Πότε αρχίζει το μάθημα για τα παιδιά;

Όταν μπαίνουν στην τάξη; Κι αν δεν υπάρχει τάξη;

Γιατί τα παιδιά να είναι μαθητές; Επειδή το θέλει ο δάσκαλος; Διότι το θέλει ο θεσμός, το κράτος ή ο ΑΣΕΠ;

Ο δάσκαλος θέλει κάτι; Ή ακολουθεί μόνο και μόνο την ύλη; Τι σημαίνει ύλη για τα παιδιά;

Γιατί να έχει πάντα δίκιο ο δάσκαλος; Γιατί να κάνει ερωτήσεις ενώ ο ρόλος του είναι να δίνει απαντήσεις;

Γιατί το λάθος να μην είναι δημιουργικό;

Τα παιδιά είναι μόνο παιδιά ή μικροί άνθρωποι; Έχουν δικαίωμα με το σύστημά μας να είναι δημιουργικά; Ή πρέπει ν’ ακολουθούν τις οδηγίες του δασκάλου;

Πώς ένας δάσκαλος είναι δάσκαλος; Με τις προδιαγραφές του κρατικού φορέα; Με τα τυπικά προσόντα του; Τα παιδιά ξέρουν ότι είναι δάσκαλος ή απλώς το πιστεύουν; Είναι θέμα οντολογικό ή δεοντολογικό;

Τι γίνεται αν είναι τα παιδιά προικισμένα; Και τι γίνεται όταν δεν είναι ο δάσκαλος; Ακόμα χειρότερα, τι γίνεται όταν ο δάσκαλος νομίζει ότι είναι προικισμένος και θεωρεί ότι είναι ειδικός για να προσεγγίσει τα παιδιά; Το ξέρει ότι τα προικισμένα παιδιά βλέπουν μόνο την αλήθεια και δεν ακούν αυτά που λέει; Το ξέρει ότι το γελοίο είναι τόσο χυδαίο που καταντά αστείο για τα παιδιά;

Ποιος μαθαίνει τους δασκάλους να έχουν μαθητές; Η εξομοίωση; Οι σχολικοί σύμβουλοι; Το πανεπιστήμιο; Ή απλώς η αδιαφορία του συστήματος; Όταν θυσιάζονται τα παιδιά στο σχολείο, ποιος το συνειδητοποιεί; Ο διαγωνισμός που πέρασαν οι δάσκαλοι;

Γιατί τα παιδιά συνεχίζουν να κάνουν ερωτήσεις όταν υπάρχουν όλες οι απαντήσεις; Γιατί μερικά παιδιά θέλουν ν’ αυτοκτονήσουν και άλλα το καταφέρνουν; Μήπως δεν μπορούν να μάθουν το μάθημα της ευτυχίας;

Μήπως υπάρχουν πράγματα που είναι πιο σημαντικά; Η ανθρωπιά;

Γιατί μας αρέσουν τα εύκολα μαθήματα; Επειδή δεν έχουν ουσία; Επειδή δεν αμφισβητούν τίποτα; Γιατί να πεθαίνει ο μικρός πρίγκιπας και αυτό να μην μας αλλάζει;

Γιατί να υποφέρει ο ηλίθιος και να μην το νιώθουμε; Από έλλειψη συνείδησης; Δημιουργικότητας; Ή απλώς νοημοσύνης;

Γιατί τα παιδιά με ειδικές ανάγκες να μην έχουν δικαίωμα να υπάρχουν; Επειδή υπάρχει ήδη η βιβλιογραφία; Επειδή όλοι ξέρουν το θέμα και το θεωρούν ανούσιο;

Ποιος είναι ο λόγος ύπαρξης των στρατηγικών μάθησης αν δεν υπάρχουν παιδιά με ειδικές ανάγκες;

Η βιοηθική έχει καθορίσει την έννοια της άθλιας ζωής, γιατί δεν υπάρχει η ανάλογη έννοια της άθλιας μάθησης; Γιατί να επιτρέπονται όλα στη μάθηση; Διότι δεν υπάρχει θεός ή άνθρωπος; Ή και τα δύο;

Γιατί οι δάσκαλοι διδάσκουν παραμύθια και όχι μύθους; Γιατί διδάσκουν ιστορία δίχως γεγονότα; Ποιο παιδί δεν θέλει ν’ ακούσει για ήρωες; Γιατί να υπάρχουν διαμάχες χωρίς μάχες;

