Onderwijsinnovatie en implementatie

OEB2009: Ontwerpprincipes voor leeromgevingen

noreply@blogger.com (Petra Fisser) — Wed, 09 Dec 2009 08:35:00 +0000

Tijdens de laatste dag van de Online Educa in Berlijn, tijdens de allerlaatste parallelsessie, mocht ik samen met Ellen van den Berg van de Hogeschool Edith Stein en Wim de Boer van de SLO een zogenaamde "Learnshop" (a mix of expert presentations with small group discussions) verzorgen over ontwerpprincipes voor fysieke leeromgevingen met een virtuele component. Deze Learnshop kwam voort uit een project dat ik samen met de SLO en de Hogeschool Edith Stein uitvoer over studielandschappen en leeromgevingen. Het afgelopen jaar hebben we een aantal scholen voor po, vo en ho bezocht en hebben gekeken hoe deze ingericht zijn. Daarbij was met name aandacht voor de inrichting van studielandschappen of ruimtes die waren ingericht met een specifiek (leer)doel.

Tijdens de Learnshop gaven we een introductie over ons werk tot nu toe en presenteerden we een aantal "issues" die naar voren kwamen tijdens onze bezoeken aan de scholen. Een voorbeeld daarvan is de verwarring over het begrip "transparantie". Een school voor voortgezet onderwijs heeft door een architect een prachtig gebouw laten ontwerpen. Het gebouw voldoet aan allerlei kenmerken van transparantie, met name daar waar het gaat om zichtbare transparantie: veel muren zijn van glas, je kan overal in- en doorkijken, het gebouw is licht en heeft een open sfeer. Alhoewel dit er heel mooi uitziet (en de architect hier ook prijzen voor heeft gewonnen), blijkt deze transparantie in de praktijk niet werkbaar te zijn. Want naar binnen kijken in een klas betekent dat je precies kan zien wat de docent doet en die voelt zich daardoor niet altijd even "veilig". En van de ene klas naar de andere klas kijken om te zien wat je medeleerlingen aan het doen zijn is in het begin natuurlijk erg leuk, maar de leerlingen geven zelf aan dat het ook wel erg afleidend is. Maar wat waren de oorspronkelijke ideeen over transparantie toen de school nadacht over hun gebouw en hun onderwijs? Ging transparantie wellicht over de duidelijkhied van waar een bepaalde ruimte voor gebruikt zou moeten/kunnen worden? Dat is slechts gelukt op 1 locatie in het gebouw: de studio's om muziek te maken. Doordat dat geluidsdichte ruimtes zijn waar muziekinstrumenten staan is het voor iedereen duidelijk hoe deze ruimte gebruikt moet worden.. In het kader van deze casus zijn wij in het project bijvoorbeeld aan de slag gegaan met "functionele transparantie"en hoe je dit voor elkaar kan krijgen.

Een manier om na te denken over dit soort aspecten en hoe dit kan doorwerken op het ontwerp van de fysieke en virtuele leeromgeving is het werken met behulp van ontwerpprincipes. Een ontwerpprincipe heeft de volgende structuur (van den Akker, 1999): “Als je interventie X wilt ontwerpen voor doel/functie Y in context Z, dan wordt aanbevolen om de interventie de karakteristieken A, B en C te geven en dat te doen via procedure K, L en M, vanwege de argumenten P, Q en R”. In het eerste deel is het middel-doel denken van ontwerpen duidelijk te herkennen, in het tweede gedeelte speelt het onderbouwen van dit denken vanuit theoretische achtergronden een wezenlijke rol. Vanwege de expliciete theoretische onderbouwing van het ontwerp kan deze onderbouwing bij de uitvoering ervan ook getoetst worden.

Nu is het niet eenvoudig om even snel aan de gang te gaan met ontwerpprincipes. Toch wilden we de deelnemers aan onze Learnshop aan de slag laten gaan om op deze manier na te denken over de inrichting van een leeromgeving, waarin zowel fysieke als virtuele aspecten een rol kunnen spelen. We hebben daarom de formule voor een ontwerpprincipe vereenvoudigd tot een "als-dan-omdat-je". Als je een leeromgeving wilt ontwerpen met als doel .... dan moet je ervoor zorgen dat.... omdat.....

Het bezig zijn met de als-dan-omdatjes leverde een actieve Learnshop op. In kleine groepjes werd druk gediscussieerd over zowel het formuleren van de als-dan-omdatjes als over het nut en gebruik er van. Het leverde ons een aantal nieuwe interessante opntwerpprincipes op, maar ook het verdere besef dat het discussieren over de inhoud van de ontwerpprincipes minstens zo belangrijk is als het uiteindelijk hebben van de principes.

OEB2009: The tree of learning

noreply@blogger.com (Petra Fisser) — Fri, 04 Dec 2009 08:57:00 +0000

Vandaag is de tweede dag van de Online Educa in Berlijn. De ochtend begint met een presentatie van Gilly Salmon, waarin zij ingaat op de vraag "How can we make the necessary transformation in the future?".

Naar voorbeeld van de Tree of Life van Darwin presenteerde zij de “Tree of learning”.

De wortels van de boom bstaan uit de basis van het onderwijs: van grottekeningen, Raphael’s School of Athens en Erasmus (Hello Holland zei Gilly) naar John Locke en Ralph W Tyler (volgens Gilly de grondlegger van het begrip curriculum).

De stam van de boom is het leren met daarin scholen en universiteiten en informal en vocational learning. Vanaf de stam zoeken de takken hun weg vanaf de boom en door steeds meer variaties komen er meer takken. Vanuit de informele tak komen takken zoals twitter, open educational resources, wikipedia en social learning communities. Vanuit de vocational tak komen work-based learning, professional development, virtuele werelden, simulaties en e-books.

De tak universiteiten bestaat voornamelijk uit de oude universiteiten (Bologna vanaf 1088!), waar de manier van lesgeven nog steeds vergelijkbaar is met vroeger. Deze universiteiten zijn nog maar net bezig met ict-gebruik. Met de nieuwere universiteiten gaat het iets beter, maar zij staan ook nog aan het begin.

Bij de tak scholen worden een aantal interessante voorbeelden gegeven, zoals een school bus in japan, waar kinderen met hun laptop les krijgen en "Hole in the wall" in India en Alsop High School in Liverpool. Alle voorbeelden hebben volgens Gilly allemaal veel “techno-shine” om de tak te laten groeien. Daarbij geeft ze ook aan dat we scholen moeten ontwerpen die inspelen op de toekomst. Laat onze presentatie van vanmiddag daar nou net op ingaan!

Tot slot geeft Gilly aan dat elke instelling voor onderwijs zou moeten weten waar ze vandaan komen en waar ze in de toekomst vandaan komen.. daarbij moeten ze begrijpen dat die twee niet hetzelfde zijn. de vragen die je moet stellen als instelling zijn: Waar wil je naar toe? Wat zijn de uitdagingen? Hoe kan je daar op inspelen? Daarnaast moet je niet constant willen innoveren, maar moet je keuzes maken waarje op in wil springen, zodat je de mogelijkheid hebt om daar mee aan de slag kan gaan. En: instellingen die al jaren (eeuwen..) gewend zijn om “learning” aan te bieden, zullen het het moeilijkst hebben om te veranderen.

