OPEN FLUX

Two years on: My ‘Anamnesis’ exhibition in Izmir and its detailed content

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Thu, 08 Oct 2026 13:26:44 +0000

My latest solo exhibition, ‘Anamnesis’, opened in Izmir on 7 November 2024 and closed on 15 December.

Partly due to the intensity of the exhibition process, and partly because my blog already featured the promotional material and images from my first exhibition, which opened at Istanbul Karşı Sanat in November 2023, I chose to share the developments in Izmir mainly via social media channels.

Two years have passed.

As new exhibitions began to feature on my agenda, I decided to draw the curtain on ‘Anamnesis’ by recounting the story of the Izmir exhibition in greater detail, writing more personal introductions to the paintings, and publishing all the videos. That is what I am going to do now.

The photographs from the opening were taken by Egemen Erbala:

The layout of the exhibition in the venue was as follows:

Let’s move on to the paintings, which are on display one by one in turn...

Cuniculus taurus

Acrylic on canvas, 188 x 90 cm, 2023, Stockholm

The text accompanying the exhibition:

"...An example of Sanskrit jana undergoing a sound change during substitution is the Avestan zana. As Arthur F. J. Remy explained in a short article in volume 20 of the Journal of the American Oriental Society in 1899, the Sanskrit root jan appears as srvo-zanem in the 19th yasht of the hymns to the Zoroastrian gods, the oldest record of the Avesta language. Here srvo is Latin for cornus, the horn, and zanem for race. What is meant by srvo-zanem in the hymn is belonging to the horned race, which refers to the deities depicted as horned in the temples. What concerns us here is the relation of zanem to zana, the Sanskrit jana. As mentioned above, jana also includes race in the sense of a separate community. Moreover, in Old Persian inscriptions we find expressions such as paru-zana, meaning "composed of various races"...

...Zenan, with the Persian plural suffix -an added to the word zen, means women. The word zen is derived from the Sanskrit jana, meaning zana, which has passed into Persian pronunciation through the Avesta. In street language, we encounter the word zen unexpectedly in the word zampara. Zampara is born from the word zen-bare (woman-friendly)..."

(Samet Yalçın, Sabah Ülkesi [Morning Land], Culture, arts and philosophy magazine, issue 62, January 2020)

"Europae, Descriptio"

Acrylic on canvas and original17th century copper engraved Homann map, 188 x 120 cm, 2018, Stockholm

This is a painting I created not during the four months I spent in my studio before the Istanbul exhibition, but five years prior to that. Set against the backdrop of this painting—which combines the image of the Cyclops from the ‘Odyssey’ by Homer, currently in the spotlight due to Christopher Nolan’s film, with the recurring image of the bodies of refugees that have been floating in the Mediterranean for years—is the original, hand-coloured copperplate engraving of a map of Europe by the German geographer and cartographer Johann Baptist Homann (1664–1724), original, hand-coloured, copperplate engraving of a map of Europe, entitled “Europae, Descriptio”.

Detail

Every night...

Acrylic on canvas, 185 x 122 cm, 2023, Stockholm

This painting, which I hung opposite the entrance to the exhibition space at the Ahmed Adnan Saygun Arts Centre in Izmir, was also the first painting to greet visitors at the exhibition in Istanbul. It is the ‘Welcome!’ painting from the Anamnesis series.

In this composition, where one figure points out "The Witches’ Sabbath" (El Aquelarre, Francisco Goya) to the one beside them, whilst another gazes at the pearl-like arrangement of the Starlink satellites, I see the exhibition’s very clear frame—an image of the space we can travel to and from every night.

Leaving aside the Prado’s copy of this dark Goya painting, the only record we have of its original form—as it was painted on the wall—is the black-and-white photograph taken by Jean Laurent in 1874 as two separate frames, the merged version of which is shown below. The dark area on the right, which does not appear in the Prado copy, is the shoreline where my painting is attempting to take root.

El Aquelarre, Francisco Goya, 1820-1823 (Black pantings)

This is the state of the work prior to the removal of the severely damaged sections of the landscape at the left and right edges during the process of transferring it onto canvas—a composite of two photographs taken by Jean Laurent in 1874 in front of the wall where Goya’s house at Quinta del Sorto once stood before it was demolished. This cropping significantly altered the picture’s centre of balance.

Our path, our trace, our loss....

Acrylic on canvas, 194 x 104 cm, 2023, Stockholm

Amongst the sacred animals of various myths, there stands humankind, searching for its path and its way with a crystal ball in hand. To me, this is a typical post-pandemic image.

WOMAN as an abyss, where Psyche cannot meet

Acrylic on canvas, 183 x 109 cm, 2023, Stockholm

This is my most speculative work in this exhibition; it’s so complex that even coming up with a title for it was a real challenge.

In short, it makes two claims: the first is that these versions—whose complexity is so intense that they are, in fact, a mythological tale in which the myth preceding it seeps through in a torrential flow—portray Psyche, who was carried away by Eros from the edge of the precipice, as a man who has been ‘feminised’ in later writings. The “one she could not find” is, in turn, the powerful serpent-dragon figure—later monstrousified—who is, in fact, the precipice itself and thus “female”.

My second claim is that the precipice I associate with this tale is likely the Şarlak Waterfall precipice, situated on the steep slopes to the right as one travels along the road between Söke and Sazlı (Sazlıköy). This is due both to its geographical alignment with the very centre of the Miletus Mountains (between Mount Thorax and Mount Mycale / Gümüşdağ and Dilek Mountain) as depicted in the mythological tale, and to its almost sculptural, feminine, vaginal form.

I search for the location and appearance of the cliff I am to capture in my painting, and when I find it in Şarlak, should I take the fact that the waterfall—which had been dry for decades—has started to flow again as a sign? Of course I should.

Wovoka's -realised- dream

Acrylic on canvas, 110 x 185 cm, 2023, Stockholm

"In his dream, he was taken up into the sky with all the other Native Americans who had survived all the massacres, transported to the spirit world, the earth split open, swallowed all the whites, and closed again to return to its natural state."

Accompanying text and images in the exhibition:

"Wovoka (ca. 1856 - 20 September 1932), spiritual leader of the Northern Paiute, had a dream during the solar eclipse of 1 January 1889. In his dream, he was taken up into the sky with all the other Native Americans who had survived all the massacres, transported to the spirit world, the earth split open, swallowed all the whites, and closed again to return to its natural state. The Native Americans in the sky were then returned to the earth to live in peace with their ancestors and all other living beings. Wovoka also said that it was shown to him that this dream would only become a reality for all Native American peoples if they constantly performed the ghost dance and enjoyed the new world.

At the time, tribes whose traditional nomadic lifestyles were restricted were forced to live on reservations administered by the federal government. The hope of Wovoka's vision led representatives of western tribes to visit him and learn about his visions and, in particular, about this dance ritual.

By 1890, the Ghost Dance had become widespread, especially among western tribes, often living on reservations. The collective dances began to become well-attended rituals, often lasting until the morning of the fifth day, and the clothes worn during these rituals were believed to be bulletproof.

As the ghost dance spread among the Sioux under Sitting Bull's leadership, it began to cause fear among white settlers on the Pine Ridge Indian Reservation in South Dakota, and rumours spread that the Lakota Sioux had found a message in Wovoka's visions that was very dangerous for them. His talk of a new era without whites came to be seen as a call to eliminate white settlers from the area.

This fear was taken up by newspapers at a time when publishers such as Joseph Pulitzer and William Randolph Hearst were seeking sensational news. By November 1890, a number of newspaper headlines in America were already describing the dance as the largest act of rebellion against white settlers and US army troops.

A long article in the New York Times, entitled "How the Indians Are Preparing Themselves for War", described how a reporter walked overland to a Sioux camp "accompanied by friendly Indian guides". "The journey was extremely dangerous because of the frenzy of the enemy." The article describes the dance the reporter claimed to have observed from a hill overlooking the camp. The dance took place in a large circle around a tree and was attended by 182 men and women:

The dancers held each other's hands and moved slowly around the tree. Their feet did not rise as in the dance of the sun, often their tattered moccasins seemed never to leave the ground, and their knees bent tiredly. "I see my father, I see my mother, I see my brother, I see my sister," as translated by friendly Indian guides in their incessant and monotonous chanting, with their eyes closed and their heads bowed to the ground.

In the late 19th century, most Americans were familiar with the name of Sitting Bull, the Hunkpapa Sioux medicine man. Although Sitting Bull was not directly involved in the so-called Custer massacre of 1876, he was nearby and his followers attacked Custer and his men.

After Custer's death, Sitting Bull led his people to safety in Canada. He then accepted an offer of amnesty and returned to the United States in 1881. In the mid-80s he toured with "Buffalo Bill's Wild West Show" with artists such as Annie Oakley.

Returning to South Dakota in 1890, Sitting Bull sympathised with the Ghost Dance movement and urged young people to participate in the rituals.

Federal authorities decided to arrest Sitting Bull for his support of the movement, believing that he was becoming the leader of a possible major rebellion.

On 15 December 1890, a detachment of the US Army, accompanied by "friendly" Indians working as police officers on the reservation, went to where Sitting Bull, his family and some of his supporters were camped.

Sitting Bull cooperated and agreed to go with the reservation police, but the youths with him attacked the police. In the ensuing shootout, Sitting Bull was shot and killed.

The New York Times reported the news of Sitting Bull's death on its front page, describing him as "an old wizard" and "a cunning old schemer".

The Ghost Dance movement came to a bloody end at the Wounded Knee massacre on the morning of 29 December 1890. A detachment of the 7th Cavalry attacked an Indian camp led by a chief named Big Foot, and within an hour nearly 300 Indian men, women and children were killed.

The New York Times reported the news of Sitting Bull's death on its front page, describing him as "an old wizard" and "a cunning old schemer".

After the Wounded Knee massacre, the Ghost Dance movement was largely broken. Although some scattered resistance to white rule emerged in the following years, the conflict between Indians and whites in the West was over."

Hamburg's powerless angels (27 July 1943, Gomorrah Massacre)

Acrylic on canvas, 187 x 100 cm, 2023, Stockholm

Accompanying text and images in the exhibition:

”…In the summer of 1943, during a long heat wave, the RAF, supported by the U.S. Eighth Army Air Force, flew a series of raids on Hamburg. The aim of Operation Gomorrah, as it was called, was to destroy the city and reduce it as completely as possible to ashes. In a raid early in the morning of July 27, beginning at one A. M., ten thousand tons of high-explosive and incendiary bombs were dropped on the densely populated residential area east of the Elbe, comprising the districts of Hammerbrook, Hamm-Nord and Hamm-Süd, Billwerder Ausschlag and parts of St. Georg, Eilbek, Barmbek, and Wandsbek. A now familiar sequence of events occurred: first all the doors and windows were torn from their frames and smashed by high-explosive bombs weighing four thousand pounds, then the attic floors of the buildings were ignited by lightweight incendiary mixtures, and at the same time firebombs weighing up to fifteen kilograms fell into the lower stories. Within a few minutes, huge fires were burning all over the target area, which covered some twenty square kilometers, and they merged so rapidly that only a quarter of an hour after the first bombs had dropped the whole airspace was a sea of flames as far as the eye could see. Another five minutes later, at one-twenty A. M., a firestorm of an intensity that no one would ever before have thought possible arose. The fire, now rising two thousand meters into the sky, snatched oxygen to itself so violently that the air currents reached hurricane force, resonating like mighty organs with all their stops pulled out at once. The fire burned like this for three hours. At its height, the storm lifted gables and roofs from buildings, flung rafters and entire advertising billboards through the air, tore trees from the ground, and drove human beings before it like living torches. Behind collapsing façades, the flames shot up as high as houses, rolled like a tidal wave through the streets at a speed of over a hundred and fifty kilometers an hour, spun across open squares in strange rhythms like rolling cylinders of fire. The water in some of the canals was ablaze. The glass in the tram car windows melted; stocks of sugar boiled in the bakery cellars. Those who had fled from their air-raid shelters sank, with grotesque contortions, in the thick bubbles thrown up by the melting asphalt. No one knows for certain how many lost their lives that night, or how many went mad before they died. When day broke, the summer dawn could not penetrate the leaden gloom above the city. The smoke had risen to a height of eight thousand meters, where it spread like a vast, anvil-shaped cumulonimbus cloud. A wavering heat, which the bomber pilots said they had felt through the sides of their planes, continued to rise from the smoking, glowing mounds of stone. Residential districts so large that their total street length amounted to two hundred kilometers were utterly destroyed. Horribly disfigured corpses lay everywhere. Bluish little phosphorous flames still flickered around many of them; others had been roasted brown or purple and reduced to a third of their normal size. They lay doubled up in pools of their own melted fat, which had sometimes already congealed. The central death zone was declared off-limits in the next few days. When punishment labor gangs and camp inmates could begin clearing it in August, after the rubble had cooled down, they found people still sitting at tables or up against walls where they had been overcome by monoxide gas. Elsewhere, clumps of flesh and bone or whole heaps of bodies had cooked in the water gushing from bursting boilers. Other victims had been so badly charred and reduced to ashes by the heat, which had risen to a thousand degrees or more, that the remains of families consisting of several people could be carried away in a single laundry basket..."

(W. G. Sebald, Air War and Literature, p. 26-28, Random House, New York, 2003)

As the group of dead marched from Frongastell to Pyrsau...

Acrylic on canvas, 188 x 111 cm, 2023, Stockholm

The text accompanying the exhibition:

”…Unlike Elias, who always connected illness and death with tribulations, just punishment, and guilt, Evan told tales of the dead who had been struck down by fate untimely, who knew they had been cheated of what was due to them and tried to return to life. If you had an eye for them they were to be seen quite often, said Evan. At first glance they seemed to be normal people, but when you looked more closely their faces would blur or flicker slightly at the edges. And they were usually a little shorter than they had been in life, for the experience of death, said Evan, diminishes us, just as a piece of linen shrinks when you first wash it. The dead almost always walked alone, but they did sometimes go around in small troops; they had been seen wearing brightly colored uniforms or wrapped in gray cloaks, marching up the hill above the town to the soft beat of a drum, and only a little taller than the walls round the fields through which they went. Evan told me the story of how his grandfather once had to step aside on the road from Frongastell to Pyrsau to let one of these ghostly processions pass by when it caught up with him. It had consisted entirely of beings of dwarfish stature who strode on at a fast pace, leaning forward slightly and talking to each other in reedy voices. Hanging from a hook on the wall above Evan’s low workbench, said Austerlitz, was the black veil that his grandfather had taken from the bier when the small figures muffled in their cloaks carried it past him, and it was certainly Evan, said Austerlitz, who once told me that nothing but a piece of silk like that separates us from the next world…

(W. G. Sebald, Austerlitz, translated by Anthea Bell, Modern Library, New York, 10th anniversary ed.)

Videos

Now we come to the videos featured in the exhibition.

The first is a video recording of one of my performances.

It is an expression of the sense of helplessness I felt in the days when the genocide in Gaza began.

This was a time when I was exploring the Japanese dance-theatre art form known as Butō. When I learnt that this form emerged in the wake of the Second World War and that artists performing Butō employed a specific technique of locking the body and muscles, I decided to adopt the same approach and develop my own interpretation of the technique.

The periods during both my childhood and early adolescence when I was subjected to intense and systematic violence had ‘endowed’ me with an involuntary method that allowed me to lock my body and become numb. Driven by a sense of helplessness, I drew upon this knowledge and, through the muscles I had locked, acted out and performed the story of ‘Hakan’—who, upon waking, was unable to comprehend the weight of his thoughts; who then noticed a fire breaking out on the upper floor of his house; who set off to rescue those in need; but who, unable to reach them in time, succumbed to the flames himself.

My wife Leyla recorded it; my son Gordon listened to the rhythm of the Butō drums, learnt it, didn’t care for the sound at all, and composed his own music.

Not enough power...

Video performance recording, 07.40 min., 2023, Stockholm

I combined the other seven video recordings and streamed them on a single screen. I’ll do the same here.

These are the pre-recorded Zoom sessions featuring the responses from seven different actors, directors, writers and musicians to the question I posed and the request I made to them online:

“When a script or a play requires you to cry or shed tears, how do you go about it? Do you use a specific technique, recall old memories that upset you, or use a particular substance? How? After explaining this to me in all honesty – and confessing if necessary – would you shed tears using that method?”

(I’m not sure how good the AI’s direct translation will be whilst you’re watching. I’ll add subtitles as soon as possible.)

Being able to shed tears when necessary: Selen

Scheduled zoom recording, 06.32 min., 2023, Stockholm

Being able to shed tears when necessary: Yaşar

Scheduled zoom recording, 19.11 min., 2023, Stockholm

Being able to shed tears when necessary: Nazan

Scheduled zoom recording, 15.33 min., 2023, Stockholm

Being able to shed tears when necessary: Mahir

Scheduled zoom recording, 13.29 min., 2023, Stockholm

Being able to shed tears when necessary: Taner

Scheduled zoom recording, 13.45 min., 2023, Stockholm

Being able to shed tears when necessary: Tilbe

Scheduled zoom recording, 13.42 dk. / min., 2023, İstanbul

Being able to shed tears when necessary: Laçin

Scheduled zoom recording, 20.38 min., 2023, İstanbul

Combined video:

İki yıl sonra: İzmir'deki "Anamnesis" sergim ve ayrıntılı içeriği üzerine

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Thu, 08 Oct 2026 04:12:06 +0000

Son solo sergim "Anamnesis", İzmir'de 7 Kasım 2024'te açılıp, 15 Aralık'ta da kapanmıştı.

Biraz sergi sürecinin yoğunluğundan, biraz da blogumda İstanbul Karşı Sanat'ta 2023 Kasım ayında açılan ilk serginin tanıtım ve görselleri zaten yeraldığı için, İzmir'de akan süreci genellikle sosyal medya kanallarında paylaşmayı seçmiştim.

İki yıl geçti.

Yeni sergiler gündemime girmeye başlayınca, Anamnesis'e dair perdeyi, İzmir sergisinin öyküsünü daha ayrıntılı anlatarak, resimlerin daha öznel tanıtımlarını yazarak ve videoların tümünü yayınlayarak kapatmaya karar verdim. Şimdi yapacağım bu.

Serginin açılışında ben ve Zeynep Sayın konuştuk. Onun kaydı aşağıda:

Açılıştan fotografları Egemen Erbala çektiydi:

İlk İstanbul sergisinden farklı olarak açılıştan bir gün sonra Zeynep Sayın'ın benle yaptığı sanatçı konuşması yeralıyordu. Bize bunun için konferans salonunun hazırlandığı, harika bir kaydın tüm koşullarını sağlayabildiğim ama daha sonra çok anlaşılabilir nedenlerle Zeynep'in sergi alanında gezerek yapmayı seçtiği, haliyle tüm hazırlıklarımın suya düştüğü, kaydını zar zor, elden ele geçen bir kamerayla yapmaya çalıştığımız...

İlk yirmi dakikasında neler dendiğini, konser seyircilerinin arka plandaki gürültüsünden dolayı pek anlayamayacağınız bu kaydı aşağıda izleyebilirsiniz:

Sergileme düzeni şöyleydi:

Gelelim sırasıyla tek tek sergilenen resimlere...

Cuniculus taurus

Tuval üzerine akrilik, 188 x 90 cm, 2023, Stockholm

Sergide eşlik eden metin:

"...Sanksritçe jana'nın yer değiştirirken ses değişikliğine uğradığı bir örnek de Avesta dilindeki zana örneğidir. Arthur F. J. Remy’nin 1899 yılında Journal of the American Oriental Society dergisinin 20. cildine yazdığı kısa makalede açıkladığı üzere Sanskrit jan kökü, Avesta dilinin en eski kayıtlarından olan ve Zerdüşti tanrılarına yakılan ilahilerinin 19. yasht’inde de srvo-zanem şeklinde geçer. Buradaki srvo Latince cornus yani boynuzu, zanem ise ırkı ifade eder. İlahide srvo-zanem ile kastedilen boynuzlu ırka mensubiyettir, ki bu boynuzlu ırk tapınaklarda boynuzlu olarak resmedilen ilahlara atıftır. Burada bizi ilgilendiren kısmı zanem’im zana ile yani Sanskrit jana ile ilişkisidir. Yukarıda belirttiğimiz gibi jana’nın menzilinde ayrı bir topluluk anlamında ırk da vardır. Ayrıca Eski Farsça kitabelerde paru-zana yani “muhtelif ırklardan meydana gelen” anlamında ifadelere rastlanmaktadır…

…Zenan, zen kelimesine getirilen Farsça çoğul eki –an ile birlikte kadınlar anlamındadır. Zen kelimesi Avesta aracılığıyla Farsça telaffuza geçmiş, zana yani Sanskrit jana’dan türetilmiş bir kelimedir. Sokak dilinde zen kelimesiyle hiç beklemeyeceğimiz bir şekilde zampara kelimesinde karşılaşırız. Zampara zen-bare (kadın dostu) kelimesinden doğmuştur..."

(Samet Yalçın, Sabah Ülkesi, Kültür-sanat ve felsefe dergisi, sayı 62, Ocak 2020)

"Europae, Descriptio"

Tuval üzerine akrilik, 188 x 120 cm, 2018, Stockholm

Bu, İstanbul sergisi öncesi kapandığım atölyemdeki dört ayda değil, o tarihten beş yıl önce yaptığım bir resim. Bugünlerde Christopher Nolan'ın filmiyle gündemde olan Homeros'un Odisseia efsanesinin Kiklop'la ilgili bölümü ile yıllardır Akdeniz'de yüzen mülteci cesetlerinin ortak imgesini içeren bu resmin zemininde, Alman coğrafyacı ve kartograf Johann Baptist Homann'ın (1664-1724) "Europae, Descriptio" başlıklı orijinal, elle boyanmış, bakır oyma baskı Avrupa haritası yeralmaktadır.

Detay

Her gece...

Tuval üzerine akrilik, 185 x 122 cm, 2023, Stockholm

İzmir, Ahmed Adnan Saygun Sanat Merkezi'ndeki sergi alanının giriş kapısının karşısına astığım bu resim, İstanbul'daki sergide de izleyicileri karşılayan ilk resimdi. Anamnesis'in "Hoşgeldiniz!" resmi.

Figürlerden birinin, yanındakine, Cadılar Şenliği'ni (El Aquelarre, Francisco Goya) gösterdiği, diğerinin Starlink uydularının inci dizilişine baktığı bu kompozisyon, serginin çok açık parantezi, her gece gidip gelebileceğimiz uzamın imgesi bana göre.

Goya'nın bu kara resminin Prado'daki kopyasını bir yana koyarsak, duvara çizili özgün halinden elimize kalan tek belge, Jean Laurent tarafından 1874 yılında ayrı iki karede çekilen ve aşağıda birleşmiş hali yeralan siyah beyaz fotograf. Prado kopyasına yansımayan sağdaki koyu alan resmimin yerleşmeye çalıştığı kıyı.

El Aquelarre, Francisco Goya, 1820-1823 (Kara resimler dizisinden)

Jean Laurent tarafından 1874 yılında Goya'nın Quinta del Sorto'daki evi yıkılmadan önce varolduğu duvarın önünde çekilmiş iki fotoğrafın birleştirildiği, tuval üzerine aktarılma sürecinde, sol ve sağ uçlarda yer alan ciddi hasar görmüş manzara kısımları çıkarılmadan önceki hali. Bu kesme işlemi, resmin denge merkezini önemli ölçüde değiştirmiştir.

Yolumuz, izimiz, kaybedişimiz...

Tuval üzerine akrilik, 194 x 104 cm, 2023, Stockholm

Değişik mitlerin kutsal hayvanlarının arasında, elindeki kristal küre ile yolunu, izini arayan insanoğlu. Tipik bir pandemi sonrası imge benim için.

Psyche'nin buluşamadığı, bir uçurum olarak KADIN....

Tuval üzerine akrilik, 183 x 109 cm, 2023, Stockholm

Başlığını bulmanın bile çok zor olduğu, bu sergideki en spekülatif işim.

Özetle iki iddiası var: Biri, bu versiyonları, karmaşası çok yoğun, aslında kendinden önceki mitin sızıntısı gürül gürül içinden akan mitolojik öyküde Cupid tarafından uçurumun başından kaçırılan Psyche'nin, geç dönem yazımlarda "dişil kılınmış" bir erkek olduğu iddiası. "Buluşamadığının" da daha sonra canavarlaştırılan güçlü yılan-ejderha kimliğiyle -ve aslında uçurumun kendisi olarak- "kadın" olduğu.

İkinci iddiam ise, bu öyküye yakıştırdığım uçurumun, Söke ile Sazlı (Sazlıköy) arasında, yoldan geçerken sağ taraftaki dik yamaçlarda yeralan Şarlak şelalesi uçurumu olmasının muhtemelliği. Hem mitolojik öyküye yakıştırılan Milet dağlarının tam ortasında (Thorax ve Mycale dağları / Gümüşdağ ve Dilek dağı arası) coğrafik uyumundan, hem de neredeyse heykelsi dişil, vajinal biçiminden dolayı.

Resmime taşıyacağım uçurum yerini ve görüntüsünü arar ve Şarlak'ta bulurken on yıllardır kurumuş olan şelalenin akmaya başlamasını işaret olarak kabul etmem mi! Elbette ederim.

Wovoka'nın -gerçekleşen- düşü

Tuval üzerine akrilik, 110 x 185 cm, 2023, Stockholm

"Rüyasında tüm diğer, onca katliamdan arda kalan Amerikan yerlileriyle birlikte gökyüzüne çıkarılmış, ruhlar dünyasına taşınmış, yerküre yarılarak açılmış, tüm beyazları yutmuş ve tekrar kapanarak doğal haline dönmüştü."

Sergide eşlik eden metin ve görseller:

"Kuzey Paiute'nin ruhani lideri Wovoka (yak. 1856 - 20 Eylül 1932) 1 Ocak 1889'daki güneş tutulması sırasında bir rüya görür. Rüyasında tüm diğer, onca katliamdan arda kalan Amerikan yerlileriyle birlikte gökyüzüne çıkarılmış, ruhlar dünyasına taşınmış, yerküre yarılarak açılmış, tüm beyazları yutmuş ve tekrar kapanarak doğal haline dönmüştü. Ardından, gökyüzündeki Amerikan yerlileri, atalarıyla, tüm diğer canlılarla birlikte, barış içinde yaşamak üzere yeryüzüne geri konmuşlardı. Wovoka ayrıca, kendisine, bu rüyanın tüm Amerikan yerli halklarının ancak hayalet dansını sürekli yaparlarsa gerçeğe dönüşeceğini ve yeni dünyanın tadını çıkaracaklarının kendisine gösterildiğini söyledi.

O dönemde, geleneksel göçebe yaşam tarzları kısıtlanan kabileler federal hükümet tarafından yönetilen rezervasyonlarda yaşamaya zorlanmıştı. Wovoka'nın düşündeki umut, batı kabilelerinin temsilcilerinin onu ziyaret etmesine, vizyonları ve özellikle de bu dans ritüeli hakkında bilgi edinmelerine yolaçtı.

1890 yılına gelindiğinde Hayalet Dansı artık özellikle batı kabileleri arasında, genellikle rezervasyonlarda yaşayan topluluklar arasında yaygınlaşmıştı. Toplu danslar, genellikle beşinci günün sabahına kadar süren geniş katılımlı ayinlere dönüşmeye, bu ayinler sırasında giyilen giysilerin kurşun geçirmez olduğuna inanılmaya başlandı.

Hayalet dansı, Oturan Boğa'nın liderliğindeki Siouxlar arasında da yaygınlaşırken, Güney Dakota'da, Pine Ridge Kızılderili Rezervasyonu Bölgesi’ndeki beyaz yerleşimciler arasında korku yaratmaya, Lakota Siouxları’nın Wovoka'nın görülerinde onlar için oldukça tehlikeli bir mesaj bulduklarına dair söylentiler yayılmaya başladı. Beyazların olmadığı yeni bir dönemden bahsetmesi, beyaz yerleşimcileri bölgeden yok etmeye yönelik bir çağrı olarak görülmeye başlandı.

Bu korku, Joseph Pulitzer ve William Randolph Hearst gibi yayıncıların sansasyonel haberler peşinde koştuğu bir dönemde gazeteler tarafından da ele alındı. Kasım 1890'da Amerika'daki bir dizi gazete manşeti, bu dansın beyaz yerleşimcilere ve ABD ordu birliklerine karşı en büyük başkaldırı hareketi olarak tanımlamaya başlamıştı bile.

New York Times'ta "Kızılderililer Kendilerini Nasıl Savaşa Hazırlıyor?" başlığıyla yayınlanan uzun bir makale, bir muhabirin ”dost kızılderili rehberler eşliğinde” karadan bir Sioux kampına nasıl yürüdüğü anlatılıyordu. "Düşmanların çılgınlığı nedeniyle yolculuk son derece tehlikeliydi." Makale, muhabirin kampa bakan bir tepeden gözlemlediğini iddia ettiği dansı anlatmaktadır. Bir ağacın etrafında geniş bir daire şeklinde gerçekleşen dansa 182 erkek ve kadın katılmıştır:

Dansedenler birbirlerinin ellerini tutuyor ve ağacın etrafında yavaşça hareket ediyorlardı. Ayakları güneş dansındaki gibi yükselmiyor, çoğu zaman yırtık pırtık mokasenleri yerden hiç kalkmıyormuş gibi görünüyor, dizleri yorgun bir şekilde bükülüyordu. Gözleri kapalı ve başları yere doğru eğik bir şekilde dönüp duruyorlar, aralıksız ve monoton ilahilerinde dost kızılderili rehberlerin çevirisine göre "Babamı görüyorum, annemi görüyorum, erkek kardeşimi görüyorum, kız kardeşimi görüyorum," diye mırıldanıyorlardı.

19. yüzyılın sonlarında Amerikalıların çoğu, Hunkpapa Sioux büyücüsü olan Oturan Boğa’nın ismine aşinaydı. Oturan Boğa, 1876'daki Custer katliamı diye anılan savaşa doğrudan katılmamış olsa da, yakınlardaydı ve takipçileri Custer ve adamlarına saldırmıştı.

Custer'ın ölümünden sonra Oturan Boğa halkını Kanada'ya güvenli bir yere götürdü. Ardından, kendine sunulan af teklifini kabul edip 1881'de Amerika Birleşik Devletleri'ne döndü. 80'lerin ortalarında Annie Oakley gibi sanatçılarla birlikte ”Buffalo Bill'in Vahşi Batı Şovu” ile turneye çıktı.

1890'da Güney Dakota'ya geri dönen Oturan Boğa, Hayalet Dansı hareketine sempati duyup, gençleri ayinlere katılmaya çağırdı.

Federal yetkililer Oturan Boğa'yı harekete verdiği destekten dolayı, olası bir büyük isyanın lideri olmaya başladığını düşünüp tutuklamaya karar verdi.

15 Aralık 1890'da ABD Ordusu'na bağlı bir birlik, rezervasyonda polis memuru olarak çalışan ”dost” yerlilerle birlikte Oturan Boğa'nın, ailesinin ve bazı destekçilerinin kamp kurduğu yere gitti.

Oturan Boğa işbirliği yaptı ve rezervasyon polisiyle birlikte gitmeyi kabul etti, ancak yanındaki gençler polise saldırdı. Yaşanan çatışmada Oturan Boğa vurularak öldürüldü.

New York Times, Oturan Boğa'nın ölüm haberini, birinci sayfasından, onu, ”yaşlı bir büyücü" ve "kurnaz yaşlı bir entrikacı" olarak tanımlayarak duyurdu.

Hayalet Dansı hareketi 29 Aralık 1890 sabahı Wounded Knee katliamında kanlı bir şekilde sona erdi. 7. Süvari Birliği'nden bir müfreze, Big Foot adlı şef tarafından yönetilen yerlilerin kampına saldırdı ve bir saat içinde yaklaşık 300 yerli erkek, kadın ve çocuk öldürüldü.

Wounded Knee katliamından sonra Hayalet Dansı hareketi büyük ölçüde kırıldı. Sonraki yıllarda beyazların egemenliğine karşı bazı dağınık direnişler ortaya çıksa da, Batı'da Kızılderililer ve beyazlar arasındaki çatışmalar artık sona ermişti."

Hamburg'un çaresiz melekleri

(27 Temmuz 1943, Gomorrah Katliamı)

Tuval üzerine akrilik, 187 x 100 cm, 2023, Stockholm

Sergide eşlik eden metin ve görseller:

“…1943 yazının ortasında, uzun süren bir sıcak hava dalgası döneminde, Kraliyet Hava Kuvvetleri, Hamburg’a, 8. Amerikan Hava Birliği destekli bir dizi hava akımı yaptı. “Gomorrah Operasyonu“ olarak adlandırılan bu saldırıların hedefi, şehri olabildiğince yerle bir etmek, yakıp küle çevirmekti. 27 Temmuz’u 28’de bağlayan gece saat birde başlayan hava akınında on bin ton patlama ve yangın tesirli bomba, Elbe’nin doğusundaki yerleşimi yoğun olduğu bölgeye atıldı. Bu bölge Hammerbrooke, Kuzey ve Güney Hamm, Bilwerder Ausschlag‘ın tamamını ve keza kısmen St. Georg, Eilbek, Barmabek ve Wandsbek mahallelerini kapsıyordu. Denenmiş bir yönteme uyularak iki bin kiloluk patlama tesirli bombalarla bütün kapı pencere, kasalarıyla beraber tahrip edildi, sonra da hafif yangın bombaları ile çatılar tutuşturuldu. Bu sırada 15 kiloya kadar yangın bombaları kısmen alt katlara kadar iniyordu. Aşağı yukarı yirmi kilometrelik saldırı sahasında birkaç dakika içinde her köşede büyük yangınlar çıktı. Bu yangınlar hızla birleşik büyüdü; ilk bombanın düşmesinden 15 dakika sonra bütün hava sahası göz alabildiğine bir alev deniz haline geldi. Aradan bir beş dakika daha geçtiğinde, saat biri yirmi geçe, o güne kadar hiç kimsenin mümkün olabileceğini düşünemeyeceği kadar şiddetli bir alev fırtınası başlamıştı bile. İki bin metreye kadar yükselen alevler çevredeki bütün oksijeni öylesine büyük bir iştahla kendine çekiyordu ki, hava akımı kasırga hızına erişiyor ve bütün tuşlarına aynı anda basılmış devasa orglar gibi gümbürdüyordu. Yangın bu şekilde üç saat devam etti. Fırtına zirveye ulaştığında evlerin üçgen alınlıklarını ve çatılarını uçurdu, binaların kirişlerini ve duvar ilanı yapıştırılan tahta perdeleri havaya savurdu, ağaçları söktü ve insanları canlı meşaleler gibi önüne katıp sürükledi. Yıkılan bina cephelerinin arkasından fışkıran metrelerce yükseklikten alevler, tıpkı bir sel gibi saatte 150 kilometrelik bir hızla caddeleri aşıyor, şehrin meydanlarını tuhaf ritimlerle ateş silindirleri gibi ezip geçiyordu. Bazı kanallarda su bile yanıyordu. Tramvay vagonlarının camları erimişti, fırınların kilerlerinde depolanmış şeker kaynıyordu. Sığındıkları yerlerden kaçmak zorunda kalanlar, kabarcıklar çıkaran erimiş asfalta tuhaf biçimlere giren vücutlarıyla batıyorlardı. Bu gece hayatını kaybedenlerin ya da ölüm kendisine ulaşmadan aklını kaçıranların sayısını tam olarak kimse bilmemektedir. Sabah olduğunda yaz ışıkları şehrin üzerine kurşun gibi çökmüş karanlığı delip geçemedi. Duman sekiz bin metreye kadar yükselmiş ve bu irtifada yayılarak kocaman, örs şeklinde bir kümülonimbus bulutu oluşturmuştu. Pilotların, uçakların gövde kaplamalarının ardından hissettiklerini anlattıkları sıcak dalgaları, dumanlar çıkarak içten içe yanan moloz tepelerinden daha uzun bir süre yayılmaya devam etti. Toplam olarak iki yüz kilometre yol cephesi olan yerleşim yeri tamamen tahrip edilmiştir. Her yerde feci bir şekilde deforme olmuş bedenler yatıyordu. Bazılarının üzerinde hâlâ rengi maviye çalan, titrek fosfor alevcikleri göze çarpıyordu, bazılarıysa kahverengi veya erguvan rengi kavrulup büzüşerek doğal boyutlarının üçte biri kadar kalmışlardı. Kısmen çoktan katılaşmış kendi yağlarının oluşturduğu küçük birikintilerin içinde kıvrılıp kalmışlardı öylece. Ağustos ayında, yıkıntılar soğuduktan sonra ceza taburları ve toplama kamplarından getirilenler, ölüm bölgesinin hava saldırısının ertesi günü hemen yasak bölge ilan edilen çekirdeğinde enkaz kaldırma çalışmalarına başladıklarında korbonmonoksidin öldürdüğü insanlar buldular, bir masa ya da duvara yaslanmış kalmışlardı; başka bir yerde patlayan kalorifer kazanlarından fışkıran buharla pişmiş et ve kemik parçaları veya bütün olarak vücutlardan tepeciklerle karşılaştılar. Başka bedenler bin dereceyi aşkın sıcakta öylesine kömürleşmiş ve küle dönmüşlerdi ki, çok çocuklu kalabalık ailelerin naaşlarından arta kalanlar bile bir tek çamaşır leğeniyle taşınabiliyordu…“

(W. G. Sebald, Hava Savaşı ve Edebiyat, s. 37-39, Çev: Hulki Demirel, 1. basım, Can Yayınları, Mayıs 2016)

Ölüler kafilesi, Frongastell'den Pyrsau'ya doğru giderken

Tuval üzerine akrilik, 188 x 111 cm, 2023, Stockholm

Sergide eşlik eden metin:

”…Hastalık ve ölümü her zaman bir sınamaya, hak edilen bir cezaya veya işlenmiş bir günaha bağlayan Elias'tan farklı olarak Evan hayata gözlerini zamansız kapayan, kendi paylarından mahrum bırakıldıklarını hisseden ve tekrar hayata dönmenin yollarını arayan ölüleri anlatıyordu. Ölülere yakın olan bir kimse, derdi Evan, onları sık sık görebilir. İlk bakışta sıradan insanlar gibi görünüyorlarmış, ama yakından bakınca yüzlerinin hatları siliniyormuş veya çevresi hafif titreşiyormuş. Genellikle de hayatta oldukları zamandan bir karış daha kısa olurlarmış, çünkü Evan'ın söylediğine göre tıpkı bir parça keten bezinin ilk kez yıkandığında çekmesi gibi ölüm tecrübesi de bizi kısaltıyormuş. Ölüler genellikle yalnız dolaşırlarmış, ama arada küçük bölükler halinde gezdikleri de olurmuş; renkli üniformalar giymiş veya gri pelerinlere sarınmış, ellerindeki değneklerle hafif hafif trampetlere vurarak tarlaları birbirinden ayıran, çoğunun hemen hemen boyuna yakın duvarların arasından geçerek köyün ardındaki tepeye doğru yürüdükleri çok sık görülmüş. Büyükbabasının bir keresinde Frongastell'den Pyrsau'ya giderken, arkasından yetişen ve sırf cüce boyundaki varlıklardan oluşan böyle bir hayaletler kafilesine yol vermek için kenara çekilmek zorunda kaldığını anlatan Evan, bunların hafif kambur yürüyerek ve tiz sesleriyle kendi aralarında konuşarak hızla büyükbabasının yanından gelip geçtiklerini söyledi. Evan'ın alçak çalışma tezgahının karşısındaki duvarda, dedi Austerlitz, büyükbabasının tepeden tırnağa örtülü bu küçük varlıkların taşıdığı cenaze sedyesinden almış olduğu siyah tül asılı duruyordu, ayrıca, dedi Austerlitz, eğer yanlış hatırlamıyorsam, bir keresinde bana bizi öbür dünyadan ancak böyle ince bir ipek tülün ayırdığını söyleyen de Evan'dı. . ..”

