fot. flickr.com (incandenzafied)

Ekspresyjnej gestykulacji i mimiki Włochów nie należy traktować zatem jako zwykłego „wymachiwania” rękami czy grymasami. Jest to bowiem swoistego rodzaju kod za którym stoją określone zdania i słowa. Ruchy rąk często poparte są dodatkowymi słowami, ale nie jest to konieczne. Sam gest wystarcza nam do dokonania i odbioru określonego przekazu.

Chociaż wszyscy Włosi wykorzystują język niewerbalny w celach komunikacyjnych, to na Południu kraju zjawisko to jest wyraźniejsze i znacznie częściej wykorzystywane. Pozycja mowy ciała jest uwarunkowana społecznie. Jest na tyle istotna, iż została wielokrotnie zilustrowana i opisana w wielu publikacjach. Odpowiednie opisy odnajdziemy m.in. w wielu podręcznikach akademickich służących do nauki kultury oraz języka włoskiego.

fot. flickr. com (E>mar)

Osoby chcące uczyć się języka włoskiego nie powinny zatem ograniczać się wyłącznie do gramatyki. Wskazane jest również zapoznanie się z innymi elementami włoskiej kultury,
a mowa niewerbalna z pewnością do niej należy. Warto jednakże pamiętać, iż gesty – podobnie jak i dialekty – mogą mieć różne znaczenie w poszczególnych regionach Włoch. Część z nich jest wspólna i zrozumiała przez wszystkich mieszkańców Półwyspu Apenińskiego, ale należy liczyć się również z tym, iż niektóre charakterystyczne są wyłącznie dla określonych obszarów kraju.

Jadąc na Sycylię lub do Rzymu warto wcześniej zapoznać się z podstawowym systemem mowy ciała, co usprawni komunikację oraz pozwoli lepiej zrozumieć intencje rozmówcy.
Oto kilka przykładów.
Charakterystycznym gestem przedstawiającym zadowolenie jest zetknięcie kciuka z palcem wskazującym, a następnie szybki ruch dłoni w linii poziomej. Mamy zatem niewerbalny odpowiednik słowa perfetto.
Chcąc pokazać, iż chcemy już sobie gdzieś pójść, czyli włoskie andare via, wystarczy przybić wierzchnią częścią dłoni drugą rękę.
Z kolei szybkie poruszanie zamkniętymi dłońmi z góry na dół wyraża polskie „ale o czym mówisz?” co Włosi zrozumieliby jako ma cosa dici?
Natomiast, kiedy coś nam smakuje, wystarczy przyłożyć palec wskazujący do policzka i zacząć szybko nim obracać. Wyrażamy w ten sposób, że coś jest delizioso, a więc „zachwycające, wyśmienite”.
Często spotkać możemy się również z sytuacją, kiedy to nasi rozmówcy pocierają szybko podbródek wierzchnią częścią dłoni. Chcą nam przez to przekazać, że coś non mi importa, czyli „nie obchodzi mnie to”.

To tylko kilka z podstawowych możliwości gestykulacji z którymi możemy się spotkać w czasie podróży przez półwysep Apeniński. Zachęcam zatem do własnych obserwacji i poszerzania wiedzy w tej materii. W końcu „włoski to nie tylko język – to styl życia”.

fot. flickr.com (toddmecklem)

Szukałam i znalazłam.

Na granicy Bukowiny Tatrzańskiej i Brzegów, u podnóża dostojnych Tatr, stoi przepiękny, drewniany dom, który zamieszkują Dominika i Salvatore. Na co dzień mieszkają we Włoszech, gorące słońce Kalabrii to dla nich chleb powszedni, jednak tęsknota za miejscem, w którym spędzali tylko wakacje była tak silna, że postanowili wracać do Polski częściej, a przy tym dzielić się z Polakami tym, co potrafią doskonale – jedzeniem.

Od 17 lipca 2010 roku ten dom to już nie tylko zwykły dom, ale także Baita Italiano in Zakopane, miejsce, w którym być znaczy dobrze zjeść, a dobrze zjeść znaczy po prostu być! Gdybym nie spróbowała osobiście, nie wiedziałbym, że tak istotnie jest.

Propozycji dobrego jedzenia jest sporo. Każde danie, które serwują gospodarze jest przygotowane ze świeżych produktów, część z nich przywieziona bezpośrednio z Kalabrii. Wykorzystują w swojej kuchni produkty sezonowe, jak mówi Pani Dominika: gotujemy tak, jak gotuje się we Włoszech, czyli wykorzystując to, co dojrzewa w danym momencie.
Pamiętają jakie potrawy lubią ich goście, którzy wracają do Baity, pamiętają co jedli ostatnio, co im smakowało szczególnie. Pani Dominika dodaje: za każdym razem staramy się, aby nasi goście spróbowali czegoś nowego. Przy wyborze menu degustacyjnego często proszą nas o przygotowanie im niespodzianki. W takich sytuacjach lubimy eksperymentować i tak powstają nowe dania.