OEB2009: School Leadership Teams

noreply@blogger.com (Petra Fisser) — Thu, 03 Dec 2009 09:22:00 +0000

De tweede keynote speaker tijdens de Online Educa was Brian Durrant, hoofd van de London Grid for Learning. Aan de hand van een aantal filmpjes liet hij zien wat de meerwaarde van ict is in het po, vo en speciaal onderwijs. De belangrijkste boodschap was dat ict voor zowel de lerende, de leraar als de directie van de school een grote meerwaarde kan hebben. Bij de lerende gaat het dan vooral om het motiverende aspect van ict, de mogelijkheid om flexibel te leren en de "sense of achievement": doordat je online werkt zie je zelf wat je hebt gedaan of gemaakt, maar je kunt het ook aan anderen laten zien. Voor de leraar heeft ict vooral een ondersteunende rol, met name daar waar het gaat om het structureren en organiseren van materiaal. Als belangrijke meerwaarde voor de directie van een school werden de mogelijkheid om samen te werken met andere scholen genoemd, maar ook het hebben van een enthousiaste staf die het leuk vindt om met ict les te geven.

Niet veel nieuws moet ik eerlijk zeggen, maar wat wel interessant was is de aanpak van "school leadership teams". In onze vakgroep werken we de laatste tijd veel met "docentontwerpteams", waarbij docenten samenwerken om het onderwijs te veranderen/verbeteren en op die manier direct te werken aan hun eigen professionalisering. School leadership teams werken via hetzelfde principe, maar dan op het niveau van de directie van de school. Degene die verantwoordelijk zijn voor het nemen van beslissingen op schoolniveau komen regelmatig samen om visie en strategie te bepalen. Daarbij gaf Brian Durrant aan dat bij elkaar komen niet genoeg is, maar dat de school leaders ook training moeten krijgen over bijvoorbeeld change management.

OEB2009: Film "we are the people we've been waiting for"

noreply@blogger.com (Petra Fisser) — Thu, 03 Dec 2009 08:49:00 +0000

Op dit moment ben ik aanwezig bij de Online Educa in Berlijn. Een van de keynote speakers is Lord Puttnam, voorheen producer van films zoals The Killing Fields, The Mission en Bugsy Malone. Op dit moment is hij de "chancellor" van de Open University in Engeland. Tijdens zijn keynote ging Lord Puttnam onder andere in op het belang van onderwijs om in te spelen op allerlei ontwikkelingen in de wereld. En daarbij gaat het niet alleen om ontwikkelingen die de wereld vooruit helpen, maar ook om te proberen te voorkomen dat er dingen gebeuren die niet zouden mogen gebeuren, zoals 9-11 en de desastreuze gevolgen van een tsunami of een orkaan. Om een discussie daarover te starten is hij betrokken geweest bij een nieuwe film "We are the people we've been waiting for". De film is te vinden op www.wearethepeoplemovie.com.

Een ubiquitous-postduif?

noreply@blogger.com (Petra Fisser) — Mon, 28 Sep 2009 14:45:00 +0000

Op blog.waag.org lees ik een interessant/leuk bericht over postduiven met een rfid-chip. Deze postduiven die een rfid-chip in hun duivenring hebben, verspreiden binnenkort liefdesboodschappen in Amsterdam. Volgens de weblog: "Onder de titel 'I dove you' worden de boodschappen doorgegeven aan de geliefden, zodra de duiven zijn geland. Op de website is te zien waar deze zich bevinden. Honderd duiven in Amsterdam nemen deel aan het project, dat is bedacht door kunstenaars Sylvain Vriens en Teun Castelein. De boodschappen kunnen worden opgegeven via de website."

100 duiven doen mee.. weten ze dat ook? :-) Ik vind het in ieder geval een leuk idee! Misschien kunnen we in Twente de duiven ook zover krijgen?

Pedagogies for Flexible Learning supported by Technology

noreply@blogger.com (Petra Fisser) — Wed, 23 Sep 2009 19:30:00 +0000

Vandaag is het vak "Pedagogies for Flexible Learning supported by Technology" weer begonnen. Het vak is onderdeel van onze masteropleiding "Curriculum, Instruction & Media Applications" aan de UT.

Studenten leren wat de mogelijkheden zijn van flexibiliteit in het onderwijs, welke onderwijskundige benaderingen er zijn (veel!) en hoe je deze benaderingen flexibel kunt aanbieden met behulp van ict-ondersteuning. Elke student houdt zijn of haar eigen weblog bij. Het lijstje met deze weblogs is in het rechtermenu terug te vinden voor de geinteresseerden!

Ik heb 'm: een poken!

noreply@blogger.com (Petra Fisser) — Mon, 30 Mar 2009 12:50:00 +0000

Vorige week was ik jarig en ik had maar 1 wens: een Poken. Ik had er over gelezen en een collega van mij had er al eentje en het leek mij een mooi cadeau. En gelukkig, ik kreeg 'm ook! Snel uitgepakt, in de laptop gestopt en geactiveerd. Mijn eigen informatie toegevoegd en toen was ie klaar voor gebruik. Maar ja, met wie moet ik nu poken? Het klinkt een beetje raar om op iemand af te stappen en te vragen "wil je met me poken?". Wie weet wordt je wel aangeklaagd.. Nu kan ik natuurlijk met mijn collega gegevens van de pokens uitwisselen, maar ja, die ken ik al. Net lid geworden van een groep op LinkedIn om eens te kijken wie daar nu op zitten. Uit mijn directe netwerk zag ik er 2, dus als ik die tegen kom weet ik in ieder geval dat die ook zo'n leuk dingetje hebben. De leden van de pokengroep op LinkedIn zijn een discussie gestart over de vraag hoe poken succesvol wordt en hoe je er voor kan zorgen dat Poken het alternatief wordt voor visitekaartjes. Een echt antwoord is nog niet gevonden. Een discussie over het gebruik van Pokens in het onderwijs heb ik nog niet gevonden. Ik denk dat het daar nog te vroeg voor is :-).

Onderzoekend leren bij natuur, wetenschap en techniek

noreply@blogger.com (Petra Fisser) — Fri, 20 Feb 2009 20:00:00 +0000

Het is misschien opgevallen dat ik niet zo erg veel post op deze weblog.. dat klopt helaas. Voor een deel komt dat omdat ik een andere weblog ben gestart, eentje rondom onderzoekend en ontwerpend leren bij natuur, wetenschap en techniek. Dit in het kader van mijn werkzaamheden bij de Hogeschool Edith Stein binnen het lectoraat met dezelfde titel. We houden ons bezig met de vraag hoe een onderzoekende houding bij leerlingen in het basisonderwijs gestimuleerd kan worden op het gebied van natuur, wetenschap en techniek en wat er nodig is om er voor te zorgen dat de leerkracht hier een zo goed mogelijke bijdrage aan kan leveren.

