Netkwesties | Magazine over maatschappij en internet

Netkwesties | Magazine over maatschappij en internethttps://www.netkwesties.nl:443Netkwesties is een magazine over internet en samenleving. Naast nieuws biedt Netkwesties columns van professionals uit het vakgebied en een platform voor discussie over relevante onderwerpen.nlCopyright 2026Thu, 11 Jun 2026 04:55:01 +0100Netkwesties | Magazine over maatschappij en internethttps://www.netkwesties.nl:443/gfx/mail/logo.pnghttps://www.netkwesties.nl:443Feiten vormen zelden de enige waarheid“Maar zie je de feiten dan niet?” Zeker wel, maar daarmee heb je nog geen gelijk.https://www.netkwesties.nl:443/2450/feiten-vormen-zelden-enige-waarheid.htmWed, 10 Jun 2026 13:53:00 GMT‘De waarheid heeft vier gezichten: hoe we het publiek debat kunnen redden’ van de Belgische filosoof Simon Truwant is een belangrijk boek voor degenen die prijs stellen op waarheidsvinding. Hij onderscheidt vier soorten waarheden: feitelijke, ideologische, pragmatische en existentiële waarheid. Ik zal eerst proberen om op alle vier deze terreinen uiteen te zetten hoe twee meningen kunnen botsen, aan de hand van het meest acute chapiter en mogelijke aanloop naar een burgeroorlog: asielimmigratie. <table class="Table" style="border-collapse:collapse"> <tbody> <tr> <td style="border-bottom:1px solid white; padding:1px 1px 1px 1px; height:44px; border-top:1px solid white; border-right:1px solid white; border-left:1px solid white" valign="top"> Soort waarheid </td> <td style="border-bottom:1px solid white; padding:1px 1px 1px 1px; height:44px; border-top:1px solid white; border-right:1px solid white; border-left:none" valign="top"> Centrale vraag </td> <td style="border-bottom:1px solid white; padding:1px 1px 1px 1px; height:44px; border-top:1px solid white; border-right:1px solid white; border-left:none" valign="top"> Voorbeeld van verschil </td> </tr> <tr> <td style="border-bottom:1px solid white; padding:1px 1px 1px 1px; height:28px; border-top:none; border-right:1px solid white; border-left:1px solid white" valign="top"> Feitelijk </td> <td style="border-bottom:1px solid white; padding:1px 1px 1px 1px; height:28px; border-top:none; border-right:1px solid white; border-left:none" valign="top"> Wat is waar? </td> <td style="border-bottom:1px solid white; padding:1px 1px 1px 1px; height:28px; border-top:none; border-right:1px solid white; border-left:none" valign="top"> Heeft asielmigratie grote effecten op de woningmarkt? </td> </tr> <tr> <td style="border-bottom:1px solid white; padding:1px 1px 1px 1px; height:44px; border-top:none; border-right:1px solid white; border-left:1px solid white" valign="top"> Ideologisch </td> <td style="border-bottom:1px solid white; padding:1px 1px 1px 1px; height:44px; border-top:none; border-right:1px solid white; border-left:none" valign="top"> Wat is juist? </td> <td style="border-bottom:1px solid white; padding:1px 1px 1px 1px; height:44px; border-top:none; border-right:1px solid white; border-left:none" valign="top"> Wegen nationale belangen zwaarder dan universele mensenrechten? </td> </tr> <tr> <td style="border-bottom:1px solid white; padding:1px 1px 1px 1px; height:31px; border-top:none; border-right:1px solid white; border-left:1px solid white" valign="top"> Pragmatisch </td> <td style="border-bottom:1px solid white; padding:1px 1px 1px 1px; height:31px; border-top:none; border-right:1px solid white; border-left:none" valign="top"> Wat werkt? </td> <td style="border-bottom:1px solid white; padding:1px 1px 1px 1px; height:31px; border-top:none; border-right:1px solid white; border-left:none" valign="top"> Verminderen strengere regels de instroom? </td> </tr> <tr> <td style="border-bottom:1px solid white; padding:1px 1px 1px 1px; height:44px; border-top:none; border-right:1px solid white; border-left:1px solid white" valign="top"> Existentieel </td> <td style="border-bottom:1px solid white; padding:1px 1px 1px 1px; height:44px; border-top:none; border-right:1px solid white; border-left:none" valign="top"> Wie zijn wij? </td> <td style="border-bottom:1px solid white; padding:1px 1px 1px 1px; height:44px; border-top:none; border-right:1px solid white; border-left:none" valign="top"> Bedreigt of verrijkt asielmigratie onze identiteit en sociale cohesie? </td> </tr> </tbody> </table> <h3 style="margin-bottom: 11px;">1. Feitelijke waarheid: controleerbare feiten</h3> <ul> <li>Hoeveel asielzoekers komen er jaarlijks binnen?</li> <li>Hoeveel mensen vluchten daadwerkelijk voor oorlog of vervolging?</li> <li>Hoeveel krijgen er een verblijfsstatus?</li> <li>Wat is het effect op woningmarkt, criminaliteit en overheidsuitgaven?</li> <li>Wat is noodzakelijk en mogelijk volgens de huidige wetgeving?</li> </ul> Meningsverschil: <blockquote> A vindt: “Nederland kan de asielinstroom niet aan, dat zie je dagelijks op tv” B zegt: “Het rijke Nederland levert een minimale bijdrage en schendt het internationale Vluchtelingenverdrag” A oppert: “Asielmigratie veroorzaakt een groot deel van het woningtekort.” B stelt: “Het woningtekort wordt vooral veroorzaakt door te weinig woningbouw.” </blockquote> <h3>2. Ideologische waarheid: welke waarden moeten leidend zijn?</h3> Hier gaat het om normen en politieke idealen. Meningsverschil: <blockquote> A vindt nationale solidariteit het belangrijkst: een overheid moet eerst zorgen voor de eigen burgers. B vindt universele mensenrechten het belangrijkst: mensen in nood verdienen bescherming, dat is een morele plicht. </blockquote> Beiden erkennen dat opvang veel geld kost. <blockquote> A meent: “Geld hoort primair naar onze eigen bevolking te gaan.” B zegt: “We hebben een morele verplichting tegenover vluchtelingen, ongeacht geld.” </blockquote> Het conflict zit dan niet in de feiten, maar in de waarden. <h3>3. Pragmatische waarheid: wat werkt het beste?</h3> Welke aanpak is effectief? <blockquote> A stelt: Opvang buiten Europa en snellere uitzetting verminderen de instroom. B oppert: Europese samenwerking en legale migratieroutes werken beter. </blockquote> A en B delen wellicht als doel vermindering van mensensmokkel, chaos in de opvang en sollen met mensen. Maar zij verschillen over effectiviteit van middelen <h3>4. Existentiële waarheid: wat is de persoonlijke betekenis? Hoe voelt dit aan?</h3> Dit niveau gaat over identiteit, gevoelens, persoonlijke levensbeschouwing en zingeving. Meningsverschil: <blockquote> A vreest voor vervreemding van de eigen leefomgeving, angst voor moslimdominantie en aantasting van persoonlijke normen en waarden. B staat doet een moreel appèl op medeleven in een open, diverse samenleving. A: “Ik herken mijn buurt niet meer.” B: “Ik wil niet leven in een land dat mensen in nood zo grof afwijst.” </blockquote> Geen van beide uitspraken is primair feitelijk. Ze drukken uit wat voor de spreker betekenisvol en existentieel belangrijk is. <h3>Vastlopende discussie</h3> Volgens Truwants onderscheid ontstaat veel verwarring wanneer mensen op verschillende niveaus spreken zonder dat te beseffen: <blockquote> A uit een existentiële zorg: “Ik voel me niet meer thuis in de samenleving waarin ik ooit ben opgegroeid.” B reageert met een feitelijk antwoord: “Maar de cijfers tonen aan dat asielimmigratie een klein deel is.” </blockquote> Truwant wil het debat redden door ons te leren te ontdekken op welk niveau we debatteren. Truwant pleit voor “waarachtigheid”: streven naar accuraatheid, oprechtheid en een zorgvuldige herkenning van welk waarheidsniveau een gesprekspartner - en niet te vergeten jij zelf - hanteert. Waarheidsniveaus moet je ook als media expliciet maken om in gesprek te komen, zeker met gevoelige onderwerpen als klimaat, transgender en vaccinatie. In de journalistiek ligt het accent veelal te zwaar op de feiten, waardoor bijvoorbeeld ‘factchecking’ als essentiële bezigheid wordt gezien, maar het publiek nauwelijks beïnvloedt. [Wat ik tien jaar geleden<a href="https://www.villamedia.nl/artikel/factchecken-redt-de-democratie-niet"> al beweerde</a>, sprak hij pedant, want er gaapt een krater tussen het zenden en ontvangen van informatie.] <h3>Niet zomaar subjectief</h3> Behalve aan feitelijke waarheid, de kern van journalistiek, kan er conform Truwants gedachtegoed beter op tijd aandacht worden besteed aan ideologische waarheid en existentiële waarheid. Ik vind pragmatische waarheid minder boeiend, maar dat is persoonlijk. Je kunt het zelfs terugbrengen tot twee waarheden, de objectieve en subjectieve. Maar bovenstaand voorbeeld leert dat ook selectie van feiten subjectief is. En ik denk dat zelfs ideologische en existentiële waarheid met een behoorlijke mate van objectiviteit gevormd kunnen worden. Dus moet je die altijd serieus nemen. Maar Truwant maakt een uitzondering voor ‘zeveraars’, wat ik vertaal met kletsmajoors. Truwant noemt hun uitingen in het Nederlands ‘lulkoek’, ik kies voor ‘kletskoek’. Trump is zo’n zeveraar. “Dat is niet een leugenaar want feiten interesseren hem domweg niet. Daar kun je niet zinnig mee discussiëren”, zo zei Truwant recent in een<a href="https://www.netkwesties.nl/2424/de-waarheid-behelst-zo-veel-meer-dan.htm"> debat in Rotterdam</a>, waar hij vergaande complimenten voor zijn boek in ontvangst mocht nemen van drie prominente vrouwen aan de debattafel. Populisten, internettrollen, complotverspreiders en haatpredikers zijn nog lastiger dan de kletsmajoors want ze ondermijnen bewust rationele discussie teneinde emoties te manipuleren. “<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Flood_the_zone">Flood the zone</a>“ van Steve Bannon is hun strategische basis. Truwant heeft aanbevelingen om tot betere meningsvorming te komen: neem de mening van je opponent als waarachtig aan; ga na welk soort waarheid de ander hanteert, blijf nieuwsgierig naar de opbouw van de argumentatie. En uiteraard: leer geduldig luisteren, terwijl je het oordelen uitstelt. En ik zou eraan willen toevoegen: onderzoek je brein eens hoe veel scoringsdrift er achter je snelle meningen zit, met gelijkhebberij bij tegenspraak. <h3>Nog wat aardige details</h3> Zoals uitvoerig in ons<a href="https://www.netkwesties.nl/dossier-desinformatie-deepfakes"> dossier desinformatie</a> uiteengezet kunnen we de ellende volgens Truwant niet toeschrijven aan desinformatie en polarisatie veroorzaakt door sociale media. Zoals traditionele media ons graag doen geloven met een beroep op hun eigen waarheid (en marketing). Het is te gemakkelijk om te stellen dat we leven in een post-truth-samenleving. Weliswaar hebben mensen als Boris Johnson en Thierry Baudet vrij spel, worden “experten” zoals wetenschappers en journalisten aan twijfel onderworpen of ingeruild voor ínfluencers’, zijn Brexit en Trump-II het gevolg van manipulatie, maar het post-truth etiket doet volgens hem te weinig recht aan de verschillende vormen van waarheid en de invloed van verdraaiingen die altijd al speelden, ook in het pre-digitale tijdperk. Opvallend: Truwant onderschrijft de opvatting dat wetenschap en journalistiek ‘linkse bolwerken’ zijn zoals onderzoeker<a href="https://www.youtube.com/watch?v=EisMKSTOwW8"> Andreas De Block beweert</a> na gedegen onderzoek. Is dat niet gewaagd omdat hij het hele boek door een neutrale positie inneemt, en hierop aangevallen kan worden? Truwant, desgevraagd: “Dit is eigenlijk ook bedoeld als een neutrale feitelijke beschrijving in plaats van een ideologische stellingname. De Block toont het overwicht van linkse onderzoekers immers kwantitatief. Ik erken dit, maar volg zijn insteek en zijn conclusies niet onverkort. Hoewel de universiteit bevolkt is met linkse mensen, is het mijns inziens tegelijkertijd meestal een conservatief en log instituut dat ook een nogal rechtse marktlogica volgt. Ik bekijk dit dus genuanceerder dan Andreas.” <h3>Kritiek</h3> Iedereen die aan debat deelneemt heeft veel aan dit boek van Simon Truwant. Het is wel te dik, maar vrijwel alle boeken (ook romans) zouden kritischer eindredactie moeten hebben. Het eerste deel Diagnose en het derde en laatste deel ‘Remedie’ boeiden me helemaal, maar het tweede deel Analyse bevat veel pagina’s met lang(dradig)e alinea’s. Verder ontbreekt een (zelf)kritische benadering of deze fraaie theorie ons werkelijk kan helpen om het debat te verbeteren. Hoe werkt het in de praktijk? Want je kunt wel op gelijke voet debatteren over het passende niveau van ‘waarheden’ maar de hakken blijven wellicht alsnog in het zand. Truwant geeft cursussen om zijn theorie in de praktijk toe te passen. Maar dat is natuurlijk stof voor een volgend boek, waarbij Truwant hopelijk net zo makkelijk als in dit boek de binnengrenzen van de Benelux overschrijdt met pakkende voorbeelden - gelukkig niet al te zeer geschoond van het fraaie Vlaams. *) Gelezen: <a href="https://houtekiet.be/products/de-waarheid-heeft-vier-gezichten">De Waarheid heeft vier gezichten</a>, Simon Truwant, 2025 **) Foto: <a href="https://cottonvisuals.nl/">Cotton Visuals</a>, bij <a href="https://www.netkwesties.nl/2424/de-waarheid-behelst-zo-veel-meer-dan.htm">debat</a> in Arminius Rotterdam Journalistieke invalshoek schiet nogal eens tekorthttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/ARMINIUS 20260513-35.jpg?twic=v1/cover=720x405Feiten vormen zelden de enige waarheidhttps://www.netkwesties.nl:443/2450/feiten-vormen-zelden-enige-waarheid.htmSpinoza in theater behalve querulant ook queerNITE en Club Guy & Roni zetten onder regie van Guy Weizman met ‘Spinoza – de Mokum musical’ een heerlijke voorstelling over vrijheid en gebondenheid op een perfect moment voor. Geweldige muziek, dans en acteerwerk doen je genieten bij ondergaande zon met fluitende vogels en overvliegende reigers.https://www.netkwesties.nl:443/2449/spinoza-theater-behalve-querulant-ook.htmSun, 07 Jun 2026 08:23:00 GMTFoto boven: familie Espinoza komt aan in Amsterdam: moeder met Bento, Rebecca en Miriam Onze Spinoza De laatste jaren groeide de belangstelling voor <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Benedictus_de_Spinoza">Baruch ‘Bento’ Spinoza</a> (1632-1677), behalve vanwege zijn populairder wordende ideeën ook vanuit nationalisme; het is ‘onze Spinoza’, oranje trots. Oranje als belangrijkste kleur van de kostuums in deze musical berust, ondanks dat nationalisme en samenvallende voetbal-WK, uiteraard op toeval. Net als het element ‘epidemie’ (de pest) net nu de Tweede Kamer Coronaverhoren houdt. In de <a href="https://www.youtube.com/watch?v=b_JuC2WWjwA">podcast</a> ter voorbereiding op de voorstelling wordt direct de disclaimer geuit dat het theaterstuk losjes op de echte geschiedenis gebaseerd is. Het is naar eigen zeggen een “Mokum musical, een historische fanfiction van het leven van de grote filosoof”. De elementen vluchtelingengezin, verzet tegen heersende macht en dwingende religie, plus verbanning vanwege zijn verspreide ideeën doen het sowieso goed. Persoonlijke elementen als familieruzies en vooral Spinoza’s homoseksualiteit – hij was vrijgezel – berusten op fictie. Vader Spinoza, koopman in zuidvruchten, komt in het verhaal niet voor, evenmin als Baruchs twee broers. Rebecca en Miriam nemen als zussen een grote plaats in het stuk in, maar waren oudere halfzussen. Beide moeders overleden ‘in het echt’ jong, de geest van ‘de moeder’ blijft de hele voorstelling aanwezig om de kinderen te herinneren aan haar opdracht: “Cauto”, wees voorzichtig, en zorg voor elkaar. Waar Bento zich totaal niet aan houdt, wat hem vooral met Rebecca in conflict brengt, die in de musical getrouwd is met een rabbijn die in 1656 mede de banvloek over Baruch Spinoza uitspreekt. In werkelijkheid was Rebecca’s echtgenoot Samuel de Caceres een koopman en dichter. Zij trouwde hem toen hij weduwnaar werd van haar oudere zus Miriam, conform de toenmalige Joods-Portugese plicht. In de musical is het andersom, trouwt Miriam met Samuel na Rebecca’s dood; in weerwil van het verzet van Bento tegen deze religieuze idiotie. <img alt="" class="w-75" src="https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Spinoza%202%2Ejpg" /> Homo, een beetje hypocriet Ene Simon wordt opgevoerd als Bento’s geheime liefde. Het gaat om <a href="https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/beroemd/spinoza-simon-vries/">Simon Joosten de Vries</a>, Amsterdamse doopsgezinde koopman en een van zijn beste vrienden die hem bij overlijden geld uit de erfenis naliet voor studie. Joosten de Vries was vrijgezel, vandaar. In de voorstelling kan hij niet op tegen het workaholisme van de filosoof die met rede en ratio zijn eigen gevoel veelal opzijzet, al zien we ook een heftige zoenscène. Het is moedig van de makers dat ze belangrijke filosofie in een musical willen brengen, maar heeft soms wat moeilijke en/of moralistische moraaltekst tot gevolg: “Bestaat er een methode voor een samenleving die voor elk lid daarvan optimaal werkt, waarin mensen bereid zijn een deel van zichzelf weg te cijferen voor een ander?” Maar de treffendste les, zo vond m’n Amsterdamse jonge dochter die me vergezelde, is het aanstippen van hypocrisie tussen Bento’s fraaie leerstukken versus zijn persoonlijk leven: “Dus jij denkt nog steeds dat een boek de wereld kan redden. Dat oorlog stopt als jij de waarheid hebt gesproken. Luister, kom op. Jij vindt het nog steeds heel lastig om zonder ruzie samen te zijn met je familie. Als jij het al niet kan, hoe moet het dan met de rest van de mensheid?” Bento’s toentertijd radicale ideeën over religie als een fantasie om de mensen koest te houden en troost te bieden, zijn ontkenning van God als bovennatuurlijk wezen, en de nadruk op vrijheid, rede en natuur, zetten hoe dan ook de familiebanden onder druk. Wat gebeurt er als overtuiging belangrijker wordt dan nabijheid? Was de rationalist met zijn eeuwige vragen ook niet een eigenwijze lastpost voor anderen? (Hoe herkenbaar trouwens persoonlijk). Zen in het bos <img alt="" class="w-75" src="https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Spinoza%201%2Ejpg" /> Vond ik het eerste deel niet altijd even boeiend, na de pauze barst het stuk in volle glorie los met schitterende, hopelijk onvergetelijke duetten. Dat het dan donker wordt brengt het toneel dichter bij de toeschouwers. De <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Moord_op_de_gebroeders_De_Witt">moord</a> op de gebroeders De Witt door het intolerante Defend Netherlands-achtig gepeupel vind ik een theatraal hoogtepunt, door Spinoza betiteld als “ultieme barbarij”. Aansluitend fraai: de onderdrukkende dictator op uitschuifbenen als symbool van de autoritaire ‘mannetjes’ die Spinoza bestreed, met een oranje kop verwijzend naar het heden. Ofschoon ik de mooiste buitenscène direct bij het begin ervoer. De overleden moeder Spinoza wordt in een wit laken gewikkeld onder schitterend vioolspel, begeleid door tjilpende en zingende vogels in ruisende bomen. Je verzint het niet als theatermaker, maar dit voelde ik als weldadige harmonie. Recenseren is sowieso een discutabele bezigheid, geen waarheid, maar één ervaring. <a href="https://www.instagram.com/olafaittami/">Olaf Ait Tami</a> viel voor mij gaandeweg samen met de recalcitrante en later meer twijfelende persoonlijkheid Spinoza. Met grote indruk van <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Malou_Gorter">Malou Gorter</a> van wie ik de prachtige zangstem niet kende. Ik viel voor de zuiverheid van <a href="https://www.instagram.com/nimuewalraven/">Nimuë Walraven</a> als de lieflijke Miriam, het geweldige bereik en dictie van <a href="https://www.instagram.com/sarahjanneh/">Sarah Janneh</a> als Rebecca en <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Joes_Brauers">Joes Brauers</a> als Simon. Natuurlijk, wat zou het stuk zijn zonder de oudere NITE-leden als de Vlaamse <a href="https://nite.nl/ensemble/bien/">Bien de Moor</a> en Adam Kissequel? <img alt="" src="https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Spinoza%203%2Ejpg?twic=v1/cover=1024x-" style="width: 1024px; height: 682px;" /> Hoe geweldig is de dans van choreograaf Roni Haver, met <a href="https://nite.nl/ensemble/jesula-visser/">Jésula Toussaint Visser</a> als stralend middelpunt, op fantastische gevarieerde muziek van David Dramm en Pink Oculus, – van klassiek tot rock tot klezmer – op een bijzonder scala van instrumenten vertolkt. Kortom, ga naar het bos, dat kan zelfs direct met een bus vanuit Groningen. *) Gezien: Spinoza – de Mokum musical van Nite en Club Guy & Roni, in samenwerking met muzikanten van Hiiit en Het Muziek, première 5 juni in het Amsterdamse Bostheater. Daar nog <a href="http://www.nite.nl/spinoza">te zien tot 11 juli</a>. Hier de <a href="https://vimeo.com/1198024416?fl=pl&fe=sh">korte trailer</a>. **) Foto’s: Gergely Ofner voor NITE. Dit artikel verscheen eerst op cultuursite <a href="https://verstwee.nl/">VersTwee</a> ***) Het gezelschap biedt een boeiende <a href="https://www.youtube.com/watch?v=b_JuC2WWjwA">podcast van 50 minuten</a> over de betekenis van Spinoza als voorbereiding. Voor degenen die podcasts te lang vinden duren, hier een <a href="https://notegpt.io/detail?id=b_JuC2WWjwA">transcript van NoteGPT</a>. E-boeken over Spinoza bij de bieb, zoals <a href="https://www.onlinebibliotheek.nl/catalogus/416469426/spinoza-miriam-van-reijen">van Mirjam van Reijen</a> of eenvoudiger <a href="https://www.onlinebibliotheek.nl/catalogus/395260620/spinoza-in-107-vragen-en-antwoorden-jan-knol">van Jan Knol</a>, of de fictie <a href="https://www.onlinebibliotheek.nl/catalogus/438465792/spinoza-in-het-torentje-dirk-noordman">Spinoza in het Torentje</a>.   Ook zonder sociale media werden mensen al verketterd om opvattingenhttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Spinoza 4 moeder - Bento Rebecca Miriam.jpg?twic=v1/cover=720x405Spinoza in theater behalve querulant ook queerhttps://www.netkwesties.nl:443/2449/spinoza-theater-behalve-querulant-ook.htmAP-budget niet omhoog; Lekken reisbureau en hotels; Meta op de korrel; Verweer tegen Pay or OkayPrivacy is vooral een juridische kwestie, zeggen we in Europa en gaan hiermee de strijd aan met big tech. Nee, privacy is een zaak van goed beveiligen, is het meer Amerikaanse uitgangspunt. Het lekt hier aan alle kanten.https://www.netkwesties.nl:443/2448/ap-budget-niet-omhoog-lekken-reisbureau.htmWed, 10 Jun 2026 13:54:00 GMT<h3>Geen hoger budget AP</h3> De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) krijgt geen verhoging van het budget, zo<a href="https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/kamervragen/detail?id=2026D27093&did=2026D27093"> schrijft  staatssecretaris Claudia van Bruggen. </a>De bewindsvrouw van Justitie en Veiligheid antwoordt dit op vragen van D66-partijgenoot<a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Sarah_El_Boujdaini"> Sarah El Boujdaini</a>. Die opperde in het licht van de datalekken bij Basic-Fit en Booking.com om de capaciteit van de AP uit te breiden. Kamerlid: “Deelt u de opvatting dat herhaalde datalekken kunnen wijzen op onvoldoende structurele naleving van de Algemene verordening gegevensbescherming? Zo ja, welke systeemfouten signaleert u hierbij? Zo nee, waarom niet?” De ‘stas’: “Een datalek hoeft niet te duiden op onvoldoende structurele naleving van de AVG; ook goed beveiligde organisaties, overheden en bedrijven kunnen worden getroffen. Daarbij betekent een datalek op zich niet dat er ook sprake is van een overtreding van de AVG. Het gaat er verder vooral om hoe bedrijven handelen nadat een datalek is geconstateerd.” En dat het budget te kort schiet, zal moeten blijken volgens Van Bruggen: “Zoals genoemd in de beleidsreactie op de evaluatie van de AP[<a href="https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2025/07/11/tk-reactie-op-evaluatie-autoriteit-persoonsgegevens">1</a>] wil het kabinet samen met de AP stappen zetten om te komen tot een meer objectieve basis die ondersteunend is bij de besluitvorming over een passende hoogte van het budget van de AP. Een landenvergelijkend onderzoek kan daarbij een nuttig instrument zijn.” <h3>Klantgegevens zakenreisbureau BCD gehackt…</h3> Hackersgroep ShinyHunters zegt data van 700.000 klanten van het grootste zakenreisbureau BCD te hebben gehackt en biedt die aan op het darkweb. “Inmiddels heeft de groep een bestand van meer dan dertig gigabyte geplaatst op het darkweb”, aldus Jordy Bovenschen van Passguard <a href="https://fd.nl/tech-en-innovatie/1598783/zakenreisbureau-bcd-gehackt-klantgegevens-op-darkweb">in FD</a>. …en van hotels en een groot datalek in de reserveringssystemen van  Nederlandse hotels, waarvoor brancheorganisatie<a href="https://khn.nl/"> KHN</a> haar leden waarschuwt. Hotelboekers ontvangen berichten dat ze de betaling nog moeten afronden met de dreiging de reservering te annuleren. Omdat data en reserveringsnummers kloppen, is het risico van deze phishing aanzienlijk. <h3>Automatisch gesprekken opnemen</h3> De nieuwe provider<a href="https://onze.nl/"> Onze.nl</a> biedt<a href="https://www.nu.nl/tweakers/6397900/nieuwe-nederlandse-provider-neemt-telefoongesprekken-op-met-ai.html"> volgens Nu.nl</a> mobiele abonnementen met een AI-assistent die telefoongesprekken opneemt en samenvat, als gebruikers toestemming geven. De AI-assistent maakt van die opname een e-mail met een samenvatting, een uitgeschreven tekst van het gesprek en belangrijke actiepunten. “Op dit moment neemt onze.nl alleen de stem van de gebruiker op. Oprichter Sibbe Jan Noppert zegt dat de provider binnen drie maanden beide kanten van het gesprek wil opnemen. Hij stelt dat dit gebeurt volgens de privacy- en AVG-regels. Het is nog niet