveld en staat sinds juni 2026 op Rechtspraak.nl. Toch hebben de titels van DPG Media er eendrachtig over gezwegen. De boetes zijn al in 2024 opgelegd, maar verzwegen voor het publiek. Ook de boetes voor NRC, Telegraaf, Volkskrant en AD lopen al enige tijd en zijn verzwegen. De uitgevers zeggen dat dit de zelfstandige verantwoordelijkheid is van de redacties. De hoofdredactie van De Stentor - dat de boete en rechtszaak al jarenlang verzwijgt - zegt dat uitgever DPG Media het woord voert. Hoofdredacteuren van de kranten reageerden (nog) niet. Wel blijkt hoofdredacteur Esther Wemmers De Telegraaf er <a href="https://www.telegraaf.nl/opinie/inspectie-bepaalt-wat-u-mag-lezen-over-afslankprikken/159486806.html">op 1 augustus 2026 aandacht aan besteed te hebben, in een commentaar.</a>  Volgens Lucas Brouwers, adjunct-hoofdredacteur van NRC, arriveerde het boetebesluit iets later bij NRC dan bij De Telegraaf omdat de Inspectie dit naar Mediahuis Nederland stuurde, terwijl NRC in een aparte dochteronderneming ondergebracht is. Niettemin wist de redactie dus vrij snel na 1 augustus dat NRC ook een boete te wachten stond, maar publiceerde pas weken later, nog na de primeur van het FD. “Klopt. Maar het kost soms enige tijd om zo’n artikel helemaal rond te krijgen.” NRC heeft het besluit om niet direct te publiceren volgens Brouwers genomen zonder overleg met de uitgever. Hij vindt het onjuist om van “verzwijgen” te spreken. Ook de  hoofdredacties van AD en Volkskrant zeggen dat ze een artikel over de IGJ-boetes  in voorbereiding  hadden. Maar ze lieten aperte nieuwsfeiten wekenlang  liggen. Pas toen het  FD groot opende met de kwestie - op zich al een teken van de nieuwswaardigheid - konden NRC, AD en Volkskrant er niet meer omheen. Antwoord van <a href="https://www.linkedin.com/in/sylvia-cools-04617916/">Sylvia Cools</a>, hoofdredacteur van De Stentor <a href="https://www.destentor.nl/zwolle/sylvia-cools-is-de-nieuwe-hoofdredacteur-van-de-stentor~a0d6df53/?slug_rd=1">sinds 2021</a>, stelt op de vraag waarom jarenlang is gezwegen over de boetes: "Voor de Stentor was er toen geen journalistieke aanleiding om over deze kwestie te berichten. Daarbij wegen we de nieuwswaarde en relevantie voor onze lezers. Dat geldt voor alle onderwerpen en ook over onderwerpen die betrekking hebben op onze eigen organisatie." Nu het FD met de onthullingen kwam, was er kennelijk wel nieuwswaarde voor de lezers van De Stentor, want gisteren verscheen een<a href="https://www.destentor.nl/binnenland/inspectie-geeft-ad-telegraaf-nrc-en-volkskrant-boete-voor-artikelen-over-ozempic-redacties-bezorgd~a71bb340/"> artikel over de kwestie in De Stentor</a>. Daarin noemt de krant de details van de eigen boete, zoals de hoogte en redenen, helemaal niet. Het  lijkt aangeleverd door de centrale AD-redactie in Rotterdam. Vandaag verscheen een <a href="https://www.destentor.nl/binnenland/ik-laat-me-de-mond-niet-snoeren-afvalmedicatie-heeft-mijn-leven-veranderd-en-dat-moet-iedereen-weten~a431a6b5/">column van Angela de Jong</a> in AD en De Stentor met verontwaardiging: “Dat is toch bizar? We mogen als journalisten wél lovend schrijven over elk merk stofzuiger, ijs en stroopwafels, maar niet over de positieve effecten van nieuwe medicijnen die de potentie hebben levens te verbeteren en een revolutie in de maatschappij te ontketenen…De naam van het middel dat ik gebruik, meld ik hier overigens bewust niet. Want ik wil geen boete. ”  Uit het vonnis aangaande Flair en De Stentor, beide uitgaven van DPG Media: “Met betrekking tot de duur van de overtredingen heeft verweerder de motivering als volgt aangepast: "Het magazine Flair waarin de reclame werd gemaakt was in ieder geval verkrijgbaar van 14 juni 2023 t/m 1 augustus 2023. Het artikel in dagblad De Stentor was in ieder geval online beschikbaar van 4 november 2023 t/m 7 augustus 2024. Dit is voor beide artikelen langer dan 1 maand, maar korter dan 1 jaar. Dit wordt beoordeeld als gemiddeld.” <h3>Strenge regels Geneesmiddelenwet</h3> De Stentor heeft het <a href="https://www.destentor.nl/binnenland/jeroen-woog-op-dieptepunt-186-kilo-nu-gebruikt-hij-nieuw-dieetmedicijn-dat-nog-niet-op-de-markt-is~afc52dc7/?slug_rd=1">beboete positieve artikel</a> over de afslankmiddelen niet verwijderd (zoals eerder vermeld). Dus de overtreding duurt voort, anders dan uit genoemde data in het vonnis is op te maken. Pas gisteren verscheen een<a href="https://www.destentor.nl/binnenland/inspectie-geeft-ad-telegraaf-nrc-en-volkskrant-boete-voor-artikelen-over-ozempic-redacties-bezorgd~a71bb340/"> artikel over de kwestie in De Stentor</a>. Daarin noemt de krant de eigen boete in het geheel niet. Vandaag verscheen een <a href="https://www.destentor.nl/binnenland/ik-laat-me-de-mond-niet-snoeren-afvalmedicatie-heeft-mijn-leven-veranderd-en-dat-moet-iedereen-weten~a431a6b5/">column van Angela de Jong</a> in AD en De Stentor met verontwaardiging: “Dat is toch bizar? We mogen als journalisten wél lovend schrijven over elk merk stofzuiger, ijs en stroopwafels, maar niet over de positieve effecten van nieuwe medicijnen die de potentie hebben levens te verbeteren en een revolutie in de maatschappij te ontketenen…De naam van het middel dat ik gebruik, meld ik hier overigens bewust niet. Want ik wil geen boete. ”  De boetes voor De Stentor en Flair bedragen 28.500 en 19.950 euro, in totaal 48.450. Tegen de uitspraak van de rechtbank Amsterdam loopt nog hoger beroep bij de Raad van State. De redenen voor de Inspectie om de boetes op te leggen inzake de<a href="https://wetten.overheid.nl/BWBR0021505/2025-09-09"> Geneesmiddelenwet</a>, daarin<a href="https://wetten.overheid.nl/BWBR0021505/2025-09-09#Hoofdstuk9"> Hoofdstuk 9</a> over reclame: <ol> <li aria-level="1">Overtreding van artikel 84, tweede lid van de Gnw, kortweg reclame niet in overeenstemming met de productkenmerken;</li> <li aria-level="1">een overtreding van artikel 85, onder a van de Gnw, kortweg publieksreclame voor een receptgeneesmiddel.</li> </ol> Het behelst publicaties die positief waren over Ozempic en Wegovy die veelvuldig gebruikt worden als afslankmiddelen terwijl ze niet met dat doel op de markt zijn gebracht. Het zijn oorspronkelijk medicijnen voor diabetes. De rechter is het eens met de IGJ dat... <blockquote> “het begrip ‘reclame voor geneesmiddelen’ zeer ruim moet worden opgevat”. </blockquote> Bovendien sluit de (Europese) uitleg van wetgeving... <blockquote> “in beginsel niet uit dat publicaties of boodschappen die enkel objectieve informatie bevatten, als reclame kunnen worden beschouwd”. </blockquote> Bij Flair kwamen drie vrouwen heel positief aan het woord over hun ervaring met deze middelen, met termen als “een geschenk uit de hemel” en “wondermiddel”. <blockquote> “Al met al is volgens de rechtbank sprake van een zeer positief artikel ten aanzien van het gebruik van Ozempic en Wegovy om gewicht te verliezen en wordt een onvoldoende neutraal beeld gegeven. Hierdoor is geen sprake is van een zuiver informatieve publicatie. In feite wordt een persoonlijk succesverhaal weergegeven over gewichtsverlies door Ozempic en Wegovy. Daarbij is vermeld dat duizenden mensen in binnen- en buitenland het gebruiken en dat er razendsnel meer gebruikers bijkomen. Ook dit is op zichzelf niet puur informatief, maar zal het effect hebben dat lezers het ook willen gebruiken.” </blockquote> <h3>Geen vrijheid van meningsuiting</h3> Het is onduidelijk of De Stentor een eigen artikel had of dit artikel van Flair, want er staat in het vervolg alleen <blockquote> “De rechtbank concludeert dat ook met het Stentor artikel sprake is van een overtreding van artikel 85, onder a, van de Gnw.” </blockquote> Het beroep van de advocaten van DPG Media,<a href="https://www.linkedin.com/in/jensvandenbrink/"> Jens van den Brink</a> en<a href="https://www.linkedin.com/in/julia-siskina-78b99b106/"> Julia Siskina</a> (beiden Kennedy van der Laan) op Art. 10 EVRM weegt volgens de rechter niet zwaar genoeg. DPG Media... <blockquote> “heeft niet bestreden dat de beperkingen op de vrijheid van meningsuiting zijn voorzien bij wet…en een legitiem doel dienen, namelijk het beschermen van de volksgezondheid. De rechtbank is van oordeel dat die beperkingen, gelet op het nagestreefde doel, ook redelijk en evenredig zijn, en noodzakelijk zijn in een democratische samenleving.” </blockquote> Dit heeft geen “chilling effect” volgens de inspectie en rechter, want ze zijn... <blockquote> “van oordeel dat deze beperking niet maakt dat eiseres in het geheel niet meer kan berichten over geneesmiddelen of in dit verband een bijlage kan leveren aan een (maatschappelijk) debat van algemeen belang. Eiseres kan en zal zich in publicaties zodanig gebalanceerd, en in overeenstemming met de samenvatting van de productkenmerken, over een geneesmiddel (moeten) uitlaten, dat er geen sprake is van verboden (publieks)reclame… Indien eiseres een zuiver informatief artikel publiceert over geneesmiddelen, dat in overeenstemming is met de samenvatting van de productkenmerken en niet kan worden aangemerkt als publieksreclame, dan zal boete-oplegging niet aan de orde zijn.” </blockquote> Inmiddels kregen ook de DPG-kranten Volkskrant en AD (samen 51.000 euro) en Mediahuis-uitgaven Telegraaf en NRC (samen 132.000 euro) boetes opgelegd omdat ze te positief berichtten over de afslankmiddelen. Ook tv-programma <a href="https://fd.nl/samenleving/1608211/ook-talkshow-jinek-kreeg-boete-vier-vragen-over-de-ozempic-reclames">Jinek kreeg een boete</a> Volgens de inspectie waren de redacties onvoldoende neutraal over de werking en risico’s van de middelen. Bij de Volkskrant betrof het een nieuwsartikel over een onderzoek uit Nature over afslankmiddelen. Het artikel was kritisch met het benoemen van bijwerkingen. De wetenschapsredacties citeerden onderzoeken en onderzoekers. Er is geen commercieel belang mee gemoeid. In het geval van NRC gaat het om stukken van de wetenschapsredactie, onder meer over <a href="https://www.nrc.nl/nieuws/2024/03/14/hoe-medicijnen-de-verstoorde-wisselwerking-tussen-honger-en-verzadiging-herstellen-a4192927">de zoektocht van farmaceuten </a>naar een veilig afslankmiddel van maart 2024 en over <a href="https://www.nrc.nl/nieuws/2024/09/26/een-middel-met-vele-talenten-a4867146">wetenschappelijk onderzoek </a>van september 2024 naar andere gezondheidsvoordelen van middelen als Ozempic.  Het totale bedrag aan boetes voor Mediahuis bedroeg aanvankelijk 660.000 euro. De IGJ heeft de hoogte verlaagd omdat die anders een beperking vormen van het recht van Mediahuis op vrijheid van meningsuiting. Zo wil de IGJ voorkomen dat er een ‘chilling effect’ van de boetes uitgaat en media terughoudender gaan berichten. Meer dat effect, zelfcensuur, treedt toch op. NRC laat artikelen staan Corine de Vries, voorzitter van het genootschap van hoofdredacteuren, en hoofdredacteur van de regionale kranten van Mediahuis, stelt: <blockquote> “De gevolgen zijn enorm. Er zijn grote zorgen over het ‘chilling effect’ van deze boetes, die met tienduizenden euro’s bizar hoog zijn. Het zorgt voor angst op redacties, voor zelfcensuur. Dat terwijl vrijuit geschreven moet kunnen over maatschappelijke en medische ontwikkelingen.” </blockquote> Dit bevestigen de hoofdredacteuren van Telegraaf, Kamran Ullah, van Volkskrant, Pieter Klok, en hoofdredactielid Lucas Brouwers van NRC. De laatste stelt ook dat NRC niet van plan is de artikelen aan te passen of te verwijderen.  DPG Media laat weten: <blockquote> “Wat ons betreft wordt de persvrijheid hier onterecht ingeperkt en daar verzetten we ons fel tegen. Ook zijn we verbaasd over het feit dat de inspectie nu opnieuw een boete oplegt, terwijl er een hoger beroep loopt bij de Raad van State naar aanleiding van een eerdere soortgelijke zaak.” </blockquote> Advocaten: boetes begrijpelijk De Nederlandse Vereniging voor Journalisten (NVJ) wil samen met het Genootschap van Hoofdredacteuren en werkgeversorganisatie NDP om de tafel met minister Sophie Hermans van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Tegen RTL zegt Hermans echter: <blockquote> “We hebben een onafhankelijke inspectie in Nederland. Die heeft de bevoegdheid en verantwoordelijkheid om op te treden. Dus daar treed ik niet in.” </blockquote> Twee advocaten die zijn gespecialiseerd in medicijnen en reclame, tonen <a href="https://fd.nl/samenleving/1608211/ook-talkshow-jinek-kreeg-boete-vier-vragen-over-de-ozempic-reclames">in het FD</a> begrip voor de boetes. Marloes Meddens-Bakker van Moon Legal & Compliance vindt hun verontwaardiging gratuit: <blockquote> “Dat wijst op gebrek aan relevante kennis. Het verbod op publieksreclame voor receptgeneesmiddelen geldt voor iedereen.” </blockquote> Koosje van Lessen Kloeke van Leijnse Artz: <blockquote> “Het is net als door rood rijden. Dat verbod geldt voor iedereen, voor academische ziekenhuizen, artsen en ook voor journalisten.” </blockquote> In Trouw van 21 augustus 2021 <a href="https://www.trouw.nl/gezondheid/media-die-worden-beboet-omdat-ze-positief-schreven-over-afslankmiddelen-hebben-nog-mazzel-gehad-vindt-advocaat-marloes-meddens~b75d77db/">benadrukt Meddens-Bakker</a> dat nooit sprake is van onbeperkte persvrijheid, en dit geval niet van censuur. Ze vindt de opgelegde boetes voor de Nederlandse media mild. Het normbedrag is 150.000 euro per overtreding, het maximum 900.000 euro. De context en inhoud bepalen of, en in hoeverre sprake is van een overtreding van het reclameverbod voor geneesmiddelen.  Meddens: <blockquote> “Niemand ligt wakker van een artikel in een wetenschappelijk tijdschrift als Nature dat de pluspunten van een medicijn in kaart brengt. De doelgroep van Nature is zo specifiek. Anders ligt dat als een journalist van een ander medium dat artikel kort samenvat voor een breed publiek. Die moet echt opletten dat het verbod op publieksreclame niet wordt overschreden.” </blockquote> *) De Telegraaf is uit de kop van dit artikel gehaald. De krant heeft weliswaar geen nieuwsbericht gemaakt, maar de kwestie niet verzwegen. **) Photo by <a href="https://unsplash.com/@towfiqu999999?utm_source=unsplash&utm_medium=referral&utm_content=creditCopyText">Towfiqu barbhuiya</a> on <a href="https://unsplash.com/photos/a-man-holding-his-stomach-with-his-hands-J6g_szOtMF4?utm_source=unsplash&utm_medium=referral&utm_content=creditCopyText">Unsplash</a>   Rechter bevestigt boetes Inspectie Gezondheidszorg voor ophemelen afslankmiddellenhttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Obesitas towfiqu-barbhuiya-J6g_szOtMF4-unsplash.jpg?twic=v1/cover=720x405Waarom verzwegen Stentor, NRC, Volkskrant, AD en Flair hun boetes?https://www.netkwesties.nl:443/2507/waarom-verzwegen-stentor-nrc-volkskrant.htmFinancial of operational lease voor een elektrische autoDe opkomst van de elektrische auto is niet meer te stuiten. Op de Nederlandse wegen zien we steeds meer stille, schone voertuigen rijden. Voor consumenten is de overstap al interessant, maar juist voor ondernemers en zzp'ers biedt elektrisch rijden unieke kansen. Het gaat verder dan alleen duurzaamheid: het raakt de kern van modern en slim ondernemen.https://www.netkwesties.nl:443/2511/financial-operational-lease-voor-elektrische.htmMon, 24 Aug 2026 16:53:00 GMTDe keuze voor een elektrische auto past bij een toekomstgerichte visie. Maar de aanschafprijs kan voor veel zelfstandigen een flinke drempel zijn. Gelukkig zijn er manieren om toch de overstap te maken zonder direct een grote investering te doen. Leasing is daarbij een populaire oplossing, maar welke vorm past het beste bij jou als ondernemer? Waarom steeds meer zzp'ers elektrisch rijden overwegen De interesse van ondernemers in elektrische auto's wordt door verschillende factoren gevoed. Ten eerste zijn de gebruikskosten vaak lager. Stroom is over het algemeen goedkoper dan benzine of diesel, en een elektrische motor heeft minder onderhoud nodig omdat er minder bewegende delen zijn. Dit kan op de lange termijn een aanzienlijk verschil maken in de boekhouding. Met een elektrische auto laat je aan klanten en opdrachtgevers zien dat je bewust bezig bent met duurzaamheid. Dit kan een positieve bijdrage leveren aan de uitstraling van je bedrijf. De techniek staat bovendien niet stil; de actieradius van nieuwe modellen wordt steeds groter en het netwerk van laadpalen breidt zich snel uit, waardoor elektrisch rijden voor steeds meer ondernemers praktisch haalbaar wordt. De financiering van een elektrische bedrijfsauto: wat zijn de opties? Een nieuwe elektrische auto is een forse uitgave. Daarom kiezen veel ondernemers voor een leaseconstructie. De twee meest voorkomende vormen voor zakelijk gebruik zijn financial lease en operational lease. Hoewel de namen op elkaar lijken, zijn het twee fundamenteel verschillende producten met elk hun eigen kenmerken. Financial lease: investeren in je eigen auto Financial lease kun je het beste zien als een autofinanciering. Je leent als het ware het aankoopbedrag van de auto en betaalt dit in vaste maandelijkse termijnen terug. Vanaf dag één ben je economisch eigenaar van de auto. Dit betekent dat de auto op de balans van je onderneming komt te staan. Je bent zelf verantwoordelijk voor alle bijkomende kosten, zoals verzekering, onderhoud, reparaties en wegenbelasting. Omdat je zelf eigenaar bent, heb je geen kilometerbeperking. Aan het einde van het contract, na betaling van een eventuele slottermijn, is de auto volledig van jou. Dit is een interessante optie als je wilt investeren in een bedrijfsmiddel. Er is een ruim aanbod voor een <a href="https://www.mobilist.nl/financial-lease/aanbod/elektrische-auto" target="_blank">financial lease elektrische auto</a>, zowel nieuw als voor occasions. Operational lease: rijden voor een vast maandbedrag Bij operational lease huur je de auto voor een langere periode van de leasemaatschappij. De auto blijft eigendom van de leasemaatschappij en staat dus niet op jouw balans. Het maandbedrag dekt doorgaans de meeste autokosten: verzekering, onderhoud, reparaties en wegenbelasting zijn inbegrepen. Je hoeft alleen zelf nog de stroom te betalen. In het contract wordt een maximaal aantal kilometers per jaar afgesproken. Rijd je meer, dan betaal je daar extra voor. Na afloop van het contract lever je de auto weer in. De verschillen op een rij Om de keuze makkelijker te maken, zie je hier de belangrijkste verschillen: <ul> <li>Eigendom: bij financial lease ben je economisch eigenaar. Bij operational lease blijft de leasemaatschappij eigenaar.