Τα παιδιά έχουν συνείδηση; Ή δεν πρέπει να έχουν για να παρακολουθήσουν το μάθημα; Έχουν δικαίωμα να κάνουν ερωτήσεις που δεν έχουν απαντήσεις; Έχουν κάποια συμβολή στο μάθημα ή είναι απλώς πειραματόζωα;

Υπάρχει ιστορία του παιδιού;

Γιατί τα παιδιά να είναι μόνο μαθητές και όχι οι επόμενοι δάσκαλοι;

Υπάρχει ελευθερία για τα παιδιά;

Πότε τελειώνει το μάθημα για τα παιδιά;

Από το blog anaeresis του καλού συνεργάτη και φίλου Παναγιώτη Δημόπουλου, αναδημοσιεύω ένα μέρος του ενδιαφέροντος post (στα αγγλικά και ελληνικά) με τίτλο «A Musician’s Day (for real musicians only)».

Erik Satie: A Musician’s Day

(from Memoirs of an Amnesiac)

An artist must regulate his life. Here is my precise daily schedule. I rise at 7.18; am inspired from 10.30 to 11.47. I lunch at 12.11 and leave the table at 12.14. A healthy horse-back ride on my property from 1.19 to 2.35. Another round of inspiration from 3.12 to 4.07.

From 5.00 to 6.47 various occupations (fencing, reflecting, immobility, visits, dexterity, swimming, etc.).

Dinner is served at 7.16 and finished at 7.20. After from 8.09 to 9.59 symphonic readings out loud.

I go to bed regularly at 10.37. Once a week I wake up with a start at 3.14 A.M. (Tuesdays.)…

Διαβάστε το υπόλοιπο στη σελίδα: http://anaeresis.posterous.com/a-musicians-day

Γιατί δεν ψάχνουμε την ουσία; Ποιος ξέρει; Οι φίλοι μας δεν ζουν πια. Οι εχθροί μας έχουν στόχο το εφήμερο της ζωής. Για ποιο λόγο; Για την ασφάλεια της κοινωνίας; Για την ασφάλεια του συστήματος ή της αδράνειας;

Γιατί τα άτομα είναι τόσο πολλά αλλά και ταυτόχρονα τόσο λίγα; Γιατί οι άνθρωποι είναι τόσο σπάνιοι; Υπάρχει λόγος; Ή τουλάχιστον αιτία;

Γιατί έχει τόσο κόστος κάθε δημιουργία; Πώς το αντέχει η μικρή μάγισσα; Και πότε θα πεθάνει ο μοναδικός αλήτης;

Γιατί η λέξη εμπάθεια έγινε αρνητική με την πάροδο του χρόνου; Επειδή η ανθρωπιά δεν είναι της μόδας;

Έως πότε θα κυριαρχεί στον κόσμο η κοινωνία του τίποτα; Θα υπάρχουν πάντα άνθρωποι να της αντιστέκονται; Ή θα γίνουμε μία άμορφη και ανώνυμη μάζα;

Τι περιμένουν τα άτομα από μία ζωή χωρίς αθώους και ηλίθιους; Δεν ξέρουν ακόμα τι σημαίνει σκλαβιά; Δεν καταλαβαίνουν το νόημα της γενοκτονίας; Πρέπει να γίνουν κι άλλες για ν’ αλλάξουν τα πράγματα; Πόσα εγκλήματα μπορεί ν’ αντέξει η ανθρωπότητα δίχως ν’ αυτοκτονήσει;

Γιατί πιστεύουμε σ’ ένα θεό που δεν ακούμε;

Γιατί να μην υπάρχει ο αλτρουισμός; Γιατί τόσες χειραψίες ενώ δεν ξέρουμε ν’ ανοίγουμε την αγκαλιά μας;

Γιατί να είναι τόσο μεγάλη η ζωή αν είναι να κάνουμε τόσο λίγα πράγματα; Ζούμε ή πεθαίνουμε με τις λεπτομέρειες; Γιατί τα άτομα υπάρχουν δίχως να ζουν;

Ποιος είναι ο ρόλος των δασκάλων σε μία κοινωνία που δεν έχει μαθητές;

Ποιος είναι ο ρόλος της ιστορίας μας αν είναι να την ξεχάσουμε; Πειράζει που θυμόμαστε τα βάσανα; Γιατί να μην έχουμε κι εμείς άσπρες μέρες; Πότε θα πάψει η κοινωνική κατοχή;

Γιατί σε περίοδο ειρήνης, ο άγνωστος στρατιώτης να είναι άνθρωπος;

Γιατί να καταδικάζουμε τα εγκλήματα πολέμου και όχι τα εγκλήματα ειρήνης;

