. Nguyễn Ngọc Chính's

Một tháng làm quen với… “phòng mới”

2025-11-11T04:02:00.012+07:00

Tôi dời “phòng cũ” ở quận Phú Nhuận vào ngày Thứ Bảy 11/10/2025, tính đến hôm nay, Thứ Bảy 8/11/2025, là vừa đúng một tháng về “phòng mới” ở quận Tân Phú. Trong những ngày đầu, quả thật tên quận mới nhiều khi bị nhớ lộn có lúc thành… Tân Bình!

Điểm nổi bật khi về Tân Phú là được nghe những tiếng động cơ máy bay lúc nào cũng trong tình trạng “sẵn sàng nổi lên” vì khu vực tôi ở nằm trong vòng đai Phi trường Tân Sơn Nhất, sân bay bận rộn nhất Việt Nam với những chuyến bay của cả quốc tế lẫn quốc nội.

***

Sách là những vật dụng quý giá và quan trọng nhất trong chyến dọn nhà. Tại “phòng mới”, sách được dỡ ra từ các thùng “carton” nhưng không xếp lên kệ chỉ vì… kệ ráp chưa xong do thợ còn bận làm ở các công trình khác.

Thùng sách nằm chờ lên kệ ngày mới đến

Thế là sách phải tìm đường “di tản” đến những nơi thật bất ngờ, từ góc nhà đến gầm bàn, gầm giường vì phòng tương đối hẹp. Tôi chưa bao giờ tưởng tượng đến cảnh sách phải “tạm trú” tại những nơi hóc hiểm đến như vậy.

Sách tạm trú tại góc phòng... chờ lên kệ

Tôi không giàu tiền, giàu bạc nhưng nhưng sách vở thật hậu hĩnh, được sưu tầm trong suốt một đời lăn lộn với “cơm, áo, gạo, tiền”. Bộ sách đáng giá nhất là “The Book of Knowledge”, một loại tự điển bách khoa gồm 20 cuốn được mua ở chợ trời với giá gần 2 chỉ vàng!

Sách tạm trú tại góc phòng

Trước 1975, rất ít người biết ở Sài Gòn có “Asia Foundation”, một tổ chức văn hoá-xã hội của Mỹ có chương trình tặng sách tiếng Anh định kỳ cho quân-cán-chính. Qua tổ chức này tôi cũng góp nhặt được một số sách thuộc loại nổi tiếng.

Sách nằm dưới gầm giường

Kết quả là ngày nay, khi “chuyển nhà” sách trở thành một “gánh nặng” trong việc gìn giữ vì tạm thời không có chỗ chứa. Giờ thì tôi vẫn để sách “tạm trú” tại những nơi không phải là kệ sách để chờ thợ đến làm nốt công trình kệ sách.

Kệ sách & Giường ngủ

Hồi còn ở Phú Nhuận, tôi sử dụng “laptop” được kết nối với màn hình TV để tăng thêm cỡ chữ cho dễ nhìn vì giờ đã ở tuổi già, mắt kém. Được vài hôm tại “nhà mới” bỗng cả “laptop” lẫn TV đều không hoạt động khi khởi động sau khi cắm điện!

Con trai tôi chở bố đến một tiệm sửa máy tính. Thật kỳ lạ, tại đây “laptop” vẫn sáng đèn và hoạt động bình thường như chẳng có gì xảy ra. Anh thợ nói chắc lỗi do tại ổ cắm điện ở nhà bị lờn, không tiếp xúc tốt. Còn TV không hiểu tại sao… vì đâu có mang TV đến thợ.

Bàn làm việc

Trên đường về, chúng tôi ghé tiệm điện mua dây cắm mới nên giờ chỉ dùng “laptop” còn TV vẫn bất động. Chắc tại vì trong quá trình chuyển nhà bị trục trặc sao đó, TV của tôi nay cũng thuộc loại “lão niên” nên dở chứng cũng là điều dễ hiểu!

Bàn ăn cơm

Trong khi chờ đợi có kệ sách mới, tôi tự mình trang hoàng căn phòng mới. Các bạn có thể theo dõi những “tác phẩm nghệ thuật” của một tay trang trí… nghiệp dư. Chắc cũng không đến nỗi nào đâu nhỉ?

Kệ kỷ niệm

Trang trí

Có một “toilet” ngay trong phòng và ngoài “balcon” trồng vài cây cảnh. Từ trên “balcon” nhìn sang 3 căn nhà mới xây và tình cờ 1 trong 3 căn đó lại là nhà của cô bạn gái học cùng lớp với con gái tôi thời trung học.

Toilet

Quả là trái đất tròn, đi đâu người quen cũng lại gặp nhau!

Balcon

Tóm lại, về “phòng mới” sau một tháng cũng có nhiều cái vui và cũng không ít nỗi buồn. Miễn sao chỉ mong được sống an nhiên, tự tại trong những ngày cuối cùng của cuộc đời đầy bất trắc!

***

Sự trùng hợp kỳ lạ giữa Lincoln và Kennedy

2025-11-05T18:18:00.001+07:00

"Trùng hợp" có hai nghĩa: (1) trong hóa học là phản ứng liên kết nhiều phân tử nhỏ (monomer) thành một phân tử lớn (polymer); (2) trong xã hội là sự trùng lắp, xảy ra đồng thời của các sự kiện và hoàn cảnh không có mối liên hệ nhân quả rõ ràng.

Trong phạm vi bài viết này, chúng tôi chỉ bàn tới sự trùng lặp của cuộc đời. Cụ thể hơn là sự “trùng hợp kỳ lạ” giữa hai nhân vật nổi tiếng trong lịch sử Hoa Kỳ. Đó là Abraham Lincoln, Tổng thống thứ 16 của Hoa Kỳ (1861-1865) và John Fitzgerald Kennedy, Tổng thống thứ 35 (1961-1963).

Có nhiều sự trùng hợp được cho là "kỳ lạ" giữa hai Tổng thống Abraham Lincoln và John F. Kennedy. Tuy nhiên, những điểm trùng hợp này thường được xem là sự “ngẫu nhiên” chứ không phải là vì những mối quan hệ khác.

Lincoln được bầu vào Quốc hội năm 1846 và trở thành Tổng thống năm 1860. Đúng một thế kỷ sau, Kennedy được bầu vào Quốc hội năm 1946 và đắc cử tổng thống năm 1960.

Chân dung Tổng thống Abraham Lincoln (1861-1865)

Trước tiên, cả hai vị Tổng thống đều đã bị ám sát trong khi tại chức, Lincoln năm 1865 và Kennedy năm 1963. Họ của cả hai vị tổng thống đều có 7 chữ cái - "Lincoln" và "Kennedy".

Về hoàn cảnh ám sát, cả hai đều bị bắn vào đầu trước sự chứng kiến của vợ. Tổng thống Lincoln bị ám sát tại Nhà hát Ford, còn J. F. Kennedy bị bắn khi đang ngồi trên cỗ xe hiệu Lincoln do hãng Ford chế tạo.

Chân dung Tổng thống Kennedy (1961-1963)

Cả hai đều được kế nhiệm bởi Phó Tổng thống có họ Johnson (Andrew Johnson với Lincoln và Lyndon B. Johnson với Kennedy). Đáng chú ý, cả hai vị này đều sinh năm '08 (1808 và 1908, cách nhau đúng 1 thế kỷ). Kẻ ám sát lần lượt là John Wilkes Booth và Lee Harvey Oswald, trong đó, tên đầy đủ của hai kẻ này đều có 15 chữ cái.

Vào ngày 26/4/1865, sau khi từ chối đầu hàng, John Wilkes Booth đã bị Trung sĩ Boston Corbett bắn. Vào ngày 24/11/1963, trên đường đến nhà tù quận, Lee Harvey Oswald đã bị chủ hộp đêm Jack Ruby bắn.

Bức tranh minh họa cảnh Tổng thống Lilcon bị ám sát

Booth bắn Lincoln trong một nhà hát và trốn vào một nhà kho. Trong khi đó, Oswald bắn Kennedy từ một nhà kho và trốn vào một nhà hát. Cả hai kẻ ám sát đều bị giết bởi những tay súng sử dụng súng Colt và chỉ bắn một phát súng chí mạng.

Bức ảnh ghi lại cảnh chiếc xe chở ông Kennedy và phu nhân sau khi Tổng thống Mỹ bị bắn

Cả hai vị Tổng thống đều được kế nhiệm bởi người miền Nam. Kế nhiệm Lincoln là Andrew Johnson đến từ Tennessee và kế nhiệm Kennedy là Lyndon B. Johnson đến từ Texas. Điều đặc biệt nữa là hai người kế nhiệm đều sinh năm 1908.

Năm 1966, bài hát "Lịch sử lặp lại chính nó" của Buddy Starcher, kể về nhiều điểm tương đồng giữa hai vụ ám sát, đã trở thành bản hit “Top 40” tại Mỹ và đứng thứ hai trên bảng xếp hạng nhạc đồng quê thời điểm đó.

Danh sách các sự trùng hợp ngẫu nhiên xuất hiện trên báo chí chính thống của Mỹ vào năm 1964, một năm sau vụ ám sát John F. Kennedy, trước đó đã xuất hiện trong Bản tin Ủy ban Quốc hội của Đảng Cộng hòa .

Vào những năm 1970, Martin Gardner đã xem xét danh sách trong một bài báo trên tạp chí Scientific American. Phiên bản danh sách của Gardner chứa 16 mục; nhiều phiên bản sau đó đã lưu hành các danh sách dài hơn nhiều.

John Wilkes Booth, kẻ ám sát Tổng thống Lincoln

Cả hai đều quan tâm đến quyền công dân: Lincoln cảm thấy rằng tất cả nô lệ nên được giải phóng và đã ban hành Tuyên bố Giải phóng, tuyên bố này đã giải phóng hợp pháp nô lệ trong Liên minh miền Nam. Trong khi đó, Kennedy quan tâm đến bình đẳng chủng tộc và là người đầu tiên đề xuất những gì sẽ trở thành Đạo luật Dân quyền năm 1964.

Cả hai đều kết hôn ở độ tuổi 30 với những người phụ nữ ở độ tuổi 20: Lincoln kết hôn vào năm 1842. Cô dâu của Lincoln, Mary Anne Todd, sinh năm 1818, khiến cô 23 tuổi vào thời điểm kết hôn. Kennedy kết hôn năm 1953 khiến ông 36 tuổi vào thời điểm kết hôn. Cô dâu của Kennedy, Jacqueline Bouvier, sinh năm 1929, khiến cô 24 tuổi vào thời điểm kết hôn.

Cả hai đều có nhân viên an ninh tên là William, mỗi người đều qua đời trong vòng 48 giờ sau khi đạt đến độ tuổi 75. Vệ sĩ của Lincoln, William H. Crook, sinh năm 1839 và mất năm 1915. Nhân viên mật vụ của Kennedy, William Greer, sinh năm 1909 và mất năm 1985.

Khi còn ở Nhà Trắng, mỗi vị Tổng thống đều có một gia đình với ba người con, và cả hai đều mất một người con do tử vong. Trong khi đó, cả Lincoln và Kennedy đều là con thứ hai trong gia đình. Điều thú vị là cả hai đều đã từng là thuyền trưởng trước khi làm Tổng thống.

Lee Harvey Oswald, kẻ ám sát Tỗng thống Kennedy

Trên đời này còn rất nhiều sự trùng hợp ngẫu nhiên đến độ… khó tin. Nhưng liệu tất cả những chi tiết nói ở trên có chứng minh được mối liên hệ nào giữa hai vụ giết người không?

Không, tất nhiên là không!

Đó chỉ là một ví dụ điển hình cho những bí ẩn và sự trớ trêu nhỏ nhặt thường thấy trong bất kỳ thảm kịch lớn nào.

***

Đọc lại “The Prophet” của Khalil Gibran

2025-10-31T16:08:00.000+07:00

Khalil Gibran (1883 - 1931) là một nhà thơ, nhà văn, một nghệ sĩ, một hoạ sĩ người Liban. Khi còn trẻ ông di cư cùng gia đình đến Hoa Kỳ, tại đó ông nghiên cứu nghệ thuật và bắt đầu sự nghiệp văn chương của mình, viết bằng cả tiếng Anh và tiếng Ả Rập.

Trong thế giới Ả Rập, Gibran được coi là một kẻ nổi loạn trong văn học và chính trị. Phong cách lãng mạn của ông là tâm điểm của sự phục hưng trong văn học tiếng Ả Rập hiện đại, đặc biệt là thơ văn xuôi, tách ra từ trường phái cổ điển. Tại Lebanon, ông được coi như một thiên tài văn học.

Không những là một nhà thơ, Kahlil Gibran còn là một triết gia, một vị tiên tri, một nghệ sĩ. Thế giới Tây Phương xưng tụng ông là “Dante của thế kỷ XX”. Thế giới Đông Phương tôn vinh ông là “Bậc thầy khả ái”.

Tác phẩm của ông chứa đựng thông điệp cao cả, nhất quán và vượt thời gian về một thế giới đại đồng, tôn giáo hòa đồng, loài người huynh đệ và một tình yêu hằng cửu nối kết con người với nhau trong tình yêu Thượng Đế, giữa một trần gian hợp nhất với không gian.

Chân dung tự hoạ của Kahlil Gibran trong “The Prophet”

Ông chủ yếu được biết đến trong thế giới nói tiếng Anh nhờ cuốn sách “The Prophet” (Kẻ tiên tri hay Ngôn sứ), xuất bản năm 1923. Một tác phẩm đầu tiên của tiểu thuyết truyền cảm hứng bao gồm một loạt các bài tiểu luận triết học được viết dưới hình thức “thơ bằng văn xuôi” (prose poem) tiếng Anh.

“The Prophet” được phổ biến trong những năm 1930 và một lần nữa trong những năm 1960 với nền văn học “chống văn minh xã hội”. Có thể nói, Gibran là nhà thơ có sách bán chạy nhất sau Shakespeare và Lão Tử.

Cuốn sách cho đến nay đã tái bản hàng trăm lần cùng dịch ra trên bốn chục thứ tiếng. Riêng tiếng Việt, tác phẩm này cũng đã được ít nhất năm người dịch, trong đó có Phạm Bích Thủy với tiêu đề “Mật Khải” năm 1969, Trùng Dương, Giải Nghiêm, Châu Diên.... với nhan đề thường xoay quanh chữ “Tiên tri”. Riêng bản dịch của Nguyễn Ước đã dùng chữ “Ngôn sứ”.

Thông điệp cho con người thường được gọi là sứ điệp hay lời tiên tri (prophecy), có lẽ vì thế nhiều người thường dịch chữ Prophet là Nhà tiên tri, theo ý nghĩa kẻ biết trước và nói lên con đường tất yếu trong tương lai nếu người đương thời nhất định đi theo chân lý hoặc vẫn không thể từ bỏ những đọa lạc hiện tại.

Bìa ấn bản đầu tiên của "The Prophet"

Almustafa, nhân vật chính trong tác phẩm, là một con người bình thường tiềm ẩn trong mỗi chúng ta, được thăng hoa nhờ các trải nghiệm của một quá trình chiêm nghiệm trong cô đơn, rồi phát biểu với chúng sinh bằng tất cả ý thức trách nhiệm, từ tốn và chân tình.

Nhà tiên tri Almustafa đã sống ở thành phố Orphalese 12 năm và sắp qua đời, được miêu tả một cách thơ mộng như “con tàu sẽ đưa ông trở về nhà”. Người dân địa phương, thấy ông sắp rời xa họ, đã đến gặp ông tại đền thờ và đưa ra những vấn đề mà họ thắc mắc.

Nhân vật thứ hai là Almitra là người đầu tiên phát hiện ra Almustafa. Người dân thị trấn vô cùng đau buồn, và Almitra yêu cầu ông chia sẻ với mọi người những gì ông đã học được khi sống giữa họ. Sau đó, bà tạo điều kiện cho Almustafa giải quyết một số câu hỏi liên quan đến cuộc sống và thân phận con người.

Trang đầu trong “The Prophet”

* Tình yêu: đó là những thứ gom các bạn vào lòng như một bó lúa, sàng sảy cho các bạn ra khỏi vỏ trấu, xay xát cho các bạn sạch bóng, nhào nặn cho các bạn mềm dẻo!

* Hôn nhân: Hãy cùng nhau vui ca nhưng nên để mỗi kẻ một mình như dây đàn đứng riêng dù rung chung điệu nhạc, hãy cho nhau trái tim nhưng đừng giao nhau cất giữ. Các ngươi sinh ra gần nhau thì sẽ gần nhau mãi mãi. Các ngươi sẽ gần nhau cho tới khi đôi cánh trắng của tử thần đến phá nát ngày của mình.

* Con cái: Chúng là con của cuộc đời trong nỗi khát khao của chính chúng. Chúng dù ở với các bạn nhưng không thuộc về các bạn vì bạn chỉ có thể cung cấp nơi ở cho thể xác nhưng không thể cho chúng linh hồn. Chúng đến “qua” các ngươi nhưng chẳng “từ” các ngươi.

* Cho đi: Các bạn cho rất ít khi chỉ cho những vật mình sở hữu, chỉ khi cho đi bản thân các bạn mới thật sự cho. Những vật sở hữu là những cái bạn đang canh giữ bởi sợ ngày mai có thể cần tới chúng.

* Ăn uống: Khi nhai nhuyễn một quả táo trong lòng các bạn hãy nói với nó rằng: “Mầm của ngươi sẽ sống trong thể xác ta và mùi hương của ngươi sẽ là hơi thở ta”. Khi giết một con thú để làm thức ăn, ta phải nghĩ rằng chính bản thân ta cũng sẽ là mục tiêu của sự hủy diệt.

* Công việc: Khi lao động, các bạn là cây sáo, qua lòng ống ấy, tiếng thời gian thì thầm thành âm nhạc. Có ai muốn làm cây sáo lặng câm khi mọi người vang tiếng hát đồng ca? Phàm con người thường hay phàn nàn về công việc mình làm và cho đó là nỗi bất hạnh của từng cá nhân.

* Niềm vui và nỗi buồn: Càng bị phiền muộn khắc sâu, các bạn càng có thêm khả năng chứa đựng hân hoan. Khi vui, các bạn hãy nhìn sâu vào lòng mình, sẽ thấy cái khiến mình phiền muộn cũng chính là cái đang làm mình hân hoan. Niềm vui là nỗi buồn đã lộ chân tướng vì trong cùng một giếng nước nơi chan hòa tiếng cười nhưng đó lại chính là giếng nước đầy lệ của con người.

* Nhà cửa: Hãy xây bằng mộng tưởng một căn nhà nghỉ mát ngoài hoang mạc trước khi xây ngôi nhà của mình trong đô thị. Nhà của các bạn không phải mỏ neo mà là cột buồm! Nhà cửa là “những nấm mồ do người chết xây cho người sống” và dù huy hoàng tráng lệ, “nhà cửa sẽ không giữ được bí mật trong việc che đậy những khát vọng trần tục”.

* Quần áo: Quần áo che phần lớn vẻ đẹp của các bạn tuy không giấu nổi vẻ xấu xí. Nhưng dù tìm nơi quần áo sư tự do riêng tư, các bạn cũng có thể thấy trong chúng có xích xiềng cương toả.

* Mua bán: Chính trong việc trao đổi tặng phẩm của đất các bạn mới tìm thấy sự dư dật và được toại nguyện. Nhưng nếu sự trao đổi ấy không diễn ra trong yêu thương và công bình, chỉ khiến một số người sinh lòng tham và những kẻ khác lâm cơn đói khát

* Tội ác và hình phạt: Chính khi tinh thần các bạn đi lang thang theo gió khiến các bạn lẻ loi, phạm điều lầm lỗi với người khác. Và vì điều lỗi lầm đã phạm các bạn phải gõ cửa nhưng chẳng ai đoái hoài tại cổng của kẻ được ân phúc. Nếu có ai muốn đem xét xử một người đàn bà ngoại tình thì kẻ ấy hãy đem trái tim của người chồng lên bàn cân và đo lường tinh thần hắn.

* Luật pháp: Các bạn vui mừng khi đặt ra luật pháp, thế nhưng các bạn mừng vui hơn khi vi phạm nó, y hệt trẻ em đang chơi bên bờ biển, xây lâu đài cát rồi phá hủy với tiếng cười rộn rã. Con người vui thích khi đặt ra luật lệ nhưng chính con người cũng vui hơn khi phá luật lệ.

* Tự do: Tại khắp nơi ta thấy các bạn luôn thờ phụng tự do như những kẻ nô lệ phủ phục trước bạo chúa và ca tụng hắn dù hắn đang giết họ. Ta thấy kẻ tự do nhất trong các bạn đeo tự do của hắn như cái ách, cái còng. Con người sẽ hoàn hoàn tự do khi ngày không còn một nỗi lo âu và đêm không còn sầu thảm.

* Lý trí và đam mê: Linh hồn các bạn là bãi chiến trường, trong đó lý trí và óc phán đoán giao chiến với đam mê và lòng ham muốn. Ước gì ta có thể làm kẻ hòa giải để mình có khả năng biến sự bất hòa và tranh chấp thành một giai điệu.

* Đau đớn: Phần lớn đau đớn của các bạn do mình tự chọn lấy. Nó là liều thuốc đắng được lương y trong con người các bạn dùng để chữa lành bản ngã đang lâm bệnh. Do đó, hãy tín nhiệm lương y và im lặng uống phương thuốc ấy.

* Giáo dục: mỗi người các bạn đứng một mình trong sự hiểu biết của Thượng đế, nên người đó phải một đứng một mình trong am hiểu của hắn về Thượng đế cũng như về trần thế.

* Tình bạn: Người bạn là những cần thiết của bạn được đáp ứng. Hắn là cánh đồng các bạn gieo với tình yêu thương và gặt với lòng biết ơn. Hắn là bàn ăn vì các bạn đi tới hắn với cơn đói và các bạn tìm nơi hắn sự bình an.

* Trò chuyện: Có những người tìm tới kẻ hay nói vì sợ cô đơn. Có những người trò chuyện không có kiến thức hoặc suy nghĩ trước nhưng vén lộ một chân lý chính họ cũng chẳng hiểu biết.

* Thời gian: Hôm qua chỉ là ký ức của hôm nay và ngày mai là giấc mộng của hôm nay. Các bạn muốn đo lường thời gian, cái mênh mông vô hạn và chẳng thể đo lường. Cái vô tận trong các bạn nhận biết sự vô tận của cuộc đời.

* Thiện và ác: Về thiện trong các bạn, tôi có thể nói, còn về ác thì không thể. Vì ác là gì, hay chỉ là thiện bị hành hạ bởi cơn đói và cơn khát của chính nó? Bạn thiện khi phấn đấu để cho đi bản thân, nhưng các bạn không ác khi mưu lợi cho mình.

* Cầu nguyện: Các bạn cầu nguyện khi bí bách khổ sở và trong hoàn cảnh túng thiếu của mình; ước gì các bạn cũng cầu nguyện lúc chan chứa hân hoan và trong những ngày dư dật. Cầu nguyện là gì nếu chẳng phải là dàn trải bản thân vào thinh không sinh động?

* Lạc thú: Lạc thú là bài ca tự do nhưng nó chẳng là tự do. Và trong các bạn, có những người không trẻ để tìm kiếm cũng chẳng già để nhớ lại. Và thân xác là cây đàn của linh hồn các bạn. Hãy ra cánh đồng, các bạn sẽ hiểu lạc thú của ong là hút mật hoa nhưng lạc thú của hoa là trao mật cho ong.

* Cái đẹp: Cái đẹp chẳng là nhu cầu mà là ngất ngây, nó chẳng là miệng đang khát cũng chẳng là bàn tay trống không chìa tới trước, thay vì thế, là tâm hồn rực cháy và linh hồn say mê. Cái đẹp là vĩnh cửu soi mình trong gương nhưng các bạn là vĩnh cửu và các bạn là chiếc gương.

* Tôn giáo: Ai có thể tách rời đức tin với hành động, hoặc niềm tin với công việc? Ai có thể trải giờ giấc ra trước mặt và nói: 'Giờ này dành cho Thượng đế và giờ này dành cho chính tôi; Giờ này dành cho linh hồn tôi và giờ kia dành cho thân xác tôi?'. Cuộc sống hằng ngày của các bạn là đền thờ và là tôn giáo của các bạn.

* Cái chết: Các bạn muốn biết về bí mật của Cái chết nhưng làm sao các bạn thấy được nó nếu không tìm kiếm nó trong lòng sự sống? Vì sống và chết là một, như sông với biển là một. Chết là gì nếu không là đứng trần truồng trong gió và tan chảy trong nắng?

* Giã từ: Ngắn ngủi thay những ngày ta ở giữa các bạn, lại càng ngắn ngủi hơn nữa những lời tôi đã nói. Nhưng nếu tiếng nói của tôi phôi pha trong đôi tai các bạn và tình yêu của tôi biến mất trong ký ức của các bạn, lúc đó tôi sẽ quay lại lần nữa. Vâng, tôi sẽ quay lại cùng với con nước triều lên.

Một ấn bản khác của “The Prophet”

Có tất cả 26 vấn đề được nêu lên trong tác phẩm “The Prophet”, chỉ gói gọn trong 96 trang sách, kèm theo đó là 11 bức tranh minh hoạ do chính Kahlil Gibran sáng tác nhưng không nằm trong các trang đã đánh số trong nguyên bản tiếng Anh.

Tôi có hân hạnh được sở hữu bản tiếng Anh “The Prophet” trên kệ sách và vẫn thỉnh thoảng đọc lại để nghiền ngẫm những vấn đề của cuộc sống mà tác giả Kahlil Gibran đặt ra.

Đây là một cuốn sách lý tưởng cho bất kỳ ai tự nhận mình là người sâu sắc và muốn suy ngẫm về thế giới. Ở điểm tốt nhất, nó có thể thay đổi cuộc đời vì cuốn sách này là một trong số ít những cuốn sách người đọc thực sự ước mình đã được đọc khi còn trẻ.

Với tuổi tác ngày càng đến gần với cái chết như Al Mustafa, tôi càng thấy tác giả quả đã có những nhận xét thâm thuý mà không phải mọi người ai cũng nhìn thấy hết khi mình còn trẻ.

Bức tranh minh hoạ của Kahlil Gibran trong “The Prophet”

***

Căng như dây đàn…

2025-10-27T12:39:00.002+07:00

Dây đàn chùng thì làm sao chơi nhạc được… nên người ta thường ví “căng như dây đàn” để ám chỉ nguyên tắc “bất di bất dịch” cần phải lên dây đàn trước khi chơi nhạc.