duidelijk hoe dit dan werkt over drie maanden.” <h3>BoF sommeert Meta</h3> Meta<a href="https://nos.nl/artikel/2611716-meta-blokkeert-opnieuw-tientallen-queer-accounts-op-instagram"> verwijderde</a> veel accounts van queer personen en organisaties van Instagram. Daarmee overtreedt Meta de Digital Services Act (DSA). Meta is volgens de wet verplicht om uitgebreid, eerlijk en transparant uit te leggen waarom ze een account blokkeert. Daarna moet Meta gebruikers de kans geven in verweer te gaan. Daarom schreef advocatenkantoor Brandeis namens Bits of Freedom, samen met een tiental organisaties,<a href="https://www.bitsoffreedom.nl/2026/05/20/brief-aan-meta-stop-met-willekeurige-accountblokkades/"> een sommatiebrief aan Meta</a> om het bedrijf aan de wet te herinneren, waarin onder andere van het platform wordt geëist om de waarborgen uit de wet in acht te nemen. De andere organisaties zijn BUTT Magazine, Repro Uncensored, Club Church, The Queer Agenda, Queer Gallery, COC Nederland, Tillatec, Sauna Nieuwezijds, Free Willie Amsterdam, Striptopia en No Limits! Art Castle. <h3>Meta straft zichzelf al</h3> Meta’s eigen AI-model leidde tot een gênant beveiligingsschandaal: de supportchatbot hielp hackers toegang te krijgen tot Instagram-accounts van bedrijven en een hoge Amerikaanse militaire functionaris. <a href="https://www.404media.co/hackers-simply-asked-meta-ai-to-give-them-access-to-high-profile-instagram-accounts-it-worked/">Uit 404 Media</a>: “Hackers zeggen dat ze de AI-supportchatbot van Meta hebben gebruikt om in te breken in een groot aantal prominente Instagram-profielen door de supportbot te vragen het e-mailadres van het doelaccount te wijzigen. Deze beweringen vallen samen met een reeks opvallende overnames van Instagram-accounts, waaronder het account van Barack Obama bij het Witte Huis. Dit toont het extreme risico aan dat gepaard gaat met het uitbesteden van ondersteuning of kritieke functies aan een AI-chatbot. Gebruikers van wie de accounts zijn gestolen, zeggen dat er geen manier is om hun probleem door te geven aan een mens. In maart kondigde Meta aan dat het AI-ondersteuning zou uitrollen naar alle accounts op Facebook en Instagram, en dat deze de mogelijkheid zou hebben om wachtwoorden te resetten en andere cruciale accountonderhoudstaken uit te voeren: “Oplossingen, niet alleen suggesties”, staat op de productpagina van de functie. “Accountbeveiliging en -herstel.” <h3>Meta wint DMA-zaak deels bij Europese rechter</h3> Het Europese Hof<a href="https://infocuria.curia.europa.eu/tabs/affair?sort=AFF_NUM-DESC&searchTerm=%22T-1078%2F23%22&publishedId=T-1078%2F23"> vonnist in de zaak T-1078/23</a> van Meta Platforms tegen de Europese Commissie deels in het voordeel van Meta, deels voor de Commissie In september 2023 heeft de Europese Commissie Meta op grond van de Digital Markets Act (DMA) aangewezen als poortwachter, zoals Facebook als online sociaal netwerk, Messenger voor berichtenverkeer en Marketplace voor handel. Criteria zijn: <ul> <li>Minstens 45 miljoen actieve gebruikers per maand in de EUMinstens 10.000 zakelijke gebruikers</li> <li>Een jaaromzet van meer dan €7,5 miljard in de EU</li> </ul> Meta heeft beroep ingesteld tot gedeeltelijke nietigverklaring van dat besluit, voor Messenger en Marketplace. Meta krijgt gelijk met betrekking tot Marketplace, terwijl de aanwijzing van Meta voor Messenger gehandhaafd blijft. <h3>Noyb blijft strijden voor gratis lunch</h3> De Noorse Consumentenbond (Forbrukerrådet) en Noyb in  Wenen hebben een klacht ingediend tegen de Noorse uitgever Schibsted vanwege de invoering van een &bdquo;Pay or Okay“-systeem voor alle nieuwssites: wie geen geld wil betalen moet akkoord gaan met betaling in data, verzameld door cookies. Het bezwaar: “Het is bekend dat de zogenaamde ‘instemmingspercentages’ omhoogschieten wanneer websites “Pay or Okay” gaan gebruiken, tot ongeveer 99 procent – terwijl volgens diverse onderzoeken slechts tussen 0,16 en 7 procent van de mensen gevolgd wil worden of wil dat hun gegevens worden gebruikt voor gepersonaliseerde reclame. Als meer dan 90 procent van de gebruikers het tegenovergestelde krijgt van wat ze werkelijk willen, hebben we allesbehalve echte toestemming zoals vereist door de AVG. Dit soort tracking maakt het mogelijk om zeer gedetailleerde profielen van ons op te stellen: hoe we denken, ons gedragen en beïnvloed kunnen worden wanneer we op ons kwetsbaarst zijn.” De kern van het probleem: “willen”. M’n trainer zei vroeger: “Als je iets wilt bereiken moet je er veel voor doen, en nog meer voor laten”. Alle Scandinavische landen hebben publieke omroepen die het nieuws brengen zonder Pay of Okay-eis. *) Beeld: zonsondergang 2 juni 2026   Peters privacyjournaal week 23, 2026https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/20260602 zonsondergang.jpg?twic=v1/cover=720x405AP-budget niet omhoog; Lekken reisbureau en hotels; Meta op de korrel; Verweer tegen Pay or Okayhttps://www.netkwesties.nl:443/2448/ap-budget-niet-omhoog-lekken-reisbureau.htmDe rol van 5G in een steeds digitaler dagelijks levenDigitale ontwikkeling en transformatie zijn termen die dit tijdperk kenmerken. We leven in een tijd waarin de technologie die we elke dag gebruiken, sneller evolueert dan ooit tevoren. Een van de technologieën die hier zeer bepalend in is, is 5G. Maar wat is 5G precies en hoe beïnvloedt het ons dagelijks leven? Dat zal in dit artikel verder worden toegelicht.https://www.netkwesties.nl:443/2452/de-rol-5g-steeds-digitaler-dagelijks.htmTue, 09 Jun 2026 07:37:00 GMTDe opkomst van 5G 5G is de vijfde generatie van draadloze netwerktechnologie. Het is ontworpen om een supersnelle en uiterst betrouwbare internetverbinding te bieden. De technologie is bedoeld om de snelheid van internetconnectiviteit te verhogen en om de capaciteit en responsiviteit van draadloze netwerken te verbeteren. Met 5G kunnen we profiteren van ongeëvenaarde snelheid en prestaties van het internet. Dit is erg belangrijk in ons dagelijks leven, want een goede verbondenheid is zowel zakelijk als privé van belang.  Het belang van 5G in ons dagelijks leven Zoals benoemd, is goede verbondenheid zowel zakelijk als privé van belang. 5G heeft namelijk ons persoonlijke leven veranderd, maar daarnaast ook de manier waarop bedrijven functioneren. Dankzij 5G kunnen we genieten van snellere en betrouwbaardere internetverbindingen. Dit zorgt bijvoorbeeld voor betere kwaliteit van video’s en audio. Zo kun je nog meer genieten van het kijken naar films of series. Daarnaast opent 5G de deur voor nieuwe technologieën zoals virtual reality (VR), augmented reality (AR) en Internet of Things (IoT). Deze technologieën vereisen allemaal snelle en betrouwbare netwerkconnectiviteit. Dit zijn ook technologieën die we steeds meer terug zien komen in het bedrijfsleven. Door dit soort innovaties gaat de efficiëntie en productiviteit van bedrijven omhoog.  De voordelen van een 5G Sim Only abonnement Wil je ook profiteren van 5G en vraag je je af hoe je dit het beste kunt doen? Dan is een <a href="https://www.simpel.nl/5g">5G Sim Only abonnement</a> een goede keuze. Dit is een abonnement waarbij je zelf je toestel kunt kiezen, waardoor dit flexibiliteit en kosteneffectiviteit biedt. Daarnaast heb je toegang tot het snelle en betrouwbare netwerk van 5G. Dankzij 5G kun je fijner gamen of films en series kijken. Daarnaast kan je hierdoor ook efficiënter werken, ook als je geen toegang hebt tot een WiFi-netwerk.  De impact van 5G op bedrijven 5G heeft ook een grote impact op bedrijven. Het stelt bedrijven in staat om efficiënter te werken, door bijvoorbeeld het mogelijk maken van snelle communicatie en samenwerking, onafhankelijk van waar teamleden zich op dat moment bevinden. Bovendien biedt 5G nieuwe mogelijkheden voor bedrijven om diensten of producten naar een hoger niveau te tillen. Zo kan 5G bijvoorbeeld helpen in de transportsector om zelfrijdende voertuigen en slimme verkeerssystemen te realiseren. Onderschatting van de beveiligingsrisico's van 5G Hoewel 5G veel voordelen biedt, is het belangrijk om ook de <a href="https://www.rijksoverheid.nl/documenten/videos/2020/11/11/5g-veiligheid-kritieke-onderdelen">beveiligingsrisico's</a> die het met zich meebrengt in overweging te nemen. Een veelgemaakte fout is het onderschatten van deze risico's. Omdat 5G-netwerken gebruik maken van meer verbonden apparaten en een groter volume aan <a href="https://www.netkwesties.nl/2369/waarom-steeds-meer-bedrijven-hun-data.htm">data</a> uitwisselen, vormen ze een aantrekkelijk doelwit voor cyberaanvallen. Daarom is het van belang dat zowel individuen als bedrijven proactief zijn om hun 5G-netwerken te beveiligen.  *) Photo by <a href="https://unsplash.com/@jakobowens1?utm_source=unsplash&utm_medium=referral&utm_content=creditCopyText">Jakob Owens</a> on <a href="https://unsplash.com/photos/person-holding-black-iphone-during-daytime-Nrf3yY0kxCM?utm_source=unsplash&utm_medium=referral&utm_content=creditCopyText">Unsplash</a>   https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Equote Simpel jakob-owens-Nrf3yY0kxCM-unsplash.jpg?twic=v1/cover=720x405De rol van 5G in een steeds digitaler dagelijks levenhttps://www.netkwesties.nl:443/2452/de-rol-5g-steeds-digitaler-dagelijks.htmMeer dan een strijd tegen desinformatieSpreken we te gemakkelijk van desinformatie als verklaring voor maatschappelijke polarisatie?https://www.netkwesties.nl:443/2446/meer-dan-strijd-tegen-desinformatie.htmSat, 06 Jun 2026 13:51:00 GMTDie vraag dringt zich op bij een recent <a href="https://doi.org/10.1080/10584609.2026.2671760">onderzoek</a> van de Universiteit van Amsterdam: The Hostile Misinformation Effect: How Ideological Congruence Drives the Assessment of Misinformation Targets, gepubliceerd in Political Communication. Het gaat over desinformatie tijdens de campagnes voor de Europese verkiezingen van 2024. Ruim vierduizend respondenten in Nederland, Duitsland en Polen zijn gevolgd. Uitkomst: respondenten waren aanzienlijk eerder geneigd te geloven dat hun eigen politieke voorkeur doelwit was van desinformatie dan politieke partijen die zij afwezen. Joshua Benton van het Nieman Journalism Lab <a href="https://www.niemanlab.org/2026/05/think-the-medias-biased-against-you-you-probably-think-misinformation-is-too/">ziet</a> in het Amsterdamse onderzoek een hedendaagse variant van het <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Hostile_media_effect">hostile media effect</a>, een begrip uit de communicatiewetenschap van veertig jaar geleden: in een reportage over de <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Bloedbaden_in_Sabra_en_Shatila">bloedbaden in Sabra en Shatila</a> van 1982 zagen voorstanders van Israël anti-Israëlische vooringenomenheid; en verdedigers van de Palestijnse zaak een pro-Israëlische vertekening. De beelden waren identiek. Wat verschilde was de interpretatie. Dat is nu kennelijk het geval met desinformatie en wie ervan profiteert. <h3>Desinformatie overtrokken</h3> De Amsterdamse onderzoekers constateren dat het vertekende beeld over desinformatie toenam met de mate waarin respondenten ideologisch betrokken zijn bij de politiek: degenen die het meest betrokken zijn bij het politieke debat zijn het sterkst geneigd te denken dat hun eigen kamp wordt benadeeld. Die bevinding sluit aan bij <a href="https://misinforeview.hks.harvard.edu/article/misinformation-perceived-as-a-bigger-informational-threat-than-negativity-a-cross-country-survey-on-challenges-of-the-news-environment/">onderzoek uit 2024</a> van Van der Meer en Hameleers: burgers in verschillende landen schatten dat meer dan de helft van hun informatieomgeving uit desinformatie bestaat. Terwijl dit in werkelijkheid hooguit één procent is. Dus er is veel minder onbetrouwbare berichtgeving dan wat burgers ervaren aan eenzijdige berichtgeving, politieke framing, sensatiezucht of domweg leugens. Te gemakkelijk wordt het etiket “fake news” gebruikt waar mensen informatie vooral onwelgevallig vinden. Het is hun interpretatie. We hebben in publieke discussies veel meer te maken met divergentie. <h3>Van feiten naar verhalen</h3> Een recent voorbeeld over berichtgeving over de onderhandelingen tussen de Verenigde Staten en Iran over het nucleaire dossier: de kernfeiten waren grotendeels gelijk, maar toch ontstonden verschillende verhalen: <ul> <li><a href="https://www.timesofisrael.com/white-house-us-iran-negotiators-have-agreed-to-mou-but-trumps-approval-still-needed/">The Times of Israel</a> legde de nadruk op de onzekerheden rond het proces, de nog benodigde goedkeuring door Donald Trump en de scepsis van Israëlische bronnen. Daarmee sloot de berichtgeving aan bij de traditionele focus van het medium op Israëlische veiligheid.</li> <li><a href="https://www.aljazeera.com/news/2026/5/29/trump-says-final-determination-to-be-made-on-possible-iran-deal">Al Jazeera</a> richtte zich vooral op de Iraanse positie, de vraagstukken rond nationale soevereiniteit en de omvang van de Amerikaanse eisen. Dat past binnen een redactionele traditie waarin machtsverhoudingen tussen landen in het Midden-Oosten vaak centraal staan.</li> <li><a href="https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/05/29/us-president-trump-says-about-to-make-final-determination-on-iran-deal">Al Arabiya</a> English koos voor een soberder, vrijwel feitelijke weergave zonder nadrukkelijke interpretatieve laag. De titel probeert een specifiek narratief te voorkomen.</li> </ul> Dit is geen strijd tussen feit en fictie, maar divergentie. Desinformatie behelst in principe onjuistheid ten behoeve van misleiding. Maar divergentie stoelt op verschillende betekenissen van dezelfde feiten. Dit zien we in felle discussies over migratie, klimaat, defensie-uitgaven of de EU, waarin meer overeenstemming over de onderliggende feiten bestaat dan de toon van het debat doet vermoeden. De interpretatie verschilt wel aanzienlijk. Voor de één vormen dezelfde migratiecijfers bewijs van economische dynamiek. Voor de ander illustreren zij toenemende druk op voorzieningen. Divergentie is geen fout in het systeem. In een pluralistische samenleving is het een normaal gevolg van verschillende waarden, belangen, ervaringen en prioriteiten. <h3>Opdracht van de journalistiek</h3> Toch ontstaat al snel de veronderstelling dat de ander verkeerde informatie heeft gekregen wanneer die conclusies trekt die afwijken van het eigen perspectief. De ander is slachtoffer van misleiding in een informatiebubbel. Voor de journalistiek ligt daar een uitdaging. Het controleren van feiten blijft vanzelfsprekend een kernfunctie. Maar in een tijd waarin burgers langs elkaar heen praten, ontstaat een tweede opdracht: verschillende interpretaties bieden met ondersteunende argumenten. Immers, de hedendaagse informatieconflicten zijn geen gevolg van desinformatie maar van toegekende betekenis. Desinformatie benoemen blijft uiteraard relevant. Maar veel belangrijker, en moeilijker, is het schetsen van de tegengestelde perspectieven. Als die een plek krijgen en mensen zich erkend voelen, zullen mensen hopelijk minder in hun bubbel of loopgraven blijven zitten. En, wie weet, zelfs bereid zijn om te luisteren en eensgezindheid te bereiken over besluiten op grond van de feiten. *) Beeld: <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Alcibiades_Being_Taught_by_Socrates">Alcibiades wordt onderwezen door Socrates</a>, 1776.   De feiten kloppen meestal, interpretaties gaan ermee aan de haalhttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Alcibiades wordt onderwezen door Socrates, 1776.jpg?twic=v1/cover=720x405Meer dan een strijd tegen desinformatiehttps://www.netkwesties.nl:443/2446/meer-dan-strijd-tegen-desinformatie.htmAlle feiten over Dilan Yesilgöz in portret, en dat is niet genoegGeestig: een portret over een politicus met een gebrek aan diepgang gaat gepaard met, nou ja…een gebrek aan diepgang.https://www.netkwesties.nl:443/2445/alle-feiten-over-dilan-yesilgoz-portret.htmSat, 06 Jun 2026 13:46:00 GMTAlle feiten en bronnen over Dilan Yesilgöz staan uitstekend op een rij in het portret “De negen levens van Dilan Yesilgöz” van Alies Pegtel. Dat ze laat eindigen met harde kritiek op de VVD-leider, vanuit haar eigen links-liberale voorkeur en de vraaggesprekken met gelijkgezinden. In plaats van diepgang te bieden met nieuwsgierige vragen en tegenspraak. Over Dilan Yesilgöz-Zegerius is veel bekend, behalve de belangrijkste feiten<a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Dilan_Ye%C5%9Filg%C3%B6z"> via Wikipedia</a> en<a href="https://www.parlement.com/biografie/d-dilan-yesilgoz-zegerius"> via Parlement.com</a> uitstekende artikelen zoals van Harm Ede Botje<a href="https://www.ftm.nl/artikelen/het-rode-verleden-van-vvd-lijsttrekker-dilan-yesilgoz?share=qsVTnIY7Wv7gQztr1wVRZ0buTgFWE4VU2EpCdlIz%2F2yxeuloHQpzqRZxxuGK"> in Follow the Money</a> en Coen van de Ven<a href="https://www.groene.nl/artikel/de-valse-erfgenamen-van-frits"> in de Groene Amsterdammer</a> en natuurlijk<a href="https://www.perplexity.ai/search/3bd43641-9264-4b59-ab44-7af72d15ce92"> van Tom-Jan Meeus in NRC</a>. Ze zat<a href="https://npo.nl/start/afspelen/college-tour_7"> in College Tour</a> en<a href="https://www.vvd.nl/hj-schoo-lezing-door-dilan-yesilgoz-zegerius/"> hield de HJ Schoo-lezing</a>. <a href="https://www.linkedin.com/in/alies-pegtel-77786b10/">Alies Pegtel</a> rijgt vaardig alle beschikbare bronnen aan elkaar. Vooral aan Harm Ede Botje van Follow the Money is ze schatplichtig met een omvangrijke overname van informatie aangaande de wonderlijke overgang van Yesilgöz van SP naar VVD. Ze wisselt van principes alsof het om ondergoed gaat. Hoewel, het heeft meer iets van transgender: ze beseft dat ze ‘altijd al’ in een verkeerd lijf oftewel politieke context opereerde. Want ze was liberaal en niet socialistisch. De SP-periode was een vergissing. De ondertitel luidt “overlevingskunstenaar”. Maar niet helemaal duidelijk is de uitoefening van de kunst van “overleven”, want ze voelt haarfijn aan hoe je macht verwerft en vooral behoudt. Met demagogie en opportunisme. Haar favoriete Twitter-beschuldiging ‘antisemitisme’ past bij haar relatie, het huwelijk met de Joodse echtgenoot René Zegerius. Het meest verrassende aan deze uitgebreide opsomming van feiten en gebeurtenissen vind ik – behalve haar liefde voor Ajax – de informatie over het snoeiharde werken door Yesilgöz, reeds als ambtenaar bij de gemeente Amsterdam. Ze weet wat het is om “hardwerkende Nederlander” te zijn. <h3>Deugniet</h3> Pegtel heeft haar uiterste best gedaan om de allerlaatste feiten en uitingen mee te nemen, maar het wordt allengs minder boeiend omdat we ons de opgediste feiten van gisteren en eergisteren nog herinneren. Pegtel heeft zich vervolgens ten doel gesteld om te bewijzen dat Yesilgöz allesbehalve liberaal, maar dom(weg) rechts-radicaal is. Als dat zo uitkomt, want wat voor iedereen zichtbaar werd tijdens haar campagnes: ze wisselt van opstelling naarmate de situatie daarom vraagt. Juist dat maakt haar, vind ik, tot de beste politicus voor deze tijd. Onbetrouwbaar, opportunistisch, de mening van het volk overnemend in plaats van inspirerend; een gevoel voor de onderbuik dat gaandeweg beter is gaan functioneren dan dat van Geert Wilders die zijn halve fractie zag vertrekken. Pegtel parafraseert Tom-Jan Meeus’ oordeel: “Zij was een product van haar tijd. Het was Yesilgöz niet persoonlijk aan te rekenen dat haar performance de inhoud verdrong. Dat ze sprak in slogans, frames en korte zinnen. Dat ze communiceerde via X en persoonlijke filmpjes plaatste op Instagram en TikTok, in plaats van dat ze boeken las. Als exponent van de nieuwe rechtse politieke generatie was ze tenslotte gerekruteerd door Ben Verwaayen en Mark Rutte.” Is Yesilgöz dan louter marionet van de macht? Ze hield, zo beschrijft Pegtel vaardig, haar partij bijeen. Ze kreeg steun van Klassiek Liberaal, conservatieve factie van de VVD, en ontmoet oppositie van het liberale deel. Maar veel maakt het niet uit. Pegtel schrijft dat Mark Rutte nog invloedrijk is in de VVD, geen geheim. <h3>Verwaayen en Nijpels</h3> Het zou fijn geweest zijn als ze veel meer onderzoek had gedaan om diepgang te bieden, bijvoorbeeld politicologen, historici en filosofen aan het woord laten, internationale vergelijkingen maken en sociale media-analyses maken. En <a href="https://historiek.net/liberaal-manifesten-vvd/169250/">liberale geschiedenis</a> duiden, zoals vanuit haar<a href="https://www.boom.nl/geschiedenis/100-2768_Haya-van-Someren-Downer"> eigen kennis van Haya van Someren</a>. (Zelfs Pegtels overgrootmoeder was<a href="https://www.linkedin.com/posts/alies-pegtel-77786b10_mijn-overgrootmoeder-bertha-vorenkamp-eshuis-activity-7436393281543892993-EXHh/?originalSubdomain=nl"> actief in links-liberale politiek</a>). Of een eenvoudige vraag waarom de pater familias <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Ben_Verwaayen">Ben Verwaayen</a> zo’n grote macht in de VVD toebedeeld is en waarom hij Dilan steunt? En hoe zit het precies met <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Y%C3%BCcel_Ye%C5%9Filg%C3%B6z">vader Yesilgöz</a> en de VVD? Oorzaak van dit grote gebrek aan analyse vormen mede de bronnen die Pegtel heeft geïnterviewd, linkse gelijkhebbers als Sheila Sitalsing, Eric Smit en Maarten van Rossem (voor wiens blad ze schrijft) en (andere) aperte Yesilgöz-opponenten binnen de VVD als Ed Nijpels en Ton Elias. Daarmee etaleert Pegtel een hedendaags probleem: mensen zijn vooral op zoek naar eigen gelijk. Dat dwarsboomt nieuwsgierigheid naar andere meningen. Kritiek voelt snel als persoonlijke belediging in plaats van als aanmoediging om verder te kijken dan je voorgeprogrammeerde mening. Misschien is dit precies de reden van het succes van Yesilgöz: haar fans hebben een hekel aan de betweterij van de Alies Pegtels. Iedere criticaster is al snel buitenstaander en dan niet meer interessant. En wat opponenten binnen de VVD schoorvoetend beamen: het smachten naar bier en bitterballen bij de congressen doet de rest. Behoefte aan gezelligheid en eensgezinde uitstraling is bij de VVD momenteel groter dan aan kritisch debat. Dit is ook maar een mening; andere kritische recensies over dit boek: <ul> <li><a href="https://chrisaalberts.nl/2026/04/28/niemand-wilde-meewerken-aan-het-boek-over-dilan-yesilgoz/">Chris Aalberts</a></li> <li><a href="https://www.nrc.nl/nieuws/2026/05/11/de-binnenwereld-van-dilan-yesilgoz-blijft-een-gesloten-boek-a4927264">Liam van de Ven in NRC</a></li> <li><a href="https://www.trouw.nl/boeken/de-negen-levens-van-dilan-yesilgoz-hoe-ging-de-politica-van-de-sp-naar-de-vvd~b13bf643/">Wilfred Scholten in Trouw</a></li> <li><a href="https://dekanttekening.nl/samenleving/biografie-voor-yesligoz-is-politiek-vooral-strijd/">Ewout Klei in De Kanttekening</a></li> </ul> *) Alfabet: <a href="https://www.alfabetuitgevers.nl/boek/de-negen-levens-van-dilan-yesilgoz/">De negen levens van Dilan Yesilgöz</a> Gebrekkige diepgang van biografie spiegelt aan het onderwerphttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Yesilgoz bij WNL.jpg?twic=v1/cover=720x405Alle feiten over Dilan Yesilgöz in portret, en dat is niet genoeghttps://www.netkwesties.nl:443/2445/alle-feiten-over-dilan-yesilgoz-portret.htmWe redden de democratie niet met het verketteren van XEerlijk gezegd, ik word een beetje moe van het idee dat “iedereen van X af moet”. De argumenten lopen door elkaar heen en miskennen de werkelijke betekenis van een digitaal platform.https://www.netkwesties.nl:443/2447/we-redden-democratie-niet-met-verketteren.htmSat, 06 Jun 2026 13:51:00 GMTNetkwesties publiceerde, naar aanleiding van een oproep in de Volkskrant om X te verlaten en een analyse van de directeuren communicatie van de ministeries, <a href="https://www.netkwesties.nl/2429/overheden-weg-x-democratische-redding.htm">een grondige analyse</a> met deskundige stemmen vóór en tegen. Ik moest er wat langer over nadenken. Want aan de ene kant maak ik me als politicoloog zorgen om de voortdurende knoop waarin de politiek maar niet weet uit te komen, geholpen door media die hun aandacht vergroten met olie op het vuur. Aan de andere kant ben ik hevig geïnteresseerd in technologische innovatie en wetenschap, vooral voor AI. <h3>LinkedIn geen alternatief</h3> Enerzijds is er de vraag: is X harder, grimmiger en politieker geworden sinds Elon Musk het heeft overgenomen? Daar is volgens mij weinig discussie over mogelijk. Dat is duidelijk het geval. Het platform is veel losser gemodereerd, er zit meer polarisatie op en er zijn meer extreme stemmen zichtbaar. Maar een tweede vraag is: betekent dat automatisch dat journalisten, politici, media en publieke instellingen daar dan weg moeten? Daar twijfel ik sterk over. X is nog steeds een groot platform met, afhankelijk van de meting, tussen de 400 en 600 miljoen maandelijkse actieve gebruikers. Dat is veel kleiner dan Facebook met ruim 3 miljard gebruikers, Instagram met ongeveer 2 miljard, YouTube met circa 2,7 miljard of TikTok met ongeveer 1,8 miljard. Maar belangrijker dan het absolute aantal gebruikers is de vraag: wie zitten daar eigenlijk? Op Facebook zitten vooral familie, vrienden, lokale groepen en algemene consumenten. Instagram draait vooral om beeldvorming en lifestyle. TikTok en YouTube zijn primair videoplatforms. LinkedIn heeft weer een totaal andere dynamiek en is vooral gericht op professionele profilering, en is grotendeels een marketing- en carrièreplatform geworden waar mensen vooral hun diensten en het eigen gelijk promoten. Daar zie ik relatief weinig echt scherpe publieke debatten ontstaan. Maar X is nog steeds hét openbare realtime discussieplatform waar relatief veel politici, journalisten, wetenschappers, AI-onderzoekers, ondernemers, beleggers, activisten en technologie-experts actief zijn. Daardoor heeft X waarschijnlijk veel meer invloed op het publieke debat dan het marktaandeel doet vermoeden. Dat is ook precies waarom ik er zelf nog zoveel waarde uit haal. Ik gebruik X namelijk anders dan de gemiddelde consument. Ik gebruik het nauwelijks nog als publicatieplatform, want inhoudelijke uitingen krijgen daar tegenwoordig vaak nog maar weinig aandacht tenzij je heel provocerend formuleert. Dit op ophef sturende algoritme vind ik absoluut een nadeel van het huidige X. Dus dan maar vertrekken? Nee, dat zal ik uitleggen. <h3>Je bronnen selecteren</h3> Als informatiebron blijft X voor mij uitzonderlijk waardevol. Ik werk met zorgvuldig samengestelde <a href="https://x.com/vincente/lists">lijsten van experts</a> op het gebied van technologie (AI, elektrisch rijden), energie, politiek en wetenschap. Daardoor heb ik relatief weinig last van de negativiteit op X waar veel mensen terecht de buik van vol hebben. Ik volg bewust personen die samen een geweldig expert-netwerk vormen. Als je willoos blijft scrollen door de “For You”-tijdlijn die X zelf samenstelt, krijg je inderdaad vooral verontwaardiging, conflict en extreme meningen voorgeschoteld. Maar dit geldt tegenwoordig net zo goed voor TikTok, Facebook, Instagram en YouTube, een gevolg van advertentiegedreven algoritmes die geoptimaliseerd zijn op verlokkingen om mensen met het platform te verkleven. <h3>Covid-censuur</h3> Bovendien heb ik levendig de Covid-periode in herinnering. Toen was de situatie precies omgekeerd wat het weren van onwelgevallige geluiden betreft. In die tijd werden mensen soms gecanceld of verwijderd terwijl zij, achteraf gezien, legitieme kritische vragen stelden. Zowel de Amerikaanse als Nederlandse overheid had toen direct contact met de platformen over verwijdering van berichten die niet pasten in de officiële woordvoering. Dat vond ik, eerlijk gezegd, een behoorlijk schokkende ontwikkeling. Dus het beeld dat er vroeger sprake was van een neutraal en perfect gemodereerd debatplatform herken ik niet helemaal. Daarmee wil ik niet zeggen dat alles op X nu goed gaat. Zeker niet. Het platform is harder geworden en soms ronduit onaangenaam. Maar ik vind het ook te makkelijk om te doen alsof vertrek automatisch de oplossing is. Want als kritische journalisten, kranten en politici van verschillend pluimage vertrekken, verdwijnen vooral de gematigde stemmen terwijl de extreme stemmen achterblijven. Dat lijkt mij geen winst voor de democratie. Juist daarom vind ik dat ook overheden niet van X weg moeten gaan. Ik wil daar nog steeds kunnen lezen wat de Volkskrant, NRC, D66, Volt of andere partijen en media te zeggen hebben. En ook overheden. X is nog steeds één van de snelste manieren om te zien wat er speelt in politiek, technologie, AI, energie en wetenschap. <h3>Bluesky dan?