</li> <li>Maandelijkse kosten: bij financial lease betaal je rente en aflossing. Bijkomende kosten regel en betaal je zelf. Bij operational lease is het maandbedrag hoger, maar zijn de meeste kosten inbegrepen.</li> <li>Balans: een auto via financial lease komt op je balans. Bij operational lease is dit niet het geval.</li> <li>Kilometers en beheer: bij financial lease bepaal je zelf hoe je de auto gebruikt en zijn er geen kilometerbeperkingen. Operational lease kent vaak een kilometerbundel.</li> </ul> Waar moet je op letten als ondernemer? Welke vorm je ook kiest, het is belangrijk om te weten waar je aan begint. Een leasecontract is een financiële verplichting voor een langere periode, meestal enkele jaren. Voortijdige beëindiging van het contract brengt doorgaans kosten met zich mee. Lees de voorwaarden dus altijd goed door voordat je tekent. Let op! Geld lenen kost geld! Zorg dat je de maandelijkse lasten kunt dragen, ook als de zaken even wat minder gaan. De toekomst van zakelijke mobiliteit is elektrisch De overstap naar elektrisch rijden is voor veel ondernemers een logische volgende stap. De keuze tussen financial lease en operational lease hangt volledig af van jouw wensen en manier van ondernemen. Wil je investeren in je eigen bedrijfsmiddelen en houd je graag zelf de controle? Dan is financial lease wellicht een goede match. Geef je de voorkeur aan gemak en voorspelbare kosten, dan kan operational lease een betere keuze zijn. Het is een persoonlijke afweging tussen eigenaarschap en gemak. Door je goed te informeren, kun je een keuze maken die past bij de toekomst van jouw onderneming. De mogelijkheden voor zakelijke rijders worden steeds uitgebreider, en het kan lonen om je opties te verkennen bij een specialist zoals <a href="https://www.mobilist.nl/" target="_blank">Mobilist</a>.   ‘Recht op betrouwbare informatie moet in de Grondwet’De strijd tegen Big Tech krijgt een nieuwe dimensie, als het aan Daan Roovers ligt. De bekende filosoof gaat als Eerste Kamerlid de barricaden op voor aanvulling van de Grondwet.https://www.netkwesties.nl:443/2504/recht-betrouwbare-informatie-moet-grondwet.htmSun, 30 Aug 2026 09:31:00 GMTIn december 2025 zei Roovers in haar Huizinga-lezing: “Ik wil strijden voor een grondwettelijk recht op eerlijke en betrouwbare informatie…de Duitse filosoof Jürgen Habermas opperde dat het recht op eerlijke en betrouwbare informatie verankerd zou moeten worden in de Grondwet. Dat is een van de opdrachten waar ik de komende tijd mee aan de gang ga.” (<a href="https://www.netkwesties.nl/documenten/20251211%20HUIZINGALEZING%20DAAN%20ROOVERS.pdf">Hele tekst Huizinga-lezing</a>). In juni 2026 vernam ik voor het eerst van haar Grondwet-idee bij een<a href="https://www.netkwesties.nl/2424/de-waarheid-behelst-zo-veel-meer-dan.htm"> debat in Rotterdam</a>, waar het ondersneeuwde. Een maand later<a href="https://www.wetenschappelijkbureaugroenlinks.nl/tijdschrift/zomer-2026/veranker-het-recht-op-betrouwbare-informatie-de-grondwet"> schrijft ze</a>:“Big Tech bepaalt ons publieke debat. Desinformatie, propaganda en hate speech krijgen ruim baan. Om de vrije meningsvorming en daarmee onze democratie te redden, moeten we van het recht op betrouwbare en eerlijke informatie een sociaal grondrecht maken.” <h3>Historie Amerikaanse Grondwet</h3> Roovers promoveerde in 2025 op<a href="https://pure.uva.nl/ws/files/267564457/Thesis.pdf"> Een filosofische benadering van de vorming van de publieke opinie in een postdigitale publieke sfeer</a>. Daarin onderzoekt ze remedies tegen de kapitalistische ‘platformisering’ van het medialandschap, waardoor “de legitimiteit van een kritische publieke sfeer en het vertrouwen daarin als een kaartenhuis in elkaar storten”. Ze plaatst zich hiermee, ook wetenschappelijk, in de traditie van vooral linkse politici om los te gaan op big tech.<a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Daan_Roovers"> Daan Roovers</a> is Eerste Kamerlid voor GroenLinks (Pro). Jarenlang, tientallen keren per week, gaan vooral linkse kranten los op hel en verdoemenis van big tech en hun verderfelijke algoritmes. Ze strijden zij-aan-zij met hun uitgevers die in Brussel succesvol lobbyen voor strenge wetgeving en miljardenboetes <a href="https://plato.stanford.edu/entries/habermas/">Habermas</a> pleitte<a href="https://www.merz-zeitschrift.de/article/view/2363"> in 2022</a> voor een recht op betrouwbare informatie in de Grondwet, als plicht van de staat. Het debat is echter niet nieuw, blijkt uit<a href="https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1706606"> deze interessante verhandeling</a>, met een citaat uit 1822. “Een door het volk gekozen regering is, zonder informatie voor het volk en de middelen om die te verwerven, slechts een proloog op een farce of een tragedie; of misschien wel beide. Kennis zal voor altijd heersen over onwetendheid: en een volk dat van plan is zichzelf te besturen, moet zich wapenen met de kracht die kennis geeft.” Dit zei James Madison, vierde president van de Verenigde Staten. Hij was medeauteur van het<a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Eerste_amendement_van_de_Grondwet_van_de_Verenigde_Staten"> Eerste Amendement van de Grondwet</a>. Dit toont al de nauwe band tussen vrije meningsuiting, wel in de Amerikaanse Grondwet opgenomen, en recht op informatie, niet in de Grondwet. <h3>Schrappen in onze Grondwet</h3> Hoe zit het met de<a href="https://www.denederlandsegrondwet.nl/artikel/2018/110-openbaarheid-van-bestuur"> Nederlandse Grondwet</a>? Ik moet eerst denken aan de<a href="https://www.youtube.com/watch?v=EFDf_7boRzM"> legendarische straatinterviews van Plakshot (VPRO)</a> over overbodige grondrechten. Onderliggende kern: ze zijn er voor mij, maar liever niet voor anderen zoals immigranten. Maar de bekendste worsteling met de grondwet is de verontwaardiging over een wijziging die Pim Fortuyn opperde in een Volkskrant-interview in 2002, die tot een<a href="https://www.nu.nl/algemeen/24692/leefbaar-nederland-en-fortuyn-uit-elkaar.html"> breuk</a> leidde bij<a href="https://www.parlement.com/partij/leefbaar-nederland"> Leefbaar Nederland</a>. Hij wilde het<a href="https://www.denederlandsegrondwet.nl/artikel/2005/1-gelijke-behandeling-en-discriminatieverbod"> artikel 1</a> slopen: “Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan.” Want volgens hem botste dat met het recht op vrije meningsuiting,<a href="https://www.denederlandsegrondwet.nl/artikel/2008/7-vrijheid-van-meningsuiting-censuurverbod"> artikel 7 Grondwet</a>. Concreet wilde Fortuyn (kunnen uiten) dat moslims het immigratierecht ontzegd moet worden. Dus grondrechten botsen. Dat zien we in de rechtspraak met voortdurende spanning tussen de rechten op vrije meningsuiting en op privacy. <h3>Verwarring over Nederland</h3> Uit een enquête in 2003 onder de toen 54 lidstaten en waarnemers van de Raad van Europa bleek dat er 36, oftewel twee derde, een dergelijk artikel in hun respectieve grondwetten hadden opgenomen waarin het recht op informatie uitdrukkelijk werd gewaarborgd. Nederland werd hiertoe gerekend. Nederland beriep zich in de enquête op een<a href="https://www.denederlandsegrondwet.nl/artikel/2018/110-openbaarheid-van-bestuur"> artikel 110</a> dat in 1983 aan de Grondwet is toegevoegd, de basis voor de WOB en de<a href="https://www.netkwesties.nl/1736/lakken-in-plaats-van-openbaarmaking-is.htm"> beoogde, maar mislukte</a> verbetering daarvan, de WOO. Maar dat artikel behelst dus een plicht van de overheid, geen recht van de burger. Sinds de grote wijziging van de Grondwet in 1983 kwamen er tientallen pogingen voor wijziging en aanvulling, die vrijwel alle strandden. Wel is in 2023 Artikel 1 van de Grondwet uitgebreid, met<a href="https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2023/01/17/non-discriminatiegronden-grondwet-uitgebreid-met-handicap-en-seksuele-gerichtheid"> discriminatie op basis van handicap of seksuele geaardheid</a> (Fortuyn moest eens weten). Pleiten voor uitbreiding vereist moed en doorzettingsvermogen. Die spreidt Daan Roovers ten toon. Hier volgt het vraaggesprek, dat kritisch moet zijn voor een bijdrage aan goede informatie. Hoe gaat het met uw initiatief? “Mijn<a href="https://pace.coe.int/en/files/36167"> motie</a> bij de<a href="https://pace.coe.int/en/"> Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa</a> [Roovers is<a href="https://pace.coe.int/en/members/9189/roovers"> lid sinds januari 2026</a>] is aangenomen. Maar dat gaat over onderzoek naar het juridisch instrumentarium dat we hiervoor nodig hebben. Er is nog geen grondwetartikel in de maak.” Wat wilt u precies laten onderzoeken? “Ik wil onderzoeken of bestaande kaders, zoals het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens, toereikend zijn om de uitwassen van grote digitale platforms, algoritmische content-curatie en inzet van AI het hoofd te bieden. Welke nieuwe regels en kaders zijn er nodig om het publieke debat beter in te richten? Dat gaat dus over het bestrijden van desinformatie en manipulatieve berichten enerzijds en anderzijds het bevorderen van kwaliteit van berichtgeving.” Welke kwaliteit van berichtgeving bereikt u zelf? “Oei… 's Morgens neem ik Radio 1 en de ochtendkranten tot me. Toen ik 20 jaar geleden ging samenwonen, namen we beide kranten, NRC en Volkskrant, maar ik ben altijd een echte Volkskrant-lezer geweest. Als parlementslid zie ik ook Telegraaf, AD en FD en alles wat ik vroeger niet las. En The Guardian en soms een Duitse krant. En op televisie bijvoorbeeld programma's als Nieuwsuur en Buitenhof.” Kennen die ook een probleem met waarheid en nuance? “Ik vind de kwaliteit van journalistieke media vooruitgegaan. Dus als je me hoort mopperen, gaat dat niet over journalistieke inhoud. Maar de invloed daarvan op het publieke debat is verminderd. De gedachte dat in die kakofonie van miljarden berichten de waarheid vanzelf komt bovendrijven, is hopeloos naïef gebleken. In de digitale publieke sfeer zijn desinformatie en ragebait in het voordeel ten opzichte van betrouwbaar en verifieerbaar nieuws.” En vindt u zelf binnen deze titels voldoende gevarieerd debat, bijvoorbeeld met de columnisten die u leest? “Ik lees weinig columnisten, maar wel<a href="https://www.trouw.nl/columns/Hans-Goslinga"> Hans Goslinga in Trouw</a>, en Floor Rusman in NRC over haar ziekte. Ik lees de commentaren van<a href="https://www.volkskrant.nl/auteur/raoul-du-pre/"> Raoul du Pré in de Volkskrant</a> graag. Ik vind sommige podcasts vrij goed, zoals<a href="https://www.bnr.nl/podcast/studiodenhaag"> Studio Den Haag van BNR</a>. En de essays van Bas Heijne natuurlijk.” Waarom is lezen van Bas Heijne “natuurlijk”? Wordt u gevarieerd geïnformeerd of in een bubbel? “Dat is moeilijk van jezelf te zeggen, maar ik ben nieuwsgierig en laat me wel uitgebreid informeren, denk ik.” Welke invloed heeft de Telegraaf? “De Telegraaf biedt hele andersoortige berichten, vaak op het persoonlijke vlak, zoals over die broers [Tate] in de<a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Manosphere"> manosfeer</a>. De columns lees ik soms, maar daar wind ik me veelal over op, dus heb ik niet zo zin in. Politieke verslaggeving van De Telegraaf is voor mij niet informatief om te lezen. Dat geldt trouwens voor veel kranten.” Ik vind de parlementaire verslaggeving zelden feitelijk en belangrijke debatten worden inhoudelijk gemist in alle media. Altijd de poppetjes, verdraaiing van feiten in kletsshows. Wat verander je daaraan met zo'n grondwetsartikel? “Nou, niet zoveel. Daar ga je de parlementaire journalistiek niet mee verbeteren. Met zo'n grondwetsartikel wil ik twee dingen bereiken: Eén: de overheidsverplichting om de infrastructuur voor kwalitatief goede berichtgeving te waarborgen, een verantwoordelijkheid voor de infrastructuur voor kwalitatief goede berichtgeving, vergelijkbaar met de plicht om te zorgen voor onderwijs of huisvesting et cetera. En anderzijds de burgers een instrument in handen geven om de overheid tot actie aan te zetten. Desinformatie is maar één van de vele problemen. Manipulatie is ook een groot probleem, of moedwillige misleiding.” Maar als je nu bij de reguliere journalistiek al voortdurend gestuurd wordt, of het nu Buitenhof, Op1 of Vandaag Inside is; waar dan te beginnen met beter informeren? Rob Jetten wint met één week succesvolle campagne de nationale verkiezingen… “Ik geloof niet dat die overwinning iets met het onderwerp desinformatie te maken heeft” “Tien nieuwe steden” etc. Omdat hij meer in uw richting denkt, is dat wellicht niet zo erg? “Dat die uitslagen van verkiezingen zo vluchtig zijn, en een beeld in 24 uur tijd kan kantelen, vind ik natuurlijk wel een probleem. Misschien kun je dat institutioneel oplossen, dat wil zeggen: de politieke instituties anders ontwerpen, dus bijvoorbeeld meer in grote politieke blokken gaan denken. Het is een veelkoppig monster en die strijd moet op vele fronten gevoerd worden. Maar bestrijding van desinformatie is essentieel, want nieuw in deze omvang. En gaat een grondwetsartikel één op één helpen? Niet meteen, maar we kunnen met een aantal instrumenten aan het werk.” Zoals? “Bijvoorbeeld wetgeving op het gebied van desinformatie, maar ook het aansprakelijk stellen van platforms en het verkleinen van de macht daarvan. Wij krijgen als parlementsleden heel veel berichten van bezorgde burgers, nu deels met AI gegenereerd. Philip Morris biedt AI-tools om gemakkelijk brieven aan volksvertegenwoordigers te sturen voor de tabakslobby. Je moet de afzender kunnen controleren.” Dus anonimiteit durven afschaffen? “Deels, dat je bijvoorbeeld niet aan een consultatie deelneemt voor concept wetgeving onder schuilnaam of met bots. Dat je soms wel anoniem online moet kunnen publiceren, snap ik. Dus moet je onderzoeken onder welke voorwaarden en op welke momenten je anonimiteit aanvaardt, maar ook wanneer niet.” Uit wetenschappelijk onderzoek<a href="https://www.netkwesties.nl/dossier-desinformatie-deepfakes"> over desinformatie</a> dat ik hier op Netkwesties publiceerde,<a href="https://www.netkwesties.nl/1868/het-wemelt-misinformatie-over-desinformatie.htm"> dat werd gedaan aan de VU in Amsterdam</a> en ook<a href="https://www.netkwesties.nl/1863/voor-bestrijding-desinformatie-moet-eerst.htm"> van Nederlanders in Cambridge</a>, blijkt dat die invloed van desinformatie veel kleiner is dan wij denken. Het probleem zit bovendien vooral aan de vraagkant, met burgers die graag onzin consumeren… “Als je onder die invloed verstaat dat burgers al die leugens letterlijk nemen, is de invloed misschien klein. Maar dat is een onvolledige interpretatie. Desinformatie doet veel meer. Het ondermijnt de geloofwaardigheid en het vertrouwen in de bronnen, zoals wetenschap en politiek. En het geeft bovendien veel ruis: het gaat eindeloos rond, en wordt eindeloos besproken. Het gevolg van deze effecten is dat mensen het opgeven om in de waarheid