(W. G. Sebald, Austerlitz, çev. Gülfer Tunalı, Can Yayınları, 2008)

Videolar

Geldik sergide yeralan videolara.

İlki bir performansımın video kaydı.

Gazze soykırımının başladığı günlerde yaşadığım çaresizlik duygusunun dışavurumu.

Japon dans-tiyatro sanat formu Butō'yla ilgilendiğim zamanlardı. Bu formun İkinci Paylaşım Savaşı ardından ortaya çıktığını ve Butō performansını gerçekleştiren sanatçıların özel bir beden-kas kilitleme tekniğini kullandığını öğrendiğimde, aynı zemini ve kendimce tekniği kullanmaya karar verdim.

Hem çocukluk, hem de ilk gençlik yıllarımda yoğun ve sistematik şiddete maruz kaldığım dönemler, bana da bedenimi kilitleyebilip hissizleşebilmemi sağlayan istemsiz bir yöntemi "kazandırmıştı". Çaresizlik duygumla bu bilgimi geri çağırdım ve "uyanıp, düşünün ağırlığıyla neye uyandığını bilemeyen, ardından evinin üst katında çıkan yangını farkeden, o yangından kurtarması gerekenlere doğru yolalan, yetişemeyip kendi de alevlere teslim olan Hakan'ı" kilitlediğim kaslarımla oynadım, performe ettim.

Eşim Leyla kaydetti, oğlum Gordon, Butō davullarının ritmini dinleyip, öğrenip, o taddan hiç hoşlanmayıp, müziğini besteledi.

Gücü yetmemek...

Video performans, 07.40 dk., 2023, Stockholm

Diğer yedi video kaydını birleştirerek tek ekrandan yayınladım. Burada da onu yapacağım.

Yedi ayrı oyuncu, yönetmen, yazar ya da müzisyene çevrimiçi zeminde sorduğum soruya, ilettiğim talebe verilen cevapların planlanmış zoom kayıtları: "Bir senaryo ya da tiyatro metni gereği ağlamanız, gözyaşı dökmeniz gerektiğinde bunu nasıl yaparsınız? Belli bir tekniği uygulayarak mı, sizi üzen eski anılarınızı çağırarak mı, özel bir madde kullanarak mı, nasıl? Bunu tüm dürüstlüğünüzle bana anlatıp, gerekirse itiraf ettikten sonra, bu yöntemi uygulayarak gözyaşı döker misiniz?"

Gerektiğinde gözyaşı dökebilmek: Selen

Planlanmış zoom kaydı, 06.32 dk., 2023, Stockholm

Gerektiğinde gözyaşı dökebilmek: Yaşar

Planlanmış zoom kaydı, 19.11 dk., 2023, Stockholm

Gerektiğinde gözyaşı dökebilmek: Nazan

Planlanmış zoom kaydı, 15.33 dk., 2023, Stockholm

Gerektiğinde gözyaşı dökebilmek: Mahir

Planlanmış zoom kaydı, 13.29 dk., 2023, Stockholm

Gerektiğinde gözyaşı dökebilmek: Taner

Planlanmış zoom kaydı, 13.45 dk., 2023, Stockholm

Gerektiğinde gözyaşı dökebilmek: Tilbe

Planlanmış zoom kaydı, 13.42 dk. / min., 2023, İstanbul

Gerektiğinde gözyaşı dökebilmek: Laçin

Planlanmış zoom kaydı, 20.38 dk., 2023, İstanbul

Birleştirilmiş video:

Solo sergim "Anamnesis" devam ediyor

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Sun, 26 Nov 2023 14:13:00 +0000

15 Kasım gecesi, İstanbul Karşı Sanat Çalışmaları'nda açılan 5. solo sergim "Anamnesis" 15 Aralık'a kadar devam ediyor.

Bir şeyi hatırlama, geriye doğru belleği canlandırma, geçmiş deneyimleri ve bilgileri geri çağırma anlamlarıyla başlığına taşıdığım “Anamnesis”in omurgasını büyük ebatlı resimlerim oluşturuyor.

Tuval üzerine akrilik resimlerim, ilhamlarını, binlerce yıllık uygarlıkların, sonradan dönüştürülmüş, ehlileştirilmiş ya da cinsiyeti değiştirilmiş kadim imgelerinden, 80 yıl öncesinin, kentleri topyekün, sivil sakinleriyle birlikte yok eden hava savaşı katliamlarından, Kuzey Amerika yerlilerinin kolektif düşlerinden, kimi -içeriği tartışılası- mitolojik öykülerden alıyor. Sergide ayrıca katılımcı profesyonel oyuncuların, benim sorduğum bir soruya, ekranlardan, seyircilere dönük yüzleriyle cevap verdikleri videolar da yeralıyor. Sergi için hazırladığım bir performans videosu da “Anamnesis” başlığı altında izleyicilerle buluşuyor.

Açılış gecesinden...

Resimler:

Cuniculus taurus

Tuval üzerine akrilik, 188 x 90 cm, 2023, Stockholm

Sergide eşlik eden metin:

(Samet Yalçın, Sabah Ülkesi, Kültür-sanat ve felsefe dergisi, sayı 62, Ocak 2020)

Yolumuz, izimiz, kaybedişimiz....

Tuval üzerine akrilik, 194 x 104 cm, 2023, Stockholm

"Europae, Descriptio"

Tuval ve 17. yüzyıl bakır oyma baskı özgün Homann haritası üzerine akrilik, 188 x 120 cm, 2018, Stockholm

Psyche'nin buluşamadığı, bir uçurum olarak KADIN...

Tuval üzerine akrilik, 183 x 109 cm, 2023, Stockholm

Her gece...

Tuval üzerine akrilik, 185 x 122 cm, 2023, Stockholm

Ölüler kafilesi, Frongastell'den Pyrsau'ya doğru giderken...

Tuval üzerine akrilik, 188 x 111 cm, 2023, Stockholm

Sergide eşlik eden metin:

(W. G. Sebald, Austerlitz, çev. Gülfer Tunalı, Can Yayınları, 2008)

Wovoka'nın -gerçekleşen- düşü

Tuval üzerine akrilik, 110 x 185 cm, 2023, Stockholm

Sergide eşlik eden metin:

1890'da Güney Dakota'ya geri dönen Oturan Boğa, Hayalet Dansı hareketine sempati duyup, gençleri ayinlere katılmaya çağırdı.

Federal yetkililer Oturan Boğa'yı harekete verdiği destekten dolayı, olası bir büyük isyanın lideri olmaya başladığını düşünüp tutuklamaya karar verdi.

Oturan Boğa işbirliği yaptı ve rezervasyon polisiyle birlikte gitmeyi kabul etti, ancak yanındaki gençler polise saldırdı. Yaşanan çatışmada Oturan Boğa vurularak öldürüldü.

New York Times, Oturan Boğa'nın ölüm haberini, birinci sayfasından, onu, ”yaşlı bir büyücü" ve "kurnaz yaşlı bir entrikacı" olarak tanımlayarak duyurdu.

Hamburg'un çaresiz melekleri (27 Temmuz 1943, Gomorrah Katliamı)

Tuval üzerine akrilik, 187 x 100 cm, 2023, Stockholm

Sergide eşlik eden metin:

(W. G. Sebald, Hava Savaşı ve Edebiyat, s. 37-39, Çev: Hulki Demirel, 1. basım, Can Yayınları, Mayıs 2016)

Video performans

Gücü yetmemek...

Video performans, 07.40 dk., 2023, Stockholm

Videolar:

Gerektiğinde gözyaşı dökebilmek: Selen

Planlanmış zoom kaydı, 06.32 dk., 2023, Stockholm

Gerektiğinde gözyaşı dökebilmek: Yaşar

Planlanmış zoom kaydı, 19.11 dk., 2023, Stockholm

Gerektiğinde gözyaşı dökebilmek: Nazan

Planlanmış zoom kaydı, 15.33 dk., 2023, Stockholm

Gerektiğinde gözyaşı dökebilmek: Mahir

Planlanmış zoom kaydı, 13.29 dk., 2023, Stockholm

Gerektiğinde gözyaşı dökebilmek: Taner

Planlanmış zoom kaydı, 13.45 dk., 2023, Stockholm

Gerektiğinde gözyaşı dökebilmek: Tilbe

Planlanmış zoom kaydı, 13.42 dk. / min., 2023, İstanbul

Gerektiğinde gözyaşı dökebilmek: Laçin

Planlanmış zoom kaydı, 20.38 dk., 2023, İstanbul

My solo exhibition, "Anamnesis" continues

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Sun, 26 Nov 2023 09:51:00 +0000

My 5th solo exhibition Anamnesis, which opened on the night of 15 November at Karşı Sanat Çalışmaları, Istanbul, will continue until 15 December 2023.

My large-scale paintings form the backbone of the exhibition, in which I carry the concept of "anamnesis" in its title with the meanings of remembering something, reviving retrospective memory, recalling past experiences and information.

The acrylic paintings on canvas draw their inspiration from ancient images of millennia-old civilisations that have been transformed, tamed or gender-swapped, from the air war massacres of 80 years ago that destroyed cities with their civilian inhabitants, from the collective dreams of indigenous peoples of the Americas, and from mythological stories, some of the content of which is debatable. The exhibition also includes videos in which the participating professional actors and actresses respond to a question posed by the artist on the screens, facing the audience. My performance video also meets the audience under the title "Not enough power".

Images from the opening night

Paintings:

Cuniculus taurus

Acrylic on canvas, 188 x 90 cm, 2023, Stockholm

The text accompanying the exhibition:

(Samet Yalçın, Sabah Ülkesi [Morning Land], Culture, arts and philosophy magazine, issue 62, January 2020)

Our path, our trace, our loss....

Acrylic on canvas, 194 x 104 cm, 2023, Stockholm

"Europae, Descriptio"

Acrylic on canvas and original17th century copper engraved Homann map, 188 x 120 cm, 2018, Stockholm

WOMAN as an abyss, where Psyche cannot meet

Acrylic on canvas, 183 x 109 cm, 2023, Stockholm

Every night...

Acrylic on canvas, 185 x 122 cm, 2023, Stockholm

As the group of dead marched from Frongastell to Pyrsau...

Acrylic on canvas, 188 x 111 cm, 2023, Stockholm

The text accompanying the exhibition:

(W. G. Sebald, Austerlitz, translated by Anthea Bell, Modern Library, New York, 10th anniversary ed.)

Wovoka's -realised- dream

Acrylic on canvas, 110 x 185 cm, 2023, Stockholm

The text accompanying the exhibition:

Returning to South Dakota in 1890, Sitting Bull sympathised with the Ghost Dance movement and urged young people to participate in the rituals.

Federal authorities decided to arrest Sitting Bull for his support of the movement, believing that he was becoming the leader of a possible major rebellion.

Sitting Bull cooperated and agreed to go with the reservation police, but the youths with him attacked the police. In the ensuing shootout, Sitting Bull was shot and killed.

The New York Times reported the news of Sitting Bull's death on its front page, describing him as "an old wizard" and "a cunning old schemer".

Hamburg's powerless angels (27 July 1943, Gomorrah Massacre)

Acrylic on canvas, 187 x 100 cm, 2023, Stockholm

The text accompanying the exhibition:

(W. G. Sebald, Air War and Literature, p. 26-28, Random House, New York, 2003)

Video performance:

Not enough power

Video performance, 07.40 minutes, 2023, Stockholm

Videos:

Being able to shed tears when necessary: Selen

Scheduled zoom recording, 06.32 min., 2023, Stockholm

Being able to shed tears when necessary: Yaşar

Scheduled zoom recording, 19.11 min., 2023, Stockholm

Being able to shed tears when necessary: Nazan

Scheduled zoom recording, 15.33 min., 2023, Stockholm

Being able to shed tears when necessary: Mahir

cheduled zoom recording, 13.29 min., 2023, Stockholm

Being able to shed tears when necessary: Taner

Scheduled zoom recording, 13.45 min., 2023, Stockholm

Being able to shed tears when necessary: Tilbe

Scheduled zoom recording, 13.42 dk. / min., 2023, İstanbul

Being able to shed tears when necessary: Laçin

Scheduled zoom recording, 20.38 min., 2023, İstanbul

Anamnesis'in açılışı 15 Kasım Çarşamba günü, saat 18'de...

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Sat, 11 Nov 2023 08:53:00 +0000

Basın bülteni:

"Hakan Akçura, 15 Kasım - 15 Aralık 2023 tarihleri arasında, beşinci solo sergisi "Anamnesis" ile Karşı Sanat'ta yer alıyor. Sanatçı, bir şeyi hatırlama, geriye doğru belleği canlandırma, geçmiş deneyimleri ve bilgileri geri çağırma anlamlarıyla "anamnesis" kavramını sergi başlığına taşıyor ve serginin omurgasını büyük ebatlı resimler oluşturuyor. Tuval üzerine akrilik resimler, ilhamlarını, binlerce yıllık uygarlıkların, sonradan dönüştürülmüş, ehlileştirilmiş ya da cinsiyeti değiştirilmiş kadim imgelerinden, 80 yıl öncesinin, kentleri topyekün, sivil sakinleriyle birlikte yok eden hava savaşı katliamlarından, Kuzey Amerika yerlilerinin kolektif düşlerinden, kimi -içeriği tartışılası- mitolojik öykülerden alıyor. Sergide ayrıca katılımcı profesyonel oyuncuların, sanatçının sorduğu bir soruya, ekranlardan, seyircilere dönük yüzleriyle cevap verdikleri videolar da yer alıyor. Buluntu malzeme ile yapılmış kolajlar ve Hakan Akçura'nın sergiye özel hazırladığı bir performans videosu da "Anamnesis" başlığı altında izleyicilerle buluşuyor.

"Anamnesis" 12.00-19.00 saatleri arasında, Karşı Sanat’ta, İstiklal Caddesi Aznavur Pasajı 6. katta, Pazar hariç her gün görülebilir."

FB Etkinlik linki

Yeni solo sergim, İstanbul'da!

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Wed, 04 Oct 2023 11:04:00 +0000

İnimden, mağaramdan, atölyemden hafifçe başımı çıkarıp yavaş yavaş duyurmaya başlamanın zamanı geldi. 20 küsur yıl sonra İstanbul'da ilk solo sergim... En çok istediğim mekanda. Şimdiden hazırlanmaya başlayın. Hepinizi orada görmek dileğim.

-Tam zamanı! Onları yadedelim Antigone!

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Wed, 20 Oct 2021 22:13:00 +0000

Yukardaki seslenişim kime, belli! Adalet savaşının, aynı zamanda saygıyla, eşitçe gömülebilme hakkını da içerdiğini en erken söyleyen, bu uğurda eyleyen ve ölen, Sofokles'in kadim öyküsünün kahramanı, Antigone'ye.

Yukardaki seslenişim, kendine “Sphinx 2021 – Saklı Bienal” ismini veren, Yunanistan'da, Antigone'nin antik kenti Tebai'de (Thebes) ya da şimdiki adıyla Thiva'da düzenlenen etkinliğe sunduğum projenin başlığıydı.

Davetliydim bu üçüncü kez katıldığım etkinliğe. Dolayısıyla, bir proje sunmam gerekmiyordu. Ama ellerim boş gitmek istemiyordum, daha önce iki kez gittiğim Thiva'ya, Sphinx etkinliğine. (SPHINX 2021 / Biennale of hidden Thebes - Social sculpture)

İlki altı yıl önceydi ve bir resim sergilemiş, bir çok katılımlı performans, bir de halka açık video gösterimi düzenlemiştim.

İkincisi, üç yıl önceydi ve Tebai'nin yedi kapısını, etkinliğin yedi gönüllüsüyle birlikte “yeniden aradığım”, bir haftaya yayılan bir performans düzenlemiş, sonuç sanat-işini de kentin ana meydanında sergilemiştim.

Tersini düşünen, ölüleri, “bizden” ve “onlardan” diye ayırabilen egemenlere karşı, yüzyıllardır, yanımız sıra taşıdığımız Antigone'nin öğretisi, bugünün de baskın öğretisiydi. Saygıyla, eşitçe gömülebilme hakkı, salgın sürecinde de, tekrar ve ısrarla hatırlanması gereken bir hak oldu. Bu salgını yaratanlar da, yerküre düzeyinde süreci yönetip, yasalarını belirleyenler de, ölüleri sınıflandırmaya, yeniden tanımlamaya, kendine yakın ya da uzak kılmaya muktedir egemenlerdi, o egemenlerin bu yerkürede nasıl yaşayacağımıza dair verdiği önceki kararlardı.

Bir çağrı kaleme aldım, bir dostum, ortaokul arkadaşım, Yunanistan vatandaşı, bir Rodoslu türk, Metin Nalbant, onu yunancaya çevirdi ve üç hafta öncesinden, gideceğim kentte yaygınlaşsın diye Sphinx etkinliklerinin beyni, temel organizatörü, bir diğer dostum, sanatçı, öğretmen Konstantinos Angelou'ya yolladım. Etkinliğin sosyal ağlardaki sayfalarından ve bir haber sitesinden yayınlanmaya başladı çağrım:

-Tam zamanı! Onları yadedelim Antigone!

Selam.

Ben Türkiyeli bir sanatçıyım.

İsveç’ten yola çıkıp, Thiva’ya gelecek, Sphinx Bienali’ne katılacağım.

Ekim Başında oradayım. Orada bir akşam yemeğinde buluşmak istediklerim var. Kimi Thiva’lılar…

Pandemi süresince yakınlarını kaybeden ve onların cenazelerini hakettiği, istediğince düzenleyemeyenler. Gelip, katılıp da bu akşam yemeğinde benimle, Bienal’in yöneticileri ve gönüllüleriyle buluşmak isteyenler. Bize kayıplarını anlatacak, bizle birlikte onları anacaklar. Kendileri ile birlikte aynı yemeğe gelecek, kendileri gibi pandemi süresince kaybettiği ve hakkınca gömemediği sevdiklerini anlatacak diğer Thiva’lıları dinlemek isteyecekler.

Bienal’in ana çerçevesi “Antigone – Kısıtlar ve sınırlar”.

Adalet savaşının, aynı zamanda saygıyla, eşitçe gömülebilme hakkını da içerdiğini en erken söyleyen kadim öykü, Antigone. Bu hak, pandemi sürecinde de, tekrar ve ısrarla hatırlanması gereken bir hak oldu. Bu salgını yaratanlar da, saygıyla, eşitçe gömülebilme hakkını elden alanlar da yine egemenlerdi, egemenlerin bu yerkürede nasıl yaşayacağımıza dair verdikleri kararlardı.

Tebai’de (Thebes’te), Antigone ile kendini yenileyen bir bienale katılacaksam, odaklanacağım şey de ancak bu akşam yemeği daveti olabilirdi.

Katılır mısınız?

Kayıplarınızı birlikte analım ister misiniz?

Siz değilseniz bile, çevrenizde bunu yapmak isteyebilecek başkalarını tanıyor musunuz?

Onlarla bizleri buluşturur musunuz? Buluşmak üzere…

Hakan Akçura

Kente vardığımda, çağrıma olumlu cevap veren bir, çağrıma katılmak için kendi kendine ya da benle tartışma içinde olan diğer birkaç kişi dışında kimse yoktu görünürde, kalkışmamın ufkunda. Dolayısıyla, çağrımın yaygınlaşması için ne gerekiyorsa yapmalıydım.

İlk temasım, bir gazeteciye, etkinliğin medya duyuru destekçisi TV kanalında, kendi çağrımı, yunanca bilmeyen dudaklarımla sesli okumam, yanı sıra gerekiyorsa benle yapılacak bir söyleşi üzerineydi. Öğrendim ki, TV kanalının, birkaç kez Bienal'in duyuru videosunu yayınlamak dışında bir şey, hele de bu kadar kısa bir sürede yapmaya niyetli olması mümkün değil.

Ardından, daha önceki gelişlerimdeki gibi duyurumu şehrin değişik yerlerine asmak için basıp, çoğaltmayı düşünürken, bundan hızla vazgeçip, elle dağıtmaya karar verdim. Ancak bu kadar doğrudan, bu kadar yaygın, bu kadar her güne yayılabilecek ve sadece ısrarıma, gücüme, becerime sırtını dayayacak bir eylemle tatmin olmam, elimden geleni yaptım, diyebilmem mümkün.

Etkinliğin destekleyici, karar alıcı, yürütücü insanlarından oluşan ekibin, kendilerine verdikleri isimle “Sphinx üyelerinin” yardımıyla kağıda basılan, üzerine kuracağımız sofranın yeri ve zamanına dair bilgiler de eklenmiş (15 Ekim 2021 gecesi, saat 20.00'de, Dirkis Sokağı, 25 numarada yeralan etkinliğin ana sergi salonunda) bini aşkın çağrımı, dört gün boyunca, günlere göre hedeflerimi planlayarak, kentin değişik bölgelerinde, sokaklarda dağıttım.

Elden ele, posta kutularına, maskesiz girilemeyen tüm dükkan, kahvehane ve lokantalarda da, içerdekilere kapıdan seslenerek, ulaşabilecekleri bir yere bırakarak... Kullandığım kelimeler, genellikle “günaydın”, “iyi akşamlar” oldu. Bazen ekledim: “size özel!”. Bu nedir, diye soranları, “reklam değil, bir sanat etkinliği çağrısı”, “metin yunanca, okuyup öğrenebilirsiniz,” ya da “davet!”, diye cevapladım. Dilim yettiğinde yunanca, yetmediğinde ingilizceyi kullandım.

Sadece ilk gün tehdit edildim. Dört faşist üzerime bir arabayı sürüp, gerileyip, tekrar sürerek, ürkütmeye çalıştı. Arabadan çıkmadılar, birkaç dakika sonra bırakıp gittiler.

İkinci gün, polis yolumu kesip, ne dağıttığımı, kim olduğumu sordu, ne yapmaya çalıştığımı anladığında da, kibarca, gerekince aramam gereken acil durum telefon numaralarını vererek uzaklaştı.

İkinci günden sonra, artık, çağrıyı ellerine uzattığım birçok kişi, benim kim olduğumu duyan, bilen insanlardı. Ben o, hakkında konuşulan “türko”ydum işte. Gülümsediler, sırtımı sıvazladılar, çağrımı alırken ellerine. Yine aynı duymuş bilmişlikle, çağrıyı eline almak zorunda kalmamak için benden uzaklaşanlar, genellikle bunu yüzünü düşürerek, çevirerek yapanlar da oldu.

Bir eczacı kadın, bu etkinliğin iyileştiriciliğinden sözetti ve ekledi: “Biz sadece ilaç verebildik, onlar -devlet, belediye vs.- hiçbir şey yapmadı ama sen yapabiliyorsun. Ne güzel! Sağol!”. Her sabah, küçük ıspanaklı böreklerini satın aldığım pastanenin, aynı zamanda çalışan sahipleri, bu çağrıyı dağıtanın o her gün gördükleri insan olduğuna çok sevindiler, uzun uzun desteklerini ilettiler. Çağrımı basan kırtasiye dükkanındaki kadın çalışan, etkinliğin anlamlılığından sözedip, bana insanları yönlendireceğinden sözetti, başarı diledi. Pakistan göçmeni genç bir adam, Tahir, beni, benim kimliğimde biz sanatçıları, sanat etkinliklerini uzun uzun sorguladı, sahibi olduğunu sandığım kahvehanenin sandalyesine beni oturtarak. Arkadaşlarının yanında. Ekmek parası bile olmayan onların yanına para istemek için mi gelmiştim. İsteğim neydi, onlar bu kadar yoksulken. Peki bu nasıl bir sanattı. Neden böylesi bir sanat yapma yolunu seçmiştim. Sonunda, geleceğinden, başkalarını da getireceğinden sözetti, elimi sıkıp bıraktı beni. Eski bir Sphinx gönüllüsü arkadaşım, yakınlarına haber vereceğinden, yeni gönüllüler, çevrelerine yaymayı sürdüreceğinden, kimi adayların varlığından, güvensizliklerinden, kapalılıklarından, her an cayabileceklerinden sözetti.

Velhasıl, çağrımı dört gün boyunca, bir dizi olası katılımcının artan sayıdaki gölgesiyle birlikte dağıtmayı sürdürdüm.

Konstantinos ve geri kalan gönüllülerin birçoğu, Thiva halkının birden çok, kapalılıkta birbirleriyle yarışan topluluktan oluştuğunu sürekli vurgulayarak, fazla umutlanmamın önünü almaya, daha doğrusu bir düşkırıklığı yaşamamı engellemeye çalışıp, duruyordu. Ben de cevaplıyordum: “Ben elimden geleni, sonuna kadar yaptığıma inandıktan sonra, hiç kimse gelmese de çok üzülmem; korkmayın. Olacağı demek ki buymuş, derim.”

Geldik perşembe gününe. Bir gün kalmıştı önümüzde ve tuhaf şeyler olmaya başlamıştı. Bu etkinliğe zırnık destek vermeyen ve sağ partinin elinde olan Belediye, bir gazeteci aracılığıyla benim etkinliğimi halka duyuracağını iletti Konstantinos’a. Tuhaf karşıladık haliyle.

Her yeni gönüllü konuk ile gücü artacak olanın Sphinx etkinliği olacağında birleştik, kayıpları yüzünden gelecek olanlar ve Sphinx gönüllüleri dışında, kimliği ve bürokratik rütbesi kim olursa olsun kimseyi içeri almayacağımıza karar verdik.

Yunanistan'ın tanınmış bir fotograf dergisi için Atina'dan gelip de, soframızın fotograflarını çekmeyi isteyen bir kadın fotografçıya da o yüzden, ne yazık ki mümkün değil, dedik, ilgisi için teşekkür ettik.

Ayın on beşi, akşamına soframızı kuracağımız gün geldi, çattı. Son kez, yağmurun elverdiğince çağrımı dağıttım. Sürekli video kaydımız için gereken ve hâlâ bulamadığımız ikinci tripodu, ertesi gün aynı mekânda bir performans yapacak olan iki sanatçıdan ödünç alabileceğimizi öğrendik, sevindik. Akşam yemeği için neler sipariş edeceğimize karar verdik. Gönüllülerden biri, helvayı pişirme işini üzerine aldı. Ben sarj aletini almayı unuttuğum üçüncü kameranın pilini nasıl dolduracağıma dair telaşa düştüm. Çözemedik bu sorunu. Hafiften heyecanlanmaya başladığımı farkettim.

Dört hafta önce yazılıp yaygınlaştırılmaya başlanan, bir haftadır da her yolla sokaklarda dağıtılan çağrımın hedefi, akşam yemeğimizin masası, akşamüstü kurulmaya başlandı. Saat sekize yaklaşırken, özellikle son günlerdeki güzel geri dönüşlerden, Belediye'nin tuhaf tavrına neden olan o bilemediğimiz nedenden, bu suskun ve kapalı kentte çağrımın yayılmış olabileceğine, insanların hakkında konuşuyor olduğuna ve belki de birkaçının bize katılmak isteyeceğine dair umudun yeşerdiğini, kendime itiraf ettim.

Geleceğinden emin olduğumuz insan sayısı hâlâ birdi, oysa.

Başka kimse gelmedi.

Zaten bir süredir kayıtta olan kameraları son kez kontrol ettim, bu tek katılımcıyı dinlemek üzere, Sphinx üyeleri, gönüllüleriyle birlikte masada yerimi aldım.

Gece ağır geçti. Katılımcımız babasını kaybetmişti salgında. Anlattığı öykü sert, alışılmadık ve çok üzücüydü. Onu dinleyerek başlayan sohbetimiz, her birimizin yaşadığı başka kayıpların öyküleri, çıkarımlarımız, yeni sorular, cevaplar, öykülerle aktı. Daldığımız derinliklerde hepimiz kardeştik, birbirimize sakınmasız, dolayımsız seslenenler, dokunanlardık.

Neydi kendi ölümünü seçememek ya da tam tersi, seçmek istemek? Neydi, iyileştirici emeği sadece bazı hastalara vermeye karar verebilip de, diğerlerini ölüme terkedebilmek? Neydi, derin mi derin kazılan, çimentoyla kaplanan mezarlarda, birilerinin yalnız, devlet eliyle gömülmesine karar vermek? Her birimiz, geçtiğimiz iki yıl boyunca, değişik coğrafyalarda, birbirine benzer, birbirinden farklı, nelere tanık olmuş ya da bizzat yaşamıştık? Neler düşünmüştük? Masa, yükselen, alçalan bir beden gibi soluk aldı verdi saatlerce. Katılımcımızın, gözlerinde parlayan ilk ışıkları, ilk gülümsemesini görene kadar, herkes aynı kara, ağır pelerinin içinde birbirine fısıldayandı. Sonra, güldük, yine gözlerimiz yaşlandı ardından, sonra kahkaha attık, çıkıp birer sigara içenler, uyuşan ayaklarını gerenler, masanın çevresinde dönüp yeniden oturanlar, tokuşturulan kadehler...

Açıkçası, tek katılımcıyla bu kadar derin, ağır, yoğun akan bir akşam yemeği, çok daha fazla katılımcıyla nasıl akardı, akabilir miydi, ne kadar sürerdi, sürebilir miydi, bilmiyorum.

Ben dahil -ki herkesin gözünde en zor buna karar verebilecek olan bendim, o yüzden dönüp dönüp soruyorlardı- herkes gecemizden yana, doygundu. Katılımcımız bana, herkese, ben ona, herkese teşekkür ettim. Masadan kalkan her Sphinx üyesi, gönüllüsü, bana yaklaşıp güzel bir şeyler söyledi, daha çok kendilerindeki değişime ve oldukları yerden gördüklerinin ne olduğuna dair.

Masayı toparladık. Son dağınıklığını toparlamadan, üzerindeki üç beş şeyle birlikte, olduğu gibi, kurulduğu yerde kalmasına karar verdiler, ben de elimde kalan son çağrıları üzerine koydum, sergiye dahil oldu.

...

Altı yıl önce, tam da 1922 yılında Anadolu'dan göçmek zorunda kalanların barındığı ilk yapının önüne kurmuştum projektörü, perdeyi, süreci anlatan fotograf sergisini ve “Sazak'ın dikenleri”ni seyretmeye çağırmıştım, o günden sonra kentte kalan, koca bir mahalleyi oluşturan o göçmenlerin torunlarını. Tam da o zorunlu göçün, ardından Mübadele'nin anıldığı günlerdi meydanlarda. Gelmemişlerdi. En az ben kadar üzgün, videoyu birlikte izlediğimiz Sphinx üyeleri, “üzülmek istemediklerini söylediler. Gülmek, eğlenmek istiyorlar,” demişti Thiva'nın bu en eski göçmenleri için. Bir yandan çok anlaşılır, çok öğreticiydi, yüzleşmeyi dert edinenler için bu sözler.

Aynı yıl, "Angela Merkel'in 2010 yılının Ekim ayında sarfettiği ve Avrupa'da yeni bir çağı başlattığını düşündüğüm cümlelere 5 yılın ardından vermeyi düşündüğüm bir cevap" diye tanımladığım toplu performansıma da katılmamıştı bu kentin halkı.

Artık tanışıyorduk.

Öncekiler değil ama bu çağrıma cevapsızlıkları, sanırım ilk kez, onları düşündürecek. Bu kadarını ummaya hakkım var. Ne kızgınım, ne küskün Thiva halkına. Sözünde durmayan Tahir'e bile... Çağrımız her şeye rağmen cevapsız kalmadı. Ben-biz, yapamadan edemeyenler, çağıramadan duramayanlardık. Azdık, ama galiba epey de çoktuk. Thiva'nın her kaybını, Eleni'nin babasıyla birlikte masamıza konuk etmeye hep hazırdık. Kim bilir, belki ettik de.

Benzer sofraları umarım Thiva'lılar kurmayı ihmal etmez. Umarım, yerkürenin her kentinde, benzer sofralar kurulur. Gereken bu, ben-bizce.

Önümüze kurulan her tuzağı yine görür ve aşarsak, hâlâ yaşıyorsak, yine buluşmak üzere.

Geçtiğimiz haftanın her dakikasında, Türkiye'de, İsveç'te, dünyanın değişik ülkelerinde, benle olan, zaman zaman istemeden kaygılandırdığım, desteğini esirgemeyen herkese, Yunanistan'da Angelos Marinis, Danai Papoutsi, Areti Petropoulou, adını bilmediğim, hakkında yazdığım eczacı, pastaneci ve kırtasiyeci o üç Thiva'lı kadına teşekkürlerim,

Sphinx üyeleri ve eski-yeni gönüllüleri, Konstantinos Angelou (Κωνσταντίνος Αγγέλου), Stella Douka (Στέλλα Δούκα), Kleopatra Baka (Κλεοπάτρα Μπάκα), Pepi Papadimitriou (Πέπη Παπαδημητρίου), Zografia Christou (Ζωγραφιά Χρήστου), Eugenia Vulgari (Ευγενία Βούλγαρη), Epaminondas Karatsolis (Επαμεινώνδας Καρατσώλης), Efstathia Kouli (Ευσταθία Κούλη), Maria Karahaliou (Μαρία Καραχάλιου), Lefteris Ayfadis (Λευτέρης Αϋφαντής), Ioanna Kalogeropoulou (Ιωάννα Καλογεροπούλου), Ioanna Manopoulou (Ιωάννα Μανοπούλου), Arietta Karanasiou (Αριέττα Καρανάσιου) ve Sofia Sotirchou'ya (Σοφία Σωτήρχου) kucak dolusu teşekkürlerim,

Cesareti, açıkyürekliliğiyle çağrıma cevap veren ve öyküsünü bizle paylaşan tek Thiva'lı Eleni Baka (Ελένη Μπάκα) ve

her zaman ilham perim, yol arkadaşım, aşkım Leyla'ya, şükranlarımla.