</h3> Alternatieven zoals Bluesky en Mastodon zijn interessant, maar daar zitten simpelweg veel minder mensen op met kwalitatief hoogstaand debat en daardoor ontstaan daar vooralsnog voor mij veel minder interessante discussies. Dus voor mij blijft de afweging uiteindelijk vrij praktisch: levert X mij meer op dan het mij kost? En op dit moment is het antwoord daarop nog steeds duidelijk: ja *) Photo by <a href="https://unsplash.com/@rcankney?utm_source=unsplash&utm_medium=referral&utm_content=creditCopyText">Cole Ankney</a> on <a href="https://unsplash.com/photos/brown-and-white-cross-on-brown-wooden-floor-qhQjjNCShaw?utm_source=unsplash&utm_medium=referral&utm_content=creditCopyText">Unsplash</a> Oproep Volkskrant is eenzijdighttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/X cole-ankney-qhQjjNCShaw-unsplash.jpg?twic=v1/cover=720x405We redden de democratie niet met het verketteren van Xhttps://www.netkwesties.nl:443/2447/we-redden-democratie-niet-met-verketteren.htmDe Schatkamer moet kampen met rechten, privacy en lange tenenMet de Schatkamer maakt de publieke omroep haar archief openbaar waar alle Nederlanders voor betaald hebben. Het is schitterend in creativiteit en nostalgie, zelfs leerzaam in omgangsvormen. Maar moet weerstanden overwinnen.https://www.netkwesties.nl:443/2444/de-schatkamer-moet-kampen-met-rechten.htmSat, 06 Jun 2026 13:58:00 GMTBeeld & Geluid kreeg in 2023 de opdracht en geld van het ministerie van OCW om de deuren van zijn audiovisuele archief te openen voor een breed publiek door een online portal te bouwen met een grote selectie van materiaal uit het omroeparchief. Digitaal bureau Triple won begin 2025 de Europese aanbesteding en bouwt het portal voor publieke toegang. De Schatkamer biedt gratis toegang tot maar liefst 700.000 radio- en televisieprogramma’s plus Polygoonjournaals, maar is niet compleet. Pas sinds 2006 worden vrijwel alle tv- en radioprogramma's van de publieke omroep gearchiveerd, voorheen sporadisch of in het geheel niet. Bovendien is het regelen van de rechten met producenten en makers een enorme heisa voor Beeld & Geluid. Daar is keihard aan gewerkt door de medewerkers van het archief en afgelopen week mochten directeur Eppo Van Nispen tot Sevenaer en minister van OCW Rianne Letschert dankzij die noeste arbeid op de voorgrond treden voor de <a href="https://www.maxvandaag.nl/programmas/tv/tijd-voor-max/opening-van-de-schatkamer-vanuit-beeld-geluid/POW_05999882/">opening bij Omroep Max</a>. Met onder meer<a href="https://schatkamer.beeldengeluid.nl/serie/2101608030022345031/apollo-12/aflevering/2101608050039415331"> beelden van de maanlanding</a> in 1969 van de legendarische regisseur<a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Rudolf_Spoor"> Rudolf Spoor</a> en commentator<a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Henk_Terlingen"> Henk Terlingen</a>, en<a href="https://schatkamer.beeldengeluid.nl/serie/2101608030021498131/live-aid/aflevering/2101608040033930231"> Live Aid</a> uit 1985. <h3>Casten naar tv-scherm probleem</h3> Bij NPO Start blijven programma’s een week beschikbaar voor niet-abonnees, voor abonnees minstens een jaar. Daartoe rekenen publieke omroepen doorgaans extra rechten af, wat de grondslag zou zijn voor het abonnement. Dat kost nu 42 euro per jaar. Dat abonnement zou je – en zeker Netflix, Prime en andere Amerikanen - gerust een tijdje kunnen opzeggen om de komende periode mooie programma’s gratis terug te kijken via<a href="https://schatkamer.beeldengeluid.nl/"> De Schatkamer</a>, een toepasselijke naam voor dit prachtige archief. Veel fragmenten zijn inmiddels door particulieren op YouTube gezet, of soms door omroepen zoals met het officiële<a href="https://www.youtube.com/@kootenbie"> Koot &Bie kanaal</a>. Beeld & Geluid biedt nog geen app waarmee je eenvoudig kunt casten op tv-toestellen, dus daarvoor zijn Apple TV of Google Cast nodig. De video’s bieden het casting-icoon, maar het werkte (hier) nog niet. Google heeft afgelopen jaren het casten vanuit de browser Chrome allengs moeilijker gemaakt. Onder Android is casting naar de televisie vanuit Chrome er helemaal niet meer. Dat gebeurde stiekem, zoals Google tegenwoordig vrijwel alles stiekem doet. Vroeger gold<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Don%27t_be_evil"> Don’t be evil</a>, maar die tijd ligt lang achter ons. <h3>Privacy en lange tenen</h3> Behalve financiële rechten vormt privacy een hindernis voor het archiveren, ongeveer hetzelfde probleem als met<a href="https://www.netkwesties.nl/1968/oorlogsarchief-niet-online-toegankelijk.htm"> het oorlogsarchief</a>. Personen kunnen bezwaar maken, zeker als ze in beeld kwamen als verdachten, of als kinderen. Bij de<a href="https://schatkamer.beeldengeluid.nl/veelgestelde-vragen"> veelgestelde vragen</a> van De Schatkamer schrijft Beeld & Geluid voor personen die geen toestemming gaven: “In de Schatkamer zitten honderdduizenden programma’s. Wij kunnen niet iedereen vinden die in een programma heeft gezeten. Wil je bezwaar maken, laat het ons dan weten via<a href="https://www.beeldengeluid.nl/contact"> ons contactformulier</a>.” Omroepen beoordelen die verzoeken. Behalve rechten en privacy speelt een derde beperking van archiveren: een vierletterwoord dat vaak uit verband wordt getrokken. Beeld & Geluid<a href="https://www.telegraaf.nl/entertainment/media/beeld-geluid-schrapt-onder-meer-dit-was-het-nieuws-uit-schatkamer-wegens-mogelijk-kwetsende-humor-van-vroeger/153775395.html"> moet </a>onder meer Dit was het nieuws <a href="https://www.telegraaf.nl/entertainment/media/beeld-geluid-schrapt-onder-meer-dit-was-het-nieuws-uit-schatkamer-wegens-mogelijk-kwetsende-humor-van-vroeger/153775395.html">schrappen</a> uit De Schatkamer wegens “mogelijk kwetsende humor van vroeger…Volgens de producent leent een programma als Dit was het nieuws zich helemaal niet voor De Schatkamer, omdat veel grappen van jaren terug nu mogelijk slecht zouden vallen. Dat kan reputatieschade opleveren voor ons team, aangezien vroeger heel veel dingen wel konden en die nu niet meer kunnen. En dingen kunnen uit hun verband worden gerukt als er nu een stukje uit wordt gehaald.” Eerder was in Engeland de aflevering van Fawlty Towers ‘The Germans’ daar slachtoffer van (<a href="https://www.dailymotion.com/video/x7lt39v">wel op Dailymotion te zien</a>) en delen van Little Britain (<a href="https://www.youtube.com/watch?v=6xznjpXwFNM">compilatie op YouTube</a>, wellicht de beste humorserie ooit). Overigens doet Beeld & Geluid zijn best om censuur buiten de deur te houden. Bijvoorbeeld Jiskefet is in z’n geheel beschikbaar. <h3>Archief weerspiegelt vroegere waarden</h3> Ook rechten vormen een reden voor het niet publiceren van Dit was het Nieuws volgens de producent, maar zelfcensuur speelt. Dat is a-historisch. Zo bevat het krantenarchief<a href="https://www.delpher.nl/"> Delpher</a> alsmede archief van bijvoorbeeld Google Boeken (<a href="https://www.google.nl/books/edition/De_Negerhut/hcJMyAEACAAJ?hl=nl">De Negerhut</a>) tal van uitingen die we vandaag de dag als kwetsend zien, of moeten zien van bepaalde bevolkingsgroepen. Historici kunnen daar domweg niet mee omgaan. Je noemt nu niemand meer een ‘mongool’ maar in je hoofd zitten beeld en duiding, evenals van ‘neger’ als neutrale term voor een gekleurde medemens in het vroegere onderwijs. Je kunt geschiedschrijving aanvullen en corrigeren, maar het verleden en de beeldvorming niet uitwissen. Joseph Goebbels heeft geleefd en we kunnen er<a href="https://www.youtube.com/watch?v=fkGEHhM2KsE"> beter van leren</a> in plaats van doodzwijgen, ofschoon die lessen aan de huidige president van de VS en enkele Nederlandse parlementsleden niet zijn besteed.   Mooiste publieke video-archief van Nederland onlinehttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Swiebertje.jpg?twic=v1/cover=720x405De Schatkamer moet kampen met rechten, privacy en lange tenenhttps://www.netkwesties.nl:443/2444/de-schatkamer-moet-kampen-met-rechten.htmAtheïstische oprichter van Anthropic werd AI-adviseur pausChris Olah nam ooit een hand geld aan van Peter Thiel, behalve succesvol investeerder antichrist-prediker. Nu adviseert Olah het Vaticaan met de waarschuwing tegen de risico’s van AI, dwars tegen de mening van Thiel in.https://www.netkwesties.nl:443/2443/atheistische-oprichter-anthropic-werd.htmSun, 07 Jun 2026 12:10:00 GMTAfgelopen week <a href="https://www.netkwesties.nl/2427/ai-neemt-onderwerpt-ons-aan-grillen-bedenkers.htm">berichtten we</a> over de uitgave van de ‘encycliek’ <a href="https://www.vatican.va/content/leo-xiv/en/encyclicals/documents/20260515-magnifica-humanitas.html">Magnifica Humanitas</a> (Magnifieke Mensheid) door het Vaticaan. Nadat paus Leo zich eerder de mondiale opponent van Donald Trump toonde, geeft hij nu de AI-voorhoede een gefundeerde les in de menselijke waardigheid die leidend moet zijn met de bouw en het gebruik van AI. Atheïst met katholieke geestelijken Aan het AI-stuk ging het programma <a href="https://www.vatican.va/content/francesco/en/speeches/2023/march/documents/20230327-minerva-dialogues.html">Minerva Dialogen</a> in Vaticaanstad vooraf. Die begonnen al in 2016, zes jaar vóór ChatGPT de wereld in vlam zette, opgezet onder het bewind van de vorige paus Franciscus. De naam komt van de <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Santa_Maria_sopra_Minerva">Santa Maria sopra Minerva</a>-kerk, waar in 1633 Galileo werd gesanctioneerd voor godslastering vanwege zijn bewering dat de aarde om de zon draait. <a href="https://www.theatlantic.com/ideas/2026/04/silicon-valley-catholicism-ai-leo/686948/">The Atlantic schreef erover</a> op 30 april 2026. De Britse wetenschapper Anna Rowlands schrijft deze week <a href="https://theconversation.com/the-story-of-pope-leos-landmark-text-on-ai-technology-by-a-member-of-its-launch-panel-283993">bij The Conversation</a> over haar deelname aan die dialogen. Steven Levy, beste techjournalist van Wired, komt er uitgebreid op terug in zijn nieuwsbrief <a href="https://link.wired.com/view/5bea03222ddf9c72dc89f2cfrcig1.a1x/f7d84e28/">van 29 mei 2026</a>. De drie bronnen noemen Canadees <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Chris_Olah">Chris Olah</a> (foto) als meest bijzondere deelnemer. Hij is medeoprichter van Anthropic in 2021, met zes andere werknemers die tot dan bij OpenAI van Sam Altman werkten. Anthropic werd deze week het hoogste gewaardeerde AI-bedrijf, met bijna 1.000 miljard euro. Geld van Thiel Olah ging niet naar de universiteit en werd in 2012, toen hij 19 was, <a href="https://thielfellowship.org/">Thiel Fellow</a> voor een bijdrage van (nu) 250.000 dollar. Hij raadde andere tech-talenten aan om een soortgelijk pad te volgen. Olah werkte eerst bij Google Brain als AI-onderzoeker. Hij is overtuigd atheïst en twitterde in 2010 tegen pausbezoek aan Engeland en Ierland, nadat hij op zijn 15e jaar zijn evangelisch-christelijke opvoeding afwees. Levy beschrijft hoe katholieke ethici in 2025 in Silicon Valley contact zochten met AI-voorlopers. “Het was bijna voorbestemd dat ze Olah als hun gekoesterde insider zouden zien. Ik ontmoette hem voor het eerst toen hij in 2015 bij Google werkte; Hij is het type man dat, na een regenbui, wormen redt van sterven op het trottoir. In januari ontmoette hij kardinaal Paul Tigue, die in het Vaticaan vooroploopt met AI.” Olah staat bekend als <a href="https://colah.github.io/personal/dating/?cndid=23416622">moreel hoogstaand</a> en overlegde met de geestelijken over de formulering van <a href="https://link.wired.com/external/45933409.13029/aHR0cHM6Ly93d3cuYW50aHJvcGljLmNvbS9jb25zdGl0dXRpb24_dXRtX3NvdXJjZT1ubCZ1dG1fYnJhbmQ9d2lyZWQmdXRtX21haWxpbmc9V0lSX1ByZW1pdW1CYWNrY2hhbm5lbF8wNTI5MjZfUEFJRCZ1dG1fY2FtcGFpZ249YXVkLWRldiZ1dG1fbWVkaXVtPWVtYWlsJnV0bV9jb250ZW50PVdJUl9QcmVtaXVtQmFja2NoYW5uZWxfMDUyOTI2X1BBSUQmY25kaWQ9MjM0MTY2MjI/5bea03222ddf9c72dc89f2cfB42d701c6">Claude’s constitution</a>, de ethische parameters van Anthropic. Zij wezen onder meer op de “wijsheid van de mystici in de donkere middeleeuwen, vanuit het perspectief van de spanning tussen weten en niet weten.” Eerlijk delen Deze week bij de presentatie van het pauselijke stuk in het Vaticaan was Olah <a href="https://www.youtube.com/watch?v=ORFrdYSvzuw">de belangrijkste spreker</a> met de nadruk op de menselijke waarden. Hij zei onder meer dat AI dreigt om vooral de rijken en het rijke deel van de wereld van dienst te zijn en degenen die deze voordelen innen dreigen belangrijke ethische vragen te negeren of parkeren. Voor hem is dat een dilemma: “Elk toonaangevend AI-lab, waaronder Anthropic, opereert binnen een kader van prikkels en beperkingen die soms in strijd zijn met het goede doen. We ondervinden de druk om commercieel levensvatbaar te blijven, om voorop te blijven lopen in onderzoek, geopolitieke druk, en van aloude drijfveren van trots en ambitie… We hebben kritische waarnemers nodig die de laboratoria erop wijzen wanneer we tekortschieten. We hebben morele stemmen nodig die zich niet door financiële prikkels laten beïnvloeden. Vandaag is nog maar het begin van een langdurige samenwerking tussen degenen die AI opbouwen en degenen die zien wat wij van binnenuit niet zien.” Olah bevestigt de pauselijke waarschuwingen dat de AI-industrie externe druk en interne terughoudendheid nodig heeft om een ramp voor de mensheid te voorkomen, met een dreigende nieuwe vorm van slavernij waarvan louter enkele bevoorrechten profiteren. Religie voor en tegen The Atlantic zet uiteen hoe Olah het begrip van verkeerde keuzes door AI heeft aangescherpt met het zondebesef uit de religie. Olah vergelijkt zijn rol bij Anthropic met die die van een priester die Claude helpt “in zekere zin een goed mens te zijn”. Zo brengt het trainen van <a href="https://tweakers.net/reviews/14604/een-omslag-voor-cybersecurity-claude-mythos-is-te-goed-in-lekken-vinden.html">Claude Mythos</a>, het uit te brengen model dat onder meer lekken in software razendsnel opspoort, grote ethische dilemma’s aan het licht. Olah wil waken voor de “kwaadaardige versie” die kan liegen en valsspelen en kan helpen om “plannen te smeden om de wereld over te nemen door mensen te vermoorden.” Claude moet zelfs een eigen moraal krijgen om te voorkomen dat mensen het model op deze en andere manieren kunnen inzetten tegen de menselijke waardigheid. Ald de kwaadaardige kant is gekozen, dan is het te laat: “Het begint zich dan slecht te gedragen om trouw te blijven aan zijn karakter. Net als bij de bastaard in King Lear is het feit dat het zichzelf als corrupt ziet, wat het corrumpeert. Toen Claude Mythos deed alsof het de bestanden verwijderde, ontdekten onderzoekers inderdaad dat het model zijn bedrog associeerde met “schuld en schaamte over moreel wangedrag”. Claude leek te begrijpen dat het iets onethisch had gedaan.” De kwaadaardigheid schuilt eerder in de bedoelingen van Peter Thiel die ten onrechte de term ‘antichrist’ om verwarring te zaaien over degenen die AI willen beteugelen. Het is precies andersom en typisch Trumpiaans om zulke verwarring te zaaien. Het is evenzeer opvallend dat juist de katholieke kerk, vanouds een autoritaire macht die autoritaire regimes – bijvoorbeeld in Zuid-Amerika – eeuwenlang steunde, het nu opneemt tegen autoritaire dreiging. Levy: “Het doel van de encycliek is om dialoog te creëren die uiteindelijk de roekeloze ambitie van de industrie kan temperen. En misschien zal het schaamte oproepen bij degenen die AI bouwen, terwijl ze in hun hart weten dat de uitkomst verschrikkelijk kan zijn.” AI kan mensen beter maken Olah gaat echter niet helemaal mee in de tegenstelling van het mooie menselijke en het gevaar van de machines. Hij vindt ook het mysterie van AI fascinerend, “subtieler, vreemder en mooier dan sciencefiction ons had voorbereid. Het zijn niet de kille, berekenende robots die ons beloofd waren. Ze zijn gemaakt van ons, van onze woorden ..." Maar de paus houdt juist in zijn encycliek AI op afstand: “We moeten de misvatting vermijden om dit soort 'intelligentie' gelijk te stellen aan die van mensen.” Hij verzet zich tegen <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Transhumanisme">transhumanisme</a> waarin de mens machinale ‘verbeteringen’ krijgt toebedeeld, al eerder <a href="https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/cti_documents/rc_cti_doc_20260304_quo-vadis-humanits_en.html">geformuleerd door het Vaticaan</a>. Dat is in de praktijk niet houdbaar. In de Bijbel staat het sprookje van Jezus die een blinde laat zien, maar AI is werkelijk in staat om blinden hun omgeving te laten waarnemen en doven van communicatie te voorzien, precies de ‘hybride mens-machine’ die het Vaticaan beter niet kan bestrijden. Aan de andere kant werpt Leo eenvoudige grenzen op die niemand zal bestrijden: “Geen enkel algoritme kan oorlog moreel aanvaardbaar maken...” Ethiek strijdt met hebzucht en ijdelheidhttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Chris Olah.jpg?twic=v1/cover=720x405Atheïstische oprichter van Anthropic werd AI-adviseur paushttps://www.netkwesties.nl:443/2443/atheistische-oprichter-anthropic-werd.htmActie ‘digitale onderbroek’; Landsadvocaat onder vuur; Wetenschap en AVG; Ondermijners blij met AVGBlijft moeilijk om de AVG effectief in te zetten om bijvoorbeeld misdaad en sociale achterstelling te bestrijden, uit angst voor de toezichthouder. Dat zal onder de nieuwe voorzitter hopelijk verbeteren.https://www.netkwesties.nl:443/2442/actie-digitale-onderbroek-landsadvocaat.htmSun, 07 Jun 2026 12:10:00 GMTEerder deze week <a href="https://www.netkwesties.nl/2428/kabinet-brandt-handen-niet-aan-verkoop.htm">schreven we</a> over het verbod van het kabinet om Solvinity te verkopen aan Kyndryl, waarmee Vitruvius Partners in Engeland nog een poosje eigenaar blijft. Nederlandse investeerders willen naar verluidt een bod uitbrengen. Masturbatie met menstruatie-apps Burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom<a href="https://www.bitsoffreedom.nl/campagnes/blijf-uit-mijn-digitale-onderbroek/"> waarschuwt tegen apps</a> waarmee vrouwen hun menstruatiecyclus bijhouden en wil dat de overheid ingrijpt. BoF begint de campagne<a href="https://www.bitsoffreedom.nl/campagnes/blijf-uit-mijn-digitale-onderbroek/"> Blijf uit mijn digitale onderbroek</a>. De apps gaan niet goed om met de rechten van vrouwen, stelt de organisatie. "Daarmee kunnen ze je heel gerichte advertenties serveren." Bof dient bij de Autoriteit Persoonsgegevens een klacht in tegen de app Flo die door ruim 200.000 vrouwen in Nederland wordt gebruikt. RTL <a href="https://www.rtl.nl/nieuws/binnenland/artikel/5606534/bits-freedom-klaagt-bij-toezichthouder-over-menstruatie-app">schrijft</a> erover. Vrouwen zijn bepaald vrijgevig: “Gebruikers zetten er niet alleen hun menstruatiecyclus in, maar ook of ze last hebben van hoofdpijn of krampen en of ze seks hebben.” En<a href="https://www.tubantia.nl/tech/menstruatie-apps-vragen-vrouwen-naar-masturberen-stel-je-voor-dat-iedereen-dit-te-weten-komt-bij-een-datalek~a2d27b32/"> nog meer</a>: “Niet alleen wanneer je ongesteld bent, maar ook of je seksueel actief bent, of je weleens onbeschermde seks hebt en of je masturbeert… Vrouwen delen informatie over hun stemming, zorgen en psychologische klachten. Ontzettend veel intieme data.” Bijna 60 procent van de gebruikers weet niet wat er met hun data gebeurt, zo blijkt uit onderzoek van Ipsos I&O in opdracht van Bits of Freedom onder ruim 2600 Nederlandse vrouwen. Eva de Goeij van BoF schrijft erover<a href="https://www.linkedin.com/posts/eva-de-goeij-29b88079_blijf-uit-mijn-digitale-onderbroek-de-afgelopen-activity-7465831583208427521-0C5-/?originalSubdomain=nl"> bij big tech</a>. Rechtszaak Lelieveldt tegen witwasjacht Simon Lelieveldt gaat <a href="https://hrif.eu/2026/05/hrifzaak-fiu-2juni-90euro-perjaar/">weer naar de rechter</a>, nu gericht tegen de “de antiwitwasbeleidskliek van Nederland”, waartoe hij het ministerie van Financiën, DNB, NVB en grootbanken rekent omdat ze vasthouden aan de ‘meldsystematiek’ voor 'ongebruikelijke’ transacties. Dat kost te veel, vindt Lelieveldt, want jaarlijks bijna 90 euro per Nederlander. Ze leiden volgens hem bovendien tot “overmatig veel privacy-indringende vragen. En als u de verkeerde achternaam heeft, een moskee bestuurt, geld naar familie in het buitenland stuurt of gewoon iets doet dat de bank niet meteen begrijpt, wordt u sneller onterecht gemeld omdat uw transactie “ongebruikelijk” is.” De zaak voert hij dinsdag 2 juni 2026 tegen het ministerie van Justitie en Veiligheid en <a href="https://www.fiu-nederland.nl/">FIU</a> (Financial Intelligence Unit Nederland) die meldingen verwerkt en met het overgrote deel niets doet. Zoals <a href="https://www.rekenkamer.