Η οστεοπόρωση μπορεί να εξελίσσεται χωρίς πόνο για χρόνια. Η μέτρηση οστικής πυκνότητας μπορεί να εντοπίσει την απώλεια οστικής μάζας πριν από ένα κάταγμα και να βοηθήσει τον γιατρό να αποφασίσει αν χρειάζεται παρακολούθηση ή θεραπεία.

Σύνοψη: Η μέτρηση οστικής πυκνότητας με DXA γίνεται συνήθως στο ισχίο και στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης. Οι συστάσεις για προληπτικό έλεγχο αφορούν τις γυναίκες από τα 65 έτη και νεότερες μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες αυξημένου κινδύνου, ενώ για τους άνδρες η απόφαση εξαρτάται από την ηλικία, το ιστορικό και την οδηγία που εφαρμόζεται.

Τι μετρά η DXA για την οστεοπόρωση;

Η DXA, γνωστή και ως DEXA, χρησιμοποιεί ακτίνες Χ χαμηλής δόσης για να μετρήσει την οστική πυκνότητα. Η κεντρική DXA εξετάζει συνήθως το ισχίο και τη μέση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όταν αυτές οι περιοχές δεν μπορούν να αξιολογηθούν αξιόπιστα, χρησιμοποιείται και συγκεκριμένο σημείο του αντιβραχίου.

Κατά την εξέταση ξαπλώνετε σε ειδικό τραπέζι και μένετε ακίνητοι για λίγο καθώς περνά ο σαρωτής. Η εξέταση είναι ανώδυνη και διαρκεί συνήθως λίγα λεπτά έως περίπου μισή ώρα, ανάλογα με τον εξοπλισμό και τις περιοχές που εξετάζονται.

Σε ποια ηλικία χρειάζεται μέτρηση οστικής πυκνότητας;

Γυναίκες πριν και μετά την εμμηνόπαυση

Η αμερικανική ομάδα USPSTF συνιστά προληπτικό έλεγχο στις γυναίκες ηλικίας 65 ετών και άνω. Για τις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες κάτω των 65 ετών προτείνει να εκτιμηθούν πρώτα οι παράγοντες κινδύνου και να γίνει DXA εφόσον ο κίνδυνος κριθεί αυξημένος.

Η εμμηνόπαυση πριν από τη συνηθισμένη ηλικία, το πολύ χαμηλό βάρος ή ένα κάταγμα μετά από μικρή κάκωση είναι στοιχεία που αξίζει να αναφερθούν στον γιατρό. Το ιστορικό μπορεί να αλλάξει τη χρονική στιγμή του ελέγχου, ακόμη και πριν από την εμμηνόπαυση.

Άνδρες

Η Διεθνής Εταιρεία Κλινικής Οστικής Πυκνομετρίας (ISCD) περιλαμβάνει στους υποψηφίους για μέτρηση τους άνδρες από τα 70 έτη και νεότερους άνδρες με παράγοντες κινδύνου. Η USPSTF θεωρεί τα διαθέσιμα στοιχεία ανεπαρκή για σύσταση καθολικού προληπτικού ελέγχου στους άνδρες. Ένα προηγούμενο κάταγμα ή μια αγωγή που επηρεάζει τα οστά παραμένουν λόγοι για ατομική αξιολόγηση.

Ποια στοιχεία του ιστορικού μπορεί να επισπεύσουν τον έλεγχο;

Οι συστάσεις ηλικίας αφορούν τον προληπτικό έλεγχο. Αν υπάρχει ήδη ένδειξη ευθραυστότητας των οστών ή πιθανή δευτεροπαθής οστεοπόρωση, ο γιατρός μπορεί να προτείνει διαφορετική διερεύνηση.

• Κάταγμα έπειτα από μικρή κάκωση. Αναφέρετε, για παράδειγμα, ένα κάταγμα έπειτα από πτώση από το ύψος του σώματος.
• Μακροχρόνια χρήση κορτικοστεροειδών από το στόμα. Η δόση και η διάρκεια έχουν σημασία για την εκτίμηση κινδύνου.
• Χαμηλό βάρος ή οικογενειακό ιστορικό. Ένα κάταγμα ισχίου σε γονέα, το κάπνισμα και η υψηλή κατανάλωση αλκοόλ μπορούν επίσης να επηρεάσουν την εκτίμηση.
• Απώλεια ύψους ή νέος πόνος στην πλάτη. Σε άνθρωπο με αυξημένο κίνδυνο μπορεί να χρειάζεται ειδική απεικόνιση για πιθανό σπονδυλικό κάταγμα, πέρα από τη μέτρηση της πυκνότητας.