Na pytanie czy łączą kuchnię włoską z polską odpowiadają, że nie, ale starają się wykorzystywać produkty dostępne w Polsce, np. z suma afrykańskiego z hodowli w Szaflarach przygotowują doskonałe carpaccio, lub podają zapiekanego w piekarniku z pomarańczami i czerwoną cebulą z Kalabrii – Tropea, dodatkowo z musem z czarnych oliwek. Tego typu dań w ich menu jest bez liku.

Ja jadłam nieskomplikowane spaghetti z sosem pomidorowym ze świeżą bazylią posypane startym parmezanem oraz miałam okazje spróbować spaghetti z suszonymi pomidorami, posypane świeżo startym pecorino. Popijałam dobrym czerwonym winem. Danie znane, ale wyśmienicie przygotowane, podane przez samego kucharza Salvatore. Wszystko z włoską muzyką w tle, w ciepłym, przytulnym wnętrzu. Ci, którzy mnie znają wiedzą, że nie mogłam sobie wymarzyć lepszego miejsca – kawałek Italii w Tatrach. Choć nie zmniejsza to całkowicie mojej tęsknoty za Italią, to odrobinę ją łagodzi.

Nie pisałabym o Baicie, gdyby była to zwykła restauracja, w której serwuje się typowe dania włoskie. To nie jest typowa restauracja – to jest dom i przede wszystkim dom, w którym czujesz, że jesteś kimś, o kim się pamięta, z kim się rozmawia, kto jest ważny. Mówi się, że przez żołądek trafia się do serca i coś w tym jest.

Więcej informacji znajdziecie na stronie: www.italianoinzakopane.pl

Zdjęcia: z archiwum prywatnego autorki.

Charakterystyki organoleptyczne oliw jedno-odmianowych są doceniane przede wszystkim przez wybitnych znawców, prawdziwych smakoszy, koneserów oliwy z oliwek, którzy są w stanie zaakceptować często wybitną goryczkę oraz nadzwyczaj mocny smak i zapach owocu oliwki.

Zdecydowana większość oliwnych konsumentów, pasjonatów, sympatyków, producentów i dystrybutorów dostrzega znaczenie tzw. kupażu oliwnego, który ma za zadanie wymieszanie najwyższej jakości oliw z oliwek extra vergine pochodzących z różnych odmian drzewek oliwnych, upraw, okresów zbioru, regionów, celem uzyskania wybitnej mieszanki zgodnej z wcześniej przygotowaną recepturą.

Taka mieszanka to prawdziwy kunszt sztuki olejarskiej, wymagająca od osoby testera/keepera niezwykłej znajomości tematu, lat doświadczeń i ciągłego doskonalenia się w próbowaniu/testowaniu oliw pochodzących z różnych źródeł. Osób takich, posiadających długoletnie doświadczenie, wiedzę, pasję i zaangażowanie w branży, jest niewiele. Dlatego nie każdy kupaż oliw extra vergine daje produkt końcowy najwyższej jakości.

Dlaczego w ogóle miesza się oliwy?

Po pierwsze dlatego, że konsumenci przyzwyczajeni są do swojej ulubionej oliwy i do określonego smaku. Zbiory w danym roku i okresie nie zawsze są jednakowe, nie zawsze pozwalają na uzyskanie tej samej mieszanki pochodzącej z tego samego źródła. Dlatego sztuką jest znaleźć takie charakterystyki w dostępnych na rynku w danym momencie oliwach, aby móc uzyskać zgodną z recepturą oliwę.

Po drugie, zbiory trwają tylko przez kilka miesięcy w roku, a uzyskana z nich oliwa z czasem traci część swoich właściwości organoleptycznych. Konsument staje przed półką i wybiera swoją ulubioną oliwę, która powinna smakować i pachnieć tak samo niezależnie od tego w którym momencie roku została zabutelkowana. Mieszanie oliw w kilka miesięcy od okresu zbiorów może wymagać zastosowania nieco innej kompozycji odmian oliwek czy ich proporcji, po to aby uzyskać książkową recepturę.