Dipnot: Benzer bir masayı İsveç'te kendi yöremin sanat merkezinde de kurmak istedim, yukardaki çağrıyı yeniden kaleme aldım, buralara özgü nedenleri sıralayarak. Tensta Konsthall (Tensta Sanat Merkezi) hepimizin yaşam ya da üretim alanı olan Järva Fältet'teki (Järva Çayırı) sanatçılara sürpriz bir açık çağrı yayınlamıştı geçen ay.

Pandemi sırasında, Folkhälsomyndigheten'in (İsveç Halk Sağlığı Kurumu) Covid-19'a karşı, daha sonra yanlış olduğunu kabul ettiği politikası, bu ülkenin karanlık tarihinin unutulmaz“ättestupa” kavramını doğru bir metafor olarak yeniden karşımıza çıkarmıştı. Bu politika, özellikle huzurevlerinde binlerce yaşlının ölümüne neden oldu. En fazla ölümün olduğu bölgenin de "Järva ve Stockholm'ün kuzey bölgesi" olduğu ortaya çıkmıştı.

İsveç'te son sergilenen işim olan ve “ättestupa” kavramının savunulduğu gibi, bir söylence değil, gerçek olduğunu belgeleyen düzenlemem “Listan”ı (Liste), yenilenmiş haliyle sanat merkezinin duvarına döşeyip, adalet savaşını sürdürmek, aynı zamanda saygıyla, eşitçe gömülebilme hakkını savunmak için yemek masamızı, bu kez, onun önüne kurmaktı hedefim. Eklemiştim başvurumda: “Bu sanat etkinliği, sanatçının Ekim ayında "Sfenks 2021 Saklı Bienali" kapsamında Yunanistan'ın Thiva kentinde (Thebes) düzenleyeceği benzer türden bir yemek masasıyla başlayan yaratım zincirinin ikinci halkası olacak.”

Seçici kurul tarafından kabul edilmedi.

Thebai (Thebes) kentinin yedi kapısına doğru birlikte yürümek...

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Wed, 20 Oct 2021 12:08:00 +0000

Bu oldukça geç yayınlanmış bir yazı.
2018 yılının Ekim ayında Yunanistan'ın Thebai / Thebes antik kenti ya da diğer, yeni ismiyle Thiva'da katıldığım Sphinx 2018 Festivali'ne dair...

Yunanistan'ın şimdiki adıyla Thiva, antik ismiyle Thebai kentinde, bir hafta boyunca, bu fotografta yeralan ve ne yazık ki o gün şehrin bir başka yerinde bir başka etkinliği hazırlamakta olduğu için yeralamayan, benzersiz insanlarla çalıştım.  

Thebai "Sphinx Saklı Festivali"nin kurucusu, sanatsal lideri, sevgili Konstantinos, fotografın sağında yeralıyor. 2010'da Samotraki (Semadirek) adasındaki bir başka etkinlikten dönerken Aleksandrapolis'te (Dedeağaç) tanışmış, üç yıl önceki ilk festivalde yine birlikte çalışmıştık Thebai'de. O, kentin geçmişi, felsefenin derin vadileri, yunan mitolojisinin öyküleri ve günümüz dünyasının cebelleşmemiz gereken büyük sorunları arasında akıp duran düşünceleri, okumaları, tezleriyle ama en çok, bir yandan şimdiden yüzlerce gencin, çocuğun öğretmeni olurken, bir yandan varettiği bu festivalde, eski, yeni öğrencileri ve diğer gönül verenlerle gerçekleştirdikleriyle, doyumsuz sohbetlerimizle, en saygı duyduğum dostlarımdan... 

Bu yılki festivalin ana temasının, her ne kadar yine geçmişle kurulan metaforik bağlantılarla dile getirilmiş olsa da, hepimizin başına örülen büyük tuzakla ve o tuzağı bozguna uğratabilecek önerilerimizle ilgili olacağını aktardığında, ona şunu dediydim:

"Ben bu yerkürenin hemen her yerinde, her katmanda, her kendi halinde, iyi insanın başına örülen o karmaşık büyük tuzak, tuzakların tek türde çözücüsü, bozucusu olduğuna inanıyorum: Yerkürenin her yerinde, bu boka batan dünyaya karşı yeni tür ilişkilerle yeni türden ve genellikle rizomatik üretimlerde bulunan insan grupları." 

(Botanik ve ağaçbilimde: Köksap veya rizom, genellikle toprak altında bulunan ve yukarı doğru filizler, aşağıya doğru kökler veren kalın, yatay gövde birliktelikler. Felsefede, özetle: Deleuze ve Guattari'ye göre, veri temsili ve yorumlamada çoklu, hiyerarşik olmayan giriş ve çıkış noktalarına izin veren teori ve araştırmalar toplamı.)

Devam etmiştim: 

"Ve ben bu türden insanlarla üç yıl önce, tam da bu festivalde tanışmıştım. Festivalin gönüllüleri... Ya da onların isimlendirmesiyle Sphinx üyeleri. Ben tam da o insanlar hakkında, onlara odaklanan bir iş yapmak isterim."

İki ay düşündüm, bir şeyleri yapmaya İsveç'ten başlayabilir miyim diye, kamera açarak, konuşmaya yazışmaya başlayarak... 

Vazgeçtim ve kendimi zora soktum. 

Metaforik bir ortak küçük yolculuklar toplamı inşa etmeye karar verdim. Topu topu beş gün içinde, festivalin yedi gönüllüsü/üyesi ile, antik Thebai kentinin yedi kapısına doğru birlikte yürümek, kapıların belli ya da belirsiz yerlerini eski yeni tüm veriler, haritalar, bulgular eşliğinde ararken, sık sık oturup konuşarak, düşünerek, yeniden sorup, yeniden cevaplayarak, onları tanımak istedim. 

Kente varınca öğrendim ki, gönüllülerin önemli bir bölümü, üç yıl öncekiler değildi. Bulabilecek miydim aynı niteliği yenilerinde?! Başlamak, tek çözümdü.

Bazı günler iki ayrı gönüllü, bazı günler tek gönüllüyle, toplam yedi Sphinx emek vereni, üyesi ile Thebai'nin yedi kapısına yürüdük. Bana hem kalplerini, hem beyinlerini açtılar, güvendiler, sağolsunlar. Konuştuk, sorduk, cevapladık karşılıklı. Düşündüm ardından, aldığım dersleri, öğrendiklerimi, onlarla aramızda uçuşan ve son sanatişimde yeralmasını istediğim kavramları yazakoydum. Sadece bende kalacak bilgileri sakındım. 

Yazdığım her sözcük ancak onların kendi diliyle, onlara ve kentin geneli olup bitene kayıtsız ya da tepkili insanlarına ve geri kalan ilgili insanlara ulaşırsa istediğim sonuca ulaşabileceğim için, onları, 45 yıllık arkadaşım, ortaokulu birlikte okuduğum, gençlik yıllarımda sosyalizm için birlikte sokaklarda mücadele ettiğim, eski yoldaşım, her daim dostum aslen Rodoslu türk-yunan Metin'e yolladım. 

O, benim insafsız uzun cümlelerimi büyük bir sabır ve herkesin dediğine göre, olağanüstü bir ustalıkla yunancaya çevirdi. Şükranımla!..

Her gün çektiğim fotograflar, kullandığımız veriler ve haritalar, düzenlediğim çevrilmiş cümleler ve sözcükler basıldı. Son gün, cuma günü, sözverdiğimiz saatte toplam kolajı oluşturmak için sadece iki saat kaldığında, Konstantinos ve ben, onun atelyesinde, yalnız ve ter içinde koşturmaya başladık. Biraz geciktik ama yetiştirdik.

İşin içinde de yeralan cümlemle "Hayatımda yedi yeni kapı daha açıldı diyebilirim, rahatlıkla."

Yedisine de, bu yürüyüşlere katılamasa da her gün yeniden tanıyıp, öğrendiğim tüm diğer gönüllülere de birilikte varettiğimiz bu iş için teşekkür ediyorum. 

Sanatişinin içerdiği cümle ve sözcükler:

"Geçtiğimiz hafta boyunca, Sphinx Festivali'nin yedi gönüllüsüyle, Thebes antik kentinin yedi kapısına yürüdük. Konuştuk. Birbirimize sorular sorduk, cevapladık. Size burada sunduğum, bende kalan izlenimler. Hayatımda yedi yeni kapı daha açıldı diyebilirim, rahatlıkla. Hepsine teşekkür ederek...
Hakan Akçura

Tasos bana 17 yaşın gençliğinde, öğrenir, öğrenmeye acıkır, yeniden öğrenirken, bir yandan yarına ne kadar sakin bakılabileceğini öğretti.

“Ben iyimserim. Her şey daha iyiye gidecek. Mücadele edeceğiz ve o günleri kuracağız.”

Angelos bana, insanlığın amansız bir uykuda olduğunu düşünür, geleceğe kaygıyla bakarken, bir yandan ne kadar derin, sevgi dolu ve alçakgönüllü olunabileceğini öğretti.

“Herkes derin bir uykuda! Hepimiz, her şey daha da kötüye sararken, uyuyoruz.”

Filio bana, uzun yılların ardından, o yıllar yaşanmamışçasına, kendini yeniden bulmayı isteyip, ne kadar genç bir heyecanla, “buldum, varım” neşesine ulaşılabileceğini öğretti.

“Benim için dün yok. Silerim ve yeniden başlarım. Sadece gelecek var.”

Eleni bana, kendinde gücü arar, düşlerini gerçekleştirmek ister, ama bunu başarabileceğine pek de inanamazken, yine de ne kadar ısrarlı ve istekli olunabileceğini öğretti.

“Bu kentin insanları, tek tek, kendi deliklerinde yaşıyor. Oradan çıkıp bakıyor, sonra geri deliklerinde uyumaya gidiyorlar.”

Joanna bana, hemen tüm seçimlerinden memnun da olsan, sanatla dolaysız ilişki kurunca, günlerin, gecelerin, yeni ve heyecan verici bir dengeyle nasıl akmaya başlayabileceğini, bunun bu hüzün verici dünyada ne kadar önemli olduğunu bir kez daha öğretti.

"Sphinx Festivali'yle, önümdeki küçük kapıyı açtığımda, bulduğum yepyeni bir dünya oldu."

Zografia bana, seçmediğin işleri yapıyor olsan da, sanatın dönüştürücü gücüne inanınca, cesaret, umut ve enerjiyle varolmanın olanaklı olduğunu bir kez daha öğretti. 

"Bu kentin insanları, değişik olana, yeni olana açık değil. Görmezlikten gelmeyi seçiyorlar, ama bilmeliyiz ki değişim yavaş olur."

Pepi bana, dostları, düşleri, gücü, merakı, seçimleri ile kendiyle gurur duyan bir kadının, karşılaştığı, dokunduğu her yeni insana ne kadar büyük umut, ne kadar çok sevinç verebileceğini, bir kez daha öğretti.

"İnsanlarım, benim gücümdür."

"Ülkeni sevmek, her şeyiyle, içindeki herkesle sevmektir. Milliyetçilerin bilmediği bu."

"Sadece dayanışma ve direniş değiştirir. Bir de sanat!"

Alçakgönüllülük

Sebat

Sakinlik

Israr

Masalların diline inanmak

Dostluk

Dayanışma

Umut

Yalnızlıktan korkmamak

Yeni türden birliktelikler arzulamak

Duruluk

Gerçekçilik

İstemeyi bilmek

Paylaşmayı bilmek

Mücadele ederken sabırlı olabilmek

Hüzün

Mutluluk

Şiir 

Sahicilik

Ulusal gurur

Can vermek

Yılmamak

Neşeyi hep korumak

İnanç

Kararlılık

Yaşamın bir değil, birçok alanında gönüllü olmayı bilmek

Az insanla derin dostluklar kurup, onları her zaman bırakılan yerde bulabilmek

Savaşsız ve kimsenin mülteci olmayacağı bir dünyayı düşlemek, bunun bugüne yön veren o amansız güçlerin varlığında nasıl olanaklı olabileceğini bilememek

İstanbul, TÜYAP, Artist 2019 "Faust" etkinliğine dışardan katkım...

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Thu, 07 Nov 2019 14:25:00 +0000

"Hasanoğlan Öğretmen Okulu Kütüphanesi'nde yeralan Faust kitabının iç kapağı,

buluntu fotograf, Hakan Akçura, 2019"

İstanbul, TÜYAP, Artist 2019 "Faust" etkinliğine dışardan katkımdır.

Eylül ayında Ankara’da yıllardan sonra buluştuğum kadim dostum ATO Yönetim Kurulu Üyesi Dr. Arif Müezzinoğlu, katılmak istediğim ve önerecek bir iş oluşturmaya çalıştığım İstanbul TÜYAP Artist 2019 "Faust" etkinliğinden sözaçtığımda, tam bir yıl önce Ankara Tabip Odası Kültür ve Sanat Komisyonu’nun düzenlediği Hasanoğlan Köy Enstitüsü gezisinden bahsetti. Gezide yeralan bir eski mezun onlara bir fotograf göstermişti. Fotograf Hasanoğlan Öğretmen Okulu Kütüphanesi'nde yeralan ve sayısı 26 bini aşan kitaptan biri olan Goethe'nin Faust kitabının iç kapağını gösteriyordu. İbrahim Kaypakkaya'nın iki kez, 28 Aralık 1964 ve 8 Ekim 1965 tarihlerinde geri vermek üzere, kitabı ödünç alıp okuduğunu belgeleyen etiketi de içeren...

Bunu duyar duymaz, zihnimden akan tüm diğer ihtimalleri bir kenara koyarak, fotografın peşine düştüm. Daha doğrusu, sevgili Arif’i işe koştum. Fotografı bulsun diye... İstanbul TÜYAP Artist 2019 "Faust" etkinliğinde sergilenmesi için bir buluntu fotograf işi olarak önermek üzere.

Ne yazık ki yetişmedi, ulaşamadı fotografa Arif etkinliğe başvurabileceğim süre içinde ve ben de koca bir "yazık oldu" cümlesi kurdum haliyle, kendi kendime.

Sonra, artık ümidi kesmişken bugün edinebildim o fotografı. Arif, -ATO Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Vedat Bulut'un şükran duyduğum ek çabasıyla- nihayet bulup, bana yollayabilmişti. Ben de, İstanbul TÜYAP Artist 2019 "Faust" etkinliği henüz sürerken, son üç günü öncesinde sizlerle paylaşmak istedim.

Biliyorsunuzdur, Hasanoğlan Öğretmen Okulu, Hasanoğlan Köy Enstitüsü mezunlarının yıllarca görev aldığı ve köy enstitüleri geleneğini ellerinden geldiği kadarıyla sürdürmeye çalıştıkları bir okul. 1949 yılında Çorum'un Sungurlu ilçesinin Karakaya Köyü'nde doğan İbrahim Kaypakkaya da, ilkokulu bitirdikten sonra Hasanoğlan Öğretmen Okulu'na devam etti. Kaypakkaya'nın aynı kütüphaneden ödünç aldığını bildiğimiz diğer kitaplar ve geri teslim tarihleri ise şöyle.

Norman L. Munn'un "Psikoloji" kitabı, 10 Kasım 1964
Tezer Ağaoğlu'nun Lise 3. sınıf için "Mantık" kitabı, 7 Aralık 1964
Hasan Âli Yücel'in "Hürriyet, gene hürriyet" kitabı (1960, İş Bankası Yayınları), 30 Mart 1965

Fotografın ve diğer bilgilerin kaynağı, aynı okulda Kaypakkaya'nın sınıf arkadaşı olarak okuyan öğretmen Ali Kınacı.

Baktığınız buluntu fotograf küçük bir Türkiye tarihi yani.
Görebilmeniz dileğiyle...

Mübadeleleştirdiklerimizden misiniz? [Sazak(i) için zorunlu bir hatırlatma yazısı]

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Tue, 09 Jul 2019 17:51:00 +0000

Sazak'ın bugünkü RES gölgesindeki genel görünümü.

(Karaburun Kent Konseyi blogundan)

İzlemişsinizdir, yeni bir müzik videosu dolaşıyor sosyal ağlarda. Ahura Ritim Topluluğu'nun İzmir Karaburun ilçesi yakınlarındaki eski rum köyü Sazak'ın (Sazaki) yıkıntılarının etkileyici atmosferinde çektiği "Gafil gezme şaşkın" türküsü yorumu. Ardı ardına paylaşılan, altına yazılan yorumları okudukça, birçoğu için bilinmeyen, etkileyici -egzotik (?)- görüntüsüyle merak edilen, sorulan, alınan cevaplarla birlikte yeniden paylaşılan, şu ana kadar yaklaşık 60 bin kez görüntülenmiş bir video. (Sağolsun, bir grup üyesinin, "Sazak köyünü araştırırken sizin hazırlamış olduğunuz "Sazak'ın Dikenleri" isimli performansınızı izledim. Biz de geçtiğimiz Mayıs ayında Ahura Ritim Topluluğu ile Sazak köyünde bir klip çekimi yaptık, ilginizi çekeceğini düşündüm. Saygılar" diyerek bana ayrıca haber vermek inceliğinde bulunduğu...)

Videonun tanıtımında köy şöyle tanıtılıyor: "...20. yy'da terk-i diyar edilen halkın[ın] hüzünlü tarihi ve esintileriyle Sazak Köyü..." Sazak köyü halkının, isteği dışında diyarını terk ettiğini vurguluyor sanırım o "edilen" kelimesi. Doğru. Peki nasıl?

Ahura Ritim Topluluğu'nun videosundan

İnternette kısa bir aramada varacağınız, bu köye dair soranlara, bildiğini sanıp, "bilip" ya da "öğrenip" de cevap verenlerin cümlelerinde de yeraldığı gibi şu türden sonuçlar:

Mesela, Atlas Dergisi özel koleksiyonunda yayınlanan "Ege'de Yürüyüş Atlası"nda, uğraklardan biri olan Sazak köyü için şu bilgi veriliyor:

"...Bir zamanlar şarap ve zeytinyağı üretilen, bağcılık yapılan köy, 1924 yılındaki mübadele sonrası terk edildi..."

2013 yılının 19 Haziran'ında YouTube'a Özer Akdemir'in yüklediği ve belli ki Hayat TV için çektiği şu ana kadar yaklaşık 15 bin kişinin görüntülediği belgesel "Karaburun da [Karaburun'da] terkedilmiş Rum köyü: Sazak"ta, "...burası eski bir rum köyü. 1922-23 yılları arasında, mübadele döneminde, boşaltılan bir rum köyü..." diye tanıtılıyor.

Videoda babalarından, dedelerinden duyduklarını anlatan yerli halk, genellikle eskiden nasıl türk ve rumların aynı köylerde barış içinde yaşadığını vurguluyor ama o rumların nasıl terk-i diyar ettiğini anlatmamayı seçiyor. Cumhuriyet yıllarında nasıl rum kiliselerinin yıkılarak yerlerine okul yapıldığını ya da onların taşlarıyla hükümet binası inşa edildiğini anlatıyor ve buna dair "zamanında yapılan en büyük yanlış" diyorlar. Yine videoda konuşulan o zamanki Karaburun Belediye Başkanı -ve ilkgençlik arkadaşım- Parlak (Boynak) köyleri rumlarının "1922 yılındaki mübadeleyle beraber Türkiye'den gitmek zorunda kaldığını" belirtiyor.

(Video, ayrıca, Karaburun Kent Konseyi'nin blog sitesinde de yeralıyor. Aynı blogda, "Yaylaköy ile eski Sazak köyü çevresi" tahribatlar örnek gösterilerek bölgede yoğunlukla sürdürülmek istenen RES projelerine karşı çeşitli başvurular, etkinlikler, protestolar yapıldığını öğreniyoruz. Bu RES konusundan aşağıdaki alıntıda da bahsedilecek.)

Türkiye Mimarlar Odası tarafından 1963 yılından beri yayımlanan, '90'lı yıllarda aylarca görsel yönetmenliğini de yaptığım, Mimarlık dergisinin 2014 yılı Mart-Nisan aylarında yayınlanan 376. sayısında, mimar Banu Odabaşı, "...[Yeni]limana giderken rastladığı" Sazak köyü üzerine araştırıp yazdığı "Yamacın Ardındaki Köy: Sazak" başlıklı yazısında şunları vurguluyor:

"...6 ay öncesine kadar Osmanlı kayıtlarında adı Sazak olarak geçen bu köye ancak anayola aracınızı park edip iki kilometre patikalardan yürüyerek gidebilirdiniz, ancak bugün rüzgar tribünlerinin inşası için açılmış bir yol bulunuyor..."

"... Karaburun’un belediye kayıtlarında bugün kayıtlı olan 13 köyünden biri değil bu büyük harabe köy. 19. yüzyılın sonu, 20. yüzyılın başında kayıtlı olan 33 köyden biri olsa gerek..."

"... 19. yüzyıl kayıtlarında yarımadanın nüfusunun hemen hemen yarısının Türk, yarısının da Rum olduğu anlaşılıyor. Ancak mübadele, bölge nüfusunda değişikliğe yol açarken [abç], kaynaklarda Gayrimüslim köyü olarak geçen Sazak’ın da ölü bir yerleşim haline gelmesine yol açıyor..."

"...Bölgede hızla yayılan rüzgar tribünlerinin yaydığı titreşimle kendini zor ayakta tutan bu kültür mirası ayrıca, 'yeniden yaparak turizme açma' anlayışının hakim olduğu restorasyon uygulamalarının da tehdidiyle karşı karşıya. Dolayısıyla Sazak Köyü, belki de çok yakın bir zamanda bu yazıda anlatılandan çok farklı bir şekilde çıkacak karşımıza. İşte bu yüzdendir ki bölgede yapılan akademik çalışmalar artmalı ve doğasıyla, kültürüyle, terk edilmiş köyleriyle Karaburun’a sahip çıkılmalıdır..."

Bu çok iyiniyetli yazıdan "öğrendiklerimiz", köyün, eski bir gayrimüslim köyü olduğu, mübadeleyle boşaldığı, yakınlarına yerleştirilen rüzgar tribünleriyle birlikte ulaşılmasını kolaylaştıran bir "yeni yola" sahip olduğu ve "tribünlerin... yaydığı titreşimle kendini zor ayakta tutan bu kültür mirası[nın]", "yeniden yaparak turizme açma” adıyla başlatılacak "restorasyon uygulamalarının ... tehdidiyle karşı karşıya" olduğu... Önemli bir uyarı. Nedeni ne mi bu uyarının?

2013 yılında, yine, o yılların belediye başkanı olan Serdar Yasa'ya ithafen bir haber yayınlanıyor: "...Sazak köyünün bir turizm değeri haline getirilmesi için AB/Unicef aracılığı ile Sazak Köyü Projesi hazırladıklarını ve projenin İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Aziz Kocaoğlu'na teslim edildiğini söyledi. Birkaç yıl önce Sazak köyünde yaşayan Rumlar'ın torunlarından bazılarını Yunanistan'ın Vartelemeos (Bartelemeos?) kentinde bulduklarını ve konuştuklarını belirten Başkan Yasa şöyle dedi: 'Yıkık evlerden kendilerine ait olanlarını restore ettirip değerlendirmelerini istedik. Eğer Büyükşehir Belediyesi de harekete geçerse Sazak köyü, deniz manzarası, tertemiz havası ile yeniden canlı günlerine dönecek.'"

En son olarak da, Habertürk'ün ve Sabah'ın haberlerine göre, 2018'in Eylül ayında köyün koruma altına alınmasını isteyen bir açıklama yapan Karaburun Kent Konseyi Başkanı Goncagül Karaağaç Ekici: "İzmir'in Karaburun ilçesine bağlı Sazak köyünde yaşayan Rumlar, 1923 yılında Türkiye ile Yunanistan arasında imzalanan mübadele anlaşmasıyla bölgeden ayrılıp, Sakız Adası'na yerleşti. Köy, Rumların buradan ayrılmasıyla boş kaldı..." demiş.

Yeterince bilgilendik... mi?

Fotograf: Gunilla Sköld-Feiler

Hayır.

Aslında, gerçek başka. Sazak(i) ve çevresindeki köylerin rum sakinleri, 1922, 1923 ya da 1924 yılındaki bir mübadeleyle terk-i diyar etmediler. (Türkiye-Yunanistan Nüfus Mübâdelesi'nin asıl tarihi tabii ki 1923.) Benim 2009'da yaptığım "Sazak'ın Dikenleri" sanat performansımın 2010'da yayınlanan videosunda da belirtildiği üzere:

"Sazak(i), Türkiye'nin Ege kıyılarında İzmir şehrinin Karaburun ilçesinde yeralan 1922 yılında diğerleriyle birlikte zorla boşaltılan bir Rum dağ köyü.

Zamanında bağlarında lezzetli şaraplar ve pekmezler üretmek için rizaki üzümleri yetiştiren bu köyün ve çevre köylerin Rum sakinleri, aslında en az geride kalanlar kadar bu toprakların sahibi olsalar da, İzmir’i işgal eden Yunan ordusuyla bir sayıldılar, Karaburun koylarından denize dökülüp, öldürülüp, sürüldüler; arkalarından köyleri talan edildi..."

2009 yılında performansım öncesinde yayınladığım çağrı afişimi komşu köylere asarken karşılaşıp konuştuğum yöre sakinlerinin, herhalde bu gerçek bugünkü kadar "mübadeleleştirilmediği" için, anlattıkları da farklıydı. Şöyle anlatıyorum o günlerde yine bu blogda:

...ben, yaklaşık 250 afişle donattığım Karaburun ilçesi ve yakınlarına, ona daha uzak, Sazak’a daha yakın köyleri de eklemiş, Parlak köyü, Badembükü’nde köylülerle buluşmuş, bir sonraki gün yapacağım performansımla ilgili onları bilgilendirmiş ve anlattıklarını dinlemiştim. Özellikle, 1925 doğumlu, Parlak köylü Softa Mustafa’nın kaygılarını dile getirişi, anlattıkları, annesinden dinlediği ya da şahsen yaşadığı öyküler unutulacak gibi değildi:

”Peki ne olacak onlar yeniden gelince? Topraklarını geri isterlerse? İstemiyorlar mı? O zaman tamam… Dostluk iyi bir şey…”

”Anneannem, Sazak’taki on türk evinden birinde yaşardı. Orada onların camileri de vardı. Evlerin tümü köyün güney cephesinde sırayla yeralır. Caminin çeperleri yuvarlaktır, bulursun dikkat edersen…”

“Aslında gavurların gitmesini türkler istemiyordu ama savaştan iki yıl önce onlar sık sık Sakız’a gidip gelmeye ve döndüklerinde de türklere kötü davranmaya başladılar.”

“Annem anlatırdı, Denizgiren’deki jandarma karakolu gavur karakoluymuş ama komutanı çok adaletliymiş. Gavurlar, bir türk ailenin koyununu çocuklarının elinden zorla çalmış. Karakol komutanı tüm köylüleri huzuruna çağırıp çocuğa sormuş ’hangisi?’ diye. Çocuk çalanları gösterince de önce bir temiz dövmüşler hırsızları, sonra bir koyunlarını aileye verip, üzerine de değerince para ödettirmişler."

“Kaçabilen gavur kaçabilmiş Sazak’tan ve diğer köylerden. Yine de ordu peşine düşüp denize varmadan ya da denizde yakaladıklarını öldürmüş. Şu koylarda, Denizgiren’de… Kaçan Sakız’a kaçmış.”

“Sazak’ta 20, bizim Parlak köyünde 20 gavur kalmış. Gençmiş komutanı bizim ordunun. Yollamış askerleri Sazak’a, toplatmış hepsini, getirtmiş köye... Arkada kuyular vardır bizim köyde. Yanyana... Onların başında, kimini öldürüp atmışlar kuyulara, kimisi de kendi atlamış. Taşla kapatmışlar üzerlerini.”

Aslında bu kadar yazacaklarım.

İzlemek isteyenler için performansın video belgeseli de aşağıda.

Sazak'ın Dikenleri / Thistles of Sazak from hakan akcura on Vimeo.

Yüzleşme zor iş. Bunu bilirdim. Yüzleşmeye talip olmanın belki de daha zor bir iş olduğunu ise bana süreç öğretti.

İsteyenlerin yukardaki linklerde okuyup, seyredip de öğreneceği "Sazak'ın Dikenleri" performansımın kendi sürecinde -performansı onlara yönelik, bir arınma, hatırlama, yüzleşme eylemi olarak yaptığım, "hoşgeldin" demek için çağırdığım, eski Sazak(i) sakinlerinin torunlarının bile gelmemesi, onun yerine İzmir'de AVM alışverişine gitmeleri gibi düşkırıklıklarım- başıma gelenlerden dolayı değil, daha sonra yaşantıladıklarım yüzünden de öğrendim:

2010'da 7. Karaburun Şenliği'nde, 21. Uluslararası Ankara Film Festivali'nde, aynı yıl İngiltere'de Distance etkinliğinde sergilenmesinin ve Portekiz Temps D'Images Festivali'nin ödüllü "Sanat Filmleri" bölümüne seçilmesinin ardından çok uğraşsam da İzmir'de, videomun gösterimi ve yanı sıra hep açmayı seçtiğim fotograflarımın sergisi için tek bir yer bile bulamadığıma şaşırdım önce.

Ama en büyük şaşkınlığım 2015 yılının Ekim ayında Yunanistan'ın Thebai / Thebes antik kenti ya da diğer, yeni ismiyle Thiva'da katıldığım Sphinx 2015 Festivali'ne dair aklımda kalanlar...

Mübadele öncesi ya da mübadeleyle Ege'nin her yerinden zorla sürülen rumların ilk mülteci kampının olduğu, hala kökleri o göçen insanlara dayanan yoğun bir nüfusu barındıran, zorunlu göçün değişik etkinliklerle her yıl anıldığı, o kentte, tam da o kampın olduğu yerde, tam da mübadele etkinliği günlerinde yaptığım gösterim ve sergiye, gösterim öncesinde dağıttığım yüzlerce çağrı bildirisini, kendi mahallelerinde ellerine bıraktıklarımın hiçbiri, ama hiçbiri gelmedi. Gelen o bir avuç, etkinlik yöneticisi, gönüllüsü arkadaşım, neredeyse açıklamaya utandıkları bir gerçeği duyururcasına bana: "Hakan, yüzleşmek, senin yüzleşmeni izlemek, acı verici bir şeyleri hatırlamak istemiyorlarmış. İstedikleri, her şeye rağmen eğlenmek, gülmek, bu mübadele etkinliğinin o sokaklara kurulan ortak masalarında yemek, içmekmiş. Onlar adına özür dileriz."

Sphinx 2015 Festivali'nde "Sazak'ın Dikenleri" video gösterimi ve fotograf sergisi

Fotograflar, Angelos Marinis (Άγγελος Μαρίνης)

Evet bu kadar zor!

Ya da ben ve örneğin İzmir kentinde yıllardır bir avuç insan dışında kalabalıklara hiçbir zaman ulaşamayan Yüzleşme Atölyesi gibi oluşumlar "yanlış yolda".

Ne bileyim!

Türk-Yunan dostluğundan sözeden obir dizi oluşumun yürütücüsü, o en solcusu bile kemalist olmaktan vazgeçmeyen insanların zihnindeki söylem, aslında resmi söylem hakim her yere belki de:

Bir zamanlar bir şeyler oldu. (Aslında olması gerekendi. Nasıl döktük denize işgalci yunanı, işbirlikçi, "İzmir'i yakıp giden" rumu!) Şimdi unutalım. (Hatırlayacaksak da, iki yakaya da eşit sorumluluk yükleyen "mübadele" gerçeğinden hatırlayalım.) Şimdi yanyana gelmemiz, ortak türkülerimiz (kim demiş o zamanın hemen tüm Ege türkülerinin özgünü rumca! O türkülerin bizim keyifli kelimelere dönüştürdüğümüz her cümlesi, acı, hüzün dolu aslında! Kim demiş!) Söyleyelim o türküleri, dansedelim, içelim uzoyu, rakıyı, silelim bu geçmişi. Barış böyle bir şey!

Var ya! Geleceğe baktığımda az da olsa umudumun olduğu bir gün, bir başka blogumda yazdığım şu -olası- düş, artık sadece "düş"! Siz kazandınız.

Ama Sazak(i) halkı köyünü mübadeleyle terketmedi. Vallahi de, billahi de!:

Benim bir düşüm var...
Bir gün, resmi tarihin tüm yalanlarına rağmen İzmir yangını gerçeğiyle yüzleşebilen bir olgunluğa geldiğinde İzmir kentinin seçilmiş temsilcileri bir bildiri yayınlar:

"Biz, İzmir kentinin seçilmiş temsilcileri, 1922 yılının Eylül ayında kentimizde yaşanan büyük yangının, o yangın nedeniyle ölen, yaralanan ya da kentimizden göçetmek zorunda kalan hıristiyan kökenli İzmirliler ile ortak bir trajedimiz olduğunu çok geç de olsa kabul eder ve tüm kurbanlarından, kim olurlarsa olsun artık yargılayamayacağımız suçluları adına hiç yüksünmeden özür dileriz.

Gerçekleşmesi artık olanaksız da olsa, o talihsiz yangının hiç yaşanmadığı, hiçbir hıristiyan kökenli sakininin terketmek zorunda kalmadığı , o güne kadar süren çok kültürlü zenginliğini bugüne kadar da taşıyacak olan bir İzmir'in, en azından düşünü sizlerle samimiyetle paylaştığımızın ve ortak tarihimizin ve kültürümüzün, önyargısızca araştırılıp, tartışılıp, paylaşılacağı her türlü girişime içtenlikle isteğimiz, katkımız ve çabamızın olacağının bilinmesini çok isteriz.

Bizi hala birleştiren aramızdaki bu denizin barış ve dostluk denizi olması dileğiyle, başta Pire ve Selanik kentleri olmak üzere, Ulusal Kurtuluş Savaşımız boyunca ve ardından zorunlu ya da anlaşmalı göçlerle kendi evini, toprağını, komşularını, köy ve kasabalarını ve nihayetinde kentini kaybeden tüm eski İzmirlilerin yerleştiği her Yunanistan kenti, kasabası ve köyünü kardeşimiz kabul ederiz."

Gerçekleşmesi ne denli zor, yazılabilmesi bile ne kadar gecikmiş ve birçok İzmirli ve Türkiyeli gözünde ne kadar korkulası, saldırılası bir düş değil mi?!

Dedim ya bir düş!

İki yılın ardından, Reportare'de yayınlanan söyleşim, "Bir Kıyamet Alâmeti: Duhân-ı Mübîn"

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Tue, 28 Aug 2018 17:00:00 +0000

Bu blog, benim için yapıp ettiklerime dair her şeyi ve onların ulaşabildiğim tüm yansımalarını biriktirdiğim bir arşiv aynı zamanda.
Reportare'de 9 Aralık 2016'da yayınlanan, o yıl sergilenen işim "Duhân-ı Mübîn” (Apaçık, görünen duman) üzerine yapılan söyleşinin metnini de, yayınlandığı sitede okunması için verdiğim gerektiği kadar uzun bir aranın ardından buraya taşıyorum. Daha önce okumayan ya da hatırlamak isteyenler, ister Reportare'nin biraz daha şenlikli sayfalarından, isterse de aşağıdan okuyabilir.

Bir Kıyamet Alâmeti: Duhân-ı Mübîn

12 yıldır İsveç'te yaşıyor Hakan Akçura. Miladını tam olarak hatırlayamadığım internet arkadaşlığımız, onun seyrek ve kısa süreli İstanbul ziyaretlerinde, benim tadı damağımda kalan Stockholm ziyaretimde şerbetlenerek aklına, sağduyusuna, vicdanına güvendiğim; sohbetlerinden, yazdıklarından, ürettiklerinden feyz aldığım bir dostluğa dönüştü. Aslında çok daha önce, ta Gezi döneminde bir röportaj hazırlamıştım Hakan'la. Fakat teknik bir kazaya kurban giden o röportajı bir türlü yayınlama fırsatı bulamadım. Ne yazık ki Gezi'nin olağanüstü atmosferinin objektif bir gözle değerlendirildiği, belgesel tadındaki o röportaja ait bütün kayıtlarım kayboldu. Çok kızdığını biliyorum Hakan'ın ama o da mahcubiyetimi anladığı için fazla ezmedi beni.