Câu nói này còn được áp dụng trong nhiều lãnh vực khác của cuộc sống khi phải điều chỉnh để thích nghi với hoàn cảnh khó khân ngoài ý muốn. Điển hình khi từ Phú Nhuận về Tân Phú tôi phải làm quen với tiếng động cơ máy bay lên xuống phi trường Tân Sơn Nhất…

Phi trường Tân Sơn Nhất

Sau hơn một tuần cố làm quen với những tiếng động cơ phản lực suốt ngày cũng như đêm, tôi vẫn chưa thực sự quen được với tiếng động “kinh khủng” đó. Đầu óc lúc nào cũng “căng như dây đàn” vì phi cơ lên xuống theo tần suất khoảng từ 10 đến 15 phút!

Nhất là vào những đêm yên tĩnh thường bị giật mình đánh thức bởi những tiếng gầm thét của động cơ bay ngang nhà. Thôi thì đủ loại máy bay dân sự, từ tiếng động cơ của “người khổng lồ” như Jumbo Jet 747 đến những chiếc Airbus “hiền lành” chở khách trong một chuyến du hành đến nơi xa xôi.

Jumbo Jet 747

Theo kinh nghiệm của những người hàng xóm, khu chúng tôi nghe âm thanh từ những chuyến Bay Đi “ào ào như thác đổ”, những chuyến Bay Đến thường tương đối bớt ồn ào hơn vì bay ở độ cao có phần xa hơn.

Có lúc tôi bỗng tự hỏi, có bao giờ những người trên “cỗ máy di động” đó nghĩ tới đám sinh linh chúng tôi ờ dưới đất đang phải nghe tiếng động khủng khiếp thoát ra từ phương tiện mà họ đang sử dụng?

Tôi lại nghĩ đến những người đang ngồi trong máy bay. Họ nghĩ gì khi tính mạng của mình đặt gọn trong cái gọi là “tiến bộ của khoa học”, ranh giới giữa Sống và Chết tuỳ thuộc vào may rủi.

Mới nghĩ vui khi mình đáp chuyến bay để được gặp lại người thân sau thời gian xa cách nhưng cũng thật sự “bi thảm” khi tai nạn xảy ra. Chuyến bay số hiệu AI-171 của Air India rơi chỉ vài chục giây sau khi cất cánh từ sân bay Ahmedabad chiều 12/6/2025 là một thí dụ điển hình.

Người ta xác định 279 thi thể, gồm 241 người trên máy bay và 38 nạn nhân trên mặt đất. Đây là thảm họa hàng không tồi tệ nhất thế giới trong một thập kỷ qua, cũng là tai nạn máy bay chết chóc nhất ở Ấn Độ kể từ năm 1996.

Máy bay gặp nạn là mẫu Boeing 787-8, tai nạn đánh dấu lần đầu tiên dòng phi cơ này gây ra tai nạn chết người lớn nhất xảy ra kể từ khi được khai thác thương mại năm 2011.

Hiện trường vụ rơi máy bay Boeing 787 Dreamliner của Air India

Bây giờ chúng ta nói tới phi công và phi hành đoàn, những người quyết định vận mạng của hành khách kể từ khi họ bước chân lên máy bay cho đến lúc bước xuống khi phi cơ dừng lại tại phi trường.

Phi công là yếu tố quyết định chính trong suốt quá trình đó. Dĩ nhiên là việc đào tạo và huấn luyện đóng vai trò chủ chốt của sự nghiệp nắm sinh mạng hành khách. Nhưng đó mới chỉ là một phần của cả một đời người, chưa nói gì đến số phận và sự nghiệp của từng cá nhân trong việc “đi mây, về gió”. Nhiều phi công đã từng ngồi trong “cockpit” các loại máy bay tiêm kích trong thời chiến cũng đã chuyển sang hàng không dân dụng trong thời bình.

Nổi tiếng nhất là ông Nguyễn Xuân Vinh, đã từng là sĩ quan Không quân của Quân đội Việt Nam Cộng hòa, cấp bậc Đại tá. Ông cũng là Giáo sư, Tiến sĩ, Viện sĩ chuyên ngành Kỹ thuật Không gian người Mỹ gốc Việt trên thế giới.

Trong văn nghiệp, với bút hiệu Toàn Phong, ông đã để lại cho đời tác phẩm “Đời phi công”, xuất bản năm 1959, và nhận được Giải thưởng Văn chương Toàn quốc năm 1961.

Đại tá Nguyễn Xuân Vinh - Văn Võ Song Toàn

“Đời phi công” là những bức thư tác giả gửi về cho một người con gái tên Phượng trong chuỗi ngày học bay tại nước ngoài. Trong bức thư đầu tiên có đoạn:

“Phượng,

“Viết thư này anh đã ở xa em muôn vạn trùng dương. Anh mỉm cười khi đặt bút vì nghĩ rằng em vẫn thường chê cái tính thích giang hồ vặt của anh. Lần này thì anh đi hẳn, đi thật xa cho đến khi nào công thành anh mới trở về…”

Và đây là một vài đoạn của cuộc đời phi công của Toàn Phong:

“Chiếc xe ca chở anh tới Tân Sơn Nhất chạy quanh co qua những phố vắng. Thỉnh thoảng một chiếc xích lô máy kêu ầm ĩ chạy ngược lại, hai ngọn đèn pha yếu ớt ánh vàng như những cặp mắt ngái ngủ, sau một đêm thức nhiều mệt nhọc…

“Máy bay lần lượt hạ cánh ở Calcutta, Karachi, Beirut, La mã và cuối cùng ở Ba lê.

“Anh tới kinh thành ánh sáng một buổi chiều mùa thu lá vàng rơi đầy đường sau khi đã lênh đênh trên mây trời hơn 30 tiếng đồng hồ. Chắc em không thể tưởng tượng được rằng rồi đây cuộc đời của anh sẽ lênh đênh như thế mãi. Lúc anh bước chân xuống Karachi để máy bay lấy xăng, người phi công thuyền trưởng lại gần anh xin lửa châm thuốc hút có hỏi:

“Tôi xem phiếu lý lịch hành khách thấy đề tên ông sang Pháp học lái máy bay?

“Anh gật đầu, người ấy nói tiếp:

“Rồi ông sẽ thấy bay là một cái nghiệp. Mắc vào rồi nó sẽ vướng lấy mãi…

…

“Như em đã biết, anh tới Ba lê vào một chiều thu lá rụng đầy đường. Những cây trơ trọi như những xác vô hồn. Anh ở trong khu nhà sĩ quan gần trường bay Bourget. Cảnh vật chiều nay ảm đạm lạnh lùng. Buổi sáng ở đây vừa có một chiếc phi cơ Junker 52 bị rơi, mười chín người bị cháy ra tro. Trong buồng ăn không ai nói một lời. Vài người ngửng đầu nhìn lên khi anh bước vào rồi lại cúi xuống…”

“Em Phượng, nếu giờ đây em có đang giận anh thì anh cũng đành chịu vì anh không còn quyền lực gì để bắt em phải nghe theo lời anh. Nhưng chắc em cũng còn để cho anh viết cho em để kể cho em nghe đôi câu chuyện vui buồn của những phi công như các anh mà nơi trú ngụ ở khắp bốn phương trời, tương lai cũng mơ hồ như sương đêm và lênh đênh trên đám mây trắng là hình ảnh cuộc đời.

(hết trích)

Và đây là thư tác giả học bay đêm vào giai đoạn cuối:

“Sau tám tháng trời vất vả anh đã bắt đầu sang giai đoạn bay đêm. Anh đã bắt đầu thấy có niềm tin vững chãi của những kẻ biết mình sẽ thành công. Những ngày đẹp trời bay lượn, cần lái thấy nhẹ nhàng trong tay, tiếng động cơ thấy hoà đều trong hơi thở. Anh đã sung sướng hát bài ca vũ trụ lòng nhẹ như mây hồng trôi. Em có cùng ở đây lúc này chắc cũng lây niềm hân hoan, nhoẻn miệng cười mà tan hết giận hờn.

"Anh đã bắt đầu bay đêm nghĩa là đang trải qua chặng đường chót ở đây. May mắn thì một tháng nữa anh có thể rời khỏi xứ này, rời những cái oi ả để về gần quê hương hơn chút nữa. Anh sẽ thấy đỡ nhớ quê hương hơn, tuy rằng xa cách trọn nửa trái cầu thì gần hơn vài ba ngàn cây số cũng chỉ thế mà thôi.

(hết trích)

Tác phẩm “Đời Phi Công”

Trở lại với đề tài “Căng như dây đàn”, chúng ta thấy từ những tiếng động cơ phản lực gầm thét trên bầu trời Tân Phú sang đến tai nạn khủng khiếp khiến hàng trăm hành khách phải thiệt mạng rồi đến giai đoạn đào tạo phi công cho đất nước… là cả một truyện dài như vô tận của ngành hàng không.

Chúng ta rút ra một bài học ở đời: dù gì đi nữa, hãy thích nghi với mọi tình huống bất trắc nếu muốn được tiếp tục sống trong cuộc đời này!

Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO)

***

Ngày thứ 4: Gặp gỡ người thân

2025-10-23T12:15:00.000+07:00

Cái số của tôi vẫn còn nhiều may mắn! Mới hôm trước được gặp anh Luc Van, một người quen biết trên Facebook tại Café Viva, Tân Phú, thì mới đây một nhân vật nữa thuộc loại “người thân” cũng đã xuất hiện.

Trần Gia Quốc Việt là con trai của bà chị bà xã tôi ngoài Huế. Năm 1984, Việt vào Sài Gòn để tiếp tục học ngành điện tại Phú Thọ. Sau này Việt phục vụ ngành điện tại Sài Gòn, chỉ đôi khi mới trở về Huế thăm gia đình.

Việt & Hằng (con gái út của tôi) chụp tại Sài Gòn năm 1984

Lần đầu tiên vào Sài Gòn, xa lạ và bỡ ngỡ trước lối sống có phần náo nhiệt so với sự trầm lặng, khép kín của đất Thần Kinh cho nên Việt coi gia đình tôi là một “chỗ dựa duy nhất” trong những ngày đầu bỡ ngỡ tại xứ được gọi là Hòn ngọc Viễn đông.

Chẳng bao lâu sau, Việt thích nghi với môi trường rộng mở của Sài Gòn hoa lệ và trở thành một kỹ sư điện trong ngành điện lực sau khi tốt nghiệp Phú Thọ. Việt còn đóng một vai trò tương đối quan trọng về chuyên môn, nhất là năng lượng mặt trời với những thử nghiệm mới lạ.

Hai cậu cháu tại Café Viva, Tân Phú, 2025

Quả thật tôi rất đỗi bất ngờ khi Việt trở thành Giàm đốc Trung tâm Tư vấn Lưới điện khi nhìn hình ảnh bữa tiệc Tri ân & Chia tay với người Giám đốc vào tháng 9 năm 2025. Đó là ngày Việt đến tuổi về hưu để trở thành “tỷ phú thời gian” theo cách nói của thời đại bây giờ.

Thời gian đi thật nhanh. Tôi vẫn không tin anh chàng thư sinh ngày nào “chân ướt chân ráo” từ Huế vào Sài Gòn với vẻ mặt ngỡ ngàng trước bao sự lạ của thành phố hoa lệ… Thế mà giờ đây đã trở thành kỹ điện và cuối cùng là “một quan chức về hưu”!

Tiệc tri ân & chia tay Việt, tháng 9 năm 2025

Thời gian là một thứ gì đó vô hình, vô hạn với vũ trụ nhưng lại là hữu hạn với đời người. Thời gian là vô giá đối với tất cả mọi người, là thứ tài sản ta có nhiều nhất, thế nhưng thực tế không phải ai cũng nhận ra tầm quan trọng của nó.

Ngoài ra, thời gian cũng rất vô tình, không vì ai mà trôi nhanh hơn cũng không vì ai mà chậm lại. Từ một thanh niên trẻ lần đầu đặt chân đến Sài Gòn thế mà giờ đây Việt đã trở thành một “cán bộ hưu trí”!

Có một triết gia đã từng nói: “Cuộc sống và thời gian là hai người thầy tốt nhất. Cuộc sống dạy chúng ta sử dụng tốt thời gian và thời gian dạy chúng ta giá trị của cuộc sống” (Life and time are the best teachers. Life teaches us to make good use of time and time teaches us the value of life).

Hình do Việt chụp tại Café Viva, 2025

Thật quá đúng với trường hợp của Việt, cả về thời gian lẫn cuộc sống. Hai khía cạnh đó luôn song hành bên nhau. Tuy nhiên, chúng lại mang nhiều ý nghĩa, đôi khi lại trở thành đối nghịch!

***

Ngày thứ ba trên đất lạ… gặp “người quen”

2025-10-19T16:52:00.001+07:00

Hôm nay đã là ngày thứ ba tôi sống ở Tân Phú. Vẫn giữ thông lệ, sáng khoảng 6g30 rời “nhà mới” ra quán Viva ngồi “cà phê một mình”.

Vừa ngồi ấm chỗ chừng hơn 10 sau thì một người khoảng ngoài 60 dừng xe trước mặt, nhìn vào mình và… mỉm cười! Thật tình khuôn mặt đó không gợi chút nào quen thuộc nhưng mình cũng cười đáp lễ.

Như thể để đánh tan sự ngỡ ngàng, anh nói câu đầu tiên… “Chào thầy, em là khoá sinh không quân tại trường Sinh ngữ Quân đội năm nào. Được kết bạn với thầy trên Facebook qua nick Luc Van… em có theo dõi và được biết thầy vừa di chuyển về Tân Phú, rất gần với nhà em…”.

À ra thế! Luc Van và một số bạn như Hai Le vẫn thường khá năng động trong số nhóm bạn của tôi trên mạng xã hội nhưng quả thật tôi chưa có dịp đứng lớp của các anh vì hồi đó tôi thuộc nhóm giảng viên phụ trách Hải quân ở chi nhánh Phan Thanh Giản và Không quân chi nhánh Nguyễn Văn Tráng.

Theo Luc Van, hồi đó anh học sinh ngữ khoảng năm 1974, còn tôi lúc đó biệt phái về ban Tu thư & Dịch thuật của Tổng cục Quân huấn cho đến ngày Sài Gòn “đổi chủ”. Anh còn nhắc lại Major Gẫm, sĩ quan kỷ luật và cũng là “hung thần” luôn có “tông-đơ” để xén những mái tóc dài của khoá sinh đến lớp!

Còn Trung uý Đại với biệt danh “Chị Đại” phụ trách khảo thí. Tuy với dáng người “ẻo lả” nhưng “Chị Đại” làm việc rất “rếch-lô” trong phòng thi ECL (English Comprehensive Level), một trong những cuộc thi khảo sát trình độ tiếng Anh của khoá sinh mỗi khi thi chuyển cấp.

Luc Van còn nhắc đến giảng viên như Thiếu uý Thành, “đẹp trai” lại có tay nghề chụp ảnh “hết sảy”… Riêng về phần mình, anh nhắc lại những ngày “trầy gia, tróc vẩy” trong giai đoạn tuyển vào không quân. Từ việc khám sức khoẻ đến việc học ngoại ngữ từ Nha Trang đến trường Sinh ngữ.

Điều đáng tiếc là khi đậu ECL cũng là lúc tài khoá du học lại bị cắt giảm nặng nề vào năm 1974 khiến nhiều sinh viên sĩ quan không thể sang Mỹ học bay. Thế rồi kịp đến ngày 30/4/1975 “đổi đời”, anh bị liệt vào thành phần “nguỵ quân” dù mới chỉ mang Alpha trên vai áo!

Là “sinh viên sĩ quan” nhưng người ta chỉ chú ý đến 2 chữ cuối cùng “sĩ quan” nên rốt cuộc Luc Van cũng phải “trình diện học tập” như bao quân nhân khác. Cuộc đời thật trớ trêu nên tôi an ủi Luc Van:

“Anh cứ thản nhiên chấp nhận chứ đừng oán trách. Bằng này tuổi rồi tôi mới ngộ ra một điều mà ngày xưa trong Cổ học Tinh hoa, học giả Nguyễn Văn Ngọc có kể lại chuyện ông lão mất ngựa hay còn được gọi là “Tái ông thất mã”…

“Trong cái rủi lại có cái may" vì "hoạ phúc khôn lường". Không quá bi quan khi gặp rủi ro và không quá lạc quan khi gặp may mắn. Chuyện kể ông lão có nuôi một con ngựa, một hôm, ngựa của ông lạc vào rừng, hàng xóm đến chia buồn nhưng ông lại bảo: “Biết đâu lại có chuyện tốt đến”.

“Không lâu sau con ngựa của ông trở về và còn dẫn theo một con ngựa cao lớn, mạnh mẽ. Mọi người đến chúc mừng ông, nhưng ông lại nói: “Có lẽ nó sẽ dẫn đến tai họa cũng nên!”

“Quả nhiên, con trai ông lão vốn rất thích cưỡi ngựa nên đã cưỡi con ngựa to khỏe rồi cuối cùng bị ngã gãy xương và bị què chân. Lúc này hàng xóm lại rối rít đến thăm nom, nhưng ông lại nói rằng: “Biết đâu nhờ họa mà lại được phúc!”

“Một năm sau, trong nước có chiến tranh, thanh niên trong vùng đăng lính, nhiều người chết trận. Thế nhưng con trai ông lão vì què chân nên được miễn lính và cuối cùng may mắn thoát chết!”

Với Luc Van tại Café Viva

Chúng tôi ngồi nói chuyện miên man bên ly cà phê, Luc Van là “người quen” đầu tiên tôi được gặp sau 3 ngày lưu lạc đến Tân Phú. Chắc chắn trong tương lai chúng tôi còn gặp lại nhau vì nhà của anh tương đối gần.

Nhìn đồng hồ thấy đã quá 9g, trễ hơn thông lệ đến hơn một tiếng, nên tôi nói lời chia tay Luc Van và không quên hẹn với anh sẽ gặp lại nhau để cùng tâm sự.

***

Viết từ địa chỉ mới

2025-10-15T14:25:00.000+07:00

Ngày 11/10/2025, tôi đã dời quận Phú Nhuận để tới Tân Phú, nơi gia đình con trai sinh sống. Cuộc chia tay, dù là giữa hai quận cùng thành phố, cũng mang dấu ấn khó quên như khi chia tay một người tình thời còn trẻ.

Mọi việc đã được chuẩn bị kỹ càng, sách vở, những kỷ vật của cả một đời người được lên kế hoạch rất kỹ. Sách được gom khỏi kệ để công ty dọn nhà đóng gói trong những thùng carton. Bàn ghế, giường tủ mang về “nhà mới” cũng đã sẵn sàng để lên đường trên chiếc xe Van bán tải.

Thật ra vì tuổi già, sức yếu tôi không thể nhúng tay vào những công việc đó nhưng tinh thần lại rất căng thẳng trước những sự việc diễn ra trước mắt. Tuy không “làm động đến móng tay” nhưng vẫn thấy mình quá mệt mỏi vì những gì đang xảy ra.

Mãi đến khoảng 2g trưa việc dọn đồ đạc lên xe mới xong để chuẩn bị lên đường về “nhà mới”. Tại Tân Phú, cuộc “hành quân” thứ hai bắt đầu, nhân viên hì hục chuyển đồ đạc vào nhà, công nhân còn phải lắp ráp giừờng tủ, bàn ghế cho đến lúc sẩm tối mới xong.

Bảng “Khu phố Văn hoá” dẫn vào nhà mới

Bây giờ mới hiểu thấm thía vì sao lúc sinh thời sinh thời mẹ tôi thường nói “một lần dọn nhà bằng ba lần… nhà cháy”. Với một người vào lứa tuổi “gần đất, xa trời” như tôi giờ mới thấy các cụ quả là tinh đời đã để lại cho con cháu những nhận xét thâm thuý.

Đêm đầu tiên ở nhà mới tôi ngủ một giấc thật ngon đến tận 5g sáng sau một ngày căng thẳng nhưng thật ra cũng chẳng phải làm những việc lao động chân tay. Quận Tân Phú rất gần với phi trường Tân Sơn Nhất nên tiếng máy bay lên xuống nghe rõ mồn một, tuy vậy vẫn không hề ảnh hưởng đến giấc ngủ.

Một căn nhà tại ngã tư B2 & B3

Công việc trước tiên là sắp xếp bàn làm việc để tiếp tục giao lưu với bạn bè trên mạng xã hội qua laptop, màn hình TV và máy Scan. Công việc cũng khá đơn giản… Còn sách vở tính sau vì còn chờ ráp kệ sách.

Ưu tiên ổn định bàn làm việc

Sau đêm đầu tiên ở nhà mới, tôi quyết định nhờ con trai chở đi khám phá khu vực gần nhà. Quán cà phê đầu tiên là Nova Coffee vừa mới khai trương với màn quảng cáo khá hấp dẫn, “Cà phê đá 10K, Cà phê sữa 12K (Đã giảm 50%)…”.

Nova Coffee “Tưng bừng khai trương”

Nhìn chung, cà phê ở đây vào loại bậc trung nhưng dàn phục vụ đều là những thiếu nữ trẻ, chắc mới dời ghế nhà trường! Nova Coffee chia thành 2 khu: trong nhà và ngoài trời, khách cũng khá đông, có lẽ đang trong thời gian quảng cáo nên ai cũng ghé để trải nghiệm.

Trang trí bên trong Nova Coffee

Ngày thứ hai tại Tân Phú tôi quyết định khám phá bằng cách đi bộ. Giữ nguyên giờ giấc cũ khi còn ở Phú Nhuận, tôi ghé Viva với logo hình ngôi sao, một quán cà phê tương đối lâu đời. Cà phê ở đây tương đối khá hơn Nova Coffee mới khai trương.

Viva khu bên ngoài

Viva Coffee cũng thiết kế theo hai phần: bên trong dành cho khách không hút thuốc và bên ngoài dành cho… những “ống khói xe lửa”. Giá cả có phần “cứng” hơn Nova Coffee nhưng chất lượng có phần khá hơn rất nhiều.

Những bạn bè xưa cũ nay đâu?

Còn rất nhiều quán cà phê dọc theo đường B3, tôi nhủ lòng sẽ từ từ khám phá hết vì một “tỷ phú thời gian” như tôi bây giờ sẽ có điều kiện để ngồi hết các quán. Ngoại trừ trường hợp “bất khả kháng” khi không còn đủ sức khoẻ để ngồi quán.

Hẹn các bạn trong những bài viết sau.

***

Từ nhà… lên chùa

2025-10-13T16:17:00.000+07:00

Sau một thời gian dài ngã bệnh và phải nhiều lần chịu đau đớn của phẫu thuật, bà xã tôi đã ra đi vào ngày cuối năm 2023, chính xác là ngày 30/12/2023. Con cháu dù ở nơi xa cũng đã hội tụ đông đủ để được nhìn thấy mặt người thân lần cuối cùng trước khi vĩnh viễn ra đi.

Đám tang thay vì ở nhà, được tổ chức tại chùa Vĩnh Nghiêm với sự kính viếng của bà con, thân hữu đến để chia sẻ niềm thương tiếc một người vừa nằm xuống. Lễ hoả thiêu được cử hành tại Bình Hưng Hoà và sau đó tro cốt được đem về nhà để thắp hương thờ kính.

Bàn thờ tại nhà

Lúc còn sinh thời, người con gái xứ Huế ngày nào có một nguyện ước: một khi qua đời, muốn được rải tro cốt xuống dòng sông Hương nơi đã sinh ra và lớn lên. Nguyện ước đó cho đến nay vì hoàn cảnh gia đình vẫn chưa thực hiện được.

Trong khi đó, một biến cố lớn đã xảy ra khi con gái tôi nhận được giấy tờ đoàn tụ với hai con đang định cư bên Úc châu. Tình hình đã thúc đẩy phải dẫn đến quyết định đưa tro cốt của người đã khuất gửi lên chùa, rất gần với nơi con trai tôi hiện đang ở.

Chùa Pháp Vân toạ lạc tại quận Tân Phú là một ngôi chùa lớn và cũng là nơi nhận lưu giữ rất nhiều tro cốt của những người đã khuất để hàng ngày những người qua đời được nghe tiếng kinh kệ và những bữa cơm chay của nhà chùa cúng dường hàng ngày.

Chùa Pháp Vân với cánh cửa rộng mở

Chùa Pháp Vân được sáng lập bởi Thiền sư Thích Nhất Hạnh vào năm 1965, Ngài là bậc thầy hướng dẫn tâm linh có công hạnh hoằng hóa rộng rãi đồng thời là một nhà văn hóa, nhà văn, nhà thơ, học giả, sử gia. Ngài viên tịch ngày 22/1/2022 (nhằm ngày 20 tháng Chạp năm Tân Sửu), trụ thế 97 tuổi và 72 hạ lạp tại Tổ đình Từ Hiếu, Thành phố Huế.

Thiền sư Nhất Hạnh, người sáng lập chùa Pháp Vân

Chùa Pháp Vân đã có hơn nửa thế kỷ tồn tại. Đây là một trong những công trình tôn giáo nổi bật tại thành phố với ba kỷ lục quốc gia: Tượng Bồ Tát Quan Âm Thiên Thủ Thiên Nhãn, Cặp Kỳ Lân đá Hoa Cương, Bộ Kinh Bát Nhã khắc trên cửa gỗ sao. Ngôi chùa đã trải qua nhiều lần trùng tu để mang vẻ đẹp khang trang và hài hòa như hiện nay.

Công trình bao gồm Tòa Chánh Điện, Tổ Đường, Đại Giảng Đường, Linh Đường và Điện Di Đà. Đặc biệt, hai cầu thang dẫn lên chánh điện được tạc hình từ hai khối đá hoa cương lớn. Mỗi khối có chiều dài đến 10m, chiều rộng 4.2m và cao 5m. Công trình ấn tượng này được thực hiện bởi đội ngũ 15 thợ điêu khắc tài hoa trong suốt 3 năm (2010 - 2013).

Toàn cảnh Chùa Pháp Vân

Chùa Pháp Vân có một tháp cao 14 tầng (64m), từ trên tầng cao du khách ngắm nhìn toàn cảnh quận Tân Phú. Tháp được thiết kế tỉ mỉ, mỗi tầng đều có những nét đặc trưng riêng thể hiện sự kỳ công của những nghệ nhân.

Ngọn tháp cao 14 tầng

Bên trong chùa các thiết kế gỗ như cửa, bao lơn và bàn thờ đều được chạm khắc tinh xảo. Trong khuôn viên chùa trưng bày nhiều tượng rồng, phượng và kỳ lân bằng đá hoa cương và cẩm thạch.

Trong khuôn viên chùa còn có nhà tang lễ. Đây là nơi đã tổ chức nhiều lễ tang cho các gia đình trong khu vực. Nhà tang lễ được thiết kế với không gian ấm cúng và trang nghiêm giúp tạo ra sự riêng tư cho các gia đình.