Po trzecie, oliwy jedno-odmianowe w większości przypadków są zbyt intensywne, nawet jeśli wyprodukowane z łagodniejszych odmian czy w późniejszym okresie zbiorów, aby mogły być uznane za smaczne przez większość oliwnych konsumentów. I choć gusta smaku nie powinny podlegać dyskusji to jednak fakt, iż zdecydowana większość dostępnych na rynku, skomercjalizowanych oliw, to mieszanki, mówi sama za siebie.

Podchodząc do półki z oliwami pamiętać należy o jednym, że wymagane literą prawa hasło „Mieszanka oliw pochodzących z UE” nie jest żadnym wyznacznikiem jakości oliwy. Sam ów zapis nie definiuje tego czy oliwa jest najwyższej jakości czy też nie. Na jakość oliwy z oliwek extra vergine bowiem składa się szereg (przytaczanych we wcześniejszych artykułach) czynników.

To prawda, że niestety niemało dostępnych zarówno w Europie jak i w Polsce mieszanek nie powinno w ogóle być klasyfikowane jako oliwy extra vergine. Na szczęście zdecydowana większość z nich to prawdziwe mistrzostwo oliwnego rzemiosła. W coraz to większym gąszczu półkowej oferty, warto szukać zaufanych marek i producentów, dla których najwyższa, powtarzalna jakość i lojalność klienta to klucz do sukcesu.

fot. istock.com

- Non ho niente da mettermi! Nie mam co na siebie włożyć!
- Ma cosa mi posso mettere?  Ale co mogę na siebie włożyć?
- Non so cosa indossare! Nie wiem w co się ubrać!
- Non so come vestirmi! Nie wiem jak się ubrać!
- Non mi sta bene niente! Nic mi nie pasuje!

fot. flickr.com (piaser)

Kwestia odpowiedniego ubioru może być powodem nie lada frustracji i spędzania długich godzin przed lustrem, a ponieważ Włoszki uchodzą za jedne z najbardziej modnych kobiet w Europie, tzw. fashionistek, to nietrudno sobie wyobrazić jakby zareagowały na fakt, że mogłyby zostać obiektem kpin i uwag typu:

- è una donna che si veste davvero male/ è malvestita – to naprawdę źle ubrana kobieta

lub, co gorsza, w wydaniu bardziej potocznym:

- ma guarda come si è conciata!/ hai visto come si è conciata? – zobacz jak się wypindrzyła!/widziałaś jak się wypacykowała?
- perchè si concia in quel modo? – dlaczego tak się sztafiruje?

Przy czym warto pamiętać, że czasownik conciarsi może odnosić się zarówno do ubioru, do fryzury, jak i do makijażu, i ma raczej pejoratywne znaczenie, a więc źle, bez gustu lub nawet śmiesznie ubrać się, stroić, wyglądać, uczesać, umalować, wypacykować, wysztafirować.

fot. flick.com (kristinaulmer)

Innym, często używanym w kobiecym gronie zwrotem jest mettersi in ghingheri, który ma dwojakie znaczenie: ubrać się elegancko lub też ekstrawagancko, przesadnie i bez gustu wystroić się, odstawić się, tak aby zwrócić na siebie uwagę.

- Si è messa in ghingheri stasera – Wystroiła się na dzisiaj wieczór.
- Mi sono messa tutta in ghingheri. Ho la minigonna più mini che c’è e gli stivaloni di pelle. – Wystroiłam się na całego. Mam miniówę, że już bardziej mini być nie może i kozaki ze skóry.

Jeśli chodzi o eleganckie wyjścia, Włoszki stroją się odpowiednio długo i starannie, co doskonale wyraża czasownik agghindarsi, np:
- Sabato sera vado alla Scala, come mi dovrei agghindare? – w sobotę wieczorem idę do La Scali, jak mam się wystroić/wyszykować?

fot. flickr.com (by bee888)

Podobne, może nawet częściej używane wyrażenia to: farsi bella i mettersi in tiro, które brzmią równie pozytywnie, a znaczą tyle co wystroić się, ubrać się elegancko, pociągająco, kobieco, np:

- Oggi arriva il mio ragazzo e voglio farmi bella per lui – Dzisiaj przyjeżdża mój chłopak i chcę się dla niego odstawić
- Non so quanto mi devo mettere in tiro. – Nie wiem jak bardzo mam się odstrzelić
- Capisco che una ragazza tutta tirata senza un difetto possa piacere di più al pubblico maschile – Rozumiem, że dziewczyna zrobiona na bóstwo, bez skazy może bardziej podobać się męskiej publiczności.

fot. flickr.com (ainznando)

Kobieta stroi się, aby usłyszeć wymarzony komplement od swojego mężczyzny, i panowie, którzy chcieliby wywrzeć szczególne wrażenie na modnej Włoszce, powinni wiedzieć, że nie zawsze wystarczą już słowa: przepięknie wyglądasz! - Sei bellissima!
Włoszka chciałaby usłyszeć coś w rodzaju:
- Sei uno schianto! – Wyglądasz bosko!/bombowo!
- Sei uno splendore! – Wyglądasz cudownie!