Τι σημαίνουν το T-score και το Z-score;

Το T-score συγκρίνει την οστική πυκνότητα με μια τιμή αναφοράς νεαρών ενηλίκων. Χρησιμοποιείται κυρίως σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες και άνδρες από 50 ετών.

• T-score −1 ή υψηλότερο: φυσιολογική οστική πυκνότητα.
• T-score χαμηλότερο από −1 και υψηλότερο από −2,5: χαμηλή οστική πυκνότητα, γνωστή και ως οστεοπενία.
• T-score −2,5 ή χαμηλότερο: όριο συμβατό με οστεοπόρωση όταν η μέτρηση γίνεται σε κατάλληλο σημείο και ερμηνεύεται στον σωστό πληθυσμό.

Πριν από την εμμηνόπαυση και στους άνδρες κάτω των 50 προτιμάται συνήθως το Z-score, που συγκρίνει την τιμή με άτομα αντίστοιχης ηλικίας. Στους νεότερους ανθρώπους το αποτέλεσμα χρειάζεται να συσχετιστεί με το ιστορικό και τυχόν άλλες εξετάσεις.

Τι χρειάζεται πριν από την εξέταση;

Συνήθως δεν χρειάζεται νηστεία. Ρωτήστε το διαγνωστικό κέντρο αν πρέπει να αποφύγετε τα συμπληρώματα ασβεστίου το προηγούμενο 24ωρο και προτιμήστε άνετα ρούχα χωρίς μεταλλικά εξαρτήματα στην περιοχή που θα εξεταστεί.

Ενημερώστε το προσωπικό αν υπάρχει πιθανότητα εγκυμοσύνης ή αν κάνατε πρόσφατα εξέταση με βάριο, σκιαγραφικό ή ραδιοϊσότοπο. Το κέντρο θα σας πει αν χρειάζεται να μετακινηθεί το ραντεβού.

Πώς χρησιμοποιεί ο γιατρός το αποτέλεσμα;

Η οστική πυκνότητα είναι ένα μέρος της εκτίμησης του κινδύνου κατάγματος. Ο γιατρός συνυπολογίζει την ηλικία, τα προηγούμενα κατάγματα, το ιστορικό πτώσεων και την αγωγή σας. Όπου ενδείκνυται, μπορεί να χρησιμοποιήσει εργαλείο όπως το FRAX για να εκτιμήσει τη δεκαετή πιθανότητα κατάγματος.

Αν έχετε προηγούμενη DXA, πάρτε μαζί την πλήρη έκθεση. Μια μικρή διαφορά μεταξύ δύο εξετάσεων μπορεί να οφείλεται στη μεταβλητότητα της μέτρησης. Για συγκρίσεις βοηθά να γίνεται η επανάληψη στο ίδιο κέντρο και στο ίδιο μηχάνημα, όταν είναι εφικτό.

Η επόμενη μέτρηση ορίζεται ανάλογα με το αρχικό εύρημα, τους παράγοντες κινδύνου και το αν έχει αρχίσει ή αλλάξει θεραπεία. Στη συζήτηση με τον γιατρό, ρωτήστε ποιο εύρημα επηρεάζει την απόφαση για τη δική σας φροντίδα και πότε χρειάζεται επανεκτίμηση.

Πηγές: USPSTF – Προληπτικός έλεγχος οστεοπόρωσης · ISCD – Επίσημες θέσεις για ενήλικες · RadiologyInfo – Εξέταση DXA · MedlinePlus – Μέτρηση οστικής πυκνότητας · BHOF – Κλινικός οδηγός οστεοπόρωσης · ASBMR/BHOF – Εκτίμηση κινδύνου κατάγματος

Το περιεχόμενο του παρόντος ιστότοπου έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή. Ενημερωθείτε έγκυρα για όλες τις εξελίξεις στην Υγεία και τη Διατροφή από το Giatros Plus (giatros-in.gr).