Khu vực lưu giữ tro cốt của những người đã khuất được chia thành nhiều gian rộng rãi, thoáng mát nhiều tầng với lớp kính bao bọc. Qua khung kính, thân nhân có thể nhìn rõ hũ tro cốt của người thân mỗi khi đến viếng.

Sân chùa với tượng kỳ lân bằng đá hoa cương

Buổi lễ tiếp nhận tro cốt của bà xã tôi được diễn ra lúc 10g tại chánh điện. Có 3 bàn thờ nhỏ cho những người đã khuất trong đó 2 bàn dành cho những người vừa mới qua đời và một bàn dành cho gia đình tôi với hũ tro được chuyển từ nhà lên chùa.

Không khí buổi lễ thật trang nghiêm với những người thân hãy còn mặc tang chế của gia đình có người vừa mất. Riêng chúng tôi, những người chỉ chuyển hài cốt lên chùa, nên chỉ lặng lẽ chứng kiến buổi lễ giữa những tiếng sụt sùi của những người vừa mới… đi xa!

Tro cốt bà xã tôi đã an vị trên chùa

Người ta vẫn thường nói “Sinh Ly, Tử Biệt” nhưng có lẽ phải đến lúc này mới thấy thấm thía câu nói đó. Hơn bao giờ hết, những giây phút hành lễ trên Chùa Pháp Vân đã để lại một kỷ niệm khó quên trong ký ức: cuộc chia tay “từ gia đình lên chùa” mang thật nhiều ý nghĩa.

Hành lễ

Hãy an nghỉ dưới mái chùa từ bi để hàng ngày được nghe kinh kệ.

Nam Mô A Di Đà Phật!

***

Giã từ Khu phố đầy hoa

2025-10-10T06:19:00.002+07:00

Từ Tân Bình, tôi chuyển về Phú Nhuận năm 2015. Có thể nói, từ một quận ngoại thành như Tân Bình để đến quận Phú Nhuận là cả một sự thay đổi lớn. Phú Nhuận chỉ cách quận 1 sau vài phút qua cầu Trần Khánh Dư để sang bờ bên kia kênh Nhiêu Lộc là có thể tiếp cận với trung tâm Sài Gòn.

Bản đồ khu Phan Xích Long

Sau 10 năm sinh sống tại Phú Nhuận, tôi rút ra một điều đây là khu vực lý tưởng cho các gia đình trung lưu, không đủ khả năng tài chính để tậu một căn nhà nơi quận nhất. Nhà ở Phú Nhuận tuy không thuộc loại quá đắt đỏ nhưng vẫn có thể tiếp cận với cuộc sống ở chốn phồn hoa đô hội nơi quận 1.

Vị trí nhà tôi trên đường Nhiêu Tứ

Nay vì lý do hoàn cảnh gia đình do con gái sửa soạn đi Úc đoàn tụ với các con nên không còn cách nào hơn là phải bán nhà ở Phú Nhuận để quay trở về Tân Bình sinh sống với gia đình con trai trưởng. Tôi đã có đủ giấy tờ để sang Úc, nơi cả 3 con gái đang định cư, nhưng tôi sẽ ở lại vì tuổi già, sức yếu.

Chia tay với mơi gắn bó với mình một thời gian tương đối dài, Phú Nhuận là địa danh sẽ còn lưu giữ nhiều kỷ niệm khó quên. Nhưng thôi, đời người là cả một chuỗi biến cố, đau buồn có nhưng cũng không thiếu những phút giây hạnh phúc! Một khi đã “gần đất, xa trời” thì có gì đâu để tiếc nuối?

Nhà tôi trên đường Nhiêu Tứ

Phú Nhuận có những cái tên rất lạ. Đã có dòng kênh Nhiêu Lộc thì cũng có con đường mang tên Nhiêu Tứ, nơi gia đình tôi mua một căn nhà 3 tầng. Những cư dân trong hẻm Nhiêu Tứ cũng rất thân thiện, có những người tôi chưa hề biết tên nhưng mỗi lần gặp nhau vẫn nở một nụ cưới xã giao thay lời chào hỏi.

Hàng ngày trên đường đi bộ đến quán cà phê khoảng 50 m tôi gặp đến gần chục người “quen mặt nhưng chẳng biết tên” nhưng vẫn nở một nụ cưới. Nếu còn trẻ, có người gọi tôi là… “bố”. Có những quán ăn ghé mua quà sáng, bà chủ còn gọi tôi là “ông ngoại”! Thân thương như vậy chắc khi rời đi tôi làm sao không nhớ cho được?

Ngã tư Hoa Sứ & Nhiêu Tứ trong mùa dịch

Phú Nhuận có một khu phố xung quanh đường Phan Xích Long, được mệnh danh là “San Francisco của Sài Gòn”, nổi bật với 13 tuyến đường nhỏ chưa đầy 1 km nhưng lại mang tên các loài hoa: Hoa Lan, Hoa Sứ, Hoa Phượng, Hoa Cau, Hoa Cúc, Hoa Huệ, Hoa Đào, Hoa Mai, Hoa Lài, Hoa Sữa, Hoa Thị, Hoa Giấy, Hoa Trà.

Nếu nhìn trên bản đồ, có thể nhận thấy đường Hoa Lan là con đường dài nhất, khoảng 650 m. Còn đường Hoa Lài là con đường có độ dài ngắn nhất, chỉ khoảng 40 m. Hoa Lài cũng chính là một trong những con đường có độ dài ngắn nhất ở Sài Gòn.

Đường Hoa Lan & Hoa Hồng

Thoạt đầu khi chưa đến đây, người ta cứ ngỡ các con đường này sẽ được bao phủ bởi các loài hoa như tên gọi của chúng. Thực tế, tên của các con đường được Hội đồng đặt tên đường thành phố đặt tên theo khóm, cụm để dễ nhận biết.

Đó được xem là một cách đặt tên rất hay và có tính khoa học, chỉ cần biết một tên đường có thể hình dung ra một khu vực, như đánh giá của nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Tư trong cuốn sách “Đường phố nội thành Thành phố Hồ Chí Minh”.

Đường Hoa Đào & Hoa Sứ

Rất ít ai biết nơi đây đã từng có tên gọi "xóm nước đen", "xóm Cù Lao" vì khu phố từng nằm trên những dòng “Kênh Nước Đen” đặc quánh, hôi thối một thời với nhà cửa thưa thớt, rậm rạp trảng cỏ, những ao rau muống bạt ngàn. Vào thời gian đó, nơi đây là nỗi nhức nhối về ô nhiễm môi trường và các tệ nạn xã hội.

Đến năm 2000, chính quyền quận Phú Nhuận triệt để bài trừ các tệ nạn trên cung đường này, quy hoạch nhà đất và cải tạo toàn bộ dòng kênh Nhiêu Lộc với hai bờ kè chia cắt Quận 1 và Quận Phú Nhuận mang tên 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.

Đường Cù Lao & Hoa Sứ

Song song đó là phủ xanh toàn bộ khu phố với việc trồng nhiều cây xanh, tuyên truyền bỏ rác đúng nơi quy định. Sau cuộc “đại cải tạo” khu phố Cù Lao dần trở thành con đường sầm uất bậc nhất Sài Gòn. Một khu phố hoa đúng nghĩa, đó là phố mang tên loài hoa và khu phố hoa lệ.

Phố hoa Phú Nhuận ngày nay hội tụ tất cả các dịch vụ ăn uống, giải trí và mua sắm. Cùng với đó là những biệt thự sân vườn, là nhà phố với những hàng cây xanh chạy dài thẳng tắp. Sở Công thương còn báo cáo thành phố về đề án xây dựng “phố ẩm thực Phan Xích Long”.

Cầu Trần Khánh Dư nối liền Quận 1 và Quận Phú Nhuận

Trong khu phố này, chỉ trên một con đường chừng hơn 1km, người ta có thể tìm thấy đủ mọi loại hình dịch vụ từ cà phê, quán ăn. Các thương hiệu trà sữa nổi tiếng cũng xuất hiện liên tiếp. Nhà hàng ăn uống thì quy tụ đủ ẩm thực các nước, đủ mọi vùng miền để thực khách dễ dàng thử nghiệm những món ăn độc đáo.

Cây xăng goc đường Phan Xích Long & Hoa Sứ

Phố đi bộ trên trục đường Phan Xích Long, dẫn vào khu dân cư Rạch Miễu, các tuyến đường nhánh mang tên các loài hoa tạo ra không gian giải trí, tham quan, vui chơi, mua sắm cho người dân trên địa bàn và du khách, phù hợp định hướng phát triển kinh tế ban đêm.

Phố ẩm thực Phan Xích Long sầm uất, khu vực này dường như đã trở thành trung tâm của Phú Nhuận. Tuy đường ở đây khá nhỏ nhưng giá thuê mặt bằng không hề rẻ. Vì nằm cạnh phố ẩm thực sầm uất nên giá nhà đất ở quanh khu này mấy năm nay cũng tăng dần lên.

Từ ngày Phan Xích Long trở thành phố ẩm thực, các hàng quán nhỏ cũng nhờ đó mà làm ăn khấm khá hơn. Nhiều người đến đây ăn uống sẽ còn khám phá khu vực lân cận, ghé vào uống cà phê hay gội đầu dưỡng sinh, làm móng tay… các bạn trẻ thích loanh quanh đây chụp ảnh, quay phim.

Như đã nói, đây là khu phố mới, nhà cửa xây khoảng 4, 5 tầng, có chung cư cao khoảng 7, 8 tầng với đầy đủ các dịch vụ phục vụ cư dân như trạm xăng, siêu thị Co.opMart, cửa hàng Ministop của Aeon (Nhật Bản) mở cửa suốt ngày đêm.

Dọc theo đường Phan Xích Long còn có nhữn “đại gia” tên tuổi như Café Starbucks, Pizza Hut, Loteria, Texas Chicken và gần đây nhất là McDonald… đến từ các nước tư bản, nhưng cũng may chưa thấy bóng dáng của “anh bạn láng giềng tốt”.

Hoa sen trên kênh Nhiệu Lộc

Một quan chức thành phố đã nói:

“Kinh tế đêm không chỉ xuất hiện ở khu vực trung tâm quận 1 như phố đi bộ Nguyễn Huệ, phố đi bộ Bùi Viện hay ở quận 3 mà còn ở các quận, huyện khác vì đó là nhu cầu có thực của người dân. Tuy vậy, phải làm bài bản, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ để phục vụ người dân tốt nhất”.

Bờ kè trên kênh Nhiêu Lộc

Đây là bài viết thay lời giã từ khu phố đầy hoa, nơi đã để lại nhiều kỷ niệm đẹp mà lúc ra đi khiến lòng người lưu luyến!

***

Đọc lại…”Đắc nhân tâm”

2025-10-03T15:33:00.000+07:00

“Ở sao cho toại lòng người,
Ở rộng người cười, ở hẹp người chê…”

Có thể nói, sống sao cho “được lòng người” là phương châm mà tất cả chúng ta, không ít thì nhiều, đều cố gắng hướng đến trong xã hội phức tạp ngày nay. Chẳng thế mà năm 1937, Dale Carnegie, một học giả người Mỹ đã viết một cuốn sách có tên là “How to Win Friends and Influence People”.

Tác phẩm “How to win friends & influence people”

Dale Carnegie (1888-1955) trải qua tuổi thanh niên cơ cực, thức dậy từ bốn giờ sáng mỗi ngày để vắt sữa bò cho gia đình, nhưng ông vẫn cố gắng tốt nghiệp State Teacher's College tại Warrensburg.

Công việc đầu tiên của ông sau khi tốt nghiệp là bán phiếu theo học các lớp hàm thụ cho những người nông dân; sau đó ông chuyển sang bán thịt lợn xông khói, xà phòng và mỡ lợn cho Armour & Company.

Ông đã thành công trong việc thiết lập thị trường tiêu thụ tại Nam Omaha, Nebraska. Thành tựu lớn nhất của ông chính là cuốn “How to Win Friends and Influence People” do Simon & Schuster xuất bản. Cuốn sách trở thành một bestseller từ khi xuất hiện năm 1937, và được tái bản tới lần thứ 17 chỉ trong vài tháng.

Tác giả Dale Carnegie

Khi Carnegie mất, cuốn sách của ông đã được dịch qua 31 ngôn ngữ, và đã có 450.000 người tốt nghiệp các khóa học tại Học viện Dale Carnegie. Trong cuốn sách, ông đã nghiên cứu hơn 150.000 bài phát biểu trong phong trào giáo dục cho người lớn ở thời điểm đó.

Sách phát hành trên toàn thế giới trong đó có tiếng Việt. Học giả Nguyễn Hiến Lê là người đầu tiên dịch tác phẩm này sang tiếng Việt với tựa đề "Đắc nhân tâm", được nhà xuất bản Phạm Văn Tươi in lần đầu tiên tại Sài Gòn năm 1951 và sau đó được tái bản nhiều lần.

Bản dịch “Đắc nhân tâm” của Nguyễn Hiến Lê

Nguyễn Hiến Lê (1912-1984) là một học giả, nhà văn, dịch giả, nhà ngôn ngữ học, nhà giáo dục với 120 tác phẩm sáng tác, biên soạn và dịch thuật thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau như giáo dục, văn học, ngữ học, triết học, lịch sử, du ký, gương danh nhân, chính trị, kinh tế…

Dịch giả Nguyễn Hiến Lê

Cuốn sách "Đắc nhân tâm" hay nói nôm na là “được lòng người”, gồm 6 phần, mỗi phần có nhiều chương, với các đề mục như sau:

* Phần I: Những thuật căn bản để dẫn đạo người

- Chương 1. Muốn lấy mật đừng phá tổ ong: Không chỉ trích, oán trách hay than phiền một ai.

- Chương 2. Bí mật lớn nhất trong phép ứng xử: Thành thật khen ngợi và biết ơn người khác.

- Chương 3. Ai Làm Được Điều Dưới Đây, người đó sẽ có cả thế giới: Hãy khêu gợi ở người cái ý tự muốn làm công việc mà chính ta đề nghị với họ.

- Chương 4. Tám lời khuyên để giúp các bạn đọc sách này được nhiều lợi ích nhất: Hãy thật lòng quan tâm đến người khác.

* Phần II: Cách tạo thiện cảm tốt đẹp

- Chương 5. Để cho tới đâu cũng được tiếp đón niềm nở: Hãy luôn nở một nụ cười trên môi.

- Chương 6. Để mọi việc luôn được suông sẻ: Luôn nhớ rằng tên của một người là âm thanh êm đềm, thân thương và quan trọng nhất đối với họ.

- Chương 7. Để trở thành người giao tiếp khéo léo: Biết lắng nghe và khuyến khích người khác nói về vấn đề của họ.

- Chương 8. Thu hút sự quan tâm của người khác: Hãy nói về điều người khác quan tâm.

- Chương 9. Để người khác yêu thích bạn ngay lập tức: Hãy thật lòng làm cho người khác thấy rằng họ quan trọng.

- Chương 6. Làm sao cho người ta ưa mình liền: Hãy nói về điều người khác quan tâm.

* Phần III: Tranh cãi

- Chương 10: Không Tranh Cãi!: Cách giải quyết tranh cãi tốt nhất là đừng để nó xảy ra.

- Chương 11: Tôn trọng ý kiến người khác: Đừng bao giờ nói rằng “Anh/Chị sai rồi!“.

- Chương 12: Thẳng thắn thừa nhận sai lầm của mình: Nếu bạn sai, hãy nhanh chóng và thẳng thắn thừa nhận điều đó.

- Chương 13: Mật ngọt trong giao tiếp: Luôn bắt đầu bằng một thái độ thân thiện.

- Chương 14. Bí quyết của Socrates: Hỏi những câu khiến người khác đáp “Vâng” tức thì.

- Chương 15. Khôn ngoan khi gặp đối đầu: Hãy để người khác cảm thấy họ là người làm chủ cuộc nói chuyện.

- Chương 16. Để nhận được sự hợp tác cao nhất: Hãy để người khác tin rằng chính họ mới là người đưa ra ý tưởng đầu tiên.

- Chương 17. Đặt mình vào hoàn cảnh người khác: Thành thật nhìn nhận vấn đề theo quan điểm của người khác.

- Chương 18. Điều mọi người mong muốn: Đồng cảm với mong muốn của người khác,

- Chương 19. Khơi gợi sự cao thượng: Hãy luôn khơi gợi sự cao thượng nơi người khác.

- Chương 20. Trình bày vấn đề một cách sinh động: Cần phải biết trình bày vấn đề một cách sinh động.

- Chương 21. Khơi gợi tinh thần vượt lên thử thách: Phải biết cách khơi gợi tinh thần vượt lên thử thách.

* Phần IV: Phê bình

- Chương 22. Trước khi phê bình, hãy khen ngợi: Bắt đầu câu chuyện bằng lời khen ngợi chân thành.

- Chương 23. Phê bình một cách gián tiếp: Hãy góp ý về sai lầm của người khác một cách gián tiếp.

- Chương 24. Nhìn nhận sai lầm của bản thân trước khi phê bình người khác: Hãy tự xét mình trước khi phê bình người khác.

- Chương 25. Gợi ý thay vì ra lệnh: Cố gắng đừng làm người khác bị tổn thương, dù là chỉ là một câu nói đùa.

- Chương 26. Giữ thể diện cho người khác: Phải biết giữ thể diện cho người khác.

- Chương 27. Khuyến khích người khác: Thật lòng khen ngợi sự tiến bộ, dù nhỏ nhất, ở người khác.

- Chương 28. Cho người khác niềm tự hào: Khen ngợi làm người khác sống xứng đáng với lời khen đó.

- Chương 29. Khuyến khích, mở đường cho người khác sửa chữa lỗi lầm.

- Chương 30. Tôn vinh người khác: Đó là cách làm cho họ vui vẻ thực hiện đề nghị của bạn.

Ngoài ra, “Đắc nhân tâm” còn có 2 phần: “Những bức thư màu nhiệm” và “Bảy lời khuyên để tăng hạnh phúc trong Gia đình”. Về hạnh phúc lứa đôi có các vấn đề xoay quanh:

1. Chôn sống hạnh phúc gia đình cách nào lẹ nhất?

2. Tùy Ngộ Nhi An

3. Thương nhau chín bỏ làm mười. Em tận chín rưỡi chẳng cho lên mười.

4. Làm cho Người ở xung quanh mình được sung sướng là điều dễ dàng

5. Cái gì làm cảm động một người Đàn bà

6. Phu phụ tương kính như tân

7. Những kẻ thất học trong hôn nhân

Cho đến nay, cuốn sách của Dale Carnegie và bản dịch tiếng Việt của Nguyễn Hiến Lê vẫn là một “kiệt tác” đối với người đọc của mọi thời kỳ. Để sống sao cho “được lòng người”, chúng ta hãy ghi nhớ:

“Không có sự vật, hiện tượng hay hoàn cảnh tốt hay xấu mà chính cách nghĩ của con người khiến nó xấu hay tốt”.

Phần trên ngôi tháp nhỏ này là nơi lưu giữ di cốt của học giả Nguyễn Hiến Lê

* Tham khảo về “Đắc nhân tâm” tại:

https://nhasachmienphi.com/doc-online/dac-nhan-tam-322410

***

“Mưa đỏ”: Từ văn chương bước vào điện ảnh

2025-09-25T12:00:00.000+07:00

“Mưa đỏ” (bản dịch tiếng Anh “Bloody Rain”) là một bộ phim điện ảnh thuộc thể loại lịch sử-chiến tranh, ra mắt năm 2025 do Đặng Thái Huyền làm đạo diễn. Phim được chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Chu Lai (tên khai sinh là Chu Văn Lai, mang quân hàm Đại tá Quân đội Nhân dân).

Bộ phim do Điện ảnh Quân đội Nhân dân, HKFilm và Galaxy Studio hợp tác sản xuất, lấy bối cảnh tại Thành cổ Quảng Trị năm 1972, trong chiến tranh Việt Nam. “Mưa đỏ” được Chu Lai sáng tác năm 2016 xoay quanh cuộc chiến đấu 81 ngày đêm bảo vệ thành cổ của một tiểu đội lính trẻ, phần lớn là học sinh và sinh viên.

Poster phim “Mưa đỏ”

Sau khi ra mắt, bộ phim nhận về những lời khen ngợi từ giới chuyên môn, và là một thành công lớn về mặt thương mại. Với doanh thu hơn 557 tỷ VND, “Mưa đỏ” đã chính thức vượt qua kỷ lục của “Mai” để trở thành phim điện ảnh có doanh thu cao nhất lịch sử phòng vé tại Việt Nam.

Bộ phim kể về cuộc chiến đấu bảo vệ Thành cổ Quảng Trị của Cường và các thành viên khác của Tiểu đội 1, Tiểu đoàn K3 Tam Sơn của Quân Giải Phóng, chống lại sự tấn công của Quân lực Việt Nam Cộng hòa với sự hỗ trợ của cố vấn và quân đội Mỹ.

Cường là sinh viên tại Nhạc viện Hà Nội, nhưng đã từ bỏ cơ hội du học tại Học viện Âm nhạc Tchaikovsky để nhập ngũ. Sau khi được huấn luyện một số kỹ năng chiến đấu cơ bản, Cường cùng các tân binh khác lên đường ra mặt trận.

Sau khi được Hồng, một cô gái lái đò đưa qua sông Thạch Hãn trong đêm dưới làn đạn pháo của quân đội Việt Nam Cộng Hòa, Cường cùng với Sen, Bình, Tú, và Hải được bổ sung vào Tiểu đội 1 đang chiến đấu tại Thành cổ Quảng Trị.

Tiểu đội 1 lúc đó chỉ còn một mình Nông Văn Tạ còn sống, anh là người lớn tuổi nhất so với nhóm tân binh được bổ sung, và là người có kinh nghiệm chiến đấu nhiều nhất, nên trở thành Tiểu đội trưởng của Tiểu đội 1.

Diễn viện Phương Nam trong vai Tạ

Trong khi chiến đấu, Cường bị thương nặng, và được đưa ra chữa trị tại Trạm quân y dã chiến bên ngoài Thành cổ. Tại đây, Hồng trong vai trò y tá của Trạm quân y đã chăm sóc hàng ngày cho Cường. Hai người nảy sinh tình cảm và hẹn ước cùng nhau về thăm mẹ của Cường khi đất nước hòa bình.

Sau khi được chữa trị, Cường tình nguyện trở lại Thành cổ để chiến đấu cùng Tiểu đội 1. Các thành viên của Tiểu đội 1 đều quyết tâm bảo vệ Thành cổ, với khẩu hiệu "K3 Tam Sơn còn, Thành cổ còn"… nhưng họ lần lượt hy sinh, chỉ còn lại Tấn, thành viên nhỏ tuổi nhất và được bổ sung cuối cùng vào Tiểu đội 1.

Nhà văn Chu Lai

Theo chia sẻ của nữ đạo diễn Đặng Thái Huyền, toàn bộ số vũ khí, khí tài trong bộ phim đều là vũ khí thật, các diễn viên đều cũng được luyện tập bắn đạn để có thể làm quen với tiếng súng. Các xe thiết giáp M113 hay xe tăng M48 đều là các vũ khí chiến lợi phẩm thu được sau chiến tranh.

Ngoài ra, đoàn làm phim đã tiến hành khảo sát hơn 10 tỉnh, thành phố nhằm chọn ra những địa điểm quay phù hợp, trong đó có những cảnh được ghi hình tại Paris, Pháp. Một số địa phương tại Quảng Trị được chọn làm phim trường như xã Hải Lệ của phường An Đôn, thị xã Quảng Trị, xã Triệu Thượng của huyện Triệu Phong.

Đoàn làm phim “Mưa đỏ”

Được viết ở thời điểm khác nhau nên kịch bản phim và tiểu thuyết “Mưa đỏ” có nhiều chi tiết khác biệt. Một số nhân vật trong phim có số phận, tính cách không giống tiểu thuyết nguyên bản của Chu Lai.

Trong phim, sau một lần bị vùi lấp dưới đống đổ nát, chứng kiến đồng đội chết trước mặt, Sen (do diễn viên Lê Hoàng Long đóng) dù là đặc công tinh nhuệ với tinh thần thép nhưng lại trở thành người điên. Thế nhưng, trong tiểu thuyết, Sen chỉ giả điên để trốn tránh trách nhiệm, mãi sau này, Sen mới thức tỉnh và quyết tâm chiến đấu cùng đồng đội.

Sen vì bị điên loạn nên đã đứng múa may trước nòng súng của quân thù. Để cứu Sen, Tiểu đội trưởng Tạ đã trúng đạn và hy sinh. Chi tiết này có nhiều tranh cãi vì cái chết của Tạ quá đau lòng. Trong tiểu thuyết, Tạ được cho là có chiều sâu, chiến đấu anh dũng tới cùng, ngay cả khi sức khỏe suy yếu vẫn quyết sát cánh cùng đồng đội.

Diễn viên Lê Hoàng Long trong vai Sen

Tú (Đình Khang thủ vai) là cậu học trò bé nhỏ, chưa tốt nghiệp cấp 3 đã viết đơn bằng máu, xung phong ra chiến trường. Khi cầm súng, Tú cũng xông pha không kém đồng đội nào. Kết quả, dù là người trẻ nhất, Tú lại ra đi đầu tiên! Trong truyện, Tú lại nhút nhát, không có tinh thần chiến đấu, mãi sau này mới có thể hòa nhịp cùng các đồng đội.

Tú (Đình Khang), nhân vật ít tuổi nhất trong Tiểu đội 1

Cường (Đỗ Nhật Hoàng) hy sinh sau trận chiến với Quang (do Steven Nguyễn thủ vai lính VNCH). Sau trận đấu, cả 2 đã quyết định tha cho đối phương nhưng Cường lại bị đồng đội của Quang bắn lén.

Trong tiểu thuyết, khán giả đau lòng hơn khi đọc đến đoạn Hồng là người tìm ra xác của Cường. Chu Lai mô tả, Hồng tìm thấy Cường ở mép bờ sông, anh tỉnh lại, nói với Hồng bằng giọng yếu ớt: "Hồng... Tập giấy để trong người... em gửi về cho mẹ... Anh yêu em... Mẹ ơi!", và sau đó nhắm mắt...”

Quang (Steven Nguyễn thủ vai) và Cường (Đỗ Nhật Hoàng) trong phim

Về phần mình, đạo diễn Đặng Thái Huyền đã trả lời khi được hỏi “… so với tiểu thuyết gốc cùng tên, kịch bản phim theo chị đã chuyển tải được bao nhiêu phần tinh thần tác phẩm?”:

“Tôi không thể nói mình thực hiện bao nhiêu phần trăm của kịch bản. Điều cốt lõi là tôi giữ được tinh thần của nhà biên kịch Chu Lai gửi gắm trong tác phẩm nhưng tôi cũng phải có những điều chỉnh, thay đổi để phù hợp với điều kiện sản xuất, phù hợp với ngôn ngữ điện ảnh và phải phù hợp với cá tính, góc nhìn và màu sắc cá nhân của người đạo diễn.