Kasım ayında İstanbul Sanat Fuarı'nda "Umulmadık Topraklar" etkinliği kapsamında açılan "Kıyamet / Kıyam et!" sergisinde Duhân-ı Mübîn'i sergilediğinde bu etkileyici yapıt üzerine konuşabilmek için yeniden çaldım kapısını Hakan'ın. Aslında bu ilginç adamı çok daha geniş bir sohbet içerisinde tanımanızı isterdim fakat Duhân-ı Mübîn ekseninden, bu önemli yapıttan ve yaratılmasına neden olan süreçten uzaklaşmak istemedim.

Neden Duhân-ı Mübîn? Cizre'de 79 günlük sokağa çıkma yasağının ardından ortaya çıkan görüntülerden etkilenen ve Halil Savda'nın çektiği bir fotoğraf üzerine yaptığı resimde; Kur'an'da Duhân suresinde yer alan, kıyamet öncesi belireceği söylenen dumana atıfta bulunmuş Hakan Akçura. Resme dair manifesto niteliğindeki metni, eğer daha önce ziyaret etmediyseniz, bundan sonra sıkı bir takipçisi olacağınıza inandığım kişisel blogundan okumanızı tavsiye ediyorum: Open Flux

Hemen ardından da, İsveç'te yaşayan bir başka dostumun, Serdar Temiz'in Hakan'ın resmi üzerine yine kişisel blogunda yazdığı izlenimi okumanızı isterim: "Kıyamet Şimdi Kopmazsa Ne Zaman Kopar?"

Bu iki yazıyı okuduktan sonra, Hakan'la yaptığımız sohbette taşlar biraz daha yerine oturabilir diye düşünüyorum...

Sözü fazla uzatmadan Hakan Akçura ile sohbetimize katmak istiyorum sizi. Rahatsız okumalar...

Röportaj: Sinan Dirlik
Fotoğraflar: Hakan Akçura

İstanbul, Aralık 2016

Sinan: Dûhân-ı Mûbin ağır, çok ağır bir iş. Cizre’de bir bodrum katından yükselen insan yanığının o kesif kokusu, taa İsveç’e ulaştı, senin genzine doldu ve ortaya bu yapıt çıktı. Bu yapıtın manifestosunu da blogunda yayınladın. En az yapıtın kendisi kadar ağır bir metinle… Sen Stockholm’desin ama sanatın mekânsızlığında aynı anda Cizre’de, Şırnak’ta, İstanbul’dasın da… Sanatın Cizre’yi Stockholm’e İstanbul’dan daha yakın kılması ilginç. Bu biraz da “göçmen hassasiyeti” mi?

Hakan Akçura: Yaklaşık 12 yıldır İsveç'te yaşıyorum. Buralarda yaşayan birçok Türkiyeliden daha fazla İsveç'le, İsveç'te akan hayatın sorunlarıyla içli dışlıyım. Ona rağmen anayurdumda olup bitenlerle temasım, bunu çok istediğim dönemlerde bile aslında hiç azalamadı. Kürdistan coğrafyasında kent çatışmalarının hiç olmadığı kadar sert ve alışılmadık yöntemlerle yükseldiği geçen yıl ile özellikle 15 Temmuz sonrasıyla bu yıl ise, bu temasın en yoğun olduğu dönemler...

Özellikle 15 Temmuz sonrası, İsveç'te, kamuoyunun, burada örgütlü ırkçı, milliyetçi Türk örgütlenmelerinin ardı ardına önlerine düşen ve bu ülkede suç olan eylemlerine ilişkin dikkatin arttığı bir dönemle eklemlendi. Artık her gün Türkiye'de olup bitenler tv ve radyolarda bültenlerin birinci olmazsa ikinci haberiydi. Türkiye uzundur, bu ülkedeki Türkiyelilerin, ilgili tüm İsveç vatandaşlarıyla birlikte izlediği bir gündem ülkesi. Bu süreceğe de benzer. Hem insan hakları ihlallerinin arttığı Türkiye gündemi, hem de artık altın kuşaklarında Türk dizileri yayınlamaya başlayan devlet televizyonlarının bu yayın politikası nedeniyle.

Sinan: Aaaa? Yok artık? İsveçliler Türk dizilerini mi izliyorlar? Hangi diziler yayınlanıyor İsveç’te? Etrafında Türk dizisi izleyen İsveçlilere rastlıyor musun? İsveçlilerin bu dizilerle birlikte Türkiye algısı, İsveç’te yaşayan Türkiyelilere dönük davranışlarında/ ilişkilerinde bir farklılaşma oluyor mu?

Bir zamanlar “20 dakika” isminde bir diziyi yayınlamışlardı. Daha yakınlarda ise “Paramparça” başladı. Aslında epey oldu, 100 bölümün 70'i filan yayınlandı. Yayınlayan kanallar, çok izlenen, reklamsız devlet kanalları. Yayın saati de değişmediyse akşam saat 8-9 arasıydı.

Ama daha önemlisi, 5 yıl boyunca çalıştığım fiziksel ve zihinsel engelliler için bakımevlerindeki hemen bütün göçmen çalışma arkadaşlarım ve dahi onların anayurtlarında yaşayan aileleri, Türk dizileri bağımlıları. Bosna'da, Şili'de, Makedonya'da ya da Irak'ta olan ailelerinden ve kendi Stockholm'de çanak anten kurulu evlerinden bahsediyorum. Herkes Türk dizisi izliyor, birkaç türkçe kalıp öğrenmiş durumda çoğu, benim o dizilerden habersizliğime şaşırarak bana, “İstemiyorum artık!”, “Deme ya hu!”, “Çok iyi, çok iyiii!” filan deyip, kahkaha atarlar.

Diziler, algı değiştirebilecek şeyler mi bilmiyorum. Diziler sayesinde, o dizilerin geçtiği ülkenin insanlarına sempati artar mı? Zaten dünyanın en çok yurtdışı seyahati yapılan, en çok gezen ülkesinden, İsveç'ten sözediyorsak, Türkiye'yi Side'deki, Alanya'daki otellerinin pencerelerinden, yerli esnaftan onlarca kez deneyimlemiş insanlardan sözediyoruz. Benim göçmen çalışma arkadaşlarım o dizilerin çekildiği ülkeyi değil, o dizilerde üzüldükleri, heyecanlandıkları, sevindikleri, merak ettikleri hikayelere bağımlılar. Bana ilginç gelen ise, onların kökenlerinin ve coğrafyalarının çeşitliliği... Katolik bir Polonyalı ya da ortodoks bir Rus, Somalili ya da Yunan olmaları, dizileri aynı coşkuyla izlemelerini hiç engellemiyor. Türkiye dizi endüstrisinin becerdiği bir şey kesinlikle var. Bana uzak olsa da.

Sinan: Peki, az önceki konumuza dönelim.

Hakan Akçura: Evet neyse... Herhalde 1978'den, on altı yaşımdan beri, kimi zaman örgütlü, kimi zaman tutuklu ya da hükümlü, uzundur savaş karşıtı kültür emekçisi ve sanatçı muhalif kimliğimle, anayurdumda 40 yıldır süren kirli savaşa ilgisiz, tutumsuz kalmadım.

Bana göre bu savaş, geçen yıl ortasından bu yana, hiç olmadığı kadar acımasız, yokedici, acı dolu bir kavşaktan geçiyor. Temelde devletin saldırgan savaş politikasına geri dönüşüyle, PKK'nin, salt kendi durakladığı, Suriye'de olup bitenlere yönelik dikkat, eylemliliğinin öncelikli olduğu bir dönemde, etkisi güçlü olan kentlerdeki kızgın, öfkeli, yarınsız gençleri sonuçsuz bir çatışmaya acımasızca soktuğu politikasının çarpıştığı bir kavşak. Binlerce ve çoğu genç ölünün ardından, yerle bir edilmiş kentlere bugün tek tek sömürge valisi atarcasına, devlet yöneticileri atanırken, seçilmiş yerel yöneticiler hapsedilirken, oralarda belki de yıllarca sürecek bir sinmişlik, kızgınlık, öfke ve çaresizlik hakim. Savaşın her iki tarafının da kendi acımasızlık, vicdansızlık sınırlarını aştığı bir kavşak bu.

Cizre'nin bodrumları, süren savaşın benim için en dayanılmaz, en inanılmaz insan hakları ihlallerinin mekanlarıydı. İçine sığınılan bodrumlarda, günlerce süren yardım çağrılarının cevapsız kaldığı, yaralıların teker teker öldüğü, canlı telefon bağlantılarıyla, dışarı çıkabileceği, ambulanslara ulaşabileceği zamanı, olanağı çağıranların, aynı anda başına duvarların yıkılabildiği bodrumlar. Haftalar sonra, içinden kim bilir kaç cesedin, kim bilir ne halde çıkarıldıktan sonra girildiğinde, yanmış insan kemikleriyle karşılaşılabilen bodrumlar. Hiçbir savcının incelemediği, bir suç mahalli olarak görülmeyen ve sonunda tüm izleriyle birlikte yokedilen bodrumlar.

Haliyle, aylar sonra, küratör arkadaşım Mahmut Wenda Koyuncu, 2016 İstanbul Sanat Fuarı, "Umulmadık Topraklar" alanı için, temel olarak “kıyamet” kavramına sırtını dayayan bir sergiye katılmamı isteyince, ilk aklıma gelendi Cizre'nin bodrumları ve giderek üzerine odaklandığım, birinci bodrum olarak anılan “Cudi Mahallesi Bostancı Caddesi 23. numarada yer alan ev ve bodrum katı”.

Sinan: İsveç’te yaşayan bir Türkiyeli Türk’ün Türkiye’de yaşayan Türklerin ezici bölümü için “haber değeri bile taşımayan” Kürt meselesine bu ilginin kaynağında ne var? Bunun salt sanatçılıkla, entelektüellikle açıklanacağını zannetmiyorum zira Türkiye’de entelektüellerin bile çok azının ilgisini çekiyor artık “Orada” yaşanan hukuksuzluklar?

Ben 1979'da, 1980'de İzmir'in okullarında ya da mahallelerinde gençleri örgütlemeye çalışan genç bir komünistken tanıştım kürt sorunuyla. Ortak bir dizi eylemimizde yeralan zamanın DDKD'li, DHKD'li, Rızgari'li arkadaşlarımla daha sonra işkence tezgahlarını, hücreleri, koğuşları da paylaştım. Günlerce konuşup, birbirimizi anlamaya çalıştığımız zamanlardı. Zamanın TİP'li gençlerinin örgütü Genç Öncü'deyken de, ardından zamanın TKP'sinin gençlik örgütü İGD'deyken de iç tartışmalarımızın, iç bölünmelerimizin temel konularından birisi kürt sorununa nasıl yaklaştığımızdı.

Dolayısıyla herhalde 40 yıla yakın bir süredir gözleri her zaman ülkenin doğusuna, giderek süren savaşa açık bir muhalifim, diyebiliriz. Çok uzun bir zamandır, ülkede demokrasi, bağımsızlık adına atılacak her ileri adımın, kürt ulusal sorununun çözümünden ve onla bağlantılı süren savaşın sonlanmasından geçtiğini düşünen bir insanım. Haliyle, durduğum yer, süren savaşa yönelik bilgisi, devletin ve PKK'nin gizli, açık “çözüm” görüşmeleriyle, kürt sorununa sınırlı ilgisi de “Selocan” sempatisiyle birlikte başlayan, HDP'ye oy veren o binlerce yeni muhaliften farklı. 90'lı yılların boşaltılan, yakılan köyleri de, ölüm oruçları da kişisel tarihimde, şu ya da bu kadar bir şeyleri yaptığım, eylediğim dönemeçlerdi. Bugün baktığımda yetersiz, eksik bulsam da...

Öte yandan, uzun zamandır sanatımın temel izleklerinden birisi “yüzleşme” kavramı. 2008'de JİTEM ve PKK itirafçısı Abdülkadir Aygan'la karşılaşmamdan ortaya çıkan 3,5 saatlik “Gerçekler Bilinsin Yeter” videom, anadilde eğitim hakkını öne alan “Kürtçe dersleri” videolarım, Ceylan Önkol'un katlinde ya da Halil Savda'nın 2012'deki Roboski'den Ankara'ya “Barış Yürüyüşü”nde yaptığım, yayılan, çoğalan tasarımlarımla sanatımın ilgisinin üzerinde olduğu bir konu, kürt sorunu ve süren savaş.

Senin deyiminle, “Orada yaşanan hukuksuzlukların Türkiye’de entelektüellerin bile çok azının ilgisini çekmesinin”, özellikle Gezi'nin ardından hızla yükselen, önce ümitlendiren, sonra da hızla yıldıran, sindiren siyasi iklimle ilgisi var bence. “Orada” yaşanan hukuksuzluklara ilgisi aslında olsa da, bir şey yapmamaya, etmemeye, kendini korumaya, sakınmaya yönelen bir genel tutum çok yaygınlaştı son bir yılda. Bunun tek nedeni muhalifler üzerindeki artan baskı değil. Karşılaştırılsa, 90'lı yıllarda da yoğun baskı ve belirsizlik atmosferi, faili meçhul cinayetlerin kara gölgesine rağmen sürdürülen bir aktif muhalefet vardı.

Bugün, yükselen ve nitelik değiştiren savaştan, kent çatışmalarından, devletin görülmedik yöntemlerle saldırısından geriye kalan yıkık kentler ve ölü gençler, bir kez daha üzerinden acımasızca geçilmiş bir Kürdistan coğrafyasından bahsediyorsak, tam da bu yenik, yılgın “kılınmış” muhalefetin sayesinde yapılabilenlerden bahsediyoruz demektir. Gelecekte Cizre'nin, Sur'un, Nusaybin'in, Şırnak'ın bir eli devletin yakasında olacaksa, bir eli de bu “güya Türkiyelileşerek, tüm ülkenin muhalefetini söndürme projesinin” yakasında olmazsa üzülürüm. Ama şaşırmam.

Cizre, Bostancı ve Narin sokakları genel görünümü.
Foto: Halil Savda, Kasım 2016

Sinan: Dûhan-ı Mûbin’i, yaratım sürecini blogunda hayli uzun bir metinle anlatmışsın. Meraklısı için linkini paylaşacağım fakat bu süreci özetleyebilir misin? Halil Savda’nın bir fotoğrafından hareket ettiğini biliyorum. O fotoğraflar eline nasıl ve neden geçti? Resmi yapmaya nasıl karar verdin ve en önemlisi Dûhan ile, kıyamet öncesi görüleceği söylenen duman ile Cizre’den yükselen dumanı nasıl bağdaştırdın? Bir kıyamet alameti olarak mı görüyorsun Türkiye’de yaşananları… Ve bir kıyamın başlangıcı olarak mı?

Hakan Akçura: Halil Savda'nın bir fotografından hareket etmedim. Halil o fotografı benim isteğim üzerine çekti. Resmimi onla birlikte sergilemek istediğim için. Süreç şöyle gelişti:

Mahmut, 22 Temmuz'da beni sergisine davet etti. Sadece bir yokoluş değil aynı zamanda bir yeniden diriliş metaforu olarak kıyamet kavramını yorumladığı metni yolladı. Günlerce düşündüm. Dönüp geldiğim yer hep Cizre oldu. Öncelikle neye dönüştüreceğimi bilmesem de, bizzat Bodrum'dan gelecek “bir şey, bir şeylerin” peşine düştüm.

TİHV Başkanı Adli Tıp Uzmanı Prof. Dr. Şebnem Korur Fincancı'nın bodrumlara giren ilk insanlardan olduğunu biliyordum, Halil Savda'nın da Cizre'de yaşadığını. İkisine de ayrı ayrı yazarak, Şebnem Hanım'a ellerinde bodrumdan alınmış bir nesne olup olmadığını, Halil'e bodruma girip de içinden, isini, toprağını, taşını, kumaşını, nesnesini alıp alamayacağını sordum. O zaman öğrendim ki bodrumlar çoktan yerle bir edilmiş, dümdüz bir toprak haline gelmiş, kimsede içerden alınan, taşınan bir şey yok.

Bu sefer sokağa çıkma yasağı kalkar kalkmaz bodruma ulaşan ailelerin, sınırlı sayıda gazetecinin ve Şebnem Korur Fincancı başta olmak üzere insan hakları örgütlerinin çektiği videoların, fotografların peşine düştüm. Çoğu ırkçı mesajlarla süslü, bir kısmı haber sitelerinin, ajanslarının çektiği videoları izledim, çekilmiş dışardan ve içerden, hangisinin gerçekten orayı belgelediği bilmekte zorlandığım fotografları taradım. Gördüm ki, sokağa çıkma yasağının ardından içerisi şu ya da bu kadar, daha çok da soluk telefon lambaları, flaşlarla belgelenen tek bodrum 1. bodrum diye anılan “Cudi Mahallesi Bostancı Caddesi 23. numarada yer alan ev ve bodrum katı”.

79 günlük sokağa çıkma yasağı kalktığı gün yani 2 Mart gününe kadar ne olduğu hep muğlak kalan o bodrumda yeralan ve kaç kişiye ait olduğu belirsiz cesetlerin ordu tarafından alınmasının ardından, sokağa çıkma yasağının kalktığı gün, 2 Mart'ta, Cizreli ailelerin bodrumu ziyaretini Fatih Pınar video röportajında yayınlamış. Onu izledim. Ardından, 3 Mart 2016 tarihinde İHD ve TİHV başkanları tarafından Cizre’ye yapılan ziyaret sonucu Şebnem Korur Fincancı tarafından sınırlı gözleme dayalı olarak hazırlanmış olan ön inceleme raporu yayınlanmış. Onu bulup, okudum. Sınırlı sayıda fotograf yeralıyordu raporda.

İnsan Hakları İnceleme Heyeti, İnsan Hakları Derneği (İHD), Türkiye İnsan Hakları Vakfı (TİHV), Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası (SES), Diyarbakır Barosu ve Gündem Çocuk Derneği’nin üye ve yöneticilerinden oluşan heyet, 31 Mart 2016 tarihli "79 Günlük (14/12/2015 – 02/03/2016) Sokağa Çıkma Yasağı Cizre Gözlem Raporu"nda, 1. Bodrum diye adlandırılan Cudi Mahallesi Bostancı Caddesi 23. numarada yer alan ev ve bodrum katı incelemelerini bir dizi fotograf eşliğinde kaleme almış. Onu bulup, okudum.

Sonuçta, daha çok insan hakları raporlarından ve kimi video karelerinden aldığım kağıt çıktılarla o yokedilen bodrumu yeniden varetmek, gözönüne çıkarmak, yarına taşımak hedefim oldu. Bunu resmederek başarmaya çalışacaktım. Tuvalimi gerdim, tüm kağıt çıktıları tuvalin çevresine iliştirdim, astım, ilk eskizimi çizdim, uzun yolculuğuma koyuldum.

"Duhân-ı Mübîn" yapım sürecinde

Bu resmi bir fotoğraf eşliğinde sergilemek istedim. O fotoğraf da yerle bir edilen, bir “sıfır noktası” kılınan bodrumlardan kalan boşluğu belgelemeliydi. Bu fotoğrafı Halil çekebilirdi. Ondan, nasıl ve neyle birlikte kullanmak istediğimi açıklayarak çekmesini rica ettim. Kıbrıs'taydı Halil. Dönünce çekeceğini yazdı. Ben resmi bitirmek üzereyken, 31 Ekim'de beş fotoğraf yolladı, içeriklerini anlatan satırlar eşliğinde. Onlardan birini, hem 1. Bodrum, hem de 2. Bodrum'dan kalan boşluğu ve çatışmalar, saldırı sırasında ordunun, polisin konumlandığı tepeleri birlikte gösteren bir fotografı kullanmaya karar verdim.

Şöyle ki, hiper reel bir resim ya da gerçekçi bir resim değil, bir belge resimdi yapmak istediğim. Resmimin konusu olan mekanın kara tarazlı dokusu olduğu gibi geçmeliydi resme. Bunun için fırça ve spatüllerimin yetmediği her karesine parmaklarımla, ezdiğim ham boya pigmentlerini bastıra bastıra yedirerek oluşturdum resmi. En sonunda vernikle sabitleyene kadar kendilerince, yerçekimiyle, çok yavaşça aktı o pigmentler resmin yüzeyinde. Resim hep değişti, dokunmadığım anlarda bile.

Resim ismini Kuran-ı Kerim'in kıyamet alametlerini sıralayan surelerinden biri olan Duhân suresinin 10. ayetinde yeralan “apaçık, görünür duman”dan ("Duhân-ı Mübîn”) aldı. Taradığım fotograflar ve videolarda, günler boyunca üzerinde kapkara bir dumanın yükseldiği bir yerdi 1. Bodrum. Telefon bağlantılarında içerdekiler, bulundukları yeri bu dumanla belirlemeyi seçiyorlardı hep. Şehrin her tarafından görülmesi gereken -evet, görünen-, bir yerdi, yardım çağırdıkları, çıkmak istedikleri, çıkamadıkları...

Bir kıyamet alameti olarak mı görüyorum, savaşın girdiği bu kavşağı? Bir anlamda evet. Gözler önüne serdiği her imgesi, sesi, sonucu ile savaşın içinde bulunduğu kavşak, barışı, barış sürecine dair her yeni ihtimali, hiç olmadığı kadar öteledi. Ordunun, polisin, sonuçta devletin görünür başarısı (!) ve onun savaşın karşı tarafında ayrı, o coğrafyadaki her bireyde ayrı yarattığı etkiyle ilgil değil bu dediğim daha çok. Irkçı tümen ve taburların sosyal ağlardan servis ettiği fotograflardan, sözlerden, seslerden, altüst edilen evlerde bırakılan erkek, asker, devlet izlerine, çuvallarla taşınan insan kemiklerine, DNA eşleştirmelerinin sonucu aylarca, bazen üç ayrı kentten beklenen ailelerin gömülebilir isimli bir beden bulma çabasına, isimsiz gömülen cesetlere kadar, çok acı, unutulmaz etkileriyle hep aklımızda kalacak bu dönem. Barış umudumuz, çabamız, eşitlik, özgürlük, demokrasi mücadelemizin yeni kazanımları da bilmediğimiz bir geleceğe taşındı. Suriye coğrafyasında sınırlar yeniden ve isteklerince çizilebilsin diye, birbirine piyon, at, fil süren büyük savaş satrancının aktörleri, ki TC devleti ve PKK/PYD de uzundur bu aktörler arasında, bizlerle, yani benle ve Cizre, Sur, Nusaybin, Şırnak'ta yaşayanlarla ortak hiçbir umut, çaba, istek taşımıyor uzundur, biliyoruz. Ama ne yazık ki güç onlarda!

Sinan: Kurduğun dilden anladığım kadarıyla devlet ile PKK arasında eşit mesafede duruyorsun. Bu bir süredir hayli eleştirilen bir durum. Her iki taraf da bu şekilde “eşit mesafecileri” kıyasıya eleştiriyor ve daha güçlü biçimde “taraf olmaya” zorluyor. Durduğun noktayı nasıl açıklıyorsun?

Ben PKK ile 17 yaşımda tanıştım. Bir mahalle örgütlenmesinde karşıma oturup, silahını çıkarıp masanın üstüne koyan, “bundan sonra bununla muhatapsın” diyen o kürt gençle karşılaştığımda. O yıllar “Apocular”ın tüm kürt muhalefetiyle birlikte, kürt illerindeki Türkiyeli sosyalist muhalefetin de en öncü isimlerini tek tek pusuya düşürüp öldürdüğü yıllardı, hatırlarsın sen de. Daha sonraki on yıllar boyunca, PKK'nin sadece kendi dışındaki kürt muhalif örgütlenmeleri değil, kendi içindeki en öncü, sorgulayan, soran, eleştiren üyelerini de, örgütsüz ama yığınlar gözünde sayılan, sevilen kürt demokratlarını da nasıl toptan yokettiğini biliyorsak, ki ben biliyorum, bu ilk tanışma hakiki bir tanışmaydı.

Devletin kürt politikasının, ülkede kürt varlığını bile inkar eden, soluk aldırmayan, zalim niteliğiyle yükseldi savaş ve savaşta PKK'nin devlete karşı öncü ve tek rolü. PKK'nin nasıl kurulduğu, içinde derin devletin başından beri varolup olmadığı, örgütlenmesinin, liderlerinin niteliğinin sorgulanmadığı bir sıcak savaşa katıldı onbinlerce kürt genci. PKK sonunda Türkiye Kürdistanı'nın, yakın bir zamanda da Suriye Kürdistanı'nın, hareket kabiliyeti yüksek, uluslararası manevra olanağı geniş ama en önemlisi 90'ların ardından yasal partisini de varedebilen, hemen tüm kürt yoğun illerde yerel yönetimlere sahip, uzun bir zamandır da parlamentoda güç gösterebilen kitlesel örgütlenme oldu.

Devletin kürt sorununa dair paradigmasının özellikle de Öcalan'ın ele geçirilmesinin ardından AKP iktidarları eliyle değişmesi, kürt varlığının kabulü, kürtçe üzerinde yasağın kalkması, hiçbir zaman Fırat'ın doğusuna geçmeyen ve sonuçta kendi içinde boğulan ve vazgeçilen Ergenekon soruşturma ve davaları, Avrupa Birliği'ne giriş süreci adına atılan adımlar, yükseltilen umutlar ve başlayan çözüm süreci ülkenin tüm siyasal iklimini değiştirdi.

Artık, çözüm süreci yolunda kararlı adımlar atacağını ifade eden ve kendine, kendiyle birlikte değişen ülkeye güvenen bir devlet ve bu sürece olumlu baktığını söyleyen milyonların yasal siyasal temsilcilerine oy verdiği kürt gerilla örgütü vardı masada. Hepimiz umutlandık. Ben de... Haliyle. Oysa, bir tuluattı gözümüzün önündeki. Çok albenili, çok cazip, çok arzulanan bir metni ve oyunculuğu içeren.

Unutmamamız gereken en temel şeyi unuttuk. Sürecin aslında hiçbir zaman şeffaf akmadığını, hakikatin hep kapılar arkasında kaldığını ve oyunun sadece bu ülkeye dair değil, aslında dört ülkeye yayılmış bir geniş Kürdistan coğrafyasına dair olduğunu, o geniş coğrafyadaki etkin aktörler arasında dünyanın en etkin, egemen, saldırgan, yayılmacı ülkelerinin hep varolduğunu. En önemlisi, PKK'nin nasıl özgürlüksüz bir gelecek, devlet vaadiyle hep durageldiğini, o vaadi adına “özgürlük mücadelesi” verirken, kendisi adına savaşanlara, destek verenlere, sempati duyanlara ilişkin bir hakim devletin kendi zorunlu askerine baktığı o ölü, umursamaz gözlerden farklı gözlere aslında hiç sahip olmadığı gerçeğine.

On gün boyunca belki günde elli kere Tahir Elçi cinayetinin her anını aktaran videolara bakıp da gözlerimize apaçık sunulan o ortak cinayetin nasıl işlendiğini yine de bir türlü görememek, çözememek gibi bir şey bize dayatılan.

Değişmeyen savaş örgütü, her ne kadar birçoğunun umudunu kazanmak adına bağımsız politika üretebilir algısı beslense de, her zaman kendine doğrudan bağlı yasal partiler ve yerel yönetimler varetti. Bu milyonların desteğini alabilen savaş gücü, hiçbir zaman, sorgulamanın, eleştirinin, değişimin olanaklı olduğu bir siyasal örgütlenme olmadı.

Öyle ki, bugün, isteğince, kendi güçleri Suriye'ye aktif müdahale edebilsin diye, kendi katılmadığı bir kent savaşını, ona gönül veren gençlerin eliyle tüm kürt illerinde başlatması ve koca bir coğrafyada tam bir kırım ve yıkıntıya neden olması bile sorgulanamıyor, eleştirilemiyor, tartışılamıyor bu savaş örgütünün. Kendi insanlarınca...

Türkiye, uzun siyasal süreçleri, artık gelinen son noktadan bakıldığında daha rahat anlaşılabilecek, ama elbette ki çok karmaşık bir ülke. Bugün darmadağın, uzun ve en acımasız kavşaklara varmış bir savaştan geri kalan dumanın, sefaletin yükseldiği bir Kürdistan coğrafyasında kışı çadırları içinde geçirecek kaç insanın olduğunu, savaşın son salvosunda aslında kaç gencin, asker ya da değil, kaç gencin öldüğünü, kapalı kapılar ardında aslında neler konuşulduğunu, savaşın iki tarafının aslında birbirlerine gerçekte ne kadar taraf olduğunu da, olmadığını bilemiyoruz, bilemeyeceğiz de...

Savaşın taraflarına karşı, bu çok benzer retorik ve tutum, nitelik taşıdığı sürece, eşit mesafede yeralmak, onların benden uzak hakim seçimlerine ve varoluş devamlılığına rağmen, tüm kürt halkına, onların özlediğim barış dolu, özgür günlerine borcum. Ülkeme de... Tahir Elçi'ye de... Taraf olmak aslında bu.

2016 TÜYAP Sanat Fuarı / Umulmadık Topraklar'da "Duhân-ı Mübîn”

Sergi için İstanbul’a geldin. Çok sık gelmiyorsun İstanbul’a. Sergi izlenimlerinden önce İstanbul izlenimlerini almak istiyorum. Uzunca bir süre uzaktan takip ettiğin şehrine indiğin andan başlayarak, bıraktığın İstanbul ile bulduğun İstanbul, bıraktığın Türkiye ile bulduğun Türkiye arasındaki farkı anlatabilir misin?

Elimde rulo halinde taşıdığım tuvalle, Beylikdüzü'nden, resmi şaseye gerecek ustanın atelyesine, Maltepe'ye, metrobüs ve dolmuşla gidip, metro ve vapurla döndüğüm bir uzun yolla geçti ilk günüm. Saatlerce... Son günüm, alıştığımca, Bayezit, Mahmutpaşa, Eminönü, Karaköy yürüyüşümle. İki gün Taksim'deydim. Dört günüm de Beylikdüzü, TÜYAP'ta sergide geçti.

Fındıklı Parkı'nda, sahilden yüz, iki yüz metre uzağa çakılan ve Boğaz'ın ne kadar doldurulacağını haber veren kazıklarla Çamlıca'ya oturtulmuş devasa cami arasında gidip geldi bakışlarım. İstanbul'u hiç bu kadar iğdiş edilmiş, çirkin ve buram buram devlet kokan bir halde görmemiştim. Büyük binaların, ana cadde girişlerinin ve her toplu taşıma aracının, kırmızı beyaz ürkütücü devlet pankartları, afişleriyle döşendiği o kentte yaşayanları da, hiç bu kadar yaygın bir mutsuzluk hali içinde... Herkes mutsuz. Bir buçuk yıl kadar önce geldiğimde gözlemlediğim, yoğun ticaretten, herkesin bir şeyleri satın akıp, bir şeyleri sattığı hareketlilikten de eser yok.

Geçen yıl ilk kez gittiğim Atina'da en şaşırdığım şeylerden biri, metroda, hemen her istasyonda, durduğunda trene binmek için dışarda ya da inmek için içerde bekleyen insanların çekincesiz, nezaketsiz birbirlerine bodoslama çarpa çarpa inip binme alışkanlığıydı. Kenetlenebilmek için önce birbirine çarpan parmaklar gibi değil, birbirine çarpıp yol değiştiren kılıçlar gibiydiler. Çarpışmanın etkisini birkaç saniye taşıyıp, sallanıp, eğilip, bükülüp, titreyip yoluna devam eden Atinalılar... Bu yılın başında İzmir ve en son İstanbul metrosunda gördüm ki, daha az şiddet içerse de durum pek farklı değil oralarda da. Yaşam gailesi derdine, iş yolunda koşturanlar dışında sokaklarda salınan kalabalıklar ise, kentin neresinde oldukları, neyle yolculuk ettikleri, nelere tanık olduklarıyla ilgili tam bir bilgisizlik, umursamazlık içinde ve sürekli yiyorlar. Bunu farkettiğinizde bir şeyler yiyen insanlara daha dikkatle bakmaya başlıyorsunuz ve onların sayısı haliyle, hızla artıyor.

Beylikdüzü'nde, TÜYAP kitap ve sanat fuarlarını ziyaret eden on binlerce insanın çoğu genç ve çocuktu. Örtünen, başörtüsü ya da türban takan genç öğrenci kızlar çoğunluğu oluşturuyordu. Neşeli, aktif, oyuncu, meraklı, rahat, güvenli bir kalabalıktı. Bizim sergide yeralan bizon derisiyle kaplı, iki memesi açık, toynaklı kadın heykeliyle “selfie” çektirmek, rahatlıkla yapageldikleri bir şeydi. İlginçti. İsveç'teki müslüman, örtünen gençliğin neşesi ve rahatlığıyla, İstanbul'dakilerinki ilk kez benzerdi benim için.

Arkadaşlarımı, dostlarımı, tanışlarımı, ya derin kaygı, çaresizlik, sindirilmişlik içinde “daha kötüsünü bekler” bir halde, ya her şeyin geyiğini yapan bir sıyırmışlık halinde ya da bir yandan dayanışmanın daha da artan öneminden bahseder, bir yandan da birbirleriyle gereksizce didişir halde buldum. “Umulmadık Topraklar” sergi alanında daha çok kalmak istemem biraz da bundan dolayıydı. Birlikte yapıyor, üretiyor olmanın aylardır iyileştirdiği, savrulmaya izin vermediği , her şeye rağmen, serin, umut ve kararlılık dolu onlarca insandı oradakiler... İyi geldiler. Çok.

Sinan: Çok sıkıntılı bir dönemde geldin İstanbul’a. Üstelik hayli “sert” bir işle. Sergi, resim ya da kendine dair bir endişe taşımadın mı? İşi sergiye önerdiğinden itibaren sergilenme sürecinde ne tür tepkilerle karşılaştın? Resme bakanlar, senin Halil’in fotoğrafına baktığında hissettiklerine yakın bir duyguyu aldıklarını düşünüyor musun? Bakılan bir iş mi yoksa hissedilen bir iş mi oldu Dûhan-ı Mûbin?

Hakan Akçura: Böyle bir işi yapmaya karar vermekle başlıyor endişe, haliyle... İstersen, seçersen yapılabilecek her zaman onlarca başka şey vardır aslında çünkü, ilham, proje bulma derdi olamayan sanatçılar için. Her biri de risksizdir. Birçoğu bu yolu seçiyor zaten. Sonra, yapma, devam etme kararlılığın boyunca haberler akıyor anayurdundan. Bazıları, mesela Aslı Erdoğan'ın bir yazısı hakkında kullanılan suçlamalar silsilesi, mantığı, neredeyse sert bir uyarıydı bana. Hiç bilemiyordum böyle bir resmi astığında, sergilediğimde olabilecekleri. Kuyruğumu dik tutarken, olabilecekler konusunda karımla akan muhabbeti kesmeye karar verdik. O muhabbetin kara bulutları altında yapamazdım, bitiremezdim resmi çünkü. Karımın, Leyla'nın desteği, hep önemlidir yaratımımda, ama böylesi zamanlarda, böylesi işlerde daha önemli... Küratörümle, alıştığım üzere, blogumda, resmi sergilemeye başlamadan önce yapabileceğim tanıtımı ertelemeye karar verdik. Bunu ben önerdim. O onayladı. Sergilenmesinin engellenmemesiydi derdimiz.

Çocuklarım, haliyle kaygıyla yolladılar beni, dönme sözümü, başıma bir şey gelmeyeceği sözünü alarak. Veriyorsun o sözü, yolu yok! Leyla'yla vedalaştık. “Dikkat et!” dedi. İstanbul'a varır varmaz bir avukat dostuma vekaletimi yolladım. Sergiyi açtık. “Kulaktan kulağa” yaydım, işimle Cizre 1. Bodrum arasındaki doğrudan ilişkiyi sanat, kültür çevrelerinden sergime gelenlere. Sonra sıkıldım, önüme gelen, resmime ve Halil'in fotosuna bakan ve bana soran herkese, tüm ilgili ziyaretçilere anlatmaya başladım. Çoğunun kurduğu cümle, “Ne zaman bitecek bu savaş!?” ile “Yaaa, günlerce yardım beklediler değil mi!” arasında gidip geldi.