Eigenlijk gaat het er met name om hoe natuur, wetenschap en techniek een prominentere plaats kan krijgen in de klas. Met alle aandacht voor lezen en rekenen op dit moment en het feit dat natuur en techniek nu niet echt het meest favoriete onderwerp is van de meeste leerkrachten is besloten dat er meer aandacht moet komen voor dit onderwerp. Vanuit VTB-Pro worden een aantal kenniscentra gefinancierd die nascholing zullen verzorgen aan leerkrachten, aanbevelingen zullen doen om het pabocurriculum te veranderen en onderzoek zullen uitvoeren rondom natuur, wetenschap en techniek in het basisonderwijs.

Mijn nieuwe weblog zal gaan over het onderzoek dat naar dit onderwerp uitgevoerd wordt en gaat worden vanuit het Kenniscentrum Wetenschap en Techniek regio Oost Nederland (KWTO), maar er worden ook berichten geplaatst over natuur en techniek nieuwtjes die interessant kunnen zijn voor onderzoekers, pabodocenten en -studenten en voor leerkrachten.

Maar: het is wel de bedoeling dat ik ook op deze weblog blijf posten :-)

Second Life, toch wel leuk!

noreply@blogger.com (Petra Fisser) — Wed, 05 Mar 2008 10:07:00 +0000

Ik was gisteren bij Innovatium, "dé plek om vernieuwende ICT-projecten uit het hoger onderwijs te presenteren". Net als voorgaande jaren werden flink wat workshops verzorgd over de laatste ontwikkelingen in het onderwijs als het gaat om ict of nieuwe media. De meest interessante voor mij was de presentatie van Paul Dirckx over de virtuele Fontys Campus in Second Life. Zelf schreef ik eerder over SL dat ik het nog lastig vind om in die wereld iets goed voor elkaar te krijgen, dat ik nog niet echt werkende onderwijsvoorbeelden had gezien en dat ik het er eigenlijk helemaal niet zo mooi uit vond zien. De laatste twee opmerkingen staan nu in de verleden tijd. Ik heb iets moois gezien wat werkt! Ik had al wel eerder van het project bij Fontys gehoord, maar nog nooit in het echt gezien. Het zag er niet alleen mooi uit, maar er is ook uitgebreid nagedacht over de mogelijkheden van een dergelijke wereld en de toepassing daarvan in het onderwijs. Live overleg met docenten via videoverbinding of praten via je avatar, het spelen van rollenspellen, games om je kennis te testen, studenten die zelf dingen ontwerpen en creëren,.. geweldig. Ik ga toch maar weer eens aan de slag met mijn alter ego in SL, misschien kan ik wel eens een reisje maken naar het Fontyseiland...

International Edubloggers Directory

noreply@blogger.com (Petra Fisser) — Mon, 03 Mar 2008 18:56:00 +0000

Ik heb weer een nieuwe netwerktool gevonden... de International Edubloggers Directory. Vorige week al getwijfeld of ik me aan zou melden en het vandaag dan toch gedaan. Ik ben benieuwd of dit weer nieuwe contacten oplevert!

Location-based mobile learning

noreply@blogger.com (Petra Fisser) — Mon, 03 Mar 2008 08:26:00 +0000

Ik heb een nieuwe telefoon... eentje met gprs en GPS! Leuk zul je misschien denken, dan heb je eindelijk je eigen navigatie-apparaatje, maar voor mij gaat het iets verder. Ik doe namelijk aan geocaching. Geocachen is het zoeken naar een schat met behulp van coordinaten. Een beschrijving van de "schat" (over het algemeen een doosje met een logboekje en wat kleine dingetjes die je kan ruilen) inclusief de coordinaten staan op een website. De coordinaten voer je in in je gps, ik heb bijvoorbeeld deze, je print de beschrijving uit en je gaat op pad. Soms kan je direct naar de coordinaten navigeren, soms zitten er wat tussenstappen in met puzzeltjes die je moet oplossen om zo nieuwe coordinaten te krijgen. Over het algemeen liggen de schatten in een mooie omgeving of op een interessante plek. En daar loop je dan met je gps en je papieren uitdraaien, je pen en het iets dat je wilt gaan ruilen.
Vanaf vandaag loop ik alleen met m'm mobiel door het bos. De beschrijving kan ik downloaden op m'n telefoon, de coordinaten ook en die kan ik ook direct invoeren en de telefoon z'n werk laten doen. Geweldig!

Wat zou het mooi zijn als ik zoiets ook in m'n onderwijs kan integreren.. Er zijn natuurlijk al een aantal leuke voorbeelden waarbij een mobieltje of een pda gebruikt wordt, bijvoorbeeld het Manolo project en ik kwam laatst het Veenquest project van de NHL tegen. Ook buiten het onderwijs zijn leuke voorbeelden te vinden. Alleen al in en rond Enschede heb je bijvoorbeel Abel en Droombeek.

Maar hoe kan ik nu studenten kennis laten maken met dit soort leuke technologie? Misschien moet ik ze eerst maar eens op pad sturen met zo'n ding. Hoewel.. uit mijn onderzoekje dat ik elk jaar bij de 1e-jaars studenten uitvoer blijkt elke keer weer dat ze, hoewel ze tot de "Net Generation" behoren, nog niet dit soor apparaten tot hun beschikking hebben.. En om nu meteen mijn nieuwe mobieltje uit te lenen...

Een van mijn (oud)studenten, Kirsten Veelo, heeft overigens tijdens haar afstuderen onderzoek gedaan naar location-based mobile learning bij het project Games Atelier van De Waag. De moeite waard om eens naar te kijken!

"Spreek de passie van de leraar aan"

noreply@blogger.com (Petra Fisser) — Fri, 29 Feb 2008 11:16:00 +0000

Vlak nadat ik het vorige bericht over de digitalisering van leermateriaal heb gepost zie ik dat Adam Handelzalts, een van mijn collega's, in het UT-Nieuws staat met een artikel over docenten en onderwijsvernieuwing. Het onderzoek van Adam richt zich niet zozeer op het digitaliseren van lesmateriaal, maar op curriculumontwikkeling door docententeams. En ook daar geldt: natuurlijk kunnen docenten dat zelf! Maar zorg er wel voor dat dat in teamverband gebeurt en dat er voldoende tijd en ondersteuning is!