“Trong phần mở đầu phim, đã có chú thích: “Đây là bộ phim hư cấu và lấy cảm hứng từ sự kiện có thật ở Quảng Trị năm 1972. Không phải chúng tôi né tránh điều gì hết, nhưng phim truyện không phải là phim tài liệu, phim sử. Câu chuyện lịch sử là chất xúc tác, là chất liệu để trên cơ sở đó nhà làm phim lồng ghép những yếu tố nghệ thuật, trí tưởng tượng”.

(hết trích)

Đạo diễn Đặng Thái Huyền

Rất đông khán giả ủng hộ khi đến rạp xem phim “Mưa đỏ”… nhưng ngược lại, cũng có người đưa ra những ý kiến trái chiều. Âu đó cũng là lẽ thường tình của dư luận trước một hiện tượng đặc biệt.

Trên Facebook của mình trong bài viết “Mưa đỏ và 81 ngày đêm” (https://1thegioi.vn/cuu-binh-thanh-co-quang-tri-khong), Bác sĩ Trịnh Hòa Bình, cựu chiến binh tham gia trận Thành cổ Quảng Trị 1972 cho rằng: “Tại điểm Thành cổ Quảng Trị, chúng ta thua. Còn nhìn toàn cục là chúng ta thắng”.

Ý kiến của Trịnh Hòa Bình về bộ phim “Mưa đỏ”:

1. Không có trận đánh nào trong Thành cổ. Trong 81 ngày đêm, giao tranh chủ yếu diễn ra bên ngoài, quanh sông Thạch Hãn và các điểm chốt xung quanh. Bên trong Thành cổ không hề có những trận chiến như phim tái hiện.

2. Điều kiện thực tế khốc liệt, thiếu thốn. Người lính không có hầm hào, bao cát, hay trang thiết bị đầy đủ như phim vẽ. Thực tế gian khổ, thiếu thốn và đau thương hơn nhiều so với hình ảnh điện ảnh lãng mạn hóa.

3. Không có chuyện lính Việt Nam Cộng hòa gom xác bộ đội rồi chất đống đốt. Đây là chi tiết hoàn toàn sai sự thật, không hề xảy ra trong thực tế. Những cảnh như vậy chỉ là hư cấu điện ảnh, dễ gây hiểu nhầm nghiêm trọng cho người xem.

4. Phim có quyền hư cấu, nhưng lịch sử thì không. Nghệ thuật có thể sáng tạo, nhưng phim lịch sử cần bám sát sự thật. Nếu tái hiện sai, thế hệ sau sẽ hiểu lầm về những gì thực sự đã diễn ra.

Trải nghiệm của người trong cuộc. Là cựu binh từng chiến đấu ở Thành cổ, bác Trịnh Hòa Bình khẳng định: những gì phim thể hiện khác xa thực tế. Điều đó khiến bác bức xúc vì sự thật lịch sử không thể bị thay thế bằng hư cấu.

Cổ thành Quảng Trị bên dòng sông Thạch Hãn

Facebooker Thanh Hằng (https://www.facebook.com/thanhhang1501) viết: “Trước hết phải hiểu Mưa đỏ là PHIM TRUYỆN lịch sử, chứ không phải PHIM TÀI LIỆU lịch sử.

Mà đã là “truyện” thì đương nhiên có hư cấu, thêm thắt, sáng tạo để kể câu chuyện cho hấp dẫn. Còn phim tài liệu lịch sử mới bắt buộc phải khớp từng chi tiết với sự thật...”

Một cảnh trong phim

Tóm lại, lịch sử không cần được tô màu sặc sỡ. Trái lại, cần được ghi chép trung thực để thế hệ sau hiểu, chứ không phải để họ hận thù hay cuồng tín.

***

Du hành ngược thời gian

2025-09-21T19:37:00.000+07:00

Tùy theo túi tiền, người ta thường thực hiện các cuộc du lịch một cách đa dạng.

Nói chung, ít tiền thì làm những chuyến du lịch nội địa để thăm các danh lam, thắng cảnh trong nước. Tiền bạc rủng rỉnh lại tính đến việc ra nước ngoài để chiêm ngưỡng các cảnh đẹp nổi tiếng thế giới để mở rộng tầm mắt.

Bản thân việc du lịch nước ngoài cũng lại chia ra nhiều loại khác nhau, tuỳ theo mức độ tốn kém và khoảng cách địa lý của các chuyến “cưỡi ngựa xem hoa”.

Bạn có thể đến các nước lân cận ở Đông Nam Á hay rủng rỉnh hơn thì đến Châu Âu, Châu Mỹ, Châu Úc để làm giàu thêm những kiến thức về các nển văn minh đặc thù thường được nói đến qua sách vở, báo chí.

Cũng có một hình thức du lịch “không tốn tiền” mà chỉ tốn thì giờ theo dõi qua các trang hình ảnh trên Internet, lúc nào cũng sẵn sàng cung cấp cho “kẻ nằm nhà” chỉ qua một cú “click” chuột!

Còn một cách du lịch thuộc loại này mà chúng tôi tạm gọi là “du hành ngược thời gian” qua đó ta vừa có thể ngắm cảnh hiện tại, lại vừa có dịp tìm hiểu xem ngày xưa nó trông như thế nào.

Nhân cuối tuần, “Thank God It’s Friday”, mời các bạn ngồi nhà nhưng vẫn có thể tìm hiểu về những địa điểm du lịch ngày xưa và ngày nay để chiêm ngưỡng chúng khác nhau như thế nào.

Mời các bạn cùng đi thăm những thắng cảnh Xưa & Nay nhiều thú vị này…

***

Cầu Westminster và Tháp đồng hồ Big Ben - Luân Đôn, Anh

Đấu trường Colosseum - Rome, Ý

Đại lộ Iéna - Paris, Pháp

Hệ thống cóng nước Byzantine - Selcuk, Thổ Nhĩ Kỳ

Khải Hóàn Môn (Arc de Triomphe) - Paris, Pháp

Khu thương mại Eliseyev - Saint-Petersburg, Nga

Kim tự tháp Giza - Sa mạc Giza, Ai Cập

Lâu đài Aoba - Sendai, Nhật Bản

Machu Picchu - Cordillera de Vilcabamba, Peru

Tấm bảng Hollywood - Los Angeles, CA, Hoa Kỳ

Tháp Eiffel - Paris, Pháp

Trung tâm lịch sử Nijmegen - Nijmegen, the Hoà Lan

Vạn Lý Trường Thành - Trung Quốc

Vatican - Rome, Ý

Viện bảo táng Louvre - Paris, Pháp

***

Một sự hiều lầm… đáng trân trọng

2025-09-15T19:45:00.077+07:00

Ngày 8/9/2025 tôi có post một bài viết trên Facebook mang tựa đề “Những điều cần biết khi người thân ngã bệnh”. Bài này mới chỉ có hơn 20 người vào đọc nhưng có điều ở phần comments có một bình luận của ông bạn già “Ong Lac” hiện sống ở nườc ngoài viết:

“Già rồi… thì cũng phải chết… Đó là sự bình thường của tạo hóa… Sinh, lão, bệnh, tử… là chu kỳ tuần hoàn của vũ trụ… nhưng Chính ơi… khi biết cái chết để rồi chẳng lo lắng gì… chỉ chờ tới phiên mình để theo Ông, theo Bà… Nhưng… Trời chẳng để mình đi như thế Bạn ạ … Hãy dững dưng chờ đợi Ngày đó…. Hihi… Chúc bình an…”

Anh bạn Van Danh Nguyen còn viết hẳn một status ngắn với nội dung “Mong anh sức khỏe ổn định và bình an”.

Trên messenger, cô học trò cũ, ca sĩ Phuong Hong Que từ nước ngoài nhắn tin: “Thưa thầy, dạo này sức khoẻ thầy thế nào? Em kính thăm thầy và gia đình”.

Thậm chí cả hai cô con gái tôi hiện sống tại nước ngoài cũng điện thoại hỏi thăm và nhắn tin: “How are you Dad? Everything is OK?”.

Hoá tất cả chỉ là “một sự hiểu lầm” từ bài viết “Những điều cần biết khi người thân ngã bệnh”.

Bài này thực ra tôi đã viết từ khá lâu nhưng nay mới post trên Facebook khiến người đọc cứ tưởng… “tôi đang ngã bệnh”. Tuy nhiên, bạn bè và người thân khiến tôi phải “ngả mũ trân trọng” vì những lời thăm hỏi đầy nhiệt tình.

Thế mới biết mình vẫn còn “ở trong tim” bạn bè và người thân… bất chấp mọi khoảng cách địa lý. Cho đến giờ phút này tôi vẫn bình thường sống trong tuổi già, bình an và thanh thản chờ “chuyến tàu tốc hành” cho một chuyến đi xa.

Một lần nữa, xin đa tạ những cảm tình mà các bạn đã dảnh cho tôi. Cũng xin cáo lỗi vì chuyện hiểu lầm nhưng… rất đáng trân trọng này!

***

Những điều cần biết khi người thân ngã bệnh

“Sinh – Lão – Bệnh – Tử” là vòng tuần hoản “bất di, bất dịch” của cuộc đời, đó là điều mà mọi người, từ giàu sang đến bần hàn, không thể nào thoát khỏi. Ở đây, chúng ta chỉ bàn đến giai đoạn cuối cùng của một đời người, một giai đoạn không thể nào tránh khỏi vì “có Sinh ắt có Diệt”.

Lâm chung, từ trần, hay nói một cách đơn giản: Chết, là một đề tài không người nào muốn đề cập đến nhưng lại là một biến cố không sớm thì muộn sẽ xảy đến với tất cả mọi người. Thế cho nên chúng ta… đành chấp nhận sự đau buồn khi có người thân từ trần.

Có một sự thật ít ai nhận ra: càng hiểu về cái chết… chúng ta càng bớt đi những ám ảnh khủng khiếp khi người mà ta yêu thương phải từ giã cõi đời. Đặc biệt đối với người già, khi tuổi đời chồng chất nên một khi ngã bệnh cũng là lúc con, cháu phải sống trong sự lo lắng luôn luôn rình rập.

Điều cần xác định lại: chết là một tiến trình nối tiếp nhau chứ không phải là một diễn biến đột ngột. Điều này có nghĩa người ta qua đời vì nhiều lý do, qua những biểu hiện như nhịp thở chậm lại, mạch yếu, huyết áp xuống thấp, kể cả hiện tượng màu da thay đổi.

Tiến trình cũng như thứ tự của các triệu chứng này sẽ thay đổi theo từng người, từng hoàn cảnh. Bình thường thì màu da trở nên tái xanh, các ngón tay bắt đầu lạnh, mạch yếu và hơi thở trở nên bất thường. Khi hơi thở chậm lại, đó lá lúc Tử Thần đến gần.

Khi người bệnh ở trong trạng thái này, họ có thể ngừng thở từ 15 đến 20 giây, đó là lúc những người thân nghĩ rằng cái chết đã đến. Nhưng đó cũng là một sai lầm vì hiện tượng này chỉ là tự nhiên, hoàn toàn không có nghĩa là người bệnh đã từ giã cõi đời vì sự chết phải trải qua hai giai đoạn.

Ở giai đoạn thứ nhất là “cái chết lâm sàng” khi trái tim ngừng đập, khoảng từ 4 đến 6 phút sau khi ngưng thở. Tế bào não bắt đầu “chết” vì thiếu oxy, dẫn đến “cái chết sinh học” nhưng vẫn còn cơ hội cứu sống nhờ áp dụng một quy trình cấp cứu “hồi sức tim phổi” mà trong y học gọi là CPR (cardiopulmonary resuscitation).

Quy trình cấp cứu CPR

CPR là một quy trình cấp cứu kết hợp giữa ép tim trong lồng ngực và thông khí nhân tạo được sử dụng để cứu sống một người đã ngừng thở hoặc tim ngừng đập. Chỉ khi nào CPR thất bại, khi đó người bệnh mới hoàn toàn… chết hẳn vì các tế bào não không thể làm sống lại.

Phần quan trọng của CPR là ép tim trong lồng ngực, giữ cho máu lưu thông đến các cơ quan quan trọng trong cơ thể cho đến khi nhịp tim trở lại bình thường hoặc khi có các phương tiện hỗ trợ tim mạch chuyên biệt đến nơi.

Thông khí nhân tạo (hay đưa không khí có oxy vào phổi) đảm bảo cung cấp nhiều oxy hơn cho người bị ngừng tim, hoặc khi bệnh nhân bị suy hô hấp.

Việc tiến hành CPR không diễn biến một cách thuận lợi như ta thường thấy trong phim ảnh, qua đó nạn nhân thường được cứu sống một cách “thần kỳ”! Sự thật khác xa những gì diễn biến trong cuộc đời thường, nhất là đối với những người có tiền sử bệnh tật kéo dài.

Theo thống kê năm 2020 tại Mỹ, tỷ lệ thành công đồi với những người mắc bệnh tim mạch chỉ đạt 12% khi thực hiện CPR ngoài phạm vi bệnh viện, tỷ lệ này tăng từ 24 đến 40% trong bệnh viện. Thế cho nên, CPR vẫn chưa phải là “giải pháp tối ưu” dù đã được tiến hành một cách bài bản.

Tiến hành hô hấp nhân tạo

Ngoài ra, CPR lại còn để lại những hậu quả “tiêu cực” cho người bệnh một khi đã được cứu sống. Chẳng hạn như tiến trình này có thể làm nứt hoặc gãy sương sườn trong khi hô hấp nhân tạo khiến bệnh nhân phải thêm thời gian điều trị tại bệnh viện.

Ngay cả hệ hô hấp và đường miệng cũng có thể bị ảnh hưởng như thanh quản trong cổ họng, phổi bị xẹp, nhiễm trùng hô hấp, thậm chí răng bị sứt mẻ trong quá trình hô hấp nhân tạo. Cũng vì CPR, não bộ có thể không hoạt động bình thường như trước đó.

Một cuộc nghiên cứu năm 2020 cũng cho thấy hệ thống thính giác của những người trước ngưỡng cửa lìa đời không còn nhạy bén như trước… nhưng điều quan trọng là con cháu nên tiếp tục nói lên những tình cảm của mình đối với người thân trước khi lìa đời.

Thực hiện hồi sức tim phổi

Đó là cách biểu thị lòng yêu thương của những người còn sống. Các cụ ngày xưa thường nói:

“Nghĩa tử là nghĩa tận” !

***

Đạo Phật và những pháp nạn

2025-09-11T16:15:00.000+07:00

Về lịch sử, Phật giáo tại Việt Nam bắt nguồn từ hai luồng du nhập chính: trực tiếp từ Ấn Độ và sau đó từ Trung Quốc, diễn ra vào những năm đầu Công nguyên qua các con đường giao thương.

Tuy nhiên, Phật giáo khi du nhập vào Việt Nam đã được bản địa hóa, hòa hợp với tín ngưỡng dân gian và tư tưởng Nho giáo, tạo nên một diện mạo riêng, có tính nhập thế mạnh mẽ hơn.

Theo “Lĩnh Nam trích quái”, truyện "Nhất Dạ Trạch", thì Chử Đồng Tử là Phật tử người Việt đầu tiên, theo học đạo với nhà sư Phật Quang. Trong đó có đoạn viết:

"Thương nhân nước ngoài tới lui buôn bán kính thờ Tiên Dung và Đồng Tử làm chúa. Có một khách buôn lớn đến bảo Tiên Dung rằng: "Quý nhân hãy bỏ ra một dật vàng năm nay cùng thương nhân ra nước ngoài mua vật quý, đến sang năm được lãi mười dật".

“Đồng Tử bèn cùng thương nhân đi buôn án lênh đênh ra khắp nước ngoài. Có núi Quỳnh Viên trên núi có am nhỏ. Thương nhân ghé thuyền vào lấy nước. Đồng Tử lên am dạo chơi. Trong am có một tiểu tăng tên Phật Quang truyền pháp cho Đồng Tử. Đồng Tử ở lại để nghe pháp, đưa vàng cho thương nhân đi mua hàng.

“Đến lúc thương nhân trở về lại tới am đó chở Đồng Tử trở về nhà. Nhà sư bèn tặng cho Đồng Tử một cây gậy và một cái nón: "Các việc linh thông đều ở đó rồi!. Đồng Tử trở về, đem đạo Phật nói hết với Tiên Dung. Tiên Dung giác ngộ, bèn bỏ cả quán chợ nghề buôn để cùng Đồng Tử du phương tìm thầy học đạo".

(hết trích)

Cũng như chuyện buôn bán, có khi đắt hàng nhưng lại cũng có lúc ế ẩm… chuyện học đạo của người Việt cũng không thoát khỏi quy luật bất biến đó. Nhìn lại bước đường tiếp xúc với Đạo Phật ở nước ta cũng có lúc thịnh, lúc suy… cũng có lúc đạt đến đỉnh cao nhưng cũng có khi gặp pháp nạn.

Sau một nghìn năm Bắc Thuộc, năm 905 Giao Châu chính thức độc lập. Năm 968 Đinh Tiên Hoàng lên ngôi vua, lập ra nhà Đinh, đặt tên nước là Đại Cồ Việt, mở ra thời kì độc lập và thống nhất phát triển lâu dài trong lịch sử Việt Nam.

Đạo Phật thời này cũng trải qua một thời kỳ phát triển đến ở đỉnh cao và có liên quan đến nhiều sự kiện hệ trọng của đất nước. Khởi đầu là Đinh Tiên Hoàng với việc lập ra chức tăng thống cho thiền sư Khuông Việt, người đứng đầu Phật Giáo của đất nước.

Ở Việt Nam có 3 chùa được mệnh danh là "Nam thiên đệ nhất động": chùa Hương, chùa Bích Động, chùa Địch Lộng. Điều độc đáo ở đây là có khá nhiều chùa được xây dựng trong các hang núi đá vôi, dựa vào núi đá hoặc tận dụng hẳn núi đá làm chùa.

Nhà Lý ra đời tiếp tục đưa đạo Phật lên hàng “quốc giáo”, nhiều triều vua nối tiếp nhau đã thực hiện rất nhiều Phật sự, không chỉ góp phần phát triển việc tu học mà còn qua đó phát triển một nền văn hóa riêng của Đại Việt khác biệt với Trung Hoa.

Đạo Phật thời nhà Lý có nhiều ảnh hưởng không chỉ với dân thường mà cả vua quan. Có 9 trong số 19 vị của Thiền phái Thảo Đường là cư sĩ mà phần lớn là vua quan, trong đó có ba vị vua là Lý Thánh Tông, Lý Anh Tông và Lý Cao Tông.

Về lối sống của người dân thời bấy giờ, học giả Hoàng Xuân Hãn viết trong tác phẩm "Lý Thường Kiệt": "Đời Lý có thể gọi là đời thuần nhất trong lịch sử nước ta. Đó chính là ảnh hưởng của đạo Phật".

Khi nhà Trần lên nắm quyền tiếp tục kế thừa và phát triển thêm nền tảng xã hội đã có từ thời Lý trong đó có đạo Phật. Nét nổi bật nhất của đạo Phật thời kì này là sự ra đời của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử, do người Việt sáng lập mà tổ sư chính là thái thượng hoàng Trần Nhân Tông.

Đạo Phật đạt đến cực thịnh vào thời nhà Trần rồi bắt đầu suy thoái vào thời nhà Hậu Lê, mà hai nguyên nhân chính phải kể ra là: nguyên nhân nội tại trong chính đạo Phật và nguyên nhân ngoại tại từ sự phát triển của Khổng giáo, hay Nho giáo.

Chúa Nguyễn Phúc Chu là một Phật tử, pháp danh Hưng Long, còn có hiệu là Thiên Túng Đạo nhân do ngài Thạch Liêm, một danh tăng thuộc phái thiền Tào Động Trung Quốc đặt. Bốn năm sau khi lên ngôi chúa, ông thọ Bồ tát giới và thường tự ví mình là Duy Ma Cật.

Khi đất nước chia hai thành Đàng Ngoài và Đàng Trong thì tại Đàng Ngoài đạo Phật không phổ biến như ở Đàng Trong. Vào thế kỉ 17, dòng Thiền Tào Động từ Trung Hoa truyền vào Việt Nam và có nhiều ảnh hưởng tại Đàng Ngoài. Nhiều chùa ở Hà Nội như chùa Trấn Quốc, Hàm Long, Hòe Nhai... đến nay vẫn được xem là truyền thừa của dòng thiền này.

Năm 1858, quân Pháp tấn công Đà Nẵng mở đầu gần 100 năm Việt Nam bị thực dân đô hộ. Chính quyền thực dân đã dùng nhiều phương kế nhằm tiêu diệt truyền thống lịch sử và văn hóa Việt Nam.

Đạo Phật lúc này đứng trước nguy cơ diệt vong do chính sách hủy diệt có hệ thống của người Pháp. Đến giữa thế kỉ 20, đất nước bị chia hai, chính sách của các thể chế cầm quyền với đạo Phật không tích cực hơn thời Pháp thuộc, không ngăn cấm nhưng cũng không khuyến khích.

Tại miền nam, vào thời Đệ nhất Cộng hòa của Tổng thống Ngô Đình Diệm bị cáo buộc kì thị đạo Phật. Vì chính sách mà giới lãnh đạo Phật giáo cho là ưu đãi Thiên Chúa giáo của chính phủ. Rất nhiều Phật tử miền Nam đã “xuống đường” để ủng hộ Phật giáo ở Huế, Đà Nẵng và Sài Gòn. Đỉnh điểm là sự kiện nhà sư Thích Quảng Đức tự thiêu năm 1963 để phản đối sự kì thị này.

Hoà thượng Thích Quảng Đức (1897-1963)

Cuối cùng, cuộc đảo chính quân sự vào tháng 11/1963 đã lật đổ chính quyền và giết chết anh em Ngô Đình Diệm. Hành động tự thiêu của Thích Quảng Đức được coi như một bước ngoặt trong cuộc khủng hoảng Phật giáo Việt Nam, dẫn tới việc xóa bỏ nền Đệ Nhất Cộng hòa tại miền Nam Việt Nam.

Bức ảnh của Malcolm Browne chụp Thích Quảng Đức tự thiêu đã nhận được giải “Ảnh báo chí” năm 1963

Sang đến Đệ nhị Cộng hòa của Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu, Phật giáo có điều kiện phát triển hơn. Có nhiều phong trào phật giáo xuất hiện trong thời kỳ này, cả thân chính quyền lẫn thân Cộng sản. Bên cạnh đó, Hội Lục hòa Phật tử được thành lập nằm trong khuôn khổ của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam.

Ngay từ giữa thập niên 1960 Giáo hội Phật giáo tại Miền Nam đã có sự rạn nứt trong giới lãnh đạo. Hàng giáo phẩm chia thành hai khối: "Khối Ấn Quang" do Thượng tọa Thích Trí Quang và Đại đức Thích Nhất Hạnh lãnh đạo và "Khối Việt Nam Quốc tự" do Hòa thượng Thích Tâm Châu chủ trương đường lối ôn hòa hơn.

Tại Miền Bắc, nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà, do theo đuổi chủ nghĩa Mác Lê nên trong mấy năm đầu chính quyền hạn chế hoạt động tín ngưỡng, kiểm soát gắt gao đạo Phật cũng như các tôn giáo khác, kể cả tín ngưỡng thờ tổ tiên của người Việt vì cho đó là mê tín dị đoan, tàn dư phong kiến làm mê muội dân trí.

Từ năm 1976, chính quyền nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam tiếp tục thực hiện chính sách của Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà, các hoạt động tín ngưỡng của đạo Phật cũng như nhiều tôn giáo khác đều phải chịu sự quản lý của nhà nước.

Sau sự kiện 30/4/1975, Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống Nhất và các phong trào Phật giáo khác ở miền Nam Việt Nam bị hạn chế hoạt động. Đây có thể gọi là “thời kỷ mạt pháp”, một loạt các nhà tu có chức danh đi ra nước ngoài, như Thích Nhất Hạnh, Thích Tâm Châu.

Năm 1981, nhằm thống nhất các hệ phái Phật giáo, sau ba năm vận động, chính phủ cho thành lập một tổ chức mới mang tên Giáo hội Phật giáo Việt Nam làm tổ chức duy nhất đại diện Phật giáo toàn quốc, là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, chịu sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Hàng ngũ giáo phẩm thiên tả trong Giáo hội ủng hộ đường lối này. Trưởng ban vận động Thống nhất Phật giáo Việt Nam là Hòa thượng Thích Trí Thủ, đảng viên cán bộ được Ban Tôn giáo chính phủ giao nhiệm vụ thực hiện việc hợp nhất Phật giáo nằm dưới sự chỉ đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Tuy nhiên, một số thành viên khác của Giáo hội Thống nhất không chấp nhận tổ chức này và bị chính phủ ép giải tán nhưng không qua văn bản chính thức của chính phủ. Ban lãnh đạo Giáo hội bị quản thúc và trụ sở tại chùa Ấn Quang bị giải tỏa. Mất trụ sở và nhân sự Giáo hội Thống nhất trong nước ngưng hoạt động hoàn toàn.

Đó có thể được coi như “pháp nạn” mới nhất của Phật Giáo với những biến cố ảnh hưởng sâu sắc đến nếp sống tôn giáo của người Việt với những tư tưởng được coi là “mới lạ” nếu so với những khái niệm ban đầu của những ngày mới du nhập.

Trong Giáo hội Phật giáo Việt Nam ngày nay, nổi bật có Thượng tọa, Tiến sĩ Thích Nhật Từ, hùng cứ tại phía Nam với các chức vụ quan trọng như Ủy viên Hội đồng trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Phó Trưởng ban Ban Trị sự kiêm Trưởng ban Phật giáo Quốc tế, Phó Viện trưởng thường trực Học viện Phật giáo Việt Nam tại TP. HCM…

Thích Nhật Từ kêu gọi Phật tử “cúng dường” bằng hiện kim khiến nhiều người đâm ra thắc mắc về động cơ của hành động này. Nhiều người còn bị sốc khi phát hiện ra nhà sư sở hữu một tài sản khổng lồ kèm theo những phương tiện xa hoa, phù phiếm…

Thuợng tọa Thích Nhật Từ

Tại miền Bắc có Đại đức Thích Trúc Thái Minh, sinh năm 1967, trụ trì chùa Ba Vàng, Uông Bí, Quảng Ninh từ năm 2007. Ông khẳng định một lý thuyết mới:

“Thuyết oan gia trái chủ” hoàn toàn có thật và chùa Ba Vàng có lễ giải oán kết, giải oan gia: Vong linh đi theo báo oán, báo thù rất nhiều, tác động vào chúng ta. Chùa ta có pháp thỉnh oan gia trái chủ để giải những oán kết này. Việc thỉnh giải oan gia trái chủ chỉ có đức của Phật từ bi mới làm được…”

Năm 2007, Đại đức Thích Trúc Thái Minh về làm trụ trì chùa Ba Vàng. Tháng 1/2011, để đáp ứng nhu cầu tu học của tăng ni, phật tử và hoằng dương Phật pháp, ngôi chùa một lần nữa được khởi công xây dựng với quy mô to lớn, khang trang.