te geloven. Mensen denken “nou, het zal wel niet waar zijn” want “waar rook is, is vuur”. Een heel goed voorbeeld daarvan is de kakofonie van desinformatie rond het neerhalen van de MH17. Dus als je dat allemaal meeneemt, dan is de invloed van desinformatie wel heel groot.” Heel snel was er één waarheid over de MH17, dat viel dus wel mee. Ik geloof niet dat een grondwetsartikel daartegen gaat helpen… “Nee, maar uw veronderstelling dat mijn grondwetsartikel al die problemen oplost, is onjuist. Dus hou alsjeblieft op met die vraagstelling.” Goed, ik zal het proberen…Toch nog een kritische vraag: met de DSA, Digital Services Act, pakken we grote platforms aan als ze desinformatie niet filteren. Is het daarmee niet al geregeld? “Dat is consumentenrecht. Ik als burger tegen een platform; nou, ik wens mezelf succes. Nog steeds wordt juist informatievoorziening niet gezien als een publieke opdracht, als een inspanning van de democratie zelf. Dus ik wil werken aan een groter publiek bewustzijn. Het gaat mij niet om niet om je recht halen als “nieuwsconsument” - een vreselijke term overigens. Het is een elementaire voorwaarde voor een democratie, geen marktvoorwaarde. Het is helemaal uit de hand gelopen afgelopen jaren, dus er is veel te doen, van een grondwetsartikel tot het afbreken van de monopolies van techbedrijven.” Heel defensief, wel steen en been klagen over Amerikaanse platforms, maar niets daartegenover stellen. Waarom organiseert Europa geen eigen platforms, zoals DPG Media? “Ze zijn er nu wel mee bezig, maar inderdaad veel te weinig en veel te traag. Er zijn alternatieven voor Google en Microsoft, maar dat is klein bier, dat weet ik ook wel. Nederlandse universiteiten zijn bezig. Europese alternatieven zijn niet zomaar gebruikersvriendelijk.” U spreekt van een informatie-obees publiek. Als informatie beter wordt, neemt dat dan af, zeker gezien de AI-golf? “Ja, ik weet niet zo goed hoe dat te managen, maar als informatie uit verschillende bronnen als in een foodprocessor onherkenbaar tot hapbare brokjes wordt gemaakt, wordt het nog onoverzichtelijker.” AI-bots kunnen gerichtere en diepere informatie verschaffen en <a href="https://nos.nl/artikel/2536920-complotdenkers-aan-het-twijfelen-gebracht-door-gesprekje-met-ai-chatbot">complotdenken beperken</a>, al vind ik een voorwaarde dat je bronnen kunt controleren... “Ja, ik hoor ook wel <a href="https://www.science.org/doi/10.1126/science.adq1814">geluiden van wetenschappers</a> dat AI kan helpen om het complotdenken te bestrijden omdat AI beter onderbouwde informatie kan bieden. AI wordt door sommigen meer vertrouwd dan wetenschappers, om wat voor reden dan ook. Dat AI als gesprekspartner mensen op andere gedachten kan brengen, vind ik interessant.” U bepleit informatie-integriteit. Wat verstaat u daaronder? “Integriteit vind ik een mooi woord, dat op “heelheid” duidt. Klimaatbeleid voeren kan niet zonder integere informatie. Het gaat niet over gelijk hebben, maar over goede afwegingen vanuit verschillende bronnen en perspectieven. Information-integrity vindt ingang bij de VN en Unesco en in de<a href="https://www.elysee.fr/en/emmanuel-macron/2025/10/29/paris-declaration-on-multilateral-action-for-information-integrity-and-independent-media"> Paris Declaration</a> die Nederland ondertekende.” Stel, het lukt alle activisten in Europa om big tech een kopje kleiner te maken, dat maakt geen einde aan populisme en de democratische weerzin tegen immigratie uit Afrika en Azië… “Nee, maar de invloed kun je verminderen. Daarom haal ik Vance aan met zijn verdraaiing van de risico’s voor de Europese democratieën. Hij pleit voor vrije verspreiding van desinformatie die uiteindelijk leidt tot absolute macht. Tegenstanders wordt de mond gesnoerd en algoritmes bevoordelen die desinformatie en hate speech boven gefundeerde argumentatie.” Immigratie is het grote probleem in de hoofden van kiezers. Zolang grenzen niet dicht gaan blijft dat toch Europa teisteren. Dat is geen probleem van sociale media maar van progressieve partijen die<a href="https://decorrespondent.nl/17145/democratie-in-verval-de-democratie-werkt-juist-prima-alleen-vinden-progressieven-dat-niet-leuk/d64e96fb-94b1-05bb-30d5-11e2f3fb4eae"> deze democratie</a> ontkennen met wellicht juiste, maar te kille rationele argumenten… “Als we maar een klein duwtje aan het publieke debat kunnen geven, zodat het langzaamaan verbetert, heb ik al iets bereikt. Wonen is op dit moment het grootste probleem, en dat wordt nu ook zo gezien. Maar ook daarvoor zijn geen supersnelle oplossingen. We hebben in de politiek te maken met “overpromise and underdeliver”. 10 nieuwe steden… Zo werkt dat helaas niet. We lossen niet alles op in een handomdraai, zeker niet op korte termijn.” Vermindert het voorzien in beter geachte informatie het ressentiment tegen rationele benaderingen van mensen die vanuit hun gevoel – al dan niet onderbuik - oordelen? “Echte verandering vergt een lange adem. De geloofwaardigheid van lange termijnpolitiek moet verbeteren. Het perspectief moet soms 2060 zijn en niet de volgende verkiezingen. Dat lijkt ver weg, maar dan zijn mijn kinderen precies even oud als ik nu, dus, gevoelsmatig, zo ver weg is dat niet …”   Filosofe en Eerste Kamerlid Daan Roovershttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Daan Roovers.jpg?twic=v1/cover=720x405‘Recht op betrouwbare informatie moet in de Grondwet’https://www.netkwesties.nl:443/2504/recht-betrouwbare-informatie-moet-grondwet.htmMusk pompt veel geld in Trump en Trouw eist blokkade van XMusk zet toch weer kapitaal in voor Trump, na het roken van de vredespijp. Behalve de Volkskrant roept ook DPG-zustertitel Trouw op tot een boycot van X. De deelnemers op het platform vinden het niet zo christelijk om als “riool” te worden weggezet.https://www.netkwesties.nl:443/2503/musk-pompt-veel-geld-trump-en-trouw-eist.htmSun, 23 Aug 2026 23:21:00 GMTWall Street Journal zet vrijdag 14 augustus 2026, op grond van anonieme bronnen, uiteen (<a href="https://www.wsj.com/politics/trump-elon-musk-relationship-d4b57ce6?reflink=desktopwebshare_permalink">cadaeulink</a>) dat Elon Musk van plan is om de Republikeinen te steunen bij de tussentijdse verkiezingen in november 2026. Het zou om minstens 100 miljoen dollar gaan. Het is ook Musksbelang dat<a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Republikeinse_Partij_(Verenigde_Staten)"> de Grand Old Party</a> de controle over het Congres behoudt. Dit is volgens WSJ het gevolg van een jaar durende inspanning om Trump en Musk weer bij elkaar te brengen: <blockquote> “Daarbij waren telefoongesprekken via achterkamertjes, overredingspogingen van gemeenschappelijke vrienden, uitnodigingen voor Mar-a-Lago en een soiree in het Witte Huis aan de orde. De hereniging werd ook in de hand gewerkt door een onverwachte tragedie: de moord op de conservatieve activist Charlie Kirk, die de maanden voor zijn dood had geprobeerd om de relatie tussen Musk en Trump te herstellen. Achter gesloten deuren zegt Trump dat hij en Musk nooit meer zo hecht zullen zijn als vroeger, aldus medewerkers van de president. Maar ze praten weer met elkaar, ongeveer één keer per maand, over AI, China en wereldgebeurtenissen.” </blockquote> <h3>Trouw en X</h3> Juist vóór deze onthulling (die nog niet tot Nederland doordrong) schreef de leiding van Trouw in een<a href="https://www.trouw.nl/opinie/overheid-heeft-niets-meer-te-zoeken-op-propagandakanaal-x~b57665b8/"> Commentaar van 11 augustus 2026</a> dat X van Elon Musk een grote boosdoener is in verspreiding van online haat. De<a href="https://www.rijksoverheid.nl/documenten/2026/08/05/speech-by-pm-rob-jetten-at-the-opening-of-the-worldpride-human-rights-conference"> toespraak van Rob Jetten</a> tijdens WorldPride in Amsterdam is leidend. Jetten sprak over machtige, van veel geld voorziene groepen die haat verspreiden als politiek en maatschappelijk verdienmodel. Deze groepen voelen zich niet langer geremd, aangezien de platforms zoals X nauwelijks nog modereren. Trouw: <blockquote> “Jetten had die laatste passage nog wat sterker kunnen aanzetten: de sociale media van deze techbedrijven, zeker X van de extreemrechtse miljardair Elon Musk, zijn geen passieve prikborden, maar leidende actoren in het verspreiden van die agenda van homohaat. De hatelijke reacties op Jettens speech werden op de platforms uiteraard niet gemodereerd. …Uit de analyse die Jetten in zijn toespraak maakte, is uiteindelijk maar één conclusie mogelijk: de overheid, van ministeries tot de premier, heeft niets meer te zoeken op als sociale media vermomde propagandakanalen zoals X. Niet om zich door Musk de mond te laten snoeren, maar door andere kanalen dan het riool te gebruiken voor het verspreiden van je boodschap.” </blockquote> <h3>Omgangsvormen</h3> De Trouw-leiding leidt het commentaar echter in met een<a href="https://www.trouw.nl/politiek/geluk-moet-je-vooral-zelf-creeren-zegt-vvd-er-renate-den-hollander-ik-heb-op-het-randje-van-de-afgrond-gestaan~b4fde448/"> vraaggesprek</a> met het nieuwe Drentse Kamerlid Renate den Hollander (VVD), ook dierenarts en -liefhebber, duiker, ondernemer, moeder en volleybalscheidsrechter. Zij verhaalt niet van haat op X, maar van een bedreigende e-mail. Dat maakt de eenzijdigheid van het appèl van Trouw duidelijk. X pompt haat rond, maar het uiten van haat en bedreigingen en het gebrek aan omgangsvormen zijn niet voorbehouden aan dit medium en evenmin aan sociale media als geheel. Haat en platitudes keren zelfs terug in columns bij Trouw. Eerder pleitte de Volkskrant voor het boycotten van X, met name door overheden. Daar schreven we over,<a href="https://www.netkwesties.nl/2429/overheden-weg-x-democratische-redding.htm"> met zeer gevarieerde reacties</a> pro en contra de oproep. De teneur: ben je principieel tegen de fratsen van Elon Musk en het gebrek aan moderatie, dan moet je wegwezen van X. Ben je pragmatisch, dan probeer je juist bij te dragen aan fatsoenlijke communicatie en kun je beter blijven. Voor beide standpunten is veel te zeggen. Op de oproep van Trouw om X te verlaten komen voornamelijk fatsoenlijke tweets. (De commentaren op X kun je negeren). Twitteraar Gerlant Zielman<a href="https://x.com/GerlantZ/status/2087437516991238217"> vindt Trouw</a> hypocriet omdat de krant nog aanbiedt om de eigen artikelen op X te delen. En verder: <blockquote> “Het probleem zijn niet de mensen op X. Het probleem zijn de mensen die het gesprek verlaten hebben.” </blockquote> <a href="https://x.com/PGoldschmeding/status/2088021492856402216">Een ander</a> meent evenzeer dat Trouw niet goed relativeert: <blockquote> “Hoe kan een openbaar platform waar je wetenschappers, allerlei nieuwsmedia, mensen van links tot rechts en gekkies kan vinden etc een propagandakanaal zijn? Trouw als onderdeel van een media-moloch maakt daar een klein beetje meer kans op.” </blockquote> Arthur van Amerongen<a href="https://x.com/DonArturito/status/2087619273279639653"> meent</a>: <blockquote> “Van bijna 200.000 volgers op Twitter naar 13.000 volgers op het morsdode Bluesky. Daar zal de boekhouder van DPG blij mee zijn.” </blockquote> Andere criticasters van deze oproep laken de betiteling “riool” omdat Trouw daarmee ook degenen die er serieus discussiëren wegzet. Trouw zelf ging in 2024 weg van X om dezelfde redenen die nu worden genoemd. NRC besloot (vooralsnog) om<a href="https://www.nrc.nl/nieuws/2025/12/12/moet-nrc-nog-wel-gezien-willen-worden-op-x-a4915185"> te blijven</a>.   X een politiek vehikel of debatplatform?https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Musk Trump.jpg?twic=v1/cover=720x405Musk pompt veel geld in Trump en Trouw eist blokkade van Xhttps://www.netkwesties.nl:443/2503/musk-pompt-veel-geld-trump-en-trouw-eist.htmToeslagenbrievenkast; Menstruatie-apps; Dodenprivacy; Euthanasie; Geen Frans jeugdverbodData van overledenen zijn in Nederland nog vogelvrij. Ook het medisch beroepsgeheim kan dan onder voorwaarden worden opgeheven voor nabestaanden.https://www.netkwesties.nl:443/2502/toeslagenbrievenkast-menstruatie-apps.htmSun, 23 Aug 2026 23:28:00 GMT<h3>Frans verbod sociale media afgekeurd</h3> De Franse <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Grondwettelijke_Raad">Constitutionele Raad</a> keurt <a href="https://www.conseil-constitutionnel.fr/decision/2026/2026911DC.htm">de beoogde wet af</a> voor een verbod op sociale media voor kinderen tot en met  14 jaar. Vrijdag oordeelde de Franse Constitutionele Raad dat de maatregel zoals die nu voorligt een inbreuk is op de vrijheid van meningsuiting en communicatie die... <blockquote> “noch passend, noch noodzakelijk, noch proportioneel is”. </blockquote> <a href="https://nos.nl/artikel/2626868-frans-verbod-op-sociale-media-voor-kinderen-onder-15-jaar-afgekeurd">Volgens de raad </a>vormt de voorgelegde wet en onevenredige inbreuk op de vrijheid van meningsuiting en communicatie. De raad erkent dat minderjarigen volgens de grondwet beschermd moeten worden, maar stelt dat het beoogde verbod kinderen probeert te beschermen tegen online diensten waarvan niet is vastgesteld wat de risico's zijn voor hun veiligheid en gezondheid. Daarnaast is de raad kritisch over de mogelijke privacyrisico’s die de leeftijdsverificatie met zich zou meebrengen. Het verbod wilde Emmanuel Macron per 1 september 2026 invoeren. <h3>Toeslagenbrieven uit de kast?</h3> <blockquote> "De Belastingdienst negeerde in 2022 meerdere interne oproepen om de (miljoenen!) bestanden met relevante informatie te delen met de parlementaire enquêtecommissie Fraudebeleid en Dienstverlening, aangaande het Toeslagenschandaal. Dat schrijft advieskantoor BDO in een<a href="https://open.overheid.nl/overheid/openbaarmakingen/api/v0/attachment/f0c738ca-2b21-4cb8-9e56-5a52207fc069"> onderzoeksrapport</a> dat in juli 2026 naar de Tweede Kamer is gestuurd. Of sprake was van opzet, is niet duidelijk”, </blockquote> zo<a href="https://www.nrc.nl/nieuws/2026/08/10/de-belastingdienst-leverde-gevoelige-bestanden-niet-aan-de-parlementaire-enquetecommissie-naar-het-toeslagenschandaal-wat-nu-a4934186"> berichtte NRC</a> In de Tweede Kamer hebben diverse fracties kritische vragen gesteld (<a href="https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kv-1263963.pdf">SP</a> en<a href="https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kv-1264349.html"> BBB</a>); het kabinet wil nog deze week meer duidelijkheid geven. Verantwoordelijke staatssecretarissen zijn Sandra Palmen (Toeslagen, voorheen NSC) en Eelco Eerenberg (Financiën, D66). <h3>Volgende hoofdstuk teloorgang Meta-bril</h3> Rechtbanken in Engeland en Wales hebben zich aangesloten bij een aantal restaurants, theaters en pubs die Meta-brillen hebben verboden, te midden van een groeiende weerstand tegen gezichtsherkenning en video-opnames, zo<a href="https://www.theguardian.com/technology/2026/aug/11/meta-glasses-banned-from-courts-in-england-and-wales"> schrijft The Guardian</a>. His Majesty’s Courts & Tribunals Service (HMCTS), die verantwoordelijk is voor alle straf-, civiele en familierechtbanken in Engeland en Wales, waarschuwt dat Meta-brillen in beslag zullen worden genomen van iedereen die de gerechtsgebouwen betreedt. Motivatie: <blockquote> “Er gelden duidelijke beperkingen op het maken van foto’s of video’s binnen rechtbanken en tribunalen, en daarom is het gebruik van Meta-brillen verboden.” </blockquote> Rechtbanken in New York vaardigden al een verbod uit. <h3>Inzage euthanasiedossier dochter</h3> Nieuws<a href="https://privacy-web.nl/samenvatting/rechtbank-nabestaande-krijgt-inzage-in-medisch-dossier-overleden-dochter-bij-vermoeden-van-medische-fouten/"> bij Pont</a>: een vader krijgt inzage in het medisch dossier van zijn 17-jarige dochter die euthanasie pleegde na jarenlange ernstige psychische problemen. Dat ging in tegen de weigering van de zorgverleners, met een beroep op hun medisch beroepsgeheim en eerder geuite wens van de dochter. Immers, de<a href="https://www.rijksoverheid.nl/themas/familie-zorg-en-gezondheid/rechten-van-patient-en-privacy/jongeren-en-het-medisch-dossier/medisch-dossier-minderjarige-kind-inzien"> regel is</a>: Voor alle kinderen boven de 12 hebben de ouders louter toegang tot medische gegevens als het kind instemt, of voor een gezamenlijk besluit met het kind over behandeling. Onder de 16 nemen kind en ouder dergelijke beslissingen samen. Voor alle kinderen boven de 12 geldt dat er ook een uitzondering mogelijk is als er mogelijk sprake is van een medische fout en ouders om die reden de gegevens willen inzien.  