Brainstormbijeenkomst "digitalisering leermateriaal"

noreply@blogger.com (Petra Fisser) — Fri, 29 Feb 2008 09:56:00 +0000

Gisteren was ik aanwezig bij een brainstormbijeenkomst op het Minsterie van OC&W over de digitalisering van leermateriaal. Aanleiding was natuurlijk het wetsvoorstel van staatssecretaris van Bijsterveldt rondom de gratis schoolboeken: het plan is dat de overheid vanaf 2009 scholen in het VO extra geld geeft in vorm van lump sum financiering, dat de scholen daar schoolboeken van kunnen kopen en dat ouders dan geen boekengeld meer hoeven te betalen. Aangezien het gaat om een lump sum financiering en de scholen dus zelf mogen bepalen wat ze met dat geld gaan doen, bestaat ook de mogelijkheid om bijvoorbeeld minder boeken aan te schaffen en meer te gaan doen met digitaal leermateriaal.

Tijdens de brainstormbijeenkomst lag de focus op dat digitaal leermateriaal. Toine Maes, directeur Kennisnet, gaf een presentatie waarin hij inging op de huidige stand van zaken rondom ict in het onderwijs en gaf aan dat er best een versnelling in de ontwikkelingen mag komen en dat dat ook heel goed mogelijk is op dit moment. Zelf mocht ik een presentatie geven over het onderzoek naar het gebruik van digiborden en tijdens dat project bleek al dat er nog (te) weinig materiaal voor handen is dat leerkrachten zomaar kunnen gebruiken. Ook de demonstratie van het gebruik van het digibord door Linda Humme van de St. Nicolaasschool in Nieuwveen liet zien dat Linda (een zeer enthousiaste leerkracht die geweldig mooie voorbeelden liet zien) erg veel tijd stopt in het (laten) scannen van bestaand materiaal wat zij dan weer bewerkt en geschikt maakt om op het digibord te laten zien. Ook heeft zij zelf een website gemaakt met allerlei links die je kan gebruiken als je bezig bent met het digibord. Al met al heeft het haar en andere gebruikers van digiborden al veel tijd gekost om geschikt materiaal te maken en te vinden. Waarom is dit nog niet makkelijk(er) beschikbaar en gerelateerd aan de methodes die op scholen gebruikt worden? Er wordt natuurlijk wel aan gewerkt en er komt steeds meer beschikbaar, maar als je zo naar de leerkrachten luistert moet er nog veel gebeuren.

Tijdens de brainstormbijeenkomst viel op dat de insteek werd gekozen dat inderdaad de leerkracht zelf het materiaal zou moeten ontwikkelen. Hoewel dat aan de ene kant logisch klinkt (de docent is tenslotte de vakinhoudelijke expert) vraag ik me af of je van alle leerkrachten kan verwachten dat zij ontwikkelaars van materiaal worden. Willen ze dat wel? Kunnen ze dat zomaar? Hebben ze daar wel tijd voor? En als het antwoord op deze vragen ja is: Hoe gaan ze dat dan doen? Waar halen ze de informatie vandaan? Hoe wordt het gestructureerd? Moet er dan (zoals tijdens de bijeenkomst gesuggereerd werd) zoiets komen als een "kwaliteitsmerk" voor digitaal leermateriaal? Het idee dat er een "content bank" opgericht zou moeten worden waarin alle leerkrachten al hun content kunnen stoppen en dat anderen dat daar dan weer uit kunnen halen werd tijdens de bijeenkomst als een van de opties genoemd. Bij de werking van zo'n data/content/kennisbank heb ik zo mijn vraagtekens. Er zijn altijd problemen rondom het "brengen en halen". Over het hergebruik van lesmateriaal dat door anderen gemaakt is, zijn de laatste jaren verschillende onderzoeken gedaan en over het algemeen is de conclusie "wat anderen maken is wel leuk, maar is net niet toepasbaar in mijn situatie".

De bijeenkomst werd afgesloten door de staatssecretaris. Zij gaf aan dat de leerkracht inderdaad een belangrijke rol zou kunnen spelen bij het ontwikkelen van digitaal leermateriaal. Ik hoop dat als deze ontwikkeling doorgezet wordt er voldoende ondersteuning voor de leerkrachten beschikbaar wordt gemaakt en dat we niet van ze verwachten dat zij alles moeten gaan doen..

Digiborden in het basisonderwijs

noreply@blogger.com (Petra Fisser) — Fri, 22 Feb 2008 17:22:00 +0000

Eind vorig jaar is een onderzoek naar het gebruik van digiborden in het basisonderwijs afgerond door mijn collega Gerard Gervedink Nijhuis en mijzelf met een rapport en op 6 februari heb ik tijdens een conferentie van Kennisnet een presentatie gegeven van de hoofdlijnen van dat rapport.
Het was een interessant onderzoek om een aantal redenen:

Op 14 scholen in Twente werd een digibord opgehangen in een van de klassen (of in een centrale onderwijsruimte). Zonder uitgebreide training zijn de leerkrachten ermee aan de slag gegaan via de strategie van "warme overdracht": samen met een collega aan de slag gaan, met elkaar experimenteren en van elkaar leren. Geen knoppencursus, geen halve dag weg van school voor een training, maar gewoon zelf aan de slag. En dat werkt (zie het rapport)!
We hebben op elke school observaties uit mogen voeren om te zien hoe het digibord in de klas gebruikt werd. Daar word je enthousiast van!! Enthousiaste leerkrachten en vooral ook enthousiaste leerlingen die op het puntje van hun stoel met de vinger zo hoog mogelijk de aandacht van de leerkracht proberen te krijgen om toch ook maar even met de pen op het digibord te mogen schrijven of klikken. En hoewel de interactiviteit aan het begin van het project nog minimaal was waren het gaandeweg het project steeds meer de leerlingen die iets met het bord deden. Het kan natuurlijk nog steeds interactiever (zie het rapport)!
Uiteraard waren er obstakels bij het eerste gebruik van het digibord. Even wennen aan het bord zelf en aan de software en het ontbreken van beschikbaar (en vindbaar) digitaal materiaal dat aansluit bij de lesmethode waren de belangrijkste punten. Grote meerwaarde van het bord is het visuele, waardoor de lesstof aantrekkelijk en inzichtelijker wordt voor veel leerlingen. Grootste pluspunt wat bijna alle leerkrachten aangeven: je kan de wereld in de klas halen (voor meer plus- en minpunten zie het rapport)!
Tijdens het project is een "Kijkwijzer" ontwikkeld. Deze Kijkwijzer heeft als doel om als leerkracht bij een andere leerkracht lessituaties waarin het digibord gebruikt wordt te observeren en aan de hand van een ingevulde Kijkwijzer een nagesprek te houden over de (on)mogelijkheden van het digibord in de praktijk. De Kijkwijzer had daardoor zowel een reflecterende als een sturende functie. De Kijkwijzer blijkt een heel nuttig en gewaardeerd instrument te zijn bij het nadenken over de mogelijkheden van het bord in de eigen situatie of over verbeterpunten in de geobserveerde situatie (zie het rapport).