Γιατί να κυριαρχούν οι απόψεις ενώ δεν υπάρχουν γνώμες;

Γιατί ο γαλάζιος γίγαντας να είναι μόνο και μόνο μια πληγή; Για τους νεκρούς ή για τους αγέννητους;

Γιατί οι ελεύθεροι να είναι πάντα δεύτεροι;

Γιατί οι αγνοί να είναι καταδικασμένοι;

Γιατί τα σπίτια να είναι τόσο μεγάλα; Για να κυριαρχεί το κενό;

Γιατί τα παγκάκια να είναι μόνο για τη μοναξιά; Πρέπει ή δεν πρέπει να μιλάμε στους άλλους όταν γνωρίζουμε ότι είναι μάταιο;

Γιατί δεν νιώθουμε την ανάγκη και επιβιώνουμε μέσα στη ματαιότητα; Πώς αντέχουν τα λουλούδια το βάρος του ουρανού; Όπως αντέχουμε την ελαφρότητα των ατόμων;

Πόσους νεκρούς πρέπει να διαβάσουμε για να ζήσουμε; Για πόσους αγέννητους πρέπει να γράψουμε για να πεθάνουμε;

Γιατί η νοημοσύνη φοβίζει ενώ είναι κοντά μας για την ανθρωπότητα; Γιατί η κοινωνία θεωρεί τις ιδιοφυίες επικίνδυνες;

Ενώ ο κίνδυνος παρέχει ασφάλεια γιατί προτιμούμε την ασφάλεια που προκαλεί κινδύνους;

Γιατί φοβόμαστε το τέλος όταν έχουμε αρχές και τη γέννηση όταν έχουμε αξίες;

Αφού δεν αλλάζει το σύστημα γιατί να μην πεθάνει για να ζήσουμε την αλλαγή;

Και γιατί η ανθρωπιά δεν είναι μία αξία για τα άτομα;

Με το άρθρο αυτό αρχίζουμε τη δημοσίευση σε τακτική βάση, επιλεγμένων άρθρων και υλικού του Dr. Νίκου Λυγερού. Η ιστοσελίδα αναφοράς με τεράστιο όγκο πολύ ενδιαφέροντος υλικού είναι http://www.lygeros.org/

Αν και οι έννοιες του δασκάλου και του μαθητή είναι ξεκάθαρες μέσα στο κοινωνικό πλαίσιο, όταν τις ενσωματώσουμε μέσα στα ανθρώπινα δεδομένα τότε η διαχωριστική τους γραμμή φαίνεται τεχνητή και τα στοιχεία που θέλουμε να καταθέσουμε θα αποδείξουν ότι είναι.

Το αρχικό πρόβλημα της εκπαίδευσης παρουσιάζεται ήδη με τον ορισμό του ανθρώπου. Αν αυτός ο ορισμός είναι στατικός, τότε μπορούμε να δείξουμε ότι υπάρχουν φάσεις όπως μικρός άνθρωπος, άνθρωπος και μεγάλος άνθρωπος.

Βέβαια σε όλους τους τομείς της γνώσης υπάρχουν άνθρωποι που αποδεικνύουν de facto ότι αυτή η άποψη είναι μόνο φαινομενική. Επιπλέον μια οριακή ανάλυση δείχνει ότι η αλλαγή φάσης δεν είναι προφανής. Συνεπώς η εκπαίδευση που χρειάζεται το μικρό παιδί δεν είναι αναγκαστικά διαφορετική ως προς την οντότητά της, σε σχέση με εκείνη που χρειάζεται ο άνθρωπος και ο μεγάλος άνθρωπος.

Η διαφοροποίηση που γίνεται προέρχεται περισσότερο από το κοινωνικό περιβάλλον παρά από το γνωστικό αντικείμενο. Ενώ η αναζήτηση παραμένει η ίδια για τον άνθρωπο ανεξάρτητα από την ηλικία του. Ο άνθρωπος ζει μέσω της εξέλιξής του διότι ανήκει στον χρόνο και δεν μπορεί να μείνει ανεξάρτητος. Μπορεί η εκπαίδευση να κάνει χρήση της εμπειρίας του ανθρώπου που είναι μαθητής δίχως αυτό να σημαίνει ότι είναι διαφορετική στην ουσία. Είναι μια φυσιολογική προέκταση της ιδέας του μαθαίνει να μαθαίνει και όχι της απλής εκπαίδευσης. Είναι τα ίδια νοητικά σχήματα μα όχι το ίδιο περιεχόμενο. Η ίδια η εκπαίδευση μέσω της δια βίου μάθησης αποδεικνύει ότι το όριο του μαθητή είναι και τεχνητό και συμβατικό.