Peppi najlepsze lata życia ma już za sobą. Niedawno stracił ukochaną żonę Annę i wciąż nie może się oswoić z myślą, że jej już nie ma. Mimo otaczających go przyjaciół czuje się bardzo samotny, postanawia więc porzucić dotychczasowe życie w Ameryce i wrócić do korzeni, do małego miasteczka na południu Włoch. Ma nadzieję, że odnajdzie się na nowo w świecie, w którym dorastał, gdzie pozostawił kolegów i wspomnienia. Pragnie odnowić rodzinny dom i młyn, jeździć na rowerze i powoli przyzwyczajać się do swojej samotności. Marzy o tym, by nic więcej już się nie wydarzyło, by mógł spokojnie dożyć dni swoich w miejscu, z którego wyjechał przed wielu laty.

Los bywa jednak przewrotny, bo w jego życiu znowu pojawia się kobieta. Jest znacznie młodsza od niego, twardo stąpa po ziemi, nie ulega nagłym porywom serca i nie przypomina jego ukochanej Anny. Na dodatek Włoszkę też spowija cierpienie i niechęć do rozpoczynania czegokolwiek nowego w swoim życiu. Oboje będą musieli pokonać długą drogę, nim zrozumieją, że żałoba nie jest wieczna, a największym szczęściem człowieka jest dzielenie życia z drugą osobą.

Silną stroną tej książki jest jej spokojny styl i niespieszna narracja. W wielu powieściach, których akcja toczy się we Włoszech, autorzy nader chętnie podkręcają emocje, próbując przekonać nas, że Italia żyje zawsze na najwyższych obrotach, a prawdziwy włoski dzień pełen jest pokrzykiwań, wyrazistych gestów i mocnych deklaracji. Zwykle też niczym zestaw obowiązkowy dorzucają egzaltowane opisy przyrody i smakowite opisy kuchenne. Tu jest i pokrzykująca Włoszka, i piękne wzgórza otaczające miejscowość, i pachnąca kolacja przygotowywana przez żonę przyjaciela, ale to wszystko płynie we własnym rytmie, nie dominuje nad tym, co naprawdę ważne w tej opowieści, czyli nad powracaniem dojrzałego mężczyzny do aktywnego życia i kontaktów z innymi ludźmi. Toczy się ta opowieść niespiesznie i choć dość szybko zaczynamy zdawać sobie sprawę z tego, jaki będzie koniec i kto z kim poczuje się związany nierozerwalnie, nie sprawia nam to bólu, o co nietrudno we współczesnej prozie.

„Dom w Italii” to propozycja dla tych, którzy lubią włoskie opowieści, a przyjemność im sprawia, gdy bohaterowie odnajdują szczęście na włoskich dróżkach i bezdrożach.

fot. flickr.com (jlastras)

Czym w istocie jest aperitivo? Określić je można jako kwintesencję włoskiego stylu życia, sposobu na relaks i możliwość wspólnego spędzenia czasu. Zwyczaj ten rozpowszechniony jest głównie w północnych regionach Włoch (szczególnie w okolicach Mediolanu), ale obecnie zdobywa popularność również w innych rejonach kraju.

W skrócie powiedzieć można, iż aperitivo jest określeniem używanym do opisania niskoprocentowego napoju alkoholowego spożywanego przed posiłkiem. Służy on pobudzeniu soków żołądkowych i apetytu. Trunkiem takim najczęściej jest lekki drink, kieliszek wermutu bądź wina.

Włosi na aperitivo wybierają najczęściej drinki oparte na rodzimych bitterach takich jak Campari, Aperol czy Cynar. Kompozycje mogą być różne, ale najbardziej popularne drinki zamawiane dziś w barach to Mojito, Long Island Ice Tea, Spritz, Americano oraz Negroni.

Jeśli nie mamy ochoty na kolorowego drinka możemy skusić się na kieliszek wermutu lub wina. W zależności od nastroju wybór pada na wytrawne vino della casa bądź, zdecydowanie popularniejsze, ich słodkie odpowiedniki. Największą popularnością cieszy się lekkie Prosecco (białe wino musujące), Spumante (białe wino. Może być słodkie lub wytrawne), Fragolino (czerwone wino musujące. W smaku słodkie, owocowe) oraz Branchetto (deserowe, czerwone wino musujące).