Maar het meest interessante is natuurlijk het overweldigende succes van de digiborden. Als je de berichten mag geloven heeft bijna elke school tegenwoordig minimaal 1 digibord en vaak wel meer. Waarom heeft deze nieuwe tool zoveel succes? Waarom heeft het jaren geduurd voordat er iets met een computer gedaan kon worden en wordt het digibord blijkbaar zonder slag of stoot opgehangen en gebruikt? Persoonlijk denk ik dat het komt omdat het eigenlijk niets nieuws is... Het is gewoon een bord.. Een bord dat gewoon voor in de klas hangt.. En dat het toevallig makkelijk en snel mogelijk maakt om allerlei dingen op te doen zonder dat je daar weer extra spullen bij nodig hebt. Uit het uitgevoerde onderzoek blijkt dan ook dat leerkrachten het gevaar kunnen lopen om "gewoon" les te gaan geven met een digibord. Maar hoe erg is dat eigenlijk?

Serious Learning op de Politieacademie

noreply@blogger.com (Petra Fisser) — Fri, 22 Feb 2008 10:03:00 +0000

Vandaag is het Werkvelddag op de faculteit. Oud-TO-ers zijn uitgenodigd om iets te vertellen over hun huidige werkzaamheden en de presentaties zijn ingedeeld rondom de afstudeerrichtingen van de opleiding EDMM (voorheen TO). Een van die richtingen is Media. In het kader daarvan gaven Susanne Ootes (Politieacademie) en Eric Kramer (TriMM) een workshop over de virtuele stad Behrloo die gebruikt wordt op de Politieacademie.

Via contacten met oud-TO-ers bij de Politieacademie had ik al eerder kennisgemaakt met Behrloo. Vandaag was het interessant om te zien wat de studenten van EDMM nu eigenlijk vinden van zo'n virtuele stad, gebaseerd op eerste indrukken en op basis van de theorie die wij ze in de opleiding aanbieden. De vraag was of een deel van de studenten naar Behrloo wilde kijken uit het oogpunt van "fantastisch, dit is het helemaal" en anderen keken met de bril "waarom nu weer iets met ict?". Opvallend was dat de laatste vraag eigenlijk niet gesteld werd. De meerwaarde van iets als Behrloo werd over het algemeen ondersteund. Vragen die betrekking hadden op de tijd die het studenten en docenten kost om met het programma te werken werden zo beantwoord dat bleek dat het de deelnemers zelfs tijd oplevert. In plaats van naar een echte setting te gaan hoefden de studenten nu het gebouw niet meer uit en konden een realistische casus in de stad doorlopen. Over het realisme werden wel vragen gesteld. Met name de verdere ontwikkelingen op het gebied van videofragmenten met realistische situaties en reacties van betrokkenen van incidenten werd door een aantal studenten als goede toevoeging gezien, mede vanwege het feit dat Eric en Susanne vroegen hoe het emotie-gehalte van Behrloo vergroot zou kunnen worden.

Naast het laten zien van Behrloo vertelden Eric en Susanne wat je nu kan verwachten als afgestudeerd onderwijskundige. Dat de werkzaamheden zeer divers kunnen zijn bleek al wel uit de rolverdeling die TriMM en de Politieacademie bijvoorbeeld hebben binnen het Behrloo project. Ook de werkzaamheden van de afzonderlijke sprekers zijn verschillend en verschillen ook per dag. Van programmeren tot ontwerpen, van vergaderen tot projecten leiden, van nadenken over media tot het implementeren ervan in het curriculum, EDMM-ers en TO-ers zijn nog steeds veelzijdige personen! :-)

Online gastcollege Social Software in het Onderwijs

noreply@blogger.com (Petra Fisser) — Tue, 11 Dec 2007 09:57:00 +0000

Vandaag heeft Wilfred Rubens een gastcollege verzorgd in een van mijn vakken. Het gastcollege ging over Social Software in het onderwijs. Omdat het niet mogelijk was om live online aanwezig te zijn had Wilfred de presentatie van te voren gemaakt in Zentation zodat ik 'm vandaag kon laten zien. Wat een service!

De presentatie van Wilfred is opgedeeld in een aantal stukken. Erg handig! We begonnen met het stukje waarin hij zichzelf voorstelt. Een mooie manier om het persoonlijk te maken ondanks dat hij niet echt aanwezig was. Na het voorstellen kregen de studenten een stuk presentatie te zien waarin het begrip en het idee achter social software werd geintroduceerd. Het gaf een goed overzicht met literatuurverwijzingen die aansloten bij literatuur die de studenten al eerder hadden gebruikt of bij vergelijkbare artikelen. Het stukje was wel wat aan de lange kant, 14 minuten. Op zich klinkt dat niet lang, maar ik merkte dat de studeten na een minuut of 10 toch wel wat heen en weer begonnen te schuiven.

Daarna moesten we vanwege de tijd een keuze maken. Omdat we het vorige week al over wiki's hadden gehad hebben we het stuk over de weblogs bekeken. Dit kwam de studenten wel bekend voor, hoewel er maar 2 van de 16 studenten ook echt iets doen met weblogs (waar ze overigens Hyves voor gebruiken). De interesse ging met name uit naar het gebruik van dit soort toepassingen in het onderwijs en daar geeft ook het laatste deel van de presentatie informatie over.

Het was een interessante manier van college (laten) geven. Na afloop van het college kwam een van de studenten naar me toe met de opmerking dat ik eigenlijk ook zou moeten waarschuwen voor dit soort ontwikkelingen. Veel werkgevers schijnen voor een sollicitatiegesprek eerst op internet te zoeken naar hyves pagina's, weblogs, etc. om zich op die manier alvast een beeld te vormen over de persoon. En als je daar als student al je uitgaansavonturen uit de doeken doet zou dit wel eens niet zo positief kunnen werken...

Levensechte animaties

noreply@blogger.com (Petra Fisser) — Mon, 10 Dec 2007 22:05:00 +0000

Ik ben vanavond naar de film geweest: naar Beowulf. Tijdens de eerste beelden van de film keken mijn kijkgenoot en ik elkaar aan in het donker en zeiden tegelijk: "is dit echt?" en meteen daarop "nee, het is een animatie!". Toch moesten we wel even heel goed kijken. De beelden van wat verder af leken heel erg echt. Ook de personen leken heel goed (je zag bijvoorbeeld Anthony Hopkins in een van de hoofdpersonen), maar op het moment dat ze iets zeiden zag je toch aan de mond dat het niet helemaal klopte. En het hopsen op een paard zag er ook niet zo echt uit. Toch was het heel erg knap gedaan en ook heel realistisch.

Ik had vandaag te maken met nog 2 van dit soort dingen: een game waarin het stadion van FC Twente centraal staat en een voorstel voor een 3d-wereld waarin je bezig kon gaan met conflicthantering. De game, onderdeel van het project Scoren in de Wijk, laat een representatie van het stadion zien. En dat is redelijk goed gelukt! Hoewel de game zo ontworpen is (door IJsfontein) dat het eventueel ook te gebruiken is om een ander stadion te laten zien heb je wel het idee dat je in het Arke stadion rondloopt. De game is bedoeld om kinderen van groep 6, 7 en 8 spelenderwijs met taal in aanraking laten komen met als doel het plezier in taal te stimuleren en daarmee taalachterstand weg te werken. Meer hierover in een latere blog.