De rechtbank zag een zwaarwegend belang in het vermoeden van de vader van een begane medische fout. Immers, het rapport van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd wijst op tekortkomingen in de samenwerking, regie en dossiervorming in de huisartsenpraktijk. <h3>Nieuwe archiefwet</h3> Martijn Kortier van Elferink & Kortier in Enschede<a href="https://www.elferinkkortier.nl/databank/de-nieuwe-archiefwet-2026-is-aangenomen-wat-verandert-er-voor-privacy-en-openbaarheid"> behandelt</a> de gevolgen voor de privacy van de Archiefwet 2026, die per 1 januari 2027 de Archiefwet 1995 zal vervangen. Te bewaren documenten moeten dan na tien jaar worden overgebracht naar de archiefdienst, waarna het openbaarheidsregime van de Archiefwet van toepassing wordt. Nu is dat twintig jaar. Voor documenten onder de oude wet blijft de termijn van twintig jaar gelden. Dus er komt straks vaker gevoelige informatie beschikbaar, met discussies over openbaarheid versus privacybescherming. De Archiefwet 2026 introduceert een onderscheid tussen absolute en relatieve beperkingsgronden, in lijn met de Woo. Zo zullen documenten met bijzondere en strafrechtelijke persoonsgegevens in principe niet openbaar zijn, tenzij de betrokkene toestemming geeft of de gegevens zelf al openbaar heeft gemaakt. Vaker zal het belang van openbaarheid worden afgewogen tegen het belang van bescherming. We zagen het met de<a href="https://www.netkwesties.nl/1951/autoriteit-persoonsgegevens-fnuikt-openheid.htm"> problemen rond het CABR</a>. Daarmee hangt ook een andere wijziging samen: de verlenging van de maximale duur van beperking van de openbaarheid van 75 naar 110 jaar. Mensen worden ouder. <h3>Dood? Geen privacy</h3> De AVG is niet van toepassing op de verwerking van de feiten en omstandigheden rond het overlijden van een erflater door een verzekeringsmaatschappij, zoals het bekijken van (nieuws)websites en diens openbare Facebook profiel en de reacties daarop op diens overlijden. Het recht op privacybescherming eindigt met het overlijden van betrokkene, zo heeft de rechtbank Noord-Holland in een<a href="https://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:RBNHO:2026:9872"> uitspraak van 5 augustus 2026</a> nog eens benadrukt. <a href="https://www.linkedin.com/posts/jeroenterstegge_rechtbank-noord-holland-de-avg-is-share-7493279964335828993-AUg1/">Commentaar van Jeroen Terstegge</a>: <blockquote> “In Nederland kennen we (nog) geen algemene regeling die persoonsgegevens beschermt na iemands overlijden. En ook geen regeling die een nabestaande het recht geeft om na iemands overlijden diens AVG-rechten, zoals inzage, correctie of verwijdering uit te oefenen. Dergelijke regelingen bestaan wel in Frankrijk, Italië, Spanje, Denemarken en Hongarije, maar ze zijn allemaal anders. Uiteraard is de AVG wel van toepassing op de gegevens over de nabestaanden die uit het onderzoek naar voren kwamen, zoals de app-berichten en de gespreksverslagen van de interviews met nabestaanden.” </blockquote> <h3>Toepassing asiel-AI veroordeeld</h3> Jeroen geeft ook<a href="https://www.linkedin.com/feed/update/urn:li:share:7492854876415381504/"> commentaar</a> op een<a href="https://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:RBDHA:2026:22096"> uitspraak van 7 augustus 2026</a> van rechtbank Den Haag inzake toepassing van AI in de toepassing CaseMatcher, in een zaak aangespannen namens een Somalische asielzoeker tegen de minister van Asiel en Migratie. Conclusie van de rechtbank: <blockquote> “Anders dan de minister heeft aangevoerd, oordeelt de rechtbank dat niet kan worden vastgesteld dat het besluit volledig wordt gedragen door de gegeven motivering, nu niet kan worden vastgesteld of CaseMatcher een AI-systeem is.” </blockquote> Het ministerie weigerde vragen te beantwoorden over de werking, wat de rechtbank niet kan billijken: <blockquote> “In dat verband merkt de rechtbank op dat wanneer zij inzicht vraagt in documenten, vooral als het gaat om de gegevens die in asielzaken worden gebruikt, de minister daar transparant in moet zijn. De minister heeft echter geen inzage verschaft in de technische werking van CaseMatcher, waardoor de werking van CaseMatcher en het gebruik van het algoritme in de besluitvorming niet in rechte kan worden getoetst. Daarmee is sprake van een motiveringsgebrek.” </blockquote> CaseMatcher was eerder<a href="https://www.berenschot.nl/artikelen/de-grens-tussen-hulpmiddel-en-ai-in-besluitvorming"> inzet van rechtszaken van asieladvocaten</a>. <h3>Geen regeltjes tegen menstruatie-apps</h3> Het kabinet<a href="https://privacy-web.nl/en/beleid/antwoorden-op-kamervragen-over-de-bescherming-van-lichamelijke-integriteit-in-de-digitale-wereld/"> vindt het onnodig</a> om de uitvoering van de AVG aan te scherpen na berichten dat online drogisterijen en gezondheidsapps gevoelige gegevens over vruchtbaarheid, menstruatie en seksuele gezondheid delen met techplatforms. De AVG volstaat, de naleving en dus handhaving vormen het probleem.<a href="https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/kamervragen/detail?id=2026Z07614&did=2026D26740"> Kamervragen volgden</a> op <a href="https://www.platform-investico.nl/onderzoeken/drogisten-delen-massaal-gevoelige-informatie-met-facebook-en-google">onderzoek van Investico</a>, waaruit bleek dat diverse grote drogisterijen mogelijk bijzondere gegevens over gezondheid en vruchtbaarheid delen met partijen als Google en Facebook. Er is wel een probleem met trackingcookies en de vereiste expliciete toestemming. Er is veelal geen sprake van volledig vrije en geïnformeerde keuzes. Uit onderzoek van Rutgers blijkt dat 37 procent van de vrouwen tussen 18 en 29 jaar een cyclus-app gebruikt om hun menstruatie bij te houden, vooral<a href="https://flo.health/"> Flo</a> die overigens<a href="https://flo.health/privacy-portal"> optimale privacy belooft</a>. *) Kijken naar de eclips op 12 augustus 2026 Peters Privacyjournaal week 33, 2026https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/20260812 STRAND ECLIPS.jpg?twic=v1/cover=720x405Toeslagenbrievenkast; Menstruatie-apps; Dodenprivacy; Euthanasie; Geen Frans jeugdverbodhttps://www.netkwesties.nl:443/2502/toeslagenbrievenkast-menstruatie-apps.htmEuropa kijkt vooruit, maar meet de mediasector nog traditioneelDe Europese Commissie publiceert de jaarlijkse uitgebreide Media Pluralism Monitor over verscheidenheid van media in de Europese Unie. De benadering baart me zorgen.https://www.netkwesties.nl:443/2501/europa-kijkt-vooruit-maar-meet-mediasector.htmSun, 23 Aug 2026 11:24:00 GMTHet <a href="https://cmpf.eui.eu/projects-cmpf/media-pluralism-monitor/">rapport beoordeelt</a>: <ul> <li>onafhankelijkheid van journalistiek</li> <li>marktconcentratie</li> <li>eigendomsstructuren</li> <li>politieke beïnvloeding</li> <li>veiligheid van journalisten</li> <li>wettelijke waarborgen</li> </ul> De monitor vormt ook een bouwsteen te zijn voor Europees mediabeleid, verwoord in onder meer de <a href="https://commission.europa.eu/topics/democracy/eu-actions-protect-democracy/european-media-freedom-act_en">European Media Freedom Act</a> (EMFA) van 2024, die journalistiek <a href="https://bureaubrandeis.com/de-komst-van-de-european-media-freedom-act/">beoogt</a> te beschermen, vooral tegen de macht van platforms. Maar lukt dat zo wel? En is dat het allerbelangrijkste voor de democratie? Immers, de Monitor wordt alsmaar breder. De editie van 2026 neemt de inhoudelijke en economische afhankelijkheid van platforms, contentmoderatie, Digital Services Act, generatieve AI, auteursrecht, taalmodellen (GPT-NL) erbij. Juist daardoor denk ik: Als de informatieomgeving zo ingrijpend verandert, is de manier waarop we haar beoordelen dan ook fundamenteel mee veranderd? Immers, drie crises blijken uiteindelijk één crisis te zijn: <ul> <li>De instorting van verwijzingsverkeer;</li> <li>AI die steeds vaker antwoorden geeft zonder de oorspronkelijke bron te tonen;</li> <li>En een markt waarin steeds minder mensen bereid zijn rechtstreeks voor nieuws te betalen</li> </ul> Deze tendensen worden meestal als drie afzonderlijke problemen gezien, waarvoor we dus drie verschillende oplossingen moeten vinden. In werkelijkheid zijn het drie verschijningsvormen van dezelfde structurele ontwikkeling: in een wereld waarin het informatieaanbod overvloedig is geworden, verliest de afzonderlijke pagina haar economische waarde. <h3>Paradox</h3> Kern van de analyse is nog steeds de mate van verscheidenheid van media, immers een fundament van de democratie. Echter, dat is niet langer hetzelfde als de informatieomgeving waarin burgers dagelijks hun oordeel vormen. Daarmee ontstaat een paradox aan zowel de vraag- als aanbodzijde. De Monitor benadrukt pluriforme consumptie van de mediamarkt. Dit werd voorheen bepaald door een aanbod van verschillende kranten en radio- en tv-zenders met elk de eigen perspectieven. Maar burgers baseren zich meer op zoekmachines, sociale platforms en AI-assistenten die informatie uit meerdere bronnen combineren en samenvatten. Echter, de Monitor benadrukt noodzakelijke economische en juridische kracht van nieuwsmedia, terwijl online platforms inmiddels een centrale toegangspoort tot nieuws geworden voor velen. Terecht bespreekt de Monitor uitvoerig de transparantie van platformmoderatie en de rol van de Digital Services Act. De kern nu: wie bepaalt er welke informatie burgers zien, uit welke bronnen? Welke perspectieven ontbreken? Welke verschillen verdwijnen in een samenvatting? Antwoorden komen niet vanzelf uit de analyse van de mediasector. <h3>Nederland eenzijdig beoordeeld</h3> <a href="https://cmpf.eui.eu/country/the-netherlands-2026/">Het hoofdstuk over Nederland</a> laat dit goed zien. We behoren opnieuw tot de best scorende landen. Fundamentele rechten, politieke onafhankelijkheid van media en de sociale inclusiviteit worden als relatief sterk beoordeeld. Maar aanbod concentreert zich bij minder partijen na de overname van RTL Nederland door DPG Media. Van vijf naar vier grote spelers: NPO, DPG Media, Mediahuis en Talpa Network. Ook transparantie van media-eigendom is onvoldoende. Tegelijkertijd informeren Nederlanders zich via podcasts, nieuwsbrieven, YouTube-kanalen, Substack-publicaties, sociale media en AI-assistenten die deels buiten deze aanbieders om gemaakt worden. De Monitor erkent dat wel, maar beoordeelt dit grotendeels vanuit de gevolgen voor nieuwsorganisaties. Maar hoe deze nieuwe schakels gezamenlijk de informatieomgeving van burgers verbeteren, blijft grotendeels buiten beeld. Neem AI. De Monitor bespreekt uitgebreid de onderhandelingen tussen Nederlandse uitgevers en big tech over auteursrechten en keuze voor <a href="https://tweakers.net/reviews/14412/nederlandse-gpt-nl-is-klaar-voor-gebruik-voldoet-als-enige-taalmodel-aan-avg.html">GPT-NL</a>, een transparant Nederlands taalmodel. Dat is zonder twijfel relevant, maar de nadruk ligt te veel op de positie van uitgevers. <h3>Maar wat betekent AI?</h3> Veel minder aandacht krijgt de vraag wat AI doet. Welke bronnen worden samengebracht? Welke verschillen tussen redacties blijven zichtbaar? Welke perspectieven verdwijnen uit beeld wanneer een AI-assistent tientallen artikelen terugbrengt tot één antwoord? Dat zijn vragen die direct raken aan de kwaliteit van de democratische informatievoorziening, maar die zich moeilijk laten beantwoorden met indicatoren die primair de mediasector beschrijven. Daarmee ontstaat misschien wel een volgende paradox. Naarmate AI machtiger wordt met het verzamelen en ophoesten van informatie, bepaalt dit de zogenoemde pluriformiteit. Twee AI-systemen kunnen immers dezelfde nieuwsbronnen gebruiken en toch een fundamenteel verschillend beeld van de werkelijkheid presenteren, afhankelijk van hun selectie, weging en synthese. Dat betekent niet dat de Media Pluralism Monitor tekortschiet. Integendeel. Juist de kwaliteit van het rapport maakt zichtbaar waar de volgende stap zou kunnen liggen. De onderzoekers hebben hun blik de afgelopen jaren verbreed naar platforms, digitale markten en AI. De volgende fase vraagt niet om nóg meer indicatoren over de mediasector, maar om een aanvullende manier van kijken: voorbij journalistiek, meer naar de vraagkant: naar informatie voor burgers in een AI-wereld. Welke informatie bereikt mensen daadwerkelijk? Met welke perspectieven? Bieden de hapklare antwoorden nog voldoende zicht op de verschillen tussen bronnen, interpretaties en belangen? Dat is niet eenvoudig te meten, integendeel, maar die koe moeten we bij de horens vatten. De paradox van mediapluriformiteithttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/20260813 ECLIPS.jpg?twic=v1/cover=720x405Europa kijkt vooruit, maar meet de mediasector nog traditioneelhttps://www.netkwesties.nl:443/2501/europa-kijkt-vooruit-maar-meet-mediasector.htmTot slaaf gemaakte kinderen leren slechterKinderen die al op 11- of 12-jarige leeftijd op TikTok en/of Insta gingen, blijken het later slechter te doen op school dan leerlingen die daar nog een paar jaar mee wachten. Ondertussen vindt 60 procent van de Nederlanders het onnodig om te minderen met de telefoon.https://www.netkwesties.nl:443/2500/tot-slaaf-gemaakte-kinderen-leren-slechter.htmSun, 23 Aug 2026 11:25:00 GMTMeta moet in de VS een half miljard euro <a href="https://nos.nl/artikel/2625827-meta-moet-ruim-half-miljard-dollar-betalen-vanwege-mentale-schade-jongeren">vergoeding betalen</a> wegens veroorzaakte mentale schade bij scrollende kinderen. Dergelijke vergoedingen kunnen nog veel hoger worden als de veroorzaakte schade in het leren wordt aangetoond. Althans, als het aanbod de schuld krijgt, en niet het gebrek aan zelfbeheersing en gebrekkig ouderschap. <h3>Italiaans ijs</h3> Maandag publiceerden<a href="https://www.nature.com/articles/s41562-026-02522-4"> Italiaanse onderzoekers in Nature Human Behaviour</a> over het verschil in leervermogen van ruim 5.000 in het onderzoek betrokken kinderen die eerder of later aan de telefoon verslingerd raakten. De jongere leerlingen met een socialemedia-account scoorden op 16-jarige leeftijd lager op wiskunde- en leestoetsen dan degenen die daar een paar jaar mee wachtten. Het kwam overeen met zelfs zes maanden leerachterstand. De onderzoekers in Milaan analyseerden enquêtes over het socialemediagebruik van meer dan 5.000 Italiaanse scholieren, en hun resultaten op gestandaardiseerde examens voor wiskunde, Italiaans en Engels. Bij toetsen op de leeftijd van 13 tot 14 jaar scoorden degenen die op hun elfde of twaalfde hun eerste socialemedia-account hadden aangemaakt slechter dan degenen die hadden gewacht tot ze ten minste 15 jaar oud waren. Het verschil in scores op de leeftijd van 15 tot 16 jaar bleef voor Italiaans gelijk en nam voor wiskunde toe. Hoewel er een prestatiekloof zichtbaar was voor wiskunde en Italiaans, was er geen effect op Engels, dat de Italiaanse tieners als vreemde taal leren. Dit komt mogelijk doordat zoveel sociale media in het Engels zijn, wat gunstig is voor oefening in die taal, aldus de onderzoekers. <h3>Geen zekerheid</h3> Een direct oorzaak-gevolg kon niet worden vastgesteld, omdat andere factoren niet geheel zijn uit te sluiten; zoals de positie van de ouders die hun kinderen niet jong al verslaafd wilden maken, en de sociale omgeving. Iets minder omfloerst: misschien waren de ouders van kinderen die later een telefoon kregen wel intelligenter dan de papa’s en mama’s die dat geen moer kon schelen, en hebben de kinderen verschillende slimheid geërfd. Een van de beste voorspellers van de prestatiekloof was hoe vaak kinderen hun telefoon gedurende de dag en nacht oppakten. Dit suggereert dat het voortdurend controleren van sociale media hier ten minste gedeeltelijk debet aan was. “Ik denk dat we nu weten dat er een complex probleem is, dat te maken heeft met de manier waarop deze platforms zijn opgezet. Ons onderzoek toont aan dat deze sociale media in ieder geval tijdens de pre-adolescentie problematisch zijn”, aldus Marco Gui, de eerste auteur van het onderzoek aan de Universiteit van Milano-Bicocca in Italië,<a href="https://www.theguardian.com/science/2026/aug/03/children-using-social-media-younger-age-worse-school-tests"> tegen The Guardian</a>. <h3>Nederland: love and hate</h3> Commerciële onderzoekers van Ruigrok in Amsterdam<a href="https://www.ruigrok.nl/nieuws/de-smartphone-paradox-we-kunnen-niet-met-maar-ook-niet-zonder/"> stellen</a> op grond van hun<a href="https://www.ruigrok.nl/whats-happening-online-2026/"> What’s Happening Online 2026</a> onderzoek dat “de afhankelijkheid van de smartphone gepaard gaat met een groeiend ongemak”. 