We Włoszech niekulturalnie jest spożywać alkohol bez posiłku. Nawet jeżeli jest on skromny. Stanowić go mogą miseczka słonych chipsów, małe kanapki tramezzini, oliwki oraz miejscowe sery i wędliny.

fot. flickr.com (1yen)

W przypadku gdy chcemy jednak poznać kwintesencję zwyczaju jakim jest aperitivo, powinniśmy wybrać się do baru w godzinach późno popołudniowych lub wieczornych. Najczęściej od godziny 18:00 restauratorzy przygotowują bogaty bufet składający się z dań na ciepło i zimno. Podawane są one w formie szwedzkiego stołu. Przy zamówieniu napoju mamy wówczas możliwość skorzystać z oferowanego posiłku. Bary lepszej klasy przygotowują bogate menu składające się różnorodnych past, pizzett oraz risott. Nie pomija się również małych przekąsek charakterystycznych dla regionalnej kuchni włoskiej takich jak arancini czy foccacie. Zwieńczeniem posiłku są zawsze owoce i słodycze.

Co ciekawe, z aperitivo nie korzystają wyłącznie ludzie młodzi. Bary przepełnione są rodzinami z dziećmi i osobami starszymi. W końcu każdy chce brać udział we wspólnym biesiadowaniu.

fot. flickr.com (Rosebud 23)

Aperitivo spożywane jest najczęściej na mieście, ale można przygotować je również w domu.
Poniżej przedstawiam przepis na Aperol Spritz – jeden z najpopularniejszych włoskich drinków:

Do jego przygotowania potrzebujemy:
- wino musujące (najlepiej prosecco)
- aperol
- wodę sodową
- plasterek pomarańczy
- lód

Szklankę wypełniamy lodem. Dodajemy plasterek pomarańczy i do połowy wysokości szklanki wlewamy prosecco. Następnie dodajemy do 3/4 szklanki wodę sodową. Całość dopełniamy aperolem.

fot. flickr.com (kirocop)

W pierwszej połowie XVIII wieku Kościół potępiał loterie i gry hazardowe, między innymi nielegalne, ale potajemnie grane Lotto. Tymczasem król Neapolu, Karol z dynastii Burbonów, postanowił je upaństwowić, tak aby to skarb królestwa mógł czerpać z niej korzyści. W końcu udało mu się nakłonić władze kościelne aby chociaż w tygodniu świąt Bożego Narodzenia można było legalnie grać w Lotto.  Od tej pory zwyczaj ten rozpowszechnił się we wszystkich domach nie tylko Neapolu, ale i w całych Włoszech.

Tombola to gra losowa, która polegała na tym, że każdy otrzymywał tabelkę z kilkoma wybranymi numerami, po czym wkładano numery od 1 do 90 do koszyka wiklinowego, tzw. panariello i przystępowano do losowania.

fot. flickr.com (vin60)

Niegdyś przykrywano wylosowane numery na tabelkach ziarnkami fasoli, ciecierzycy, czy soczewicy. W tomboli można wygrać ambo (2 numery w jednym rzędzie), terno (3 numery w jednym rzędzie), quaterna (4 numery w jednym rzędzie), cinquina (5 numerów w jednym rzędzie), i tombola (główna wygrana – wszystkie numery z tabelki).
Nazwa Lotto stopniowo przekształciła się w tombola od czasownika tombolare, czyli kilkakrotne obracanie koszyka tak aby numery dobrze się pomieszały.

Ale tombola to nie tylko numery, to tradycja symboli, jakie przypisywano poszczególnym numerom. Każdy bowiem numer symbolizował jakiś przedmiot czy postać z dnia codziennego, z religii, teatru ulicznego, wiele jest także pojęć abstrakcyjnych, i co charakterystyczne, bardzo wiele wulgaryzmów, które jednak kiedyś nie brzmiały bardzo skandalicznie.  Co ciekawe, przez wieki te same symbole doskonale zachowały swój odnośnik liczbowy.
Do dziś przesądni Neapolitańczycy (i nie tylko), gdy przyśni im się któryś z danych symboli, następnego dnia wykupują los z odpowiednimi numerami w tabelce.