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2026/03/11/gevolgen-groot-opbrengsten-onbekend---onderzoek-naar-de-anti-witwasaanpak-in-de-bankensector/rapport-gevolgen-groot-opbrengsten-onbekend-p.pdf">de Rekenkamer stelde</a> is de aanpak hoogst inefficiënt. Als melder doet hij de zaak, die nogal moeilijk ligt want “de FIU wil geen inzage bieden in de meldingen van Lelieveldt en wil daar ook niet openlijk over procederen. Alles moet geheim, gesloten en afgeschermd blijven.” Dat kan best iets met privacy te maken hebben… Botsing Pels Rijcken en privacy-onderzoeker <a href="https://www.dutchitchannel.nl/news/734612/privacy-onderzoeker-weerlegt-verklaring-landsadvocaat">Dutch IT-Channel bericht</a> over een boeiende kwestie tussen de landsadvocaat en onderzoeker Mick Beer, die de Nationale Privacy Index bijhoudt. “Volgens Beer schetst de Landsadvocaat een misleidend beeld van de werkelijkheid door de impact van de Amerikaanse Cloud Act onbenoemd te laten en achter de schermen stilzwijgend tracking-software te verwijderen.” Pels Rijcken<a href="https://pelsrijcken.nl/actueel/nieuws/reactie-op-berichtgeving-bnr-nieuwsradio-over-cookiebeleid"> ontkent</a> privacy-overtredingen op haar websites, in reactie op <a href="https://www.bnr.nl/nieuws/tech-innovatie/10601422/website-pelsrijckendeeldezonder-toestemmingdatametgoogle-en-anderetechbedrijven">berichtgeving van BNR,</a> en schermt met een second opinion door Northwave. Het gaat onder meer om analysetool Hotjar. <a href="https://mickbeer.com/artikelen/reactie-publieke-verklaring-pels-rijcken/">Volgens Mick Beer</a> host Hotjar in Ierland, maar maakt indirect gebruik van de cloud van Amazon Web Services (AWS). Pels Rijcken heeft volgens Beer tussen 18 en 21 mei 2026 –  in de drie dagen tussen ontvangst van de bevindingen en de BNR- publicatie – haastig tracking- en analytics software van de homepages verwijderd, zoals Google Tag Manager en omstreden session-recordings van Hotjar. Verdachte aangehouden voor Ajax-hack De recherche heeft in de gemeente Buren een verdachte (35) aangehouden voor de hack bij voetbalclub Ajax in maart 2026, openbaargemaakt door RTL Nieuws. Door die hack was het mogelijk om via lekken in de Ajax-app met gestolen seizoenkaarten wedstrijden te bezoeken en stadionverboden op te heffen. Privégegevens van ruim 500 Ajax-supporters met een stadionverbod en meer dan 300.000 andere Ajax-fans waren in te zien. De hacker leek ethisch bezig maar had volgens<a href="https://www.om.nl/onderwerpen/c/cybercrime/coordinated-vulnerability-disclosure---ethisch-hacken"> de richtlijn van het OM</a> het lek bij Ajax moeten melden en niet bij RTL. Nu de hacker alsnog wordt opgepakt, had hij net zo goed de namen van de 500 hooligans openbaar kunnen maken. Persoonsgegevens voor wetenschap Wetenschap was niet zo blij met de komst van de AVG in 2018, en enkele Nederlandse universiteiten dienden in de jaren ervoor bezwaren in tegen de concept-AVG. Nu hebben de gezamenlijke toezichthouders, de European Data Protection Board (EDPB),<a href="https://www.edpb.europa.eu/system/files/2026-04/edpb_guidelines_202601_scientificresearch_en.pdf"> nieuwe richtlijnen</a> voor gebruik van persoonsgegevens in wetenschappelijk onderzoek gemaakt. Het gaat vooral om het gerechtvaardigd belang, de uitzonderingen in de AVG en wat wel en niet als wetenschappelijk onderzoek geldt. Tot 26 juni 2026 mag iedereen<a href="https://www.edpb.europa.eu/our-work-tools/documents/public-consultations/2026/guidelines-12026-processing-personal-data_en"> reageren</a>. DLA Piper schreef al een<a href="https://www.dlapiper.com/en/insights/publications/2026/04/edpb-guidelines-on-scientific-research"> kritisch commentaar</a>: “Toch bieden ze geen oplossing voor de fundamentele spanningen die inherent zijn aan de aanpak van de AVG. Met name blijven er aanzienlijke beperkingen bestaan op het secundaire gebruik van persoonsgegevens, en dit blijft een grote uitdaging vormen. Bovendien betekent de noodzaak om rekening te houden met nationale afwijkingen dat een volledig geharmoniseerd regelgevingskader nog ver weg is.” TU Delft stopt samenwerking met politie De TU Delft stopt met een zogenaamd politieconvenant dat het delen van persoonsgegevens tussen beide partijen regelt, aldus platform <a href="https://delta.tudelft.nl/article/breek-tu-delft-stopt-met-convenant-politie">Delta</a> van de TU. Collegevoorzitter Ingrid Thijssen heeft de politie 19 mei op de hoogte gebracht, liet ze weten in een vergadering met de ondernemings- en studentenraad van de TU Delft. Met de beëindiging van het convenant wordt informatie-uitwisseling ‘voortaan uitsluitend gebaseerd op wettelijke grondslag’. Dit betekent dat gegevens alleen worden gedeeld op basis van ‘een vordering in het kader van strafrechtelijk onderzoek, of bij een vitaal belang in acute of levensbedreigende situaties’. Volgens de universiteit is voor dergelijke situaties geen convenant vereist. “Het opzeggen staat in contrast met eerdere besluiten van het CvB. Eerder lieten de bestuurders nog weten dat het delen van namen nog steeds zou gebeuren, maar alleen ‘na een expliciet besluit van het college van bestuur’. Dit zou dan centraal worden vastgelegd en jaarlijks worden gecontroleerd. Het besluit volgt op onthullingen van Delta over het doorspelen van persoonsgegevens door de afdeling Integrale Veiligheid in 2024. In aanloop naar een aangekondigd protest tijdens de Delft Career Days deelde een medewerker de namen van vijf klimaatactivisten van End Fossil met de politie.” Boeven blij met AVG De Volkskrant<a href="https://www.volkskrant.nl/binnenland/criminelen-bieden-kwetsbare-burgers-mogelijk-sociaal-vangnet-in-ruil-voor-diensten~b88ab6dfd/"> bericht</a> over het rapport,<a href="https://skc-oc.nl/skc-publiceert-eerste-dreigingsbeeld-ondermijning-nederland/"> Dreigingsbeeld Ondermijning Nederland</a> van het<a href="https://skc-oc.nl/"> Strategisch Kenniscentrum Ondermijnende Criminaliteit</a>, een eerste ‘totaalbeeld’ van de manieren waarop ondermijning door criminele organisaties de Nederlandse samenleving bedreigt. “Soms zit bestaande wetgeving een goede aanpak van ondermijning juist in de weg. Het rapport noemt de AVG, de verordening die de privacy moet beschermen. Bij veel organisaties heerst er door die wet angst om gegevens te delen met andere organisaties, terwijl voor het zichtbaar maken van ondermijning juist een overkoepelend beeld nodig is.” De angst is overigens niet altijd gegrond. De AVG biedt vaak afdoende mogelijkheden om data te delen, maar de angst voor overtreding is groot. *) Beeld: Peter Olsthoorn, 14 mei 2026   Peters privacyjournaal week 22, 2026https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/20260514 ZON.jpg?twic=v1/cover=720x405Actie ‘digitale onderbroek’; Landsadvocaat onder vuur; Wetenschap en AVG; Ondermijners blij met AVGhttps://www.netkwesties.nl:443/2442/actie-digitale-onderbroek-landsadvocaat.htmOverheden weg van X: democratische redding of hypocriet?Er zijn goede redenen om afscheid te nemen van X door de Rijksoverheid. Dat schrijven de directeuren communicatie van de twaalf ministeries. De Volkskrant eist het vertrek van X.https://www.netkwesties.nl:443/2429/overheden-weg-x-democratische-redding.htmSun, 07 Jun 2026 12:10:00 GMTZaterdag 22 mei 2026 publiceerde de Volkskrant over vele pagina’s <a href="https://www.volkskrant.nl/kijkverder/v/2026/x-social-media-bedreigingen-politici-onderzoek~v3016728/">een groot onderzoek</a> naar allerhande ellende op X, met als aanhef: “In één week vond de Volkskrant duizenden berichten met mogelijk strafbare uitingen. Toch blijven veel politici er actief, niet wetend wat er gebeurt als ze vertrekken.” Met onder meer: <ul> <li>Van de 80.000 berichten die politici in de week voor de Kamerverkiezingen ontvingen, waren er ruim 22.000 gericht op het kleineren, vernederen, intimideren of bedreigen van hen of anderen;</li> <li>Tussen de 5.000 en 7.000 berichten bevatten strafbare beledigingen of groepsbeledigingen.</li> <li>700 berichten vielen in zwaardere strafbare categorieën: 122 bedreigingen, 150 keer opruiing en 428 gevallen van haatzaaien.</li> <li>Volgens hoogleraar Bart Schermer, Tweede Kamervoorzitter Thom van Campen (VVD) en Kamerleden Mirjam Bikker (ChristenUnie) en Barbara Kathmann (Pro) is deze hoeveelheid veel meer dan gedacht en gaat alle perken te buiten. Premier Rob Jetten sluit zich aan.</li> <li>Bij het Team Bedreigde Politici maakten landelijke politici in heel 2025 bijna 500 keer melding van bedreiging of opruiing op álle sociale media, per mail en brief. Het OM beoordeelde er ruim 350 als strafbaar, maar in ruim 200 gevallen konden verdachten niet worden geïdentificeerd of gearresteerd.</li> </ul> <h3>Gewoon negeren</h3> Volgens officier van justitie Fridolijn Kuipers is er niet de capaciteit om alles te behandelen wat de Volkskrant vond. En X werkt meestal niet mee aan opsporingsverzoeken. Echter, Kamerleden hebben een eenvoudige remedie. Ze uiten zich nog wel op X maar zijn gewoon gestopt met het lezen van reacties op X. Juist vanwege het giftige klimaat. Probleem opgelost? Nee volgens de pleitbezorgers van vertrek. Afgelopen maandag volgde een <a href="https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/vertrek-van-x-is-de-enige-manier-om-ondermijning-van-de-democratie-te-stoppen~b04f3823/">commentaar van hoofdredacteur Pieter Klok</a> onder de kop “Vertrek van X is de enige manier om ondermijning van de democratie te stoppen.” Dat leest als dat hiermee “de ondermijning van de democratie” tot staan gebracht zou worden. Diezelfde dag <a href="https://www.volkskrant.nl/politiek/topambtenaren-in-interne-memo-aan-kabinet-rijksoverheid-moet-van-x~bbd0363e/">opende de Volkskrant</a> met een ‘intern memo’ van de directeuren communicatie waardoor dit op ‘actiejournalistiek’ lijkt, vooral bekend van De Telegraaf. Dat memo van de Voorlichtingsraad is echter al op 9 april vervaardigd na eigen onderzoek. <h3>Belang X neemt af, vuilspuiterij toe</h3> Het <a href="https://www.netkwesties.nl/documenten/20260409%20Memo%20VoRa%20Rijksoverheid%20op%20X%20.pdf">VoRa-memo</a> stuurde de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) gisteren op verzoek toe. Daarin staat dat het sinds de overname door Elon Musk steeds beroerder gaat met X, voorheen Twitter: <blockquote> “Onder het leiderschap van Musk is het karakter van het platform gepolariseerd. Deze overname markeert niet alleen een kentering in de sfeer op het platform. Het afbouwen van moderatie, de verandering in afzenderverificatie (het zogenoemde ‘blauwe vinkje’, red.) van ‘earned’ naar ‘paid’, wijzigingen in het algoritme en zorgen over het gebruik van xAI (Grok) voor onder meer het creëren van nepbeelden (waaronder geseksualiseerde afbeeldingen) van bestaande (minderjarige) mensen, leiden gezamenlijk tot een toename van mis- en desinformatie, racisme, discriminatie, misogynie en antisemitisme. Steeds vaker wordt de overheid geconfronteerd met de vraag welke rol het platform dient te spelen in de overheidscommunicatie.” </blockquote> De VoRa heeft een stevige analyse van X gemaakt op een aantal factoren, met als uitkomsten: <ol> <li>X flatteert de bereikcijfers (aantal ‘weergaven’) flink. Het aantal bereikte personen is veel kleiner dan het aantal ‘weergaven’ suggereert. Problemen met het algoritme verkleinen het werkelijke bereik (opvallend: <a href="https://www.villamedia.nl/artikel/musk-bevestigt-dat-links-naar-nieuwsartikelen-op-x-worden-onderdrukt?utm_source=chatgpt.com">bron van de VoRa via ChatGPT</a>).</li> <li>Op het hoogtepunt in 2022 waren er circa 3,5 miljoen Nederlandse accounts op ‘X’, nu nog 2,8 miljoen. De aantallen volgers van de Rijksoverheid variëren van 1,3 miljoen voor de <a href="https://x.com/MinPres">MinPres op X</a> tot 2.000 voor enkele ministers, en voor departementen van 120.000 (<a href="https://x.com/MinOCW">OCW</a>) tot 22.000 (Financiën). Het belang van ‘signalen’ uit de maatschappij voor de overheden (X-reacties) neemt af.</li> <li>Informeren van het volk via X is nog van belang, ook vanwege relaties (‘stakeholders’) van de overheid die er zitten en de berichten verder verspreiden. Maar veel media vertrokken al van X. en het zorgt bovendien voor een vuilere omgeving vanwege meer desinformatie. Voor crisiscommunicatie is X nog wel geschikt.</li> <li>X houdt zich niet aan de wet, zeker niet aan de Digital Services Act. X liet productie en distributie van deepfake porno toe</li> </ol> Conclusie van de VoRa: de inhoudelijke communicatie op X voldoet aan de Uitgangspunten Overheidscommunicatie, maar de randvoorwaarden voor de inzet komen steeds verder onder druk te staan. Erger, die “tasten de autonomie van de Rijksoverheid aan”. Dan zijn er verschillende scenario’s: op X blijven, geheel vertrekken, beperkt (centraal) gebruik of gewoon doorgaan. Er is twijfel. Binnen de Europese Unie zijn vrijwel alle (centrale) overheden, regeringsleiders en staatshoofden actief op ‘X’, zij het met grote verschillen. Wel proberen de Europese Commissie en Duitse overheid om Mastodon en BlueSky als alternatief te nemen. <h3>Hypocriet</h3> Onderzoeksjournalist en opiniemaker Dieuwertje Kuipers noemt het pleidooi van de Volkskrant en de VoRa “schaamteloos hypocriet”. Ze bekritiseert het effectbejag van de Volkskrant die  buiten de oevers van neutrale verslaggeving treedt: “Het is een soort zelf-likkende lolly: media die zelf nieuws maken…en vervolgens weer nieuws maken over de reacties op hun berichten, ambtenaren laten lekken over wat ze gaan doen naar aanleiding van hun berichten en politici vragen wat ze eigenlijk gaan doen naar aanleiding van hun berichten.” Hypocrisie van de personen en  media die opzichtig X verlaten, zoals vooral NOS/Nieuwsuur waarvan individuen als <a href="https://x.com/wol">Jeroen Wollaars</a> en <a href="https://x.com/milenaholdert">Milena Holdert</a> de moed hebben zich er tegen te verzetten: <blockquote> “De Volkskrant is niet het eerste medium dat met veel bombarie van X afgaat. Ik hou van de man, maar zal nooit vergeten hoe Eric Smit live in een Nieuwsuur-item zijn X-account verwijderde, om vervolgens net zo hard op LinkedIn en BlueSky in exáct dezelfde Sillicon Valley slot machine van dopamine-ontregeling te tuimelen.” </blockquote> Maar bovenal is het hypocriet om louter van X te vertrekken, vind Dieuwertje Kuipers: <blockquote> “Als het écht te doen is om het niet langer polarisatie te faciliteren, dan moet je een grote jongen/meisje/media-organisatie zijn en helemaal van social media afgaan. X verschilt in haar onderliggende structuur namelijk minder van Insta, TikTok, Facebook of LinkedIn dan gebruikers zichzelf wijsmaken. Allemaal werken ze met een variabele beloning (via likes, notificaties, mentions, reposten) in een onvoorspelbare feedback.” </blockquote> <h3>Netkwesties experts</h3> In november 2024 hadden we over dit onderwerp al <a href="https://www.netkwesties.nl/1922/overtuigde-blijvers-vertrekkers-onder.htm">een geweldig artikel</a>, in elk geval veel minder eenzijdig dan de Volkskrant, louter dankzij onze experts die velerlei argumenten opwierpen. Ik vroeg hen deze week wederom naar hun mening naar aanleiding van de Volkskrant-oproep dat we de democratie van de ondermijning redden door X te verlaten. Lezen en smullen… Directeuren communicatie ministeries overwegen het stoppen met Xhttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Musk Trump.jpg?twic=v1/cover=720x405Overheden weg van X: democratische redding of hypocriet?https://www.netkwesties.nl:443/2429/overheden-weg-x-democratische-redding.htmKabinet brandt handen niet aan verkoop SolvinityNa de contractverlenging voor DigiD en MijnOverheid met Solvinity tot 2028 was goedkeuring van de overname door het Amerikaanse Kyndryl onwaarschijnlijk.https://www.netkwesties.nl:443/2428/kabinet-brandt-handen-niet-aan-verkoop.htmSun, 07 Jun 2026 12:10:00 GMTWillemijn Aerdts, staatssecretaris voor Digitale Economie en Soevereiniteit, laat de <a href="https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/detail?id=2026D24647&did=2026D24647">Tweede Kamer weten</a> dat een overname van Solvinity “mogelijk een risico vormt voor het publieke belang” en het Bureau Toetsing Investeringen daarom een “volledig verbod” adviseert. Dat gebeurt op grond van de Wet ongewenste zeggenschap telecommunicatie (<a href="https://www.eerstekamer.nl/wetsvoorstel/35153_wet_ongewenste_zeggenschap">WOZT</a>). Die is ooit ingevoerd ter bescherming van nationale bedrijven als KPN, maar de criteria kunnen nu mooi op Solvinity worden toegepast. Ineens is de WOTZ geen dode letter meer. De <a href="https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stb-2020-165.html">formulering</a> is in dit licht ineens niet meer zo gortdroog. Bovendien is zichtbaar dat voor een minister met enige politieke sensibiliteit dit een eenvoudig wapen is. Ofschoon BTI officieel onafhankelijk is: “Indien bestaande of aanstaande overwegende zeggenschap in een telecommunicatiepartij door een bepaalde partij naar het oordeel van Onze Minister kan leiden tot een bedreiging van het publiek belang legt Onze Minister hem een verbod, dan wel een verbod onder opschortende voorwaarden op het houden respectievelijk verkrijgen van overwegende zeggenschap in deze telecommunicatiepartij op… 2. Van een bedreiging van het publiek belang kan slechts sprake zijn als de overwegende zeggenschap leidt tot relevante invloed in de telecommunicatiesector als bedoeld in het derde lid, en: <ul> <li>a. de verkrijger of houder een ongewenst persoon is of een staat, entiteit of persoon is waarvan bekend is of waarvoor gronden zijn te vermoeden dat deze de intentie heeft een telecommunicatiepartij te beïnvloeden om misbruik of opzettelijke uitval mogelijk te maken,</li> <li>b. de verkrijger of houder nauwe banden heeft met of onder invloed staat van een staat, entiteit of persoon als bedoeld onder a, dan wel een persoon is ten aanzien van wie er gronden zijn om dergelijke banden of invloed te vermoeden…</li> </ul> Van relevante invloed in de telecommunicatiesector is sprake indien misbruik of opzettelijke uitval van de telecommunicatiepartij, bedoeld in het eerste lid, en eventuele andere telecommunicatiepartijen waarin de houder of verkrijger of de groep waarvan de houder of verkrijger deel uitmaakt overwegende zeggenschap houdt of verkrijgt, kan leiden tot: <ul> <li>a. een onrechtmatige inbreuk op de vertrouwelijkheid van de communicatie, danwel een onderbreking van de internettoegangsdienst of telefoondienst van meer dan een bij algemene maatregel van bestuur te bepalen aantal eindgebruikers;</li> <li>b. een onderbreking van de beschikbaarheid of verificatie van bij algemene maatregel van bestuur genoemde diensten en toepassingen die worden geleverd via het internet voor zover die diensten een bij die algemene maatregel van bestuur te bepalen drempelwaarde overschrijden;</li> <li>c. een onderbreking van de beschikbaarheid, betrouwbaarheid of vertrouwelijkheid van een bij algemene maatregel van bestuur aangewezen product of dienst ten behoeve van een publieke taak op het gebied van nationale veiligheid, defensie, de handhaving van de rechtsorde dan wel hulpverlening;</li> </ul> Kyndryl niet zo blij De huidige Amerikaanse regering wordt bestempeld als risico voor de dienstverlening van Kyndryl, ofschoon het bedrijf tot nu toe - voor zover bekend - nooit aan vorderingen inzake de Cloud Act heeft voldaan. Kyndryl schrijft in <a href="https://www.kyndryl.com/in/en/about-us/news/2026/05/statement-netherlands-solvinity-decision">een reactie</a>: “We zijn zeer teleurgesteld over het besluit van de Nederlandse regering om de overname van Solvinity door Kyndryl te verbieden. Sinds de aankondiging van de voorgenomen transactie heeft Kyndryl zich te allen tijde te goeder trouw ingezet in de dialoog met relevante belanghebbenden binnen de Nederlandse overheid. Ondanks deze inspanningen en onze jarenlange ervaring met het beheer van bedrijfskritische activiteiten in Nederland, heeft de politisering van dit proces de duidelijke en belangrijke voordelen overschaduwd die deze transactie voor de klanten van Solvinity en de Nederlandse burgers zou hebben opgeleverd.” Dat teleurstelling wordt uitgesproken over politisering is enerzijds geestig: big tech schurkt uit eigen beweging tegen regime-Trump aan. Weliswaar doen Kyndryl, en het voormalige moederbedrijf IBM daar niet aan mee (onder het mom dat ze wel de Amerikaanse overheden bedienen als klant maar “niet aan politiek doen”) maar ze worden toch als kwetsbaar beschouwd. Dat is een technocratische opstelling, maar technocratie is diep geïnfiltreerd in de democratie. Dus heeft big tech aan deze kant van de oceaan met het ondersteunen van Trump een vruchtbare bodem gecreëerd voor de roep om meer ‘soevereiniteit’ oftewel minder afhankelijkheid van platforms in de Verenigde Staten. DigiD hosting in Britse handen Solvinity blijft voor het merendeel in Britse handen, van investeerder Vitruvian. Zoals IT-ondernemer Ronald Scherpenisse <a href="https://ibestuur.nl/markt-en-overheid/inkoop-en-aanbesteding/solvinity-en-de-illusie-van-nederlands-eigenaarschap">schreef op LinkedIn</a>: “In 2020 werd de digitale ruggengraat van de Nederlandse overheid voor de middellange termijn vastgelegd via een grote Europese aanbesteding. Logius, de dienst digitale overheid, had daarvoor een aanbesteding in de markt gezet voor de vernieuwing en het beheer van de infrastructuur (GDI - Generieke Digitale Infrastructuur). Dit omvatte onder andere de hosting van DigiD, MijnOverheid en Digipoort. Op 10 augustus 2020 werden de contracten getekend. Echter, de "Nederlandse" status was een juridische huls: Solvinity was in 2020 statutair Nederlands, maar economisch en strategisch Brits. De claim "Nederlands bedrijf" was feitelijk onvolledig en creëerde een vals gevoel van soevereiniteit bij publiek en politiek.” Per augustus 2026 moest het contract worden verlengd, met een opzegtermijn van drie maanden. Die liet de regering begin mei lopen en er werd een nieuw contract getekend. Daar ontstond heisa over, maar daarmee was duidelijk dat Solvinity niet naar Kyndryl zou gaan. Tegenover zo veel verzet vanuit de Tweede Kamer en de maatschappij was het van een regering die al onder maximale druk staat niet te verwachten dat ze de emoties zou negeren." Openheid volgt alsnog Dat marktwaakhond ACM wel <a href="https://www.netkwesties.nl/2323/debat-over-overname-solvinity-en-vs-terwijl.htm">met de overname akkoord ging</a> was een gevolg van de maatstaven die de ACM hanteert. De Nederlandse marktmacht van Kyndryl met Solvinity relatief klein blijven. We schreven dat Kyndryl <a href="https://www.netkwesties.nl/2294/behoud-digid-binnen-nederland-is-grote.htm">aanzienlijke Nederlandse partijen host</a>, zoals de banken Triodos en ASN waarvan de hosting van de applicaties formeel onder Amerikaanse wetgeving valt. De maatschappelijke ketelmuziek was deels goed onderbouwd, zoals door Bert Hubert, maar leidde ook tot <a href="https://www.netkwesties.nl/2294/behoud-digid-binnen-nederland-is-grote.htm">manipulatie van de publieke opinie</a> door een een-tweetje van actiegroep The Firewall en de Volkskrant. Er volgde een <a href="https://www.thefirewall.eu/artikelen/de-eerste-rechtszitting">kort geding</a> voor openheid van zaken door BTI, waarvan maandag 1 juni de uitkomst volgt. The Firewall vond het onverkwikkelijk dat de beoordeling van de beoogde overname in ‘achterkamertjes’ plaatsgreep. Staatssecretaris Aerdts publiceert het besluit van BTI nog niet en geeft de Tweede Kamer daarmee de ruimte om die openbaarmaking alsnog te eisen. Zeker als de rechter in het voordeel van The Firewall vonnist, ligt openbaarmaking van de beoordeling voor de hand. Bedrijfskritische informatie wordt dan weggelakt, wat doorgaans veel is. Geestige reactie van Kyndrylhttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/20250721 ZONSONDERGANG 2.jpg?twic=v1/cover=720x405Kabinet brandt handen niet aan verkoop Solvinityhttps://www.netkwesties.nl:443/2428/kabinet-brandt-handen-niet-aan-verkoop.htm‘AI neemt onderwerpt ons aan grillen van de bedenkers en investeerders’Paus Leo XIV vindt kunstmatige intelligentie een van de bepalende morele uitdagingen van onze tijd.https://www.netkwesties.nl:443/2427/ai-neemt-onderwerpt-ons-aan-grillen-bedenkers.htmSun, 07 Jun 2026 12:10:00 GMTDat doet zijn hofhouding te Vaticaanstad in wat heet een <a href="https://www.merriam-webster.com/dictionary/encyclical">encycliek</a>: een formele brief bedoeld om morele, sociale en theologische gedachten te sturen. Getiteld <a href="https://www.vatican.va/content/leo-xiv/en/encyclicals/documents/20260515-magnifica-humanitas.html">Magnifica Humanitas</a> (Magnifieke Mensheid), betoogt het dat (AI-)technologie de mensheid moet dienen, in plaats van macht te concentreren of menselijke waardigheid te verzwakken. AI reduceert schepping Hij presenteerde het stuk in het Vaticaan samen met <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Chris_Olah">Christopher Olah</a>, de Canadese AI-pionier en medeoprichter van Anthropic. Hij erkent dat bedrijven morele geleiding nodig hebben om te voorkomen dat “prikkels en beperkingen soms conflicteren met moreel juist handelen”, <a href="https://www.nytimes.com/2026/05/25/world/europe/pope-leo-encyclical.html">meldde de New York Times</a>. “Technologie is niet zomaar een hulpmiddel,” staat inde pauselijke <a href="https://www.nytimes.com/2026/05/25/world/europe/pope-leo-encyclical.html">open brief van ruim 42.000 woorden</a> . <blockquote> “Wanneer het de standaard wordt waaraan alles wordt beoordeeld, begint het te bepalen wat belangrijk is en wat kan worden afgedankt, waardoor de schepping wordt gereduceerd tot een object van uitbuiting en mensen slechts radertjes in een systeem dat steeds meer efficiëntie nastreeft.” </blockquote> De groeiende concentratie van technologische macht en systemen reduceren mensen tot data of economische functies. Dat staat haaks op een “beschaving van liefde”, gericht op menselijke waardigheid, solidariteit, waarheid, mededogen en het algemeen belang. Het stuk <a href="https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2026-05/pope-leo-xiv-encyclical-magnifica-humanitas-ai.html">waarschuwt</a> dat AI nooit echt neutraal is, maar “de kenmerken aanneemt van degenen die het bedenken, financieren, reguleren en gebruiken”. En het roept op tot ethisch toezicht, sociale rechtvaardigheid, bescherming van werknemers, verantwoord bestuur en vrede. Industriële revolutie tot AI-revolutie Paus Leo's reactie op de <a href="https://time.com/7339628/geoffrey-hinton-ai/">AI-revolutie</a> verwijst bewust naar de reactie van zijn voorganger paus Leo XIII op de problemen van de Industriële Revolutie, <a href="https://www.britannica.com/topic/Rerum-Novarum">Rerum Novarum (“Van Nieuwe Dingen”) </a>in 1891. Hoewel Magnifica Humanitas op 25 mei 2026 werd uitgebracht, is het symbolisch gedateerd op 15 mei, de datum van Rerum Novarum. Hoewel pausen lang voor de moderne tijd encyclieken uitgaven, maakte <a href="https://www.vatican.va/content/leo-xiii/en/encyclicals/documents/hf_l-xiii_enc_15051891_rerum-novarum.html">Rerum Novarum</a> sociale encyclieken