Mahmut Wenda Koyuncu ve genel koordinatör Ezgi Bakçay'a, Stockholm yolundayken, zaten hazır olan, sanat-işimi tanıtan blog yazımı yayınlamak istediğimi ama işimle sergi alanında üç gün boyunca benim yokluğumda yalnız kalacakları için, bunu ancak onların onayıyla yapacağımı söyledim. İkisi de onayladı. “Son üç gün!” başlığını ekleyerek o senin okuduğun ve üç gün boyunca sergiye gelecek olanları da bilgilendiren yazımı yayınladım.

Sinan: Halil Savda gördü mü resmi? Yorumu ne oldu?

Hakan Akçura: Gördü. Serginin açılışı Halil'in İstanbul'da olduğu bir haftaya rastladı. Açılışa geldi, gecenin sonuna kadar kaldı. Halil'e resmimin fotografını çok daha önce zaten yollamıştım. Benim için, 2012 Barış Yürüyüşü'nde Roboski'den Ankara'ya birlikte yürüyemediğim insanla nihayet yan yana yürümekti bu işin üretim süreci.Bunu söylediğimde sarıldı bana. Mahmut'la ve tanmadığı tüm diğer sanatçılarla tanıştı. Uzun uzun anlattı çektiği fotografın üzerinden, 1. Bodrum, 2. ve 3. Bodrum nerelerdeydi, ordu nerelere konumlanmıştı, neler oldu o günlerde Cizre'de. Sonra da “yazacağım,” dedi hakkında. Yazınca okur, öğreniriz daha geniş yorumunu.

Serginin açılış günü Halil Savda, Mahut Wenda Koyuncu'ya, fotografı eliyle o günlerin Cizre'sini anlatıyor.

New painting / Yeni resim

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Mon, 14 May 2018 17:28:00 +0000

Gatekeeper, 2018, acrylic on canvas / tuval üzerine akrilik, 121 x 90 cm

İki yeni resim / Two new paintings

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Wed, 09 May 2018 14:41:00 +0000

"Magni Turcarum Dominatoris Imperium" / tuval üzerine akrilik / acrylic on canvas, 185 x 116 cm, 2018, özel koleksiyon / private collection

Detay / Detail

"Europae, Descriptio" / tuval üzerine akrilik / acrylic on canvas, 188 x 120 cm

Detay / Detail

"Departure"

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Sat, 05 May 2018 13:40:00 +0000

"Departure"- Tuval üzerine akrilik, 85 x 85 cm., Aralık 2017

Yazmaya epey ara verdim. Yapıp ettiklerimi anlatma isteğimin azaldığı, giderek yittiği bir zaman dilimiydi geride kalan. Bahardan mı desek ne desek, nereden geldiyse bugünlerde, bir şevk geldi. Boş geçmeyeyim birkaç şey ekleyeyim dedim bloga. İlki bu resim...
"Departure", 2017 Aralık ayında oğlum Gordon'un, internet üzerinden yayınladığı ikinci albümüne kapak olsun diye yaptığım, tüm albümü baştan sona dinlerken, başlayan ve biten bir resim.

"Duhân-ı Mübîn”

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Fri, 18 Nov 2016 01:37:00 +0000

"Duhân-ı Mübîn”, Hakan Akçura / tuval üzerine akrilik, sprey boya ve sabitlenmiş ham boya pigmentleri / 183,5 x 111,5 cm. / Ekim 2016 / Halil Savda'nın sanatçının isteği üzerine çektiği fotograf eşliğinde sergilenmek üzere.

12 - 20 Kasım tarihleri arasında TÜYAP'ta düzenlenen İstanbul Sanat Fuarı 2016 (Umulmadık topraklar) etkinliği kapsamında açılan "Kıyamet / Kıyam et!" başlıklı sergiye yukarda gördüğünüz resmimle katıldım. Adı "Duhân-ı Mübîn” (Apaçık, görünen duman).

Mahmut Wenda Koyuncu'nun küratörlüğünde düzenlenen sergide yeralan diğer sanatçılar, Özgür Demirci, Akif Selçukoğlu, Mehmet Fahracı, Beste Erdener, Kaan Kurtuluş, Fatoş İrwen, Mehmet Ali Boran, Peruze Peruz, Vahap Ayhan, Mehmet Çeper, İlgen Arzık, Pınar Derin Gencer, Sacra Mimarlık, Müge Yıldız, İsmet Doğan ve Yeşim Şahin.

2016 TÜYAP Sanat Fuarı / Umulmadık Topraklar'da "Duhân-ı Mübîn”

Türkiye’de neredeyse kırk yıldır süren kirli savaş, bana göre geçen yıl ortasından bu yana, hiç olmadığı kadar acımasız, yokedici, acı dolu bir kavşaktan geçiyor. Bu kavşakta önümüze düşen ve halkın çoğunun yükselen savaş propagandasıyla asla farketmediği ya da ona sunulan hakikatten uzak tanımlarıyla neredeyse gönülden desteklediği insan hakları ihlallerinin o benzeri görülmedik örneklerinden yükselen ve hepimizin genzini yakması gereken apaçık duman, resmimin konusu.

Cizre'de 14 Aralık 2015 ile 2 Mart 2016 tarihleri arasında 79 gün süren sokağa çıkma yasağı boyunca olup bitenler arasında bende en fazla iz bırakan 1. Bodrum diye adlandırılan Cudi Mahallesi Bostancı Caddesi 23. numarada yer alan ev ve bodrum katına dair yaşananlardı.

Aşağıda ayrıntılı sürecini okuyacağınız ve içindeki yaralılarla, o yaralılara ulaşma kaygısıyla, daha sonra da üzerinde yükselen dumanla ve HDP'li vekillerle yapılan telefon görüşmesi sırasında 2016 Şubat ayının başında düzenlenen operasyonla gündeme taşınan, içinde kaç kişinin öldüğü, nasıl öldürüldüğü meçhul kalan, "1 . Bodrum" diye anılan Cudi Mahallesi Bostancı Caddesi 23. numarada yeralan bodrum, resmimin konusu.

Resmi, sokağa çıkma yasağı kalkar kalkmaz bodruma ulaşan ailelerin, sınırlı sayıda gazetecinin çektiği videoların kimi karelerini ve aşağıda ayrıntılı gözlem raporlarını okuyacağınız insan hakları örgütlerinin temsilcilerinin çektiği fotografları karşıma alarak yaptım.

Hayatımın en zor resmiydi. Sadece sürekli bakmayı hiç istemediğim foto ve video karelerine sürekli olarak bakmaya zorladığı için değil, aynı zamanda, resmin nasıl olmaması gerektiğiyle ilgili iç tartışmam ve seçimlerim yüzünden de...

Resmin adı kıyamet öncesinde gözle görülür bir dumanın yükseleceğini aktaran Duhân suresinden..

Resmi yaparken, atelyemde....
Resimsel olarak tutarlı ya da "güzel bir resim" yapmamak hedefim oldu. Tüm tarazıyla, yakıldığı, karartıldığı haliyle, "içine" yine videolarda yeralan bir horozu ve bir ayağı parçalanmış buzağıyı da alarak, belgelenen yanmış kemik parçalarının serpiştirildiği bir resmi yapmak, her an o mekanın zehrini solumak demekti. Olması gerektiğince, herhangi cumhuriyet savcısının ya da olay yeri inceleme ekiplerinin girmediği, içindeki cesetler çıkarıldıktan sonra yapılan resmi açıklamaların birbirleriyle çeliştiği ve daha sonra da dozerlerle yerle bir edilen, hiçbir iz bırakılmayan bu mekanın bir belge resmini yapmayı ve sergiye, yarına taşımayı görevim, sorumluluk bildim.

Resmim "Duhân-ı Mübîn”, sergide, 2012’de barış için Roboski’den Ankara’ya yürüyen savaş karşıtı, vicdani redçi Halil Savda’nın benim isteğim üzerine Kasım ayının başında çektiği aşağıdaki fotograf eşliğinde sergileniyor.

Serginin açılış günü Halil Savda, Mahut Wenda Koyuncu'ya, fotografı eliyle o günlerin Cizre'sini anlatıyor.

Fotografın ortasında yeralan binanın size göre sağındaki boşluk 1. Bodrum'un, solunda yeralan boşluk ise 2. Bodrum'un yeraldığı binalar yıkılıp, "ortalık temizlendikten sonra kalan" boşluklar. Fotografta görülen tepeler ise Halil Savda'nın belirttiğine göre, yasak boyunca tank, top ve keskin nişancıların yerleştiği yerler.

Cizre, Bostancı ve Narin sokakları genel görünümü.
Foto: Halil Savda, Kasım 2016

Neler olmuştu?

"Sokağa çıkma yasağının 41. gününe girdiğinde Şırnak'ın Cizre ilçesinde bir eve top mermisi isabet etmesiyle bir evin duvarları yıkıldı. Bodrum katta bulunan 28 kişiden 3'ünün 24 Ocak günü hayatını kaybettiği öğrenildi. HDP Şırnak Milletvekili Faysal Sarıyıldız'ın, bölgeden ulaşabildiği haberlere göre yaralılar ambulans beklerken 27 Ocak günü ölü sayısı 5'e çıktı. 30 Ocak günü Sultan Irmak'ın da yaşamını kaybetmesiyle 'vahşet bodrumu' olarak nitelendirilen bodrumda hayatını kaybedenlerin sayısı 7'ye yükseldi.

Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, Cizre'de bodrum katta yaralanan kişilere ambulans gönderilmediği iddiasını yalanlarken, Başbakan Ahmet Davutoğlu 7 kişinin hayatını kaybettiği belirtilen bodrumda 'hiç yaralı olmayabileceğini' söyledi. Başbakan Davutoğlu'nun açıklamalarından bir gün sonra konuşan AKP Genel Başkan Yardımcısı Ömer Çelik, Cizre'de bulunduğunu belirttiği yaralılar için ambulans gönderildiğini söyledi ve 'Ne ambulansın olduğu yere yaralılar getiriliyor, ne de ambulansların girmesine izin veriliyor. Sürekli ateş açılıyor' ifadelerini kullandı.

TRT Haber, Şırnak'ın Cizre ilçesinde bir bodrum katına düzenlenen operasyonda 60 PKK mensubunun öldürüldüğü iddiasını duyurdu. Devlet kurumu TRT tarafından duyurulan iddiadan sonra ilgili habere ilişkin herhangi bir açıklama yapılmazken, internet portalında yer alan haber, site üzerinden kaldırıldı.

Cumhuriyet gazetesi, Sertaç Eş'in haberini askeri kaynaklara dayandırırken 'Bodrumda baskın: Onlarca ölü' başlığıyla manşetine taşıdı.

Başbakan Davutoğlu, TRT Haber'in 'son dakika' olarak duyurduğu 'Cizre'deki bodrum kata düzenlendiği ve 60 PKK'lının öldürüldüğü' yolundaki haberi yalanladı. "Resmi olarak bizim tarafımızdan yayımlanmamış hiçbir habere teyit edilmesin" diyen Davutoğlu, Şırnak Valiliği tarafından sabah saatlerinde '10 PKK'lının öldürüldüğüne' dair yapılan açıklamanın dikkate alınmasını istedi.

Sağlık Bakanlığı, günlerdir gönüllü hekimlerin ulaşmaya çalıştığı bodrum için '112 çağrı merkezimize ulaşan herhangi bir yardım talebi ve ihbar yardımı olmamıştır' dedi."

Yukardaki satırlar ve 23 Ocak'tan 8 Şubat'a kadar yayınlanan tüm haberlerin dökümü Mehmet Efe Altay'ın T24 haber portalında yayınlanan yazısında yeralıyor.

1 Şubat günü Cizre'deki yaralılar için açlık grevinde olan HDP'li milletvekilleri, onlarla son kurulan iletişime dair ses kayıtlarını kamuoyu ile paylaştı:

9 Şubat günü yayınlanan BBC türkçe yayınları haberinde HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş, Şırnak'ın Cizre ilçesinde toplu katliam yapıldığını ve bunun açıklanamadığını öne sürdü.

79 günlük sokağa çıkma yasağı kalktığı gün yani 2 Mart gününe kadar ne olduğu hep muğlak kaldı. Bodrumda yeralan ve kaç kişiye ait olduğu belirsiz kalan cesetlerin ordu tarafından alınmasının ardından, sokağa çıkma yasağının kalktığı gün, 2 Mart'ta, Cizreli ailelerin bodrumu ziyaretini Fatih Pınar video röportajında yayınladı:

İnsan hakları örgütleri temsilcilerinin gözlem raporları

Daha sonra 3 Mart 2016 tarihinde İHD ve TİHV başkanları tarafından Cizre’ye yapılan ziyaret sonucu TİHV Başkanı Adli Tıp Uzmanı Prof. Dr. R. Şebnem Korur Fincancı tarafından sınırlı gözleme dayalı olarak hazırlanmış olan ön inceleme raporu yayınlandı. Bu raporda Fincancı, 1. Bodrum diye adlandırılan Cudi Mahallesi Bostancı Caddesi 23. numarada yer alan ev ve bodrum katına dair şu satırları yazdı:

"İlk bodruma ulaşıldığında pencere pervazı içinde bir adet tank mermisi olması kuvvetle muhtemel cisim gözlendi. Eşlik eden mv. Faysal Sarıyıldız ve diğer halktan kişiler bodrumun olduğu binaya C. Savcısının geldiğini, can güvenliği olmadığı gerekçesi ile bodruma inmediğini ve polislerin inmesine de izin vermediğini aktardılar. İçerisi karanlık olmakla birlikte cep telefonu fenerleri yardımıyla içeri girildi.

İçeride girişe göre sol tarafta bulunan duvarın dibinde tüm tabanı kaplayan çok sayıda yanmış halde kemik parçasının olduğu gözlendi. Kemik parçaları arasında özellikle üst kolları bulunmayan bir alt çene kemiği boyutları itibarıyla değerlendirildi. İlk gözlem amacıyla gelindiği için beraberimizde ölçek, yüksek çözünürlüklü kamera olmamakla birlikte cep telefonu kamerası ile fotoğrafları çekildi.

Fotoğraflarda alt çene kemiğinin hemen yanında bulunan yanmış haldeki gözlük çerçevesi ile birlikte yerleri değiştirilmeden fotoğraflandı. Fotoğrafta da görüldüğü üzere bir erişkine ait olduğu boyutlarından anlaşılan gözlük çerçevesi yatay eksendeki uzunluğu ile alt çenenin yere paralel eksen uzunluğu karşılaştırıldığında, gözlük uzunluğunun alt çene uzunluğunun yaklaşık iki katı boyutunda olduğu görülmektedir. Gözlük yatay eksen uzunluğu yaklaşık yüz genişliği ve alt çene genişliği ile eşit olacağı düşünüldüğünde, eldeki sınırlı olanaklar ile yapılan değerlendirmede dahi bulunan alt çene kemiğinin yanmaya bağlı bir miktar boyut değişikliği olduğu öngörülse de, erişkin bir kişiye ait olamayacağı, yanma düzeyi itibarıyla yanığa bağlı kemik doku kaybı da gözetilerek 10-12 yaşlarında bir çocuğa ait olduğunun kabulü gerekmektedir. Diş çukurlarındaki yanmaya bağlı tahribat nedeniyle daha tanımlayıcı olabilecek bir şekilde diş gelişimine bakılarak bir değerlendirme yapmak mümkün olamamıştır.

Bodrumun bu bölümünde görüldüğü üzere çok sayıda kafatası ve diğer kemiklere ait yanmış halde kemik kalıntıları bulunduğu gözlenmiştir. Dikkat çeken bir husus bodrumun ilk giriş kısmı ortada bu yanık kemiklere birkaç metre mesafede yanmamış halde yünlerin bulunmasıdır. Kemiklerde yer yer kömürleşme düzeyinde yanık meydana getirecek bir yangın ortamında yünlerin yanmamış olması beklenemeyeceğinden, bomba benzeri genel ve yaygın bir yangına da yol açacak bir patlayıcıdan çok, bodrumun bir bölümünde yanmış halde bulunan kemiklerin yüksek ısı oluşturacak bir sınırlı yangın ortamında kalmış oldukları kuşkusu oluşmuştur. Bu kuşkuların aydınlatılabilmesi için bodrum içinde kapsamlı bir olay yeri incelemesi ve yanık alanlarının değerlendirmesinin yapılması gerekmektedir.

Girilebilen ilk bodrumda, açık olması nedeniyle kesin olarak bilinememekle birlikte, heyetimiz girdiğinde herhangi bir silaha rastlamamıştır." İnsan Hakları İnceleme Heyeti, İnsan Hakları Derneği (İHD), Türkiye İnsan Hakları Vakfı (TİHV), Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası (SES), Diyarbakır Barosu ve Gündem Çocuk Derneği’nin üye ve yöneticilerinden oluşan heyet, 31 Mart 2016 tarihli "79 Günlük (14/12/2015 – 02/03/2016) Sokağa Çıkma Yasağı Cizre Gözlem Raporu"nda, 1. Bodrum diye adlandırılan Cudi Mahallesi Bostancı Caddesi 23. numarada yer alan ev ve bodrum katında incelemelerini şöyle kaleme aldı:

"Heyetimizin ziyareti sırasında da; “binanın ve bodrum katının insanların girişine kapatılmadığı, olay yerinde bulunması muhtemel delillerin muhafazası için herhangi bir tedbir alınmadığı” tespit edilmiştir. Binanın çevresi dolaşıldığında arka bölümünde bir çıkış olduğu ve bodrum katına buradan da girilebildiği gözlenmiştir.

Bina içine giriş çıkış çevrede bulunan kişilerden rica edilerek sınırlandırılmış ve 06.03.2016 tarihinde saat 13.30 sularında binanın ön cephesinden içeri girilerek incelemelere başlanmıştır.

Binada yanık kokusu alındığı ve bodrum olarak nitelendirilen bölümün tuvalet, banyo, mutfak, hol ve odalardan oluşmuş bir mekan olduğu görülmüştür.

Bina içinde yanık kokusunun devam ettiği, tavanın ve hol duvarına ait olduğu düşünülen blokların ve molozların odalarda yer aldığı, zeminin molozlarla kaplı, duvarların ve tavanın yanık olduğu görülmüştür.

Girişte sol da yer alan ilk geniş odada kareleme yöntemiyle holden başlayarak “Bostanlı sokak yönüne doğru ileri ve sağa gidilerek” incelemelerde bulunulmuştur.

Odada ışık kaynakları (fener) kullanarak, “ateşli silah/patlayıcı ve insan bedenine ait olduğu düşünülen” deliller, ölçek kullanılarak numaralandırılmış ve fotoğraflanarak kayıt altına alınmıştır.

Odada insan bedenine ait olduğu düşünülen ve önemli ölçüde kömürleşme derecesinde yanmış ve parçalanmış oldukları için özellikleri morfolojik olarak ayırt edilemeyen

- Sağ bilekten kopmuş ve parmakların yer aldığı yanık bir el;
- Femur (uyluk) kemiğine ait boyun bölgesinden kopmuş bir kemik parçası, humerus başı (omuz) olduğu düşünülen kemik parçası
- Yanmış dokusuyla birlikte 4 kosta’nın (göğüs kemiği) olduğu kemik parçası;
- Küçük kemik parçaları;
- İkinci odada; kahverengi-sarı renkte, yaklaşık 7-8 cm uzunluğunda, bir yönde ısı etkisine bağlı etkiler gözlenen ve saç olduğu düşünülen materyal görülmüştür.

Diğer deliller kapsamında;

- Çok sayıda (0,9 cm çaplı, 4 cm uzunluğunda MKE yazılı) ile (üzerinde marka yer almayan çapı 1 cm üzerinde olan 4 cm uzunluğunda) mermi kovanları;Fotoğraflarda yer alan ve özellikleri ayrıştırılamayan dış bölümleri metal olan iki adet materyal;

- Odada molozların altında yer döşemesi için kullanılan malzemenin kimi bölümlerinde yanık bulguları saptanırken bu malzemenin altında yer alan döşemede yanık gözlenmemiştir.

Odalarda duvar köşelerinde yanıklara ait kül öbekleri görülmüştür. Belirlenerek kayıt altına alınmıştır. Bina girişinin hemen karşısında yer alan ve merdiven altına denk gelen bölümün ve banyoda yığılan moloz kütlesinin yoğunluğu nedeniyle inceleme yapılamamıştır. Burada bulunan eşyaların ve malzemelerin bir kısmının “yanmış ve isle bulaşık olmasına karşın kimi plastik malzemelerde bu tür etkiler görülmemiştir.

Banyonun yanında yer alan mutfak bölümünde de yine benzer etkilerin olduğu, burada yer alan eşyalarda da yanma ve fiziksel müdahalelere bağlı hasarlar gözlenmiştir.

Cizre Belediyesi cenaze aracı görevlisi, tarihini hatırlamamakla birlikte bina önünde 26 ceset torbasının bulunduğunu, her ceset torbasının fermuarının açılarak içindeki cesedin erkek veya kadın olup olmadığının güvenlik personeli tarafından kontrol edildiğini, bütün cesetlerin çıplak olduğunu ve üzerlerinde hiçbir giysi olmadığını, sadece 2 cesedin vücut bütünlüğünün tam olduğunu, bu cesetlerde de yanık izleri olduğunu, geri kalan 24 cesedin vücut bütünlüğünün olmadığını, ciddi derecede yanıklar olduğunu, bazı ceset torbalarının 5 veya 10 kilo civarında ve yanmış vücut uzuvları bulunduğunu aktarmıştır. Sokaklardan alınan cenazelerin hepsinin çıplak olarak ceset torbalarına konmuş şekilde hazır bekletildiğini ve görevlerinin sadece bu ceset torbalarını alıp hastaneye veya belirtilen yerlere teslim etmek olduğunu ifade etmiştir.

Cenaze aracı görevlisi 6 Mart günü gördüğü binanın fiziki yapısı ile cenazeleri aldığı günkü binanın fiziki yapısının aynı olmadığını ifade etmiştir. Cenazeleri aldığı gün binanın yıkılmamış olduğunu sadece top mermileri ile zarar görmüş olduğunu, arada geçen zaman içerisinde ağır silahlarla yapılan atışlar ve top atışları sonucu binanın ağır hasarlı hale getirildiğini ifade etmiştir.

Binadaki çıplak gözle yapılan ; çok sayıda ağır silahlarla (roketataar, havan topu mermi vb.) oluştuğu düşünülen hasarlar ve izler gözlenmiştir."

Fincancı: Cizre Türkiye’nin Srebrenitsa’sıdır

15 Temmuz 2016'da, İMÇ ve Birgün sitelerinde yayınlanan Dicle Haber Ajansı (DİHA) haberine göre TİHV Genel Başkanı Prof. Dr. Şebnem Korur Fincancı, Cizre’de de Srebrenitsa’daki gibi bir toplum kıyım yaşandığını ve etnik kimliği yok etmeye yönelik şiddet uygulandığı söyledi:

“Bosna’da çok ciddi biçimde toplu ölümlerle karşı karşıya kalınmıştı. Toplu mezarlarda özellikle de erkeklere yönelik ve erkek çocuklar da dâhil olmak üzere tam bir soykırım sürecinin işlediğini gözledik. Çünkü çocuğundan yaşlısına kadar bölgenin erkekleri alınmış, gözleri bağlanmış ve ateşli silahlarla taranarak toplu mezarlara gömülmüştü.

Bizim çalıştığımız bölge özel bir bölgeydi ve üzerinden zaman geçmesine rağmen cenazeler toprağın özelliğinden dolayı korunmuştu. Onun için katliamı tam olarak tanımladık.

Cizre’nin bodrumlarında yaşananlar da toplu kıyımı gösterdi. Çocuk kemikleri bulduk. Zamanında olay yeri incelemesi yapılmadığı için hala kaç kişi olduğunu bilemiyoruz. Bodrumun zemininde bir bölgede parçalanmış ve yanmış kemikler vardı. Çok sayıda ölüm olduğunu düşünüyoruz.

“Bir adli tıp uzmanı arkadaşımız da bodrumlardaki incelemesinde kadın eline ait kemik buldu. Bosna’da erkeklerin öldürüp, kadınlara tecavüz edilmesi gibi görüntüler vardı. Cizre de ise kadınlar da öldürülmüştü.

Bosna’da da, Cizre’de de bir etnik kimliğe dönük yok edici şiddet uygulaması yaşandı.

O andaki çıkarları neyi gerektiriyorsa uluslararası hukuku öyle işletiyorlar. Bosna’nın petrolü olsaydı belki daha korucuyu bir yaklaşım olurdu. Devletler ve uluslararası yapıların ekonomik bir çıkar söz konusu olurdu. Ancak Bosna böyle bir koruyucu özelliğe sahip değildi ve yalnız kaldı.

Türkiye’de hem Cizre hem de diğer Kürt illerinde yaşanan tabloya uluslararası alanda ses çıkmaması da mülteci sorunuyla ilgili. Türkiye’nin mülteciler üzerinden yaptığı kirli pazarlıktan dolayı hak ihlalleri görmezden geliniyor.

Kürt illerinin tamamında etkili bir soruşturma yürütülmüyor. Devlet sorumluluklarını yerine getirmiyor. Bizim yargı mekanizmamızda en fazla bir kovuşturma süreci ama bu tür suçların cezasız kaldığını biliyoruz.

Türkiye’de bir yargılama olmayacak ama uluslararası alana taşınmalı. Ne kadar ikiyüzlü olsalar da bu güne kadar insan hak savunucularının kazandığı hak, ilke ve belgeler var. Bunların kapsamında bir yargılama süreci başlamalı.”

Serginin ana metni

Serginin sanatçıları, dostkları açılış gününde toplu halde...

KIYAMET- KIYAM ET!

Hepimiz rehineyiz...

Dinler, özellikle ortadoğu dinlerİ (Musevilik, Hıristiyanlık ve İslamiyet), yeryüzü yaşamını Kıyamet günü veya süreci ile nihayetlendiren öykülere sahiptir. Kıyamet, dinlerin tasavvurunda nüanslar oluştursa da, temel dinamikleri ve figürleri birbiri ile örtüşen bir vakıa olarak kaydedilmektedir. Kötülüğün ortalığı sarması, insanın ilahi öğretiden, ana kaynaktan ya da tanrı kelamından sapması ile başlayan kıyamet süreci, savaşlarla, katliamlarla, hem doğadan(Tanrıdan) gelen, hem de insan eliyle yaratılan felaketlerle sürüp giden, şeytanın insan ruhunu bütünüyle ele geçirdiği, sadece bir avuç inananın kaldığı bir yeryüzüne tanrının, elçileri( Mesih, Mehdi gibi) aracılığıyla müdahele ettiği bir son bulma anlatısıdır. Ancak Kıyamet’ten sonra canlılar kıyam edecektir. Yani yeniden dirilip, ayağa kalkacaktır.

Peki günümüzün seküler kafasıyla, dünyanın veya canlının şu anki durumu bir tür kıyamet metaforu üzerinden okunabilir mi? Yani, kıyım, savaş, soykırım, talan sınırına dayanmış sömürü ve eşitsizlik, rayından çıkmış adalet mekanizması, acımasızlık, gaddarlık, ekolojik felaketlerle anmaya başladığımız doğanın durumu, kontrol edilemez boyutlara varan erkek/iktidar şiddeti gibi onlarca iri sorun yeteri derecede kötülüğün eseri olarak bize ilham verebilir mi?

Hayat ve İktidar/Leviathan

Öncelikle şunu belirtmek gerekir ki, kırılgan hayatların, kırılmaz cam fanusların içinde yaşayanlarla beraber sıkışık, havasız ve her an patlamaya hazır bir balonun içinde, soluklanmanın imkansız olduğu bir evrende, savrulup durduğu bir yerdeyiz. Yaşam denilen mefhum, korku ve endişe duvarları ile kaskatı örülürken, canlı hayatı bir tür temerküz kampına çevrilmiş yerkürede siyasal alanın nesnesi haline gelerek çıkış yollarının imkansızlığını üretmeye devam etmektedir.

Erkek/Kaptalist İktidar Leviathan misali canlı yaşamının bugün'ü ve yarın’ını esaret altına almış gibi görünürken, canlıyı korku ve endişe içine hapsederek disiplin ve güvenliği geri çağırarak, kültürler arasında hayali canavarlar yaratarak, hem ezenleri hem de ezilenleri mağdur pozisyonunda tutma yoluyla İktidar'ın yeni bir türünü bize göstermektedir.

Bu iktidar türü Foucault'cu deyimle üretken değil de, post- üretken, ya da hiper-üretken bir kategoride değerlendirilmelidir. Yasakçı ve disiplin edici iktidar modelinden kontrol mekanizmalarını hayatın kılcal damarlarına yayan ve bunu doğallaştıran bir iktidar modeline geçişten ziyade, bu iki modeli birlikte işleten bir iktidar düzenlemesiyle karşı karşıyayız. Hem bio-politik bir düzenleme hem de ceberrut bir iktidarın işlediği bir zaman dilimi içindeyiz sanki. Hobbes'yen ve Foucault'çu dinamikleri içinde barındıran melez iktidar modeli var karşımızda kısaca.

Hukusuz veya yasasız bırakılan insan gruplarının her gün Batı'nın kara sularına gömdürülmesi, içeri'ye (Avrupa veya Amerika) alınanlarınsa kaderine terk edildiği; dinsel ve etnik şiddetin yerkürenin tamamına dağılması, bölgesel rant savaşlarının kadim uygarlıkları, şehirleri ve doğa yaşamını yerle bir etmeleri, ulusaşırı adalet mekanizmalarının, eli kolu bağlı, egemenlerin birer onay merci olmaktan öteye geçmediği, ekolojik felaketlerin erkek/iktidar eliyle peşi sıra vuku bulması gibi bir tablo söz konusu. Dünya üzerinde canlı hayatı için güvenli tek bir alanın bırakılmadığı bu durum, daha önce yaşanmadık bir şekilde insan ve diğer canlı türleri için endişe ve korku kaynağı olmaya devam etmektedir.

Egemenlik sistemi, alışık olduğumuz haliyle, teröristler-masumlar, entegre olanlar-entegre olmayanlar, beyazlar-siyahlar (bu siyahlık meselesi bütün coğrafyalar için geçerli bir genel tanımlama olup sadece Batı dünyasının kullandığı mananın ötesindedir. Her ülkenin siyahları vardır manasında) gibi hukuk ve akıl normları açısından grift manalar taşıyan dikotomiler yaratarak, boş bir gösteren olarak devletin ve güvenliğin ruhani birer sermaye olarak pazarlanmasını zihinlerde perçinlemek adına, yaşamı kendine bağlı tek varoluş biçimi olarak dayatmaktadır. Bu durum akla bir dönem dinlerin hayat üzerindeki egemenliğini anıştırmaktadır. Dinler, yaşam sonrası hayatın, yani ölüm sonrası bilinemezliği kendi iktidarının ana gövdesi olarak inşa ederken, insana veya tebaalarına kendi yolundan sapıldığı andan itibaren kötünün pençesine düşeceğini ve bu kötülüklerin birikerek bir kıyamete yol açacağını sıkça dillendirmiştir. Dolayısıyla inanç bellediği bilginin dışına çıkan bireyler için dinler çeşitli korkutma yöntemleri uygulamıştır. Bu korkutma yöntemleri bugün modern iktidar biçimleri için de geçerli olmaya başlamıştır. Kitlesel kıyımlarla işleyen şiddettin dünyanın her coğrafyasına sıçraması; Malezya, Türkiye, Nijerya veya Fransa, İngiltere, Kuzey Amerika gibi farklı alanları hedeflemesi, endişe ve korkunun küresel boyutlarda yaşanmasına sebep olmaktadır.

Neoliberal ekonominin dizginlenemez saldırısı sonucu parçalanmaya başlanan coğrafyalarda klasik ulus-devletlerin, ulusunu yitiren devletlere dönüşmesi olarak değerlendirilebilir bu durum. Devletler çıplak silahlı örgütler şeklinde kendini yeniden üretirken, ulus denilen mefhumsa bir şekilde müphemliğini korumakta veya tanımı zor bir ontolojiye dayanmaktadır. Bugün Mısır'daki, Suriye'deki, Türkiye'deki veya Fransa ve Almanya'daki durum bize bunu söylemektedir.

Bu belirsizlik hali ve kimin hangi hukuk aracılığı ile tanımlanacağı durumu teritoryal olarak tekrar sınırları ve güvenliği siyasetin başat unsurlarına dönüştürmektedir. Özgürlükten ve refahtan kimse bahseder durumda değil. Özgürlük ve güvenlik arasındaki sınır çizgileri hiç bu kadar geçirgen bir hal almamıştır. Durum aklın(ideolojilerin, yaşam merkezli bir politikanın, mana'nın) geriye çekilmesi, duyunun veya inancın öne çıkması olarak nitelendirilebilir. İnsanlar anxiyete içinde düşüncelerine değil kendisine sunulan korku politikaları ile terbiye edilmeye çalışılmaktadır. Batı'nın özgürlükçü politik felsefeleri ve hümanizması tamamen çökerken, Doğu'nun "altın çağ'nı arayan melankolik restorasyon arzusu aynı şiddet dilini üretmekten başka bir politik manevra alanı bırakmamaktadır.

Erkek-İktidar-Devlet küresel boyutlarda bu korku siyasetini yöneterek, klasik manada benden sonrası tufan siyasetini izlemektedir. Suriye'de insan kafası kesenin duygusu ile İtalyan kıyılarında göçmenlerin deniz dibini boylamasını seyreden görevli arasında sadece nüanslar olabilir. İkisi de kötülüğü kendinden uzaklaştırmak için kendisine verilen görevi inançla gerçekleştirmiştir. Hedef öteki'nin imhasıdır.

Kıyam Et!

Akla Hannah Arent'in Naziler için yaptığı saptama geliyor. Hem Kötülüğün Sıradanlığı hem İnsanlık Durumu'nda hem de Totalitarizmin Kaynakları adlı eserlerinde Arendt, Nazi rejimi gibi totaliter bir düzen, terör ve ideolojiyi birbirlerinden ayıramaz. Terörün devamlı ve istikrarlı bir yapıya kavuşması için de çokluğun, hatta çoğunluğun taraftarlığını kazanmış olması gerekir. (1) der, akabinde Eichmann davasını izlerken; “Eichmann bir canavar değildi, sadece ne yaptığını hiç fark etmemişti. Onun dönemin baş suçlularından biri haline gelmesine neden olan, fikirsizlikten başka bir şey değildi. Gerçeklikten bu kadar uzak ve bu kadar fikirsiz olmak insanın yol açabileceği en büyük yıkımlara neden olabilir. Arendt’in bu saptaması esasında onun felsefesinin önemli noktalarından birisi olan şu sözleriyle de yakından ilişkili görünmektedir: ‘‘Hiçbir şey yaptıklarımızı düşünmekten daha önemli değildir’’.(2)

Arendt’in bu tespitlerini Kant’ın pratik aklına tecrüme ettiğimizde; insan dile getirdiği pratik aklını kullanarak hukukun ilkeleri olabilecek ve olması gereken bir takım ilkeleri bulabilir. İnsan, yasalara uymaktan daha fazlasını yapabilir, itaat çağrısının ötesine geçebilir, kendi özgür iradesini hukukun ortaya çıktığı kaynakla özdeşleştirebilir. Kant’a göre bu kaynak ‘‘pratik akıl’’dır. Eichmann’ın gündelik kullanımında ise bu kaynak Führer’in iradesidir. Sanık kendi eğilimlerine göre hareket etmemiş, her zaman görevini yapmıştır. Arendt’in itaat olarak tanımladığı kavramı, Adorno da ‘‘teslimiyet’’ olarak dile getirir. Adorno’ya göre ‘‘birey için, kendini özdeşleştirdiği bir kolektife teslim olmak hayatı daha kolay kılar. Güçsüzlüğünün farkına varmaktan kurtulur; kendi çevreleri içindeyken, bir avuç insan birçok kişi oluverir. İşte bu edimdir teslimiyet –açık ve ne yaptığını bilen bir düşünce değil. (…) Kolektifin kaderini paylaşmak istiyorsa ben’in kendi kendisini feshetmesi gerekir.’’(3)

Bunun adına çokluğun ruhunu ele geçirmiş terör diyebiliriz. Bilgi, analiz ve muhakeme yerini inanç, bağlılık ve korkuya terk etmiştir. Bu durum Kant'ın evrensel, ideal bireyinin sonu anlamına gelmektedir. Çünkü akıl, fenomenler arasında bağlantı ve benzerliklerden yola çıkarak sonuçlara varan bir olgu olarak tanımlanmaktadır Kant'ta.