Trudno oczywiście wypisać tu wszystkie 90 numerów, ale oto kilkanaście najciekawszych przykładów:
4 – ‘O puorco (il maiale) - świnia
6 – Chella che guarda ‘nterra (organo sessuale femminile) –  ta co patrzy w ziemię (przen. żenski narząd płciowy)
8 - ‘A maronna (la madonna) Madonna
16 – ‘O culo (il deretano) – dupa
22 – ‘O pazzo (il pazzo) – wariat
23 –  ‘O scemo (lo scemo) – idiota
27 - ‘ O cantero (il vaso da notte) – nocnik
28 -  ‘E zzizze (il seno) - cycki
29 –  ‘O pate d’e criature (organo sessuale maschile) – ojciec dziecka (przen. męski narząd płciowy)
30 –  ’E palle d’o tenente (le palle del tenente – riferito all’organo sessuale maschile) – wulg. jaja porucznika
46 -  ‘E denare (i denari) – pieniądze
48 – ‘O muorto che parla (il morto che parla) – zmarły, który mówi
49 – ‘O piezzo ‘ e carne (il pezzo di carne) – kawał mięsa
50 –  ’O ppane (il pane) – chleb
52 – ‘A mamma (la mamma) - mama
62 –  ’O muorto acciso (il morto ammazzato) – nieboszczyk zabity
63 – ‘A sposa (la sposa) – panna młoda
66 –  ’E ddoie zetelle (le due zitelle) – dwie stare panny
69 – Sott’e'ncoppo (sottosopra) – do góry nogami
71 – L’ommo ‘e merda (l’uomo di merda, senza princìpi) – wulg. gnój, gówniarz
75 – Pullecenella (Pulcinella)
77 – ‘E cosse d’ ‘e femmene – (le cosce delle donne) – uda kobiet; lub ‘e diavule (i diavoli) – diabły
79  - ‘O mariuolo (il ladro) – złodziej
85 –  Ll’aneme ‘o priatorio (le anime del purgatorio) – dusze Czyśćca
90 -  ’A paura (la paura) - strach

Mimo, że film pochodzi z 1962 roku, do dzisiaj wzbudza kontrowersje (słynna jest scena z chińskiej restauracji, w której klienci wybierają psa, a następnie mogą go zjeść).  Mondo Cane został zrealizowany przez trzech włoskich reżyserów: Paolo Cavara, Franco Prosperi i Gualtiero Jacopetti i okazał się międzynarodowym sukcesem kasowym, był też wielokrotnie nagradzony: Oscar za najlepszą piosenkę, Złota Palma w Cannes i nagroda Grammy w kategorii najlepsza oryginalna ścieżka dźwiękowa napisana dla filmu kinowego lub do programu telewizyjnego oraz doceniony przez widzów na całym świecie.

Mike Patton to  jeden z najoryginalniejszych muzyków naszych czasów. Trudno wymienić wszystkie jego projekty oraz muzyczne spotkania, w których brał udział lub je produkował. Do najważniejszych jego zespołów z pewnością należą Faith No More, Fantomas, Tomahawk czy pierwszy- Mr. Bungle. Jest tak wszechstronnym muzykiem, że nie sposób go zaklasyfikować do konkretnego gatunku. 

Do jego muzycznych projektów od kilku lat możemy dodać również zespół Mondo Cane, którego tytuł zainspirowany jest właśnie włoską produkcją filmową z lat 60.

Płyta Mondo Cane to włoskie covery przebojów z lat 50-tych (autorstwa m.in. Miny, The Blackmen, Ennio Morricone) . Patton wydał tę perełkę w maju 2010 roku i otrzymał bardzo przychylne recenzje. Można też powiedzieć, że płyta odniosła sukces: zajęła drugą pozycję na liście Billboard Classical Albums.

Skąd zamiłowanie artysty włoską muzyką? Mike Patton nigdy nie ukrywał, że darzy Ennio Morricone wręcz uwielbieniem i jego muzyka wywiera na jego znaczący wpływ. Poza tym były wokalista Faith No More był w związku małżeńskim z Włoszką i mieszkał jakiś czas w Bolonii. Jak twierdzi, ta płyta to m.in. podziękowanie i ukłon w stronę Włoch i Włochów, chciał tym samym odwdzięczyć się za wszystkie emocje związane z Italią, inspiracje i za wszystko, czego się tam nauczył. W produkcji pomagał mu słynny kompozytor filmowy Danielle Luppi.

Patton zaczął występować z Mondo Cane we Włoszech już w 2007 roku,  bardzo dobrze został przyjęty, następnie ruszył w trasę po innych europejskich krajach, aż w lipcu 2010 roku wystąpił z tym materiałem we Wrocławiu w ramach festiwalu Nowe Horyzonty, na którym nie mogło mnie zabraknąć.

fot. flickr.com (tuscanytunes)

Jego występ był absolutnie zjawiskowy – sam Patton to człowiek, który w sposób genialny używa swojego głosu, ale dba również o całą oprawę swojego show. Pojawił się w białym garniturze, z włosami zaczesanymi do tyłu i rozpoczął wielką włoską zabawę z niemal 30-osobową orkiestrą.