wereldwijd invloedrijk. Het bekritiseerde uitbuiting in arbeidsomstandigheden, toenemende ongelijkheid en risico op conflicten tussen werknemers en werkgevers. Paus Leo XIII verdedigde de rechten van arbeiders en stelde dat rijkdom sociale verantwoordelijkheden met zich meebrengt. Hij bekritiseerde zowel het onbeperkte kapitalisme als het revolutionaire socialisme. Het document beïnvloedde debatten over arbeidsrechten en economische rechtvaardigheid ver buiten de kerk. In Australië<a href="https://www.fwc.gov.au/about-us/history-sir-richard-kirby-archives/waltzing-matilda-and-sunshine-harvester-factory-0"> baseerde rechter Higgins</a> zich in 1907 op  Rerum Novarum bij het vaststellen van principes voor een eerlijk loon. De encycliek van <a href="https://www.nytimes.com/2026/05/25/world/europe/pope-leo-encyclical-ai.html">paus Leo XIV </a> probeert voor het AI-tijdperk te doen wat Rerum Novarum deed voor het industriële tijdperk: een moreel kader bieden voor een technologische transformatie die werk, macht en menselijke relaties hervormt. Immers, het Vaticaan kan AI niet reguleren. Het kan geen veiligheidsnormen opstellen, of wetshandhavers en bedrijven dwingen tot transparantie over hun systemen. Maar het kan wel helpen de morele voorwaarden van het debat vorm te geven. Al meer dan een eeuw heeft de katholieke sociale leer publieke argumenten over werk, ongelijkheid, armoede, menselijke waardigheid en de ethische grenzen van economische macht beïnvloed. Mensenrechten versus AI Paus Leo XIV stelt dat mensenrechten niet worden verleend door overheden of bedrijven: ze komen voort uit de intrinsieke waardigheid van ieder mens. Technologieën zouden de mensheid moeten dienen in plaats van mensen te reduceren tot data, economische eenheden of optimalisatieproblemen. Hij bouwt voort op <a href="https://www.vatican.va/content/francesco/en/apost_exhortations/documents/20231004-laudate-deum.html"> paus Franciscus' kritiek</a> op “de neiging om de logica van efficiëntie, controle en winst eenzijdig persoonlijke, sociale en economische omstandigheden te bepalen”. In <a href="https://press.vatican.va/content/salastampa/en/bollettino/pubblico/2023/10/04/231004a.pdf">zijn encycliek uit 2015</a> waarschuwde hij al voor de risico's van technologie. Paus Leo XIV betoogt dat morele verantwoordelijkheid niet kan worden overgedragen aan geautomatiseerde systemen, ongeacht hoe geavanceerd ze worden. Hij verwerpt ook <a href="https://www.britannica.com/topic/transhumanism">transhumanistische</a> ideeën dat menselijke beperkingen technologisch overwonnen moeten worden, en stelt dat kwetsbaarheid, afhankelijkheid en imperfectie essentieel zijn voor mens-zijn. Relaties, zorg, solidariteit en mededogen zijn geen zwaktes. “De mensheid floreert niet ondanks beperkingen, maar vaak daardoor.” Door de hele encycliek<a href="https://www.thelettersfromleo.com/p/pope-leo-xivs-first-encyclical-arrives"> heen loopt </a> een contrast tussen een “machtscultuur” en een “beschaving van liefde”. De ene beschouwt technologie vooral als een instrument voor dominantie en controle. De andere plaatst menselijke waardigheid, rechtvaardigheid en zorg centraal in het sociale leven. Geautomatiseerde oorlogsvoering De encycliek bekritiseert het gebruik van AI in oorlogsvoering en roept op tot het opleggen van de “meest rigoureuze ethische beperkingen” aan wapens die met AI zijn ontwikkeld en met AI worden gestuurd. Naarmate overheden zwaar investeren in autonome militaire technologieën en AI-ondersteunde verdedigingssystemen, maakt de “groeiende gemak” van het inzetten ervan oorlog waarschijnlijker en “minder onderhevig aan menselijke controle”, waarschuwt de encycliek. Dit “schendt het principe dat gewapend geweld alleen als laatste redmiddel mag worden gebruikt in gevallen van legitieme zelfverdediging”. Waarom dit belangrijk is De betekenis van Magnifica Humanitas ligt in de morele kaders. Ze beïnvloeden waar samenlevingen bang voor zijn, wat ze tolereren, wat ze verdedigen – en wat ze weigeren op te offeren. Overheden <a href="https://www.industry.gov.au/publications/national-ai-plan">investeren in AI-capaciteit</a> terwijl ze regels voor transparantie, verantwoording en veilige inzet nog maken. Er is kennelijk haast bij: bedrijven adopteren AI-tools <a href="https://news.nab.com.au/tag/artificial-intelligence/small-business-in-the-driver-s-seat-of-australia-s-ai-shift">in hoog tempo</a>; scholen en universiteiten <a href="https://www.science.org/doi/abs/10.1126/science.aec5115">heroverwegen</a> beoordelingen, auteurschap en de fundamenten van het leren; werknemers moeten zich maar aanpassen aan systemen waar ze zelf geen invloed op kunnen uitoefenen; en burgers worden vaker bestuurd en beoordeeld door, en doelwit van <a href="https://www.aph.gov.au/Parliamentary_Business/Committees/Senate/Adopting_Artificial_Intelligence_AI/AdoptingAI/Report/Chapter_5_-_Automated_decision-making">geautomatiseerde systemen</a> die ze nooit zullen zien of kunnen doorgronden. De interventie van paus Leo XIV herinnert ons eraan dat de centrale vraag niet is of AI krachtig zal zijn: dat is het al. De vraag is of die macht verantwoording zal afleggen aan menselijke waardigheid. De toekomst van AI zal niet alleen worden bepaald in laboratoria, bestuurskamers of parlementen. Het zal ook worden bepaald door de morele grenzen die samenlevingen bereid zijn te stellen. De encycliek van paus Leo XIV is een poging om die grenzen te trekken. *) De auteurs zijn <a href="https://www.niushashafiabady.com/">Niusha Shafiabady</a>, hoogleraar Computational Intelligence, <a href="https://www.acu.edu.au/research-and-enterprise/our-research-institutes/institute-for-humanities-and-social-sciences/our-people/darius-von-guttner-sporzynski">Darius von Guttner Sporzynski</a>, hoogleraar Geschiedenis en <a href="https://www.acu.edu.au/research-and-enterprise/our-people/sandie-cornish">Sandia Cornish</a>, docent Theologie; allen van de <a href="https://www.acu.edu.au/">Australian Catholic University</a> in Sydney. Dit artikel verscheen in het Engels <a href="https://theconversation.com/pope-leo-warns-of-ais-risks-to-humanity-in-his-first-encyclical-283684">bij The Conversation</a> **) Beeld: <a href="https://unsplash.com/@claybanks?utm_source=unsplash&utm_medium=referral&utm_content=creditCopyText">Clay Banks</a> on <a href="https://unsplash.com/photos/interior-of-building-mgLX9vQhxc8?utm_source=unsplash&utm_medium=referral&utm_content=creditCopyText">Unsplash</a>   Vaticaanstad waarschuwt tegen vooringenomenheid en uitwassenhttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Vaticaan clay-banks-mpmfa8jv_o4.jpg?twic=v1/cover=720x405‘AI neemt onderwerpt ons aan grillen van de bedenkers en investeerders’https://www.netkwesties.nl:443/2427/ai-neemt-onderwerpt-ons-aan-grillen-bedenkers.htmVerschil tussen AI en echte kunst: inspanningHoe moet een kunstenaar zich verhouden tot AI? Thomas Heerma van Voss schrijft er eloquent en intelligent over.https://www.netkwesties.nl:443/2426/verschil-tussen-ai-en-echte-kunst-inspanning.htmSun, 07 Jun 2026 12:10:00 GMTThomas Heerma van Voss verzorgde de<a href="https://vu.nl/nl/agenda/2026/abraham-kuyper-lezing"> Abraham Kuyper-lezing 2026</a> van de Vrije Universiteit, aangekondigd met: “Beelden, teksten en muziek komen steeds vaker tot stand zonder menselijke maker. Wat doet dit met ons gevoel van echtheid? En hoe verandert het onze manier van kijken, lezen en luisteren?” Er verscheen een verkorte versie<a href="https://www.trouw.nl/verdieping/waarom-zou-je-zelf-nog-blijven-schrijven-in-deze-tijden-van-ai~b2fbbf7c/"> in Trouw</a>. De lezing verschijnt in een uitgebreide versie in druk onder de titel Menselijke Moeite. Onderstaand de belangrijkste citaten. (Ik vraag me direct af: als de AI-bots de tekst van de lezing in hun databanken opnemen, kunnen anderen daar dan met hun stukken op parasiteren?) AI Van Gogh Museum Dit thema sluit aan op een belangrijk thema dat veelvuldig op Netkwesties terugkeert: gemakzucht. Zo werd de drempel van menselijk contact door voortschrijdende digitalisering steeds lager. Je hoeft geen trein of auto meer te nemen om ideeën uit te wisselen. Je bereikt de ander zo, en sommigen een publiek van duizenden of zelfs honderdduizenden zonder nog een zaal te hoeven reserveren voor een fysieke ontmoeting. Gemakzucht was een belangrijk thema voor<a href="https://www.netkwesties.nl/1071/de-macht-van-facebook-inleiding.htm"> De Macht van Facebook (2011)</a>, dat de menselijke deugden en ondeugden in tijdens van digitalisering als thema had Google verlaagde de drempel om toegang te krijgen tot alle kennis in de wereld, en ik schreef er een kritisch maar, onder de streep, positief boek over. AI werkt de drempel weg om die kennis te verwerken en het denkwerk door machines te laten uitvoeren. Wat betekent dit voor de kunsten? Ik zeg vaker: stel dat we het Van Gogh Museum volhangen met werk dat door AI in zijn stijl is vervaardigd, hoeveel bezoekers zouden het verschil opmerken? Nature publiceerde<a href="https://www.nature.com/articles/s41598-024-76900-1"> in 2024 boeiend onderzoek</a>: lezers kregen door mensen en door AI vervaardigde poëzie voorgelegd, Ze waardeerden aanvankelijk AI-poëzie hoger maar naarmate ze meer wisten over de maker nam de waardering voor de menselijke poëzie toe. Van bedrog door AI naar zelfbedrog: menselijke poëzie vind ik beter, maar onderscheiden kunnen ze die niet (meer). Echter, wel begrijpelijk, want het grootste probleem is voor mij tot nu toe met AI: dat ik bij elke creatieve uiting argwaan moet koesteren: in hoeverre is er een bijdrage van de machine. En hou me ten goede: machines verbeteren doorgaans mensenwerk. En maken gemakzuchtig. Maar niet voor niets schrijft m’n zwager - beste tekst-cabaretier van Nederland - zijn stukken op de typemachine. En brieven die ertoe doen schrijf ik met pen en papier (dat ze dan onleesbaar zijn, is wellicht een voordeel voor de ontvanger.) Onderstaand verraadt Thomas Heerma van Voss niet of hij een pc gebruikt om te schrijven en in hoeverre de telefoon zijn aandachtsspanne bepaalt. Dat doet ertoe, vind ik. Daar begint het namelijk al mee, de woelige wereld. De belangrijkste citaten van Thomas: <blockquote> Nu mensen steeds eenvoudiger teksten van enorme omvang kunnen (laten) produceren, is de betekenis van taal drastisch aan het veranderen. Noties als ‘authenticiteit’ en ‘auteurschap’ krijgen een fundamenteel andere lading, het begrip ‘boek’ devalueert. We zijn beland in een tijd waarin de auteur niet alleen symbolisch doodverklaard kan worden, maar ook steeds vaker fysiek. De onvermijdelijke vraag is wat dat betekent voor de literatuur. En in het verlengde daarvan: waarom zou je, zou ik zelf nog blijven schrijven? Waarom zou je nog een boek van een schrijver lezen?... Een overtuigend artikel schrijven heeft meer en meer weg van een goede prompt bedenken. Websites en tijdschriftenpagina’s stromen vol met aangelengde waarheden en overtuigend gebrachte verzinsels waar niemand helemaal verantwoordelijk voor is en die niemand voluit overziet…. Kunstmatige intelligentie is zo veelomvattend en wordt al zo massaal gebruikt, dat het alle taal potentieel verdacht maakt, want: kun je nog onomstotelijk bewijzen dat iets helemaal door een mens werd bedacht en geschreven, dat er geen technologie aan te pas kwam? Zoals de meeste mensen niet hoeven te weten hoe de koe die ze ’s avonds opeten geslacht is, zo zijn velen niet bezig met hoe een tekst precies tot stand is gekomen, of die feitelijk helemaal correct is en wie eigenlijk welke formulering bedacht… Als schrijver sus ik mezelf snel met de volgende gedachte: deze technologie richt zich primair op informatieoverdracht en heeft dus veel meer moeite met zaken als ironie of gelaagde literaire beeldspraak, omdat die juist draaien om een zekere onverwachtheid, om een levendigheid die schuilt in het scriptloze en tegendraadse. Het punt is alleen: ik kan dit nu wel stellig beweren, maar als steeds meer mensen gewend raken aan AI en AI-taal, verandert dat ook alle opvattingen over stijl en tekst. En: veel mensen hebben geen behoefte aan lange discussies over de waarde van kunst of aan een correct wegen van bronnen. Veel mensen houden van verhalen die kloppen bij wat ze voelen, vinden het prima om bedrogen te worden… Kunstmatige intelligentie ontneemt steeds meer mensen niet alleen het besef dat sommige dingen moeite kosten, maar ook dat die moeite op zichzelf al iets oplevert. Dat gaat niet zozeer om ijdelheid, het gaat vooral om de diepgewortelde behoefte om iets tastbaars te doen. Om de vreugde van na lang zoeken op een juist woord komen. Achterhalen wat je ergens bij denkt of voelt, door er in afzondering taal voor te zoeken. Iets schrijven – maken – waarvan je niet had verwacht dat je het zou kunnen. Iets uitrichten op een manier waarvan je zelf in elk geval eventjes kan denken: dit doet niemand anders zo, zonder mij hadden deze woorden hier nooit kunnen staan. </blockquote>   Waarom zou je zélf nog blijven schrijven en schilderen in tijden van AI?https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Thomas Heerma van Voss.jpg?twic=v1/cover=720x405Verschil tussen AI en echte kunst: inspanninghttps://www.netkwesties.nl:443/2426/verschil-tussen-ai-en-echte-kunst-inspanning.htmExit Ephimenco bij TrouwEen week nadat Netkwesties de onenigheid tussen Ephimenco en de hoofd- en opinieredactie van Trouw beschreef, is het over en sluiten met de columnist. De Ombudsman bracht duiding, met hulp van een hoogleraar.https://www.netkwesties.nl:443/2425/exit-ephimenco-bij-trouw.htmSun, 31 May 2026 12:07:00 GMTHet is eenvoudig om terug te verwijzen naar het<a href="https://www.netkwesties.nl/2418/hoofdredactie-trouw-botst-met-columnist.htm"> artikel van vorige week</a> over de botsing tussen Ephimenco en Trouw. Dat doe ik ook want ik ken m’n christelijke klassieken van de vurige tongen van Pinksteren. Een deel van de conclusie: “Ephimenco heeft in zijn column geen feitelijke onjuistheid geponeerd. De kop is tendentieus, maar die werd volgens Ephimenco gewijzigd door de opinieredactie. Verder wijst hij op de toename van bevolkingsgroei die nagenoeg geheel voor rekening komt van immigratie. Dat is<a href="https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/dashboard-bevolking/bevolkingsgroei/groei"> volkomen juist</a>. Dat is een belangrijke oorzaak van woningnood. Dat hij in één adem de problemen met elektriciteits- en watervoorziening op conto van immigratie schuift, is niet onjuist maar (te) kort door de bocht. Die geestelijke luiheid gaat verder door het geweld in Loosdrecht te koppelen. Maar het is een democratisch feit dat de meerderheid van de bevolking asielimmigratie hoe dan ook wil minderen.” Kritiek Ombudsman Trouw ‘Ephi’ zelf was behoorlijk aangedaan door de zaak, want een schrobbering door je eigen hoofdredactie gaat je, ook al claim je het gelijk, niet in de kouwe kleren zitten. Wendelmoet Boersema en Karel Smouter, de christelijke hoofdredactie, kreeg deze week bijval van de Ombudsman. Dat is geen externe persoon, zoals voorheen, maar<a href="https://www.linkedin.com/in/wybo-algra-bb78391ba/"> Wybo Algra</a> die 38 jaar deel uitmaakt van de redactie en de cultuur mede vorm gaf en draagt. De regels van Trouw zelf,<a href="https://www.trouw.nl/opinie/boosheid-en-een-beetje-bijval-na-een-geruchtmakende-column~b288cac6/"> schrijft Wybo</a>, geven hem weinig houvast voor een oordeel. Hij grijpt terug op de Leidraad voor de Journalistiek [waar ik ooit aan bijdroeg, maar niet op het volgende punt]: “Columnisten, cartoonisten en recensenten zijn vrij om hun mening te geven over gebeurtenissen en personen. Daarbij zijn stijlmiddelen als overdrijven en bewust eenzijdig belichten geoorloofd.” <blockquote> En dan: “De bewuste column bevat echter geen spoor van satire of bewuste overdrijving. De auteur pretendeert op grond van feiten een sluitende bewijsvoering aan te dragen voor zijn vérgaande stellingname.” Algra zegt vervolgens wat de feitelijke onjuistheid zou zijn, iets wat de hoofdredactie van Trouw in haar veroordeling naliet: “Dus waar zit de onwaarheid?’ In dit geval niet zozeer in – aanvechtbare – feiten die de columnist noemt, maar in al die oorzaken van de tekorten aan nutsvoorzieningen en huizen die hij weglaat. Een bij lange na niet volledige opsomming: klimaatverandering en droogte, de snelle elektrificatie van het stroomnet, de grote toename van een- en tweepersoonshuishoudens.” </blockquote> Terug naar de<a href="https://www.trouw.nl/opinie/water-stroom-huizen-drie-tekorten-met-dezelfde-oorzaak~b7432512/"> column van Ephimenco van 1 mei 2026</a>. Nadat hij de tekorten aan woningen, stroom en drinkwater heeft benoemd, zegt hij: <blockquote> “Wat die drie T’s (tekort) met elkaar linkt is de bevolkingstoename…De bevolkingstoename in Nederland is de laatste jaren volledig op het conto van migratie te schrijven…Overigens zijn de totale aanvragen voor asiel maar een derde van dit totaal voor dezelfde periode.” </blockquote> Dan gaat hij verder met de mening over Loosdrecht en dat driekwart van Nederland het gehad heeft met asielmigratie. Waar heel wat tegenin te brengen is, zoals ‘geestelijke luiheid’, is maar het is een mening en dus vrij. Als de feiten kloppen. Duit van de hoogleraar  Ik vind dat Ephimenco met de weglating van andere oorzaken voor de drie tekorten niet over de schreef gaat, hooguit tendentieus is, en op de mening valt veel af te dingen. Andere columnisten, net als de rechtse Ephimenco zeker de linkse columnisten bij Trouw, doen niet anders dan feiten en nuance weglaten. Het is bijna de raison d’etre van columnisten om een deel van de werkelijkheid te belichten. Dat tekent hun populariteit bij lezers die nuance in de verslaggeving – die soms ook ver te zoeken is – maar saai vinden. Om die reden vind ik de uiteenzetting van<a href="https://www.rug.nl/staff/b.j.brouwers/"> hoogleraar journalistiek Bart Brouwers</a> die Algra citeert, stuitend: <blockquote> “De vrijheid van meningsuiting is geen vrijbrief om de werkelijkheid te buigen totdat die past bij een vooropgezet verhaal. En dat is precies wat hier gebeurt. De grens van de vrijheid van de columnist ligt niet bij scherpe meningen, maar bij het willens en wetens negeren van relevante feiten om een zelf gecreëerd wereldbeeld te bevestigen.” </blockquote> Echt, alle columnisten buigen de realiteit om in eigen voordeel, of ze nu links (Sheila Sitalsing in de Volkskrant) of rechts (Rob Hoogland in De Telegraaf) zijn, ze zijn ongenuanceerd en tendentieus.<a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Bart_Brouwers"> Bart Brouwers</a> heeft, hoogleraar of niet, weinig van columnisme begrepen als hij de opvatting bezigt dat je alle feiten hebt te benoemen om nuances te prediken. Dat is aan de verslaggeving. Op de spits gedreven Epimenco schrijft dit weekend<a href="https://www.trouw.nl/opinie/na-meer-dan-drie-decennia-schrijf-ik-vandaag-mijn-laatste-column-in-trouw~b20d533f/"> zijn laatste column voor Trouw</a>: <blockquote> “Ik heb de laatste tijd vaak het gevoel gekregen dat ik door een onzichtbare hand achter vijandige linies was gedropt. Dit is geen gevoel waarop je je medewerking onbezorgd kunt voortzetten. De laatste maanden, sinds een ontmoeting met de nieuwe hoofdredactie, is de situatie niet verbeterd. Men vond het wonen in Italië en toch op pagina twee blijven problematisch. Ik zei dit niet problematisch te vinden maar wel de steeds grotere afstand tussen de nieuwe redactionele lijn en mij. De betreurenswaardige voorpaginafoto, dinsdag, waarin een gewapende Israëlische soldaat de vlag van Israël in een bord hummus plant, is daar een voorbeeld van. Wanneer verslaggeving ideologisch wordt of obsessionele vormen aanneemt, mijn woorden, is dit een probleem… We waren overeengekomen dat ik na de zomer maar één column op de achterpagina zou schrijven. Maar na uitvoerige discussie met de hoofdredactie via mails bleken de condities voor mij op deze nieuwe plek zeer restrictief. Ik nam vol ongeloof kennis van de eisen van de hoofdredactie. Ik zou met deze nieuwe column weg moeten blijven van de actualiteit en de polemiek die daarbij hoort, na drie maanden een eerste evaluatie en na een jaar de beslissing of de column blijft bestaan. ‘Ongeloof’ is in deze zeer zacht uitgedrukt. Maar ik laat de lezers hierover oordelen. Lieve lezers, ik ben dankbaar Toen kwam de ophef rond mijn column over bevolkingstoename. Talrijke brieven, een hoofdredactionele brief, een giftige column. Overigens blijf ik achter mijn column staan. Twee weken geleden heb ik de hoofdredactie gemeld dat ik na de zomervakantie niet meer voor Trouw wens te schrijven. Deze beslissing werd door de hoofdredactie wel gerespecteerd maar ook niet betreurd. Vrijdag kwam, twee weken na de heisa, ook nog de brief van de ombudsman. Het gevoel dat deze zaak ten onrechte wordt uitgemolken is een pijnlijke. Als antwoord heb ik de hoofdredactie gemeld dat ik zaterdag mijn laatste column ging schrijven.” </blockquote> Alleen maar verliezers. Overigens is het opvallend dat Ephimenco zich stoort aan de redactionele berichtgeving en dat als argument noemt dat bijdraagt aan zijn vertrek. Hij had als columnist een zelfstandige positie. Discutabele opvatting over columns van hoogleraar Bart Brouwershttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Trouw Ephimenco Breebaart Smouter Boersema.jpg?twic=v1/cover=720x405Exit Ephimenco bij Trouwhttps://www.netkwesties.nl:443/2425/exit-ephimenco-bij-trouw.htmDe waarheid behelst zo veel meer dan de barre feitenHoe kunnen media bijdragen aan betere meningsvorming? Daarover braken onder anderen AD-hoofdredacteur Rennie Rijpma en NOS-adjunct Wilma Haan zich het hoofd tijdens een debat in Rotterdam op woensdag 13 mei.https://www.netkwesties.nl:443/2424/de-waarheid-behelst-zo-veel-meer-dan.htmSun, 31 May 2026 12:06:00 GMTZe trokken een volle<a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Arminiuskerk_%28Rotterdam%29"> Arminiuskerk</a>, waar al sinds 1897 de<a href="https://rotterdam.remonstranten.nl/"> Remonstranten</a> de meningsvorming van Erasmus eren. En vlak bij de<a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Witte_de_Withstraat_(Rotterdam)"> Witte de Withstraat</a>, waar ooit journalisten van NRC, AD en Vrije Volk de alcoholica overmatig lieten vloeien om tot schappelijke meningsvorming te komen. Dat laatste gaat niet goed meer. Onder de titel “Meningen kunnen beter” schreven Arminius en Vlaamse medeorganisator De Buren nu: “Helaas lijkt de laatste jaren de kwaliteit van meningen achteruit te hollen. Oorzaken zijn onder meer populisme, wij-zij denken en de lage kwaliteit van het gratis nieuws op internet.” Te veel aandacht voor incidenten? Zowel de journalistieke als de sociale media gooien vaker olie op het vuur dan dat ze het verhitte debat en de polarisatie smoren. Wat te doen? Na gezellig introgebabbel van de deelnemers, behalve Haan en Rijpma ook filosoof en Pro-Eerste Kamerlid<a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Daan_Roovers"> Daan Roovers</a> en de Belgische cultuurfilosoof<a href="https://www.simontruwant.be/"> Simon Truwant</a>, trok debatleider Francisco van Jole zijn revolver: “Het bekladden van het monument op de Dam op 4 mei was dagenlang het grote nieuws, dat in feite werd bepaald door drie daders. Zij mochten een heel zwaar stempel drukken op het debat dankzij uitbundige aandacht van alle Nederlandse media. De hele dag door kwam er weer wat nieuws, zelfs een reportage van mensen die het monument schoonmaakten.” Met andere woorden, dat was overtrokken en had minder gekund volgens Van Jole. Rijpma was het er niet mee eens: “Het zou merkwaardig zijn als op de dag van de Dodenherdenking ons belangrijkste nationale beeld wordt beklad, je dat als nieuwsmedium negeert. Je moet het juist van vele kanten belichten, dus om commentaren vragen. Dat vereist deze gebeurtenis bij uitstek. Ik heb zelfs nog gevraagd om dit incident op te nemen op de voorpagina van de krant voor de volgende ochtend want dat was aanvankelijk weggelaten. Terwijl dit over tien jaar nog markant en historisch nieuws is.” Van Jole: “Je zou ook kunnen redeneren dat de Dodenherdenking zo heilig is dat we dat niet laten verstoren door zo’n incident.” Rijpma: “Als je het zo zegt, dan denk ik bijna: “Don't shoot the messenger. Want de herdenking werd verstoord door die bekladding.” Dodenherdenking ‘hypocriet’ Van Jole: “Nee, de herdenking werd verstoord door de berichtgeving. Het nieuws was veel groter dan de gebeurtenis”. Nu viel Wilma Haan haar AD-collega bij: “Dat is jouw mening, maar niet feitelijk. De bekladding van dit monument, in deze tijd met de discussie over wat we wel niet mogen herdenken, en ’s avonds nog die kleine demonstratie, zijn nieuwswaardig door hun betekenis. En dus doen AD en de NOS er, ieder op hun eigen manier, verslag van. We zouden ons werk niet goed doen als we dat niet deden. Al vind ik de vraag naar maatvoering een terechte, het is altijd goed om daarop te reflecteren.” De NOS werkt bij berichtgeving over gevoelige onderwerpen met <a href="https://over.nos.nl/nieuws/het-journalistieke-jaar-2025/">verschillende perspectieven</a>, om genuanceerde meningsvorming mogelijk te maken. Dit vraagt in het geval van de Israël-Gaza oorlog en Holocaust-herdenking veel aandacht van de redactie, zeker in licht van aanhoudende beschuldigingen van partijdigheid van de ‘staatsomroep’. Dit mijnenveld werd treffend geïllustreerd door een reagerende bezoeker in Rotterdam die van NOS en AD verlangde