De 3d-wereld rondom conflicthantering is ook interessant. Het idee is dat je in situaties komt die in een conflict kunnen ontaarden bij een bepaalde actie van de speler. Deze specifieke 3d-wereld moet nog getest worden, maar er zijn de laatste tijd meerdere 3d-werelden ontwikkeld die in onderwijssituaties ingezet kunnen worden. Hoewel ik elke keer met veel interesse en enthousiasme dit soort ontwikkelingen volg en bekijk moet ik heel eerlijk bekennen dat ik het meestal tegen vind vallen. Ik heb zelf bijvoorbeeld een account (sorry.. een alter ego natuurlijk!) bij SecondLife en afgezien van het feit dat ik het best wel lastig vind om in die wereld iets voor elkaar te krijgen heb ik nog niet echt werkende onderwijsvoorbeelden gezien. En... ik vind het er eigenlijk helemaal niet zo mooi uit zien... maar dat mag je volgens mij niet zeggen (heb ik bij deze toch gedaan). Als iemand een goed voorbeeld heeft van een werkende, effectieve 3d-wereld dan hoor ik het graag, want interessant blijft het wel!

Ontwerpdilemma's voor mediaproducties

noreply@blogger.com (Petra Fisser) — Wed, 05 Dec 2007 12:44:00 +0000

Het eerstejaars vak dat ik verzorg voor de studenten van Educational Design Management & Media (voorheen Toegepaste Onderwijskunde zoals ik nog maar steeds blijf uitleggen) wordt steeds interessanter. In het eerste blok hebben de studenten theorie over media en over het ontwerpen van media voor onderwijskundige toepassingen aangehoord en hebben zij de basisvaardigheden rondom vormgeving, webdesign en video geleerd.

We zijn nu bezig in het tweede blok en de studenten zijn bezig om op basis van ontwerpprincipes een eigen educatieve website te bouwen. Daarbij maken ze gebruik van tekst, plaatjes, video, animaties (flash) en spelletjes (gamemaker).

De week begint met een werkcollege waarin een groepje studenten een ontwerpdilemma ter sprake brengt. Want je kunt wel uitgaan van een theoretisch ontwerpprincipe, maar vaak loop je in de praktijk tegen een aantal dingen aan die toch anders werken dan in een wetenschappelijk artikel beschreven staat. Een aantal voorbeelden:

Richard Mayer heeft een aantal multimedia principes beschreven. Een daarvan is het Coherence principe, dat aangeeft dat "Students learn better when extraneous words, pictures, and sounds are excluded rather than included". En hoewel je dat in theorie heel goed kunt begrijpen is het toch lastig om een website te maken voor leerlingen van groep 8 zonder het gebruik van die exta woorden, plaatjes en geluiden. Want hoe maak je nu een website die leuk en aantrekkelijk genoeg is? Hoe hou je dan rekening met het Coherence principe? En hoe strak moet je je houden aan een dergelijk principe? Of is het zo dat het principe voor elke doelgroep een andere betekenis heeft? Een lastig dilemma, waar elke groep wel mee worstelt...

Een ander voorbeeld van een ontwerpdilemma heeft te maken met de Usability rules van Jakob Nielsen. Uiteraard moet een gebruiker van een website altijd weten waar in de site hij of zij zich bevindt. Maar hoe regel je dit nu als het ook een interactieve site moet zijn met verwijzingen? En op welke manier maak je op een pagina duidelijk waar je bent? En moet dat dan met kleuren of met woorden of met allebei?

En als je auteurs gaat combineren wordt het nog leuker. Want hoe zorg je ervoor dat je een omgeving creeert waarbij
- studenten beter leren als ze worden aangemoedigd verbanden te leggen tussen hun eigen ervaringen en hun interpretaties van de dagelijkse observaties en gebeurtenissen om hen heen (Jonassen, 2001)
- je rekening houdt met het feit dat de huidige media een zo grote capaciteit hebben om informatie aan de studenten over te dragen dat die gemakkelijk meer kan zijn dan de studenten mentaal kunnen verwerken (Clark & Mayer, 2006).

Voor doorgewinterde websitebouwers lijken dit wellicht triviale zaken. Maar probeer het maar eens: pak een artikel uit een boek of journal, haal de ontwerprichtlijnen eruit en maak een website. Geloof me, dat valt niet mee!

Referenties

Mayer, R.E. (2001). Multimedia learning. Cambridge: Cambridge University Press.

Jonassen, D. (2001). Learning from, in, and with multimedia: An ecological psychology perspective. In S. Dijkstra, D. Jonassen, D. Sembill (Eds.) Multimedia learning: results and perspectives, pp. 41-67. Frankfurt am Main: Peter Lang GmbH.

Clark, R., & Mayer, R. (2006). Using Rich Media Wisely. In: R. Reiser, & J. Dempsey (Eds.) Trends and Issues in Instructional Design and Technology, 2nd Edition, pp. 311 - 322. Columbus: Ohio, Merrill Prentice Hall.

Reflectie via video

noreply@blogger.com (Petra Fisser) — Mon, 03 Dec 2007 21:05:00 +0000

Al een paar dagen niets gepost op m'n weblog, omdat ik druk bezig ben geweest met het schrijven van een verslag over reflecteren op video-opnames. Misschien kennen jullie DiViDU wel, een webtool waarin leren van video centraal staat. Studenten nemen een praktijksituatie op met behulp van video en analyseren dit door a) zelf te reflecteren op hun handelen en b) anderen te vragen om te reflecteren op het handelen. Die "anderen" kunnen docenten of begeleiders zijn, maar ook mede-studenten.

DiViDU wordt al wat langer ingezet en dan met name in bijvoorbeeld de lerarenopleiding. Zelf heb ik het gebruikt in een ander soort praktijksituatie: een overleg waarin experts elkaar op de hoogte brengen van hun kennis en deze kennis proberen te delen om uiteindelijk tot een samenhangend advies te komen.

Het gaat om het tweedejaars Bachelorvak “Curriculum, Instructie en Media: Praktijkoriëntatie” (CIMP), waarin studenten leren een onderwijskundig advies te geven aan de hand van een authentieke vraag vanuit de onderwijspraktijk. De bedoeling is dat de studenten vanuit verschillende invalshoeken en bronnen tot dit advies komen. Iedere student in een groepje van 3 neemt een specialistenrol (Curriculum, Instructie en Media) op zich. Uit voorgaande jaren bleek echter dat het inzetten van de expertise, voortvloeiend uit de specialistenrol, ten behoeve van het groepsresultaat niet eenvoudig is, studenten blijven met name in hun eigen expert-rol en vinden het moeilijk om de 3 inzichten te combineren. Wij als docenten hebben onvoldoende zicht op hoe de inhoudelijke kennisuitwisseling verloopt en kunnen daardoor op dit punt weinig sturen. Het idee was om DiViDU in te zetten zodat wij als docenten zien hoe de studenten samenwerken, in het bijzonder op het gebied van de inhoudelijke kennisdeling.