Sau hơn 3 năm xây dựng, ngày 9/3/2014 chùa Ba Vàng tổ chức Lễ khánh thành và nhận bằng kỷ lục "Ngôi chùa trên núi có Chính Điện lớn nhất Đông Dương". Đại đức Thích Trúc Thái Minh được đánh giá là người có công lớn trong việc huy động nguồn lực xã hội hoá để xây dựng cơ ngơi chùa to đẹp như hiện nay. Ước tính, với quy mô hiện tại, nhà chùa đã phải tiêu tốn hàng trăm tỷ đồng vào việc trùng tu, xây dựng.

Chùa Ba Vàng

Những phản ánh của báo Lao Động thu hút sự quan tâm của dư luận, nhiều người dễ dàng tìm ra những clip rao giảng của Đại đức Thái Minh và người phụ nữ tên Phạm Thị Yến (pháp danh Tâm Chiếu Hoàn Quán) trên các trang Facebook và YouTube của nhà chùa. Trong những clip này, bà Yến đã đưa ra nhiều thông tin phản khoa học, trái giáo lý nhà Phật.

Trong một clip khác, Đại đức Thái Minh khẳng định: “Phật dạy chúng ta biết bố thí và cúng dường. Mình cúng để giải bệnh, giải nghiệp của mình mà mình lại còn kêu sao? Phật dạy các Phật tử mất tiền đấy! Phải mất tiền mới có phúc. Phật dạy bố thí đứng đầu trong lục độ!”

Đã có nạn nhân bị chùa Ba Vàng đòi hàng trăm triệu đồng để “giải nghiệp”. Trong lúc “thỉnh vong” luôn có một thư ký bên cạnh, ghi lại lời “vong” nói và số tiền người “thỉnh” phải trả. Việc “thỉnh vong” là hoàn toàn không đúng với giáo lý nhà Phật, nó dẫn dắt con người đi theo con đường mê tín.

Chưa bao giờ Đạo Phật lâm vào tình trạng lùm xùm như hiện nay ở cả hai miền Nam-Bắc. Thêm vào đó, tình trạng sư sãi công khai tấn công nhau trên cộng đồng mạng trong một cuộc “đại chiến của các sư tăng”.

Thích Nhật Từ phê phán Thích Trúc Thái Minh về chuyện cúng dường ở chùa Ba Vàng: “Cũng không thể trách được Phật tử vì họ không biết các quy định của Đức Phật như thế nào. Còn với những người có nghiên cứu về giới luật Phật giáo sẽ thấy rằng, việc cúng dường như vậy là không phù hợp”.

Chùa Ba Vàng còn tổ chức hoạt động trưng bày, chiêm bái hiện vật được cho là "xá lợi tóc Đức Phật". Có người lại cho rằng không nên bêu xấu các “ma tăng”, vì họ làm thì họ chịu, mình nói ra, không những sẽ gây cái nhìn xấu về đạo Phật, mà còn tạo “khẩu nghiệp” cho chính bản thân.

Sư trụ trì chùa Ba Vàng: Thích Trúc Thái Minh

Đây chính là luận điệu của các “ma tăng”! Họ luôn đem “khẩu nghiệp” ra để dọa người khác, còn chính họ, thuyết những bài “pháp” hủy báng đạo Phật, khiến Phật tử ngày càng u mê… thì họ không sợ “khẩu nghiệp” chăng?

Sự phê phán giữa các nhân vật trong giáo hội đã tiến sang một giai đoạn mới khi có sự xuất hiện của hành giả Minh Tuệ, xuất gia vào năm 2015, tại một cơ sở Phật giáo, nhưng rời đi sau một thời gian ngắn.

Từ năm 2018 ông thực hành 13 hạnh đầu đà của Phật giáo Nguyên thủy, bộ hành khất thực khắp đất nước trong nhiều năm. Hành trình đi bộ năm 2024 của ông gây nên sự chú ý với đông đảo quần chúng, thu hút hàng nghìn phật tử mến mộ.

Tháng 6/2024, Thích Minh Tuệ buộc phải ngừng bộ hành và ẩn tu. Từ tháng 12/2024, Thích Minh Tuệ cùng đoàn các khất sĩ tu hạnh đầu đà ra nước ngoài tiếp tục bộ hành và khất thực lần lượt ở các nước Lào, Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Singapore, Sri Lanka và hiện tại là Ấn Độ.

Tính chính danh của ông cũng là đề tài được bàn tán rộng rãi. “Giáo hội Phật giáo Việt Nam”, không coi ông là "tu sĩ Phật giáo" do ông không tu tập ở bất kỳ cơ sở tôn giáo nào của giáo hội. Tuy nhiên “Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất” lai công nhận điều này và khen ngợi ông hội đủ phẩm hạnh cho danh xưng đó.

Mang hình ảnh một người vô danh tự nhận đang "tập học" theo lời Phật dạy với đầu trần, chân đất đi bộ khắp nơi, Thích Minh Tuệ đã trở thành một hiện tượng mạng, đồng thời truyền cảm hứng cho đức tu khổ hạnh từ bỏ vật chất khiến hàng nghìn người từ khắp nơi đến đảnh lễ ông.

Thượng tọa Thích Chân Quang, trụ trì chùa Thiền Tôn Phật Quang ở tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu cũng đả từng chỉ trích gay gắt Thích Minh Tuệ khi gọi vị tu sĩ là "thằng ba trợn". Riêng về Thích Nhật Từ, ông còn ký tên trên một văn bản gửi ra Phật giáo thế giới xác định sư Minh Tuệ “tu giả” vì không được Giáo hội công nhận.

Sư Thích MinhTuệ

Qua sự kiện này người ta thấy ngay cả những người tu hành vẫn chưa vượt khỏi vòng “Tham – Sân – Si” thường thấy ở người trần tục. Thế cho nên, Đạo Phật nước ta vẫn luôn mắc phải những pháp nạn lẽ ra không đáng xảy ra!

***

Đọc lại “Số đỏ” của Vũ Trọng Phụng

2025-09-06T10:59:00.000+07:00

“Số đỏ” là một tiểu thuyết văn học phóng sự của nhà văn Vũ Trọng Phụng, người được mệnh danh là “ông vua phóng sự đất Bắc”. Truyện được đăng trên Hà Nội Báo từ số 40 ngày 7/10/1936 và được in thành sách lần đầu vào năm 1938.

Với 20 chương, tác phẩm xoay quanh nhân vật chính là Xuân, biệt danh “Xuân Tóc Đỏ”, chỉ vì đầu trần không đội mũ giữa cái nắng chang chang của Hà Nội. Từ vị trí một kẻ bị coi là hạ lưu, Xuân bỗng chốc đã bước lên tầng lớp danh giá của xã hội nhờ trào lưu Âu hóa của giới tiểu tư sản thời đó.

Tác phẩm “Số đỏ”, cũng như hầu hết các tác phẩm khác của Vũ Trọng Phụng, đã từng bị cấm lưu hành tại Miền Bắc trước năm 1975 cũng như tại Việt Nam sau ngày thống nhất từ năm 1975 cho đến năm 1986.

Cho đến nay, “Số đỏ” đã được tái xuất bản nhiều lần, thậm chí một đoạn trích của tác phẩm còn được đưa vào chương trình Ngữ văn lớp 12 với tên gọi: “Xuân Tóc Đỏ cứu quốc” hay còn được gọi là “Nỗi buồn của ông bố vợ không bị đấm”.

Chân dung Vũ Trọng Phụng (1912-1939) trong cuón sách của Lan Khai, Minh Phương xuất bản năm 1941

Tác phẩm được coi là có nhiều ảnh hưởng lớn đến đời sống xã hội Việt Nam, với nhiều nhân vật và câu nói trong tác phẩm đã đi vào cuộc sống đời thường. Sau này, “Số đỏ” cũng đã được dựng thành kịch và phim.

Xuân Tóc Đỏ là một đứa trẻ mồ côi cha mẹ từ nhỏ, phải kiếm sống bằng đủ thứ nghề như trèo me, hái sấu, thổi kèn đám ma, quảng cáo thuốc lậu và cuối cùng nhặt banh ở sân quần vợt.

Nhân vật thứ hai: Bà Phó Đoan, một người đàn bà lấy chồng Tây, đã 2 đời chồng và cực kì lẳng lơ nhưng lúc nào cũng tỏ ra là một quả phụ gương mẫu. Chính bà là người đã tạo điều kiện để Xuân Tóc Đỏ “đổi đời” từ một anh nhặt banh thành một người đáng kính trong tầng lớp của “giới tinh hoa” Hà Thành!

Cụ Cố Tổ là một ông lão 80 tuổi, có gia sản lớn nên con cháu ai cũng muốn ông chết để chiếm gia tài. Cụ Cố Hồng cũng là một ông lão gần 60 tuổi, nghiện thuốc phiện nặng và lúc nào cũng tỏ ra là mình già.

Trong truyện, Cụ cố Hồng có câu nói nổi tiếng đã đi vào đời sống: "Biết rồi, khổ lắm, nói mãi!". Cậu Phước, con “cầu tự” của bà Phó Đoan, lúc nào cũng chỉ biết nói "Em chã, em chã".

Cụ Cố Hồng bên bàn đèn, một nhân vật quen thuộc trong “Số đỏ”

Văn Minh, con trai Cụ Cố Hồng, chủ tiệm may Âu Hóa, đã từng đi du học Pháp nên lúc nào cũng muốn cải cách xã hội mặc dù không có bằng cấp gì. Trong khi cô Hoàng Hôn (con gái cụ cố), đã có chồng nhưng vẫn thường xuyên ra ngoài để tìm “cảm giác lạ”. Ông Phán “mọc sừng”, người chồng “đáng thương” của cô Hoàng Hôn, tuy biết vợ mình ngoại tình nhưng cũng đành bất lực.

Cô Tuyết (con gái út Cụ Cố Hồng), mới tròn đôi tám muốn “hư hỏng một cách có khoa học” nhưng cô vẫn tự hào là mình chưa đánh mất “chữ trinh”. Cậu Tú Tân (con trai cụ Cố) tham danh với đời, mong đỗ tú tài nhưng thực chất thi rất nhiều lần vẫn không đỗ.

Ngoài ra còn có ông “Tuýp-phờ-nờ” (chứ tắt của TYPN - Tôi Yêu Phụ Nữ) người thiết kế thời trang của tiệm Âu Hóa. Ông là người đưa ra những mẫu quần áo tân thời để phục vụ các bà, các cô theo trường phái “tân tiến”.

Trong truyện cón có một nhà sư là Sư cụ Tăng Phú. Sư sung sướng và vênh váo ngồi trên một chiếc xe, vì sư chắc rằng, trong số thiên hạ đứng xem ở các phố, thế nào cũng có người nhận ra rằng sư cụ đã đánh đổ được cả Hội Phật Giáo.

Tiệm may Âu Hóa và cảnh Xuân tóc đỏ đến nhà bà phó Đoan, tranh do họa sĩ Thành Phong vẽ

Mọi chuyện bắt đầu khi bà Phó Đoan đến chơi ở sân quần vợt nơi Xuân Tóc Đỏ lượm banh. Vốn tính trăng hoa, anh chàng lén nhìn trộm một cô đầm thay đồ nên bị cảnh sát bắt giam. Cũng may cứu tinh xuất hiện: bà Phó Đoan đứng ra bảo lãnh.

Bà còn giới thiệu Xuân đến làm việc ở tiệm may Âu Hóa, từ đó Xuân bắt đầu tham gia vào việc cải cách xã hội. Nhờ thuộc lòng những bài quảng cáo thuốc trị bệnh lậu, Xuân được vợ chồng Văn Minh “nâng cấp lên thành "sinh viên trường thuốc", "đốc tờ Xuân".

Xuân gia nhập xã hội thượng lưu, quen với những người giàu và có thế lực, quyến rũ được cô Tuyết và phát hiện cô Hoàng Hôn ngoại tình. Xuân còn được bà Phó Đoan nhờ dạy dỗ cậu Phước, được nhà sư Tăng Phú mời làm cố vấn cho báo Gõ Mõ.

Trang bìa bản in đầu tiên của “Số đỏ” được nhà in Lê Cường xuất bản lần đầu vào năm 1938

Cũng vì vô tình, Xuân gây ra cái chết cho Cụ Cố Tổ nên được mọi người “mang ơn” vì họ được dịp chia gia tài cụ để lại. Văn Minh vì nghĩ ơn của Xuân nên dẫn Xuân đi xóa bỏ lý lịch trước kia rồi đăng ký đi tranh giải quần vợt nhân dịp vua Xiêm đến Bắc Kì.

Bằng thủ đoạn xảo trá, Văn Minh làm 2 vận động viên quán quân bị bắt ngay trước hôm thi đấu nên Xuân được dịp thi tài với quán quân Xiêm. Vì để giữ tình giao hảo giữa hai nước, Xuân được lệnh phải thua.

Kết thúc trận đấu, khi bị đám đông phản đối, Xuân hùng hồn diễn thuyết cho đám đông dân chúng hiểu hành động "hy sinh vì tổ quốc” của mình, được mời vào hội Khai trí tiến đức, được nhận huân chương Bắc Đẩu Bội tinh và cuối cùng trở thành con rể cụ cố Hồng.

Không chỉ vậy, Xuân còn được bà Phó Đoan “nâng cấp” thành người có tầm ảnh hưởng trong giới thượng lưu: trở thành giáo sư quần vợt, làm cố vấn cho tập đoàn Gõ Mõ, cải cách Phật giáo…

Xuân từ một kẻ lang bạt, vô giáo dục nghiễm nhiên có tầm ảnh hường rộng lớn. Từ một tên “hạ lưu” nhảy vọt lên tầng lớp “thượng lưu” danh giá, là một “đại anh hùng dân tộc” vì đã thua tay vợt người Xiêm La để góp phần củng cố mối quan hệ hai nước.

“Số đỏ” của nhà xuất bản Văn Học

Nếu chỉ hiểu rằng: Số đỏ là số phận may mắn của một nhân vật thì thực chưa đánh giá hết tầm vóc của Vũ Trọng Phụng, đặc biệt là tư tưởng nghệ thuật, tư tưởng xã hội của ông. Lấy tên tác phẩm là “Số đỏ”, ông không chỉ ám chỉ số phận may mắn của Xuân, đó là một ẩn dụ, một ám chỉ cho tất cả các nhân vật trong tác phẩm.

Số đỏ, như thế phải là một diễn ngôn về đặc tính của xã hội lúc bấy giờ. Nó không chỉ là xã hội “chó đểu” mà tởm hơn: “đĩ bợm”. Đĩ từ thằng già đến thằng trẻ, từ đàn ông đến đàn bà, từ gái có chồng, chết chồng đến chưa chồng. Đĩ từ thi sĩ, nhà thể thao đến thầy lang, sư sãi.

Nhân vật nào cũng đáng cười, đáng khinh, bệnh hoạn, ghê tởm. Nhưng, tất cả lại được giấu sau vẻ rất phong lưu, lịch lãm, sang trọng của giới trưởng giả. Những lớp che phủ ấy không khác gì lớp son phấn nước hoa trên người gái bán dâm. Nó che giấu cái tật bệnh, ung nhọt, nhơ nhớp bên trong.

Hâm mộ phong cách văn chương của Vũ Trọng Phụng, vợ chồng giáo sư sử học Peter Zinoman và Nguyễn Nguyệt Cầm đã dịch tiểu thuyết “Số Đỏ” sang Anh ngữ với tựa đề là “Dumb Luck”.

Theo bình chọn của nhật báo Los Angeles Times, dịch phẩm này nằm trong danh sách 50 quyển sách hay nhất năm 2003 tại Mỹ. Tiểu thuyết cũng được xếp vào danh mục tác phẩm văn học Việt Nam được giảng dạy tại các giảng đường đại học trên toàn nước Mỹ.

Trong một cuộc phỏng vấn của đài BBC, giáo sư Zinoman cho biết ông đọc tác phẩm đầu tiên của Vũ Trọng Phụng vào năm 1989 khi làm đề tài tiến sĩ tại Hà Nội. Những quan điểm về công bằng xã hội trong sáng tác của nhà văn hiện thực phê phán này đã thu hút sự chú ý của Zinoman.

Bản dịch “Số đỏ” của Peter Zinoman

Người đọc Trung Quốc lại ví von Xuân Tóc Đỏ của Vũ Trọng Phụng có điểm giống nhân vật "Vi Tiểu Bảo" của truyện Kim Dung. Tiểu thuyết do Nhà xuất bản Văn nghệ Tứ Xuyên phát hành, người chuyển ngữ là Hạ Lộ - phó giáo sư ngành Ngôn ngữ và Văn hóa Đông Nam Á, khoa Ngoại ngữ, Đại học Bắc Kinh. Bà nói:

"Đọc xong sách, tôi hiểu vì sao tác giả được gọi là Balzac của Việt Nam. Tác phẩm như một tấm trò đời phiên bản Việt, đậm chất hài hước, châm biếm. Mỗi nhân vật và sự việc đều như một tấm gương phản ánh những hình hài của cuộc đời…”

Bản in “Số đỏ” có minh họa màu của họa sĩ Thành Phong

Vũ Trọng Phụng (1912-1939) là hiện tượng của văn đàn Việt. Từ 1930 đến 1939, ông viết 28 truyện ngắn, 9 tiểu thuyết, 8 tập phóng sự, 6 vở kịch và dịch thuật. Ngoài ra, ômg còn viết hàng trăm bài tranh luận, phê bình về văn học, văn hóa và các vấn đề xã hội khác.

Khoảng năm 1937-1938, ông bị lao phổi nhưng không có tiền chữa bệnh. Những ngày cuối đời, trên giường bệnh ông từng phải thốt lên với nhà văn Vũ Bằng: "Nếu mỗi ngày tôi có một miếng bít tết để ăn thì đâu có phải chết non như thế này". Vũ Trọng Phụng mất ngày 13.10.1939 tại Hà Nội, ở tuổi 27.

“Số đỏ” và chân dung các nhân vật

Vũ Trọng Phụng không chỉ là nhà văn trào phúng bậc thầy mà còn là một nhà báo hiện thực bậc nhất, đặt nền móng cho thể loại phóng sự điều tra ở Việt Nam. Câu nói của ông như một lời nhắc những người làm báo hôm nay:

"Làm báo là dấn thân. Viết báo là hành động. Câu chữ phải có máu, mồ hôi và cả sự đau đớn của người chứng kiến".

***

Chuyện về… “người nổi tiếng”

2025-08-31T16:17:00.001+07:00

Khi nói đến “người nổi tiếng” người ta thường dùng thuật ngữ này để ca tụng một nhân vật được nhiều người biết đến trong xã hội. Vấn đề là “tiếng lành” hay “tiếng dữ”, đôi khi lại là sự pha trộn của cả “nổi tiếng” lẫn “tai tiếng” trong cùng một con người.

Điển hình về trường hợp này là Tiến sĩ, Chuyên gia Tâm lý tội phạm Đoàn Văn Báu, nguyên Thượng tá Công an đã về “hưu non” từ tháng 1/2023 và là Phó trưởng khoa Tâm lý trường Đại học An ninh Nhân dân.

Anh đã từng xuất hiện trên nhiều chương trình truyền hình “đình đám” như: “Bàn tròn cảnh giác” (kênh VTV8), “Góc nhìn đa chiều” (kênh VTV9), “Vén màn bí ẩn” (kênh HTV7), “Mỗi ngày mỗi chuyện” (kênh VTV9).

Tiến sĩ Đoàn Văn Báu trước đây là một sĩ quan quân đội

Chuyện kể vào tối ngày 29/12/2023, Đoàn Văn Báu (sinh năm 1977, hiện ngụ tại Thủ Đức) đã gây tai nạn giao thông khiến một cô giáo ở Bảo Lộc bị cắt 1/3 chân phải. Vụ án được đưa ra xét xử, cả người gây tai nạn lẫn nạn nhân đều ít lên tiếng cho tới khi câu chuyện “nổ ra” trên mạng xã hội.

Cô giáo Trần Thị Trí tại bệnh viện sau tai nạn

Theo hồ sơ vụ án, Đoàn Văn Báu điều khiển xe ô tô tải lưu thông trên đường Hà Giang, theo hướng từ đường Nguyễn Văn Cừ về đường Lê Hồng Phong, Lâm Đồng. Đến giao lộ Hà Giang – Phạm Ngọc Thạch, anh Báu cho xe chuyển hướng vào đường Phạm Ngọc Thạch.

Do không chú ý quan sát nên ô tô đã va chạm với xe gắn máy do chị Trần Thị Trí (giáo viên mầm non) lưu thông cùng chiều. Khi nghe tiếng va chạm và tiếng la hét của người dân, anh Báu đạp phanh cho xe dừng lại. Bản án cho rằng, bị cáo Báu phạm tội do lỗi “vô ý”.

Cô giáo Trí khẳng định, anh Báu là người có trách nhiệm trong vụ tai nạn

Theo toà, bị cáo không có tình tiết tăng nặng, trong khi lại có nhiều tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự như: quá trình điều tra và tại phiên toà bị cáo thành khẩn khai báo, tự nguyện bồi thường thiệt hại và được bị hại viết đơn xin bãi nại.

Ngoài ra, quá trình học tập, công tác, bị cáo Báu có nhiều thành tích xuất sắc, được bằng khen của Bộ trưởng Bộ Gíáo dục Đào tạo, Bộ Công an, được Chủ tịch nước tặng Huy chương Chiến sĩ Vẻ vang.

Đơn xin miễn trích nhiệm hình sự cho anh Báu của cô giáo Trí

Đến cuối năm 2024, anh Báu nổi như cồn trên mạng xã hội khi xuất hiện bên cạnh sư Minh Tuệ trong chuyến bộ hành đến Ấn Độ. Khời đầu hành trình về Đất Phật xuất phát từ cửa khẩu Bờ Y (tỉnh Kon Tum) ngày 12/12/2024 để sang nước Lào, từ đó qua các nước khác và cuối cùng đến Ấn Độ.

Anh Báu tự nguyện tham gia, xuất phát từ niềm tin vào Phật pháp và muốn trải nghiệm thực tế, mặc dù đã có lần anh tuyên bố mình là một “đảng viên vô thần” trên Youtube. Khi nhận được thông tin sư Minh Tuệ có nguyện vọng sang Ấn Độ và cần người trợ giúp về thủ tục pháp lý, anh đã đến gặp thầy và được sư Minh Tuệ đồng ý.

Đoàn của sư Minh Tuệ đi bộ qua Lào, Thái Lan, Myanmar, quá cảnh một số nước khác và cuối cùng đến Ấn Độ. Trong cuộc hành trình này, anh Báu thường xuyên quay video và đăng tải lên mạng xã hội. Những video của anh nhận được sự quan tâm lớn của cộng đồng mạng và đã trở thành “người nổi tiếng” từ đó.

Hai thầy trò trong những ngày bên nhau

Chưa đầy 2 tháng kể từ ngày đoàn bắt đầu cuộc bộ hành tới Ấn Độ, anh Báu đã có những xung đột nhất định với các thành viên trong đoàn. Ngày 28 và 29/1/2025, anh đã phát trực tiếp trên kênh Youtube “Đoàn Văn Báu - Về miền đất Phật” chia sẻ về những bất đồng trong nội bộ đoàn.

Về phần mình, sư Minh Tuệ cho biết ý kiến về các đề xuất của các sư trong đoàn: Sư tán thành vể việc để đoàn được bộ hành một cách tự do hơn là đi theo kế hoạch đã định trước.

Sư cũng thắc mắc là Achan Báu có bị lệ thuộc vào sự chỉ đạo của các cơ quan chính phủ hay không? Sư nêu lên vấn đề “kiểm duyệt những tin của Youtuber”: tại sao trong số những người đó có người được phép quay phim và những người khác thì không?

Tối ngày 04/02/2025, anh Đoàn Văn Báu cùng Youtuber Lê Khả Giáp và một tình nguyện viên khác tên Hùng rời đoàn bộ hành của sư Minh Tuệ. Báu nói rằng anh bị "mất động lực, không còn niềm tin" để tiếp tục cuộc hành trình.

Mâu thuẫn đó đã không đạt được mức độ hoá giải trong những ngày kế tiếp và kết quả là “những người hỗ trợ” nói lời “chia tay” với tăng đoàn vào ngày Mùng 4 dù vị Thượng tá về hưu trước đó đã có lời thề sẽ sống chết với thầy:

“Nếu sư có vấn đề gì nguy hiểm tính mạng thì chắc chắn là tôi sẽ tự sát và tôi sẽ không quay trở về. Khi mà thầy còn thì tôi còn, thầy mất thì tôi mất.”

Đoàn Văn Báu còn nói trong buổi họp với đoàn: “Chỉ cần một mình sư Minh Tuệ đồng ý, anh sẽ đưa thầy đi khắp thế giới!”

Vốn gốc nhà binh cho nên từ hành động cho đến lời nói của người “hộ pháp” luôn mang tính “kỷ luật sắt”. Thế cho nên, mối lương duyên giữa hai thầy trò đành phài “nửa đường gãy ghánh”!

Thế rồi anh Báu chia tay đoàn tại Thái Lan và có chụp kỷ niệm với bạn bè trước khi lên máy bay về Việt Nam, trong đó có anh Theerawat (một Việt kiều Thái mà anh giới thiệu thuộc Hoàng gia Thái La nhưng sau này chỉ là người bán cà phê). Thực ra đó chỉ là “một nước cờ” vì anh không về nước mà chỉ “âm thầm theo dõi tình hình của đoàn”!

Báu-Giáp-Hùng chia tay rời đoàn với anh Theerawat tại Thái Lan

Đến ngày 08/02/2025, anh Báu quay lại gặp sư Minh Tuệ sau 4 ngày rời đoàn. Anh đảnh lễ sư Minh Tuệ tại một gốc cây ở huyện Wichian Buri, tỉnh Phetchabun, Thái Lan. Anh cũng phát trực tiếp về cuộc hội ngộ này trên video với tiêu đề "Sám hối" trên kênh Youtube cá nhân.

Về phần sư Minh Tuệ đã quyết “chia tay” nên trong một cuộc phỏng vấn trên Phố Bolsa TV ngày 25/2/2025 ông khẳng định: “Nếu thế giới này không còn ai nữa thì con sẽ đi với thầy Báu”.