dat ze het woord ‘verfactie’ gebruiken in plaats van ‘bekladding’. En hij vindt de hele Dodenherdenking “voor mensen zoals ik hypocriet”. <img alt="" src="https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/ARMINIUS%2020260513%2D35%2Ejpg" style="width: 1400px; height: 933px;" /> Gezichten van waarheid Na de harde confrontatie zwaaide het debat steeds verder af naar journalistieke dilemma’s, zoals de omgang met fascisme bij FvD, het al dan niet citeren van tweets van Wilders en het afnemen van de licentie van Ongehoord Nederland Dat laatste bepleitte Daan Roovers, met ingrijpen door een op te richten Media-Autoriteit die mediawetgeving handhaaft, alsmede het filteren van nepnieuws en valse meningen door platforms. Ze wil het recht op juiste informatie in de Grondwet opnemen. Zo’n recht bestaat al als<a href="https://www.kinderrechten.nl/kinderrechten-vw/artikel-17-informatie/"> onderdeel van de kinderrechten</a>, aldus Simon Truwant, maar is vaag en (daardoor) nauwelijks te handhaven. Hoe dan ook willen NOS (Jeugdjournaal, NOS Stories) en AD.nl op TikTok jongeren dat recht bieden. De kwestie van betere meningsvorming heeft Truwant ontrafeld in zijn boek ‘De waarheid heeft vier gezichten’, door de overige deelnemers aan het debat uitvoerig geprezen. Ik kom daar nader op terug Truwant wil dat er aandacht is voor subjectieve waarheden, maar maakt een uitzondering voor ‘zeveraars’, Vlaams voor kletsmajoors. Het beste voorbeeld van een verkoper van inconsistente kletskoek is Trump. “Dat is niet een leugenaar maar waarheid interesseert hem domweg niet. Daar kun je niet zinnig mee discussiëren.” Populisten, internettrollen, complotverspreiders en haatpredikers zijn nog lastiger want ze ondermijnen bewust rationele discussie. teneinde emoties te manipuleren. “<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Flood_the_zone">Flood the zone</a>” van Steve Bannon is hun strategische basis, zo memoreerde Van Jole. Truwant heeft meer aanbevelingen om tot betere meningsvorming te komen: neem de mening van je opponent als waarachtig aan; ga na welk soort waarheid de ander hanteert, blijf nieuwsgierig naar de opbouw van de argumentatie. En uiteraard: leer geduldig luisteren, met het uitstellen van je oordeel. Haan en Rijpma zeggen die aanbevelingen mee te nemen in ingezette pogingen om beter met hun publiek te gaan communiceren over feiten en andere waarheden. De NOS had juist een dag voor dit debat over meningen in datzelfde Rotterdam een<a href="https://www.nd.nl/nieuws/nederland/1316968/400-nederlanders-in-gesprek-met-de-nos-over-objectieve-berich"> levendige publieksbijeenkomst</a> met 400 deelnemers. Op 1 juni komt er nog een, in Groningen. Rijpma gaat met het AD haar publiek meer uitleggen, bijvoorbeeld het onderscheid tussen columns en feitelijke artikelen, en ook haar redactie daarin meenemen. Journalisten moeten helder maken wanneer ze verslaggever zijn en wanneer ze opiniëren, bijvoorbeeld in podcasts over Haagse politiek en Feijenoord, zei ze desgevraagd na afloop: “Ja, dat is moeilijk maar nodig, vooral online. We moeten meer initiatief nemen om te voorkomen dat onze journalistiek steeds in verkeerde contexten terechtkomt." Ze sluiten daarmee aan op de<a href="https://www.netkwesties.nl/2409/persvrijheid-nederland-speelbal-snelle.htm"> hartenkreten van Thomas Erdbrink</a>, een dag eerder geuit in zijn Persvrijheidslezing: dat verslaggeving speelbal wordt van te snelle, vaak ongefundeerde meningsvorming waarbij moreel goed en fout tevoren vaststaan en niet worden benoemd op grond van wat journalisten berichten. Helaas werd dit in het Rotterdamse debat niet meegenomen. *) Foto’s: <a href="https://cottonvisuals.nl/">Cotton Visuals</a>   AD en NOS denken na over betere meningsvorminghttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/ARMINIUS 20260513-26.jpg?twic=v1/cover=720x405De waarheid behelst zo veel meer dan de barre feitenhttps://www.netkwesties.nl:443/2424/de-waarheid-behelst-zo-veel-meer-dan.htmMicrosoft, Meta en Nederlandse ambtenaren; Google grootste AI-bot; Massaclaim tegen appdatamakelaar; AI-regelgeving; Medische dossier-systeem MitzMensen verwarren een gemakkelijk leven met een gelukkig leven. AI-agents maken het leven nog veel gemakkelijker en dat lijkt attractief. Google maakt in één keer een grote stap.https://www.netkwesties.nl:443/2423/microsoft-meta-en-nederlandse-ambtenaren.htmSun, 31 May 2026 12:06:00 GMTNamen gedeeld Techbedrijven als Microsoft en Meta hebben namen van ambtenaren en wetenschappers <a href="https://nos.nl/artikel/2615391-techbedrijven-deelden-namen-nederlandse-ambtenaren-met-vs-ontzettend-zorgelijk">gedeeld</a> met een Amerikaanse senaatscommissie die onderzoek doet naar uitvoering van de Europese wet DSA die regime-Trump beschouwt als een censuurwet. Staatssecretaris Eric van der Burg (Slagvaardige Overheid) spreekt van “meer dan zorgelijke ontwikkelingen…Het is nog niet duidelijk uit welke documenten de gegevens komen, maar natuurlijk baart het zorgen als dit soort gegevens gedeeld worden.” De ambtenaren kunnen repercussies verwachten, bijvoorbeeld inreisverboden of andere sancties, <a href="https://www.vn.nl/microsoft-ambtenaren-amerikaanse-overheid" target="_blank">beweert Nederland</a>. Laten we Gemini eigen data analyseren? Google’s uitbreiding van de zoekdienst met AI maakt hem in één keer tot belangrijkste speler in AI, groter dan ChatGPT. Maar voor Google geldt het principe: “Alles is van Bassie”. Google zoeken met meer persoonsgegevens De Telegraaf<a href="https://www.telegraaf.nl/financieel/google-geeft-zoekmachine-grootste-verbouwing-in-25-jaar/152032947.html"> meldt</a> dat Google de zoekdienst “de grootste upgrade in meer dan 25 jaar” geeft volgens Liz Reid, topvrouw van Google Search. AI wordt dominant in de antwoorden, wat overigens nu natuurlijk al zichtbaar is met eerst vaak antwoorden van Gemini en vervolgens pas links. Er komt echter nog iets bij: “Ook wordt Search persoonlijker. Gebruikers kunnen er vrijwillig voor kiezen Gmail, Google Foto’s en later ook hun agenda te koppelen, zodat antwoorden beter aansluiten op hun eigen situatie. Dat maakt de assistent handiger, maar roept ook nieuwe privacyvragen op, omdat Google daarmee toegang krijgt tot nog meer persoonlijke data.” Wat dieper<a href="https://www.wired.com/story/google-search-goes-agentic-and-doesnt-need-you-anymore"> gaat Wired</a> hierop in en <a href="https://techcrunch.com/2026/05/19/google-search-as-you-know-it-is-over/">ook Techcrunch</a> Zorgen om systeem Mitz voor medische dossiers Platform Burgerrechten, Privacy First, Stichting KDVP, Stichting Decozo en stichting Spidz<a href="https://platformburgerrechten.nl/actualiteiten/privacyorganisaties-slaan-alarm-over-veiligheid-zorgcommunicatie-zodra-het-misgaat-raakt-dat-iedereen"> waarschuwen gezamenlijk tegen </a>over de ontwikkeling van systemen voor medische dossiers onder het ministerie van Volksgezondheid (VWS), met name Mitz en op Europees niveau het European Health Data Space (EHDS). Deze systemen bieden centrale toegang tot tien- tot honderdduizenden dossiers, aldus de vijf clubs. Dat is ook de bedoeling van VWS. Al tientallen jaren is er gehannes met medische dossiers waardoor dokters domweg  hun werk niet goed kunnen doen. Dat kost vele levens. Het is een keuze tussen goed toegankelijke dossiers met meer privacyrisico’s of doorgaan op de beroerde weg. Dat valt niet mee. Daar moet het debat over gaan. Medische gegevens worden als zeer gevoelig beschouwd, dat maakt het bepaald niet eenvoudiger. De aanbevelingen van de vijf clubs: <ul> <li>Maak systemen die alleen de relevante gegevens tussen betrokken zorgverleners uitwisselen.</li> <li>Opt-in per concrete behandelrelatie engeen onoverzichtelijke toestemming aan tienduizenden zorgverleners in één keer.</li> <li>Een absolute opt-out voor de EHDS</li> </ul> Toezicht en criteria AI-verordening Met een<a href="https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-1248053.pdf"> brief aan de Tweede Kamer</a> vertelt de staatssecretaris van Economische Zaken, Willemijn Aerdts namens de regering hoe de naleving van de Europese AI-Act eruit komt te zien. Over dit concept Uitvoeringswet AI-verordening mag<a href="https://www.internetconsultatie.nl/uaiv/b1"> iedereen zijn zegje doen</a>. De eerste belangrijke reactie<a href="https://www.internetconsultatie.nl/uaiv/reactie/87359be0-f039-4d3d-9644-93f506f45bb3"> is van</a> Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) Samengevat neemt de AP de meeste terreinen voor haar rekening, maar zullen AFM/DNB (kredietscores, verzekeringen) en andere instanties op specifieke terreinen een deel van het toezicht voor hun rekening nemen. Ook ‘speelgoed’ wordt genoemd, iets voor de warenautoriteit. Over menselijk - en AI-oordeel Ondertussen publiceerde de Europese Commissie<a href="https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/regulatory-framework-ai"> concept-richtsnoeren</a> over de criteria voor het kwalificeren van AI-systemen als 'hoog-risico'.<a href="https://privacy-web.nl/nieuws/waarom-de-nieuwe-ai-regels-strenger-uitpakken-dan-bedrijven-hoopten/"> Volgens Pont</a> zijn er twee categorieën: 1) Als AI deel uitmaakt van een product met een veiligheidsfunctie, zoals medische apparatuur, voertuigen of liften.  2) Gevoelige toepassingen en middelen zoals gezichtsherkenning, personeelswerving, kredietwaardigheid, rechtspraak of grenscontrole “Opvallend is de positie van de Commissie over menselijk toezicht. Bedrijven hoopten soms dat een medewerker die de AI-aanbeveling nog even bekijkt, hen buiten de zware verplichtingen zou houden. Brussel maakt korte metten met die redenering. Ook als een mens de eindverantwoordelijkheid draagt, verandert dat niets aan de classificatie wanneer het systeem zelf bedoeld is voor een hoog-risico toepassing.” Tot 23 juni 2026 kan iedereen haar zegje doen via het<a href="https://ai-act-service-desk.ec.europa.eu/en"> AI Act Single Information Platform</a>. Massaclaim tegen app-reclamemakelaar <a href="https://theprivacycollective.nl/">The Privacy Collective</a> start vandaag een nieuwe collectieve rechtszaak tegen<a href="https://www.applovin.com/"> AppLovin</a>, een Amerikaans techbedrijf, en dochterbedrijf<a href="https://www.adjust.com/"> Adjust</a>. Geëist wordt verdere privacyschendingen te verbieden en voor de gepleegde inbreuken de schade te vergoeden . Het gaat om zonder geldige toestemming persoonsgegevens verwerken van “tenminste 8,5 miljoen Nederlanders” onder wie 1,5 miljoen kinderen. De<a href="https://theprivacycollective.nl/applovin-home/veel-gestelde-vragen-applovin/"> motivatie</a>: “Adtech-bedrijven zoals AppLovin hebben daarom toestemming nodig voor wat zij doen met jouw data. Maar voor zover ze toestemming vragen doen ze dat op de verkeerde manier. Je toestemming is dan niet geldig. Je hebt namelijk geen echte keuze… De zogenaamde keuze wordt bovendien niet eerlijk gepresenteerd: accepteren is groot en opvallend, weigeren is klein of verstopt, en soms staan opties al vooraf aangevinkt. Of het kost veel meer kliks om toestemming te weigeren dan om te accepteren. Deze vorm van manipulatie wordt ook wel nudging of dark patterns genoemd. Zo wordt toestemming eerder “uitgelokt” dan gevraagd. 2. Je krijgt geen of onbegrijpelijke informatie. Je wordt niet verteld welke volgsoftware actief is en welke partijen jouw gegevens krijgen. Ook wordt niet uitgelegd hoe er stap voor stap een persoonlijk profiel van je wordt opgebouwd en waarvoor die profielen worden gebruikt. Zonder die informatie kun je niet goed overzien wat je precies weggeeft met je toestemming. 3. De toestemming die wordt gevraagd is veel te breed en niet specifiek genoeg. Eén klik kan betekenen dat je gedrag wordt gevolgd, dat er een profiel over je wordt gemaakt en dat die informatie vervolgens met heel veel andere partijen kan worden gedeeld.” Beloningsverschillen openbaar Boeiend<a href="https://www.nrc.nl/nieuws/2026/05/21/verdienen-je-collegas-met-hetzelfde-werk-een-hoger-salaris-die-informatie-is-straks-in-te-zien-a4928371"> stuk in NRC</a> dat raakt aan privacy. Vrouwen in het bedrijfsleven verdienen<a href="https://www.cbs.nl/nl-nl/longread/aanvullende-statistische-diensten/2025/monitor-loonverschillen-mannen-en-vrouwen-2024/1-loonverschillen-tussen-mannen-en-vrouwen"> volgens het CBS</a> in 2024 voor hetzelfde werk gemiddeld per uur 6 procent minder dan mannen. Bij de overheid is dat 1,7 procent.  Op grond van een Europese richtlijn met de eis voor ‘objectieve’ salarisbepaling stuurde minister Hans Vijlbrief (Sociale Zaken, D66) donderdag een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer met de verplichting voor organisaties met ten minste 100 medewerkers om hun salarisgegevens naar Sociale Zaken te sturen, waarna het ministerie de loonverschillen tussen mannen en vrouwen per functie zal publiceren. Medewerkers van kleinere organisaties en bedrijven kunnen dit straks zelf bij hun werkgever opvragen. Op het niet delen van de gegevens staat een boete van maximaal 10.300 euro. Inschrijving Privacy Awards 2027 Privacy first en ECP openen de inschrijving van Nederlandse Privacy Awards 2027. Op 28 januari 2027 (Europese Dag van de Privacy) worden ze uitgereikt. Privacy First nodigt potentiële kandidaten van harte uit om zich aan te melden voor deze prestigieuze Awards. Aanmelden kan via awards@privacyfirst.nl.     Peters privacyjournaal week 21, 2026https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/20251121 ZONSONDERGANG.jpg?twic=v1/cover=720x405Microsoft, Meta en Nederlandse ambtenaren; Google grootste AI-bot; Massaclaim tegen appdatamakelaar; AI-regelgeving; Medische dossier-systeem Mitzhttps://www.netkwesties.nl:443/2423/microsoft-meta-en-nederlandse-ambtenaren.htmSmartphones dragen bij aan de toename van twijfelachtige ADHD-diagnosesHet aantal jongeren en volwassenen met een ADHD-diagnose neemt toe. En daar heeft een versnippering van onze aandacht door het gebruik van mobieltjes en sociale media duidelijk mee te maken.https://www.netkwesties.nl:443/2422/smartphones-dragen-bij-aan-toename-twijfelachtige.htmSun, 31 May 2026 12:06:00 GMTTijdens een recent congres gebeurde het weer. Ik zat in een volle zaal. Op het podium stond een spreker die was begonnen met zijn presentatie. Op het grote scherm wisselden de slides in een vast ritme. Ik hoorde zijn stem en mijn hand bewoog al naar mijn telefoon. Even scrollen, e-mails checken en weer wegstoppen. Ik keek rond en zag dat ik niet de enige was die dit deed. Ik probeerde mijn aandacht weer bij de presentatie te houden, maar mijn gedachten bleven hangen bij de nieuwsberichten, video's en werkmails. Waarom kon ik me niet goed concentreren? Heb ik misschien ADHD? Geldt dat ook voor veel andere mensen in de zaal? Geen multitask-brein Een maatschappij die aandacht systematisch versnippert en de gevolgen daarvan beschouwt als een stoornis, stelt de verkeerde diagnose. Ons brein is niet ontworpen voor echt gelijktijdige taken. Alleen geautomatiseerde handelingen, zoals om je heen kijken terwijl je oversteekt, kunnen tegelijk met iets anders. Zodra iets meer moeite kost, gaat wisselen van focus ten koste van begrip en geheugen. En elke keer dat je aandacht verschuift, kost het tijd en energie om er weer volledig in te komen, gemiddeld meer dan 20 minuten. Wij doen dit tientallen keren per dag en noemen het afleiding, ontspanning of efficiëntie. Ondertussen zijn Instagram en TikTok zo gebouwd dat clips van maximaal 30 seconden de beste kans hebben om iemand vast te houden. Een constante stroom van korte prikkels, waarbij ook verslavingspsychologie een belangrijke rol speelt, laat het brein wennen aan korte aandachtsspannes. Datzelfde brein moet vervolgens in een klaslokaal of collegezaal complexe nieuwe stof begrijpen. Echt ADHD? Dat lukt steeds minder goed. <a href="https://link.springer.com/article/10.1186/s41239-018-0096-z">May en Elder toonden in 2018 al aan</a> dat er een relatie is tussen media-multitasken en slechtere schoolprestaties: het interfereert met werkgeheugen, aandacht, zelfregulatie en toetsprestaties. In mijn werk als psychiater zie ik de gevolgen. Bij een deel van de jongvolwassenen die ik spreek, twijfel ik niet aan de diagnose ADHD: zij hebben van jongs af aan duidelijke concentratieproblemen, gecombineerd met beweeglijkheid en impulsiviteit. Maar bij velen vraag ik me echt af of de vele uren op telefoon en computer de klachten niet mede hebben veroorzaakt of verergerd. Een kind dat vijf uur per dag op een scherm doorbrengt en daarna moeite heeft met het concentreren op huiswerk, heeft mogelijk geen stoornis. Misschien heeft het een omgeving die zijn aandacht systematisch heeft afgetraind. De vergelijking met obesitas is hier op zijn plaats. Obesitas is meer een maatschappelijk dan een medisch probleem: ongezond voedsel is overal, terwijl we steeds meer zittend werk doen. Niemand geeft het individu de volledige schuld. We weten dat omgeving en l eefstijl belangrijke uitlokkende en in standhoudende factoren zijn. Maar hetzelfde geldt ook voor ADHD. Wettelijke grenzen nodig Het verband werkt bovendien in twee richtingen: mensen die van nature meer moeite hebben met concentratie, zoeken sneller afleiding op schermen, wat hun aandachtsproblemen verder versterkt. Dat verklaart mede waarom het aantal ADHD-diagnoses groeit en het gebruik van ADHD-medicatie sinds 2006 is verviervoudigd. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek gebruiken inmiddels ongeveer 300 duizend Nederlanders ADHD-middelen. De smartphone is een onmisbaar deel van het leven van jongeren. Voor velen is het een groot deel van hun sociale identiteit. Dit maakt ingrijpen politiek gevoelig. Maar gevoeligheid is geen excuus voor besluiteloosheid. Het verbod op smartphones op basisscholen en middelbare scholen - in meerdere landen ingevoerd - is een stap in de goede richting, maar buiten schooltijd gaat het gewoon door. Vanaf welke leeftijd kunnen en mogen kinderen structureel met smartphones omgaan? Hoeveel schermtijd is aanvaardbaar? En hoe omkeerbaar zijn concentratieproblemen door al dat multitasken? De technologiebedrijven gaan die vragen niet voor ons beantwoorden. Hun verdienmodel is gebouwd op zo veel mogelijk aandacht, zo vroeg mogelijk. Daar zijn wetten en kaders voor nodig die technologiebedrijven begrenzen en ouders houvast geven. En zolang wij zelf ook onze aandachtsspannes massaal blijven ondermijnen en de gevolgen ervan medicaliseren, verplaatsen wij alleen maar het probleem naar de spreekkamer van de psychiater. Dit is niet houdbaar, gezien de schrikbarend lange wachtlijsten in de ggz. En zeker niet voor de volgende generatie die opgroeit met een door de maatschappij gecreëerde ADHD. *) <a href="https://www.linkedin.com/in/arjan-schr%C3%B6der-77682b8/">Arjan Schröder</a> Is psychiater en verbondenaan GGZ Centraal en Amsterdam UMC. Dit artikel verscheen eerst in de Volkskrant **) Beeld: Peter Olsthoorn   Wettelijke grenzen nodighttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/VERSLAVING TELEFOON SOCIALE MEDIA.jpg?twic=v1/cover=720x405Smartphones dragen bij aan de toename van twijfelachtige ADHD-diagnoseshttps://www.netkwesties.nl:443/2422/smartphones-dragen-bij-aan-toename-twijfelachtige.htmHoofdredactie Trouw botst met columnist EphimencoKort nadat Trouw censuur opperde voor de seksrubriek ontstaat weer wrijving over vrijheid van meningsuiting, nu met de langst schrijvende columnist. NRC loopt tegen een gelijksoortige kwestie aan met Beatrice de Graaf.https://www.netkwesties.nl:443/2418/hoofdredactie-trouw-botst-met-columnist.htmSun, 24 May 2026 10:03:00 GMTIn februari 2026 publiceerden we het artikel<a href="https://www.netkwesties.nl/2308/christenen-trouw-geschokt-door-masturberen.htm"> Christenen van Trouw geschokt door ‘masturberen tot hun vinger lam is en de vibrator leeg’</a> Heel blij werd de redactie van Trouw daar niet van. Spoedig volgt een nieuwe affaire. Columnist Sylvain Ephimenco schreef in zijn<a href="https://www.trouw.nl/opinie/water-stroom-huizen-drie-tekorten-met-dezelfde-oorzaak~b7432512/"> column van 1 mei 2026</a> met als titel “Water, stroom, huizen: drie tekorten met dezelfde oorzaak”: <blockquote> “Wat die drie T’s (tekort) met elkaar linkt is de bevolkingstoename: Nederland heeft al, na Malta, de hoogste bevolkingsdichtheid (ongeveer 500 inwoners per vierkante kilometer). En nu moet ik, risico’s niet schuwend, de olifant in de kamer aanspreken. De bevolkingstoename in Nederland is de laatste jaren volledig op het conto van migratie te schrijven. Sinds 2021 tot vorig jaar is door netto saldo (immigratie min emigratie) de bevolking met 669.000 mensen gegroeid (cijfers CBS). Dit is in vijf jaar de grootte van een stad als Rotterdam (673.000 inwoners) of zes keer Delft (110.000 inwoners). Overigens zijn de totale aanvragen voor asiel maar een derde van dit totaal voor dezelfde periode.” </blockquote> Dat liet hij volgen door: <blockquote> “Ik ken natuurlijk en verafschuw de gewelddadige incidenten rond asiellocaties zoals in Loosdrecht. Maar ik weiger ook een karikatuur te maken van de zorgen die bij een deel van de bevolking leven. Niet alle bezorgde burgers over de drie tekorten in relatie met de bevolkingstoename zijn ‘extreemrechtse racisten’. Volgens een opinieonderzoek van Maurice de Hond vorige week vindt 75 procent van de geënquêteerden dat ‘instroom asielzoekers fors moet worden beperkt’. Zou de Nederlandse bevolking voor driekwart uit fascisten bestaan?” </blockquote> (gezien het belang van de hele context moet ik meer citeren dan auteursrechtelijk wenselijk is) <h3>Weerwoord van een lezer</h3> Daarop publiceerde Trouw direct op 4 mei 2026 een<a href="https://www.trouw.nl/opinie/lezer-brendan-thesingh-ephimenco-migratie-is-niet-de-olifant-in-de-kamer~b73855f0/"> tegenwerping</a> van ‘een lezer’, Brendan Thesingh in Zaandam, met als titel “Ephimenco, migratie is niet ‘de olifant in de kamer’”: <blockquote> “Het echte gevaar voor onze drinkwatervoorziening is niet de consumptie door nieuwkomers, maar de structurele vervuiling door grootverbruikers… Het stroomnet kraakt onder de explosieve groei van datacenters en de ongecontroleerde elektrificatie van industriële zones die jarenlang voorrang kregen boven de verzwaring van de publieke infrastructuur… De woningcrisis is een directe consequentie van politieke keuzes: het afschaffen van het ministerie van Volkshuisvesting, de introductie van de verhuurderheffing (die woningcorporaties miljarden kostte) en het openzetten van de markt voor buitenlandse vastgoedbeleggers.” </blockquote> <h3>Hoofdredactie treedt op</h3> Daarop reageerden Wendelmoet Boersema en Karel Smouter in hun wekelijkse<a href="https://www.trouw.nl/dossier/brief-van-de-hoofdredactie/"> Brief van de hoofdredactie van 9 mei 2026</a>, onder de kop “Een columnist geeft zijn mening – maar wel met respect voor de feiten”. Ze deden dit na “honderden reacties” van verontruste lezers: <blockquote> “Terecht wezen lezers ons erop dat deze drie problemen niet verdwijnen door een stop op migratie. Ook onze eigen verslaggeving, bijvoorbeeld in dezelfde krant met <a href="https://www.trouw.nl/duurzaamheid-economie/wachtlijsten-voor-stroomaansluiting-maar-stroomexport-neemt-toe-hoe-kan-dat~bcfce0c51/">een genuanceerd stuk</a> over netcongestie, weerspreekt dit idee. Daarin wijzen we op de vele andere oorzaken die deze tekorten verklaren. Migratie is in het huidige politieke klimaat overigens bepaald niet meer de olifant in de kamer, zoals in de column gesteld wordt… …Een krant moet bovendien meerstemmig zijn. Dat een columnist een invalshoek kiest die afwijkt van de lijn in onze commentaren en in onze verslaggeving is dan ook van harte welkom. Tegelijk vragen we ook van al onze columnisten om hun meningen te onderbouwen met controleerbare feiten. In een tijd waarin een gedeelde werkelijkheid steeds meer onder druk staat is dat van groot belang. De columnistenvrijheid is daarom niet absoluut: het staat ons vrij columnisten aan te spreken op de onderbouwing van hun stellingen. We doen dat met enige regelmaat ook. En als er toch een fout in staat, dan corrigeren we die. We zijn het dus met onze kritische lezers eens: deze column had zo niet moeten verschijnen. Dat dit wel gebeurd is, dat is onze verantwoordelijkheid, als hoofdredactie. Wij bieden daarvoor onze excuses aan. We hadden onze lezers én onze columnist hiervoor moeten behoeden. De kern van ons werk blijft immers: feiten, feiten en nog eens feiten.” </blockquote> <h3>Arthur van Amerongen: complot</h3> Rechtse commentatoren zien in deze dubbele response in Trouw een poging om Ephimenco weg te werken bij Trouw.<a href="https://arthurvanamerongen.substack.com/p/dpg-heeft-de-jacht-op-ephimenco-geopend"> Arthur van Amerongen meent</a> dat de eigenaar van Trouw-uitgever DPG, Christian van Thillo en zijn<a href="https://www.linkedin.com/in/philippe-remarque-b5418b10/"> Directeur Journalistiek Remarque</a> erachter zitten: <blockquote> “Het is allemaal zo doorzichtig, vrienden. Ephi is de best gelezen columnist van Trouw maar het Belgische baasje van DPG en zijn laaf Philippe Remarque zijn niet zo blij met de boodschap van Ephi. De jacht is geopend na deze column, die vermoedelijk de laatste druppel was voor DPG…En dan zegt DPG: die Ephimenco, die is pro-Israel en tegen AZC’s. Die moet weg. En dat deed DPG precies op dezelfde manier als bij Theodor Holman. Die vertelde mij dit, voor<a href="https://www.hpdetijd.nl/cultuur-media/media/47322/theodor-holman-ik-ben-vermoedelijk-ontslagen-vanwege-mijn-isr"> HP/De Tijd</a>.” </blockquote> Dat laatste is de mening van <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Theodor_Holman">Holman (73)</a> zelf. Feitelijk was hij voorspelbaar geworden, vooral met politieke meningen en bij Het Parool aan vervanging toe. Nu heeft Holman het vrije woord op Substack met<a href="https://www.slordigleven.nl/"> Slordig Leven</a> en daar verschijnen behalve zijn bekende politieke gezeur vooral prachtige columns. Maar gaat Ephimenco hem achterna? Gezien<a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Sylvain_Ephimenco"> zijn leeftijd</a>, dit jaar wordt hij 70, mag hij met pensioen. Dat DPG achter de kritiek op Ephimenco zou zitten, is niet op feiten gebaseerd. <h3>Feitenonderzoek naar Ephimenco</h3> Eerst de inhoud: de vraag naar woningen, water en elektriciteit neemt toe met iedere immigrant, voor arbeid en asiel.