Netice olarak Descartes'tan bu yana insan aklı hiç bu kadar tutulmaya uğramamıştır. Kartezyen aklın açtığı gedikten ilerleyen epistemoloji ve felsefenin inşa ettiği modern dünya algısı bütün nosyonlarından feragat etmek adına dipsiz bir akıl'sızlık kuyusuna düşmektedir. Bilginin ve yargı gücünün evrensel bir payda olarak toplum ve birey açısından işgal etmesi gereken yer, yine inşa edilmiş kökler veya kimliklere yüklenmiş romantizmin melankolik reflexlerine terk etmiş gibi görünüyor. Bu durum akla hemen S.Huntington'un Medeniyetler Çatışması tezlerini getirse de aslında entelekt bilgi ve aklın inşa etmesi gereken evrensel hukukun bertaraf edilmesi gibi durum söz konusudur. Burada Spinoza'nın diliyle söylersek insan aklı epistemolojik olarak birinci bilgi katmanına geri dönüş yoluyla olaylara yaklaşmaktadır. Sadece duyulara endeksli bir bilgi ile hareket eden insan/varlık söz konusu. İnsanlar eski anlatılardan, köklerden. mitlerden beslenen nostaljik ve melankolik bilgi ve aidiyet formları içinde akla değil, mite ve kökene yaslanarak kendini güvenceye almaya ve yaşadığı korkuları aşmaya çalışmaktadır. Soyut aklın ve muhakemenin bu decere güç yitirdiği bir dönem yaşamış mı dünya, tartışılmayı hak eden bir konu olarak ortada durmaktadır.

Bu ruh hali, geleceğin kaybı endişesi ile patolojik bir hal almakta; gelecek tasavvuru üzerinde oluşturulan tahribat ve umutsuzluk, şimdi'nin reaksiyonunu da kadük bırakmaktadır. John Keane'nin ‘‘gözlerimi kaldırıyor ve ufka bakıyorum. Ateşi ve alevleri görüyorum; harap olmuş tarlaları, talan edilmiş şehirleri görüyorum. Canavarlar! Dehşet verici bir gürültü duyuyorum. Nasıl bir kargaşa bu! Ne çok haykırış var! Yaklaşıyorum; bir katliam sahnesiyle karşılaşıyorum: Katledilmiş on binler, üst üste yığılmış cesetler; atların nalları altında can çekişenler ölümün imgesini ve ızdırabını çağrıştırıyor. İşte sizin barışçıl kurumlarınızın meyveleri! Yüreğim derinliklerinden merhamet ve hiddet yükseliyor. Evet, kalpsiz filozof! Gel ve bize, bir muhabere meydanı üstüne yazdığın kitabını oku bari şimdi’ (5) sözleri aynı zamanda bir kavram yaratıcısı olarak sanatçının varoluşun bu vehçesine dair tutumunu işgal etmelidir. Sanatsal üretimin zihin yoluyla elde edilen formlar veya önermeler olduğunu unutmamak gerek.

Dolayısıyla, feyz alınan kavram olarak kıyamet, sadece bir son değil aynı zamanda yeniden diriliş anlamını da barındırdırır. Bir son değil, bir başlangıç. Kıyamet-Kıyam Et! Sergisi’nde geliştirilmek istenen tavır kavramın daha çok bu yönüyle ilişkili olacaktır. Dünyada yaşanan trajedi ve felaketlere karşı sanatın veya sanatçının yeniden düşünme ve tavır geliştirme önerilerinden yola çıkılacaktır. Sanatçılar terkedilmiş ve paramparça edilmiş doğayı, sınırına gelmiş "insanlık durumu'nu, tutsak edilmiş geleceğe karşı reaksiyoner bir tutum sergilemenin yolllarını araştıracaklardır. Kıyamet sergisine davet edilen sanatçılar, farklı medya ve malzemelerden kuracakları temsili bir evren ile "kıyam etme'nin, yani yokoluş'tan sonra yeniden varolmanın imkanlarını tartışacaktır.

Mahmut Wenda Koyuncu

1.Hannah Arendt (1996), Totalitarizmin Kaynakları. Antisemitizm, (Çev: Bahadır Sina Şener), İletişim Yayınları, İstanbul, s. 20-21. 5 Hannah Arendt, a.g.e., s. 26. 6 Hannah Arendt, a.g.e., s. 27.

2.Hannah Arendt, İnsanlık Durumu, (Çev: Bahadır Sina Şener), İletişim Yayınları, İstanbul, s. 33.

3.Theodor W. Adorno, ‘‘Boyun Eğme’’, (Çev: Kaya Şahin), Defter, sayı: 37, Metis Yayınları, İstanbul, s. 138.

4.Hannah Arendt, (2001), ‘‘Diktatörlük Dönemlerinde Kişisel Sorumluluk’’, Kamu Vicdanına Çağrı. Sivil İtaatsizlik, (Çev: Yakup Coşar), Ayrıntı Yayınları, İstanbul, s. 176.

5. John Keane (1998), Şiddetin Uzun Yüzyılı, (Çev: Bülent Peker), Dost Yayınevi: Ankara, s. 9.

Serginin Facebook etkinlik sayfası

Sergide, serginin küratörü Mahmut Wenda Koyuncu ile resmimin önünde...

İmgenin yasaklanmasıyla "imgesini göremediğimiz" o şeyin yasaklanması arasındaki fark ne?

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Fri, 01 Apr 2016 12:15:00 +0000

Nüfusunun çoğunluğu "türk gibi sigara içen" ve "aslan sütüyle demlenen" bir ülkenin vatandaşları o büyük heyecanla seyrettikleri TV kanallarındaki her seri, her film, hatta her haber görüntüsünde sigara, pipo ve alkollü içeceklerin piksellenerek sansürlenmesine değil başkaldırmak, neredeyse 10 yıldır -kaç yıldır?- duyulabilir, çoğalabilir tek itiraz kelimesi kurmuyor, paşa paşa divanında, koltuğunda oturuyor ve bu "yeni imgeyi" olağanlaştırıyorsa, onlar o ülkede o sansürün sahiplerini Başkan kılmışlardır bile! Hangi başkanlık sistemi tartıştığınız?!

Tam babası tarafından kabahati her an yüzüne vurulan ve ne mutlu ki tokadı henüz suratına yemeyen çocukların ülkesi!

Yani şunu demek istiyorum:

Biriniz ya da birçoğunuz, bu -on milyonlara yönelik- toplu sansüre karşı dava açtınız...

Yani, TÜTÜN ÜRÜNLERİNİN ZARARLARININ ÖNLENMESİ VE KONTROLÜ HAKKINDA KANUN'un "Diğer koruyucu önlemler" bölümü 3. maddesinin 6. satırı ve BAZI KANUNLAR İLE 375 SAYILI KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMEDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN'ca değiştirilen 6487 sayılı Kanun'un 6. maddesine karşı...

Çiğnenen haklarınız olarak da TC Anayasası'nın 27. ve 28. maddesinin, yetmezse de AVRUPA BİRLİĞİ TEMEL HAKLAR BİLDİRGESİ'nin İfade ve haber alma özgürlüğüni düzenleyen 11. maddesinin koruduğu hakları gösterdiniz.

Hepinizin bildiği gibi o temel haklar, size sunulan, gördüğünüz bir imgeyle karşılaştığınızda "imgeyi özgür ve tam görmenize" ve yaratılan eserin tümlüğüyle seyircisine ulaşmasına dair temel haklar!

Farkındaysanız, yasakoyucuların doğrudan üzerine yasa belirlemeye gerek duymadıkları kadar temel bir insan hakları ihlali bu ayan beyan toplu sansür.

O halde isterseniz, yasakoyucuların hakkında bir yasa yazmalarını gerektirecek önemi verir, yeni bir kuram yaratırsınız başvurunuzda, dava sürecinde.

Kaybederseniz bir üst mahkemeye taşırsınız davayı.

Gerekirse ve belki de en güzeli Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne kadar...

Kazanırsanız bu toplu sansür kalkacak biliyor musunuz!

On milyonlarca insan hiç ummadıkları kadar önemli bir özgürlüğü, uzun bir aradan sonra ilk kez tadacak, bu gelişmeye karşı çıkmayı temelden sorgulayacak.

Ne zafer!

Ne yenilgi!

Peki o zaman...

Kendinizi niye ikna edemiyorsunuz? Karşı çıkmak ve üzerine gitmek ve değiştirmek neden refleksif doğallıkta, hızda seçimleriniz değil?

Ulus Baker'i bundan doğru anamayız mesela bence...

Bir şeyin imgesinin yasaklanması ile o şeyin yasaklanması arasındaki fark ne? Sigara ve alkol yasaklandığında niye karşı çıkacaksanız, bugün karşı çıkmazsanız?

Bu arada hoş bir haber, “Sanatsal İfade Özgürlüğü Kılavuzu” da yayınlandı.

Ek:

TÜTÜN ÜRÜNLERİNİN ZARARLARININ ÖNLENMESİ VE KONTROLÜ HAKKINDA KANUN
Diğer koruyucu önlemler(1)
Madde 3 – (Değişik: 3/1/2008-5727/4 md.)

(6) Televizyonda yayınlanan programlarda, filmlerde, dizilerde, müzik kliplerinde, reklam ve tanıtım filmlerinde tütün ürünleri kullanılamaz, görüntülerine yer verilemez.

BAZI KANUNLAR İLE 375 SAYILI KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMEDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN
Kanun No. 6487, Kabul Tarihi: 24/5/2013

MADDE 6- ... Televizyonlarda yayınlanan dizi, film ve müzik kliplerinde alkollü içkileri özendirici görüntülere yer verilemez.

TC ANAYASASI

IX. Bilim ve sanat hürriyeti
MADDE 27- Herkes, bilim ve sanatı serbestçe öğrenme ve öğretme, açıklama, yayma ve bu alanlarda her
türlü araştırma hakkına sahiptir.

MADDE 28- Basın hürdür, sansür edilemez.

AVRUPA BİRLİĞİ TEMEL HAKLAR BİLDİRGESİ

Madde 11 İfade ve haber alma özgürlüğü
1. Herkes, ifade özgürlüğü hakkına sahiptir. Bu hak, kamu makamlarının müdahalesi olmaksızın ve ulusal sınırlarla kısıtlanmaksızın bir görüşe sahip olma, haber ve düşünceleri elde etme ve bunları ulaştırma özgürlüğünü içerir.

“Sanatsal İfade Özgürlüğü Kılavuzu”

B. SANATSAL İFADE ÖZGÜRLÜĞÜNDEN
KIMLER YARARLANABILIR?
Sanatsal ifade özgürlüğüne yönelik müdahaleler yalnızca eseri yaratan kişiyi değil, eserin yaratılmasında katkısı olan, çoğaltılması ve yaygınlaştırılmasında rol oynayan diğer kişileri de etkiler. Hatta sanat eserine erişimi engellendiği ve bu nedenle kültürel yaşama katılım hakkına müdahale edildiği için sanat eserinin izleyicileri de etkilenebilir. Dolayısıyla sanatsal ifade özgürlüğünün mağdurları açısından ifade özgürlüğü bu noktada geniş kapsamlı bir koruma sağlar.

Διεθνές φεστιβάλ των Κρυμμένων Θηβών

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Fri, 02 Oct 2015 09:41:00 +0000

Η έκθεση περιλαμβάνει έργα ζωγραφικής, γλυπτικής, κατασκευές, video τέχνη, video ντοκουμέντα land art με τίτλο LANDGRAPHIE.
Η έκθεση αφορά την αναζήτηση της οντολογικής ταυτότητας του ανθρώπου μέσα από την διερεύνηση του πολιτισμικού και ιστορικού αποθέματος της πιο αρχαίας πόλης της Ευρώπης, της Θήβας. Η συνομιλία του παρόντος με το παρελθόν δίνει τις απαντήσεις για το νόημα του ανθρώπου του μέλλοντος, απαντήσεις που δίνονται στο μυθικό υβρίδιο της ξαναζωντανεμένης Σφίγγας, που θέτει ξανά και πάλι σήμερα στον παγκόσμιο πολιτισμό, το αίνιγμα της. Οι απαντήσεις μέσα από την πνευματική αναζήτηση των εικαστικών, προσπαθούν να καθορίσουν την μοίρα της ίδιας της πόλης και παράλληλα να προσδιορίσουν τους κινδύνους που άπτονται στην διττή φύση του ανθρώπου και του πολιτισμού.
Παράλληλα με την έκθεση θα προβάλλονται κινηματογραφικές ταινίες και ντοκουμέντα με τον τίτλο "GREEK WAVES", που αφορούν μια κριτική σύνοψη ταινιών Ελλήνων Σκηνοθετών, που επιμελείται η Ιταλίδα επιμελήτρια Dores Sequenia. Το νήμα που ενώνει αυτές τις παρουσίες στην οθόνη είναι ο μύθος, που η κοινωνιολογική και πολιτιστική του δύναμη εκδηλώθηκε με πρωτοφανή τρόπο στην Ελλάδα, το λίκνο του κόσμου. Μέσω του σύγχρονου μύθου η κινηματογραφική εικόνα δρα σε ένα βαθύτερο επίπεδο της γλώσσας και βρίσκει γόνιμο έδαφος σε ένα κινηματογράφο φορτωμένο με ερεθίσματα που εισβάλλουν στη συλλογική φαντασία της κοινωνίας. Η εκδήλωση ανοίγει με ένα αφιέρωμα στον πρόσφατα θανών Θόδωρο Αγγελόπουλο την Τρίτη 6-10 και συνεχίζεται με συνεχείς προβολές και την Τετάρτη 6-10, από τις 6.00 το απόγευμα.

Συμμετοχές:

ΔΑΜΩΝ ΠΑΠΑΚΥΡΙΑΚΟΥ
FRANCESCA SIGILLI
HAKAN AKÇURA
MASSIMILIANO BOSCHINI
ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΕΛΕΝΗ
ΣΥΡΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ
ΤΣΑΓΚΑΣ ΧΡΗΣΤΟΣ
ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΑΝΝΑ
BAXX VLADA PANTELIC
ΛΟΥΔΟΒΊΚΟΣ ΚΏΣΤΑΣ
UEDA TAKAYOSHI
ΟΙΚΟΝΌΜΟΥ ΜΑΡΊΑ
ΒΑΣΙΛΆΚΟΥ ΓΕΡΑΚΆΚΟΥ ΑΡΓΎΡΗ
MAREA ATKINSON
LOLA FISCHER
ΜΑΡΊΑ ΜΑΡΊΝΟΥ
ΚΟΥΚΟΥΛΑΚΗ ΣΤΕΛΛΑ
LE GUENNEC MURRIELE
ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΠΥΡΟΥ
BENNA G.M
COLAK BANU
DENEZ RUSHA
KARIN FELBERMAYR
LUNARDI MARCANTONIO
ΜΥΡΤΩ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ
MARIANNA MADEIRA
PHYLA ELENI
STEPHAN GROß
DIMITAR DIMOV
MARY ROUNCEFIELD

CRYPTOGRAPHIE

PINA DELLA ROSSA
XAVI DE JUAN-CREIX
COR FAFIANI
GINO FOSSALI
MARIA LUISA IMPERIALI
MARTHE KELLER
GIOVANNI LAMORGESE
MARTA MANCINI
DORES SACQUEGNA
VITO SARDANO
ANTONELLA ZITO

LANDGRAPHIE

CHRISTO AND JEANNE-CLAUDE
ULRIKE ARNOLD
RICHARD ASHROWAN
PAM LONGOBARDI
GRIMANESA AMOROS
ANDREA JUAN
GILLES BRUNI

GREEK WAVES – λίστα σκηνοθετών

THEO ANGELOUPOLOS
STATHIS ATHANASIOU
ANASTASIA CHRISTOFORIDOU
IFIGENIA DIMITRIOU
DIMITRIS KOLLATOS
NIKOS KORNILIOS
PANAYOTIS KRAVVARIS
MARIA LAFI
THANASIS NEOFOTISTOS
EIRINI STEIROU & ELIZA ALEXANDROPOULOU
THANASIS TSIMPINIS
GEORGE TSIROGIANNIS

Γενική επιμέλεια: Κωνσταντίνος Αγγέλου, Πολυξένη Κασδά
Ειδική επιμέλεια: Dores Sacquegna

Υπό την Αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού και την συνεργασία της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών Αθήνας.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΩΡΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ της ΔΗΚΕΘ
Η έκθεση θα είναι ανοιχτά κάθε Τρίτη και την Τετάρτη από τις 18.00 - 21.00, και το Σάββατο από τις 10.00 έως τις 14.00 και από τις 18.00 - 21.00.
ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΩΝ ΚΑΙ ΕΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ
Η έκθεση θα είναι ανοιχτά Δευτέρα, Πέμπτη, Παρασκευή από τις 18.00 – 21.00, και το Σάββατο από τις 10.00 – 14.00.

Για επισκέψεις σχολείων σε άλλες ώρες, κατόπιν ειδικής συνεννόησης, στα τηλέφωνα 697-6427129 και 693 6579312
-------------------------------------------------------------------------------------------------------
Στη μέση μιας επίμονης κρίσης
η Κρυμμένη Θήβα ξεσπά μέσα από τον εαυτό της
ανοίγοντας ξανά το θρυλικό ερωτηματικό
που κρατάει το λόγο της ουσίας μας.

Καλλιτέχνες από όλα τα πεδία, από όλον τον κόσμο
επιχειρούν να αποκαλύψουν αυτόν τον πρωταρχικό σπόρο
που κρύβεται μέσα στον ίδιο τους τον εαυτό,
Αυτό που μας κάνει Ανθρώπους.

Το πρώτο Φεστιβάλ των Κρυμμένων Θηβών σας καλωσορίζει
σε αυτήν την διεθνή εκδήλωση που,
επικεντρωμένη στο Αίνιγμα της Σφίγγας,
επαναφέρει την οντολογική αξία της μυθικής μας πόλης:

«Τί ἐστιν ὅ μίαν ἔχον φωνὴν, τετράπουν καὶ δίπουν καὶ τρίπουν γίνεται;»

Γενική επιμέλεια: Κωνσταντίνος Αγγέλου, Πολυξένη Κασδά
Ειδική επιμέλεια: Dores Sacquegna

Υπό την Αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού και την συνεργασία της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών Αθήνας.

Orada olacağım / I will be there

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Sun, 27 Sep 2015 15:28:00 +0000

SPHINX

2015
the hidden Thebes festival
INTERNATIONAL ART EXHIBITION
from 4-10-2015 to 4-11-2015

CONFERENCE CENTER OF THEBES, WORKSHOP OF ART AND CREATIVITY

Opening: 04.10.2015 at 7.00 pm at the Conference Center of Thebes.

In the midst of a persistent state of crisis,
Hidden Thebes erupts out of itself
opening again the legendary question mark
holding the secret of our essence.

Artists from all fields, from all over the world
attempt to reveal this primordial seed hidden deep inside themselves

The first Festival of Hidden Thebes welcomes you in this internatiοnal event
centered on the Riddle of the Sphinx of Thebes
which revives the ontological importance of our mythical city:
«Τί ἐστιν ὅ μίαν ἔχον φωνὴν, τετράπουν καὶ δίπουν καὶ τρίπουν γίνεται;»

General curation: Konstantinos Angelou, Polyxene Kasda
Special curation: Dores Sacquegna

Under the auspices of the Greek Ministry of Culture and the collaboration of the Athens School of Fine Arts.

Δελτίο τύπου
SPHINX
2015
International Festival of Hidden Thebes
INTERNATIONAL ART EXHIBITION
from 04/10/2015 to 04/11/2015

διεθνές φεστιβάλ των Κρυμμένων Θηβών
ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
από 4-10-2015 έως 4-11-2015

ΣΥΝΕΔΡIΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΗΒΑΣ, ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΩΝ ΚΑΙ ΕΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ
Εγκαίνια στις 4-10-2015, στις 7.00 μ.μ. στο Συνεδριακό Κέντρο Θήβας.

Στη μέση μιας επίμονης κρίσης
η Κρυμμένη Θήβα ξεσπά μέσα από τον εαυτό της
ανοίγοντας ξανά το θρυλικό ερωτηματικό
που κρατάει το λόγο της ουσίας μας.

«Τί ἐστιν ὅ μίαν ἔχον φωνὴν, τετράπουν καὶ δίπουν καὶ τρίπουν γίνεται;»

Γενική επιμέλεια: Κωνσταντίνος Αγγέλου, Πολυξένη Κασδά
Ειδική επιμέλεια: Dores Sacquegna

Υπό την Αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού και την συνεργασία της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών Αθήνας.

Thebes, Sphinx 2015 etkinliklerinde, geçmişin hayaletleriyle geleceğin Avrupası'na doğru...

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Sat, 12 Sep 2015 23:48:00 +0000

Ekim başında bir haftalığına Yunanistan'da, Atina'nın kuzeybatısındaki ünlü antik kent Thivas / Thebias'da (Thebes) sürmekte olan SPHINX 2015 (Sfenks 2015) etkinliklerine davetliyim.

Etkinlikler kapsamında 1 Ekim'de açılacak sergide "2011 yılında Avrupa'da çok küçük bir ada ya da çok yakında bütün Avrupa" adlı resmim sergilenecek. Ayrıca aynı hafta antik kentte yeralan iki ayrı meydanda iki ayrı etkinliğim sahne alıyor.

İlki 4 Ekim pazar günü düzenleyeceğim -umarım- çok katılımlı bir performans. İsmi ingilizce ve çevrilmesi mümkün değil: The inter(s)a(n)ction of third individuations. Angela Merkel'in 2010 yılının Ekim ayında sarfettiği ve Avrupa'da yeni bir çağı başlattığını düşündüğüm cümlelere 5 yılın ardından vermeyi düşündüğüm bir cevap.

Şöyle demişti Merkel, Postdam'da Hıristiyan Demokratik Birlik (CDU) gençlik kolu toplantısında yaptığı konuşmada: ''Kuşkusuz, yan yana yaşayacak, çokkültürlü bir toplum inşa etme yaklaşımı başarısız oldu, tek kelimeyle başarısız''.

Ben Merkel'in bu cümlelerini, her bitirdiğinde yeniden başa alarak, arka arkaya ekledim. Her yeniden ekleyişimde yavaşlattım. Yeni bir ses dosyasına 14 dakika boyunca yaydım. Artık o ses iniltiye, çok sevdiğim bir arkadaşımın benzetmesiyle "Tepegöz Polyphemus'un, mağarasında, Odysseus'a haykırışına" dönüşünceye kadar...

Performansa şimdiden elimdeki tüm olanaklarla davet ettiğim Atina ve Thivas'lılardan, oralara varınca bulacağımı düşündüğüm diğerlerinden istediğim ise, Thebes'in "Ag. Georgios" (yani Aya Yorgi, Saint George ya da Cercis Aleyhisselam) Meydanı'nda, Merkel'in dönüştürülmüş sesi güçlü hoparlörlerden boşanırken, o hoparlörlerin karşısında, kendi seçtikleri şarkıları kulaklıklarından dinleyerek dansetmeleri. Danslarının sonunda da kendi ve dansetmek için seçtikleri o şarkıların isimlerini bana iletmeleri...

Performansın hazırlığından başlayarak, sürecini, kendisini belgelerken, onların isimleri ve şarkı listelerini de yayınlayacağım bir web sitesi ise hedefim, sonraki işim. Daha öte hedefim ise bu "sessiz" dansları tüm Avrupa'ya yayabilmek. Bakalım... Daha Thebes'te kaç katılımcıyla yola başlayacağımı bile bilmiyorum.

5 Ekim'de ise Thebes'in Sinikismos Meydanı'nda ise "Sazak'ın Dikenleri" ilk kez Yunanistan'da, açık havada, perdede gösterilecek. Sinikismos, 1922 yılında Anadolu, Küçük Asya'daki kırımdan kaçan, topraklarından sürülen sığınmacıların yerleştikleri meydan. Sanırım bu videomun gösterimi için iyi bir yer seçimi.

Aşağıda peformans çağrımı temellendirdiğim, tanımladığım ingilizce proje metnimi bulacaksınız. Etkinliğin Facebook sayfasını, açık çağrımı, Yunanistan'daki dostlarınızla paylaşır ve onların da yaygınlaştırmasını isterseniz sevinirim:

The inter(s)a(n)ction of third individuations

“At the external level, the immigrant has to rediscover the acceptable limits of interpersonal space. The extent of physical contact, spatial proximity and psychological intimacy becomes a matter of renewed psychosocial negotiation and practice. More important, the immigrant finds himself “too far” from his country of origin, a distance that he, like the practicing phase toddler, might greatly enjoy for some time. Sooner or later, however, the anxiety of having exceeded the symbiotic orbit surfaces. The immigrant's ego loses the support it had drawn from the familiar environment, climate, and landscape—all unconsciously perceived as extensions of the mother. “Attempts at restoration of such ego support may lead the immigrant to seek a climate and ethnic surrounding much like his original, and may become involved in a lifelong attempt at symbolic restitution of his motherland”.
(Salman Akhtar (1995), “A Third Individuation: Immigration, Identity, And The Psychoanalytic Process”, Journal of the American Psychoanalytic Association 43:1051-1084)

“This is why Lacan’s formula for overcoming an ideological impossibility is not ‘everything is possible’, but ‘the impossible happens’. The Lacanian impossible-real is not an a priori limitation, which needs to be realistically taken into account, but the domain of action. An act is more than an intervention into the domain of the possible—an act changes the very coordinates of what is possible and thus retroactively creates its own conditions of possibility.”
(Slavoj Žižek, “A Permanent Economic Emergency”, New Left Review 64, July - Aug 2010, page 85)

I think the words of German president Merkel "And of course, the approach [to build] a multicultural [society] and to live side-by-side and to enjoy each other... has failed, utterly failed" is the beginning of the new era that is a foresight future of Europe.

“The inter(s)a(n)ction of third individuations” is a work within a city-wide participatory art-research project using the digital, physical and human infrastructure of a festival, including Merkel’s manipulated speech in background and a “silent” dance event and a declaration of a possible different foresight.

The project aims for a “silent” dance event with 100 - 1000 volunteer participants with own free chosen playlist during 13:14 minutes, intends even for exhibit of those participants own reflections upon Merkel’s speech and their detailed playlist on website.

Process:

To find participants in Thebes through help and open calls from voluntary groups that works within anti racism, for future multi cultural European societies. The call will inform about the project; “silent” dance event, recording of own reflections and publishing playlists.

A comprehensive lab-working with individual recordings of the participants reflections of Merkel’s manipulated speech, and the playlists that participants will choose to listen with their own mp3/4 player with headphones while they dance in “silent” event.

The actual process will occur in a crowded square of city on the dates of the festival. Merkel’s manipulated speech will be on speakers, running gradually slowing, while the participants dance “silent”. The participants will be close-up recorded by moving cameras and the square will be recorded by multiple stable cameras during those 13:14 minutes.

The interactive presentation of the project on its own website will be available close after the date of performance. The website gives all visitors possibility to enter the different pages to check all participants reflections and playlists with their own cursors.

Gelelim fasulyenin faydalarına...

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Mon, 07 Sep 2015 15:31:00 +0000

Biliyorsunuz geçende Demirtaş Stockholm'e geldi ve çoğunlukla yandaşlarının doldurduğu bir salona konuştu. Ben de o konuşmayı kaydettim ve yayınladım, çoğunuz çok memnun oldu ve bazılarınız o’nun şimdiye kadarki en iyi konuşmalarından saydı ve ayrıca teşekkür etti. Sağolsunlar.

O kaydın sonunda hatırlarsanız, benim Demirtaş'ın resmi ve gayrı resmi korumalarının ardından seyirtip de girdiğim sahne arkası bir koridorda, ona yönelttiğim soru ve cevap da yeralmıştı.

(Sorum şuydu: İlhami Işık'ın (Balıkçı) dünkü demecini okudunuz mu? Işık, demecinde barış görüşmelerinin PKK'yle dolaylı ama bir taraftan da Öcalan'la doğrudan hala sürdüğünü, hatta önümüzdeki süreçte diğer Kürdistanî partiler ve Hüda-Par'ın bu sürece dahil edilmesi ihtimalinin olduğunu söylüyor. Bu konuda söyleyebileceğiniz bir şey var mı?

Cevabı: Spekülatif gibime geliyor. Hiçbirini teyid edebilecek durumda değilim. Görüşmelerin sürdüğüne dair somut hiçbir bilgi gelmiş değil bana.)

O kayıtta yeralmayan şeyler de olmuştu o koridorda, ardından, binanın dışında, sokakta. Günlerdir içimde kaldı, aktarayım istedim. Ardından da sözüme devam edeyim:

Demirtaş sorumu cevapladıktan ve ben onun ”birkaç sorum için bana ayırabileceği bir zamanı olmadığını” öğrendikten sonra, teşekkür ettim, başarılar diledim. Ben susar susmaz solumdan bir kadın sesi yükseldi:

”Sayın Demirtaş, ben de bir şey sormak istiyorum. Benim türkçem iyi değildir. Ben kürdüm, kürt doğdum, kürt öleceğim. HDP’li değilim ama buraya geldim, sizi dinledim. Uzun uzun partinizin propagandasını yaptınız ama savaştan bahsetmediniz. Orada bir savaş var. Bir kürt kadınının iki gün önce, çırılçıplak, işkence edilmiş, tecavüz edilmiş cansız bedeninin sokağa bırakıldığı bir savaş. Siz o kadına dair tek bir cümle kurmadınız. Siz savaşa dair tek bir cümle kurmadınız. Neden?!”

Hatırladığımca dedikleri bunlardı ve ben başından sonuna onu kayda aldığıma emindim. Kameramı cevap vereceğini sandığım Demirtaş’a çevirdiğimde, onun korumaları eşliğinde çoktan kapıdan çıkmış olduğunu ancak farkettim. Geriye kalanlar ise kadına doğru bağırıyordu, ayrı ayrı, tek tek: ”Çıkarın şunu buradan!”, ”O bu konularda hep konuşuyor! Şimdi bir şey demesine gerek yoktu!”, ”Seni buraya gelmene bunları diyesin diye izin vermedik! Defol!” ve anlayamadığım birçok kürtçe azar daha…

Sonra dışarı çıktım. Kapı önünde, ayakta düşünürken bir kadın yaklaştı yanıma, kısa boylu, kumral, sert ifadeli, bir yerlerden tanıdık. İsveççe: ”Kayıt yaptın mı?” diye sordu. ”Evet!” dedim, ”her şeyi kaydettim.” ”Umarım yayınlamayacaksın!” diye ekledi. Şaşkın döndüm: ”Anlamadım,” dedim, anlamaya başladım: ”Son, o kadının sorusunu mu kastediyorsun? Elbette yayınlayacağım.” dedim. O yine, bu sefer tane tane yineledi: ”U-marım… yayınlama-yı… düşünmüyorsun!” Dik dik baktı gözlerime. Biraz şaşkındım herhalde, bir yandan hala elimde olan kameramın objektif kapağını kapatıp, bir an önce onu çantama sokmaya çalışırken, içimden kendime: ”Hakan, uzundur tehdit edilmemiştin, reflekslerini yitirdin be yavrum!” dedim. Döndüm uzaklaştım oradan.

Sonra aynı akşam evde, çektiklerimi bilgisayara aktarırken farkettim ki, en son kaydım kendi soruma, aldığım cevaba ilişkin. Oğlumun kamerasıyla gitmiştim çekime ve acemilikle yanlış yerine, düğmesine basmıştım benden sonrasını, o kadını çekerken herhalde. Tehdit eden sevinecek diye düşündüm, akşam paylaştığım videoyu izlerken. Yeterince, gereğince korkmuş olacaktım gözünde.

Biliyor musunuz, aynı tehditçi kadın ya da o koridordaki bir başka azarcı PKK’linin, ondan bir gün önce ya da bir gün sonra, Stockholm’un merkezinde ”işgalci TC’nin Kürdistan’a saldırısı”nı protesto eden sürekli protestoculardan biri olduğuna adım gibi eminim. Üstelik elinde de, ”çırılçıplak, işkence edilmiş, tecavüz edilmiş cansız bedeni Varto’da sokağa bırakılan gerilla Kevser Eltürk’ün (Ekin Wan)” fotografını taşıyarak… Ne? Orada o fotografı taşıyan, neden mi koridorda Demirtaş’a sorulan o soruya, o sorulan sorunun kaydına itiraz eder, o kaydı ”yaptım” diye beni tehdit eder?

Dedim ya, gelelim fasulyenin faydalarına…

Demirtaş bana zaman ayırabilseydi soracağım sorular aşağıda. En başta, eski dostum yeni HDP milletvekili Filiz Kerestecioğlu olmak üzere, o’na yakın, sözü geçen birileri Demirtaş’a iletirse, o da cevaplarsa, o cevapları olduğu gibi yayınlarım:

Giriş:

HDP, uluslararası arenada, bildiğimiz, kendi sömürge halklarının ulusal bağımsızlık ve demokrasi mücadelesini yürüten silahli mücadele örgütlerinin yanı sıra ya da onların siyasal kanadı olarak yarı-yasal ya da yasal faaliyetini sürdüren birçok oluşumdan farklı bir amacın partisi: Ortak vatan partisi olmak amacı, Türkiyelileşmek. Bir an için İrlanda’da Sinn Féin’in, yani adının çevirisi zaten ”Biz, kendimiz” olan bir hareketin ”Britanyalılaşma” temelli bir politikayı benimsediğini tasavvur etseniz, farkın boyutu daha gözle görülür hale gelebilir. ”Aslında, fark değil, saçmalık bu,” diyen de hiç az olmaz.

Kürt ulusal demokrasi hareketinin ezici bir ağırlıkla öncülüğünü üstlendiği, politikasını belirlediği, tümü oldukça küçük boyutta Türkiyeli ”sol” örgütlenmeyle yapılan bir koalisyonla varlık bulan HDP bir başka ”biz”i seçim propagandasının sloganı haline getirdi: ”Biz’ler Meclis’e”. 80 milletvekili ile Parlamento’ya girdi. O milletvekilleri, yine uluslararası arenada benzer herhangi bir ezilen ulus siyasal örgütlenmesinin kalkışmayı aklından geçiremeyeceği biçimde ”Devletin varlığı ve bağımsızlığını, vatanın ve milletin bölünmez bütünlüğünü, milletin kayıtsız ve şartsız egemenliğini koruyacağı(n)a; hukukun üstünlüğüne, demokratik ve laik cumhuriyete ve Atatürk ilke ve inkılaplarına bağlı kalacağı(n)a; toplumun huzur ve refahı, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde herkesin insan haklarından ve temel hürriyetlerden yararlanması ülküsünden ve Anayasa'ya sadakatten ayrılmayacağı(n)a; [egemen] büyük Türk milleti önünde namusu ve şerefi üzerine” ant içti.
Açıkçası ben bu andı içmem. Bunu demem için de bir kürt olmam gerekmiyor. Neyse…

HDP’nin bu, her adımı Türkiye gerçekliğine özgü bir yararcılıkla beslendiği aşikar politikasına değilse de, seçimlerde ulaşmaya çalıştığı hedefine, kendi tabanı dışında birçok kürt, ben dahil birçok kürt olmayan vatandaş destek verdi. Kuşkularla, yeni umutlarla, acaba’yla, dizginsiz bir AKP düşmanlığıyla, başka bir yararcılık mantığıyla vs. Şu ya da bu nedenle…

Ben sömürge devletin vatandaşı bir entelektüel olarak, on yıllardır oyumu hep kürt ulusal demokrasi hareketinin temsilcilerine destek vermek için kullanmıştım. İlk kez çok zorlandım. Bu ”Türkiyelileşme” politikası nedeniyle.

Mızrak başından beri aslında çuvala sığmıyordu. PKK gerçekliğinden ve bu gerçekliğin gücünden bağımsız bir HDP’nin varlığını kabul etmeniz, çok iyiniyetli bir saf değilseniz, bu topraklarda mümkün değil. Eminim, bana aslında hak verirsiniz. Bu demek ki, o tümü oldukça küçük boyutta Türkiyeli ”sol” örgütlenmelerin HDP politikasını, PKK’nin iradesinden bağımsız değiştirebilmesi, eğer bu ”sözde değişim” PKK’nin işine gelmiyorsa olanaksız. Özde, HDP, PKK’den bağımsız bir siyasal örgüt olabilme olanağına ve aslında bence isteğine sahip bir örgütlenme değil. Her aklı başında insan, PKK’nin siyasal alanda ”bu kez” nasıl bir yasal politika öngördüğünü anlamak, kavramak için baktı bundan önceki tüm, çoğu sonradan kapatılan yasal siyasal örgütlenmelere. HDP’ye, ”Türkiyelileşme” yeni hedefi ya da iç koalisyonu yüzünden böyle bakmamak birçoğu için mümkünse de, benim için hala değil.