40 procent van de Nederlanders geeft aan minder tijd op de telefoon te willen doorbrengen. Bij Gen Z is dat 56 procent, bij millennials 58 procent. (Gen-Z 14-29, Millennials 30-44, Gen-X 45-64, boomers 65+). Nu kun je statistiek vaak omdraaien om een betere uitkomst te krijgen: 60 procent van de respondenten wil niet minderen met telefoongebruik en vindt dus de verslaving geen enkel probleem, of weet zichzelf al te beheersen. Veel mensen zijn domweg te slap om werkelijk te minderen. De onderzoekers van Ruigrok: “De intentie is er, de actie blijft achter.” Ruim de helft van de Nederlanders neemt soms maatregelen om minder te bellen, scrollen of swipen, zoals apps verwijderen en notificaties uitzetten. “Gen Z grijpt vaker naar structurele oplossingen: tijdslimieten per app (17 procent) of tools om schermtijd te monitoren (13 procent). Toch neemt 44 procent helemaal geen maatregelen. De wens om te minderen vertaalt zich lang niet altijd in gedrag.” Sinds drie jaar is de telefoon het primaire apparaat om online te gaan, daarvoor was het de laptop/pc. <h3>Stijging Instagram</h3> De rapportage van Ruigrok toont aangaande sociale media voor het afgelopen jaar enkel een stijging in gebruik van Instagram. Penetratie van TikTok is onder de gehele bevolking met 19 procent laag, met een grote tegenstelling tussen Gen-Z (53 procent) en boomers (5 procent): onderste figuur.. <img alt="" class="w-75" src="https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Ruigrok%201%2Ejpg" /> Bron:  What’s Happening Online & AI? 2026,<a href="https://www.ruigrok.nl/"> Ruigrok</a>   <img alt="" src="https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Ruigrok%202%2Ejpg" style="width: 800px; height: 658px;" /> Bron:  What’s Happening Online & AI? 2026,<a href="https://www.ruigrok.nl/"> Ruigrok</a> *) Groot beeld: <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Kinderspelen">Kinderspelen</a>, Pieter Bruegel de Oude (1560)   Maar 40 procent Nederlanders wil minderen met telefoonhttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Kinderspelen Pieter Bruegel.jpg?twic=v1/cover=720x405Tot slaaf gemaakte kinderen leren slechterhttps://www.netkwesties.nl:443/2500/tot-slaaf-gemaakte-kinderen-leren-slechter.htmHoffelijke Janine Abbring ontcijfert de boodschap van Nasrah Habiballah nietNatuurlijk gaf de Palestijns-Nederlandse journalist Nasrah Habiballah, tot voor kort de eerste NOS-correspondent in Israël van Palestijnse afkomst, haar mening niet dubbel en dwars in woorden tijdens Zomergasten. Maar de subliem gekozen beeldtaal van haar fragmenten sprak boekdelen.https://www.netkwesties.nl:443/2499/hoffelijke-janine-abbring-ontcijfert.htmSun, 23 Aug 2026 11:25:00 GMTAl m’n vrienden had ik aangeraden om te kijken naar<a href="https://npo.nl/start/afspelen/vpro-zomergasten_17"> deze Zomergasten-uitzending</a>. Want we hadden drie jaar lang Nasrah Habiballah vele keren voor het NOS Journaal, Nieuwsuur en Radio 1 verslag horen doen van de <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Misdaden_tegen_de_menselijkheid">misdaden tegen de menselijkheid</a> (‘genocide’is niet nodig) door regime-Netanyaha in Gaza, en de Iran-oorlogen. Ze moest op een dun koord balanceren en vooral het verwijt ontlopen dat ze partijdig was, vanwege haar Palestijnse vader en achternaam. Nu zou ze toch meer van haar persoonlijke mening gaan prijsgeven in Zomergasten. Presentator Janine Abbring had die verwachting kennelijk ook, want ze zei bij aanvang dat kritische sociale media-accounts gingen “imploderen” met de uitingen van Nasrah. (Ze bedoelde “exploderen”, maar dat zijn de beginzenuwen.)  <h3>Objectieve journalist?</h3> Echter, Janine Abbring verzuchtte aan het einde van drie uur Zomergasten afgelopen zondag: “Je zat hier meer als journalist dan als Nasrah.” Daarmee gaf ze eveneens toe er ruim drie uur lang niet in geslaagd te zijn om de persoonlijke boodschap van Habiballah te ontcijferen. Hoe kwam dat nou? Zo moeilijk was de boodschap niet, gezien de vier sleutelfragmenten, waarvan ik de links en context zal toevoegen: <ol> <li><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/The_Wanted_18">The Wanted 18</a> (<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/The_Wanted_18">Wikipedia</a> en<a href="https://www.youtube.com/watch?v=FgSZ3uAcQuA"> YouTube</a>): satirische documentaire over de jacht op 18 koeien door het Israëlische leger. Zie ook<a href="https://www.youtube.com/watch?v=QSCkuTofuGY"> de reportage</a> over het New York Film Festival met meer fragmenten uit de docu, plus een interview op afstand met regisseur<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Amer_Shomali"> Amer Shomali</a> die fysieke toegang werd geweigerd door Israël/de VS.</li> <li>Gaza Sound Man - geluidstechnicus Mohamed Yaghi neemt geluiden op in de verwoeste Gazastrook aan de hand van vier verhalen met verschillende personages en hun ervaringen met de oorlog. (<a href="https://www.youtube.com/watch?v=yuZT7bozUso">YouTube-trailer</a> en<a href="https://shortyawards.com/17th/gaza-man-digidocs"> bekroning</a> en<a href="https://glissando.pl/wywiady/the-colour-of-sounds-in-gaza-is-grey-mohamed-yaghi-in-conversation-with-mariam-menawi/"> interview</a>). Nasrah liet juist niet de ergste fragmenten uit de docu zien, maar de stilte van de kapot gebombardeerde straten en het niet aflatende gezoem van dreigende drones. Yaghi is nu in Nederland</li> <li>De Palestijnse literatuurcriticus<a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Edward_Said"> Edward Said</a>, destijds onder meer docerend in de VS, die uitlegt – na het zien van<a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Shoah_(film)"> Shoah</a> van <a href="https://ntr.nl/Het-Uur-van-de-Wolf/6/tekst/Claude-Lanzmann-Terugblik-op-Shoah/232">Claude Lanzmann</a> - hoe belangrijk het is om juist als Palestijn de geschiedenis van de Holocaust te kennen om te begrijpen waarom Israël nu zo handelt met Palestijnen. Tegelijkertijd zegt hij dat dit geen rechtvaardiging is voor de mishandelingen. Het fragment staat op 27 minuten van<a href="https://www.youtube.com/watch?v=7g1ooTNkMQ4"> de hele documentaire</a> van Christopher Sykes op YouTube.</li> <li>Journalist<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Mariam_Barghouti"> Mariam Barghouti</a> barst in een vraaggesprek in Ramallah in tranen uit, uit wanhoop over de toestand van de bezette gebieden, en rekent emotioneel af met de Westerse nadruk op de tweestatenoplossing die er “nooit zal komen”. Het Palestijnse volk is gebroken, volgens haar. “We gaan helemaal niet door…we gaan alleen niet dood.” Ze heeft ook kritiek op de Palestijnse Autoriteit die te gewillig meewerkt. Het fragment staat<a href="https://www.instagram.com/reels/DWbWMb2jGeI/"> precies zo op Instagram</a>. Meer reportages van Matthew Cassel staan<a href="https://www.youtube.com/@theGuardian"> op het YouTube-kanaal van The Guardian</a>. Barghouti studeerde in Bir Zeit, net als Habiballah zelf.</li> </ol> <h3>Te weinig schurende vragen</h3> Vooral het laatste fragment lijkt een inkoppertje voor Janine om tot de diepere gevoelens van Nasrah door te dringen. Habiballah zegt het gevoel van Mariam Barghouti te ‘herkennen’, te verdrinken in alle ellende. Maar Abbring drukt niet door. Het gesprek hoeft niet politiek te worden, maar wel brandde de vraag: wat heb je gevoeld bij de aanslagen van 7 oktober 2023 door Hamas, de aanhoudende<a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Misdaden_tegen_de_menselijkheid"> misdaden tegen de menselijkheid</a> (‘genocide’is niet nodig) door regime-Netanyaha in Gaza, Westbank en Libanon in de afgelopen drie jaar, en in de schuilkelder in Jerusalem bij de Iraanse aanvallen? Want Janine, hoe ik haar waardeer vanwege vooral het internationale<a href="https://www.vpro.nl/vpro-wintergasten"> Wintergasten</a> voor de VPRO, is niet de interviewer die de dubbele bodems blootlegt. Abbring is voortreffelijk in de dialoog, en daar hoort hoffelijkheid bij. De buitenlandse Wintergasten werden niet met Hollandse botheid geconfronteerd. Echter, een vleugje Ischa Meijer of Theo van Gogh is soms nodig om een geïnterviewde te verrassen en openheid af te dwingen. Dat kan ook charmant. Hoe zou Sonja Barend dit interview gedaan hebben? <h3>Noodzakelijke vragen</h3> De overgang naar schurende vragen die dieperliggende gevoelens en opvattingen van gasten blootleggen, vindt Abbring kennelijk moeilijk. Immers, dat soort confrontaties verstoort juist de goede verhoudingen met de gast die met een dialoog worden opgebouwd. Dus het vereist evenwichtskunst tussen een milde toon en inhoudelijke vragen die hard kunnen overkomen. Natuurlijk, ze probeerde een paar maal door het pantser van Habiballah te breken na de genoemde fragmenten en het gesprek over haar jeugdherinneringen. Waar landgenoot en fotojournalist Sakir Khader, in zijn<a href="https://npo.nl/luister/podcasts/172-vpro-zomergasten/111450"> Zomergasten-uitzending</a> met Joris Luyendijk, juist zijn betrokkenheid en gebrek aan objectiviteit als handelsmerk creëerde in zijn commentaar, deed Nasrah Habiballah het tegendeel. Haar commentaar werd eerder een rookgordijn. Abbing had dat wellicht met gerichte vragen kunnen wegblazen: Nog wat voorbeelden van ontbrekende vragen: <ul> <li>Wat voel je bij dit fragment (vier keer)?</li> <li>Waarom heb je geen enkel fragment over Israël?</li> <li>Hoe onderging je 7 oktober 2023?</li> <li>Welke politieke opvattingen hebben je vader en familie in Israël?</li> <li>Je studeerde je Arabisch aan de<a href="https://www.birzeit.edu/en"> universiteit van Bir Zeit</a>, op de Westelijke Jordaanoever, en Conflict Studies in Haifa. Waarom? Wat leerde je daar van de verhoudingen tussen Israëli’s en Palestijnen op de beide universiteiten?</li> <li>Hoe werd op Bir Zeit gedacht over Hamas, hoe ging het met oppositie? Hoe onderga je de<a href="https://www.ohchr.org/en/press-releases/2026/01/israels-continuous-assaults-birzeit-university-are-attack-education-itself"> bombardementen op jouw universiteit</a> door je medestudenten in Haifa?</li> <li>Kun je iets vertellen over je vriendschappen met Joodse en Palestijnse Israëli’s?</li> </ul> <h3>Recensies</h3> Max Molovich<a href="https://sargasso.nl/recensie-zomergasten-met-nasrah-habiballah/"> op Sargasso</a>, met een voortreffelijke analyse over dromen en illusies, onderkende het hoofdverhaal dat Habiballah met beelden vertelde.<a href="https://nurksmagazine.nl/about/max-molovich/"> Molovich</a> vind ik een goede verstaander. In de buurt komt<a href="https://www.trouw.nl/cultuur-media/nasrah-habiballah-in-zomergasten-de-kalme-oorlogscorrespondent-zonder-stoere-verhalen~b2ed1998/"> Renate van der Bas</a> in Trouw, maar met slechts één alinea, zonder kritiek: “Abbring omschreef dat [het commentaar van Nasrah) als de rem erop hebben. Maar met de door haar uitgekozen fragmenten vertelde Habiballah genoeg.” <a href="https://www.volkskrant.nl/televisie/journalist-nasrah-habiballah-houdt-in-zomergasten-de-handrem-op-haar-emoties-net-als-in-haar-werk~b9976c79/">Alex Mazereeuw in de Volkskrant</a>: “En dus liet Habiballah de emotie vooral zien via haar fragmenten, bijvoorbeeld via een geluidsman die door een verwoest Gaza slentert, een absurde klopjacht van het Israëlische leger op achttien Palestijnse koeien, of de wanhoop van de Palestijnse journalist Mariam Barghouti.” Dat heeft<a href="https://www.nrc.nl/nieuws/2026/08/03/nasrah-habiballah-wilde-het-over-menselijkheid-hebben-maar-niet-over-haar-eigen-menselijkheid-a4933727"> Emma Vos bij NRC</a> niet doorzien. Maar ik wil nog verder gaan: Habiballah koos heel bewust voor een tweeslachtige presentatie. Ze moet immers bij de NOS, overal aangevallen als ‘staatsomroep’ die het nooit goed kan doen (vooral bij Israël-supporters) het schip in het midden proberen te houden. In een live interview daar doorheen prikken is niet eenvoudig, maar de fragmenten waren tevoren bekend bij Janine Abbring en de <a href="https://www.vpro.nl/zomergasten/info/colofon">redactie van Zomergasten</a>, en legden wel degelijk, hoe subtiel ook, de gevoelens van Habiballah bloot...   Waar bleven de schurende vragen over Israël en de Palestijnen?https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Habiballah3.jpg?twic=v1/cover=720x405Hoffelijke Janine Abbring ontcijfert de boodschap van Nasrah Habiballah niethttps://www.netkwesties.nl:443/2499/hoffelijke-janine-abbring-ontcijfert.htmSchijn bedriegt, juist in Google EarthAfgelopen week kreeg Google Earth het aan de stok met experts vanwege de toevoeging van fantasie-AI. Dat werd daarop schielijk ingetrokken. Maar er is zo veel meer mis met Google Earth.https://www.netkwesties.nl:443/2498/schijn-bedriegt-juist-google-earth.htmSun, 16 Aug 2026 10:07:00 GMT“Henk van Ess krijgt Google op de knieën”,<a href="https://www.netkwesties.nl/2491/henk-ess-krijgt-google-knieen.htm"> schrijft Netkwesties</a>; met een kritische noot van Peter Olsthoorn dat de ophef wat overtrokken is. Echter ook de kop van het artikel lijkt me wat te veel eer voor<a href="https://www.digitaldigging.org/p/how-to-plant-a-nuclear-plant-in-iran"> van Ess’ fraaie, tijdige artikel</a> over een AI-knopje in Google Earth, dat net zo snel verdween als het wereldwijd verscheen.  “Ophef werkt”, schrijft Peter, maar handelde Google hier werkelijk zo onbezonnen? Ik waag het te betwijfelen, want Google lijkt me na twintig jaar doorontwikkelen van Google Earth als geen ander bewust van politieke gevoeligheden. Vooral<a href="https://web.archive.org/web/20260627015243/https:/ogleearth.com/"> OgleEarth</a> , een weblog dat tussen 2005 en 2024 Google Earth hinderlijk volgde, wees altijd fijntjes op de gevoeligheden van het in kaart brengen van moeder aarde. En het traceren van ‘geheime’ militaire terreinen was ook populair in de (oude) Google Earth Community. In dat licht valt te betwijfelen of wie dan ook Google nu met zijn AI-toevoeging Nano Banana “op de knieën” kreeg. <h3>Lekker hypen?</h3> Greep Alphabet/Google misschien zijn kans om, na Open AI en Anthropic, gewoon even vol op het hype-orgel te gaan? Inte Gloerich schreef verhelderend over hypes creëren: “De blockchain presenteert zich, net als andere technologieën die gehyped worden, om economische redenen als een revolutionaire, radicale breuk met het verleden, in staat om dingen te doen die nooit eerder gedaan werden; als de oplossing voor de meest urgente mondiale problemen of zelfs als de verlosser van de mensheid” (Inte Gloerich,<a href="https://networkcultures.org/blog/publication/imaginaries-of-immutable-truth-the-cultural-politics-of-blockchain/"> Imaginaries of Immutable Truth</a>, 2026, p 202). Dus hoe meer we schrijven over dit ‘incident’ . . . afijn u begrijpt me wel. En ook al omdat Van Ess niet in onze moerstaal schreef, bereikt de ophef u nu mogelijk via Netkwesties. Echter, op verzoek van de redactie, deel ik hieronder toch graag een eigen zorg over ‘AI-knopjes’ in Google Earth. Anders dan van Ess maak ik mij namelijk niet zozeer zorgen over allerlei narigheid met mediatechnologie, die in een hele lange traditie staat, maar juist over alle leukigheid, met of zonder onschuldig ogende namen als ‘Nano Banana’. Ik begin met persoonlijke frustraties, want we spreken met Google Earth Pro over mijn favoriete software, waarover ik al op Netkwesties schreef <a href="https://www.netkwesties.nl/1398/zo-maakt-google-mijn-google-earth-community.htm"> in 2019</a> en<a href="https://www.netkwesties.nl/1512/quo-vadis-google-earth.htm"> in 2021</a>. Dit is de derde keer. Want ik wacht al jaren tevergeefs op implementatie van<a href="https://www.ogc.org/standards/kml/"> standaard KML2.2</a> op Google Earth. Maar Google is voor ‘ouderwetse’ gebruikers die vanuit de gemeenschap redenerend<a href="https://www.netkwesties.nl/2478/wikipedia-kunnen-we-volledig-vertrouwen.htm"> niet betrouwbaar meer</a>, zoals Netkwesties recent schreef. De standaard behelst toevoeging van zogenaamde 'tours', met geluidsspoor of als interactieve quiz. Een vorm daarvan heet nu 'projecten', maar die zijn volkomen '<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Enshittification">enshittificated</a>'. Ook zou het mooi zijn als er gigapixel afbeeldingen zouden komen waarop je heel ver kon inzoomen, en een API waarmee je de interactieve aardbol, voorzien van eigen kaartlagen, kan inbouwen in andere websites. Het lijkt er nu op dat precies die interessante features nu, met behulp van AI, definitief zullen worden omzeild. En dat is jammer want precies omdat die zoveel (leuk) werk waren, leerde je er nog wat van. Maar één ding is nu wel duidelijk: ook de virtuele wereld moet kapot aan gemak en lolligheid. Ik zal toelichten wat ik bedoel. <h3>Bananenrepubliek</h3> Zoals gesteld maak ik me naar aanleiding van Google’s banaan geen zorgen over ‘dood en verderf’, maar eerder over een bedrieglijke voorstelling van de wereld als lollig pretpark. De limiet van Google Earth, met een banaanknopje is