Het resultaat was positief: we hebben inderdaad gezien hoe studenten samenwerken, hoe ze de expertrol op zich nemen en hoe ze kennis delen. We hebben ook gezien dat het voor studenten van onze opleiding niet moeilijk is om video te maken, te editen en te uploaden. Maar wat we ook zagen is dat reflecteren een vak apart is.. want hoe blijf je nu vriendelijk en kritisch tegelijk? De meesten losten dit op door met name vriendelijk te blijven en te zeggen dat er goed overlegd werd. Maar toen wij als docenten nogmaals naar de video-opnames keken zagen we dat als de studenten eenmaal opereren in de rol van een expert, dit ook blijven doen. Ze vinden het over het algemeen moeilijk om de kennis die de verschillende experts hebben opgedaan samen te voegen en daarna met een wat bredere blik te kijken naar het probleem dat opgelost moet worden. Het daarna maken van een geïntegreerd advies blijft daardoor een lastige activiteit.

En niet dat de studenten geen goed werk hebben geleverd. Integendeel. De opdrachtgevers van de studenten waren over het algemeen zelfs wel goed te spreken over het advies dat zij ontvingen. Maar het is toch anders om vanuit je rol als docent naar zowel het advies als het proces om tot dat advies te komen te kijken.

En hoe moeten we dat volgend jaar aanpassen? Een lesje geven in reflecteren? Nee, want daar gaat het in principe niet om. Het gaat er om dat we de studenten zo begeleiden dat ze ondanks hun expertrol die ze in het begin krijgen toch ook overzicht kunnen krijgen over de andere expertisegebieden. Zelf vind ik dat ondanks mijn werkevaring soms nog lastig, dus ik kan me goed voorstellen dat het voor tweedejaars studenten ook niet meevalt.

We gaan op zoek naar een werkvorm waarin we de studenten toch weer zullen vragen om de diepte in te gaan in hun expertrol en waarin ze daarna met een helikopterblik moeten kijken naar de informatie die ze in hun groepje hebben verzameld. Maar hoe krijg je die helikopter van de grond? Dat is volgens mij de vraag die we moeten beantwoorden...

Van weblog naar weblog

noreply@blogger.com (Petra Fisser) — Mon, 26 Nov 2007 15:47:00 +0000

Op aanraden van een aantal mensen heb ik mijn weblog verplaatst van Hyves naar Blogspot. Maar... hoe zorg ik er nu voor dat deze berichten vindbaar zijn? Ik merk meteen dat ik nog maar een beginner ben. Ik moet natuurlijk iets doen met rss en dat kan ik wel weer koppelen met m'n Hyves pagina, maar wat schiet ik daar nu precies mee op? Dat mijn "trouwe lezers" mijn berichten kunnen blijven lezen? Het idee was eigenlijk dat ik meer lezers zou vinden. Want bloggen voor jezelf is leuk, maar dat anderen het kunnen lezen en vooral ook kunnen reageren is natuurlijk nog leuker. Blijkbaar ben ik wel beter te vinden als er via een zoekmachine gezocht wordt, dus dat is wel positief. Mmm... ik moet er nog maar eens even beter naar kijken. Wordt vervolgd dus via deze plek!

Gaming in het onderwijs

noreply@blogger.com (Petra Fisser) — Thu, 22 Nov 2007 19:17:00 +0000

In het eerstejaars vak dat ik geef, Atelier 1, ontwerpen en ontwikkelen de studenten een "educatieve multimediaomgeving", oftewel een website met een educatief doel met daarin ieder geval tekst, plaatjes en video. Dit doen zij op basis van ontwerpprincipes en een ontwerpmethode die in het vorige blok besproken zijn in de hoorcolleges.

Naast het werken aan hun website hebben we elke dinsdagochtend een werkcollege. Daarin doen we twee dingen:
- in het eerste uur van het werkcollege bespreken we (of eigenlijk de studenten) een "ontwerpdilemma", waarbij de studenten zelf een ontwerpprincipe wat ze gekozen hebben bespreken (hoe zit het in elkaar, wat zegt de literatuur daarover en waar lopen wij in de praktijk tegenaan)
- het laatste half uur van de werkcolleges besteed ik aan nieuwe media, zoals games en second life, maar bijvoorbeeld ook podcasting, hyves & msn, wiki's etc.

Afgelopen dinsdag was de eerste keer dat we een nieuw medium bespraken: gaming. Ik had een gastdocent uitgenodigd om daar iets over te vertellen. In dit geval was dat Renee Filius, werkzaam bij het IVLOS van de Universiteit van Utrecht.

Renee presenteerde haar werk op het gebied van gaming en ging met name in op een cursus die zij samen met een college verzorgd had voor studenten van de lerarenopleiding. Het uitgangspunt bij deze cursus over gaming was "het zelf ontwerpen van games is minstens zo leerzaam als het spelen ervan".

Door de studenten zelf een game te laten ontwerpen maakten zij kennis met educatieve games en konden zelf ideeen vormen over de mogelijkheden ervan in het onderwijs. Daarnaast moesten ze natuurlijk zelf de lesstof voldoende begrijpen om er ook daadwerkelijk een game over te ontwerpen.

De eerstejaars studenten van Atelier 1 vonden het een interessant verhaal. Niet in de laatste plaats omdat ik ze dit in een college al eens had verteld en nu hoorde dat het in de praktijk ook echt zo werkte (en ik dus niet zomaar iets had lopen verkondigen.. ).

Een deel van het verhaal van Renee sloot dan ook naadloos aan op theorie die ik in de hoorcolleges had behandeld. Hoe de studenten dat toepassen in hun eigen omgeving is een onderwerp voor een latere blog...

Presentatie op Flexible Learning Conference

noreply@blogger.com (Petra Fisser) — Thu, 15 Nov 2007 20:15:00 +0000

Vandaag was ik in Oslo te gast bij de Universiteit (http://www.uio.no/english/). Ter ere van het 5-jarig bestaan van het Flexible Learning initiatief werd een conferentie georganiseerd en ik mocht daar een presentatie geven.
De afgelopen 5 jaar heeft de Universiteit van Oslo niet stilgezeten. Er zijn 126 projecten uitgevoerd op verschillende faculteiten, allemaal met het doel om onderwijs op de een of andere manier flexibel aan te bieden met behulp van ict. Doel van de projecten was met name om een dienst te bieden aan studenten en om een betere doorstroom van studenten en betere resultaten van studenten te behalen. Tijdens de conferentie werden een aantal van deze projecten gepresenteerd. De onderwerpen van de presentatie waren o.a.
- video-opnames van colleges
- digitaal toetsen
- peer review
- mediarijke leeromgevingen
- taalonderwijs op het web
- wiki's & weblogs
- podcasting & YouTube
Vergelijkbaar dus waar we in Nederland ook mee bezig zijn!