Το ίδιο ισχύει και για τους δασκάλους εφόσον οι μαθητές τους αλλάζουν συνεχώς ως προς τις απαιτήσεις τους και τις ανάγκες τους. Όπως το διαχρονικό στοιχείο είναι ενσωματωμένο, η εκπαίδευση αναγκαστικά εξελίσσεται. Συνεπώς και ο δάσκαλος και ο μαθητής αλλά και η εκπαίδευση λειτουργούν σ’ ένα δυναμικό πλαίσιο. Επιπλέον ακόμα και ο δάσκαλος στο πλαίσιο της εκπαίδευσης πρέπει να γίνει μαθητής αν θέλει να παραμείνει δάσκαλος.

Διότι η διαχρονικότητα της έννοιάς του δημιουργεί τη δυναμική του ζευγαριού δάσκαλος-μαθητής που δεν είναι πια στατικό. Οι θέσεις του ζευγαριού αν και σταθερές συγχρονικά, εναλλάσονται διαχρονικά. Κάθε δάσκαλος και κάθε μαθητής εμπεριέχει μέσα του μια ακολουθία ζευγαριών που αποτελούν μια διαχρονική και γνωστική αλυσίδα και μέσα από αυτή διασώζονται τα νοητικά σχήματα που χαρακτηρίζουν την ανθρωπότητα και όχι πια την κοινωνία και το εποχιακό πλαίσιο.

Με αυτόν τον τρόπο το ζευγάρι δάσκαλος-μαθητής μετατρέπει την εκπαίδευση σε μέσο διάσωσης και ανάπτυξης της ανθρώπινης σκέψης.

Έχω σήμερα την ευκαιρία να ευχηθώ στους αναγνώστες του blog τα χρόνια πολλά με την ευκαιρία του σχολιασμού μιας συναυλίας το απόγευμα της Πρωτοχρονιάς.

Το 2012 ξεκίνησε πολύ όμορφα και μελωδικά για μένα, καθώς παρακολούθησα την παράσταση της Duke University Chapel Choir στη αίθουσα συναυλιών του Δημοτικού Ωδείου Λάρισας σε εκτεταμένα αποσπάσματα του ορατορίου «Ο Μεσσίας» του G. F. Händel.

Λόγοι αντικειμενικοί (δυσκολία στη μετακίνηση λόγω απόστασης και το συνεπαγόμενο υψηλό κόστος) φαίνεται ότι εμπόδισαν την εμφάνιση του σχήματος στην πλήρη του μορφή (ορχήστρα-χορωδία).

Η έλλειψη της ορχήστρας παραξενεύει με μια πρώτη ματιά, όμως στη συγκεκριμένη περίπτωση έγινε πρόκληση για τον πιανίστα – οργανίστα Dr David Arcus, που ερμήνευσε θαυμάσια το ορχηστρικό μέρος στο πιάνο.

Ο συγκεκριμένος επαγγελματίας μουσικός μαζί με τον επίσης εξαιρετικό διευθυντή Rondey Wynkoop οδήγησαν τη χορωδία (που αποτελείται κυρίως από μη επαγγελματίες χορωδούς) σε πολύ καλή απόδοση ενός έργου γνωστού για τις ιδιαίτερες δυσκολίες και απαιτήσεις του.

Από το αποτέλεσμα φάνηκε η σοβαρή, μεθοδική αλλά και εντατική προετοιμασία όλων των εμπλεκόμενων. Αν σκεφτεί κάποιος ότι αναφερόμαστε σε νέους ανθρώπους, φοιτητές, διδακτικό και μη προσωπικό μιας πανεπιστημιακής κοινότητας, που δεν έχει -εκτός του μουσικού του τμήματος- ως κύριο αντικείμενο σπουδών και ασχολίας τη μουσική, μπορεί να αντιληφθεί και το μέγεθος του έργου που επιτέλεσαν.

Το δυστύχημα από την πλευρά του ακροατηρίου, διαπιστωμένο με την πρώτη ματιά, ήταν η απουσία των νεώτερων σε ηλικία, εκτός ελάχιστων εξαιρέσεων. Έλλειπαν για μια ακόμη φορά οι συνομήλικοι αυτών των παιδιών που τραγουδούσαν στη σκηνή. Ακόμη χειρότερα, οι άνθρωποι που σπουδάζουν μέσα και έξω από την πόλη μουσική. Και να φανταστεί κανείς ότι είναι περίοδος διακοπών, με τους φοιτητές στην πλειοψηφία τους κοντά στις οικογένειές τους.