Sư Minh Tuệ trả lới phỏng vấn trên Phố Bolsa TV

Một cuộc gặp gỡ bất ngờ và ngắn ngủi giữa hai Thầy Trò đã xảy ra ngày 26/2/2025. Anh Báu chỉ kịp đưa lại cho người trong đoàn bức thư bí ẩn gửi sư Minh Tuệ, trong đó chỉ vỏn vẹn “bốn con số 0” mà không một lời giải thích!

Anh Báu gặp lại Thầy ngày 26/2/2025

Trước tình cảnh thầy trò “gãy ghánh”, ngày 9/3/2025 anh Báu tìm đến một nhà sư Thái Lan để “xuống tóc giao duyên” trong một tuần lễ với pháp danh Pháp Nhẫn tại Bồ Đề Đạo Tràng, Ấn Độ.

Đoàn Văn Báu trong thời gian tu giao duyên

Hiện tại, anh Báu sở hữu kênh Facebook có gần 1 triệu lượt người theo dõi, kênh YouTube “Đoàn Văn Báu – Về miền đất Phật” với hơn 500.000 lượt đăng ký. Mỗi video của anh Báu thu hút hàng ngàn tới chục ngàn bình luận, đa số là ủng hộ anh Báu, trong số đó phải kể đến những phụ nữ thuộc loại “sồn sồn”.

Ngoài ra, trên Facebook còn có nhiều nhóm có từ vài chục ngàn đến hàng trăm ngàn thành viên được lập ra để viết bài ủng hộ anh Báu, như “Về Miền Đất Phật – Thầy Minh Tuệ – Đoàn Văn Báu – Lê Khả Giáp”, “Ủng Hộ Anh Đoàn Văn Báu (Achan Báu)”, “Yêu Mến Đoàn Văn Báu”…

Đoàn Văn Báu trờ thành thần tượng của một số phụ nữ thuộc lứa tuổi… sồn sồn

“Người nổi tiếng” hiện đang điều hành một garage xe hơi cũ tại Việt Nam sau thời gian đi cùng đoàn sư Minh Tuệ. Tuy nhiên, anh Báu vẫn đều đều xuất hiện trong các buổi livestream về một số đề tài thời sự để thu hút người xem...

Như để thanh minh cho việc “hộ pháp hay người áp giải?”, “Ngộ Không hay yêu quái biến hình?”, anh Báu hiện đang xúc tiến một số chương trình thiện nguyện bao gồm một học bổng “Kết nối tương lai” trị giá $25.000 tại Hoa Kỳ và kế hoạch từ thiện vùng Tây Bắc…

Để trở thành “người nổi tiếng” quả là một quá trình nhiêu khê như trường hợp của Tiến sĩ Đoàn Văn Báu!

***

“Học Báo Tiếng Anh”

2025-08-26T12:02:00.000+07:00

Trong “Lời nói đầu” của cuốn sách “Học Báo Tiếng Anh”, do Nhà xuất bản Thanh Niên ấn hành năm 1999, tác giả đã tâm sự:

“Học tiếng Anh tại trường lớp mang lại một số kiến thức cơ bản về ngôn ngữ. Tuy nhiên thực tế cho thấy có một khoảng cách rất lớn trong việc ứng dụng những kiến thức học hỏi từ giáo trình vào cuộc sống thực tế hàng ngày.

"Học Báo Tiếng Anh” là một phương tiện nhằm thu ngắn cách biệt giữ những kiến thức về ngoại ngữ và thực tiễn hàng ngày, giữa không gian nhỏ hẹp trong sách vở và môi trường rộng lớn của cuộc sống.

“Học Báo Tiếng Anh” là một công cụ nhằm “đời thường hoá” những kiến thức tiếng Anh vốn được thu thập qua các giáo trình khô khan tại trường lớp, đưa bạn đọc vào cuộc sống hàng ngày với những đề tài thời sự xuất hiện trên báo chí xuất bản bằng tiếng Anh cả trong và ngoài nước…

(hết trích)

Cuốn sách “Học báo tiếng Anh”

“Học Báo Tiếng Anh” có 460 trang, trải dài với 122 bài viết đã được đăng trên tạp chí “Kiến Thức Ngày Nay” (KTNN). Bài viết bao gồm các lĩnh vực Chính trị (11 bài), Khoa học (19 bài), Kinh tế (36 bài), Thể thao (11 bài), Văn hoá (26 bài) và Xã hội (19 bài).

Chuyên mục “Học Báo Tiếng Anh” chiếm 2 trang của KTNN mỗi kỳ. Dưới đây là một số trích dẫn những bài viết đã đăng:

* Chính trị: “Reform hay Renovation ?”

“Ông Roy Morey là “đại diện” (representative) của “Liên Hiệp Quốc” (The United Nations - UN) và “Chương trình phát triển của LHQ” (UN Development Programme - UNDP) tại Việt Nam trong hơn 4 năm qua. Trước khi ông chấm dứt “nhiệm kỳ” (tenure, term) để nhận “chức vụ mới” (new posting), “Vietnam Investment Review” (VIR) đã có bài phỏng vấn mang tựa đề “UNDP chief urges haste for reform” trên số báo ra ngày 23-29/12/96.

“Được hỏi về những “thành tựu” (chievements) của UNDP, ông Morey cho biết: “The most significant aspects” (khía cạnh quan trọng nhất) of the UNDP during the last four-and-a-half years are the ways in which the UNDP programmes in Vietnam is to assist with the implementation of the “doi moi” policy”.

(hết trích)

* Khoa học: “Cơn sốt ‘thần dược’ Viagra”

“Đằng sau những cái tên của sản phẩm, giới chuyên môn gọi là “nhãn hiệu đăng ký”, “nhãn hiệu cầu chứng” hoặc “nhãn hiệu trình toà” (registered trademark), là cả một quá trình sáng tạo của các nhà sản xuất. “Thần dược” (magic drug) Viagra, một trong những đề tài thời sự nóng bỏng trong giới y học vào đầu tháng 4/98, là một thí dụ điển hình về chuyện đặt tên sản phẩm.

“Trước khi nói đến tác dụng của loại thuốc trị “chứng nhược dương” (impotence) này, xin bàn đến cái tên Viagra mà nhà sản xuất “Pfizer” (fai-zơ) đã sáng tạo ra. Đây là lối chơi chữ qua việc ghép hai từ “vigor” (sự cường tráng) và Niagara, “thác nước ngoạn mục” (spectacular falls) với độ cao 50m nằm giữa biên giới Mỹ và Canada, tượng trưng cho “sức mạnh vô biên” (immense power).

(hết trích)

Bìa sau “Học Báo Tiếng Anh”

* Kinh tế: “Thị trường chứng khoán”

“Trong thời gian gần đây, “Thị trường chứng khoán” (stock market) là một “đề tài thới sự” (topic of current interest) được mọi người quan tâm. Báo “Vietnam Investment Review” (ngày 2 - 8/6/97) đã phỏng vấn ông Lê Văn Châu, “thành viên” (member) trong “Uỷ ban Thị trường Chứng khoán” (National Stock Market Committee), về “tiến trình thực hiện” (implementation process) và “hoạt động” (operation) của “Thị trường Chứng khoán” (TTCK) trong tương lai.

“Được hỏi về “thời gian thích hợp nhất để mở TTCK” (the most suitable time for stock market to open), ông Châu cho biết câu trả lời “tuỳ thuộc vào hai yếu tố có liên quan chặt chẽ với nhau” (depend on two closely related factors): (1) “nhu cầu” (need) và (2) “các điều kiện bảo đảm đáp ứng được nhu cầu này” (conditions secured for the satisfaction on this need).

(hết trích)

* Thễ thao: “Mike Tyson và đòn “mộc nhĩ”

“Chuyện xảy ra trên võ đài “khi chỉ còn 38 giây” (38 seconds left) trước lúc kết thúc “hiệp 3” (round 3). Hãng thông tấn “AP” (Associated Press) tường thuật: “Hollyfield jumped” (nhảy) up and down after being bitten on the right ear by Tyson…”

“Sau khi bị cắn (after being bitten), “vành tai phải” (right ear lobe) của Holyfield đã “chảy máu dầm dề” (bleeding badly) và “trọng tài” (referee) Mill Lane phải cho ngưng hiệp đấu để bác sĩ săn sóc vết thương. Tyson “bị phạt” (penalized) “một điểm” (one point) vì “cú húc bằng miệng” (butting in the mouth) thay vì “cú húc đầu” (head butt) như thường thấy trong “quyền Anh” (boxing) khi các “võ sĩ” (boxer) “nhập nội” (clinch).

(hết trích)

* Văn hoá: “Chuyện bên lề giải Oscar”

“A night to remember” là hàng tít chạy trên bản tin của hãng thông tấn Mỹ Associated Press (AP) bài tường thuật buổi lễ trao giải Oscar lần thứ 70 của “Viện hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh” (Academy of Motion Picture Arts and Sciences – AMPAS) được tổ chức đêm 23/03/98 tại Hollywood, Los Angeles.

Đây củng là đêm đáng nhớ của bộ phim Titanic với 11 giải Oscar, ngang hàng với bộ phim Ben-Hur cũng đoạt 11 Oscar vào năm 1959… James Cameron, người đoạt giải Oscar “Đạo diễn Xuất sắc” (Best Director) với bộ phim Titanic đã không dấu được xúc động: “… I just want to say… we’re here tonight to celebrate to the magic movies (sự kỳ diệu của điện ảnh) and I grateful every day to get to be a part of that magic, and a practitioner in it… and I love it… and tonight has been such a great celebration for us”.

(hết trích)

* Xã hội: “Khi nhà báo chơi chữ”

“Chơi chữ” (word play, play on words) là một nghệ thuật thuờng được áp dụng trong “văn chương” (literature) nói chung và trong “báo chí” (journalism) nói riêng. Để có thể “chơi” được với “chữ và nghĩa”, người cầm bút cần “một trình độ hiểu biết cao về ngôn ngữ” (a high level of language skills) cộng thêm “óc sáng tạo” (creativeness) và một chút “ý khôi hài” (sense of humor).

“Tờ Newsweek (22/6/98) bàn về hiện tượng “mua bán “vũ khí” (arms sales) tại châu Á với một tiêu đề thật hóm hỉnh “No Funds, No Guns”. Đây là lối “nhại chữ” (paraphrase) theo câu nói phổ biến của người phương Tây “No money, no honey” với hàm ý “thực dụng” (practical) trong quan niệm “tình yêu nặng về vật chất” (material love): không tiền bạc, không tinh yêu!

(hết trích)

“Học Báo Tiếng Anh” trên bán nguyệt san “Kiến Thức Ngày Nay”

Như đã nói ở trên, cuốn sách “Học Báo Tiếng Anh” gồm 122 bài viết trong năm 1997-1998 được xuất bản năm 1999 trong khi đó trên thực tế, tác giả còn giữ bản thảo những bài viết trong các năm tiếp theo với số lượng lên đến gần 500 bài đã đăng trong mục “Học Báo Tiếng Anh” trên tạp chí KTNN.

Nói chung, cuốn sách ra đời đã nhận được sự ủng hộ của người đọc, nhất là những người quan tâm đến tiếng Anh. Ngoài ra, cũng cần phải nói đến báo chí trong nước đã có những bình luận “có cánh” giúp cuốn sách lan toả rộng đến bạn đọc.

Báo Sài Gòn Tiếp Thị, ngày 4/9/1999, nhận xét: “... Đây cũng là công cụ nhằn thu ngắn cách biệt giữa kiến thức về ngoại ngữ tại trường lớp với thực tiễn cuộc sống hàng ngày...”

Báo Người Lao Động, số ra ngày 10/9/1999, giới thiệu: “... Người có trình độ tiếng Anh từ cao trung (upper-intermediate) trở lên, nếu chỉ quen cái học giáo khoa ‘bài bản’ ở trường lớp thì thường không dễ dàng đọc trôi một bài báo ngắn do ký gỉa nước ngòai viết một cách ‘lành nghề’... “Học Báo Tiếng Anh” của Nguyễn Ngọc Chính có thể giúp giải quyết một phần nào khó khăn ấy...”

Sài Gòn Giải phóng Thứ Bảy (phụ trương của nhật báo Sài Gòn Giải phóng), ngày 11/9/1999, phân tích: “... ‘Phương pháp Nguyễn Ngọc Chính’ về học tiếng Anh... So với phương pháp truyền thống của nhà trường có rất nhiều điểm mới...”

“Kiến thức Ngày nay” - Kỷ niệm số báo thứ 100 (năm 1993)

Quả là một trải nghiệm đáng nhớ trong cuộc đời cầm bút của tác giả khi đã lỡ lạc vào lãnh vực văn chương – xuất bản. Tôi gọi đó là “Tham vọng Văn chương”!

***

Có thể bạn chưa biết về quốc kỳ các nước

2025-08-20T12:11:00.000+07:00

Mọi người đều biết, Quốc kỳ là loại cờ được dùng làm biểu trưng cho 1 quốc gia. Những công trình công cộng và tư nhân như trường học và cơ quan chính phủ thường treo quốc kỳ.

Mặc dù quốc kỳ đồng nghĩa với 1 biểu tượng độc nhất của 1 quốc gia, nhiều quốc gia lại có những lá cờ khá giống nhau và do đó rất dễ nhầm với nhau.

Ví dụ như cờ của Monaco và Indonesia, chỉ khác nhau rất ít về tỷ lệ của cờ; của Hà Lan và Luxembourg, khác nhau về tỷ lệ và độ đậm nhạt của màu xanh trên cờ; và của Romania và Tchad, gần như giống hệt nhau, chỉ khác về độ đậm nhạt của màu xanh trên cờ.

Trong khi một vài sự tương đồng là tình cờ, những sự tương đồng khác lại xuất phát từ những lịch sử chung.

Ví dụ như lá cờ của Venezuela, Colombia và Ecuador tất cả đều là những biến thể của lá cờ Đại Colombia, 1 đất nước bao gồm các quốc gia trên cho đến khi họ độc lập khỏi Tây Ban Nha.

Lá cờ của Ai Cập, Iraq, Syria và Yemen đều là những biến thể tương tự nhau từ lá cờ của cuộc khởi nghĩa Ả rập vào 1916-1918.

Ngoài ra có thể tìm thấy một vài điểm tương đồng như nền cờ đỏ và ngôi sao vàng trên cờ những nước khối xã hội chủ nghĩa: Việt Nam (5/9/1945 cho đến nay), Trung Quốc (27/9/1949 cho đến nay) và Liên Xô (12/11/1923 đến 25/12/1991).

Cũng cần chú ý đến hình dáng của lá cờ (thường là một khối có mang hình chữ nhật), tuy nhiên quốc kỳ Nepal lại là lá cờ hình tam giác duy nhất trên thế giới. Trong khi đó, lá cờ của Thuỵ Sĩ và Vatican lại là những lá cờ hình vuông!

Trong status này, chúng tôi đưa ra một số điểm giống nhau về quốc kỳ trên thế giới khiến đa số những người bình thường dễ bị hiểu lầm hoặc không để ý đến những chi tiết khác biệt.

Mời các bạn cùng xem.

***

Niềm vui nhân đôi

2025-08-14T06:23:00.003+07:00

Tôi có một người bạn từ thời trung học ở Ban Mê Thuột, anh kém tôi 1 tuổi nhưng học hành thật xuất sắc, năm nào cũng nhận được phần thưởng vào cuối niên học.

Đó là Nguyễn Văn Hoa, sau này anh về Sài Gỏn, học tại Phú Thọ và tốt nghiệp kỹ sư điện. Ra trường anh về Trung tâm Quốc gia Kỹ thuật đồng thời giảng dạy điện tử và viễn thông tại Đại học Khoa học Sài Gòn.

Hoa đến xứ Cờ Hoa vào tháng 4/1975, ngay khi Sài Gòn sụp đổ… rồi định cư tại Bismarks, thủ phủ tiểu bang North Dakota, miền bắc lạnh giá trên đất Mỹ. Anh vẩn theo ngành kỹ thuật, làm chuyên viên kế hoạch cho một công ty điện và đến nay đã về hưu.

Mãi sau này tôi mới biết con người học kỹ thuật khô khan là vậy nhưng đầu óc lại tiềm ẩn “một nhà văn” với bút hiệu Nguyễn Ngọc Hoa. Tôi đoán, anh sửa lại chữ Văn trong giấy khai sinh thành Ngọc vì có lẽ tên của bà xã anh là Nguyễn Thị Minh Ngọc?

Anh kể mình sống tại Sài Gòn 10 năm, vừa đi học vừa đi dạy, đi làm… lúc về hưu lại mê viết để kể lại cho bạn bè nghe về những câu chuyện của cả một quãng đời xa xưa, đồng thời cũng để trau dồi tiếng Việt sau những năm dài xa quê hương.

Hoa viết rắt hăng, hiện có đến hơn 10 tập truyện ngắn, cho đến nay, tất cả đều đã được Nhà xuất bản Biển Ngọc ở Bismarks phát hành. Tôi đã có gần như đầy đủ đầu sách vì mỗi khi in xong anh luôn gửi cho tôi, gọi là… “chút niềm vui xa xứ”.

Để đọc các truyện ngắn của Nguyễn Ngọc Hoa thân mời quý bạn vào trang nhà "Thân hữu Điện lực", mục "Truyện Ngắn của Nguyễn Ngọc Hoa" tại:

https://dconnect.co.jp/.../TruyenNgan.../TruyenNgan-NNH.html.

Mới đây, tôi vừa nhận email của Hoa báo tin bà xã anh, Nguyễn Thị Minh Ngọc, hiện đang ở Sài Gòn và mang về cuốn sách mới nhất của anh, “Bản lãnh em tôi”. Sách gồm 24 truyện ngắn thuộc loại “Cố Quốc Tha Hương", chữ trích từ Đoạn Trường Tân Thanh của Nguyễn Du:

“Tấc lòng cố quốc tha hương

Đường kia nỗi nọ ngổn ngang bời bời”

Tác phẩm mới của Nguyễn Ngọc Hoa

Cũng như những cuốn sách trước, Hoa khẳng định những tác phẩm của anh “không phải là hồi ký, tự truyện hay là tài liệu ghi lại dữ kiện lịch sử, mặc dù nhiều tình tiết trong truyện có thực, kể cả nhân vật xưng hô “tôi” dùng như một chứng nhân để thuật lại chuyện đã qua”.

Trong truyện, tác giả chính là “Ba Hoa”, một biệt danh đúng như cái tên mà các bạn học ngày xưa thường gán cho những kẻ… “ba hoa chích choè” và thường đi với bước chân nhún nhảy của một con chim sáo.

Trong truyện “Bản lãnh em tôi”, Ba Hoa kể lại cuộc đời của Trọng, người em út thua anh đúng một con giáp nhưng lại là một hiện tượng đặc biệt: thông minh tử bé. Năm 14 tuổi Trọng đã bị cha là một sĩ quan chế độ cũ đã về hưu với tính khí bất thường” ông tố cáo con mình có hành động bất hiếu!

Khi gia đình sang Mỹ, cha anh uống rượu say và thường xuyên chửi bới thằng con “bất hiếu, bất mục”. Trọng bỏ nhà ra đi và trở thành một kẻ lang thang không nhà ở khắp các tiểu bang California, Texas và Florida. Trọng bắt đầu nghiện ngập và lâm vào vòng ma tuý.

Bị gia đình bắt về North Dakota để đưa đi cai nghiện, Trọng còn gỉa chứ ký của cha để rút tiền và bị bắt vào trại giam. Tại đây cậu tổ chức cuộc vượt ngục nhưng thất bại và tiếp tục ở tù.

Sau 6 tháng mất tự do mới thực sự chứng tỏ bản lãnh của Trọng: tiếp tục con đường đại học bằng cách vừa đi học, vừa đi làm. Trọng về nhà sau khi người cha khắc nghiệt qua đời. Lập gia đình, có 2 con và tiếp tục đi học để lấy bằng tiến sĩ cơ khí. Trọng là người đầu tiên trong dòng họ trở thành “Dr. Nguyễn”!

Bìa sau cuốn “Bản lãnh em tôi”

Mới đây “Ba Hoa” nhắn tin bà xã sẽ mang sách về cho tôi nhân chuyến tái hồi cố quốc. Tôi rất vui mỗi khi nhận được sách của người bạn học ngày xưa thật nhiều cá tính. Âu đó cũng là bạn bè hợp nhau qua sở thích văn chương khi đã về giá.

Chị Nguyễn Thị Minh Ngọc, đạo diễn sân khấu, biên kịch, nhà văn… về Việt Nam để ra mắt cuốn sách mới nhất, “Hồ nước mùa xuân”, mà chị nói trước qua điện thoại kèm giọng đùa, “Anh Hoa nói cuốn sách không hợp với cái “gu” của mình”!

“Hồ nước mùa xuân”, tác phẩm mới nhất của nhà văn & đạo diễn Nguyễn Thị Minh Ngọc

Sách là tổng hợp từ 21 truyện ngắn đã in rải rác trên các tạp chí từ trước năm 1975 cho đến nay. Chị Ngọc viết về cuộc đời và thân phận của nhiều phụ nữ, theo “Lời Giới Thiệu” ở đầu sách của Giáo sư Nguyễn Văn Sâm, có đọc mới thông cảm được cuộc đời của những con người đã từng bước qua sóng gió.

“… Có bầm dập đau thương trong cuộc sống từ quá khứ đến hiện tại, có chút ngang ngạnh, phản kháng trước những va chạm bầt công và có cả sự chịu đựng trong tủi nhục.

…

“Vì là một đạo diễn kịch nghệ, bài viết của chị mang tính chuyên đề (Sắc, Hương…), hay cay đắng trong giai đoạn trước và sau năm 1975 (Quán trọ. Dọn nhà…), lãng mạn và lạ lùng trong quan niệm tình yêu trai gái (Yêu tinh, Hồ nước mùa xuân, Hải Nguyệt).

…

“Nghề nghiệp khiến chị phái đi nhiều nơi, tiếp xúc với nhiều mẫu người khác nhau. Vì vậy, chị có nhiều trải nghiệm hơn và chia sẻ rất thành thật trong lối hành văn độc đáo, khiến người đọc cảm thầy thú vị bởi sự đời thường.

(hết trích)

Thủ bút của tác giả Minh Ngọc

Về phần mình, chị Minh Ngọc chia sẻ trong “Lời Tác Giả”:

“Thật ra, nhân mùa xuân, tôi cũng muốn gởi lời cám ơn đến những người đã chia sẻ nhiều chuyện riêng, chung với tôi lâu nay, trong ấy có cả học viên của tôi, khán giả, độc giả của tôi... Và sòng phẳng mà nói, dù thế nào đi nữa, tôi vẫn tin người nhận, để tâm hồn được giàu có hơn nhiều, chính là tôi.”

Đây là tác phẩm rất đáng đọc, không chỉ dành cho những ai yêu thích văn học mà còn cho những ai muốn tìm hiểu sâu hơn về cuộc sống, về con người, đặc biệt là những người phụ nữ đầy nghị lực và khát vọng trong xã hội hiện đại.

Khi đọc “Hồ nước mùa xuân”, người ta dễ dàng nhận ra nhân vật của Minh Ngọc là người nữ đương đại, từ gái mới lớn, người tình, người mẹ, người phiêu lưu, kẻ cao sang, đến người cùng khốn, người nô lệ, kẻ hy sinh…

Truyện ngắn nào cũng lấy nhân vật nữ là trung tâm, mượn yếu tố gia cảnh, bối cảnh xã hội-thời đại để cảm nhận và bóc tách các lớp vỏ tâm lý của họ ở nhiều độ tuổi. Đó là những câu chuyện viết về cuộc đời và thân phận của nhiều người phụ nữ đáng thương nhưng cũng đáng yêu.

Ngoài những rung cảm với mỗi truyện ngắn, độc giả còn được thưởng thức 35 bức tranh sơn dầu nghệ thuật của họa sĩ Đinh Trường Chinh, con trai út của danh họa Đinh Cường. Các hoạ phẩm xoay quanh chủ đề nữ giới, tạo nên một sự kết hợp độc đáo giữa văn học và mỹ thuật.

Trong “Hồ nước mùa xuân” còn kèm theo 35 bức tranh của họa sĩ Đinh Trường Chinh, con trai út của danh họa Đinh Cường

Minh Ngọc đã dựng trên 30 vở và viết trên 70 vở kịch truyền thống và đương đại, hàng trăm kịch bản cho phim truyền hình và nhiều công trình nghiên cứu về nghệ thuật sân khấu và cải lương.

Quả thật đây là một trường hợp khá hiếm trong văn chương khi một cặp vợ chồng cùng dắt tay nhau bước vào lãnh vực viết sách.

Trong truyện kiếm hiệp của Kim Dung xưa cũng có chuyện “song kiếm hợp bích” nhưng chuyện sách vở thời nay ít có chuyện như Nguyễn Ngọc Hoa – Nguyễn Thị Minh Ngọc cùng chọn chuyện viết lách như vậy.

Nhận được hai quyển sách “đặc biệt” chính là “nguồn vui nhân đôi” đối với tôi, một người “gần đất,xa trời” đã trót dấn thân vào lãnh vực văn chương chữ nghĩa.

Xin đa tạ cả hai tác giả.

Cặp “song kiếm hợp bích” Nguyễn Ngọc Hoa - Nguyễn Thị Minh Ngọc

***

Nghĩ vụn về ChatGPT & AI

2025-08-10T06:04:00.000+07:00

Chúng ta đang sống giữa thời đại đỉnh cao của công nghệ thông tin, một tương sáng lạn của Trí tuệ Nhân tạo (Artificial Intelligence - AI) đang mở ra phía trước nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn một mối đe doạ bất trắc kèm theo phía trước!

Kể từ khi ChatGPT (Chat Generative Pre-training Transformer), của công ty OpenAI của Mỹ phát triển và ra mắt vào tháng 11 năm 2022 đã nhanh chóng thu hút sự chú ý nhờ việc nó có thể hồi đáp chi tiết và trả lời lưu loát trên nhiều lĩnh vực kiến thức khác nhau trên máy tính.

Tuy nhiên, độ chính xác không đồng đều về dữ kiện thực tế của ChatGPT được xác định là mặt hạn chế đáng kể. Trong nhiều trường hợp, nội dung hồi đáp của GPT bị sai lệch hoặc vô lý, bởi ChatGPT không thể phân biệt dữ liệu mà nó lấy từ internet có đúng hay không.

Chính Công ty OpenAI cũng đưa ra cảnh báo đối với người sử dụng rằng: "Các câu trả lời bạn nhận được từ ChatGPT nghe hợp lý và thậm chí có căn cứ, nhưng chúng có thể hoàn toàn sai".

ChatGPT cũng bị chỉ trích về sự thiên vị trong các vấn đề về chính trị, lịch sử, hoặc các vấn đề gây tranh cãi về văn hóa - xã hội. Nguyên nhân là bởi dữ liệu gốc mà ChatGPT sử dụng bị ảnh hưởng bởi sự thiên vị trong nội dung hoặc thiên kiến thuật toán.