PKK, önderlik kurumunu, ideolojsini ve politikasını karanlık ve özgürlük düşmanı bulduğum bir yapıyken, en temelde haklı istemlerle yola çıksa da, kendi asal istemlerini bile bir kenara bırakan, bölgede harita çizebilme gücüne sahip aktör olabilmeyi öne almış, savaş boyunca binlerce sistem muhalifinin cinayetini işlemiş, çok kirlenmiş bir ”savaşın öte tarafı”yken, ben ve ben gibiler neden HDP’ye oy verir? Bu, öncelikle benim cevaplamam gereken bir soru.

Şundan: Kürt ulusal demokrasi hareketinin kazanımları, on yıllardır yerel yönetimlerde politika üreten siviller, Parlamento’da çok yoğun saldırı altında varlığını süren milletvekilleri, genel olarak yasal siyasal örgütlenmenin yaygın gücü olmasaydı, Türkiye Cumhuriyeti’nin barış ve demokrasi adına -sonuç verici olmasa da- attığı adımları atabilmesi olanaksızdı. Bu kazanımları PKK’nin savaşı değil, sivil politikanın dönüştürücü gücü sağladı. Zaten PKK de bu süreçte devletin gözünde ister istemez masaya oturulabilir bir savaş örgütü haline geldi. Ben ve sayılarının hiç de azımsanası olmadığını düşündüğüm diğerleri, on yıllardır sivil siyaset -de- yürüten kürt ulusal demokratlarının kendi özgürlük mücadelesinin niteliğini, önderliğini, yapısını da değiştirebilecek bir güce ulaşıp ulaşmadığını umut, merak ettik. Bu umudum ve merakım HDP ile de kısmen sürdü ve destekledim. Kısmen diyorum, çünkü Batı’dan da daha önce hiç istenmeyen oyları isteyen, gücüne güç katmayı hedefleyen, Gezi sonrası şekillendiğine emin olduğum ”Türkiyelileşme” politikasını, siyasal olarak kürdi bağımsızlık mücadelesinin sona erişi ve çiğ bir yararcılık olarak görüyorum. Tam da ülkesel düzeyde bağımsızlık, demokrasi, sosyalizm mücadelesinin güçlü önderliğinin olmaması gerçekliğinden kendine alan bulan… Öte yandan gözlemliyorum ki, birçok Türkiyeli ”sol” entelektüel ve aktivistin aynı boşluktan dolayı beslenemeyen duygularına, coşkusuna, renkli kalabalıkları, etkin mücadelesiyle merhem olan kürt ulusal demokrasi mücadelesi, o başından teşne, eleştirmez, tapar, esrimiş insanları, ne yazık ki, bir yandan istediğince kullanıyor, bir yandan da onlara göstermekten kaçındığı bir küçümsemeyi taşıyor.

Eğer HDP, bu seçimlerde, kürt ulusal demokrasi mücadelesinin bağımsızlık eksenini yitirmeyen, ondan vazgeçmeyen yüzbinlerinden de destek aldıysa, ki aldığını biliyorum, ben en çok onlara benzerim. ”Bizlerin” desteği sizler için en kaygan destektir diye kabul edebilirsiniz, aslında bilirsiniz. Umurunuzdaysa bu destek, çevirin yüzünüzü bize ve cevaplayın isterim.

Sorularım:

1. PKK’nin önderlik kurumu, ideolojisi, süren savaşın geçmişinde işlediği insanlık suçları, uluslararası arenadaki kirli ittifakları konusunda, geçiştirmeyen, kapsamlı eleştirileriniz ve altını çizeceğiniz, ’bağımsızlığınızı tescilleyecek’ siyasal farklılıklarınız nelerdir? Verili politikanız gereği, sonucu, sizin ”sürmesini istemediğiniz” bir savaşı sürdüren iki taraftan biri olarak PKK’ye, kendi önderliğinin, Abdullah Öcalan’ın son siyasal söylemini, ”silahlı mücadelenin sona erdiği gerçeğini” hatırlatmaktan, tek taraflı ateşkese, tüm birliklerini ülke dışına çekmeye çağırmaktan sizi alıkoyan ne? Aslında ”baştan beri bağımsız olmamanız” ise nedeni, bunun itirafını yapıp özgürleşmeyi düşünmüyor musunuz?

2. 80 milletvekili ile, savaşın karşısında şehir şehir, yükselen bir yaygın barış mücadelesini örmekten sizi alıkoyan ne? Belki de isminizi ve bayraklarınızı gömüp, milyonlarca barış yanlısı insanla birlikte, devlete de, PKK’ye de ”Yeter / Edi Bese! Barış / Aşîtî!” diye bağırıp yürümekten sizi alıkoyan ne? Devletin gücünün test edilemeyeceğini düşünen savaş yanlılarıyla ”PKK devleti isterse tükürüğüyle boğar” diyen HDP’li Abdullah Zeydan arasında bir fark görmeyen beni, duymadığım farklı cümlelerle, eylemlerle ikna etmek umurunuzda mı?

3. Düne kadar, AKP hükümetine ve PKK'ye çağrı yapmaktan başka bu savaşı durduracak hiçbir şey yapmayan HDP, "Size savaş yaptırmayacağız," dediği AKP savaş hükümetinde iki bakanlık karşılığında yeralırken, kendini, hükümete çağrı yapamaz hale getirdiğini farketmiyor mu? Teknik olarak savaşın, üstelik de devlet tarafında olduğunuzu düşünmüyor musunuz? Size verilen bunca desteğin, oyun karşılığında teknik olarak, siyasal olarak, artık akan kanın sorumlusu da olan bir zeminde, savaş hükümetinde yeralmak sizler için neden bu kadar önemliydi? Politikanızı ulaşmakta epey zorlanacağınızı sandığım yeni bir seçim başarısına, dolayısıyla seçimlere bir an önce varmaya yönelik kuruyor olmanız, sizi olağanüstü atıl ve hesapçı ve giderek akan kana ortak olan bir siyasal hareket haline getirmiyor mu?

4. Yükselen savaşla birlikte PKK ve yanlısı tüm örgütlerin Barzani’ye yönelik etkin bir karalama kampanyası başlattığının da farkındasınızdır. Bu kampanyaya dair PKK’nin dediğinden farklı dedikleriniz var mı? Olabilir mi?

5. Ortadoğu ve Suriye’de yeni haritaların çizildiği, PKK’nin de birçok uluslararası ya da bölgesel gücün zaten sahip olduğu güçlere artık sahip olmaya başladığı ”aktif, güçlü aktörlük” konumunun, TC’ye karşı savaşı yeniden yükseltmesinin de nedeni olması, sizce mümkün mü? Süreci böyle okumanın mümkün olduğunu düşünseniz, PKK’ye karşı tavır almanızı sağlar mıydı? Bunu sağlayabilecek örgüt içi işleyişinizin varolduğunu iddia edebilir misiniz?

6. Geçende sorduğum soruya ve cevabınıza geri dönersek, eğer devlet ile Öcalan arasında doğrudan, PKK arasında dolaylı bir görüşme masasının kurulu olduğunu "bilseniz" bu bilgiyi bizle gerçekten paylaşır mıydınız?

7. O gün bana yönelen o örtülü tehditin içeriğine dair sizin diyebilecekleriniz ne?

Yen içinde kırık kollar ya da dört yıl önce kimi sorulara verdiğim cevaplar

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Tue, 09 Dec 2014 19:00:00 +0000

Bundan yaklaşık dört yıl önce, 15 Aralık 2010'da bir e-posta aldım:

"Merhabalar,
Adım ... Bogazici Universitesi son sinif ogrencisiyim.
Bu donem Genco Gulan'dan contemporary art dersi aliyorum. Dersi alan arkadaslarimla beraber bir roportaj dizisi hazirliyoruz. Cagdas sanatcilarla yaptigimiz kısa soylesileri http://istanbulmuseum.org/artists/ adresinde yayinliyoruz. Yaptiginiz isleri cok degerli buluyorum ve sizinle farkli konulara deginen bir soylesi gerceklestirebilecegimizi dusunuyorum. Eger vakit ayirabilirseniz sorularimi e-mail ile gondermek istiyorum. Cevabinizi merakla bekliyorum."

Adını yazmak istemediğim sözkonusu öğrenci, alttaki cümleleri eşliğinde kendisinden istediğim soruları da yolladı:

"Merhaba Hakan Bey,
Sorularimi hazirladim. Bu konuda isinin ehli biri degilim. Ilk defa cagdas sanat dersi aliyorum ve roportaj hazirliyorum. Zamanim da azdi. Hatalarim olmussa affinizi diliyorum. Teklifimi kabul ettiginiz icin tekrar cok tesekkur ederim.
Bir de roportaji http://istanbulmuseum.org/artists/ adresinde yayinlamamizin sizin icin bir sakincasi var mi diye sormam gerekiyor. İyi gunler diliyorum. Sevgilerimle"

Soruları okuyup,

"Sevdim sorularini...
Gelecek hafta icinde yollarim tum cevaplarimi...
Tabii ki söylesiyi, mudahale edilmemis haliyle, http://istanbulmuseum.org/artists/ adresinde yayinlayabilirsiniz.
Yayinlayinca haber verin, ben de blogumda yayinlayip, link vereyim...

Sevgiler,"

diye yazdım.
Yoğundum ya da tembellik ettim, bir haftayı geçirdim, nazikçe uyarıldım:

"Merhaba Hakan Bey,

Benim sizden mumkunse bir ricam olacakti. Hocamiz roportajlarimizi yarina
istiyor. Eger hazirsa cevaplariniz bu aksam gonderebilir misiniz?"

Herhalde yoğun bir gündü ki, "Calisayim... Umarim beceririm," yazmışım. Neyse... Becerip, sorulara verdiğim cevapları aynı gün içinde yolladım. Şu not eşliğinde:

"Cevaplarım ekte ...

Yayınlarken, cevaplarımda yeralan köprü linkleri de koruyabilirseniz, okurlarınız bu söyleşiden daha çok yararlanır.
Yayınlandığı zaman bana haber vermenizi isterim ve bloğuma taşırım.
Kolay gele... Genco'ya ve tüm arkadaşlara sevgi, selam."

Öğrenci, aynı gün içinde şunları yazdı ve bana yolladı:

"Emeginiz icin cok cok tesekkur ederim. Cevaplariniz oldugu gibi yayinlanacak.

Selaminizi da iletecegim. Cok sagolun.
İyi calismalar,"

Sonra...

Sonra, 2011 Şubat ayının 12'sine kadar beklemişim ve öğrenciye sormuşum:

"Selam ...,

Neden hala yayınlanmadı, merak ettim.
Bir fikrin var mı?
Sevgiler,"

(Yaklaşık dört yıldır gelen bir cevap yok.)

Baktım eski facebook mesajlarıma, iki ay daha bekleyip bu kez Genco Gülan'a bir başka şeyi sorarken araya eklemişim bu merakımı:

"...ama yine bogazici'nden ... aylar önce istanbulmuseum.org'da yayinlamak uzere daha sonra yayinlanamayan (neden sahi?) bir röportaj yapmisti..."

Genco da cevap vermiş:

"...Projeyi tamamen öğrenciler yürütüyorlar. VE ders bitince yok oluyorlar Yani proje üzerinde fazla kontrolüm yok ve bir takım kazalar olabiliyor. Zor iş, temasta kalalım, Genco"

Sonra unuttum.

Aralarda onlarca kez başka nedenlerle yazışırken, Wikipedia madde metinlerini isveççeye çevirirken, şakalaşırken, hiç aklıma gelmedi dönüp yeniden sormak. Dedim ya "unuttum".

Bugün, bir makalenin köprü linkleri sayesinde sözkonusu röportajların yayınlandığı sayfaya neredeyse dört yıl sonra yeniden gidince, farkettim ki, sanatçı listesi uzamış da uzamış. Herkesler orada...

Birçoğu da benden sonra yapılan röportajlar. Kontrolden ve kazalardan kurtulmuş!..

İlginç!

Neyse, bari siz eksik kalmayın bu soru ve cevaplardan diye düşündüm, buraya taşıdım yayınlanmamış röportajı.

Keyfini çıkarın!

SORU: Kürtçe sorunu, göçmen sorunu, Gazze, Irak savaşı, Ceylan Önkol, Hrant Dink… Yaşadığı dünyaya karşı duyarlı, sorumlu, kendi deyişiyle open flux sanatçı olan Hakan Akçura neden taraf olup destek veren bir aktivist değil de bir sanatçı?

HA: Sorunuz birçok açıdan sorgulanası bir nitelikte.

Öncelikle, sanatçılık ile aktivistliği birbirine karşı konumlandırdığı için sorgulanmalı... Kim demiş “yaşadığı dünyaya karşı duyarlı, sorumlu” bir sanatçı varoluşu aktivistliğe engeldir diye? Ben neden aynı zamanda taraf olup destek veren bir aktivist, diğer yandan bir sanatçı olamayayım?

Soru, “taraf olup destek veren bir aktivist” olmayı seçmek varken, “yaşadığı dünyaya karşı duyarlı, sorumlu bir open flux sanatçısı” olmayı seçmenin, bir tür geride kalışı, eksikliği beraberinde getireceğini, bu durumu asal olan yerine gölgesini, zor olan yerine kolayı seçmek sandığı yerden, bu önyargılı düz mantığından dolayı da sakat.

Bilemiyorum ama eğer siz aslında, bu denli açık, doğrudan, kimileyin oldukça sert ve yüzleştirmeye çağıran bir muhalefeti, görsel, işitsel yaratımlar eliyle sürdürmenin “sanat olup olmadığını” sorgulayan bir zihne sahipseniz, bu önyargılı düz mantığa sahip olmanız da, sanatçılık ile aktivistliği birbirine karşı konumlandırmanız da çok normal. Ama bu zihinsel çıkarsama fazlasıyla sıradan bir yanlışlığı içeriyor ve bu söyleşiyi yaptığınız zemine aslında çok uzak.

S: Tabii bunun üzerine sormam gereken neden gerilla sanat?

HA: “Gerilla sanat işleri” hızla müdahile edilmesi gereken bir olgu, olay, gelişme ve tutuma yönelik yaratılmış, üretilmiş, hızla algılanabilme, çoğaltılabilme, paylaşılabilme, kullanılabilme olanağı taşıyan işlerime verdiğim isim. Ne kadar altından kalkabildiğimi bilmiyorum ama bu yöntem, bu biçim, sözkonusu işlerin nitelik yüksekliği, çok katmanlılığı, derinliği gibi halledilmesi gereken yaratım sorunlarını aslında hiç de devre dışı bırakmıyor. Türkiye’de ve dünyada bu tür yaratımın da, bu yöntemi kullanan sanatçıların da sayısı hiç az değil.

Elbette ki “gerilla sanat işlerim”den yola çıkarak, onlardan her anlamda çok farklı birçok eseri içeren yaratımımın tümünü, bir “gerilla sanat” kavramı içine sokup tanımlamıyorum. Umarım siz de tanımlamıyorsunuzdur. Çünkü her ne kadar bu tanımlamayı başlığına taşıyan kimi festivaller ve sanat etkinlikleri varolsa da aslında muhalif sanatsal etkinliklerin yöntemsel ve biçimsel niteliğine dair olan bu tanımlamayı, başlı başına ayrı bir sanat kavramı, tanımı kılmak çok anlamlı ve kolay değil. Ben ne niyetlendim, ne kalkıştım buna.

S: Türkiye’de gerilla sanat yapmakla yurtdışında yapmanın farkları nelerdir?

HA: Gerilla sanat işlerini nerede ürettiğinizin çok önemi yok. Bütün muhalif sanatçıların yaşadıkları ülkenin özgürlüklere ne kadar açık olup olmadığı gerçeği ile birlikte yüzyüze kaldıkları kimi zorluklar ve dolayısıyla seçtiği kimi farklı yöntemler ise her zaman sözkonusu... Mahlas kullanmak, yaratımını anonim kılmak, çalışmalarının devamı için kendini koruyan bir yandaş ve destekçiler çemberi oluşturmak gibi…

Ama sorunuzda aslında özel olarak bana, belki de bir başka alışıldık önyargı sonucu aslında, İsveç’te yaşarken ürettiğim işleri Türkiye’de yaşasam üretip üretemeyeceğimi sormak istiyorduysanız, sık sık Türkiye’ye gelen, kalan bir TC vatandaşı olarak, hiç de farklı bir hukuksal zeminde yaşamadığımı sanırım size hatırlatmam gerekecek. Yurtdışında yaşamamın bana sunduğu ve daha rahat yaratabilmemi, üretebilmemi sağlayan özel bir cesaret ya da kolaylık yok.

S: Yaptığınız işler tepki toplayabilecek nitelikteler. Örneğin “Allah Korkusu” adlı sergideki –sureti silinmiş Atatürk- afişiniz nedeniyle ifadenize başvurulduğunu okudum. Böyle durumlarla/tepkilerle karşılaştığınızda “ne güzel, çalışmam birilerini düşünmeye sevketti” diye mi düşünüyorsunuz yoksa başka bir yönde mi?

HA:İfademe başvurulmadı. İfademe başvurulma ihtimali doğdu ve ben önce davranıp, henüz benden istenmeyen olası savcılık ifademi yazıp, yayınladım. Ben dahil, savcılık soruşturmasına uğrayabilecek diğer sanatçı arkadaşlarımı ve bütün olarak sergiyi savunma içgüdüsüyle davrandım.

“Kemalizm bir ibadet biçimidir” isimli o afiş tasarımım gibi resmi devlet politikalarını ve toplumda kök salmış tabuları konu edinen, sorgulayan, sarsan işleri ürettiğimde birçok kişi ve kurumdan gelecek farklı tepkilerle karşılaşacağımı zaten bilirim. Nefret e-maillerinden, mesajlarından, olası soruşturma, kovuşturma süreçlerine ve ölüm tehditlerine kadar… Tabii ki bu tepkiler bana “ne güzel, çalışmam birilerini düşünmeye sevketti,” dedirtmez. Bu tepkiler, sahiplerinin düşünmeye, dönüşmeye, yeniden değerlendirmeye ilişkin dirençlerinin, bağnazlıklarının, hoşgörüsüzlüklerinin ve saldırganlıklarının sonucudur çünkü.

Örneğe dönersek, ben o afişi yaptığım günden bu yana kemalist resmi ideoloji çok daha rahat tartışılabilir, sorgulanabilir bir hale geldi. Sürecin bu biçimde evrilmesinde, o çok ses getiren afişle benim de bir katkım olduysa bakın işte buna sevinebilirim.

S: Yurtdışında yaşamak, işlerinizde bakış açınızda ne gibi farklılıklar yarattı?

HA: Yurtdışında yaşamak beni göçmen kıldı. Nesnel olarak yaşantımı sanmadığım ölçüde değiştirdi. Göçmen karşıtı devlet politikalarının, ayrımcılığın ve gizli ırkçılığın, hiçbir göçmeni diğerlerine göre kendini “şanslı” saymaya izin vermeyecek bir eşitlik ve yaygınlıkla karşısına aldığını gördüm öğrendim. Ne yalan söyleyeyim, İsveç kültür ortamının bana kırmızı halılar sereceğini hiç düşünmemiş olsam da, nitelikli bir profesyonel ve sanatsal geçmişle, örneğin çok daha kolay iş bulabileceğimi, yaşantılamaya neredeyse altı yıl sonra bile devam ettiğim zorlukları çok daha erken bertaraf edebileceğime inanıyordum. Şimdiyse, değil ben gibi yeni, isveççeyi sonradan öğrenmiş, orta yaşı aşmış yeni göçmenlerin, burada doğmuş ve nesnel olarak bir başka ülkeyi anavatanı, bir başka dili anadili sayamayacak olan ikinci, üçüncü kuşak göçmenlerin bile ne denli yoğun bir ayrımcılıkla karşı karşıya olduğunu biliyor ve onlarla birlikte “hodri meydan!” dediğim bir savaşçı ruhla soluk alıyorum burada… Sanırım koca bir Avrupa kıtasında durum çok farklı değil.

Haliyle, neyi nasıl yaşadığı sadece işlerinin biçimini değil, özünü de etkileyen, bazen belirleyen bir sanatçı olarak tüm bu varoluş sürecim yaratımımı da etkiledi.

S: “Gerçekler Bilinsin Yeter” işinizden biraz bahsedebilir misiniz? Bu çalışmayı yapmak istemenizin altında yatan itici güç neydi?

O itici güç, şu anda sözkonusu videomun hala alabildiğine güncel kalmasının da nedeni olan hala gerçekleşmemiş olan hedefimdi.

Şöyle ki, “Gerçekler Bilinsin Yeter” (Üç ayrı kimliğiyle Abdülkadir Aygan'ın ya da Türkiye'nin karanlık 22 yılının portresi), TSK, bünyesinde bir zamanlar bu ölçüde yasadışı bir cinayet şebekesi kurulduğunu kabul edene, bundan dolayı özür dileyene ve dönemin sorumlularının bulunması, yargılanması için elindeki tüm belge ve bilgileri açıklayana kadar, ya da ne bileyim, savcılarımız Kadir’in nerede olduğunu, şu anda ne yaptığını, zamanında ve şimdi kimlerin koruması altında olduğunu bu videoda ihbar ettiği katillerin yakasına yapışıncaya kadar hep ”yeni bir hikaye” olarak kalacak. Ne yazık ki!

Sorunuzun ayrıntılı cevabını videoyla birlikte yayınladığım basın bülteninde, 2008 yılında cevaplamıştım. Durduğum yer aynı. Oradan aktarıyorum:

“Selamlar,

Bu kez, İsveç'te gerçekleştirdiğim ve internetten yaygınlaştırmayı seçtiğim pek alışılmadık türden bir videoyu -sadece Türkiye'nin sanat ve kültür ortamına değil, on yıllara yayılan acıların ve akan kanın tartışıldığı tüm gündelik yaşam zeminlerine de - sunuyorum. Tüm siyaset, medya, hukuk kimlik ve kurumlarının bir kez daha sorumluluk ve samimiyetlerinin sınanacağı bir döneme bahane olsun, tek tek her türkiyeliye daha aydınlık bir gelecek için, gerçeğin bilgisi, gücü ve yolgöstericiliğini taşısın diye...

Video, ikinci "kayıt" videom. Adı "Gerçekler bilinsin yeter". Süresi 3.5 saat.

Videoda benım sorularıma cevap veren "kimlikler", Abdülkadir Aygan, "Abuzer" ve "Şerif" (Aziz Turan).

Abdülkadir Aygan 1977-1985 yılları arasında PKK militanı, 1985-1991 yılları arasında bir PKK itirafçısı olan, 1991-1999 yıllari arasında da Diyarbakır'da JİTEM elemanı olarak çalışan, 5 yıllık bir iç hesaplaşmanın ardından ailesiyle birlikte İsveç'e kaçarak, Türkiye'nin bu 22 yıllık birçok yanı karanlık kalmış, çok kan dökülmüş dönemine dair tüm bildiklerini anlatmaya karar vermiş bir insan.

Şimdiye kadar anlattıklarının çoğunun üstü örtüldü. Sadece JİTEM'e dair kimi aktarımları ait olduğu geniş bütün içinden seçilip ayrılarak Özgür Gündem'de yayınlandı. Musa Anter'in nasıl öldürüldüğünü de aktarması üzerine Hürriyet gazetesi sansasyonel bir buluşma organize etti ve Anter'in kızı ile Aygan'ı İsveç'te karşı karşıya getirdi. Attığı "babasının katiliyle buluştu" manşeti, Aygan'ın medyayla ilişkilerini sınırlamasına neden oldu. Çünkü o kabullendiği, ötesi itiraf ettiği, açık ettiği gibi birçok insanın katili olsa da, "Anter'in katili değildi".

Hayatını yazdı. Kitap, küçük bir alman göçmen yayınevince basıldı. Aygan, kitabın önsözünü yargıcı, toplamını özensiz buldu. Elindeki tek kopyayı bile dolaylı yollardan edindi. Kitabın yaygınlaşabilmesi çok şüpheli görünüyor.

Anlattıklarıyla iki toplu mezar açıldı ve JİTEM timlerince öldürülen "faili meçhul"ların kemikleri bulundu.

JİTEM'in de, Aygan'ın -sahte resmi kimliğiyle Aziz Turan'ın- da varlığını baştan inkar eden resmi çevreler, bu gelişmelerin ardından savcılık eliyle JİTEM üyelerine karşı bir dava açmak zorunda kaldı.

Bense uzun süre Aygan'la buluşmaya hazırlandım, binlerce sayfa belge okudum, internetin kolay ulaşılamayan forumlarında hakkında devam eden ya da zamanında yapılmış tartışmaları, kavgaları takip ettim. Ardından farklı bir kimlikle ve isveç gizli polisinin korumasıyla yaşadığı yerde onu bulup, ikna edip, ardından buluşup, güven verip, bu söyleşiye giden yolu açtım.

Onu ne aklamak ne de yargılamak istemediğime ve gerçek bir "portre" peşinde olmaklığıma inandı. İnandığı şey doğruydu. Bu ikimize de yetti.

Sadece çekinmeden aktardığı bildiklerini ve tanıklıklarını değil, bizzat işlediği suçları, hatta eski aşkına, maruz kaldığını düşündüğü ihanetlere, umutları ve duygularına dair cümlelerini de içeren, İsveç'te gerçekleştirilen bu izleyeceğiniz kayıt, 25 Mayıs 2008 tarihini taşıyor.

Ben bu kayıt sırasında sorularımı karşımdaki insanın kişisel tarihini belirleyen üç ayrı kimliğe, PKK'daki kod ismiyle Abuzer'e, JİTEM'deki kod ismiyle Şerif'e ve Abdülkadir ya da ailesinin seslendiği biçimiyle Kadir'e, bedeni üç ayrı yöne dönük, üç ayrı oturma biriminde ve üç ayrı gömlekle oturmuşken sordum. O ya da onlar da cevapladı.

Ama uyarıyorum, kaydı atlaya atlaya izlerseniz, aktarılan uzun öykünün aralara sıkışmış kimi çok önemli ayrıntılarını öğrenmekten, iki ayrı kimliğe sorulan sorular arasındaki güçlü bağdan ve oluşan portrenin kendi iç mantığını izlemekten geri kalabilirsiniz.”

S: Göçmen Dairesi'ne Açık Mektup” adlı videonuzla Svelska Dagbladet'e manşet oldunuz, İsveç göçmen dairesinden “Güzel bir sanatsa güzeldir. Kızgın bir sanatsa bizim için ilginçtir. Kendimize bakıp, eleştirmek için bize fırsat verir. Biz bekleme sürelerimizin uzamasından gurur duymuyoruz" diye bir açıklama geldi. Peki asıl dışarıdaki halktan nasıl tepkiler aldınız? O zamandan bugünlere bu konuda nasıl gelişmeler oldu?

HA: Bu, aslında iki önceki sorunuzun kısmen cevabı da olan İsveç’teki ilk video performansım, sadece kendi blog sitem aracılığıyla yayınlayabildiğim, bunun dışında sadece Hırvatistan’da sergileyebildiğim bir eserim. Sizin deyiminizle “dışarıdaki halktan” gelen yaygın tepkileri gözlemleyebileceğim sergilenme olanağına hiç kavuşamadı. Ama o dönemde İsveç ve Türkiye medyasında oldukça sık yeraldı. O yayınlar kaç kişiye ulaştı bilemem… Video performansın yayınlandığı yılın ertesinde bekleme süreleri, başvuranların durumlarında özel bir sorun yoksa daha kabul edilebilir ölçülere çekildi. Bunda bu video performansın çok payı olduğunu söylemek ne kadar saçmaysa, hiç payı olmadığını iddia etmek de o kadar körlük olur bence…

Ben sizin deyiminizle “dışarıdaki halktan” gelen yaygın tepkileri gözlemleyebilmeye “İsveç Göçmen Dairesi'ne Açık Mektup”un ardından yaptığım ve sergileme olanağı bulduğum “Günaydın” isimli video performansımla buldum. Sonuçta o da sıradan bir göçmen işi yapan sanatçının, bizzat işini uygulama biçimiyle, toplumla kurmaya çalıştığı yeni iletişimi konu aldığı için, gelen ve genellikle yapıcı, düşündürücü, olumlu nitelikteki tepkilerden çok güç aldım.

S: Yazılarınızı ve bazı işlerinizi openflux.blogspot.com ‘da yayınlıyorsunuz. Ne kadar çok insana ulaşırsam o kadar iyi gibi bir tutumunuz var anladığım kadarıyla. Peki geçiminizi de sanatınızdan mı sağlıyorsunuz?

HA: Bu soruyu birkaç kere okudum. Zihin birinci cümleden, böylesi bir ikinci cümle aracılığıyla nasıl ve neden bu üçüncü soru cümlesine varabilir diye düşündüm. Blog sahibi olup, yaratımımı olabildiğince fazla insanla paylaşmaktan çalışmaya ve geçinmek için para kazanmaya nasıl zaman ve fırsat bulduğumu, aslında bulup bulmadığımı sorar gibisiniz.

Bir sanatçıya, ne tanışınız, ne arkadaşınız olmayan bir adama, nasıl geçindiğini bu kadar rahat sorabilmek de ayrıca tuhaf.

Neyse… Hayır, geçimimi yaklaşık 20 yıllık sanatçılık kariyerimin hiçbir döneminde sanatımdan sağlamadım, sağlayamadım. Çok isterdim oysa… Türkiye’de yıllarca sayfa tasarımcısı, grafik tasarımcı ve reklam ajanslarında matbaa koordinatörlüğü yaparak geçindim. O dönemlerde, yaptığım hemen her resim satılsa, satıldığı dönemlerde beni oldukça rahatlatsa da, bu durum süreklilik kazanmadı.

Yukarda sözünü ettiğiniz blogum Open Flux’ta, İsveç’teki bu ilk yıllarımdaki işsizlik koşullarımdan, çalıştığım kimi göçmen işlerinden doğan kimi yaratımlarımı bulabileceğiniz gibi, Parlamento’ya kadar çıkan etnik ayrımcılığa dair tartışma ve başvuru metinlerimi de bulabilirsiniz.

Sözkonusu ayrımcılık, destek alabilmek için başvurduğum sanatsal fonların seçicilerinde de yaygın ve etkili. Ona rağmen hemen her fona, genellikle de her seferinde farklı bir proje teklifi ile başvurmaya devam ediyorum.

Bir süredir işsizdim. Önümüzdeki haftalarda kendi olanaklarımla bulduğum ve hemen hiçbir deneyimimin olmadığı bir işte çalışmaya başlayacağım için seviniyorum.

S: Son olarak da Zeitgeist Hareketi ile ilgili düşüncelerinizi sormak istiyorum.

HA: Çok özetle, bu dünyanın karanlığa, acıya, yoksulluğa, savaşlara, kırımlara bakan tarafının kimler tarafından ve neden oluşturulduğunu doğru gören ama buradan çıkan komplo teorilerini oldukça abartılı bulduğum bir hareket.

Geçtiğimiz yılın bence iki olağanüstü eyleminin sonuçlarına bakarsak, Zeitgeist Hareketi’nin de hedefi olan o egemenlerin o kadar da “her şeye hakim” olamadığını rahatlıkla görebiliriz: Gazze’ye yola çıkan Özgürlük Filosu ve Wikileaks’in başardığı değişimlerin boyutu, az sayıda gönüllü aktivistin haklı ve öngörülemez eylemlerinin gücünün ve olası sonuçlarının hiç de yabana atılası olmadığını gösterdi. Hepimize…

25. Ankara Uluslararası Film Festivali'nde "Türkiye'de video sanatının 40 yılından 40 video" seçkisi

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Fri, 30 May 2014 13:04:00 +0000

Dünya Kitle İletişimi Araştırma Vakfı tarafından düzenlenen, Türkiye’nin en köklü film festivallerinden olan 25. Ankara Uluslararası Film Festivali bu yıl 5-15 Haziran tarihleri arasında yapılacak.

Video Art gösterimleri konusunda öncü olan, bu yeni dili önemseyen ve programına dahil eden Türkiye’deki tek film festivalinde, 'Türkiye’de video sanatının 40 yılından 40 video’ isimli bir seçki yer alacak.

Nil Yalter’in Paris’te “Başsız Kadın ya da Göbek dansı” videosunu yapmasından bu yana 40 yıl geride kaldı. Ankara Uluslararası Film Festivali başından beri destekçisi olduğu video sanatının 40. dönüm yılını, Nil Yalter, Zeyno Pekünlü, Artıkişler, Başak Kaptan, Ferhat Özgür, Hakan Akçura, Işıl Eğrikavuk, Nancy Atakan, Neslihan Tanju Ercan, Nezaket Ekici & Yao Ladzepko, Dilek Aydın, Oktay İnce, Özlem Günyol & Mustafa Kunt, Yaman Kayıhan, Seza Paker, Hakan Topal, Erkan Özgen, Hatice Güleryüz, Genco Gülan, Candaş Şişman, Esra Ersan ve E. Belit Sağ’ın yani 24 sanatçı ve sanatçı grubunun 40 video işiyle kutluyor. Seçkinin sahibi ve sunucusu Ege Berensel.

Seçki kapsamında, videolarım Kürtçe Dersi 1, Kürtçe Dersi 2, Kürtçe Dersi 3 ve Pax Rhetorica, diğer sanatçıların videolarıyla birlikte 7 Haziran 2013 Cumartesi günü saat 15.00-19.30 arasında, Ankara Goethe Enstitüsü'nde gösterilecek.

Dediklerim bunlarmış

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Thu, 03 Apr 2014 20:29:00 +0000

Fotograf: Murat Germen

Mayıs'tan Nisan'a Türkiye gündemine dair sosyal ağlarda yazdıklarım... Birarada.

Mayıs 2013

Hey siz! Gezi Parkı'ndakiler! Şaka maka Türkiye'nin ilk "işgal et! / occupy!" eylemini başlattığınızın farkında mısınız?

Umarım bu eylemi çoğulluğundan yalıtacak yöntemlerle "yeniden işgal"e ya da sahiplenmeye, tek renkli kılmaya çalışanları da kararlılığınız ve açık zihninizle, bilincinizle yola getirir bir uyanıklık, çoğulluk, şeffaflık, doğrudan demokrasi ve süreklilik sizle olur! Hep!

Devlet kötü saldıracak, haberiniz ola! Sıkı durun!

Binlerin ortak nefesinin, direnişin, haklı işgalin, konu dışı sloganlarla kararsızlaşıp nitelik değiştirmesi büyük tehlike.

Her siyasal yapının bu sıradışı olgunluktaki çoğul muhalefeti, pankartları, sloganlarıyla sahiplenme niyeti söndürülmeli.

Demokrasi düşmanı, sol görünümlü, faşist, bozguncu TGB, İP ve uzantılarının kışkırtma girişimlerine karşı uyanık olunmalı.

Binlerin ortak kararları almasının yolu konseydir, doğrudan demokrasidir. Bugün denenmiş gibi. Ne hoş! Umarım sürdürülür.

Taksim'de apartmanı, okulu, barı, dükkanı, sendikası, derneği olan herkes, o mekanların ismiyle katılsa işgale keşke...

Bu yemyeşil ülkenin tüm ağaçları, o ağaçları gözü gibi koruyan yerküre bilinci sizinle!

Kibrin insafsız kıldığı siyasal iktidar çok gördük. Birileri yerkürenin direniş bilincinin çok değiştiğini ise öğrenmeli.

Bu binlerce cesur ve kararlı insan elbet hep birlikte öne, hızla 100 metre koşsa ne değişir onu da öğrenecek!

Haziran

Bu haklı ayaklanmaya, özgürlük ve barış düşmanı, darbe destekçisi konumlarıyla yamanmaya çalışanları da püskürtme azmi dilerim.

Taksim Gezi Direnişi, tam bu uğrakta, doğanın, kentin, ülkenin karar hakkını neden, nasıl savunduğunu net, yalın dile dökmeli!

Özgürlük! Kentlerimiz, yaşamımız üzerinde kesin karar, bu ülkenin tüm renklerine, dillerine, suyuna, toprağına hayat hakkı!