Samen met Mark Leslie van Martello Media (Ierland) mocht ik de conferentie openen. Mark Leslie is van oorsprong een architekt die geinteresseerd raakte in multimedia. Nu is hij met name bezig met projecten rondom musea. Hij ontwerpt niet alleen de gebouwen, maar denkt ook na over de inrichting van zowel de tentoonstellingen als het gebruik van multimedia daarbij. Zie http://martellomedia.com/ voor de website van zijn bedrijf en http://www.cliffsofmoher.ie/AtlanticEdge.aspx voor een voorbeeld van een van die gebouwen met multimedia.

Mijn eigen presentatie ging over flexibiliteit zoals dat beschreven wordt door Betty Collis en Jef Moonen in hun boek "Flexible Learning". Het idee dat in het eerste hoofdstuk van het boek wordt gepresenteerd gaat om "flexible learning, it's not just about distance". Na het bespreken van een aantal voorbeelden wat er dan nog meer flexibel kan zijn aan leren behalve de afstand (inhoud, toegangseisen, toetsing, media, etc.) ben ik ingegaan op het implementeren van ict en flexibel onderwijs. Na het bespreken van de verschillende stadia in een implementatieproces heb ik dat gekoppeld aan de personen die in die verschillende stadia een rol spelen. De "academic middle manager" blijkt dan in alle fases van het proces een belangrijke rol te spelen. Hij (of zij) moet initieren, stimuleren, en ondersteunen. Dit kan top-down of bottom-up en zoals je zult begrijpen zal het meestal een combinatie van deze twee zijn.

Naast het algemene idee van top-down en bottom-up heb ik het concerns-based adoption model besproken (Hall & Hord, 1987; Hord, Rutherford, Huling-Austin, & Hall, 1987; Loucks-Horsley & Stiegelbauer, 1991). Dit model gaat er vanuit dat iedereen die met veranderingen te maken heeft met verschillende soorten vragen zit. In het begin van een verandering zullen deze vragen zelfgericht zijn (waarom moet ik er iets mee? moet ik er wel iets mee), daarna worden de vragen taakgericht (wat moet ik er mee? waarom kost het zoveel tijd?) en uiteindelijk gaan de vragen over impact (wat vinden mijn studenten er van? wat kan ik doen om het beter te maken?). Zie http://www.nas.edu/rise/backg4a.htm voor meer informatie. Belangrijk is dat je weet wie in jouw onderwijsvernieuwingsproject meedoen en met welke vragen ze zitten. Deze vragen moeten zo snel mogelijk beantwoord/opgelost worden, zodat je weer verder kan in het proces.

Groot succes is altijd het bespreken van de kleurentheorie van De Caluwe (1998) (http://www.decaluwe.nl/ne/veranderkunde.html). Ook deze keer. Ik heb de 5 kleuren besproken en daarna aan iedereen gevraagd welke kleur ze denken te zijn. In relatie tot het vorige model is het natuurlijk van belang dat je niet alleen weet welke kleur je zelf bent, maar ook wat de kleur van anderen is, zodat je daar op in kunt spelen. Een interessante oefening die ik iedereen kan aanraden!

Pedagogies for Flexible Learning supported by Technology

noreply@blogger.com (Petra Fisser) — Fri, 09 Nov 2007 20:43:00 +0000

Een van de vakken die ik verzorg op de UT is het vak Pedagogies for Flexible Learning supported by Technology. Het is een vak in een van de master tracks van Educational Science and Technology. Samen met de studenten bespreek ik verschillende onderwijskundige benaderingen, we hebben discussies over wanneer onderwijs nu flexibel is en wanneer niet en we onderzoeken de mogelijkheden die technologie biedt om een flexibele onderwijsbenadering te ondersteunen.

De afgelopen week hebben de studenten een template ontwikkeld voor docenten. Het idee daarachter is dat de meeste docenten in het hoger onderwijs geen lerarenopleiding en/of onderwijskunde hebben gevolgd en zich dus niet altijd bewust zijn van andere mogelijkheden van lesgeven dan dat ze al gewend zijn. Het idee is dat ze toch gestimuleerd kunnen worden om hun onderwijs anders aan te pakken door het aanbieden van een bepaald soort ondersteuning: een template die gebruikt kan worden om een les of een serie lessen vorm te geven.

Er zijn interessante dingen uitgekomen. Studenten hebben nagedacht over o.a. competentiegebaseerd leren, probleemgestuurd leren en samenwerkend leren. De templates die ze ontwikkeld hebben geven docenten heel aardige hulpmiddelen om hun onderwijs op een bepaalde manier in te richten. Het template bestaat in de meeste gevallen uit een paar kopjes met invulvelden en een aantal vragen of hints om de docent te helpen om de invulvelden in te vullen. Daarnaast houden de studenten een betoog waarom het template zo handig is voor de docent.

Geen van de studenten vraagt zich echter af of docenten behoefte hebben aan zo'n template. Geen van de studenten vraagt zich af hoe docenten weten dat zo'n template bestaat. Geen van de studenten vraagt zich af of een docent die tevreden is met z'n eigen manier van lesgeven wel wil veranderen. Nu heb ik ze dat ook niet gevraagd, maar toch...

Op basis van hun template gaan de studenten de komende week mijn vak Pedagogies for Flexible Learning supported by Technology herontwerpen. Ik krijg dan te horen hoe mijn vak competentiegebaseerd, probleemgestuurd en samenwerkend kan worden en hoe ik mijn elo (of een andere technologie?) daar het beste bij kan gebruiken. Ik ben benieuwd wat het wordt!

Onderwijsinnovatie

noreply@blogger.com (Petra Fisser) — Thu, 08 Nov 2007 14:41:00 +0000

Wat ik doe? Ik hou me bezig met onderwijsinnovatie. En dan met name de implementatie daarvan. Mooie woorden "onderwijsinnovatie" en "implementatie".. Ze zijn breed genoeg om er van alles onder te laten vallen. En dat is handig en onhandig tegelijk, want een beetje afbakening is toch wel nodig.

Ik ben geinteresseerd in het gebruik van ict en media in het onderwijs. De onderwijsinnovaties waar ik iets mee doe hebben daar dan ook over het algemeen mee te maken.

Ik ben ook geinteresseerd in organisaties, in manieren waarop organisaties bezig zijn met onderwijsvernieuwing en ict en in manieren waarop de onderwijsvernieuwing geimplementeerd wordt (in de praktijk wordt gebracht).

De berichten die ik in mijn blog plaats zullen dus met name over bovenstaande punten gaan. Interssante aspecten die ik tegenkom in projecten of in artikelen zal ik proberen te beschrijven. Daarbij zal ik mezelf steeds de vraag stellen: wanneer is een onderwijsinnovatie een succes en wat is de rol van ict en media daarbij?