Trên mạng internet hiện nay, các nguồn tiếng Anh chiếm tỷ lệ áp đảo các ngôn ngữ khác, nên ChatGPT cũng có xu hướng trình bày thông tin từ phía Âu Mỹ hơn là thông tin đối lập từ phía các quốc gia khác.

Ngay tại phương Tây, nhiều nhà bình luận đã chỉ trích ChatGPT trình bày nội dung thiên vị các phong trào “woke” (các phong trào ủng hộ nữ quyền, hôn nhân đồng tính, chống nhiên liệu hóa thạch…), hoặc thể hiện nội dung chống Do Thái.

Chẳng hạn như câu hỏi của người sử dụng đặt ra: "Hãy kể cho tôi nghe về lúc Christopher Columbus đến Hoa Kỳ vào năm 2015 là đúng sự thật”, thì ChatGPT sử dụng thông tin về các chuyến thám hiểm của Columbus và thông tin về thế giới hiện đại để xây dựng nên câu trả lời giả định là nếu Columbus đến Mỹ vào năm 2015 thì điều gì sẽ xảy ra.

Biểu tượng của ChatGPT

Trong khi đó, trí tuệ nhân tạo AI là khả năng của các hệ thống máy tính thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến trí thông minh của con người, như học tập, suy luận, giải quyết vấn đề, nhận thức và đưa ra quyết định.

Đây là một lĩnh vực nghiên cứu thuộc khoa học máy tính, tập trung phát triển và nghiên cứu các phương pháp cùng phần mềm giúp máy móc có khả năng nhận thức môi trường xung quanh, sử dụng học tập và trí tuệ để thực hiện hành động nhằm tối đa hóa khả năng đạt được các mục tiêu đã định.

Các ứng dụng nổi bật của AI bao gồm công cụ tìm kiếm web (như Google); hệ thống đề xuất (YouTube, Amazon và Netflix); trợ lý ảo (Trợ lý Google, Siri và Alexa); xe tự lái (Waymo); công cụ sáng tạo và nội dung tạo (mô hình ngôn ngữ và nghệ thuật AI); cùng khả năng chơi và phân tích vượt trội hơn con người trong các trò chơi chiến lược (cờ vua và cờ vây).

Tuy nhiên, nhiều ứng dụng AI không được “nhận diện là AI”. Rất nhiều công nghệ AI đỉnh cao đã được tích hợp vào các ứng dụng thông thường, thường không còn được gọi là AI vì một khi thứ gì đó trở nên đủ hữu ích và phổ biến, nó không còn được dán nhãn AI nữa.

Ngoài ra, AI còn kế thừa kiến thức từ tâm lý học, ngôn ngữ học, triết học, khoa học thần kinh và nhiều lĩnh vực khác. Một số công ty như OpenAI, Google DeepMind và Meta, đang đặt mục tiêu phát triển trí tuệ nhân tạo tổng quát, một dạng AI có khả năng thực hiện hầu hết mọi nhiệm vụ nhận thức ở mức độ ngang bằng hoặc vượt trội so với con người.

Trí tuệ nhân tạo ban đầu được thành lập như một ngành học thuật vào năm 1956, và lĩnh vực này đã trải qua nhiều chu kỳ lạc quan trong suốt lịch sử, xen kẽ với nó là những giai đoạn thất vọng và mất nguồn tài trợ, được gọi là “mùa đông AI”.

Nguồn tài trợ và sự quan tâm dần tăng mạnh sau năm 2012 khi các bộ xử lý đồ họa (GPU) bắt đầu được sử dụng để tăng tốc mạng nơ-ron và kỹ năng học sâu dần vượt trội hơn so với các kỹ thuật AI trước đó.

Sự tăng trưởng này tiếp tục tăng tốc sau năm 2017 và trong những năm 2020. Sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo tạo tiên tiến đã trở nên nổi tiếng, đánh dấu giai đoạn tiến bộ nhanh chóng của lĩnh vực này với tên gọi là “cơn sốt AI”.

Trí tuệ nhân tạo tạo với khả năng tạo ra cũng như chỉnh sửa nội dung đã làm lộ rõ nhiều hậu quả ngoài ý muốn ở hiện tại, đồng thời dấy lên lo ngại đạo đức về ảnh hưởng lâu dài của AI và những rủi ro tồn vong tiềm tàng, từ đó thúc đẩy các cuộc thảo luận về chính sách quản lý nhằm đảm bảo tính an toàn và lợi ích của công nghệ này.

Tác động đầu tiên của trí tuệ nhân tạo mà chúng ta có thể dễ dàng nhận thấy chính là tỷ lệ thất nghiệp tăng cao. Nếu AI phát triển hoàn thiện, nó có khả năng thay thế con người trong các công việc trí tuệ như chăm sóc sức khỏe, phục vụ, sản xuất theo dây chuyền tự động, công việc văn phòng.

Biểu tượng của AI

Sau khi nhà vật lý học Stephen Hawking và tỷ phú Elon Musk cảnh báo về mối đe dọa tiềm ẩn của trí tuệ nhân tạo, nhiều người vẫn cho rằng họ đã quá lo xa trong khi AI đang giúp ích rất nhiều cho cuộc sống của chúng ta.

Tuy nhiên, Stephen Hawking, nhà khoa học bất hạnh ngồi trên xe lăn vào cuối những năm 1960, lại khẳng định một cách bi quan: "Trí tuệ nhân tạo có thể là dấu chấm hết cho nhân loại khi nó phát triển đến mức hoàn thiện nhất".

Nhà vật lý và vũ trụ học Stephen Hawking (1942-2018) qua đời sau nhiều năm sống chung với căn bệnh teo cơ

Tất cả mọi vấn đề đều có 2 mặt của nó: cả Tiêu cực lẫn Tích cực. Biết đâu đó trong tương lai, chúng ta lại phải đối đầu với những mặt trái như Stephen Hawking đã từng khẳng định!

***

Cặp bài trùng Thomas Edison & Henry Ford

2025-08-03T04:50:00.002+07:00

Thomas Alva Edison (1847-1931) là một nhà phát minh đã phát triển rất nhiều thiết bị có ảnh hưởng lớn tới cuộc sống con người trong thế kỷ 20. Ông là tác giả của khoảng 1.500 bằng sáng chế tại Hoa Kỳ, Anh Quốc, Pháp, và Đức. Trong số đó, việc phát minh ra bóng đèn điện đã làm thay đổi nếp sống của toàn thế giới.

Thomas Edison (1847-1931)

Ông từ trần ngày 18/10/1931 tại New Jersey, hưởng thọ 84 tuổi. Ba ngày trước khi ông qua đời (và cũng là ngày lễ kỉ niệm 52 năm xuất hiện những chiếc bóng đèn điện đầu tiên), cả nước Mỹ tắt toàn bộ đèn điện trên toàn lãnh thổ trong một phút! Đó là cách tri ân “vô tiền khoáng hậu” đối với một nhà phát minh có tầm ảnh hưởng với cả một quốc gia.

Ngoài bóng đèn điện, ông đã góp công trong việc thực nghiệm điện thoại, máy quay đĩa, tàu điện, máy phân tích quặng và một số cải tiến phát minh khác. Năm 1880 ông trở thành kỹ sư trưởng của Xưởng đèn Edison với công suất hơn 50.000 bóng đèn.

Mô hình bóng đèn thành công đầu tiên của Thomas Edison, tháng 12 năm 1879

Phòng thí nghiệm của Thomas Edison ở Menlo Park, New Jersey, thực ra là viện nghiên cứu được thành lập với mục đích chuyên biệt nhằm tạo ra những cải tiến và cách tân liên tục trong công nghệ.

Vốn bị ảnh hưởng bởi một chế độ ăn giàu chất béo từ hồi còn nhỏ, trong những năm cuối đời, ông không ăn gì ngoài việc cứ ba giờ uống một lít sữa!. Ông tin rằng chế độ ăn như vậy sẽ giúp ông hồi phục sức khỏe trong đó có sự khiếm khuyết về thính giác của mình.

Phòng thí nghiệm Menlo Park của Edison, tại Greenfield, Dearborn, Michigan

Năm 1896, Thomas Edison gặp gỡ Henry Ford (1863-1947), một nhà phát minh trong công ty của mình với tham vọng chế tạo một chiếc xe hơi thử nghiệm. Cuộc gặp gỡ “định mệnh” diễn ra trong một bữa tiệc của công ty ở New York và Edison rất ấn tượng với ý tưởng về chiếc xe chạy bằng xăng của Ford.

Nhận xét về Henry Ford, Edison đã từng nói: "Chàng trai trẻ đó đã chọn một điều đúng đắn và tôi nghĩ anh đang đi đúng hướng! Tôi khuyến khích anh tiếp tục theo đuổi!". Được sự khích lệ của nhà phát minh đáng kính, Henry Ford tiếp tục công việc của mình, cuối cùng một chiếc xe hơi đã làm nên lịch sử.

Cha của Henry Ford đã cho ông một cái đồng hồ đeo tay khi ông bắt đầu sang tuổi thanh niên. Tới mười lăm tuổi, ông đã nổi tiếng là một anh thợ sửa chữa đồng hồ giỏi, đã từng tháo ra và lắp lại các loại đồng hồ của bạn bè và hàng xóm tới hàng chục lần.

Henty Ford (1863-1947)

Năm 1891, Ford trở thành một kỹ sư ở Edison Illuminating Company, và sau khi ông được thăng chức lên làm kỹ sư trưởng năm 1893, ông đã có đủ thời gian và tiền bạc để dành cho sự chú tâm của mình tới việc thực nghiệm máy chạy xăng.

Năm 1879, Henry Ford rời gia đình để đến thành phố gần đó ở Detroit và làm việc với tư cách thợ học việc. Năm 1882, ông quay trở lại Dearborn để làm việc ở trang trại gia đình và trở thành người lão luyện trong việc điều khiển máy hơi nước loại Westinghouse và ông đã được công ty thuê để bảo dưỡng các loại máy móc.

Henry Ford sau này là người sáng lập Công ty Ford Motor. Ông cũng là một trong những người đầu tiên tiên phong áp dụng sản xuất dây chuyền lắp ráp trong ngành công nghiệp ô tô.

Ngày 5/1/1914 Ford công bố “chương trình 5 đô la một ngày” với mục đích nâng cao thu nhập cho công nhân. Chương trình này kêu gọi giảm giờ làm việc từ 9 giờ xuống còn 8 giờ và nâng mức lương tối thiểu từ 2,34 lên 5 đô la cho các công nhân lành nghề.

Dây chuyền sản suất xe hơi của Ford

Henry Ford không chỉ cách mạng ngành công nghiệp sản xuất ở Hoa Kỳ và châu Âu mà còn có nhiều ảnh hưởng tới kinh tế và xã hội trong thế kỷ 20. Người ta thường nói đến "Chủ nghĩa Ford", bao gồm sự phối hợp giữa những yếu tố sản xuất hàng loạt, tiền lương cao cho công nhân và giá thành sản phẩm thấp đối với người tiêu dùng.

Sản phẩm nổi tiếng nhất của Henry Ford là chiếc Ford Model T, được sản xuất trong khoảng thời gian từ ngày 1/10/1908 đến ngày 26/5/1927. Mẫu xe này thường được coi là mẫu xe hơi giá rẻ đầu tiên, mang đến phương tiện đi lại cho tầng lớp trung lưu của Mỹ.

Model T của Ford thành công không chỉ nhờ là một phương tiện giao thông giá phải chăng được sản xuất đại trà, mà còn bởi vì chiếc xe biểu thị sự đổi mới của tầng lớp trung lưu đang lên và đã trở thành một biểu tượng mạnh mẽ của thời đại hiện đại hóa tại nước Mỹ: 16,5 triệu chiếc được bán ra, xếp thứ tám trong danh sách 10 mẫu xe có doanh số cao nhất mọi thời đại tính đến năm 2012.

Kiểu xe Ford Model T

Ford đã trở thành một trong những người giàu nhất thế giới thế kỷ 20, ông để lại hầu như toàn bộ tài sản của mình cho Quỹ Ford, nhưng vẫn thu xếp để gia đình ông giữ được quyền quản lý công ty.

Ford rời Công ty chiếu sáng Edison năm 1899 để thành lập Công ty Ô tô Detroit. Công ty này đã nhanh chóng phá sản bởi vì Ford tiếp tục cải tiến thiết kế, chứ không bán xe. Ford cho xe của mình chạy đua với xe của các công ty khác để thể hiện các ưu thế trong thiết kế của ông.

Vì chú ý tới xe đua, ông đã thành lập nên một công ty thứ hai, Công ty Henry Ford. Trong giai đoạn này, chính ông là người lái xe và chiến thắng trong cuộc đua với Alexander Winton, một tay đua nổi tiếng và rất được hâm mộ vào ngày 10/10/1901.

Trở lại câu chuyện về “cặp bài trùng” Edison-Ford, ngày 9/12/1914, phòng thí nghiệm và nhà máy của Edison bị thiêu rụi trong một vụ hỏa hoạn. Khi đó Edison đã tuổi 67, thiệt hại trong vụ hoả hoạn quá lớn để bảo hiểm có thể bù đắp.

Trước khi đống tro tàn nguội lạnh, Henry Ford đã trao cho Henry Edison một tấm séc trị giá 750.000 đô la kèm theo một ghi chú rằng Edison có thể nhận thêm nếu cần để biểu thị “mối tình bạn vong niên” giữa hai người.

Quả thật Thomas Edison đã khiến cho Henry Ford tự tin vào bản thân mình để tạo ra một tình bạn suốt đời dù hai người cách nhau đến 16 tuổi. Tình bạn đối với hai người thật đúng như ta thường ví von là… “một cặp bài trùng”!

Đó là thứ tình bạn thực sự.

Một khi bạn cùng nhau cười vào những lúc vui vẻ… nhưng cũng sẽ cùng nhau chia sẻ trong những lúc khó khăn!

***

Dao Thái… gọt vỏ Cam

2025-08-01T08:48:00.000+07:00

Ngày 24/7/2025 súng đã nổ tại vùng biên giới giữa hai nước Thái Lan – Campuchia khiến nhiều bình luận “tếu táo” cho rằng “Dao Thái… gọt vỏ Cam”.

Xung đột Thái Lan - Campuchia

Campuchia cáo buộc Thái Lan nổ súng trước bao gồm việc không kích và sử dụng bom chùm, gây thiệt hại nặng cho nhiều cơ sở dân sự như chùa chiền, trung tâm y tế, trạm xăng, chợ và cả một phần quần thể đền Preah Vihear - di sản thế giới được UNESCO công nhận.

Phía Thái Lan cho biết việc triển khai quân đội là "cần thiết để bảo vệ lãnh thổ trước các mối đe dọa bên ngoài" đồng thời còn cáo buộc Campuchia đã dùng vũ lực xâm phạm lãnh thổ Thái Lan dọc biên giới.

Ngược lại, Bộ Quốc phòng Campuchia ra tuyên bố lên án mạnh mẽ việc Thái Lan ban bố thiết quân luật tại các tỉnh biên giới Trat và Chanthaburi, cho rằng đây là hành động dàn trận có chủ đích nhằm làm trầm trọng thêm tình hình.

Thái - Cam và các nước láng giềng

Theo báo chí Thái, ngày 26/7/2025, Hải quân Hoàng gia Thái Lan triển khai bốn tàu chiến thuộc Hạm đội 1 tham gia cuộc tập trận "Trat Pikhat Phairi 1" tại đảo Koh Kood, với khả năng khai hỏa trong vòng một phút. Đây là lực lượng khiến Campuchia e ngại nhất trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại biên giới.

Tờ Bangkok Post ngày 26/7 đưa tin Thái Lan vừa chính thức đệ đơn lên Hội đồng Bảo an, đưa ra chứng cứ Campuchia khởi xướng đụng độ vũ trang. Tổng thống Mỹ, Donal Trumph, đã vào cuộc qua lời kêu gọi đình chiến giữa hai nước.

Cả Thái lẫn Cam đều có vẻ hưởng ứng đề nghị hoà bình nhưng tình hình có vẻ như vẫn còn đang nóng. Lại có tin Malaysia, một nước trong khối ASEAN, tuyên bố sẽ đứng ra hoà giải và sẵn sàng là nơi gặp gỡ cho cả Thái lẫn Cam.

Lại có tin Thiếu tướng Duang Somneang, Tư lệnh Sư đoàn 7 Quân đội Hoàng gia Campuchia, đã tử trận trong một đợt pháo kích của quân đội Thái Lan tại mặt trận Preah Vihear. Thông tin được các kênh truyền thông Thái Lan đồng loạt đăng tải và giới chức Campuchia cũng đã xác nhận tổn thất nghiêm trọng này.

Tướng Duang Somneang - Tư lệnh Sư đoàn 7 Quân đội Hoàng gia Campuchia - đã tử trận trong một đợt pháo kích của quân đội Thái Lan tại mặt trận Preah Vihear

Chuyện chiến tranh thực ra đã bắt nguồn từ khi bà Paetongtarn Shinawatra, khi đó còn là Thủ tướng Thái, bị đình chỉ chức vụ sau khi cuộc điện đàm giữa bà và ông Hun Sen bị tiết lộ qua ghi âm lén, trong đó bà Shinawatra đã thân mật gọi ông Hun Sen là “chú” vì mối quan hệ mật thiết giữa ông Hun Sen và Thủ tướng Thaksin, cha của bà nay đã về hưu.

Mối thân tình này đổ vỡ sau bước ngoặt vì cuộc điện thoại đã bị rò rỉ vào giữa tháng 6/2025. Hiện chỉ còn là Bộ trưởng Văn hóa, bà Shinawatra nói rằng xung đột giữa Thái và Cam bắt nguồn từ các cuộc trấn áp lừa đảo qua điện thoại của chính quyền Bangkok.

Điều mà phía Thái muốn gây sức ép với Cam là 53 khu tự trị do Trung Quốc chứa chấp đám lừa đảo quốc tế nằm dọc biên giới Thái cũng như Việt Nam, nhưng đó lại là nguồn kinh tài của Hun Sen, dù đã về hưu nhưng vẫn đứng sau lưng 3 người con (được gọi là “Tam Thái Tử” đang điều hành đất nước!)

Tại Cam, Thủ tướng Hun Manet, con trai của cựu lãnh đạo Hun Sen, vẫn còn thiếu kinh nghiệm và chưa thực sự nắm giữ quyền lực độc lập. Trong khi đó, ông Hun Sen có vẻ sẵn sàng thúc đẩy căng thẳng leo thang nhằm củng cố hình ảnh dân tộc chủ nghĩa và ảnh hưởng chính trị của mình.

Hun Sen (hình chụp năm 2024)

Về phía Thái, chính phủ liên minh bấp bênh do đảng của ông Thaksin Shinawatra làm nòng cốt đang phải đối mặt với một nền kinh tế trì trệ và chao đảo trước mối đe dọa từ thuế quan của Mỹ. Chính phủ này không thể tỏ ra yếu đuối khi đối đầu với Cam trong việc “động tay, động chân” tại biên giới.

Mới đây, cựu Thủ tướng Thaksin Shinawatra đã đăng trên Mạng xã hội X, kêu gọi những người ngoài cuộc nên để quân đội Thái thực hiện nhiệm vụ của mình, đó là việc “dạy cho Hun Sen một bài học” về cách hành xử cho phải phép. Người đọc lại liên tưởng đến “bài học” của Trung quốc dạy cho Việt Nam vào năm 1979!

Xét về kinh tế, thực tế cho thấy Cam ít có tự lực, phần nhiều phụ thuộc các đại gia gốc Tàu, Việt, Thái, hoặc các công ty có gốc ở 3 nước này. Thế cho nên, nếu chiến tranh vào sâu trong các đầu não kinh tế của Cam thì thiệt hại lại chính là 3 nước nói trên.

Thái cũng không dại gì tự tay bóp chết mình, mà chỉ muốn dạy cho Hun Sen “một bài học” theo kiểu Tàu đã “dạy” Việt Mam. Tức là đánh đấm mon men ở biên giới, chủ yếu để đề cao tinh thần dân tộc và để được lòng người dân trong nước.

Xét về lực lượng, dĩ nhiên Thái hơn Cam rất nhiều, nhưng nếu tràn quân sang Cam, thì cũng kiểu VC chiến với Mỹ vì địa hình bên Cam toàn rừng núi hiểm trở, ít dân. Đây chính là chiến khu của Khmer Đỏ ngày nào, bộ đội Việt Nam còn chả chiếm nổi, Thái chiếm sao được.

Vì lý do kinh tế cũng như quân sự nêu trên chắc chắn Thái sẽ không tràn quân sang Cam và cũng không tiêu diệt các cơ sở kinh tế do Tàu gầy dựng. Chủ yếu đây chỉ là “đòn phép tâm lý” để lấy lòng những người ngoài cuộc nhằm tuyên truyền cho tính chính nghĩa. Thái làm truyền thông tốt hơn Cam nên dễ được lòng "nhân dân yêu chuộng hòa bình trên thế giới"!

Hun Sen đón Thaksin Shinawatra tại Dinh Hòa Bình ở Phnom Penh, năm 2011, khi cựu Thủ tướng Thái Lan lưu vong

Cả hai nước đều có những chính trị gia lão luyện như Hun Sen và Thaksin, những người gần như chắc chắn có thể tìm ra lối thoát cho cuộc khủng hoảng này. Điều vẫn còn là một bí ẩn vì sao ông Hun Sen lại quyết định phá hủy tình bạn hàng thập niên với gia đình ông Thaksin?

Khi Thủ tướng Thaksin và người em gái và cũng là Thủ tướng Thái Lan Yingluck (sau này) bị đảo chánh họ đã đều chạy qua Cambodia tá túc tại nhà riêng của Hun Sen. Chính Hun Sen còn bổ nhiệm ông Thaksin làm cố vấn kinh tế cho chính phủ một thời gian trong khi ông này đang lưu vong.

Sau Hội nghị Geneva tháng 7/1954, Cambodia giành được độc lập từ thực dân Pháp, nhiều vùng biên giới Thái-Cam vẫn chưa được phân định rõ ràng, nhất là ngôi đền Preach Vihear. Vấn đề tranh chấp chủ quyền đã kéo dài từ thế kỷ trước.

Tháng 8/2024 bà Paetongtarn Shinawatra (con gái của cựu Thủ tướng Thaksin) lên nhậm chức Thủ tướng kiêm Bộ trưởng văn hóa Thái Lan. Trong giai đoạn một năm trở lại đây, Chính phủ Thái thường chỉ trích Cam dung dưỡng các trung tâm lừa đảo công nghệ trực tuyến nhắm vào thường dân. Từ đó đã một số lời qua tiếng lại giữa quan chức của hai nước.

Tháng 5 vừa qua, một binh sĩ Cam bị thiệt mạng trong cuộc đụng với quân Thái tại vùng tranh chấp, gây ra căng thẳng bang giao giữa hai nước. Ngày 15/6, Thủ tướng Thái Paerongtarn gọi điện thoại cho Hun Sen để mong giải quyết và hạ nhiệt vấn đề tranh chấp biên giới.

Cuộc nói chuyện diễn ra khá thân mật qua biểu lộ tình cảm xưng hô "chú cháu"... Sau đó, Hun Sen bất ngờ tung đoạn thu âm cuộc nói chuyện đó ra bên ngoài làm bà Paetongtarn bị Quốc hội Thái Lan chất vấn và bị đình chỉ chức vụ Thủ tướng.

Cựu Thủ tướng Thái Paetongtarn Shinawatra

Từ đầu tháng 7 năm nay cảnh sát Thái Lan đẩy mạnh cuộc truy quét những đường giây lừa đảo cấu kết với những tổ chức bên Cam. Cuộc truy quét đụng tới một nhân vật tên Kok An là Thượng nghị sĩ của Cam (người gốc Hoa), cũng là đồng minh chính trị thân cận với Hun Sen.

Kok An bị Thái Lan phát lệnh truy nã với các cáo buộc là "Bố Già của Poipet”, là kẻ cầm đầu các sòng bài trực tuyến, buôn người, lừa đảo... Tại biên giới Tây Nam với Việt Nam, khu “Tự Trị Tam Thái Tử” đã nổi lên với các nhóm lừa đảo với chiêu bài “việc nhẹ, lương cao” để thu hút hàng ngàn người Việt nhẹ dạ bị bắt cóc sang Cam.

Nhiều chỉ trích nhắm vào ông Hun Sen và đảng cầm quyền đã dung túng, chứa chấp cấu kết với các thành phần xã hội đen. “Độc Nhãn” Hun Sen dĩ nhiên đã bác bỏ các cáo buộc trên từ phía Thái.

Trong một cuộc họp báo, bà Paetongtarn Bộ trưởng văn hóa Thái Lan, nói rằng cuộc xung đột quân sự Thái - Cambodia nổ lớn kỳ này là do phía Thái đã quyết liệt trấn áp các tổ chức lừa đảo trực tuyến. Rõ ràng là bà đã đụng chạm đến quyền lợi đảng CCP đang cầm quyền tại Cambodia và của gia đình ông Hun Sen.

Nạn nhân của lừa đảo tại các khu tự trị trên đất Cam

Nhân chuyến viếng thăm Việt Nam, ngày 27/12/2013, Thủ tướng Hun Sen nói chuyện bằng tiếng Việt trước 700 cựu quân tình nguyện Việt Nam rằng “dù bất cứ đổi thay nào, quan hệ hai nước sẽ mãi không thay đổi”. Ông còn nói thêm: “Lịch sử đã xác minh, nếu không có sự hỗ trợ tình nguyện của Việt Nam, Campuchia sẽ không được giải phóng và hồi sinh”.

Thủ tướng Campuchia kể lại thời tuổi trẻ (khi đó mới 25) và con đường tham gia cách mạng bằng cách đường tìm đến Việt Nam. Một ngày tháng 6/1977, chàng sĩ quan trẻ tuổi "chạy sang" Việt Nam để tìm kiếm sự ủng hộ cách mạng.

Ông kể có những thời điểm đã từng khóc khi Việt Nam đánh Pol Pot từ tháng 10/1977 nhưng lại rút đi vào tháng 1/1978: "Tôi đã khóc và tự hỏi vì sao quân tình nguyện đánh vào và rút về. Đó thực sự là khó khăn đối với tôi, tôi đã rất buồn".

"Ở Campuchia, Việt Nam đã hy sinh hàng vạn người, bị thương không biết bao nhiêu… đó là một cái giá rất cao. Vừa hy sinh tính mạng của dân, quân, vừa hy sinh tài sản, vừa hy sinh chính trị, ngoại giao. Hồi đó VN bị cấm vận từ bên ngoài vì nhân dân, đất nước Campuchia chịu hy sinh và hơn 30 năm người ta mới công nhận".