Warto wspomnieć, że w każdym mieście artysta gra z inną orkiestrą. Muzycy tygodniami ćwiczą bez niego, a kiedy zjawia się 3 dni przed koncertem, odbywają się generalne próby. Koncert na wrocławskiej Wyspie Słodowej był jednym z najlepszych w moim życiu – nie było grama fałszu we wszystkim, co Mike Patton robił, śpiewał. Nawet jego włoski jest lepszy, a zagrał tak doskonale Włocha, że ktoś niezorientowany mógłby się pomylić.

fot. flickr.com (tuscanytunes)

Płytę Mondo Cane włączam często w te chłodne wieczory – znajduję tam sporą dawkę włoskiej energii, cudowne utwory odświeżone dzięki tak nietuzinkowej postaci jaką jest Mike Patton oraz miłe wspomnienie upalnego koncertu sprzed roku.

fot. flickr.com (ehiuomo)

Egzaminy na włoskich uczelniach odbywają się już na początku grudnia. Wtedy to, studenci mogą skorzystać z apello straordinario, które zarezerwowane jest najczęściej dla studentów pracujących, bywa, że termin zerowy jest okazją również dla studentów, którzy chcą mieć spokojne ferie zimowe.

Inaczej niż ma to miejsce na polskim uniwersytecie, włoscy profesorowie sami ustalają daty egzaminów, jednak na każdy z realizowanych przedmiotów przypadają aż trzy możliwe do wyboru terminy, które nazywają się kolejno primo, secondo i terzo apello.

fot. flickr.com (lanzen)

Zależne od technologicznego zaawansowania uczelni (a z tym również we Włoszech bywa różnie) na egzaminy możemy zapisać się za pośrednictwem internetu. Rejestracja na każdy z apeli odbywa się w innym terminie i to do samego studenta należy organizacja własnej sesji oraz zadbanie o to by terminy egzaminów się nie pokryły.

Egzaminy, podobnie jak w Polsce, odbywają się w dwóch formach: prova orale lub prova scritta, przy czym egzaminy ustne przeprowadzane są znacznie częściej. Bywa, że ciasny budynek włoskiej uczelni nie zapewnia zestresowanym studentom wystarczająco dużo przestrzeni, wówczas kilka egzaminów z niezwiązanych ze sobą przedmiotów odbywa się w jednej i tej samej sali.

Strój, który obowiązuje włoskich żaków w trakcie sesji, jest daleki od tradycyjnej białej koszuli. Przechadzając się po korytarzach pełnymi zdenerwowanych studentów, możemy zauważyć zarówno kolorowe bluzy jak i starannie gładzone marynarki.

Odmienna od rodzimej jest również skala ocen: egzamin zdajemy jeśli nasz wynik przekracza bądź jest równy 18, a najwyższy stopień, który możemy zdobyć to 30. W przypadku, gdy będziemy perfekcyjnie przygotowani, możemy liczyć na wyróżnienie w postaci trenta e lode.

fot. flickr.com (paullew)

Włoscy studenci z pewnością nie pożyczą sobie również przed egzaminem „połamania nóg lub długopisów”. Przysłowiem, które w teorii powinno przynosić szczęście zestresowanym żakom jest natomiast In bocca al lupo, na które należy odpowiedzieć „Crepi!”. Tak przygotowani, możemy zmierzyć się egzaminami all’italiana!

Kobiecie było na imię Oktawia. Tak się jakoś porobiło, że była siostrą cesarza.
Mówi się, że byli do siebie podobni jak dwie krople wody: te same jasne włosy, podobne błękitne oczy. Oktawian był jednak zimnym, okrutnym i wyrachowanym graczem. Jego siostra natomiast zapisała się na kartach historii jako jego zupełne przeciwieństwo.

Oktawia (jej imię znaczy „Ósma”) nie miała z bratem łatwego życia – wykorzystywał ją bowiem jako pionek w swoich politycznych grach. Aby umocnić sojusz z Markiem Antoniuszem, Oktawian doprowadził do jego ślubu z siostrą, wiedząc doskonale, że Marek zakochany jest do szaleństwa w innej kobiecie (czytaj: czarownej królowej Kleosi). Zdaje się przy tym, że sama Oktawia była politycznym małżeństwem zachwycona, bo od dawna marzyła o przystojnym Marku.