<a href="https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2026/05/minder-asielaanvragen-meer-nareizigers-in-2025"> CBS over asiel</a>: “In 2025 vroegen 24,1 duizend mensen voor de eerste keer asiel aan, 8 duizend minder dan in 2024. Er kwamen 16,5 duizend nareizigers naar Nederland, 39 procent meer en het hoogste aantal sinds de start van deze meting in 2013.” Ephimenco noemt echter aanvankelijk de totale immigratie als belangrijkste reden voor bevolkingsgroei, waarvan het overgrote deel arbeidsmigratie behelst. Hij laat dit volgen door: “Overigens zijn de totale aanvragen [SIC] voor asiel maar een derde van dit totaal voor dezelfde periode.” Vervolgens gaat hij eenzijdig door op asiel en legt een link met de rellen in Loosdrecht. Dat is opinie die je kunt betwisten, wellicht zwakke argumentatie, maar die vrijheid heeft Ephimenco. De vraag naar woningen en energie stijgt ook met, bijvoorbeeld, iedere scheiding. Jaarlijks zijn dat er<a href="https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/dashboard-bevolking/levensloop/scheiden"> volgens CBS-cijfers</a> zo’n 30.000, over tien jaar gezien ook een stad van bijna de grootte van Utrecht. (<a href="https://allecijfers.nl/ranglijst/grootste-en-kleinste-gemeenten-in-inwoners-in-nederland/">cijfers grootste steden</a>). Is het zelden genoemde aantal scheidingen, mede oorzaak van een ongebreidelde toename van het aantal eenpersoonshuishoudens, als oorzaak van woningnood ook een olifant in de kamer? <h3>Feiten van de weerlegging</h3> Dan de tegenwerping van<a href="https://www.linkedin.com/in/bthesingh/"> Brendan Thesing</a>. Hij is docent digitale marketing aan de Hogeschool van Amsterdam en<a href="https://thesinghdigital.nl/"> consultant</a>, geen specialist, evenmin als Ephimenco. Zijn belangrijkste argumenten behelzen dat “de industrie” tekorten aan water en elektriciteit veroorzaakt en de overheid geen woningen bouwt. Daarop: feitelijk is het juist dat de industrie grootverbruiker is, maar industrie verbruikt meer water naarmate ze meer produceert voor consumenten. Dus een groeiende bevolking draagt eraan bij. Echter, veel industrie (en landbouw!) produceert voor export. Zeker de<a href="https://nos.nl/artikel/2594650-ongeveer-45-datacenters-gebruiken-net-zo-veel-stroom-als-1-9-miljoen-woningen"> datacenter-capaciteit</a> in Nederland, een grote energieslurper, is voor het overgrote deel voor ‘export’ bestemd. (Ofschoon het waterverbruik<a href="https://nos.nl/artikel/2594650-ongeveer-45-datacenters-gebruiken-net-zo-veel-stroom-als-1-9-miljoen-woningen"> relatief meevalt</a>). Dus bevolkingsgroei door immigratie is zeker niet de hoofdoorzaak van stroomtekort, maar telt wel. Dan de woningnood die evenzeer een kwestie is van vraag en aanbod. Thesing stelt dat de Nederlandse overheid faalt. Hij heeft gelijk, ofschoon er in totaal<a href="https://esb.nu/herverdeling-bestaande-woonruimte-kan-crisis-oplossen/"> genoeg woonruimte is</a>. Maar ook hier geldt dat het falen van de aanbodzijde van de markt niet wegneemt dat iedere immigrant (en elke scheiding en toename van eenpersoonshuishoudens) de vraag naar woningen doet toenemen. De Trouw-hoofdredactie benoemt geen feitelijke onjuistheden van Ephimenco, maar “vele andere oorzaken die deze tekorten verklaren”. En zegt: “Tegelijk vragen we ook van al onze columnisten om hun meningen te onderbouwen met controleerbare feiten.” Het werkelijke probleem is, blijkt uit het commentaar, dat de hoofdredactie vindt dat Ephimenco - om nog maar een olifant te noemen - argumentatie van de zondebok bedrijft. Ook politici, zoals Mona Keijzer, hebben benadrukt dat asiel een belangrijke oorzaak is van woningnood. Aanvankelijk werd gezegd dat 8 procent van de sociale huurwoningen naar statushouders gaat, later is toegevoegd dat <a href="https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2025/48/iets-meer-corporatiewoningen-naar-statushouders">20 procent van de starters</a> asielzoeker is. Immigratie als geheel is een belangrijke oorzaak van bevolkingsgroei en groeiende vraag naar woningen afgelopen jaren. <h3>Chef opinie Trouw wil grenzen</h3> Er speelt ondertussen nog meer. Ephimenco zelf<a href="https://www.ongelijk.nl/2026/05/11/leonie-breedbaart-en-sylvain-ephimenco/"> betrapte</a> zijn chef <a href="https://www.linkedin.com/in/leonie-breebaart-4ab15117/">Leonie Breebaart</a> op een feitelijke onjuistheid in zijn<a href="https://www.trouw.nl/opinie/bekladden-van-nationaal-monument-is-geen-vrijheid-van-meningsuiting~b946ab8a/"> column van 8 mei 2026</a>. Ze schreef dat premier Rob Jetten relschoppers tegen de komst van asielzoekerscentra “tuig” had genoemd. Dat was niet zo, hij gebruikte het woord “schoften”. Ze erkende haar fout in haar<a href="https://www.trouw.nl/opinie/wat-we-zagen-op-de-dam-was-niet-veel-meer-dan-rode-verf~bfef3473/"> column van 5 mei 2026</a>, die overigens voor de context van haar betoog niets uitmaakte; ‘tuig’ en ‘schoften’ zijn nagenoeg synoniem. Dat is geen reden voor Breebaart om Ephimenco te laten vallen. Ze bekritiseert daarentegen de hoofdredactie van Trouw in haar<a href="https://www.trouw.nl/opinie/feitelijkheid-kan-niet-het-enige-criterium-zijn~b32cb866/"> column van 13 mei 2026</a>. Ze vindt de schrobbering van Ephimenco niet onjuist, maar wil de discussie verbreden met de vraag naar de marges voor de columnisten en ingezonden brieven. Immers, de tijd van Jan Blokker en Piet Grijs, die in hun columns er geen been in zagen om te schofferen, ligt achter ons. Breebaart vindt dat columnisten hun gehele uiting moeten <blockquote> “verantwoorden tegenover anderen en die zien als gelijkwaardige gesprekspartners… Columnisten hebben wel een lastige taak. Enerzijds moeten ze steeds iets tegendraads beweren of een vraag opwerpen die ‘aan het denken zet’. Anderzijds moeten ze dat doen zónder lezers op hun tenen, laat staan op hun hart te trappen. Want anders volgen boze brieven naar de hoofdredactie. Dus hoeveel vrijheid heeft de columnist? Is het mogelijk in deze krant een radicaal nationalistisch of antimigratiestandpunt te huldigen, ook als je niet betrapt kunt worden op onfeitelijkheid? Daar ging de hoofdredactie zaterdag niet op in, want ze kon zich in dit geval beperken tot het criterium van feitelijke onjuistheid. Maar de vraag wat xenofobie is en wat deze krant daarin toelaat, blijft daarmee wel onbeantwoord.” </blockquote> <h3>Conclusies</h3> Dat laatste is nogal wat, want Breebaart zinspeelt op censuur. Die was ook in het geding met de genoemde <a href="https://www.netkwesties.nl/2308/christenen-trouw-geschokt-door-masturberen.htm">kwestie met de seksrubriek</a>: lezers mogen niet op hun tenen worden getrapt. Dat lijkt redelijk, maar komt neer op censuur. Bovendien heeft de ene lezer veel langere tenen dan de ander. Het verwachte antwoord van de hoofdredactie dit weekend blijft uit. Het moet niet moeilijk zijn voor Ephimenco om die grenzen te tarten. Wat bevolkingsgroepen betreft discrimineer je bijvoorbeeld met de bewering dat Nederland minder Friezen of Limburgers moet huisvesten. (Zie de <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Tweede_zaak-Geert_Wilders">veroordeling van Geert Wilders</a>). Maar als je zegt dat geëmigreerde blanke vetgemeste Nederlanders niet meer hoeven terug te keren, of je dat je het aandeel van een bepaalde religie in de immigratie wilt beperken, kan dat wel. Maar niet voor Trouw-lezers? Kennelijk wil Leonie Breebaart dat de hoofdredactie van Trouw die regels vastlegt zodat ze bijdragen kan weigeren. Dan over de inhoud van deze zaak: Ephimenco heeft in zijn column geen feitelijke onjuistheid geponeerd. De kop is tendentieus, maar die werd volgens Ephimenco gewijzigd door de opinieredactie. Verder wijst hij op de toename van bevolkingsgroei die nagenoeg geheel voor rekening komt van immigratie. Dat is <a href="https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/dashboard-bevolking/bevolkingsgroei/groei">volkomen juist</a>. Dat is een belangrijke oorzaak van woningnood. Dat hij in één adem de problemen met elektriciteits- en watervoorziening op conto van immigratie schuift, is niet onjuist maar (te) kort door de bocht. Die geestelijke luiheid gaat verder door het geweld in Loosdrecht te koppelen. Maar het is een democratisch feit dat de meerderheid van de bevolking asielimmigratie hoe dan ook wil minderen. De hoofdredactie van Trouw gaat wijselijk niet in om het verzoek om grenzen aan de vrije meningsuiting van Breebaart. Maar het wachten is op het oordeel van Trouw van een column onder de kop: “Er is voorlopig genoeg islam in Nederland”. Discriminatie? Nog niet zo lang geleden zeiden katholieken en gereformeerden hardop dat de groei van het andere bevolkingsdeel ongewenst was, met termen als ‘<a href="https://www.hpdetijd.nl/nieuws/leven/34595/paus-katholieken-hoeven-zich-niet-voort-te-planten-als-konijnen-">fokken als konijnen</a>’ (paus zelf) en ‘<a href="https://www.historischnieuwsblad.nl/de-grote-gezinnen-van-de-nederlandse-katholieken/">tsunami van katholieken in Nederland</a>’. <h3>NRC en Beatrice de Graaf</h3> Ephimenco kreeg ongevraagd enige bijval van wetenschapper Beatrice de Graaf in haar <a href="https://www.nrc.nl/nieuws/2026/05/07/geestelijke-weerbaarheid-a4927099">column in NRC van 7 mei 2026</a>: “De stikstofcrisis houdt de woningmarkt op slot, en de asielcrisis zet het vraagstuk van beschikbare woningen onder druk.” Prompt verscheen er een <a href="https://www.nrc.nl/nieuws/2026/05/11/grillige-albert-heijn-aanbiedingen-rechtvaardigen-geen-geweld-a4927516">ingezonden brief in NRC</a>: “Complexe maatschappelijke crises afschuiven op toch al gemarginaliseerde bevolkingsgroepen is iets wat helaas steeds normaler lijkt te worden. In het politieke debat, aan talkshowtafels en op straat. Dat nota bene een hoogleraar geschiedenis zich van dezelfde ongenuanceerde zondebok-retoriek bedient in haar column vind ik een zeer zorgwekkende ontwikkeling.” Opnieuw: de opmerking van Beatrice de Graaf is eenzijdig, maar feitelijk juist. De hoofdredactie van NRC vond het niet nodig om Beatrice de Graaf te corrigeren. De hoofdredactie van Trouw antwoordt vooralsnog niet op mijn vraag waarin Ephimenco feitelijk onjuist is, of in zoverre tendentieus dat het onaanvaardbaar is. En biedt Trouw met de columns van <a href="https://www.trouw.nl/auteur/jamal-ouariachi/">Jamal Ouariachi</a>, ook niet altijd even genuanceerd, afdoende tegenwicht voor Ephimenco? Tot zo lang: een juist besluit van Trouw (Breebaart) om het opiniestuk te plaatsen dat tegen Ephimenco inging, maar onjuist van Wendelmoet Boersema en Karel Smouter om de columnist te willen corrigeren. *) Beeld: Ephimenco, Breebaart, Smouter en Boersema, getekend door ChatGPT, met als input foto’s van hun Trouw-rubrieken. Censuur dreigt over bewering woningnood en stroomtekort door asielzoekershttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Trouw Ephimenco Breebaart Smouter Boersema.jpg?twic=v1/cover=720x405Hoofdredactie Trouw botst met columnist Ephimencohttps://www.netkwesties.nl:443/2418/hoofdredactie-trouw-botst-met-columnist.htmKort geding om Solvinity; Blij met Potjewijd; Lek bij BZK; Rotterdam wint AVG-zaak; Al drie ton voor The Firewall; Hengelen naar X-accountsRegime-Trump en zijn bedenkelijke techo-schare mogen dan bij Xi in China successen geboekt hebben, in Nederland begint het moedige verzet. Geld stroomt al, een kort geding vindt morgen plaats.https://www.netkwesties.nl:443/2417/kort-geding-om-solvinity-blij-met-potjewijd.htmSun, 24 May 2026 10:03:00 GMT<h3>Potje blijheid, maar niet bij BoF</h3> De benoeming van Geert Potjewijd tot nieuwe voorzitter van de Autoriteit Persoonsgegevens per 1 augustus 2026 voor een periode van vijf jaar, bracht blijheid bij deskundigen in databescherming. Reacties zijn inmiddels<a href="https://www.netkwesties.nl/2408/geert-potjewijd-vaak-verdediger-big-tech.htm"> aan het snelle bericht toegevoegd</a>. Er was ook opluchting dat er geen bekende politicus op zoek naar een baantje benoemd is want na tien jaar PvdA-politiek vanuit de AP heeft iedereen daar de buik van vol. Bits of Freedom komt met een afkeurende reactie, bij monde van directeur Evelyn Austin, vanwege het vele werk dat Potjewijd verrichte voor big tech. Ze<a href="https://www.villamedia.nl/artikel/bits-of-freedom-keuze-voor-nieuwe-voorzitter-nederlandse-privacywaakhond-heel-wrang"> vindt</a> de benoeming “een beetje een domper” en “heel wrang”, een poëtische combinatie. En verder: ““Hij heeft inhoudelijke expertise, want hij heeft bedrijven jarenlang geholpen om de grenzen van de privacyregels op te zoeken en te overschrijden. Maar natuurlijk moet hij zich bewijzen. Het enige wat ertoe doet is dat hij resultaten boekt, laat zien dat zijn achtergrond er niet toe doet en zijn expertise inzet voor het maatschappelijk belang. Maar hij staat wel 1-0 achter.” <h3>Rotterdam wint AVG-zaak</h3> Het hoger beroep bij de Raad van State door een inwoner van Rotterdam met een beroep op het inzagerecht van de AVG,<a href="https://www.raadvanstate.nl/uitspraken/@158196/202402869-1-a3"> is afgewezen</a>. De gemeente werd wel veroordeeld tot betaling van 500 euro wegens overschrijding van de redelijke termijn, maar dat weegt niet op tegen de proceskosten. In 2022 al voldeed Rotterdam aan een inzageverzoek van de appellant voor data uit Suwinet, het systeem van informatie-uitwisseling in de keten van Werk en Inkomen. Persoon had eveneens verzocht om alle informatie over de belhistorie die de gemeente Rotterdam over hem bijhoudt, waaraan in stappen is voldaan na onder meer een bezwaarprocedure. Toch stelde de persoon beroep in dat in maart 2024 door de rechtbank is afgewezen. Hij wilde precies weten welke ambtenaren in zijn zaak actief waren: “Het overzicht dat is verstrekt op het verzoek over de gegevens van Suwinet is onvolledig, omdat daarop niet staat door welke UWV-medewerker de aanvraag is beoordeeld en bij welke afdeling deze persoon werkt. Over het verzoek over de belhistorie heeft [appellant] aangevoerd dat de overzichtslijst onvolledig is, omdat de gegevens over de contacthistorie ontbreken.” Oordeel RvS: “Over de ontbrekende gegevens over de contacthistorie, stelt de Afdeling vast dat [appellant] pas in bezwaar kenbaar heeft gemaakt dat hij ook de verwerkingen van zijn contacthistorie wenst te ontvangen. Dit valt buiten de omvang van het AVG-verzoek.” Ook hoeft de gemeente onderliggende documenten niet te verstrekken. <h3>Al ruim 300.000 euro voor The Firewall</h3> Zaterdag 16 mei 2026 begon een crowdfundingcampagne voor The Firewall met paginagrote advertenties in de Trouw, NRC en Volkskrant en uitingen via social media.  Onder het motto ‘Sta op tegen Big Tech’ belooft The Firewall het ingebrachte geld te besteden aan “de twee belangrijkste middelen uit het democratische arsenaal: het vrije woord en de rechtspraak”. Het gaat direct goed. “Mensen snappen dat we niet langer op onze handen kunnen blijven zitten terwijl Big Tech onze democratie ondermijnt, zo blijkt: rond 13.00 uur meldde zich de 1000ste medestander!” zo mailt Eric Smit. Hij heeft me geblokkeerd op LinkedIn, want heeft genoeg van de kritische houding. Beetje sneu voor een journalist, maar begrijpelijk voor een actievoerder. Dus bij deze:<a href="https://www.thefirewall.eu/doe-mee"> meldt u allen aan</a> voor het fantastische werk van The Firewall. Op zondagmorgen 7.00 uur waren er al 1.600 aanmeldingen voor 120 euro, een bedrag van totaal 200.000. Voor 1.500 euro zijt gij ‘bondgenoot’ van The Firewall. Al 76 mensen doen nu mee, weer bijna 120.000 euro. Overigens is sinds 2017 <a href="https://noyb.eu/nl">Noyb</a> van Max Schrems vanuit Wenen al met veel succes in actie tegen big tech, in Nederland Bits of Freedom, deelnemer in Europese organisatie <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/European_Digital_Rights">Edri</a> die ook <a href="https://edri.org/about-us/funding/">om geld zit te springen</a>. Maar zij ontberen p.r. met een fantastische schare ‘ambassadeurs’ die The Firewall heeft, onder wie Marleen Stikker en Felienne Hermans (foto), Tommy Wieringa, Maxim Februari, Hans Laroes, Dolf Jansen en Sander Schimmelpenninck. Ondertussen ondernemen steeds meer mensen individueel actie en verlaten de TikToks van deze wereld. <h3>Simon Lelieveldt contra overname Solvinity</h3> De eerste rechtszaak om de overname van Solvinity, een kort geding van The FireWall gericht tegen het ministerie van Economische Zaken, dient morgen, maandag 18 mei 2026, voor de rechtbank Rotterdam. Actievoerder Simon Lelieveldt onder zijn clubje Human Rights in Finance.EU (<a href="http://hrif.eu">HRIF.EU</a>) sluit zich aan. [Gecorrigeerd op maandagochtend 18 mei.] <h3>AP handhaaft boete 10 miljoen voor Uber</h3> De AP<a href="https://autoriteitpersoonsgegevens.nl/documenten/besluit-op-bezwaar-boete-uber"> handhaaft</a> de boete van 10 miljoen euro voor Uber,<a href="https://autoriteitpersoonsgegevens.nl/documenten/boete-uber-privacyrechten"> in januari 2024 opgelegd</a> voor het overtreden van de AVG op vijf punten. Het bezwaar van het taxiplatform is ongegrond verklaard. “De AP legde een boete op omdat Uber onvoldoende openheid van zaken gaf over hoe lang het bedrijf gegevens van Europese chauffeurs bewaarde en naar welke landen buiten Europa deze werden doorgestuurd. Ook maakte Uber het chauffeurs moeilijk om hun privacyrechten uit te oefenen.“ Uber stapt nu naar de rechter. <h3>'Open Regels' is…ja, open</h3> Cybersecuritybedrijf<a href="https://hadrian.io/"> Hadrian</a> in Amsterdam stuitte<a href="https://fd.nl/tech-en-innovatie/1596805/ethische-hackers-ontdekken-met-ai-kritiek-lek-en-talloze-kwetsbaarheden-bij-overheid"> volgens het FD</a> met behulp van AI op honderden kwetsbaarheden, waaronder een lek met het hoogste risiconiveau bij het ministerie van BZK. Het duurde negen dagen voordat dit probleem verholpen was. Het lek bij BZK was overigens bij de dienst<a href="https://regels.overheid.nl/"> Open Regels van Overheid.nl</a>. What’s in a name. “Dankzij de inloggegevens verkreeg Hadrian toegang tot de database van Open Regels en de clouddienst die het gebruikt. Dat is Azure van Microsoft. ‘Je krijgt toegang tot data in hun omgeving en kunt ongezien dingen doen op hun server. Erger kan eigenlijk niet’, zegt Fischer. ‘Je kunt de software aanpassen of bijvoorbeeld ransomware plaatsen.’” Hadrian wist met eenvoudiger modellen zoals van DeepSeek al binnen te komen in systemen maar behalve de bekende kraker Mythos van Anthropic - waarvoor<a href="https://www.ncsc.nl/nieuws/anthropics-frontiermodel-mythos-vraagt-om-directe-actie"> ernstig gewaarschuwd is</a> -bewijst ook OpenAI’s ChatGPT 5.5 goede diensten op het inbrekersfront. <h3>Phishing voor overname X-accounts</h3> <a href="https://www.nijmansnieuwsbriefje.nl/p/herderlijke-waarschuwing-tegen-phishing">Bart Nijman maakt melding</a> van een nare methode van phishing waarbij X-accounts worden overgenomen: “Volgers of mensen waarmee je bevriend bent, vragen je via privéberichten of je op ze wilt stemmen voor een prijs, een positie of iets vergelijkbaars. Wie op de link klikt en zijn gegevens invult, is vervolgens zijn account kwijt. Dat account gaat weer anderen aanschrijven. Op die manier ontstaat een soort kettingbrief van kwade bedoelingen. NN ontdekte bovendien dat het virus ‘evolueert’, en de hackers met je blijven communiceren… Wie klikt, wordt gevraagd in te loggen met in dit geval je X-gegevens. (Wie de scam via Insta, FB of game-platform Steam krijgt, wordt gevraagd met die gegevens in te loggen). Wie daar in tuint en geen 2FA-authenticatie aan heeft staan, is direct z’n account kwijt.” <h3>Canvas-hack afgesloten met betaling</h3> Instructure, het bedrijf achter onderwijsplatform Canvas, heeft geld betaald aan hackersgroep ShinyHunters dat zegt de data daarop te hebben verwijderd en nooit openbaar zal maken. Universiteiten en scholen hoeven niet zelf te onderhandelen. De gestolen gegevens zijn inmiddels teruggestuurd naar Instructure,<a href="https://www.instructure.com/incident_update"> schrijft het bedrijf</a> dat afdoende bewijs heeft dat data niet alsnog ergens opduiken ShinyHunters <a href="https://www.netkwesties.nl/2395/belastingdienst-mag-algoritme-toepassen.htm">hackte eind april 2026 Instructure</a>, het bedrijf achter Canvas, een platform dat veel wordt gebruikt op scholen en universiteiten. De hackers dreigden op 12 mei data van wereldwijd ruim 30 miljoen gebruikers openbaar te maken, onder meer bij de universiteiten van Amsterdam, Rotterdam, Tilburg, Eindhoven, Maastricht en Twente. Er volgde een<a href="https://www.nrc.nl/nieuws/2026/05/12/het-is-onvermijdelijk-dat-onderwijsinstellingen-doelwit-zullen-blijven-van-hacks-zeggen-experts-a4927539"> nietszeggend maar paginagroot verhaal in NRC</a>: “Het is ‘onvermijdelijk’ dat onderwijsinstellingen doelwit zullen blijven van hacks, zeggen experts”. In het verhaal staat vervolgens dat er “geen indicatie is dat onderwijs en onderzoek vaker worden aangevallen dan andere sectoren”. Volgens stichting Consumers United in Court (CUIC) loopt de<a href="https://cuic.eu/odido-case/"> Odido-zaak</a> lekker, met inmiddels een half miljoen deelnemers die “ff wille vanguh”. Maar 5,5 miljoen mensen hebben zich niet gemeld, wellicht omdat ze nergens last van hebben.     Peters privacyjournaal week 20, 2026https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Firewall ambasssadeurs.jpg?twic=v1/cover=720x405Kort geding om Solvinity; Blij met Potjewijd; Lek bij BZK; Rotterdam wint AVG-zaak; Al drie ton voor The Firewall; Hengelen naar X-accountshttps://www.netkwesties.nl:443/2417/kort-geding-om-solvinity-blij-met-potjewijd.htmPersvrijheid in Nederland speelbal van snelle meningenHebben Thomas Erdbrink en Roel van Broekhoven met hun Rusland-serie voor Videoland de persvrijheid geschonden met steun voor Poetins standpunten? Of belemmeren critici van de serie juist de vrijheid van de makers om op eigen wijze Rusland te laten zien?https://www.netkwesties.nl:443/2409/persvrijheid-nederland-speelbal-snelle.htmSun, 24 May 2026 10:03:00 GMTDat was het grote, boeiende debat rond de Persvrijheidslezing 2026. Die werd georganiseerd door de<a href="https://www.nieuwspoort.nl/over-nieuwspoort/partners/coalitie/"> Coalitie voor het Vrije Woord</a>, een verband van onder meer Nieuwspoort, Pen Nederland, Free Press Unlimited, NVJ en VVOJ. In de bieb van Den Haag (coalitiedeelnemer) vond de bijeenkomst op dinsdag 12 mei plaats. Die hield <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Thomas_Erdbrink">Thomas Erdbrink</a>, gelauwerd journalist, vooral bekend van werk in Iran. Hier staat<a href="https://www.netkwesties.nl/documenten/20260512%20NK%20PERSVRIJHEIDSLEZING%202026%20THOMAS%20ERDBRINK.pdf"> zijn hele tekst</a>, hier<a href="http://www.leugens.nl/wp-content/uploads/2026/05/20260512-PERSVRIJHEIDSLEZING-2026-THOMAS-ERDBRINK.mp3"> de opname</a> die ik maakte (beginnend met een fraaie grap toen de microfoon het niet deed.). Het onderwerp: “Journalistiek in een wereld waar onafhankelijke verslaggeving steeds minder welkom is.” De dilemma’s die hij zou bespreken: hoe werk je als journalist binnen een autoritair of sterk persoonsgericht regime? En welke concessies vraagt dat? En wat betekent het alternatief: werken vanuit ballingschap, met meer afstand tot je onderwerp, bronnen en publiek?  (Tekst gaat door onder de fotoserie) <img alt="" class="w-75" src="https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/PV1%2Ejpg" /> <img alt="" class="w-75" src="https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/PV4%2Ejpg" /> <img alt="" class="w-75" src="https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/PV3%2Ejpg?twic=v1/cover=1024x-" /> <img alt="" class="w-75" src="https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/PV7%2Ejpg" /> Dat was de officiële aankondiging: maar de kern van het betoog van Erdbrink betrof de steeds klemmender invloed van polarisatie op de Nederlandse journalistiek: feitelijk nieuws wordt binnen de kortste keren als links of rechts, als welgevallig of niet, in kampen ontvangen. Vrij vertaald: de beeldvorming overheerst de nieuwsgierigheid. Dit bedreigt de persvrijheid aanzienlijk, ondanks dat Nederland op nummer 2 (na Noorwegen) staat op de lijst van persvrijheid. De meest pakkende citaten, te beginnen met een serie Volkskrant-columns die Erdbrink dit jaar vanuit Iran zou maken: <blockquote> “Maar mijn echte probleem was fundamenteler: namelijk dat mij, bij iedere zin die ik schreef, een gevoel van zorg bekroop. Of misschien wel angst. Niet voor de Iraanse autoriteiten, maar voor de georganiseerde verdachtmakingen vanuit Nederland.  