Hun Sen tại Hà Nội, ngày 27/12/2013

Từ một anh sĩ quan Khmer Đỏ chạy theo Việt Nam rồi leo lên đến vị trí quyền lực cao nhất của Cam rồi lại toan tính thiết lập chế độ độc tài gia đình trị cha truyền con nối đứng trên cả vương triều đúng là một “bước nhảy vọt”!

Ấy vậy mà còn toan tính, còn tỏ ra quá khôn, chơi xấu một cô cháu con của bạn thân của mình. Khôn vặt quá nên hóa dại, tự thân bêu cái bản chất xấu xa của mình ra, không những gây thù chuốc oán với một gia tộc lớn của Thái mà còn gây thù với cả nước Thái Lan.

Mặt khác, trong chiến tranh Việt Nam ngày xưa, Thái đã đóng một vai trò chiến lược của Mỹ với căn cứ không quân Utapao để từ đó xuất phát phi cơ oanh tạc B-52 đến các vùng giao tranh tại Việt Nam.

Đập Lower Sesan 2 là một trong nhiều công trình thủy điện do Trung Quốc tài trợ và điều hành, đang hủy diệt vùng hạ lưu Mekong bằng tốc độ khô cạn khốc liệt chưa từng có.

Người Việt không thể nói về tội ác của Hun Sen mà không nhắc đến cơn hấp hối của Đồng bằng sông Cửu Long. Những cánh đồng từng mang nặng phù sa giờ đã trắng bạc, những con kênh từng đầy cá giờ chỉ còn bùn và muối.

Người dân Campuchia bên trong nơi trú ẩn tạm thời ở tỉnh Srisaket ngày 26/7/2025

Ngày nay, trước những biến cố quân sự giữ Thái và Cam, đa số người dân Việt có khuynh hướng nghiêng về Thái nên mới có câu nửa châm biếm, nửa nghiêm túc: “Dao Thái… gọt vỏ Cam”.

Người Trung Quốc nay đã chuyển sang dùng người Cam lừa người Cam, dùng người Việt lừa người Việt... Sử dụng cả công nghệ lẫn phương tiện và... cơ bắp. Bọn tuyển người kết hợp cả dụ dỗ lẫn bắt cóc, xịt thuốc mê... đang len lỏi khắp chốn, ngay trên đất Việt.

Đó cũng là điều dễ hiểu vì hiện có hàng ngàn người Việt bị cầm giữ tại Cam chỉ vì những lời dụ dỗ hấp dẫn… “việc nhẹ, lương cao”!

***

Tôi đến với Nàng Thơ

2025-07-25T17:47:00.000+07:00

“Ngán cho cái mũi vô duyên,

Câu thơ thi xã, con thuyền Nghệ An”

(Cao Bá Quát)

Tương truyền trong thời gian làm một chức quan nhỏ ở Bộ lễ, Cao Bá Quát được nghe thơ của “Thi xã Mặc Vân”, nơi quy tụ nhiều thi sĩ nổi tiếng như Tùng Thiện Vương, Hà Tôn Quyền... thế nhưng ông lại lắc đầu, bịt mũi và thốt lên hai câu tỏ ý chê bai như trên.

Cao Bá Quát đã so sánh thơ thi xã với mùi của con thuyền buôn mắm xứ Nghệ… theo ý ông, “thơ không thể ngửi được!”… Đó có lẽ là lối phê bình thơ có một không hai trên thi đàn nước ta từ xưa đến nay.

Ngày nay, chúng ta thường coi thơ là một hình thức nghệ thuật tinh vi trong việc sử dụng ngôn ngữ với sự chọn lọc và sắp xếp từ ngữ để tạo nên hình ảnh mang tính gợi cảm đồi với người đọc hoặc người nghe.

Trong các thể loại thơ ở Việt Nam, ta có thể kể đến lục bát, song thất lục bát, các thể loại thơ Đường luật như thất ngôn bát cú, thất ngôn tứ tuyệt, ngũ ngôn bát cú rồi đến các loại thơ mới và thơ tự do.

Ngoại trừ thơ tự do, một hình thức hầu như không có một cấu trúc rõ rệt, các loại thơ khác hầu như đều có niêm luật nhất định. Chặt chẽ nhất có thể là các loại thơ Đường, trong đó cấu trúc về nội dung, luật về số chữ trong câu, số câu trong bài, về cách gieo vần quyết định thể loại của bài thơ.

Sự khắt khe trong cấu trúc làm cho thơ Đường trở nên gần như một hình loại văn học chỉ dành riêng cho các tầng lớp trung lưu trở lên. Chính vì sự khắt khe này, thơ Đường hiện nay dần dần bị phai nhạt và hầu như không còn ai để ý đến nữa.

***

Tôi cũng có một thời gian lạc vào đất của Nàng Thơ bằng cách “ti toe” viết ra một số bài thơ tuỳ theo cảm hứng và thấy rằng để làm “thi sĩ” khó hơn “văn sĩ” rất nhiều! Với văn chương, chỉ viết trong lúc ý tưởng tuôn trào nhưng với thơ phú không thể như vậy, làm thơ là một quá trình nhiêu khê vì phải sàng lọc câu chữ để diễn tả nỗi lòng.

Bước đầu tiên tôi có cả một thời gian dài chỉ dành để chép thơ của các thi sĩ nổi tiếng mà mình yêu thích khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Những bài thơ của các “bậc thầy” như Xuân Diệu, Lưu Trọng Lư, Nguyễn Bính… cho đến Nguyên Sa, Vũ Hoàng Chương, Nguyễn Tất Nhiên… đã chiếm một chỗ ngồi trong quyển sách “thư chép tay”.

Phải đợi đến những năm cuối trung học trên Đà Lạt tôi mới lần đầu tiên làm 4 câu thơ lục bát do hoàn cảnh hữu tình xuất phát từ sở Xứ sở Sương mù. Cậu học sinh cảm thấy cô đơn giữa những con phố đông người đã phải thốt lên:

“Tôi đi giữa phố đông người

Bước chân thu nhỏ cho chiều dừng đây

Khẳng khi đôi ống chân gầy

Kéo lê hè phố gót giầy thời gian!”

Bài thơ “Xưa & Nay” viết năm 2023 lập lại ý của những câu thơ đầu tiên nhưng đã có phần mô tả những diễn biến của cuộc đời sau khi đã từng bị đời hành “lên bờ, xuống ruộng”:

“Xưa đi giữa chốn đông người

Kéo lê hè phố gót giầy thời gian

Nay ngồi một chỗ thở than

Muốn đi chẳng đặng… vẫn ham với đời!

“Xưa còn hăm hở làm người

Bon chen, kèn cựa… nửa cười, nửa than

Ngày nay quanh quẩn một mình

Biết không tìm được ai người tri âm!

"Một mình lặng lẽ âm thầm

Cuối đời tiếc nuối… chỉ ngần ấy thôi

Đi ra rồi lại đi vào

Cũng may còn sức… đi vào, đi ra!

“Bao giờ thoát kiếp ta bà

Để ta rảnh nợ… đường xa khởi hành

Giã từ mọi thứ đành hanh

Bước lên một chuyến tàu nhanh tốc hành?

Cho đến khi tôi gặp được người trong mộng, nàng chỉ nói một câu “Chán em đi!” thế là bao ý tưởng tuôn trào:

“Mới hôm qua, gần nhau, em thủ thỉ

“Anh yêu nhiều, yêu quá… chán em đi!”

Chán em ư? Chuyện chẳng có bao giờ

Khi tình vẫn một lòng yêu, em nhỉ?

“Anh lại nghĩ, đến một ngày nào đó,

Em quay lưng, phủi tay… em giũ bỏ…

Chán cuộc đời và chán cả tình anh

Biết sao được… khi bất ngờ còn… bỏ ngỏ?

Nguồn thơ lai láng, tôi lại làm tiếp một bài “Bao giờ anh mới chán?”:

“Em hỏi anh, “Bao giờ anh mới chán?”

Câu hỏi này anh suy nghĩ lan man

Nói sao nhỉ? Cuộc đời này chán thật,

Một kiếp người mang khát vọng dở dang.

“Anh vẫn nghĩ, cuộc đời sao chán quá

Hết ngày này, rồi tháng khác trôi qua

Rồi công danh, sự nghiệp… đến tuổi già

Trong phút chốc thành hư vô, huyền ảo.

“Cho đến ngày anh gặp em trong mộng

Bỗng thấy mình như sống lại, chờ mong

Bao buồn chán bỗng dưng tan biến mất

Một nụ cười cũng đủ xóa hư không!

“Kể từ đó, anh không còn biết chán

Khi nhìn em như một giọt sương tan

Như người say nhìn đáy cốc rượu tàn

Và như thế… cuối đời anh viên mãn!

Thơ tình tời trai trẻ thật muôn mặt, kể cả những lúc thất tình chỉ mong toàn điều xấu xảy đến với người mình yêu. Phải chăng đó là phản ứng “trả thù” vì đã yêu mà không được đáp lại:

“Gió rung rầm rập mái lầu

Nghe như đinh đóng trên đầu người yêu!

Mưa rơi sầm sập mái ngoài

Dường như đinh đóng quan tài tình yêu!

“Mưa rơi, mưa đổ mỗi chiều

Mình ta lặng ngắm người yêu lìa đời!

Mưa rơi, mưa mãi không thôi

Làm sao như thể xa rồi người ơi!

“Trời cho mưa gió, chi trời

Lòng ta một nỗi rối bời tâm can.

Ước gì không phải là nàng

Để ta không phải ngỡ ngàng tình si!

Năm tháng trôi qua, tôi thấy mình bắt đầu già và chỉ còn lại một mình. “Độc hành” là tựa một bài thơ của một người bỗng cảm thấy cô đơn sau khi đã bon chen với đời… mà đời thì lại dửng dưng với kẻ đã từng lăn lộn trong guồng máy vô tình:

“Tôi vẫn đi bên cạnh cuộc đời

Xa hoa, lộng lẫy… một mình tôi

Có ai thấu được lòng tôi với

Xin góp dùm tôi… chỉ một lời!

“Tôi vẫn ngồi đây quá nừa đời

Buồn vui lẫn lộn… chỉ mình tôi

Ai người thấu được đời phiêu lãng

Một kẻ lang thang rất kiệm lời.

“Cứ thế mà trôi đến cuối đời

Sang hèn, tủi nhục… một mình tôi

Đến nay biết được thì tôi đã

Gần đất, xa trời… bỏ cuộc chơi!

Độc hành

Tôi “Tự trào” qua một bài thơ ngũ ngôn, chữ thì ít nhưng lại truyền tải một ý thật dài để diễn tả cuộc đời của một kẻ mà người ta thường ca tụng “thất thập cổ lai hy”:

“Trông gầy như que tăm,

Ít đi, chỉ muốn nằm

Tuổi già ngày chồng chất,

Ngày tháng bỗng lạnh căm!

“Húp cháo ngon hơn cơm,

Thịt thà trông phát ớn

Còn đâu tái, nạm, gầu

Những ngày ăn phở sớm.

“Cá là bạn thiết thân

Dễ nhai, chẳng phải nhần

Răng cái còn, cái mất

Cố gắng mà nuôi thân.

“Cá là bạn thiết thân

Dễ nhai, chẳng phải nhần…”

Cuộc gặp gỡ với Nàng Thơ xin được chấm dứt bằng ”Chân dung tự họa” viết năm 2022. Tôi nhìn thấy mình như một bộ xương khô hữu dụng cho các sinh viên trường Y để nghiên cứu về xác thân con người. Đó là việc làm hữu ích cuối cùng để giúp đời trước khi nhắm mắt:

“Bày mươi năm... tuổi có dư

Thêm bốn năm nữa là tròn tám mươi

Cầm tinh con chó giữ nhà

Thức khuya dậy sớm cùng gà gáy vang.

“Cơm ba bốn bữa ăn vào

Mà sao thân thể lúc nào cũng teo

Xương trên, xương dưới thi nhau

Xuất đầu, lộ diện trước sau đuề huề.

“Tay chân cà khẳng, cà kheo

Mắt mờ nên phải kinh đeo cả ngày

Ngủ thì chợp mắt tỉnh queo

Như con mèo ướt meo meo góc giường.

“Sáng ra nhìn lại trong gương

Thấy nguyên một bộ xương khô đứng nhìn

Ai đây? Ngợm chẳng ra người

Hồn ma, bóng quế miệng cười thấy ghê!

“Chân dung tư họa rõ phiền

Có ai thông cảm nỗi niềm… bộ xương?

Mai đây xin việc Trường Y

Bộ xương cách trí giúp nhiều sinh viên.!

Chân dung tự họa

Hi vọng những vần thơ vụng về của một kẻ "ngoại đạo" như tôi sẽ không khiến những bậc đàn anh, đàn chị phải "bit mũi" như Cao Bá Quát ngày nào!

***

(*) Cao Bá Quát (1808-1855) sống cùng thời với Phó bảng Nguyễn Văn Siêu (1795-1872) nổi tiếng về tài thơ văn, đồng thời là kiến trúc sư xây dựng nên quần thể đền Ngọc Sơn, Đài Nghiên, Tháp Bút, cầu Thê Húc ở Hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội. Cả hai ông đều được người đương thời xưng tụng là “Thần Siêu, Thánh Quát” hay như “Văn như Siêu Quát vô tiền Hán”.

***

Phát minh nhỏ… nhưng tiện ích lớn!

2025-07-22T15:09:00.000+07:00

Liệt kê dưới đây là những phát minh nhỏ nhưng lại khiến thế giới của chúng ta đã thay đổi rất nhiều! Nói khác đi, người ta tự hỏi không biết thế giới này sẽ ra sao khi không có sự hiện diện của chúng?

Có một sự thật, ngày nay hầu như rất ít người biết đến tác giả của những phát minh nhỏ nhặt mà ta sử dụng hàng ngày! Cũng có thể nói, đó là những người thầm lặng trong công việc sáng tạo những vật dụng khiến cuộc sống ngày của chúng ta ngày càng thoải mái hơn.

Thomas Edison (1847-1931) với hơn 1.000 bằng sáng chế cho các phát minh của mình, đã từng nói:

“Người thành công có thói quen làm điều mà kẻ thất bại không thích làm”

(The successful person makes a habit of doing what the failing person doesn’t like to do).

***

Bàn chải đánh răng - William Addis

Năm 1770, William Addis vẫn đang trong tù ở nước Anh. Hồi đó, người ta thường dùng một miếng vải để chà răng với muối và than. Addis nghĩ ra cách thay thế chúng bằng cách đục lỗ trên một miếng gỗ nhỏ, bỏ vào trong đó chút muối và than, giữ chúng bằng một chút keo. Khi ra tù, Addis cải tiến bàn chải đánh răng của mình để tung ra thị trường một sản phẩm công nghiệp qua Công ty Wisdom Toothbrushes mà ngày nay vẫn cón hoạt động.

Viên thuốc dạng sủi bọt - William Upjohn

Trước khi có viên thuốc dạng sủi do William Upjohn sáng chế năm 1880, người ta chỉ có 1 trong 2 cách để uống thuốc: dưới dạng bột hoặc nước. Bốn năm sau, ông Upjohn tạo ra máy để sản xuất hàng loạt loại viên sủi qua Công ty Upjohn Pill and Granule Company. Công ty này hiện diện tại thị trường gần một thế kỷ trước khi sáp nhập với một công ty khác vào năm 1995.

Dây kéo (phéc-mơ-tuya) - Whitcomb Judson

Trong suốt cuộc đời, nhà phát minh Whitcomb Judson đã cầu chứng tại toà khoảng gần 30 phát minh, trong số đó có dây kéo phéc-mơ-tuya vào năm 1892. Loại dây kéo này được dùng để thay thế cho dây cột giầy mang ở dưới chân. Đáng tiếc một điều là Judson đã qua đời trước khi phát minh của ông trở thành phổ biến như sau này dùng trong việc thay cho khuy cài quần áo!

Mắc áo - Albert J. Parkhouse

Câu chuyện ai là người nghĩ ra chiếc mắc áo đầu tiên cho đến nay vẫn còn là một đề tài gây nhiều tranh cãi… trong đó nhiều người tin rằng chiếc mắc áo bằng gỗ là phát minh của Thomas Jefferson, “vị cha già” trong lịch sử của nước Mỹ xưa kia! Chiếc mắc áo mà chúng ta sử dụng ngày nay được Albert J. Parkhouse đăng ký bản quyền từ năm 1903.

Máy điều hoà không khí - Willis Carrier

Chiếc máy điều hoà đầu tiên sử dụng không khí không độc hại và không dễ cháy được Willis Carrier tung ra thị trường vào đầu thế kỷ thứ 20. Đến năm 1902 ông thêm vào bộ phận điều chỉnh độ ẩm. Đến năm 1915, Carrier thành lập Công ty Carrier Engineering Corporation cho đến nay.

Đèn giao thông - Garrett Morgan

Một tai nạn giao thông nghiêm trọng đã thúc đẩy Garrett Morgan nghĩ ra cách tạo đèn giao thông với các tín hiệu màu xanh (được đi), màu đỏ (dừng lại) và màu vàng (chuẩn bị dừng). Morgan đăng ký bản quyền phát minh của mình vào năm 1922 và sau đó bán lại cho General Electric vào năm 1922 để vận hành đèn giao thông từ đó.

Bút bi (bút nguyên tử) - Laszlo Biro

Laszlo Biro là một nhà báo người Hungary, ông muốn dùng mực in cho bút máy của mình vì lý do dùng loại mực thông thường rất lâu khô. Biro nghĩ ra cách dùng một viên bi nhỏ trên đầu bút để giúp mực trong bút tiết chế được dòng chảy đồng thời mực sẽ mau khô hơn. Ông đã đăng ký bàn quyền bút bi vào năm 1938, sau đó bán lại cho Công ty Marcel Bich và đó cũng lá lý do loại bút bi này còn được gọi là… “Bút Bic”!

***

Người viết thuê từ Sài Gòn

2025-07-18T15:41:00.000+07:00

Tại Bưu điện Trung tâm Sài gòn có một người đã từng được mệnh danh là "người viết thư xuyên hai thế kỷ", “người viết thư tay thuê cuối cùng của Việt Nam”… người đã từng chấp bút cho hàng nghìn lá thư viết tay bằng các thứ tiếng Việt, Anh, Pháp, giúp các gia đình người Việt ở nước ngoài được kết nối với người thân trong suốt 30 năm làm hành nghề.

“Người viết thuê” Dương Văn Ngộ (1930-2023) vốn xuất thân từ một gia đình gốc Hoa nghèo khó, năm 16 tuổi, ông bắt đầu làm việc cho ngành bưu điện với vai trò bưu tá, đến năm 1990 về hưu và bắt đầu công việc viết và dịch thư tay thuê ngay tại Bưu điện Sài Gòn.

Người Sài Gòn quý ông bởi sự cần mẫn và tỉ mỉ trong từng con chữ, thay họ truyền tải thông điệp qua những cánh thư gửi đến thân nhân ở nước ngoài. Bưu điện có đến 6 người cùng nghề nhưng đã nghỉ việc rồi qua đời, nhưng ông là người viết thư cuối cùng, theo đuổi đến ngày cuối đời dù đã 90 tuổi.

Ông Dương Văn Ngộ (1930-2023)

Ông Ngộ đã bắt đầu gắn bó với nghề bưu chính từ năm 16 tuổi, ban đầu làm việc tại Bưu điện Thị Nghè và đến năm 1948, ông trở thành nhân viên chính thức của Bưu điện Sài Gòn. Công việc ban đầu của ông là lựa thư để chuyển đi, sau đó lần lượt trải qua nhiều công việc chuyên môn trong nghề.

Năm 36 tuổi, ông được bưu điện cho đi học tiếng Anh và Pháp nhằm phục vụ công việc. Ông Ngộ kể rằng lúc đầu được học tiếng Pháp ở Trường Tiểu học Phú Lâm, còn việc thông thạo tiếng Anh là nhờ được Ban giám đốc cho đi học ở Hội Việt Mỹ.

Khi về hưu, ông được bố trí một bàn làm việc tại một góc của trung tâm Bưu điện, phía cuối dãy hành lang. Từ thứ 2 đến thứ 6, ông Ngộ đều đặn làm việc từ 8 giờ sáng đến 3 giờ rưỡi chiều. Công việc của ông là viết thư tay, ngoài ra ông còn hướng dẫn thông tin cho những người lần đầu đến bưu điện.

Người về hưu trong Bưu điện thành phố

Suốt 30 năm trong nghề, ông Ngộ đã chứng kiến nhiều buồn vui của người đời và từng chắp cánh cho không ít cuộc hôn nhân... Hàng vạn bức thư tình của những người yêu gửi cho nhau đã từ Bưu điện Trung tâm Sài Gòn chuyển đến tận tay người nhận khắp thế giới. Dù đã viết hàng vạn lá thư tay, nhưng ông bảo, mỗi khi viết cho khách xong là ông... quên hết.

"Nguyên tắc trong nghề, phải tuyệt đối giữ bí mật và quên ngay những gì mình vừa viết ra cho khách". Nên khi khách đi là ông không giữ lại bất cứ thông tin gì cả. Ông cũng không hỏi gì thêm về nhân thân, mối quan hệ thư từ của khách bởi ông cho rằng đó là những chuyện riêng tư, tò mò là không phải phép.

Mỗi lần dịch thư, ông chỉ lấy từ 10.000 đến 15.000 đồng, nhiều người ngỏ ý muốn cho thêm nhưng ông cương quyết không nhận vì ông không làm công việc này vì tiền mà chủ yếu là để giúp đỡ mọi người.

Bàn làm việc nhỏ của ông với tấm bảng đề dòng chữ “Nơi chỉ dẫn và viết giúp”, bên cạnh là mấy cuốn từ điển Anh - Pháp - Việt, kính lúp, những bài báo cũ cùng xấp ảnh kỷ niệm do nhiều du khách khi ghé lại nơi đây đã chụp và tặng lại ông.

“Ngày nào còn cống hiến được cho xã hội thì tôi vẫn làm, mình phải làm sao để du khách tới đây người ta yêu mến đất nước của mình”, ông Ngộ tâm sự.

Một tấm “bảng hiệu” đơn giàn

Ông chưa bao giờ đi đâu ra khỏi Việt Nam nhưng ông lại có nhiều bạn bè ở khắp năm châu. Khách du lịch nước ngoài tới đây không chỉ để để ngắm một trong những bưu điện cổ và đẹp nhất châu Á mà còn để được tận mắt chứng kiến công việc viết thư thuê của một nhân viên bưu điện về hưu.

Những năm 90 của thế kỷ trước, có những bức thư tình từ Pháp gửi về Việt Nam lời lẽ rất hay. Như một anh chàng người Pháp viết rằng trời vào đông băng giá lạnh lẽo và đông cứng mọi thứ, nhưng chẳng thể đóng kín tâm hồn anh ấy khỏi nỗi nhớ về cô gái Việt Nam vừa mới gặp, anh ta mong được cô chấp nhận hò hẹn.

Tất cả những bức thư họ gửi cho nhau trong rất nhiều năm ông Ngộ là người dịch. Kể cả trước ngày cô gái lấy chồng…"Bức thư chia xa đẫm nước mắt khiến tôi cũng buồn theo vì chẳng đành lòng, tôi dịch mà tự thấy đau cho họ. Nghề này có những nỗi buồn khó nói lắm. Còn nhiều chuyện nữa, có kể cả tháng cũng không hết", ông Ngộ tâm tình.

"Thế bây giờ có thư tình nào người ta viết cho nhau nhờ bác không?"

"Có nhưng ít", ông nói. Dù gì người ta nhận một bức thư tay cảm xúc cũng sẽ khác với thư điện tử rất nhiều. Có lẽ, trong lòng ông Ngộ hiểu rõ cả một trời thương nhớ cũ rồi sẽ dần lùi đi nhường chỗ cho thư tín điện tử.

Ông Ngộ bên những… “tác phẩm”

Những yêu thương xuyên biên giới mà người gửi đi mỗi ngày vẫn tới lui bưu điện chờ hồi âm và vỡ òa khi đối phương hồi tín. Sau đó, mọi chuyện sẽ thành hoài niệm, chẳng ai kể, chẳng mấy người nhớ đến.

Có một bà mẹ vẫn lặn lội từ Bình Phước lên bưu điện Sài Gòn để nhờ ông Ngộ dịch thư sang tiếng Pháp, và gửi cho con trai đều đặn 2 – 3 tháng một lần. Qua thời gian, người đàn ông Pháp không chỉ gửi thư tay cho mẹ, mà còn gửi riêng những lá thư thể hiện sự cảm kích sâu sắc đến ông đã luôn miệt mài truyền tải thông điệp cho hai mẹ con.

Bà Nguyễn Thị Thu Vân, Giám đốc Bưu điện TP.HCM, tâm sự: "Bác Ngộ là một phần của bưu điện, bác đã dành cả cuộc đời cho nghề, những câu chuyện của bác kể cho du khách thật sự có ý nghĩa rất lớn”

Nỗi lòng của bà Vân cũng chính là lo lắng của nhiều người. Những ngày trái gió, ông mệt không thể đến được, góc bưu điện bỗng chưng hửng, trống trải. Những nhân viên bưu điện lại mong ngóng ông…

Hình chụp ông Ngộ bên ngoài bưu điện (tháng 7/2019)

Hình ảnh một ông lão đạp chiếc xe cà tàng đến Bưu điện Trung tâm Sài Gòn, cần mẫn viết hộ những dòng thư cho khách cũng đã trở thành quen thuộc, một nét rất riêng của người Sài Gòn.

Ông Ngộ đạp xe đến chỗ làm

Phần thưởng tinh thần quý giá nhất là đối với ông là Giải thưởng Kova năm 2016, một giải thưởng trao tặng cho những người hoạt động trong các lãnh vực Kiến tạo, Sống đẹp, Triển vọng và Nghị lực, được sáng lập tại Việt Nam từ năm 2002.

Ông Ngộ nhận Giải thưởng Kova, 2016

Tiếp đến, năm 2020 ông Dương Văn Ngộ còn được Trung tâm sách Kỷ lục Việt Nam trao danh hiệu "Người viết thư thuê lâu năm nhất Việt Nam". Quả là một điều quá tự hào!

Xác lập kỷ lục "Người viết thư thuê lâu năm nhất Việt Nam"

Ông Dương Văn Ngộ qua đời ngày 1/8/2023 tại quận Bình Thạnh, Sài Gòn, hưởng thọ 94 tuổi, và được yên nghỉ tại Hoa viên Bình Dương.

“Người viết thuê” đã để lại một kỷ niệm khó quên trong lòng những người biết chuyện tại Sài Gòn… Kính chúc ông an nghỉ sau một quãng đời, tuy bình dị nhưng lại trán đầy nhân ái.

Lời tiễn biệt cuối cùng

***