immers een (heerlijke) wereld waarin zogenaamd alles kan. Maar in de praktijk is het helaas alleen voor rijke kosmopolieten, die nu al de hele dag lawaaiig heen vliegen over het armzalige deel van de mensheid dat maar moet zien te overleven in Sloterdijks 'Menschenpark'. En in plaats van de 'science fiction'-fantasie 'brein in een vat', verdwijnt de hele aarde daar nu in: een door kleuters manipuleerbare 'point cloud', één grote 'uncanny valley'! Met ook Google dus nu als wit konijn, dat we nog kennen uit Lewis Carroll's sprookje 'Alice in Wonderland'. Op kleinere schaal (die er juist zo toe doet!) is het jammer voor kinderen die onmogelijk nog een coherente mentale kaart van 'de wereld' zullen kunnen ontwikkelen, en daarmee een betekenisvolle band met hun directe omgeving. Software om wel zelf mee na te denken over gebiedsontwikkeling kennen we al jaren als ‘Minecraft’. <h3>Rekening met seizoenen</h3> De lancering van Google’s Nano Banana stelt ook bepaald niet gerust over de toekomst van staande kunsthistorische praktijk van nauwkeurige referentie van waarheidsgetrouwe historische topografische afbeeldingen. Plaatsbepaling is daar vast onderdeel van. Omdat Google in Earth altijd zo moet ploeteren met het inpassen (‘stitchen’) van luchtfoto’s uit verschillende seizoenen – in sommige landen tonen afbeeldingen in dezelfde straat veelvuldig tegelijk zomer en winter – is het ook opmerkelijk dat de productmanager van Google Earth er kennelijk geen been in ziet aan te sporen tot het genereren van grappige anachronismen die gemakkelijk eeuwen overspannen. Zoals “Genereer een hyperrealistisch beeld van hoe de ruïnes van Pompeï er in het jaar 78 n.c. uitzagen. De huidige ruïnes zullen onmiddellijk veranderen in een levendig, kleurrijk straatbeeld in de Romeinse tijd" (<a href="https://blog.googlc/products-and-platforms/products/earth/nano-banana-google-earth-image-generation/">Google blog</a>) <h3>Vangrails voor AI</h3> De ‘netkwestie’ die mij de laatste tijd het meest bezighoudt is die van voorgespiegelde, zogenaamde “vangrails” voor AI. Om deze voortaan niet meer ‘uit de bocht te laten vliegen’ luidt de voltooiing van de analogie. Maar metaforen en analogieën zijn helaas altijd glad ijs, schreef ik<a href="https://www.civismundi.nl/index.php?p=artikel&aid=6881"> elders</a>. Laten we daarnaast ook nog eens goed nadenken over het geloof in solutionisme, oplossen van technische probleem met nog meer technologie. Beide zouden toepassing van bestaande wetten en internationale verdragen natuurlijk nooit in de weg mogen staan. In plaats daarvan treedt, op de dag dat ik dit schrijf, de EU gedragscode voor zogenaamde transparantie omtrent AI in werking. Met voor de doorontwikkeling een AI Office ingesteld op grond van de AI-Act, en nationale toezichthouders, zoals we die ook in Nederland op tal van terreinen kennen, waar ze worden geleid door de AP. De gevaarlijke situatie die nu ontstaat, met de vrijwillige, onzichtbare (uitsluitend ‘machine readable’) markeringen maakt Henk van Ess concreet met: “Het watermerk is van Google. De app waarmee je deze kan lezen is van Google. De zoekopdracht die het leest is van Google. Elke weg uit het probleem leidt tot het bedrijf dat het maakte.” Want wat mag voortaan worden bewaard? En wat kan straks niet meer worden bedacht of gemaakt? Opgeteld bij de verplichte zichtbare labels voor AI-uitingen die de EU nu voorschrijft, wordt dit een heel belangrijk debat, ook al omdat het gevaar van zelfcensuur op de loer ligt. De risico’s die Van Ess hier schetst zijn dan ook niet overdreven: “Sinds vanavond is het gevaar een kaart die iets toont wat er nooit was en dat we daar geen enkele procedure voor hebben” Het doet denken aan de (oudste) wegenatlas, die John Ogilby eeuwen geleden maakte in opdracht van de Engelse koning. Met daarop niet bestaande wegen, die gevreesde Franse veroveraars het moeras in moesten leiden. Want met AI wordt afweging (van wat dan ook) verplaatst van soevereine, politieke machten naar big tech, en technisch systeemniveau waarbij, als we niets doen (verdere) homogenisering van technologie valt te vrezen. En dat is funest, volgens Yuk Hui in<a href="https://manifold.umn.edu/projects/machine-and-sovereignty"> Machine and Sovereignty</a>, omdat we als mensheid de mogelijkheden die technologie biedt tot verandering juist zo veel mogelijk open moeten zien te houden.   Over hype-orgel en bananenrepubliekhttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Henk van Ess Banana Earth 2.jpg?twic=v1/cover=720x405Schijn bedriegt, juist in Google Earthhttps://www.netkwesties.nl:443/2498/schijn-bedriegt-juist-google-earth.htmBorsten van wielrensters; Live gezichtsherkenning; Met gluurbril allemaal; Lekken data Bol, ING en Bijenkorf; Potjewijd komkommers; Nienke FirewallJe hoeft maar enkele berichten van deze week te combineren: de samenleving wordt superveilig straks als iedereen met een gluurbril van Meta toegang heeft tot politiedatabanken. En even kan controleren of borstomvang van mensen op straat wel natuurlijk is.https://www.netkwesties.nl:443/2497/borsten-wielrensters-live-gezichtsherkenning.htmSun, 16 Aug 2026 10:07:00 GMTCeva-lek Ceva, met tien distributiecentra voor derden actief in Nederland, <a href="https://www.nu.nl/economie/6405433/cyberaanval-op-partnerbedrijf-bol-en-bijenkorf-klantgegevens-mogelijk-op-straat.html">is gehackt</a>. Wellicht zijn grote aantallen klantgegevens buitgemaakt van ondermeer <a href="http://bol.com">Bol.com</a>, ING, Ajax en De Bijenkorf. Bol heeft in een Ceva-centrum in Waalwijk alle werkzaamheden uit voorzorg stilgelegd. Weer de vraag, net als bij Odido: als onze gegevens ergens zijn gelekt en beschikbaar voor criminelen, waarom zouden we dan nog moeilijk doen over beveiliging elders? Gezichtsherkenning  bij Indiase protesten Bij grote protesten van studenten in India in juli 2026 heeft de politie<a href="https://www.newindianexpress.com/explainers/2026/Aug/01/when-the-state-never-forgets-facial-recognition-and-the-end-of-anonymous-dissent"> massaal live gezichtsherkenning ingezet</a> met politiebusjes voorzien van camera’s op statieven. Gezichten van demonstranten werden vergeleken met een politiedatabase. Zo’n 2.500 betogers werden herkend vanwege een strafblad of omdat ze anderszins eerder in aanraking met de politie waren gekomen. Organisatoren van de Kakkerlakkenpartij stellen dat niet enkel de politiedatabank waar de hele Indiase personenregistratie <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Aadhaar">Aadhaar</a> werd ingezet voor herkenning. De politie ontkent dit. De Indiase landsadvocaat verdedigt de inzet nu de studenten het protest hebben uitgebreid naar de inzet van deze technologie. De staat vindt het beroep op privacy in de openbare ruimte “ironisch”. Meta promoot gluurbril <a href="https://www.nrc.nl/nieuws/2026/08/04/met-getuite-lippen-promoot-kylie-jenner-haar-meta-ai-bril-een-mode-item-of-surveillance-kapitalisme-a4933735">In NRC</a> en<a href="https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2625225-grote-zorgen-over-gluurbrillen-van-meta"> bij Nieuwsuur</a> een artikel over de camerabril met gezichtsherkenning van Meta, ook wel “pervert glasses” genoemd, met een perfecte Nederlandse vertaling ‘gluurbril’. Ik denk dat het ding er nooit gaat komen onder de huidige regels, wat te hopen is. Alhoewel het wel een mooi middel bij dementie kan zijn. De drager is de naam vergeten van degene die zij ontmoet, maar de bril geeft de naam en kenmerken direct. In het NRC-artikel – dat volgt op<a href="https://www.netkwesties.nl/2455/gezichtsherkenning-wordt-technisch-beter.htm"> een Netkwesties-artikel</a> verwijzingen naar maatregelen tegen de bril elders in Europa. De Franse autoriteit persoonsgegevens, CNIL, <a href="https://www.cnil.fr/en/smart-glasses-cnil-calls-vigilance">waarschuwde eind juni</a> voor de risico’s van deze brillen. De collega in Noord-Duitsland wil Meta <a href="https://www.tagesschau.de/inland/innenpolitik/smart-glasses-verbot-100.html">beboeten</a> omdat de AI-bril stiekem een camera herbergt. Het rapport van het Europees Comité voor gegevensbescherming (EDPB) wordt <a href="https://www.politico.eu/article/new-privacy-frontier-europe-eyes-crackdown-smart-glasses/">binnenkort verwacht.</a> En in Londen hangt een <a href="https://www.instagram.com/everyonehateselon_/?utm_source=ig_embed&ig_rid=ALoDn0FshmxPj1CJG9SFHJk"> waarschuwende reclame</a>. Dat is een parodie op de reclame voor de gluurbril door  Kylie Jenner die een eigen lijn presenteert, ook<a href="https://www.meta.com/nl/ai-glasses/meta-glasses/kylie-jenner/"> in het Nederlands</a>. Meta aansprakelijk voor mentale schade Meta moet in de VS omgerekend een half miljard euro<a href="https://nos.nl/artikel/2625827-meta-moet-ruim-half-miljard-dollar-betalen-vanwege-mentale-schade-jongeren"> vergoeding betalen</a> wegens veroorzaakte mentale schade bij scrollende kinderen, en platforms veiliger maken voor jonge gebruikers. Dat vonnist een rechtbank in de Amerikaanse staat New Mexico. Zo’n 80 procent van bedrag, 420 miljoen moet naar ggz-diensten die jongeren met mentale problemen behandelen, de rest van het geld is bestemd voor voorlichting en preventie. Meta gaat uiteraard in hoger beroep, maar het spel is op de wagen. Deze privacyschending gaat veel verder dan de jarenlang bestreden dataverwerking voor reclame, over schade aan gedrag. We schreven eerder<a href="https://www.netkwesties.nl/2357/veroordeling-instagram-en-youtube-voor.htm"> over deze zaak</a>. Borstcontrole Tour de France Femmes Voor de start van de 21 kilometer tijdrit in Gevrey afgelopen dinsdag<a href="https://www.theguardian.com/sport/2026/aug/04/tour-de-france-femmes-cyclists-face-checks-after-claims-that-padded-bras-aid-aerodynamics-cycling"> controleerde</a> de (vrouwelijke) wedstrijdcommissaris van de internationale wielerunie UCI de tenues van de rensters op borsthoogte of ze niet stiekem een grotere gevulde bh dragen. Marijn de Vries, columnist van NRC en ex-wielrenner, <a href="https://www.nrc.nl/nieuws/2026/08/07/sjoemeltieten-a4933991">bedenkt de woorden </a>'sjoeltieten' en 'sjoemelborsten'. Aanleiding vormden klachten van ploegen in de Tour de France Femmes over sporters die hun borstomvang vergroten om de luchtstromen aerodynamischer te maken. De UCI sprak over “niet-essentiële” onderdelen die “de lichaamsbouw van de renners zouden kunnen veranderen”. Bij testen was met een grote push-up-bh een hogere snelheid te behalen dan met een sport-bh. “Bij Visma-Lease a Bike ontdekten ze bijna tien jaar geleden al bij windtunneltesten dat een opgevulde borst voordeel geeft. Ook bij mannen. Daarom rijden de renners al jaren met hun radio, waarmee ze in koers communiceren met de ploegleiding, op hun borst”, aldus de Volkskrant. Stijn Steels, directeur van het AG Insurance-Soudal-team, zei dat hij voor het eerst verdachte opvulling opmerkte tijdens de Olympische Spelen van 2024 in Parijs. &bdquo;Er was een renster die plotseling enorme borsten had,” vertelde Steels aan de Belgische krant Het Laatste Nieuws. “Vorig jaar vulden veel renners hun borstgebied volledig op met ijs of andere voorwerpen om meer volume te creëren, wat een veel beter aerodynamisch effect oplevert. Het verschil in vermogen is maar een paar watt, maar een paar watt maken een groot verschil in een tijdrit. Het is mogelijk en het maakt wel degelijk een verschil, maar ik zou het risico niet nemen.” In juni werd de wielrenner Jan-Willem van Schip tijdens een Franse wedstrijd gediskwalificeerd omdat hij een waterflesje aan de voorkant van zijn wielertrui had gestopt, met als reden dat dit zijn aerodynamica en snelheid verbeterde. Potjewijd vult de komkommerpagina’s Het<a href="https://fd.nl/tech-en-innovatie/1606510/advocaat-van-de-duivel-houdt-nu-toezicht-op-zijn-voormalige-clienten"> portret van Geert Potjewijd in het FD</a> is al even voorspelbaar als de eerdere, maar minder negatief over onze nieuwe voorzitter van de Autoriteit Persoonsgegevens; ondanks de kop “Advocaat van de duivel' houdt nu toezicht op zijn voormalige cliënten”. “Sommigen vinden hem ongeloofwaardig als toezichthouder, anderen prijzen juist zijn ervaring en kennis als advocaat.” Het is heel eenvoudig: dit is geen politieke benoeming zoals met voorganger Aleid Wolfsen, maar van een persoon met inhoudelijke kennis. Dus gaat de AP er aanzienlijk op vooruit. De geuite zorgen van Bits of Freedom zijn gratuit en niet onderbouwd. Potjewijd weet tenminste hoe de verwerking van persoonsgegevens bij de TikToks van deze wereld er precies aan toe gaat. Overigens: het bestuur van de Autoriteit Persoonsgegevens, met een voorzitter en twee andere leden, beslist bij het ontbreken van eenstemmigheid bij meerderheid van stemmen. De voorzitter heeft wel een beslissende stem als één der andere leden afwezig is. Nienke naar The Firewall <a href="https://www.thefirewall.eu/artikelen/the-firewall-verwelkomt-nienke-de-bruijn-als-inhouseadvocaat">The Firewall verwelkomt</a> Nienke de Bruijn als advocaat. Hiermee zetten we een belangrijke stap in het bouwen van ons juridische team, dat naast onderzoeksjournalistiek een belangrijke rol zal spelen in de strijd tegen de macht en invloed van Big Tech. Nienke de Bruijn (30) bouwde een praktijk op bij bureau Brandeis in Amsterdam en richtte begin dit jaar haar eigen kantoor Aligamé Law op. Eric Smit, voorzitter van The Firewall: ‘Nienke is een jonge, intrinsiek gedreven advocaat die niets anders wil dan de macht van Big Tech beteugelen. Ik ben er trots op dat zij de eerste werknemer is van onze Big Tech-jachthond.’ *) Ondergaande zon Noordzee, 3 augustus 2026   Peters Privacyjournaal week 32, 2026https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/20260803 ZON.jpg?twic=v1/cover=720x405Borsten van wielrensters; Live gezichtsherkenning; Met gluurbril allemaal; Lekken data Bol, ING en Bijenkorf; Potjewijd komkommers; Nienke Firewallhttps://www.netkwesties.nl:443/2497/borsten-wielrensters-live-gezichtsherkenning.htmEen krampachtig gesprek over zelfcensuur en islam met Arjen LubachVijf kwartier lang interviewt Tim Hofman van Boos de komiek Arjen Lubach. De kern vormt zelfcensuur, vooral over onderwerpen die de islam raken. Met commentaar van Lale Gül, en eerder Hans Teeuwen.https://www.netkwesties.nl:443/2495/een-krampachtig-gesprek-over-zelfcensuur.htmSun, 16 Aug 2026 10:07:00 GMTTim Hofman maakt fantastische NPO-programma’s, zoals <a href="https://npo.nl/start/serie/over-mijn-lijk/afleveringen/seizoen-9_1">Over mijn lijk</a>. Maar zijn grote empathie maakt hem niet tot de beste interviewer, zo toont de zomerserie ‘grote gesprekken’ voor<a href="https://www.youtube.com/@BOOS"> Boos</a>, zoals met Frans Timmermans. Ook in <a href="https://www.youtube.com/watch?v=mN6WV3wlQjE&t=4210s">het gesprek met Arjen Lubach</a> ontbreken de nodige uitdagende vragen die grenzen aftasten, dit keer aangaande zelfcensuur. Bijvoorbeeld: Peter Pannekoek bezigt het woord ‘mongool’ wel in de beslotenheid van het theater, maar niet op televisie. Lubach zegt hetzelfde: hij durft in het theater de islam aan te pakken, maar voor tv-publiek nauwelijks. Vertel: hoezo, en wat, voorbeelden uit je redactie-overleg? Details doen ertoe. Tim remt Arjen zelfs soms af, probeert hem nuances bij te brengen wanneer Lubach steviger uit de hoek dreigt te komen. Tim wil een dialoog, en delen in de beroemdheid van Lubach met soms de ‘wij’-vorm. (N=1, want in de reacties op YouTube wordt Tim juist geprezen als interviewer.) Onderstaand een uitgebreide bewerking van de transcriptie van de podcast, met aanpassing van spreektaal inclusief het vele stamelen van de oprecht twijfelende Arjen. Daarmee wordt duidelijker wat er precies gezegd is: een langdradig artikel, maar Lubach zelf hecht aan context. <h3>De Ongelofelijke Podcast</h3> Na 45 minuten precies komt het <a href="https://notegpt.io/detail?id=mN6WV3wlQjE">gesprek van Tim Hofman met Lubach</a> op de grenzen van zijn satire, met name die van de religie en cultuur van de islam: Tim: “Daar [<a href="https://www.youtube.com/watch?v=JKSrnlched8">in De Ongelooflijke Podcast, na 1.01 uur]</a> zeg je: “Als ik nu een uitzending lang Mohammed-cartoons laat zien, dan moet ik verhuizen en dan moeten er de rest van mijn leven politieagenten om mij heen komen wonen. Ja, sorry, dat heb ik er niet voor over. En dan mag je me laf noemen, maar zo zal iedereen redeneren.”  