Kleosia na wieść o małżeństwie, na które jej ukochany musiał się zgodzić, aby przypieczętować układ z Oktawianem, zupełnie się wściekła. Szekspir wkłada jej w usta takie oto słowa (można je wykorzystać w jakiejś kłótni, piorunujący efekt murowany!) skierowane do biednego posłańca:

Precz, wstrętny łotrze, lub ci oczy wydrę
I niczym piłki będę je kopała!
Wyrwę ci włosy z głowy! (…)
Każę chłostać,
Albo gotować w solance, bez końca
Cierpieć straszliwie będziesz w tej zaprawie!
(Antoniusz i Kleopatra, akt II, scena 5)

Niepotrzebnie jednak tak bardzo się awanturowała, chociaż dzięki jej nerwom możemy dziś oddać się lekturze tych pasjonujących wersów – serce Antoniusza należało do niej, mimo że Oktawię uważano za piękną kobietę o ujmującym usposobieniu. Gdy tylko nadarzyła się ku temu okazja, podczas wyprawy przeciwko Partom, Marek odesłał żonę do Rzymu pod pretekstem niebezpieczeństw wojny.

Jednak Oktawia, mimo całej swojej łagodności i układności, głupia nie była. Wiedziała, że małżonek zabawia się z egipską królową. Szybko więc wyruszyła z Półwyspu Apenińskiego ku niemu, twierdząc, że chce wesprzeć go w walce z Partami dodatkowymi oddziałami wojska. Antoniusz, zamiast się ucieszyć, jak marzyłaby romantycznie nastawiona żonka, kazał jej wracać do domu, co w końcu posłusznie uczyniła. W międzyczasie porządnie zezłościł się jej brat, prosząc, aby opuściła siedzibę Antoniusza i przeprowadziła się do niego. Oktawia jednak odmówiła i pozostała w posiadłości męża, wychowując wspaniałomyślnie jego syna z poprzedniego związku z niejaką Fulwią.

Parę lat później Marek dopełnił potrzebnych formalności i rozwiódł się z Oktawią, aby poślubić ukochaną Kleopatrę. Po samobójczej śmierci obojga, Oktawia, porzucona, upokorzona, a do tego porozwodowo owdowiała dalej opiekowała się dziećmi ex-męża, w tym Aleksandrem Heliosem, Kleopatrą Selene i Ptolemeuszem Filadelfosem, które urodziła mu królowa Egiptu.

Taka postawa przysporzyła Oktawii wielu admiratorów, podziwiających jej lojalność i szlachetność – tak w Starożytnym Rzymie, jak i w wiekach późniejszych. Zdarzają się jednak i tacy, którzy widzą w niej raczej niezbyt mądrą, rozemocjonowaną, a czasem zazdrosną i okrutną dzierlatkę. Zaliczamy do nich chociażby twórców serialu „Rzym” czy – żeby nie było, że ograniczamy się tylko i wyłącznie do oglądania telewizji! – autora libretta siedemnastowiecznego dramma per musica pt. Cleopatra, niejakiego Giacomo dall’Angelo.

Śladami siostry słynnego brata możemy dziś oczywiście pojechać do Wiecznego Miasta – w końcu każdy pretekst jest dobry!
Los Oktawii opłakiwać  należałoby w okolicach Mauzoleum Augusta, gdzie spoczęły prochy jej i większości cesarskiej rodziny.
Jej postać w pełnej okazałości widoczna jest zaś na fryzie Ołtarzu Pokoju – trzyma tu za rękę swojego synka Germanika.

Jednak najsłynniejszym zabytkiem kojarzącym się z jej imieniem jest bez wątpienia il portico di Ottavia (łac. Porticus Octaviae). Wzniesiony z rozkazu Oktawiana Augusta w latach 33-23 p.n.e. portyk znajduje się w dzielnicy żydowskiej i jest tak naprawdę przerobioną wersją stojącej tu wcześniej budowli, zwanej Portykiem Metellusa. Według historyków, otaczał on dziedziniec, na którym wznosiła się świątynia Junony i Jowisza, i stanowił swego rodzaju muzeum na świeżym powietrzu, jako że wypełniały go rozmaite dzieła sztuki; znajdowała się tu również ważna biblioteka publiczna założona przez cesarza.

Dziś, zamiast romantycznych uniesień, literackich wzruszeń i artystycznych wrażeń proponuję zaplanować w tej okolicy chwilę rozkoszy dla podniebienia. Udajcie się na pyszne słodkości do Il Boccione – Forno del Ghetto (Via Portico d’Ottavia 1) lub na smakowitą kolację w restauracji Da Giggetto Ar Portico d’Ottavia (na tej samej ulicy pod numerem 21), serwującej dania kuchni rzymskiej i żydowskiej, w tym słynne carciofi alla giuda. Jestem przekonana, że po takiej uczcie zostaniecie wiernymi fanami dobrej pani Oktawii.