İsyanın kıvılcımını çakan, alçakgönüllü kararlı yüreklerini tanıdığım o bir avuç entelektüel, hedef ne ve ne değil, açıklamalı!

Hiç yüksünmeden, bu iş bizi aştı demeden, sorumluluk ve bilinçle! Herkese dinletmek isteyerek!

Bu isyan hedefine ne onuncu yıl marşlarıyla, ne kışladan, cezaevinden çıkarılmaya çalışılan generallerle varacak! Tam tersine!

Yoksa bizi daha derin bir karanlığın, sınırsız akacak kanın, savaşın beklemesi işten bile değil.

Onlarca videoyu izliyor, her sistem karşıtı eylemi kemalistler cumhuriyet mitinglerine mi dönüştürecek artık diye kaygılanıyorum.

Taksim zaferinden sonra, çok organize bir biçimde her yerde, her şehirde, hatta ülkede hızla boy gösteren başta TGB'liler olmak üzere aktif provokatörleri gördükçe kaygım salt -anlaşılabilir siyasal anti demokratik (genellikle) hasımlar olarak- kemalistlere dair olmaktan da çıktı zaten... Umarım korktuğum olmaz!

Erken bir saptama: #occupygezi yerkürenin en kitlesel, nitelik sorunlarını hızla çözmeye aday ve devletin muhatap aldığı ilk işgal eylemi!

#occupygezi 'nin bu niteliği savaştan ve asimilasyondan yana statükonun yeniden inşası derdini taşıyan her derin gücün iştahını kabartıyor.

#occupygezi yeni özgür yerküre muhalefeti kültürüyle, kuşanmadığı, hedeflemediği o yaygın, hiyerarşisiz örgüt yapısının tohumunu da taşıyor.

Yarın, onurlu, uyanık, zeki perspektiflerle dolu, alçakgönüllü, sorumluluk bilinci yüksek, etkin #occupygezi kolektif liderliği ihtiyacımız!

Erdoğan, ülke çapında seçim turuna çıkma ihtiyacı duyuyorsa bir seçimin uğrağında olduğundan ya da olduğumuzu hissettiğinden. Ya da ikisi de.

Erdoğan sadece püskürtüldüğü o en büyük kentin o en büyük meydanını zorla, kanla yeniden devralmak için destek ihtiyacında, turunda. Gaflet!

Var ya, bu görüşme çağrısına adıyla sanıyla devletin diz çöküşü denir, eğer doğru okunur ve dik durulursa... Paçası tutuşan devletin, bunca deneyimiyle, ne kadar acemi kaldığının seyri önümüzde akan... Kurulduğundan beri bu devlet hiçbir meydanını, üstelik barikatlarla çevrili olarak devletsiz kılmadı. Unutmayın.

Polisten kurşunun gelmediği, sistematik işkence, hapis ve darbe tehdidinin olmadığı zamanın ilk isyanı en büyüğü oldu.

Devlet hızla öğrenecek. Ötesi Gezi öyle bir şey ki, dünyaya ders veriyor: Zulmün de özgürlüğün de yeni şafağı.

Bence ortada bir tuzak varsa, ki çok mümkün ve Gezi izler, hazmedemezse tükürecek ve n'olacaksa olacak.

Diliyor muyum, uyduruyor muyum ben de bilmiyorum: Evinde kalpaklarıyla bekleyen bunca ırkçının hevesi de kursağında kalacak.

"Özgürlük! Kentlerimiz, yaşamımız üzerinde kesin karar, bu ülkenin tüm renklerine, dillerine, suyuna, toprağına hayat hakkı!" Aynı yerdeyim.

Şimdi, tam da bu insanlık dışı kör şiddeti seçmişken iktidar, görev BDP'de. Bu şiddeti, keyifle, direnişin niteliğini dönüştürmek için kullanacaklara set örmek, tek sizin elinizde. Genellikle anlaşamadığım önderinizle ilk kez aynı yerdeyim. Siz? Sembolik katılımınıza bakılırsa cevap "hayır". Özgürlükçülerle eski oligarşiden yana olanlar paydası ortak diyen yöneticilerinize bakılırsa cevap "hayır". "Türkler yıllarca kürtler ne çekti, anlasınlar," demek tek sözü olan kanaat önderlerinize bakılırsa cevap "hayır".

Olası tüm oyunları bozup, isyana sahip çıkıp, Gezi'yi koruyup direnişin eksenini ve "barışı" korumak elinizde.

Katılırmış gibi yapmaktan vazgeçip katılmak mı, bu Kürdistan'ın sorunu değil deyip izlemek mi size onur verecek? Gün geldiğinde, direniş ırkçı savaş destekçilerine yaradı işte, deyip haklılığınızın keyfini mi çıkaracaksınız? "Bu direnişin ulusalcı, milliyetçi, darbeci çevrelerin denetimine girmesine izin vermeyeceklerin," başında BDP gelmiyor mu? BDP kendini Öcalan'ın işaretlediği "Türkiyeli demokrat, devrimci, yurtsever ve ilerici çevreler"e katmıyor mu? Direniş bu geceden itibaren ülkeyi saracaksa güç vereceğiniz, koruyacağınız hedefi sahip çıkılası değil mi?:

"Özgürlük! Kentlerimiz, yaşamımız üzerinde kesin karar, bu ülkenin tüm renklerine, dillerine, suyuna, toprağına hayat hakkı!" "Demokratik Anayasa! Demokratik Cumhuriyet!" Bir yerlerden tanıdık geliyor mu?

"Çadırımız basıldı, Sırrı'ya söz hakkı verilmedi," diye küsmeye çok hazır ruh halinize bakılırsa cevap "hayır". "Kürtler, meydandan, ırkçı kalabalıklarca 'teröristler dışarı!' diye bağırılarak kovuluyorlar"mış.

Oysa bu iş meydanı çoktan aştı. Kürtler de aslında, o ırkçıları, değil meydandan, direnişin asıl sahipleriyle birlikte ülkenin tüm direnen sokaklarında kovalayabileceğini biliyor. Soru: neden önderlerine sırt dönen yöneticilerini dinliyorlar?

Kutluğ Ataman, Amanpour'u cevaplarken o dahil görüşmecilerin direnişçilerin temsilcisi olmadığını söyleyerek ahlaklı davrandı. Ama referandumu olumlu alternatif olarak savunarak temsilcisi olmadığı bir direnişin seçimi, isteğine karşıt bir görüşe sahip çıkmış oldu. Bunu bağımsız fikir sahibi olarak değil, Erdoğan'ın seçilmiş görüşmecilerinden, "kaygılılardan" biri olarak, görüşme ertesinde yaptığı için de, ister istemez Gezi'ye karşı hükümetten taraf oldu. Oysa, seçilmemiş olduğunu vurgulama ahlakı, en azından tarafsız kalabilme ahlakını beraberinde getirebilmeliydi.

Temmuz

Gezi direnişi şaşkını AKP çalıştayından korkutma ve sindirme yöntemleri çıkmışa benzer. Bu, hala şaşkınlıklarını atamadıklarının göstergesi.

Gezi Direnişi, ruhundaki sefaleti bugüne kadar saklamış herkesi, artık "olamadıkları" yerden açığa çıkarması ile de anılası bir nitelikte... Kastettiğim ruhu sefil ve tam da aradığı manipule edilesi eylem zeminini bulanlara ne prim, ne de olanak veren o niteliği ile ilgili değil. Şaşılası, öğrenilesi, değer verilesi, değişerek katılınası bir "yeni"yi içine almaktansa, tüm zehrini saçmayı seçen bir sefillik kastettiğim.

Bin aynadan Gezi'yi dinlemek çok hoş ve heyecan verici. Dostlardan, forumdan, yeni arkadaşlardan, bizzat sokaktakinden, yolda yürürken, kahvede otururken, vapurda yolcuyken yanındakilerden, bizzat polislerin sohbetine kulak kabartarak... Kadınların daha bir omuzlarını geriye ata ata yürüyüşlerindeki o inanılmaz yaygın tattan, gençlerin üç hızlı cümle kurduğu ve ardından dinleyenlerle birlikte durup etrafı sakince seyrettiği, sonra karşısındakine dönüp güldüğü tanış olmadığım enerjilerinden... Adalar'daki foruma katıldığı anda "hoşgeldin komiser" diye karşılananın, söz nerede kaldıysa oradan devam eden tartışmaya karşı yüzüne, diline hiçbir hazır cümle, tavır yerleşemeyişinden. On dakika oturup çaresiz gidişinden... Zeka, beceri fışkıran sokak sanatından...

Ağustos

Şu an süren Roboski'li aileler ve Erdoğan, Atalay, Ergin buluşmasını, üç kamerayla belgeliyor olmak isterdim.

Ergenekon Davası, Türkiye'de asker-sivil-mafya ayaklı derin devletin kapsamlı -ama yetersiz- yargılandığı ilk davadır. Dava sürecinin Fırat'ın ötesine geçememesi ya da verili iktidarın yeni, olası ittifaklarını içermemesi bu niteliğini silmez. Demokratik cumhuriyetin tesis edilmediği bir ülkede hiçbir siyasi dava süreci ideal adaletliliğe sahip değildir, olamaz. Bu davanın ağır cezalarla sona ermesi, demokratik cumhuriyet yolunda bir kazanımdır. Tümüyle kabulümdür. Ötesi hedefimdir. Ötesi, Çiller'lerin, Ağar'ın, benzerlerinin, JİTEM'in ve kirli savaş tüccarlarının yargılanacağı bir yarın cümlesidir. Verili iktidarla savaşımın, bu hesaplaşmamın dışında, hakettiğince kendi bağlam ve zemininde akan niteliği zihnimi karartmaz

İktidarın Haberal ile yaptığı anlaşma, uzlaşma ne ise, çürük leş kokuyor. Hep kokacak!

Dezenformasyon kaynaklarını, yalan ortaya çıksa da takipçilerinde yarattıkları etki daha da yayılsın diye sürdürdükleri suskunluktan tanıyın. Bu çok profesyonel bir suskunluktur. Geçirilen her anda dezenformasyon bir başkasının mesajına, sayfasına eklenir, bilen, isteyen, bekleyen.

Kürkçü'nün destek verdiği yere sevinmem, Gezi sürecini "seçimler" gibi bir derde, niteliğini söndürecek bir hedefe kilitlemesini tehlikeli bulmama engel değil.

Bu aralar en midemi bulandıranlar ise Rojava dezenformasyonlarının etkin kaynağı ya da yayıcısı olmayı "seçen" kürtsevmez türkler.

Barış süreci düne kadar cayır cayır yazan yüzlerce PKK'li ve destekçilerini sessiz kıldı. Neden? PKK değil mi barışan ve seslenmesi gereken? Yazık değil mi bu sessizliğin şişip şişip de zehirli bir hal alması ve sadece cayır cayır dezenformasyona dönüşmesi! Bu durum ne anlatıyor?

Kutluğ'un pespayeliği bir yana da, birileri için, Koç'a koç yumurtası atarak devrimcilik yapmaktan Koç götü yalamaya mı döndü iş diye de bayağı meraktayım.

İsveç'teki ırkçılık karşıtı hareket genellikle ateistlerden ve hıristiyan kökenlilerden oluşsa da elbetteki epey müslümanı da kapsar. #hijabupproret'e (türban isyanı: İsveç'te türbanlı gebe bir kadına yönelik ırkçı saldırıya karşı türbanlı portrelere dönüştürülmüş sosyal ağ avatarlarıyla anti-ırkçı sosyal eylem) anarşistlerin ve feministlerin yoğun katılımına, ırkçıların cevabı, alaycı, manipülatif saldırılar bugün. Öte yandan İsveç'te yaşayan kemalist beyaz türklerin yükselen "türban isyanı"na katıldıklarını, umursadıklarını hiç sanmıyorum. Hayat işte!

Devlet, aşağılanmayı kabullendiğin kadar barışacaksın derken PKK de kuşkum kadar güçlenirim mi diyor yani? Barış?!

Sıcak evlerinde cikciklerken çok yakında birkaç milyonumuzun yokolacağı bir savaşın doğmakta olduğunu belli belirsiz sezinleyen insanlarız.

Ne çok insan müsveddesinin karar verici mevkiye sahip olabildiği, yine de sefil köle bir ruh taşıyabildiği bir ülke!

Bienal'in/"Sergi'nin" bütünlükten/bütünlük_imgesinden yana kuşkusu/kaygısı varsa inanılmasa da anlaşılabilir de, niye var?

Şimdi, Bayık'a "Gezi'ye aktif katılmalıydık," dedirten yazıklanmanın nedeni, "bazen yanyana olan o Atatürk ve Öcalan posterlerinden, çözüm sürecine katılım mesajı çıkarması" olunca, benim bile kafam karışıyor haliyle... Gezi, kemalist darbecilerin çözüm sürecini baltalama girişimiydi diyen zihin fukaraları ve Gezi'ye aktif katılmamayı kemalistlerin varlığına bağlayan kürtler bu işe ne diyecek, hiç bilemedim.

Eylül

Arcayürek'in -Emine Erdoğan'a dair- yazdıkları 85'lik bir kemalistin yalnız, güçsüz sayıklamaları değil hala milyonlarcasının tam da o kelimelerle düşündüğü şeyler. Arcayürek başörtüye sokakta şu ya da bu kadar sessiz kalabilse de o'nun devlet protokol giysisi olabilmesine dayanamayan o milyonların sesi.

Öte yandan yeni olan, aynı kemalist köklerden gelse de bu ayrımcılığa düşman, laik, dindarlıktan uzak milyonlarca dost genç de var ülkede. Birçok yeni, şaşırtıcı yetkinlikte özgürlükçü özelliğinin yanısıra bu ayrımcılıktan da çok uzak niteliğiyle Gezi'nin hakim damarı umudum! Bu ayrımcılığı paradoksal olarak kullanan AKP'nin anti demokrat politikasına özden karşı olan dindarlar Gezi'nin bu damarıyla aslında dost!

Dünya Suriye'ye saldırı karşıtı eylemlerle günü geçirecek. Olası saldırgan, olası hedef, vatandaşlarının çoğu saldırıya karşı ülkede tık yok! Bugün niye Türkiye'nin her şehrinde milyonların katıldığı savaş karşıtı mitingler düzenlenmiyor? Düzenlenemiyor demesin kimse bana...

Umarım bugün Gezi Direnişi'nin kürt düşmanı, darbeci, ulusalcı, ajan kesimlerden, onların provokasyonlarından ayrışmaya başladığı gün olur. Buna yolaçması gereken, bunu dayatan her şey tek tek oluyor. Gezi, kolay gaza gelen, hassas ve öngörüsüz bir yapıdan hızla uzaklaşmalı. Kürt ulusal demokrasi hareketini Gezi Direnişi'nden kovmaya kalkan, AKP'nin iktidardan düşmesini, ordu yanlısı demokrasi düşmanı özleri ve bozulmuş 80 yıllık rahatları gereği isteyen ya da Esad'ın Muhaberat ajanı olmayı devrimcilik diye dayatan hiçbir gücün Gezi'ye hayrı yok.

Gezi, tam da bu aşağılık AKP iktidarına -ya da yerine gelecek benzerlerine- hiçbir yerelde istediğince at koşturamayacağını, ne toprağımız, ne suyumuz, ne yeşilimiz, ne havamız, ne barışımız, ne sokağımız, ne giyimimiz, ne yaşam biçimlerimiz, ne olduğumuz gibiliğe, ne ekmeğimize, ne eğitimimize, ne çocuklarımız, ne bedenlerimiz, ne yarınlarımız hakkındaki kararlara el uzatamayacağını, teker teker, yaygınlaşarak, sakin, usta, kararlılıkla öğreteceğimiz direnişimizin adı olmalı.

Paket, AKPseviciliğini beyansız, utanarak yaşayanlar ve anti-demokrat kemalistlerin, özgürlük mücadelesiyle arasını açacak. Bu iyi bir şey. Beyansız AKPsevicileri hazla "daha ne!" küstahlığını rahatça dillendirirken, anti-demokrat kemalistler ırkçılıklarıyla "and içmeye" başladı.

Yolcu yolunda gerek! -mış gibi yapmanın ipliğinin çoktan pazara çıktığı bir ülke Türkiye. Demokratik cumhuriyet, özgürlük mücadelesine devam.

Ne kürt ulusu, ne gücünün farkındalığını bu yıl olduğu kadar tatmamış özgürlük ve demokrasi mücadelesi, yetinecek halde değil! Hayvan terli!

AKP, milyonlarca insanın geleceğini, sadece seslendirdiği değil, artık iktidara rağmen kurmaya başladığı ülkede "sadaka dağıtır" hale geldi. AKP artık gündemi belirleme, yönlendirme gücünü yitirdiğinin, milyonların çok gerisinde kaldığının farkında. Son şansını da bugün yitirdi.

Anadilde eğitim! Yerel yönetimlerde özerklik! Kirli geçmişiyle yüzleşen devlet! Suyu, toprağı, kenti, bedeni üzerinde bireyin karar hakkı!

Denetlenebilen, yargılanabilen devlet! Şeffaf, yerinden, katılımcı yönetim! Çokuluslu demokratik cumhuriyet! Barışın sürekliliği! Adalet!

Özel olarak da bu paket [hükümetin demokrasi paketi], kürt ulusal demokrasi hareketine verdiği hem yetersiz, hem belirsiz cevapla barışın sürekliliğine de tehdit...

Umarım kürt ulusal demokrasi hareketi bu düşkırıklığından çıkış yolu olarak savaşın devamını değil, kitlesel yaygın barışçıl direnişi seçer.

Gökçek, Tayyar, Bağış, Tuna'yla ses bulan bu iktidara kimse inanmaz. Deri değiştirmekte olduğunu iddia eden artık bağırsaklarını temizlesin.

Ekim

Verili "ortaya çıkarıcı, farkındalığı artırıcı" edimlere, çabalara, ürünlere sistem karşıtı denmesi kabulünü, ben dahil herkes terketmeli. “Müze Bir Muharebe Alanı mıdır?”'ı izlemek zihnimi açtı. Gün bence yarattığın işle, "gösterilmek istenmemeyi, yoksayılmayı" hedefleme günü. Dokunduğun, konu ettiğin, "ortaya çıkardığın, farkındalığı artırdığın" şeyin ne olduğu artık olağanüstü önemde. Saf "tehdit" olabilmelisin! Sistemin yürümesini sağlayan şirket, kurum ve onların tüm vitrinlerine karşı değil, "sistemin yürümesini sağlayan şeye" tehdit olmak kastım! Kastettiğim sansasyonel bir tehditkar kimliğiyle, sansasyonel bir tehdit içeriği bulabilmek değil; uzun sürecek, başedilmesi güç emekler... İnsanlara, toplumlara, "yüzleşme", "arınma" fırsatı ve "şifa" verebilmeyi hedefleyen her sanatsal emeğin, karanlığı, zehri deşmesi gerekiyor. Bu "yüzleşme", "arınma" fırsatının, "şifa" ile "özgürleşmenin", bu karanlığın kodları sayesinde yürüyen sisteme tehdit olduğunu düşünüyorum. Bu izlekte akmak, verili -çoğu dile getirilmeyen- kodları gösterecek, sorgulatacak, devreden kaldıracak bir kazıyı, emeği çağırıyor. Zor iş!

Her sanatçının biraz da tarihçi, arşivci, kazıcı, sosyal bilimci olması gereken, daha önemlisi "neden olması gerektiğini bildiği" bir izlek. Varsa güncel aktivist kimliğini sanatının içine doğrudan taşımak kolay çözümünden vazgeçmesi gerektiği, sakin, olgun, meraklı bir uğrak bu. Meraklı, çünkü kimsenin, ondan önce bilmediği, keşfetmediği, bilip, keşfettiyse susturulduğu, yoksayıldığı yoldan yürümeyi seçmekle ilgili.

Demirtaş, Bayık'ın "içsavaş tehditi"ni "barış hayali kırılan türk ve kürtlerin öfkesine ilişkin uyarı" diye tanımlıyor. Yersen! Ben yemedim.

Kasım

AKP - Cemaat gerilimi üzerine ahkam kesen çoğu gazeteci onlarca kişi son on yılda yüzlerce kez AKP'nin Cemaat'in partisi olduğunu yazdıydı. AKP - Cemaat gerilimi üzerine ahkam kesen çoğu gazeteci onlarca kişi "gerekiyorsa" yarın yine AKP'nin Cemaat'in partisi olduğunu yazabilir. Hayır, dün TC'yi "AKP eliyle Feto yönetiyor" diyen indirgemeci solculuk, yarın Cemaat'in CHP ile olası ittifakını desteklerse kıçımla gülcem.

SSÖ, "KCK'dan da, Ergenekon'dan da yargılanan eve gitsin. Toplumsal barış böyle olur" deyince faili meçhul çocuğu KCK'liler çok mu sevinmiş? Ergenekon suçlularının bazıları o cinayetlerin birinci elden sorumlularıdır yine de. JİTEM'in üst komutanları da. Yetersiz, eksik, kimileri hukuksuz yargılanmış olsa da Ergenekon ile KCK'yi aynı terazide tartmak edepsizlik bence. SSÖ, durumdan bir "toplumsal barış" çıkarabilme aymazlığına rehin KCK tutuklularının "özgürlük hakkı"nı masaya sürerek kalkışıyor. Dehşet!

Bence Öcalan - SSÖ/Kürkçü ittifakı "kürt halk önderi"nin en büyük düşünü yaşama geçirmek üzere: "TC sol cephe partisi."

Nagehan Alçı ile ROK, medyanın içinde ve bu isimlere değer ya da ilgi verenlerin aynasında biriken irinin düzeyini gösteren ciddi örnekler!

Ordu aşığı CHP'nin, Cemaat karşıtı MGK tavsiye kararını imzalayan AKP'yi Cemaat'tan yana eleştirebildiği bir absürd zamana mı geçtik şimdi?

TC tarihinin en çok "diklik, diklenme, dik durma, dikine gitme" sorunu olan, "dikilesi, dik" başbakanıyla karşı karşıya olduğumuz günleri...

Aralık

Bir Numara'nın hala azımsanmayacak düzeydeki gücünün nedeni sadece sahip olduğu arşiv olmamalı. Balbay, ne zaman öpecekmiş Demirel'in elini?

Bu ülkede AKP'nin kıçını çok bir mağdur ve demokrat bulup yalamak, ister istemez küstah sanatçı elitizminden soytarılığa terfi etmenin yolu.

Kendimi bildim bileli karşısında konumlandığım, bu emek, özgürlük, bağımsızlık düşmanı devleti hiç bu kadar "yönetemez" halde görmedim. O bağırsakları birbirine dolanmış haldeyken barış, özgürlüğün demokratik cumhuriyetini kurabilecek örgütlülüğe sahip olmak müthiş olurdu. Boğazına kadar yolsuzluğa batmış otokratik iktidara yaygın başkaldırı, yarınının garantisi için kürt demokrasi hareketinin desteğine muhtaç. Kürt demokrasi hareketiyse, bu otokratik iktidar ve bizzat kendi önderliği eliyle ilkesiz bir barış sürecinin felcine uğradığı günlerde... İpliği her gün yeniden pazara çıkan ve aslında bu otokratik iktidardan daha güçlü ve kara devlet refleksleri olan CHP'yle su içmeye gidilmez. Gezi'dir, CHP'lilerin partilerine inancının pek kalmadığı, AKP'lilerin önderlerine tapmaktan başka yollar aradığı bu günlerin yolunu açan. Temiz, şeffaf devlet, yerinden yönetim, halkların barışı, emek, su, toprak, kent hakkı, geniş demokrasi, özgürlük için başkaldırı olanaklı.

Bu ülke "her kürtaj bir Uludere'dir," demek aklından geçemeyecek, diyemeyecek filan değil, rahatlıkla diyen bir Başbakan eliyle yönetiliyor.

Bence yakında Erdoğan'ın Putin ve otokrasisine hayranlığından değil Putin'in hayranlığından bahseder olacağız.

PKK kürt gençlerinin kendilerini yakması karşısında net karşı tavır almalı. Öcalan desteklercesine karşı çıkıyor, PKK medyası destekliyor.

Ocak 2014

Öcalan: Türk halkı bilmeli ki Kürtlerle bin yıla yakın İslam bayrağı altındaki ortak yaşamları kardeşlik ve dayanışma hukukuna dayanmaktadır. Öcalan: 3 koldan paralel devlet çalışması var. Sıradan lobiler değil. Yahudi, Ermeni ve Rum lobileri stratejik ve taktik müdahale ediyorlar.

Öcalan'ın son alıntıladığım cümleleri Sırrı Süreyya Önder'in "sayın başkanına" itiraz etmediği 23 Şubat '13 görüşme notlarından. Ne değişti? Kemalist kürt solunun kurdurduğu "kemalist değilmiş gibi yapmayı iyi bilmesi gereken kemalist türk solu partisi"nin özgür iradesi mi var yani?

2015'e bir kala ve belki de tam bu zamanlamayla kürt liderleri tarafından -devlete?- deklare edilenler "ırkçılığın milleti yok" dedirtiyor.

Herkesin ses kaydını dinledim. Birbirinden şerefsiz, beş para etmez adamlar hem kanımızı içiyor, hem kanımızı döküyor, salyalı kahkahalarla. Bu her biri birbirinden şerefsiz, kimisi inşallah'lı, kimi .mına koyım'lı milyon dolar sahiplerinin kıç yalayıcıları da bu medya maymunları... Kimi Afrika'da kuyu açarken burjuva besler, savaş başlasın diye konferans düzenler, kimi rüşvet yiyerek belediye, ülke yönetir. Sülük bunlar! Evine ekmek götürebilme, çocuğunu sevindirebilme derdindeki, biraz daha fazla adalet, özgürlük derdindeki milyonların kan emicileri bunlar.

Şubat

[Öcalan'ın] Sorgu videolarına dair KCK-BDP-HDP, önce gladyo montajı, sonra da Öcalan dahil tümü "ne olmuş? baştan beri biz zaten bunları dedik" mi dedi?

"Hükümet istifa", göbek havası ritmiyle "Hırsıız Tayyiip Erdoğan!" filan diye bağırmak yerine, net hedef ve sloganlara ihtiyacı var sürecin. Milyarlarca doların hesabını, Erdoğan'dan, ülkenin her karışına yayılarak sormak, AKP'ye fark atacak bir barış savaşçısı olmaktan geçiyor. Çok kirli, çok kanlı, çok it izinin at izine karıştığı günler bekliyor üstelik bizi. Hesap soramadan biz, gidecek o milyarlar yerine... Kendi adıma, ne Cemaat denen irinli fıçının, ne de gelişmelerden çok memnun o demokrasi, barış düşmanlarının askeri olmayı hiç düşünmüyorum. Kullanılıyoruz kelimesini daha erken telaffuz etmek, sanki içerde olduğundan daha kolay "dışarda", bu tuhaf "dışardan gören" perspektifle... "Elimde başka bir olanak yoksa", demokrasi ve barış için kullanmak istiyorum bu birbirine dolaşan bağırsakların kavgasını. Bok dolu içleri!

Örgütsüzken, kürt ulusal hareketi "barış adına" ikircikli, AKP destekçilerinin kızgın köle soluğu ensedeyken "net" ayaklanmak gerek! Ki zor!

Neden kimse, başta kürt ulusal demokrasi hareketi, Erdoğan'ın elinden barış sürecine dair o yalan silahı "almaktan" sözetmiyor? Bugün Öcalan'ın özgürlüğü, genel af, özerklik için neden salt siyasal, yığınsal, etkin mücadeleden değil de hala silahtan sözedebiliyoruz? PKK, KCK, BDP, HDP, "kürt ulusal demokrasi mücadelesi hedeflerine silahlı değil siyasal, sivil mücadeleyle ulaşacak" dese ne kaybeder? Bu saatten sonra her yeni kürt ve türk gencini öldürecek bir silahlı kalkışmayı sürekli askıda tutmak ne kadar koşullara uygun, anlamlı? Barış sürecine dair üzerine düşen adımları atmayan AKP'ye karşı elde tutulan o tehdit ne kadar kullanılası, ne karşılığı var Kürdistan'da? "Yetti! TC üzerinize düşen adımları atmadı. Tüm gerilla güçleri savaşa yeniden başlıyor!" dese PKK, kim bu barış soluğunu almışken "peki" der? Çok açık değil mi Kürdistan'a yayılan ve gayrıresmi özerkliğe neredeyse karşılık gelen örgütlü mücadelenin, tek tek tüm hedeflere ulaşacağı? Kürt ulusal demokrasi hareketi, kendi geleceğini, bu ülkenin geleceğinden bağımsız mı, onla birlikte mi kuracağına aslında karar verdi mi? Neden HDP'nin türk sol hareketleriyle girdiği ittifakın, kürt ulusal demokrasi hareketini yaymaktan başka anlamı olmadığına inanıyorum? Neden HDP'nin kullandığı tüm genel demokrasi söyleminin "kürdi" bir dudak bükümü ile telaffuz edildiğini düşünüyorum? Bende mi sorun? Yoksa? Kürt ulusal demokrasi hareketine 17 yaşından beri destek veren biri 51 yaşında "sıra sizde aslında" deme hakkına sahip mi? Türkse de...

Mart

Demokratik bir Cumhuriyet! Berkin Elvan, Ceylan, Uğur'un anaları, Cumartesi anneleri, Roboski anaları, Rakel'e, on binlercesine borcumuz...

Biz tüm ibneleri kulağından tutup sikip atacak bu Muammer Güler lümpen ağzı bu ülkede hükümet kaldıkça 10 Gezi az!

Öyle bir ülke ki geleceğine dair gerçek bir umudu verebilecek ve ne yazık ki olmayacak tek şey, 2015'te türklerin ve kürtlerin ortak özrü.

Gezi'nin yerelde hiyerarşisiz karar mekanizmaları yaratma deneyimini geliştirip yeryüzü için muhalefetle birleşmesi umudum hala baki ama zor!

Reel politika ile tüm kanatlarımızı bağlamayı nerede ise başardılar.

Vahim bir komedi: Çok değil bir yıl öncesine kadar Cemaatçi AKP ve ABD'ye düşman kemalist ulusalcılar, üç aydır Cemaat,şimdi ABD ile gülüyor.

Geçende gündeme gelen Yazıcıoğlu'nun elindeki kozmik Dink Cinayeti dosyasını Dink'in kardeşine verdiği açıklamasına aileden cevap geldi mi?

Ben öyle gönülden desteklemiyorum HDP'yi. Gezi potansiyelini kendine kanalize etmeye çalışan, Rıza Altun'un bugün dediği "PKK'nin, Türkiye hareketi olmaya dair kuruluş projesi" olduğunu düşünüyorum, pragmatist ve inorganik buluyorum.

Bileşenlerinin politikasında etkin, eşit yeralamadığını , batıbedepesi olmaktan öteye geçemediğini düşünüyorum. Ötesi, PKK'yi, bu barış sürecinde, silahlı mücadeleden vazgeçmesi gerekirken vazgeçmemesi, gerilla saldırıları tehdidini sürekli gündemde tutmasıyla, kendilerine tanıdıkları savaşma hakkını benim artık tanımadığım, yığınsal, sivil, özerkliği bile koparıp alacak bir halk ayaklanması hedeflemediği yerden paradoksal olarak barışı bitirebilecek en olası güç olarak görüyor ve eleştiriyorum.

Tüm bu düşüncelerime rağmen PKK'yi haklı istemler için karanlık bir önderlikle, maşist, stalinist bir örgütle, binlerce yiğit, gerilla, yonetici, entelektüel muhalif kürdün katili bir örgüt gördüğüm günlerde nasıl yine de BDP'ye -anarşistliğimle- oy vermişsem, şimdi de HDP'ye verirdim, verebilsem.

Egemen, işgalci ulusun entelektüelinin muhalif konumu (sadece "muhalif") bunu gerektiriyor.

Üstelik Gezi ayaklanmasının reel politikanın çok dışında yayılma, karar alma, uygulama, mücadele etme zeminleri yaratacağına umudum varken ve bu umut zemini seçimleri çok umursamayacak diye içim rahatken...

Kürt ulusal demokrasi ve özgürlük mücadelesinin ve biçimsel de olsa onla ittifak kuran Türk muhalefetinin her artacak oyu, mücadeleyi yükseltecek. Kürt ulusal sorununu çözmeyen ve kendi katliamcı ve yağmacı tarihiyle yüzleşmeyen bir Türkiye geleceği yok.

Türkiye ne görmedi, yaşamadı! Artık gerçek kurşun görmesi zor, askerin gölgesinde olmayan, barışı soluyan bir ülkenin kuşakları ise ilk kez "var" ve ne iyi ki onlar savaşmayı seçti, sokaklarda öğreniyor savaşmayı.

AKP'ye gerçek cevap bu bence. Yenilgiyi buradan hisseder o. İstanbullu bir sahtekar hırsız, Ankaralı bir faşist onu geçerse bilir ki o oyları verenlerin bir kısmı hala kazanabileceği türden insanlar.

"Yersiz: Kader Birliği"nden fotograflar ve video

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Sat, 03 Aug 2013 15:32:00 +0000

15-28 Haziran 2013 tarihleri arasında Mardin’in Kızıltepe ilçesinde, geniş bir sanatçı katılımı ile gerçekleştirilen "Yersiz: Kader Birliği" sergisinin video ve fotograflarını paylaşıyorum.

Birçoğu Mardinli ve Kızıltepeli olan serginin tüm katılımcıları şunlardı: Erinç Seymen, Vahit Tuna, T. Melih Görgün, Hakan Akçura, Volkan Kızıltunç, Turgut Yüksel, Şerif Kino, Serkan Demir, Fatih Tan, Abdo, Stella Angelidou, Mehmet Ali Boran, Gökçe Süvari, Erdal Arslan, Mehmet Fahracı, Ferhat Dalmış, Mahmut Celayir, Feyzi Çelik, Fahir Kuzu, Sevil Tunaboylu, Seyfettin Arslan, Erdal Duman, Mehmet Çeper ve Elena Constantinou.

Sergide Kürtçe Dersi videolarım (1,2,3) ve Pax Rhetorica sergilendi.

Fotograflar: Fatih Tan

"İsveç'te olmak, göçmen olmak, sanatçı olmak"

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Mon, 29 Jul 2013 19:18:00 +0000

Adalar Müzesi'nde 2013 Aralık ayına kadar sürecek "Göç Bağlantıları Sergisi" kapsamında, 30 Haziran 2013 tarihinde Adaevi'nde yaptığım sanatçı sunumunun tam kaydını sizlerle paylaşacağımı iletmiştim. Nihayet bunu yapabiliyorum.

Altta iki ayrı kameranın kaydıyla tüm sunumum yeralıyor.

İlki benim kameramdan ve yerleştirirken düşüncesizlik edip ne yazık ki projektör fanının sesini de sesime katmışım. Yine de videonun sesini biraz açarsanız, duyma sorunu yaşamazsınız.

İkincisi Harikalar Kutusu'ndan Banu Barmak'ın kaydı. Onda da ses çok geride kalmış ama benimkinde görünmeyen projeksiyon perdesini bu kayıtta izleyebiliyorsunuz. Sonuçta seçim sizin...

İsveç'e göçtükten sonra, yani sekiz yılı aşkın bir süredir İstanbul'da yaptığım ilk toplu etkinlikti bu. Göçmen kültür emekçisi kimliğiyle yüzümü kimileyin anavatanıma, kimileyin yeni şehrime ve ülkeme, kimileyin de dünyanın değişik coğrafyalarına ya da geçmiş zamana dönerek yaptığım, ettiğim, yaşantıladığım hemen her şeyi, genel hatlarıyla taşıdığımı düşündüğüm bir sunum...

Sunumumun akışını da zaten bu blogumun zamandizimi belirledi. Değindiğim her işimin kesintisiz kayıtlarını, arkaplan öykülerini ve yankılarını bu blogun arşivinde bulabilirsiniz. Sağ yukardaki "blog içinde ara" yazan yere aradığınız işimin ismini yazmanız yeterli.

(Fotograflar: Bülent Özden / Harikalar Kutusu )

Konuklarıma, beni bir hafta Büyükada'da ağırlayan, sunumun duyurusu, belgelenmesi, konuklarımın hoşnutluğu için uğraşan tüm Adalar Müzesi ile Adaevi yönetici ve çalışanlarına, Harikalar Kutusu'na çok teşekkür ederim.

Sunumuma dair yazacağınız her türlü yorumunuz beni sevindirir.

Kayıt 1

Kayıt 2