Είναι μια ακόμη απόδειξη έλλειψης μουσικής παιδείας. Τα ακροατήρια, όπως κάθε τι σοβαρό προκύπτουν μέσα από μεθοδικά οργανωμένες και μακροχρόνιες εκπαιδευτικές προσπάθειες. …Δεν φυτρώνουν μόνα τους όσο κι αν το θέλουν κάποιοι.

Ο Δήμος Λαρισαίων έκανε πολύ καλά που υποστήριξε την εκδήλωση και μάλιστα ανήμερα της πρώτης ημέρας του έτους. Μακάρι, παρόμοιες προσπάθειες να έχουμε τη χαρά να υποστηρίξουμε κάποια στιγμή στο μέλλον και από εγχώρια και δη τοπικά σχήματα.

Εύχομαι καλή και δημιουργική χρονιά σε όλους.

Στη σελίδα Μαθήματα πιάνου κιθάρας αρμονίας του blog εισάγουμε την πρόταση -σύστημα 10 επιπέδων κλιμακούμενης δυσκολίας- σε ότι αφορά την οργάνωσή των σπουδών, αλλά κυρίως τη μέτρηση της προόδου των μαθητών, τελικά της γνώσης που αποκομίζουν. Η ιδέα αυτή διατρέχει ολόκληρη τη φιλοσοφία και την πρακτική της open art για την προσφορά μουσικής και γενικότερα καλλιτεχνικής παιδείας και είναι ριζικά διαφορετική από τη διαδεδομένη αντίληψη που δέχεται ως πρόοδο, το πέρασμα του χρόνου των σπουδών, απλώς!.

Είναι φανερό ότι αυτό που ονομάζουμε σήμερα εκπαίδευση, συχνά εξαντλείται στην παροχή μεγάλης ποσότητας πληροφοριών σε λίγο χρόνο, με σκοπό  την υπερπήδηση κάποιας εξεταστικής διαδικασίας ανταγωνιστικού τύπου που δεν προάγει την αριστεία (ούτε καν ενδιαφέρεται να την ανακαλύψει). Μέσα σ΄αυτές τις συνθήκες βρίσκονται εγκλωβισμένοι διδάσκοντες και δικασκόμενοι.

Η δυσκολία είναι γενικά έννοια απεχθής. Στο άκουσμά της οι αντιδράσεις από την πλειοψηφία είναι αρνητικές έως εχθρικές και η ανάληψη της προσπάθειας και του κόπου για το ξεπέρασμά της,  γίνεται μόνο με υποσχέσεις γρήγορης ανταμοιβής.

Επανερχόμενοι στην πρώτη παράγραφο αυτού του άρθρου, οφείλουμε μια (ευνόητη) διευκρίνηση. Εδώ εννοούμε τη «δυναμική» δυσκολία, που το ξεπέρασμά της παράγει υπό συνθήκες κίνηση προς τα εμπρός, στην περίπτωσή μας γνώση. Η πρόκληση ασφαλώς δεν είναι εύκολη και οι απαιτήσεις για «εργαλεία» διαχείρισής της υψηλές. Στην πράξη αυτό πραγματοποιείται με αντισυμβατικά εργαλεία.

Μεθοδολογία, μέσα και ο ρόλος του δασκάλου

Για την ανάπτυξη της μεθοδολογίας, η δυσκολία είναι καθαρή πρόκληση. Από την άλλη μεριά, χωρίς μεθοδολογία η υπέρβαση της δυσκολίας καθίσταται αδύνατη. Λέγεται ότι «η τύχη βοηθάει τους τολμηρούς» αλλά αυτό πρακτικά συμβαίνει σπανίως«. Σε όλες τις υπόλοιπες περιπτώσεις, ιδιαίτερα μάλιστα εάν μιλάμε για αποκόμιση γνώσης, απαιτείται εύλικτη μέθοδος και πολύς μόχθος. Ο ρόλος του δασκάλου είναι καταλυτικός. Χωρίς αυτόν δεν υφίσταται και διαδικασία. Το δίπολο δάσκαλος-μαθητής σε βάθος χρόνου και με όπλο τη μέθοδο μπορεί να ξεπεράσει το εμπόδιο της δυσκολίας και να οδηγηθεί στη γνώση.

Όπως δεν υπάρχουν καθιερωμένες και αλάνθαστες μέθοδοι, έτσι δεν ενδιαφέρουν σε αυτή τη διαδικασία και τα συμβατικά μέσα. Οι απαιτήσεις και δυσκολίες του σήμερα δεν ξεπερνιούνται με μέσα του χθες.