Arjen: “Er waren heel veel reacties op, uit voornamelijk rechtse hoek, maar overal wel een beetje: van “een satiricus die niet durft” tot “over de islam moet je wel gewoon grappen maken”, et cetera…Ook in de Tweede Kamer.” ______________________________________________________________________ <blockquote> Hier even een onderbreking van het transcript van het interview voor wat door mij verzamelde citaten uit de Tweede Kamer over Lubachs eerdere verzuchting in De Ongelofelijke Podcast die ertoe doen: “ Weet de heer Van Baarle [Denk] bijvoorbeeld ook dat de onder ons bekende Arjen Lubach geen grappen durft te maken over de islam? Ik heb daarom in mijn betoog gepleit: laat er ruimte blijven voor kritiek op een godsdienst, omdat het valt onder de vrijheid van meningsuiting. Dat is echt iets anders dan dat je de mensen die die godsdienst aanhangen, discrimineert.” (<a href="https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/commissieverslagen/detail?id=2026Z16340&did=2026D26019">André Flach, SGP</a>!, 21 mei 2026) “Arjen Lubach zegt het ook: ik maak geen grappen meer over de islam, want dat is te gevaarlijk; dan moet ik meteen beveiligd worden. Wat vindt de heer Dassen als Knegselse cabaretkenner van die situatie? Wat vindt hij ervan dat we wel grappen kunnen maken over Knegsel, maar niet meer over de islam?” (<a href="https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/commissieverslagen/detail?id=2025Z15671&did=2026D08565">Martin Bosma, PVV</a>, 19 januari 2026) “De Minister noemde BBB als voorbeeld om op de sanctielijst te zetten. Ik vraag me  dan toch af of dat een soort Arjen Lubachje is? Durft de Minister DENK niet te noemen  en noemt hij dan maar de boeren?” (<a href="https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/commissieverslagen/detail?id=2025Z17739&did=2025D38061">Claudia van Zanten, BBB</a>, 3 september 2025) “Afgelopen week gaf Arjen Lubach in een programma aan dat hij een hele avond grappen kan maken over het christendom — dat is geen probleem — maar dat als hij grappen wil maken over de islam en Mohammed-cartoons laat zien, hij zijn leven niet meer zeker is.” (<a href="https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/plenaire_verslagen/detail/2025-2026/2">Chris Stoffer, SGP</a>, 17 september 2025) </blockquote> ______________________________________________________________________ Tim: “Wat bedoel je daar nou mee? [met de uitspraak bij de Ongelooflijke, red.] En wat zijn dan die afwegingen?” Arjen: “Ten eerste hoor je het verschil tussen wat jij net voorleest en wat ervan gemaakt is. Dus je hebt die quote van mij, en je hebt de kop die daarna verscheen: “Arjen Lubach durft geen grappen te maken over islam”, van Lale Gül die daar volgens mij mee aan de haal ging.” Tim: “Ja, <a href="https://www.youtube.com/watch?v=TqCJk7xRMWg">die zegt</a>: “Vrijheid van meningsuiting is blijkbaar dood en begraven.” Arjen: “Wat een ridicule gevolgtrekking is als je hoort wat ik heb gezegd. Ik bedoel, ik snap dat element wel en ik vind het ook wel ergens een probleem. Ik bedoel niet om nu de islamhaters weer brandstof te geven.” Tim: “Daarom wil ik het graag bespreken, zodat we dit even, zo genuanceerd als het aan de redactietafel gaat, kunnen doen. Zodat we weten waar we het over hebben.” Arjen: “De werkelijkheid is dat ik heus wel tien fragmenten kan sturen wanneer ik grapjes maak, islam-gerelateerd of over islam. Dus we hebben ritueel slachten gedaan, in mijn theatershow een grap over ramadan. Op dezelfde manier als ik grapjes maak over het paasfeest bij christenen of wat dan ook. Dus dat doe ik heus wel. Het enige wat ik heb willen zeggen, is er een grens aan wat je kan of durft? Toen zei ik inderdaad letterlijk wat je nu herhaalde: er zijn grappen denkbaar, namelijk het tonen van Mohammed-cartoons wat Charlie Hebdo en Kurt Westergaard deden, die dat met de dood hebben moeten bekopen. Dus is de logische gevolgtrekking dat als je je leven en dat van je familie wat waard vindt, dat je daarmee oppast. Dat is alles wat ik heb gezegd, en meer niet. En toen werd de kop inderdaad “Arjen Lubach durft geen grappen te maken over islam” en toen kreeg ik kritiek van rechts en links. Rechts vond dat ik laf was, en links vond dat ik hiermee de anti-islam sentimenten aanwakkerde. Dus dat ik Geert Wilders munitie gaf om te zeggen: “Zie je wel, wat een verderfelijke godsdienst.” Dus van beide kanten werd er wat van gevonden. Ik weet niet precies welke verdieping je nu zoekt: wat ik daadwerkelijk van islam vind, wat wil je weten?” Tim: “Ik wilde even weten wat dat meebrengt, allereerst voor jou als maker. Het betekent dus niet dat je geen grappen over islam en moslims kan maken. Daar zeg je, er is gewoon een segment in dat grappensegment, eigenlijk een kleine niche zoals Mohammed-cartoons een uitzending lang laten zien. Dat is gevaarlijk. Dat vermoed jij in ieder geval.” Arjen: “Niet vermoeden, daar zijn letterlijke bewijzen van. Ik weet niet wat er gebeurt als ik het zou doen, maar afgaande op wat er gebeurd is in de geschiedenis, zou ik dat… zou ik daarmee oppassen.” Tim: “Ja, even de reacties, hoe kijk jij daarnaar? Wat doet het met jou als satiricus?” Arjen: “Je wilt vooral mensen door de war schudden [sic] en zeggen: “Luister eerst even naar het fragment [uit die podcast vorig jaar], maar dat is meer een soort mediakritiek als zodanig. Namelijk de ongenuanceerde onderbuik, primaire reacties die dan komen, daar kun je je gewoon niet tegen wapenen. Maar dat is wat er bij websites gebeurt en ook bij sommige televisieprogramma's, vooral in het wat rechtsere segment. Dat wordt weer een nieuwe kop en daar wordt op gereageerd door iemand aan tafel. Dat wordt weer een nieuwe kop, en dat wordt weer besproken op de radio. Zo ontstaat er een soort echoput van versimpelde elementen van hetgeen wat je hebt gezegd… Ik heb gek genoeg ook wel bijval gehad van mensen van wie je het niet verwacht, zoals Hans Teeuwen, die natuurlijk een islamcriticus is, of een islamsatiricus, laat ik het zo zeggen. Waarvan ik dacht: “O, nou zullen we het krijgen”...Maar hij zei: “Ja, dit snap ik eigenlijk wel, want het zegt wel iets over de wereld dat iemand dit niet durft.” Dus toen nam die het eigenlijk een beetje voor me op. Ja, onverwachte wending.” [<a href="https://www.geenstijl.nl/5185613/teeuwen-lubach">Hans Teeuwen steunt Lubach</a> in 2025 na De Ongelofelijke Podcast-uitspraak; iets daarvoor was hij<a href="https://www.geenstijl.nl/5182518/hans-teeuwen-sleaupt-arjen-lubach-carice-van-houten-en-tim-hofman"> kritisch over</a> zowel Lubach als Hofman] Tim: “Maar toch…we weten dat het bij Charlie Hebdo is gebeurd…islamkritiek is natuurlijk wat anders dan satire en is wat anders dan volmondig moslims haten of beschimpen of zondebokken maken van alles. Dus daar kan je ook kritiek op krijgen…Maar ik vind het idee dat een satiricus ergens zit en denkt: “Ik heb het gevoel dat het gevaarlijk is als ik hierover begin”, dat lijkt me ook beklemmend ergens…” Arjen: “Ja, en ik zeg ook niet dat er geen probleem is met dat element van islam. Dat vind ik echt oprecht. Een bepaald jihadistisch, extremistisch element aan islam is vrij hardvochtig, vrij definitief, toch? Ik zeg dus niks over de vreedzame, vredelievende moslim die bij ons om de hoek woont, die helemaal geen kwaad in de zin heeft. Maar aan één van de grootste ideologieën ter wereld hangt een, niet aan alles, maar hangt een bepaald element van een soort doodscultus van mensen die zeg maar de hemel verkiezen boven het leven hier en zo ver gaan dat ze maar…Ik moet het goed uitleggen, het is allemaal heel precair natuurlijk…” Tim: “Ik heb het idee dat je ook op eieren loopt…” Arjen: “Nou, een beetje wel omdat ik wil het gewoon goed uitleggen. Islam is 600 jaar na het christendom ontstaan. Christendom is hier ook doorheen gegaan. Dat was natuurlijk ook een soort rigide extremistische wereld, zeg maar, een paar honderd jaar geleden. En ik denk wel dat het goed is voor dat element van islam als daar een soort van verzoenend element in komt. Dus dat er homo-moslims mogen zijn. Die zijn er vast en die hebben vast ook heel veel vrienden om zich heen. Maar dat die van de totale gemeenschap een bepaalde acceptatie krijgen. Dan is het christendom ook nog niet zo...” Tim: “Nee, die niche heb je binnen elke religieuze gemeenschap die onderdrukt wordt.” Arjen: “Kijk, mijn strijd is altijd met ideologieën die zich bemoeien met het leven van anderen, islam en welke godsdienst dan ook. Daar heb ik<a href="https://www.encyclo.nl/begrip/beef"> beef mee</a>. Dus als jij zegt: “Ik wil een homo zijn of ik wil lesbisch zijn. Ik draag geen hoofddoekje, maar ik geloof wel in Allah.” Dat dan de rest van de gemeenschap niet zegt: “Dan ben je geen echte moslim en we verstoten je.” Dat geldt ook voor het christendom, heb ik ook beef mee. Dus dat is altijd de strijd, intern, met grote machtsstructuren van die grote godsdiensten. En we kunnen niet ontkennen dat er meer landen zijn, bijvoorbeeld een Iran of een Afghanistan, waarbij het hele land is ingericht op die manier.” Tim: “Ja, ik denk: is dat niet de nuance die we daarin aan moeten brengen?” Arjen: “...Het stomme hieraan is gewoon dat alles wat je zegt en daarom ben ik zo voorzichtig, lijkt het alsof ik een soort Gidi Markuszower/Wilders brandstof aan het geven ben. Terwijl ik niks heb met xenofoben en mensen die hun vluchtelingenbeleid baseren op kleur of religieuze overtuiging. Daar heb ik helemaal niks mee. Dus dat is absoluut niet wat ik wil zeggen.” Tim: “Jij hebt moeite met, in welke stroming dan ook, de gewelddadige, dogmatische clubjes mensen die zich daarbinnen begeven. Dus jihadisten. Dus christofascisten. Dus alles wat ergens die manier van onderdrukking bezigt.” Arjen: “Ja, ja. Maar ja, wat links dan zegt is van: “Maar dan moet je niet de hele tijd de moslims pakken. Dan moet je ook bij de christenen zijn”. Tim: “Maar wat is links? Zijn dat tien mensen? Zijn dat de grote opiniemakers? Zijn dat Kamerleden?” Arjen: “Dat zijn mensen die dan dingen zeggen of in mijn DM reageren ofzo.” Tim: “Zijn dat er veel? Arjen: “Ja, er zijn altijd wel veel als je dit soort shit zegt. Ik hou mijn hart vast na deze podcast...Dat wordt weer een Geenstijl-stukje en dan heb ik weer wat mensen in de DM.” Tim: “En wat zou dan de kop zijn van dit stuk? Arjan Lubach nuanceert eigen uitspraak.” Arjen: “Arjan Lubach lult om het echte probleem heen. Dat zou rechts zeggen. En links zegt: Arjen Lubach geeft brandstof aan fascisten en islamofoben…En het geeft niet hè, want inmiddels ben ik het wel gewend en het is allemaal OK.” Tim: “Ik voel dat precaire niet zo.” “Nou, misschien ben ik wat precair omdat mijn overtuiging vrij rigide is. Ik ben niet rechts of links of politiek. Ik ben gewoon een seculier. Ik ben gewoon een atheïst. Die echt moeite heeft met al die machtsstructuren. Daar komt mijn strijd vandaan. Dus het is niet een strijd dat ik vind dat Nederland voor de Nederlanders is en dat die culturen…ik heb niks met dat cultuurrelativisme…” Tim: “...Het precaire van een gesprek als dit voel ik helemaal niet zo. En ik zit ook even te denken of dat mijn eigen beroepsdeformatie is of dat ik het inhoudelijk helemaal mis heb. Dus zodat we de last samen dragen. Hoe ik daarnaar kijk…Dus die kritieken heb ik zelf ook gegeven. Ik denk dat ik hardop kan zeggen dat de jihadistische tak binnen de islam ver staat van wat met vrijheid te maken heeft.” Arjen: “Wel een understatement.” Tim: “Nee nee nee. Ja. Nee. Ik probeer… Hoe zou jij dat zeggen?” Arjen: “Nee, je hebt gelijk…” Tim: “Ik denk dat de plek van een moslim in Nederland nu veel breekbaarder en moeilijker is met mensen in Den Haag die over hen praten alsof het niet mensen, maar soms dieren zijn. In talkshows wordt dat gedaan en er wordt een gevaarlijk beeld gecreëerd. En dat is voor mijzelf iets waar ik in uitingen rekening mee houd. Ik ben ook gestopt met vloeken omdat ik dacht: “Ja, ik kwets hier christenen mee en dat hoeft voor mij niet.” En ik voel me niet tegengehouden. Niemand heeft dat van me gevraagd en dat doe… heb ik ook met moslims. Dat beschimpen hoeft niet als het gaat over een grapje over jouw profeet. Maar ik zeg er ook bij dat als ik de urge wel zou voelen, zou ik dat wel doen.” Arjen: “Maar het gaat er toch om: is het een goede grap of niet? Ik bedoel, ik doe het dus niet omdat het op andere manieren gevaarlijk is, maar ik vind voor al die dingen geldt, voor vloeken ook, als het een goede grap is mag het wel. En niet als het geen goede grap is.” Tim: “Nee, ik heb ook geen oordeel over iemand die dat wel doet. Voor mijzelf kijk daar ik probeer gewoon geen lul te zijn. En dat is ook makkelijker want jij bent satiricus…jouw vak, weet je wel.” Arjen: “En we hebben een keer een deugduel gedaan toch op tv? En hier win je weer een puntje… Het stomme is denk ik, het is wel complex, want je wilt dus geen klootzak zijn.” Tim: “Ik wil dat niet, jij wilt dat niet.” Arjen: “Maar ik weet en jij ook en iedereen dat er ook veel vrouwen zijn die [de hoofddoek] wel willen afdoen. Dus dan is de vraag: mag je dan nooit meer iets over hoofddoekjes zeggen? Het risico is wel dat we zodra iemand het woord hoofddoekje zegt, dat iedereen in een stuip schiet en zegt hiermee beperken we de vrijheid van die mensen die daarvoor kiezen.” Tim: “Ik denk dat we dat na deze podcast niet hebben, als we dat nuanceren.” Arjen: “Maar de vraag is of mensen die hele podcast gaan luisteren, want dit woord is een kop en weer een item in een talkshow, dat is het probleem.” Arjen: “Ja, nee, maar zeker. Maar goed. Nou ja, om aan te geven, het is niet zwart-wit en in alles zit nuance. Je hebt allerlei verschillende mensen die allerlei dingen op verschillende manieren beleven. En door heel veel mensen wordt het inderdaad platgeslagen tot een voor-of-tegen discussie. En inderdaad ingezet voor politiek gewin. Maar ik vind wel dat die discussies, en ik zeg niet dat het niet kan, gevoerd moeten kunnen blijven worden. Dat je rekening houdt met hoe vrij mensen zich voelen in het land. Weet je wel en soms loopt het uit de hand, bijvoorbeeld van die eerwraak in Joure, dat moet je kunnen bespreken dat er kennelijk in Nederland mensen wonen waarvan vaders en broers denken dat ze hun zusje en dochter mogen vermoorden als die een relatie aangaan…” Tim: “Zou je dat bespreken? Ik weet hoe wij het zouden doen, maar ben benieuwd hoe jij het zou doen.” “Uitgebreid en goed onderzocht. Maar ja, wij maken items van 15 minuten, dus dan moet je toch ook weer een beetje platslaan. En daarom zijn dit soort dingen voor ons denk ik net iets te heftig. Wij slaan ook heel veel over omdat je gewoon geen grappen erover kan verzinnen. Want we moeten er grappen over kunnen verzinnen. Weet je wel, je hebt zielige mensen of verwarde mensen, Jeugdzorg of zo. Er zijn al veel onderwerpen waar wij op stuk lopen omdat we denken. Ja, alles wat je bedenkt voor grap gaat ten koste van die figuren, de slachtoffers in dit verhaal. En je wil natuurlijk grappen te maken ten koste van de mensen die het beleid bepalen, die domme dingen doen. Soms lukt dat niet. Dus zo'n eerwraak, dat is voor ons bijna niet te doen. Maar ik vind het goed dat er mensen zijn die het wel doen. Maar de uitdaging hieraan is natuurlijk: stel je maakt een half uur verhaal over eerwraak in Nederland, dan zet Wilders een fragment op Twitter en zegt “Zie je nu hoe verderfelijk”.” Tim: “Ik hoop dat dat niet in jouw hoofd gaat zitten als satiricus: “Wat doet een rechtse politicus met wat ik hier maak? Want dat uit context trekken en als olie op het vuur gebruiken in iets wat nuance vereist; als dat in jouw hoofd gaat zitten als satiricus of in mijn hoofd als journalist, dan zijn we ver van huis.” Arjen: “Ja, dat baart mij ook wel zorgen. Nee, het speelt wel mee in mijn hoofd. Dat is wat ik zeg. Dat is die profeet en de afbeeldingen, maar ook al deze dingen. En ik ben wel eens jaloers op Sander Schimmelpenninck bijvoorbeeld die veel minder een blad voor de mond neemt, die gewoon meer durft te zeggen.” Tim: “Die heeft ook een andere positie dan jij… Wat zou jij willen zeggen en durf jij niet te zeggen wat Sander Schimmelpenninck wel zegt dan?” Arjen: “Die zegt gewoon wel eens “Die mensen in talkshow waren vanavond weer heel dom.” Dan denk ik: “Ja, vind ik ook wel, maar dat ga ik niet zeggen, want ik vind het lekker om te zeggen, maar ik laat het liever zien. En dat mensen zelf die conclusie trekken. Dat is volgens mij de functie van een satiricus.” Tim: “Maar jij draagt de<a href="https://context.reverso.net/vertaling/engels-nederlands/burden"> burden</a> van een satiricus, het genuanceerd grappen maken voor heel veel salaris…” Arjen: In de Zomergastenaflevering met Abu Jahjah [podcast<a href="https://podcasts.apple.com/nl/podcast/vpro-zomergasten/id1412808006"> niet meer beschikbaar</a>] zei hij dat islamofobie hetzelfde was als racisme. En toen had ik in mijn seculiere atheïstische brein dat van feiten houdt en van semantiek, gezegd: “De islam is geen ras. Dus het kan geen racisme