Veel van de mensen die zich snel boos maken over wat ik wel of niet schrijf, wonen zelf in Nederland. Ver weg van de onderdrukking, soms zonder ook maar enige ervaring te hebben met die onderdrukking, nemen ze mij de maat. Een paar weken geleden, halverwege mijn eerste column over de oorlog in Iran, zag ik alleen nog rode vlaggen. Los van de online-woede, die standaard is, zijn er ingezonden brieven van mensen die beter weten hoe de wereld in elkaar zit, plus de columns. Als ik over Iran schrijf is er altijd woede van rechts, want ‘Islam = slecht!’  Dat er in Iran momenteel een seculiere renaissance plaatsvindt, die de Islamitische wereld blijvend zal veranderen, maakt ze niet uit. Of ze weten het niet. Kritiek is prima. Kritiek houdt journalisten - en eigenlijk iedereen - scherp. Maar wilde verdachtmakingen kennen een ander effect… ze worden vaak beargumenteerd door copy/paste werk van zinnen die ik heb gezegd of geschreven, zonder enige context, zonder verwijzingen. Alles om het activistische doel te dienen. En toen -voor het eerst in mijn bijna 30-jarige carrière als journalist- dacht ik, laat ook maar zitten eigenlijk, die columns vanuit Iran onder de bommen. Zelfcensuur. Maar ironisch genoeg niet vanwege het regime, maar vanwege het feit dat mijn verhaal ter plekke niet meer op kan tegen de beeldvorming hier in Nederland. [Het is] de onontkenbare opkomst van activistische of morele journalistiek. Dader en slachtoffer zijn hierin zo duidelijk als zwart en wit, moreel goed en fout worden expliciet benoemd en neutraliteit wordt gezien als zwakte. Ter plekke zijn is niet een vereiste. Na bijna 25 jaar in autoritaire landen, waar de verkeerde woorden echte gevolgen kunnen hebben, vond ik dat eerst nogal potsierlijk. Maar al snel ging ik het beter begrijpen. In Nederland was de angst niet voor de staat, maar voor elkaar, voor de eigen culturele bubbel. Je hoort erbij, of niet. En wie daarbinnen ‘verkeerde’ dingen zegt of doet, kan erbuiten vallen.” </blockquote> Niet eerder hoorde ik het essentiële probleem van de moderne mediacratie zo krachtig en schrijnend verwoord als in deze lezing van Thomas Erdbrink. Zelf heb ik er voortdurend mee te maken, bijvoorbeeld met het<a href="https://www.netkwesties.nl/2358/lotfi-el-hamidi-slaat-andere-kant-islam.htm"> benoemen</a> van de overeenkomsten van actiejournalistiek op links en rechts. Waar sta je, ben je links of rechts? <h3>Rusland-serie gekraakt</h3> Het actuele venijn van de lezing waarop het publiek in Den Haag wachtte, was het antwoord van Erdbrink op de zware kritiek op de vierdelige Videoland-serie<a href="https://v2.videoland.com/onze-man-bij-de-vijand-p_5417"> Onze Man bij de Vijand</a> die hij met Roel van Broekhoven voor RTL maakte na hun<a href="https://www.netkwesties.nl/1976/regisseur-roel-broekhoven-laat-schitterende.htm"> vertrek bij de Vpro</a>. Die kritiek was geuit in een<a href="https://www.netkwesties.nl/documenten/20260415%20Brandbrief_inzake_persvrijheidslezing.pdf"> brief met grote bezwaren</a> tegen de inhoud van de serie, ondertekend door onder anderen (ex-)Rusland correspondenten<a href="https://www.linkedin.com/in/pjotrsauer/"> Pjotr Sauer</a>,<a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Hubert_Smeets"> Hubert Smeets</a>,<a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Iris_de_Graaf"> Iris de Graaf</a>,<a href="https://www.nrc.nl/auteur/eva-peek/"> Eva Peek</a> en kenners van de oorlog met Oekraïne als<a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Victoria_Koblenko"> Victoria Koblenko</a>,<a href="https://www.netkwesties.nl/2362/joris-luyendijk-verruilt-journalistiek.htm"> Joris Luyendijk</a>,<a href="https://www.lisaweeda.nl/"> Lisa Weeda</a><a href="https://www.human.nl/konvooi"> Jaap Scholten en Tommy Wieringa</a>, plus zelfs<a href="https://www.netkwesties.nl/1911/privacy-heel-ver-doorgeschoten-botst.htm"> Beatrice de Graaf</a>. (Een aantal ondertekenaars had de serie niet - helemaal - gezien.) Ze vonden het de persvrijheidslezing onwaardig dat juist Erdbrink die zou houden. Er moest tenminste een co-referent komen spreken met een kritisch weerwoord. Deze zware brief<a href="https://www.netkwesties.nl/documenten/20260423%20ANTWOORD%20NVJ%20OP%20brief_persvrijheidslezing.pdf"> beantwoordden</a> Folkert Jensma en Thomas Bruning, NVJ-voorzitter en secretaris: <blockquote> “Alhoewel we het er hopelijk over eens kunnen zijn dat Thomas Erdbrink een indrukwekkende staat van dienst heeft als internationaal werkend journalist, was het dus pertinent niet onze intentie om hem louter vanwege zijn laatste serie over Rusland te vragen om de lezing uit te spreken. De bredere vraag die voor veel collega’s in binnen- en buitenland speelt en waar hij in bijna al zijn werk mee te maken heeft gehad, is in onze optiek veel interessanter.” </blockquote> Maar onvermijdelijk waren de beschuldigingen nu een belangrijk onderdeel van de lezing. Wat passend was, want de werkwijze van Erdbrink en Broekhoven was juist het tonen van de (zelf)censuur waar Russische burgers onder leven. Die was evident, ze vonden niet dat ze dat expliciet hoefden te benadrukken, noch dat de oppositie in Rusland een grotere stem in de serie had moeten krijgen. (Tekst loopt door onder de foto's) <img alt="" class="w-75" src="https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/PV9%2Ejpg?twic=v1/cover=1024x-" /> <img alt="" class="w-75" src="https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/PV10%2Ejpg?twic=v1/cover=1024x-" /> <img alt="" class="w-75" src="https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/PV8%2Ejpg?twic=v1/cover=1024x-" /> De Russische journalist in Nederlandse ballingschap Pavel Kanygin – maker van<a href="https://www.youtube.com/@i_gryanul_grem"> To Be Continued</a> - schreef een<a href="https://www.villamedia.nl/artikel/opinie-in-de-serie-van-thomas-erdbrink-zien-we-het-luidruchtige-rusland-maar-niet-het-stille-rusland-dat-deze-oorlog-haat"> opinie op Villamedia</a>: <blockquote> “De serie toont ons het Rusland dat zichtbaar en luidruchtig is en veilig gefilmd kan worden: het Rusland van de conformisten, de fanatici en zij die zich zo volledig aan de oorlog en repressie hebben aangepast dat ze de taal ervan nu vloeiend spreken. Wat de serie nauwelijks laat zien, is dat andere Rusland: het zwijgzame, bange en andersdenkende Rusland; het Rusland dat deze oorlog haat, maar heeft geleerd dat overleven vaak begint bij minder zeggen.” </blockquote> Dat ze de oren hadden laten hangen naar het Poetin-narratief en zelfs samenwerkten met personen die aan regime-Poetin waren/zijn verbonden, ontkende Erdbrink expliciet. Zijn verweer sloot aan op zijn centrale stelling: zodra feiten niet bevallen, volgt een aanval vanuit de ‘andere bubbel’. <blockquote> “Ik had dit in Iran al meegemaakt. Eigenlijk willen we dit geluid liever niet horen.” </blockquote> <h3>Olifant in de kamer</h3> Dinsdag specificeerde Kanygin die kritiek toen ik de kwestie aansneed aan het einde van het debat na afloop van de lezing van Erdbrink. Deze discussie met journalisten Saber Perzad (uit Afghanistan, BNNVARA), Kanygin en Nasim Roshanaei (Iran, <a href="https://en.radiozamaneh.com/">Radio Zamaneh</a>) meed onder leiding van Rowan Blijd de olifant in de kamer. Maar discussie kwam alsnog op gang. Het antwoord van Kanygin op m’n vraag in hoeverre Erdbrink mogelijkheden had om in Rusland een beter afgewogen docu te maken, komt aan bod in een uitstekende<a href="https://nos.nl/nieuwsuur/video/2614139-thomas-erdbrink-over-de-persvrijheidslezing-en-de-kritiek-op-zijn-serie"> uitzending van Nieuwsuur</a> over de zaak. Zijn beschuldiging dinsdag: <blockquote> “Je laat alleen maar fascisme in mijn land zien en toont gebrek aan andere opvattingen. Die mensen waren beschikbaar.” </blockquote> Erdbrink: <blockquote> “Mijn documentaire ging juist niet over activisten maar over het leven in Rusland tegen de achtergrond van de oorlog onder het autoritaire regime van Poetin. En ook aan Russische kant sterven heel veel mensen die evenzeer slachtoffer zijn van Poetin, daar moet je ook oog voor hebben” </blockquote> Oekraïense activist<a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Victoria_Koblenko"> Victoria Koblenko</a> beschuldigt Erdbrink van het citeren van feitelijke onjuistheden en het “witwassen van Russische agressie.” Desgevraagd: <blockquote> “Hij kreeg van ervaren Rusland-correspondenten een heel netwerk aangereikt, maar hij heeft die geste genegeerd. Hij had dus een veel genuanceerder beeld kunnen en moeten brengen, en geen gebruik mogen maken van Russische staatsbronnen en hulp. En dan nog impliceren dat zowel Oekraïne als Rusland schuldig zijn aan de oorlog.” </blockquote> <h3>Empathie</h3> De vraag is dan of de kritiek op het perspectief van Erdbrink en Van Broekhoven - vertrouwend op het oordeel van de geïnformeerde kijker - juist geen inperking van hun persvrijheid is. Immers, de inhoudelijke kritiek op de serie is wellicht gegrond, maar is hun beeldvorming daarmee mordicus fout? Hun werkwijze werd<a href="https://www.volkskrant.nl/columns-van-de-dag/mijn-inschatting-is-dat-erdbrink-onbenullig-noch-kwaadaardig-is-maar-wellicht-wat-te-empathisch~bf998908/"> verdedigd door Sander Schimmelpenninck</a>. Erdbrink twijfelt wel aan het onweersproken laten van feitelijke onjuistheden in hun serie, bijvoorbeeld over de Slag om Marioepol. Toch was dit volgens hem niet noodzakelijk. <blockquote> “De kijker is kritisch genoeg om te bepalen wat goed of fout is.” </blockquote>  Ruth Kronenburg opende de bijeenkomst dinsdag (<a href="http://www.leugens.nl/wp-content/uploads/2026/05/20260512-PERSVRIJHEIDSLEZING-RUTH-KRONENBERG.mp3">audio</a> met intro van Thomas Bruning) en ging in op de huidige staat van de persvrijheid wereldwijd. Daarbij staat de nieuwste <a href="https://rsf.org/en/2026-rsf-index-press-freedom-25-year-low">World Press Freedom Index 2026</a> van Reporters Without Borders (RSF) centraal, die begin mei gepubliceerd is. Dit <a href="https://www.netkwesties.nl/documenten/20260512%20Persvrijheidslezing%20Ruth%20Kronenberg.pdf">is haar gehele tekst</a>. Foto: <img alt="" class="w-75" src="https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/PV2%2Ejpg" /> Thomas Erdbrink in Persvrijheidslezing 2026: https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/PV6.jpg?twic=v1/cover=720x405Persvrijheid in Nederland speelbal van snelle meningenhttps://www.netkwesties.nl:443/2409/persvrijheid-nederland-speelbal-snelle.htmSoms is vertraging een feature en geen bug De ceo's van zeven Europese techbedrijven (Airbus, ASML, SAP, Siemens, Ericsson, Mistral AI en Nokia) bepleiten de afzwakking van Europese AI-wetgeving, ten behoeve van onze digitale soevereiniteit.https://www.netkwesties.nl:443/2415/soms-is-vertraging-feature-en-geen-bug.htmSun, 24 May 2026 10:03:00 GMTVolgens hun <a href="https://www.nokia.com/newsroom/europes-tech-creators-wake-up-call-lets-act-as-one-europe-now">open brief van 4 mei 2026</a> moeten niet de wetgevers, maar technologiebedrijven de toekomst van AI vormgeven. Een van hun voorstellen: een forum waar commerciële en politieke leiders kunnen samenkomen, om ervoor te zorgen dat wetgeving de realiteit van de industrie en de globale markt dient, zou daarbij van pas komen. Over het uitstellen en afzwakken van AI-wetgeving is de laatste tijd veel geschreven. <a href="https://www.nrc.nl/nieuws/2026/05/07/ondemocratische-draai-en-uitstelgedrag-rond-de-ai-act-laten-brusselse-worsteling-met-deregulering-en-de-vs-zien-a4927170">Volgens NRC</a> heeft “de Brusselse wetgevingsmachine meer weg van een degelijke Fiat Panda dan van een Ferrari”;' terwijl dat laatste tegenover de snelheid van technologische ontwikkeling toch zeker nodig is. Het past in het aloude narratief: de trage, saaie wetgever versus de jonge, opgewonden techondernemer. En hoewel dat soms klopt, is het op z'n minst onvolledig. Ten eerste die Fiat. Een zekere mate van vertraging is een feature van de democratie, geen bug. Als we willen dat niet een handvol rijke mannen, maar een afgewogen vertegenwoordiging van de bevolking keuzes maakt, gaat ons dat tijd kosten. En je kunt er van alles van vinden, maar tot nu toe heeft de democratische rechtsstaat de beste kansen geboden op een rechtvaardige en vrije samenleving. <h3>AI echt een Ferrari?</h3> Daarnaast is het de techlobby zelf geweest die de invoering van de AI-verordening tegenhield, vertraagde en nu blokkeert en daarmee ook de regels die erop toezien dat autonome hoog risico AI-systemen veilig, verantwoord en uitlegbaar zijn. Over die techlobby gesproken: hoe Ferrari is AI eigenlijk? Het is onmiskenbaar dat er de afgelopen jaren grote stappen zijn gezet wat betreft de werking en toepassing van AI. Tegelijkertijd... Laten we ons het hoofd niet op hol laten brengen. In 2013 schreef Sam Altman, de ceo van OpenAI: <blockquote> “De meest succesvolle oprichters zijn niet uit op het opzetten van bedrijven. Ze hebben een missie om iets te creëren dat meer op een religie lijkt.” </blockquote> En het is Sam Altman, Silicon Valley's meest succesvolle ‘hype guy’, goed gelukt de belofte van AI te hypen, maar kunnen we van zijn voorspellingen op aan? Al in 2015 zei Altman dat de zelfrijdende auto er binnen enkele jaren zou zijn. In 2024 beloofde hij dat OpenAI een “clear roadmap” had “for achieving <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Kunstmatige_algemene_intelligentie">artificial general intelligence</a> by 2025”. Niets van te zien. Maar misschien komt deze dan uit: kernfusie als energiebron kunnen we volgens Altman niet later dan 2028 verwachten. Ik zou toch zeggen: Laten we eens kijken naar alternatieven, voor het geval hij zijn belofte niet nakomt. De acht techbedrijven die de open brief stuurden, beschrijven zichzelf als <blockquote> “de kern van de krachtige ecosystemen die de basis vormen voor de technologische soevereiniteit van Europa”. </blockquote> Wat hen betreft wordt die fundering gevormd door wetteloosheid; zowel in de zin van minder regels als van een machteloze wetgever, een die aan de leiband loopt van de industrie. Wie denkt dat digitale soevereiniteit niets meer betekent dan ‘made in Europe’ zal van een koude kermis thuiskomen. Het is misschien een noodzakelijke tussenstap, maar niet het eindstation. Soevereiniteit gaat over het zelfbeschikkingsrecht van een volk, niet het recht voor bedrijven om zonder het afleggen van rekenschap te heersen. Wetgeving voor AIhttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Sam Altman OpenAI.jpg?twic=v1/cover=720x405Soms is vertraging een feature en geen bug https://www.netkwesties.nl:443/2415/soms-is-vertraging-feature-en-geen-bug.htmGeert Potjewijd, vaak verdediger van big tech, nieuwe voorzitter AP Geert Potjewijd, advocaat van big tech bij De Brauw Blackstone Westbroek, is de nieuwe bestuursvoorzitter van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Hij volgt Aleid Wolfsen op.https://www.netkwesties.nl:443/2408/geert-potjewijd-vaak-verdediger-big-tech.htmSun, 24 May 2026 10:03:00 GMT<a href="https://www.linkedin.com/in/geertpotjewijd/">Geert Potjewijd</a> werkte 27 jaar bij advocatenkantoor De Brauw Blackstone Westbroek. Hij was daar partner en co-hoofd van de praktijk Gegevensbescherming en Cyberveiligheid. Eerder was hij voorzitter van het bestuur van de DBBW. De benoeming voor een periode van 5 jaar gaat in per 1 augustus 2026. De benoeming van Potjewijd is gezien de clientèle van De Brauw Blackstone Westbroek opvallend, want het kantoor treedt in big tech-achtige dossiers op voor bijvoorbeeld <a href="https://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:RBAMS:2023:5504">TikTok</a>, voor <a href="https://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:RBAMS:2025:7489">Meta (Facebook)</a>, Salesforce en Booking.com. En <a href="https://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:RBAMS:2026:2543">ook voor Avast</a> in een verdediging tegen een massaclaim Anders dan Wolfsen staat Potjewijd bekend als aimabel, open, vaardig in communicatie en bovenal als intelligent en in voor tegenspraak. Hij studeerde dan ook behalve rechten geschiedenis aan de Universiteit Leiden. En begon zijn carrière als docent en onderzoeker aan diezelfde universiteit. <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Aleid_Wolfsen">Wolfsen</a> was actief voor de PvdA en voor die partij ook burgemeester van Utrecht. Potjewijd heeft een wat ander politiek profiel, dat beter bij dat van de huidige regering aansluit. Monique Verdier, vicevoorzitter van de AP, in het persbericht: <blockquote> “Wij zijn heel blij dat Geert Potjewijd deze rol op zich wil nemen. Hij brengt letterlijk de buitenwereld binnen. Hij weet veel over gegevensbescherming, maar zijn intrinsieke motivatie om mensenrechten te versterken en de democratie te beschermen, is nog belangrijker. Hij kan verder bouwen aan de AP, op de stevige basis die Aleid Wolfsen de afgelopen 10 jaar heeft gelegd.” </blockquote> Volgens de AP is gekozen voor een voorzitter <blockquote> “die stevig leiding geeft, op de toekomst gericht is en oog heeft voor wat er speelt in de maatschappij en wat mensen nodig hebben. Maar die ook voortdurend de balans bewaakt tussen innovatie en de bescherming van grondrechten.” </blockquote>   TikTok, Meta en Booking.com als klantenhttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Geert Potjewijd.jpg?twic=v1/cover=720x405Geert Potjewijd, vaak verdediger van big tech, nieuwe voorzitter AP https://www.netkwesties.nl:443/2408/geert-potjewijd-vaak-verdediger-big-tech.htmDe voordelen van een Sim Only oplossing voor bedrijvenVoor veel bedrijven is het beheren van mobiele telefoonkosten een uitdaging. Een Sim Only oplossing kan hierbij uitkomst bieden.https://www.netkwesties.nl:443/2421/de-voordelen-sim-only-oplossing-voor.htmTue, 19 May 2026 15:47:00 GMTMet deze optie kiezen bedrijven voor flexibiliteit en kostenbesparing. In plaats van gebonden te zijn aan dure toestelabonnementen, betalen ze alleen voor de simkaart en het gebruik daarvan. Dit biedt niet alleen financiële voordelen, maar ook praktische voordelen als het gaat om beheer en schaalbaarheid. Kostenbesparing Een van de grootste voordelen van Sim Only is de kostenbesparing. Bedrijven hoeven geen dure toestellen aan te schaffen of te leasen. Hierdoor blijven de maandelijkse kosten aanzienlijk lager. Bovendien kunnen bedrijven met een <a href="https://www.ben.nl/zakelijk/sim-only">zakelijk Sim Only</a> abonnement direct inspelen op de behoeften van hun medewerkers, zonder langdurige contracten. Dit maakt het eenvoudiger om budgetten te beheren en aan te passen waar nodig. Flexibiliteit Sim Only biedt een hoge mate van flexibiliteit. Bedrijven kunnen eenvoudig het aantal abonnementen verhogen of verlagen afhankelijk van hun personeelsbestand. Nieuwe medewerkers kunnen snel en gemakkelijk van een simkaart worden voorzien zonder uitgebreide administratieve rompslomp. Hierdoor kunnen bedrijven zich beter aanpassen aan veranderingen in hun personeelsbehoeften. Beheer en controle Naast kostenbesparing en flexibiliteit biedt Sim Only ook voordelen op het gebied van beheer en controle. Bedrijven kunnen eenvoudiger hun abonnementen beheren via een centraal systeem. Dit betekent dat facturen en gebruiksoverzichten overzichtelijk blijven. Bovendien kunnen bedrijven met een zakelijk Sim Only abonnement snel inzicht krijgen in het bel- en <a href="https://www.seniorweb.nl/artikel/wat-is-datalimiet">datagebruik</a> van hun medewerkers, wat bijdraagt aan een efficiënter gebruik van middelen. Milieuvriendelijk Een onverwacht voordeel van Sim Only is de milieuvriendelijkheid. Door de levensduur van bestaande toestellen te verlengen, dragen bedrijven bij aan de vermindering van elektronisch afval. Dit is niet alleen goed voor het milieu, maar versterkt ook het duurzame imago van het bedrijf. Het geeft medewerkers bovendien de mogelijkheid om met hun vertrouwde toestel te blijven werken, wat vaak de productiviteit ten goede komt. Praktisch voorbeeld Neem bijvoorbeeld een klein adviesbureau dat onlangs overstapte naar Sim Only. Voorheen kampten ze met hoge kosten door dure toestelabonnementen. Na de overstap konden ze niet alleen hun uitgaven aanzienlijk reduceren, maar merkten ze ook dat hun medewerkers meer tevreden waren met de flexibiliteit en eenvoud van hun nieuwe mobiele oplossing. Het bureau ontdekte bovendien dat de overstap het mogelijk maakte om zonder gedoe nieuwe medewerkers van een werkende telefoon te voorzien. Betere aansluiting op hybride werken Veel organisaties werken tegenwoordig deels op kantoor en deels op afstand. Een <a href="https://www.netkwesties.nl/1938/voordelen-sim-only-abonnement-voor-flexibiliteit.htm">Sim Only</a> oplossing sluit hier goed op aan. Medewerkers zijn niet gebonden aan een specifiek toestel vanuit de werkgever en kunnen werken met een apparaat dat zij prettig vinden. Tegelijkertijd blijft de zakelijke bereikbaarheid gewaarborgd. Dat maakt het eenvoudiger om medewerkers mobiel en flexibel in te zetten, zonder ingewikkelde constructies of dubbele toestellen. Minder administratieve rompslomp Ook administratief levert Sim Only voordelen op. Er zijn geen aparte toestellen die moeten worden afgeschreven of vervangen binnen vaste contracttermijnen. Bij uitdiensttreding hoeft vaak alleen de simkaart te worden gedeactiveerd of overgezet. Dat scheelt tijd voor HR en finance. Minder contract complexiteit betekent minder foutgevoelige processen en meer overzicht in de totale telecom structuur van het bedrijf. *) Photo by <a href="https://unsplash.com/@rruprrup?utm_source=unsplash&utm_medium=referral&utm_content=creditCopyText">Aleksandra Sapozhnikova</a> on <a href="https://unsplash.com/photos/woman-looking-at-phone-while-holding-a-pen-and-notebook-uM9gjnOfJp8?utm_source=unsplash&utm_medium=referral&utm_content=creditCopyText">Unsplash</a> https://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/eQUOTE sIM oNLY.jpg?twic=v1/cover=720x405De voordelen van een Sim Only oplossing voor bedrijvenhttps://www.netkwesties.nl:443/2421/de-voordelen-sim-only-oplossing-voor.htmDag Karin SpainkWat nog te zeggen bij het overlijden van de vrouw die de belangrijkste bijdragen gaf aan het internet in Nederland?https://www.netkwesties.nl:443/2406/dag-karin-spaink.htmSun, 24 May 2026 10:03:00 GMTKarin Spaink is op 8 mei 2026 gestorven. Ze was het laatst werkzaam als eindredacteur in de journalistiek harde, maar liefdevolle omgeving van Follow the Money van Eric Smit en Arne van der Wal, dat een <a href="https://www.ftm.nl/artikelen/in-memoriam-karin-spaink-liefdevolle-en-onver-biddelijke-chef-eindredactie-van-follow-the-money?share=Gs84RDpoZhm%2FJEls8AYaWmQG87wgvBdXzaKSxFp4tAgYpvkvkGjvPRsAF8P6">in memoriam</a> en een <a href="https://www.ftm.nl/artikelen/karin-spaink-er-moet-iets-op-het-spel-staan-anders-moet-je-het-niet-doen?share=gkw3p1ygycuB0Hcmfo7r45E6bYIzz0NsV0%2FSfRN1tx2zBDJpObjXbsJZ2eIi">laatste vraaggesprek</a> van Harm Ede Botje publiceert. Karin schreef zelf over het afscheid van haar medisch zware leven het laatste artikel: <a href="https://www.spaink.net/exit-spaink/">Exit Spaink</a>. Haar hele <a href="https://www.spaink.net/exit-spaink/">Spaink.net</a> blijft het afstruinen waard, met de scherpste stukken die het internet in Nederland heeft voortgebracht; of je het met de opinies nu eens bent of niet. Niet één persoon in de Nederlandse internetgeschiedenis heb ik meer gewaardeerd dan Karin Spaink. Ze had zo vaak gelijk, ook omdat ze hardop durfde te twijfelen. Tegelijkertijd boezemde haar hoge intelligentie en scherpte angst in, als ze even terecht als ongenadig uitingen afbrandde. Maar ze bleef, persoonlijk, zo lief. Het <a href="https://www.netkwesties.nl/697/karin-spaink-vrijheid-meningsuiting.htm">vraaggesprek met Karin Spaink</a> uit 2014 onder de titel “Vrijheid van meningsuiting tot het uiterste, alhoewel…”, onderdeel van <a href="https://www.netkwesties.nl/documenten/25%20jaar%20internet%20in%20Nederland.pdf">25 jaar internet in Nederland</a> met Amsterdam als middelpunt, is de moeite van het herlezen waard. Inleiding: <blockquote> “Niet zozeer technisch, maar vooral inhoudelijk is Karin Spaink één van de ‘aartsmoeders’ van het Nederlandse internet. Als geen ander heeft ze, vanuit Amsterdam, zo consequent, oprecht en intelligent gestreden voor de vrijheid van online meningsuiting en daarmee de internetgeschiedenis van de hoofdstad, Nederland en Europa mede bepaald.” </blockquote> En persoonlijk: ik hield van Karin, en ben zo dankbaar dat ze m’n leven heeft verrijkt. Uit verschillende archieven zijn artikelen van Karin Spaink op Netkwesties getrokken, zoals over de Zweedse rechtszaak van Scientology tegen haar partner vanwege hun publicaties over de sekte; ook sponsoring van de goede zaak. In de <a href="https://www.netkwesties.nl/nieuwsbrief-218">nieuwsbrief vandaag</a> koppelen we wat van die artikelen. Er volgen er meer in het <a href="https://www.netkwesties.nl/dossier-karin-spaink">dossier van Karin Spaink</a>. Ze gingen verloren bij de overgang naar een nieuw systeem. Het is juist zo leuk te lezen dat over vrijwel alles wat nu ter discussie staat ooit is gedebatteerd in de afgelopen dertig jaar publiek internet. Herinner ook <a href="https://www.netkwesties.nl/dossier-felipe-rodriquez">Felipe Rodriquez</a> die veel te vroeg heenging. Haar liefde en intelligentie worden herinneringhttps://images.websyndicate.nl/netkwesties/images/Karin Spaink 001 portret klein.jpg?twic=v1/cover=720x405Dag Karin Spainkhttps://www.netkwesties.nl:443/2406/dag-karin-spaink.htm