zijn.” Echt, als je shit over je heen wilt krijgen, moet je dat zeggen. Op X in die tijd. Dat heeft me zoveel shit opgeleverd… Die discussies zijn super moeilijk te voeren omdat je vervolgens zoveel shit over je heen krijgt. Net als met de term islamofobie. Dat wordt heel vaak ingezet als manier om je de mond te snoeren als je gewoon kritiek hebt op de ideologie. Als ik zeg: De feitelijke islam zoals die staat opgeschreven levert weinig vrijheid op voor minderheden, of voor vrouwen - dat is niet eens een minderheid, maar voor gemarginaliseerde groepen - dat is gewoon zo. Dan zijn er mensen die zeggen: “Dit is islamofobie.” Als je van een element van islam zegt: “Dit vinden wij niet kunnen in onze westerse samenleving…dan moet je niet meteen worden weggezet zet als iemand die xenofoob of islamofoob is.” Ik hoop op een wereld waarin we wat meer genuanceerd dingen kunnen bespreken. Ook als ze een beetje schuren, ook als ze een beetje pijn doen, zonder dat mensen van de weerszijden van beide flanken meteen een stempel op zich krijgen of monddood proberen te worden gemaakt.” Tim: “Is het dan ook jouw taak als vooraanstaande satiricus met een enorm publiek om altijd overal de nuance in aan te brengen?” Arjen: “Ja. Oké.” Tot zover de stand van de satire in Nederland; die moet genuanceerd zijn. Zo komen beide heren tot overeenstemming. <h3>Lale Gül</h3> Lale Gül, die door Lubach wordt verweten dat ze zijn uitspraak over islam-zelfcensuur in 2025 uit het verband rukte en ridiculiseerde, geeft een antwoord<a href="https://www.telegraaf.nl/opinie/lale-gul-ironisch-dat-arjen-lubach-zich-beklaagt-wanneer-een-columnist-hetzelfde-doet-als-hij/159055634.html"> in De Telegraaf van 25 juli 2026</a>. Teneur: ze vinden hetzelfde maar Lubach praat moeizaam, zij niet. “Lubach noemt mijn conclusie ridicuul. Toch zegt hij vervolgens opnieuw exact hetzelfde als vorig jaar. Hij verwijst naar Charlie Hebdo en Kurt Westergaard. Hij vergeet daarbij Theo van Gogh, die overigens niet vermoord werd om het tekenen van een cartoon, maar om een mening. [feitelijk onjuist, een jaar geleden in De Ongelooflijke Podcast<a href="https://www.youtube.com/watch?v=JKSrnlched8"> noemde Lubach</a> Van Gogh juist met name, na 1.01 uur] Waar verschillen wij dan eigenlijk van mening? Niet over de feiten. Hij zegt dat satire over Mohammed zulke veiligheidsrisico’s met zich meebrengt dat hij er bewust van afziet. Ik zeg dat dit een beperking van de vrijheid van meningsuiting is. Dat zijn geen tegengestelde standpunten. Dat is dezelfde werkelijkheid, maar anders benoemd… …Wanneer iemand zegt dat Charlie Hebdo werd uitgemoord vanwege cartoons, is dat geen rechtse analyse. Wanneer Lubach zegt dat hij Mohammed-cartoons vermijdt uit angst voor levenslange beveiliging, is dat evenmin islamofobie. Misschien is dat uiteindelijk wel het grootste probleem van deze discussie. Dat we de taal zijn kwijtgeraakt om eerlijk over die angst te spreken, zonder onmiddellijk te worden ingedeeld als islamhater, racist of lafaard.” *) Beeld vervaardigd met ChatGPT  (Dus, moslimextremisten, u moet niet bij mij zijn.)   Tim Hofman wil satire graag genuanceerd houdenhttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Lubach Hofman Gul Mohammed.jpg?twic=v1/cover=720x405Een krampachtig gesprek over zelfcensuur en islam met Arjen Lubachhttps://www.netkwesties.nl:443/2495/een-krampachtig-gesprek-over-zelfcensuur.htmJohan Derksen nu de nar, Jan Mulder toenVrije en originele tv-persoonlijkheden zijn ingekaderd of van het scherm verbannen. Terwijl er zo’n behoefte is aan de onvoorspelbaarheid van de nar.https://www.netkwesties.nl:443/2494/johan-derksen-nu-nar-jan-mulder-toen.htmSun, 09 Aug 2026 10:46:00 GMTWeet je het nog? Er was een tijd dat de oude Jan Mulder de vrije nar van de Nederlandse televisie was. Hij had de vrijheid om een gedachte te laten ontstaan, te onderzoeken en soms zelfs te laten ontsporen. Aan tafel bij Barend & Van Dorp belichtte hij steevast de andere kant. Hij zei wat anderen niet durfden te zeggen. Vrij, authentiek en origineel. Tegen de draad in. De één vond hem een irritante betweter, de ander een verademing. De meningen liepen uiteen. Daarom was het goede tv. Er gebeurde iets aan tafel. Niet iedereen hoefde het met elkaar eens te zijn om toch naar elkaar te luisteren. <h3>Van onvoorspelbaarheid naar formule</h3> Niet veel later schoof ook Jan Mulder aan bij het gerenommeerde De Wereld Draait Door aan de Westergasfabriek. Opvallend genoeg werd juist daar de vrije nar al voorzichtig ingekaderd. Mulder kreeg een rubriek: De tien ergernissen van Jan. De dwarsdenker werd onderdeel van de formule. De onvoorspelbaarheid kreeg een begin- en eindtijd. Zelfs de vrije geest moest in een format passen. Dat was nog vóór sociale media het publieke debat volledig zouden overnemen. De eerste tekenen waren al zichtbaar. Aan de talkshowtafels zitten nog altijd mensen met uitgesproken meningen. Maar de vrije nar is zeldzaam geworden. Er zitten vooral mensen die begrijpen hoe het spel werkt. Ze voelen feilloos aan welke toon aanslaat. Een scherpe mening scoort. Een harde mening scoort beter. Een goed onderbouwde mening is niet altijd noodzakelijk. Je hoeft van een onderwerp geen verstand te hebben om er overtuigend over te klinken. Zekerheid is tegenwoordig een vorm van entertainment. <h3>Digitale rechtbank</h3> Johan Derksen is misschien de merkwaardigste uitzondering. Je kunt veel van hem vinden, maar zelden dat hij een zorgvuldig geconstrueerde rol speelt. Hij kan niet anders dan zeggen wat hij vindt. Hij neemt iedereen de maat, maar heeft ook iets wat schaars is geworden: de bereidheid om zonder veiligheidsgordel een mening te geven. Soms ongenuanceerd en soms provocerend, maar voor velen juist daardoor herkenbaar. Het werkt. Hij trekt kijkers, verdient een riant honorarium en heeft daarmee onbedoeld laten zien dat authenticiteit ook een verdienmodel kan zijn. En dus kijken ambitieuze tafelgasten, presentatoren en opiniemakers goed om zich heen. Ze zien wat werkt en denken: dat wil ik ook. Maar volledig vrij zijn ze nooit. Sociale media kijken mee. Niet alleen wanneer iemand een grens overschrijdt, maar vooral omdat iedereen weet dat het kan gebeuren. Eén ongelukkige zin en de digitale rechtbank opent haar zitting. Dus wordt eerst gebouwd aan een netwerk. Aan een profiel. Aan een merk. De mening komt daarna. <h3>Een houding kwijtgeraakt</h3> In de huidige mediawereld telt niet alleen het vak, ook de persoon die het vak speelt. Bekendheid is niet langer een bijproduct van het werk. Bekendheid ís steeds vaker het werk geworden. De nar is niet verdwenen omdat hij verboden werd. Hij verdween omdat hij zich moest aanpassen aan een systeem waarin spontaniteit een risico is en authenticiteit marketingtechnisch interessant. De moderne nar draagt geen belletjesmuts meer. Hij draagt een profielpagina. Op LinkedIn, Instagram en Facebook. Ik verlang weer naar mensen die gewoon zichzelf zijn. Desnoods hakkelend, zoekend of stotterend. Mensen die niet aanschuiven om anderen de maat te nemen of hun volgende uitnodiging veilig te stellen, maar omdat ze werkelijk iets onverwachts te zeggen hebben. Dan maar minder kijkers. Minder clicks. Minder geld. De talkshows zijn nu met vakantie, de nieuwsstroom vertraagt en misschien is dat precies het moment om ons af te vragen wat we kwijt zijn geraakt. Een televisiepersoonlijkheid. En een houding. Een manier van denken. De oude Jan Mulder. De vrije nar die nog gewoon mocht bestaan. *)<a href="https://www.linkedin.com/in/pascalmeyereerstegraadsleraarndederlands"> Pascal Meyer</a> is docent Nederlands en sectieleider vmbo, havo en vwo aan het Bouwens in Panningen. Dit opinieartikel verscheen eerder bij Trouw **) Beeld: Villa BVD, RTL, 1998, Henk van Dorp en Jan Mulder   Formats verdringen onvoorspelbaarheidhttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Henk van Dorp en jan Mulder Villa BVD.jpg?twic=v1/cover=720x405Johan Derksen nu de nar, Jan Mulder toenhttps://www.netkwesties.nl:443/2494/johan-derksen-nu-nar-jan-mulder-toen.htmNederlandse AI-bot Loes; Inloggen met selfie-video; NRC-activisme met Solvinity; Portret Potjewijd; Jelle PostmaDe hitte heeft kennelijk zo zijn invloed op redacties van kwaliteitskranten en radio- en tv-interviewers. Actievoeren wint het van nuance zoeken.https://www.netkwesties.nl:443/2492/nederlandse-ai-bot-loes-inloggen-met.htmSun, 09 Aug 2026 10:46:00 GMT<h3>Veilige Loes</h3> <a href="http://loes.ai">Loes.ai</a> is een Nederlands initiatief voor ChatGPT en andere Amerikanen, met een <a href="https://loes.ai/#how">hele open ontwikkeling</a>. Loes.ai wil zo een veiligere optie <a href="https://aiinsider.nl/nieuws/loes-ai-nederlands-alternatief-voor-chatgpt-draait-lokaal-en-veilig/">bieden </a>voor overheid, onderwijs en zorg. Data blijven hier, trainingsdata worden niet gejat. Dit is een concurrent voor het gehypte <a href="https://gpt-nl.nl/">GPT-NL</a> <h3>Vervolging om het wissen alle data</h3> De VS<a href="https://www.theguardian.com/us-news/2026/jul/23/cop-city-protester-phone"> dagen een Amerikaanse staatsburger</a> omdat hij GrapheneOS op zijn telefoon had staan, een open source besturingssysteem waarmee gebruikers een toegangscode kunnen invoeren om de telefoon volledig te wissen.<a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/GrapheneOS"> GrapheneOS</a> werkt op onder meer Google Pixel-telefoons. De verdachte, Sam Tunick, werd op 24 januari 2025 op de luchthaven van Atlanta aangehouden voor verhoor, na een vakantie in de Dominicaanse Republiek. Zonder dat hij het wist, hadden de federale autoriteiten hem op een terrorismelijst geplaatst vanwege zijn vermeende banden met de beweging tegen Cop City, een centrum voor politieopleidingen. Het ministerie van Justitie in Washington grijpt een onbekende Amerikaanse federale wet aan die het strafbaar stelt om eigendommen te vernietigen om te voorkomen dat deze in beslag worden genomen. Critici zijn bezorgd dat het gebruik van een technologie voor privacy en veiligheid door demonstranten tot vervolging kan leiden. <h3>Dickpic-video of lang wachtwoord</h3> Het<a href="https://www.rijksoverheid.nl/actueel/weblogs/jenv-verhalen/2026/hoe-kan-jij-jezelf-beter-beschermen-tegen-cybercrime-en-phishing"> advies voor wachtwoorden</a> van het ministerie van Justitie & Veiligheid in de strijd tegen alsmaar toenemende phishing: “Log veilig in met een uniek en veilig wachtwoord van minimaal 12 tekens. Daarna stel je altijd tweestapsverificatie in… Criminelen kunnen op verschillende manieren toegang krijgen tot je accounts. Bijvoorbeeld via je mail, maar ook door ‘brute force’. Dat is een manier waarbij je wachtwoord wordt gekraakt door zo veel mogelijk verschillende combinaties te proberen. Hoe meer tekens jouw wachtwoord heeft, hoe meer tijd het dus kost om de juiste combinatie te vinden. Daarom is een lang wachtwoord veiliger dan een kort wachtwoord. Gebruik bijvoorbeeld een zin in plaats van een woord met cijfers.” Google pakt het iets moderner aan en biedt klanten voortaan de mogelijkheid om<a href="https://blog.google/innovation-and-ai/technology/safety-security/selfie-video-sign-in/"> via een selfie-video</a> in te loggen. Gebruikers moeten een selfie-video naar Google sturen die vervolgens eventuele andere selfie-opnames’s die dezelfde gebruiker maakt daarmee vergelijkt. Om te voorkomen dat kwaadwillenden met deepfakes de dienst foppen, moeten gebruikers tijdens de selfie-video verschillende bewegingen uitvoeren om te bewijzen dat het een live video is. Wordt in stappen ingevoerd, maar voor<a href="https://myaccount.google.com/video-verification"> accounts in Nederland</a> nog niet beschikbaar <h3>Privé chats Claude lekken</h3> Nu pas, denk ik dan? Onder meer<a href="https://fortune.com/2026/07/27/a-trove-of-users-seemingly-private-conversations-with-anthropics-claude-ai-chatbot-showed-up-in-google-search-results/"> Forbes bericht</a> dat een grote hoeveelheid ogenschijnlijk privégesprekken met de Claude-chatbot van Anthropic in de openbare zoekresultaten van Google opdook. Met namen en adressen, sleutels voor cryptovaluta-wallets, uiteraard seks en werknotities en nepboekrecensies. “We geven mensen de controle over het openbaar delen van hun Claude-gesprekken, en in overeenstemming met onze privacyprincipes delen we geen chatmappen of sitemaps met zoekmachines zoals Google. Deelbare links zijn niet te raden of te vinden, tenzij mensen ervoor kiezen ze zelf te delen. Wanneer iemand een gesprek deelt, maakt hij of zij die inhoud openbaar toegankelijk, en net als andere openbare webinhoud kan deze worden gearchiveerd door diensten van derden”, zei de woordvoerder van Anthropic tegen Fortune. Het probleem is daarop (echter) wel verholpen. <h3>‘170 uur nodig voor één toestemming’</h3> De succesvolle Oostenrijkse privacylobby Noyb dient<a href="https://noyb.eu/sites/default/files/2026-07/Uninformed%20consent%20Dict.cc%20redacted_EN.pdf"> een klacht</a> in tegen het populaire online woordenboek dict.cc. De AVG schrijft voor dat toestemming “vrijwillig, geïnformeerd, specifiek en ondubbelzinnig” moet zijn. Bij een bezoek aan dict.cc worden gebruikers er volgens Noyb echter toe aangezet om met één enkele klik toestemming te geven voor online tracking door maar liefst 1.741 “partners”. Hierdoor is het voor gebruikers onmogelijk om precies te weten wie toegang heeft tot hun gegevens en hoe deze daadwerkelijk worden gebruikt. <h3>AP toch nat in Enschede-zaak</h3> De Raad van State zet definitief<a href="https://www.raadvanstate.nl/uitspraken/@159747/202401622-1-a3/"> een streep door</a> de boete van zes ton die Enschede in 2021 van de Autoriteit Persoonsgegevens kreeg opgelegd wegens vermeend volgen van bezoekers van de binnenstad via hun telefoon voor tellingen. In hoger beroep betoogde de AP dat met sensoren was bepaald “waar een en dezelfde natuurlijke persoon zich in de binnenstad begaf”. Dat had de AP volgens de Raad van State gelijk bij de straf voor Enschede als argument moeten inbrengen. <h3>Paginagroot over Potjewijd</h3> Volkskrant heeft een paginagroot ‘profiel’:<a href="https://www.volkskrant.nl/tech/advocaat-van-techreuzen-stapt-over-naar-de-privacyzijde-geert-potjewijd-wordt-voorzitter-van-ap~b470ddda/"> Advocaat van techreuzen stapt over naar de privacyzijde: Geert Potjewijd wordt voorzitter van AP</a>. Een hoop speculatie en gezeur dat niets nieuws oplevert. Plus wederhoor van vertrekkende voorzitter Aleid Wolfsen die gewezen wordt op zijn tekortkomingen. <h3>Pensioenfondsen indirect in Solvinity</h3> <a href="https://www.nrc.nl/nieuws/2026/07/29/pensioenfondsen-achter-verkoop-van-digid-aan-amerikanen-a4933447">NRC onthult</a> dat de pensioenfondsen ABP en Pensioenfonds Zorg en Welzijn (PFZW) beleggen in<a href="https://www.vitruvianpartners.com/"> Vitruvian Partners</a>, de eigenaar van Solvinity die dit bedrijf aan Kyndryl wilde verkopen, wat geblokkeerd is door EZ. NRC-redacteur Jeroen Wester betoont zich activistisch in zijn ‘objectieve’ nieuwsartikel. Daar kan Eric Smit met The Firewall niet tegenop: “De vraag is waarom ABP zich als maatschappelijk betrokken belegger niet laat horen in de DigiD-zaak. Waarom negeert het pensioenfonds de glasheldere democratische wensen van kabinet en parlement? Heeft ABP er bij het Britse beleggingsfonds op aangedrongen niet te procederen tegen de Nederlandse staat? Waarom heeft het pensioenfonds zich niet sterk gemaakt voor de nadrukkelijke wens van de Nederlandse politiek om vertrouwelijke gegevens van Nederlandse burgers te beschermen en niet in gevaar te brengen door het bedrijf achter DigiD aan een Amerikaanse branchegenoot te willen verkopen?” <h3>Jelle Postma</h3> Gisteren op NPO Radio 1 mogen luisteren naar <a href="https://www.linkedin.com/in/postma-jfp/">Jelle Postma</a> van <a href="https://justiceforprosperity.org">Stichting Justice for Prosperity</a>. Hij werd <a href="https://www.nporadio1.nl/uitzendingen/npo-radio-1-special/019e8d1b-19e9-73c4-b459-e30cc8981db2/2026-08-01-npo-radio-1-extra">een uur lang geïnterviewd</a> door Sarah Bakker in Sarah en de Macht. Boeiende zienswijzen. Echter, zo’n intelligente, interessante man met verheven idealen verdient het wel om kritisch te worden bevraagd in plaats van voortdurend naar de mond te worden gepraat. *) Beeld: zeehond aan het zonnen op het strand in Noordwijk, 29 juli 2026 (Peter Olsthoorn)   Peters Privacyjournaal week 31, 2026https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/20260729 ZEEHOND OP STRAND NOORDWIJK.jpg?twic=v1/cover=720x405Nederlandse AI-bot Loes; Inloggen met selfie-video; NRC-activisme met Solvinity; Portret Potjewijd; Jelle Postmahttps://www.netkwesties.nl:443/2492/nederlandse-ai-bot-loes-inloggen-met.htm