OPEN FLUX

İstanbul Modern'in sansürüne karşı akan kampanya sürecinin şerhleri, "ama"ları, "hayır"ları

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Tue, 03 Jan 2012 17:58:00 +0000

İstanbul Modern'in Gala gecesi için koşulsuz sipariş ettiği Bubi'nin Oturak adlı eserine şef küratörü Levent Çalık eliyle uyguladığı sansürün ardından, 94 sanat-kültür insanının imzaladığı bir basın açıklaması yayınladık.

Bu basın açıklaması ayrıca bir imza kampanyasına dönüştürüldü ve ben bu yazıyı yazarken toplam imzacıların sayısı 338 kişiye ulaşmıştı.

Bu basın açıklamasını evet, ben kaleme aldım. İki kanalda yaygınlaştırdım: Kendi e-mail listem, her katılanın yaygınlaştırıyorsa kendi listesiyle oluşan bir zincir ve Facebook'ta açtığımız bir çok katılımlı mesaj alanı.

Basın açıklaması yayınlanmadan önce imzasını kimi şerhlerle, "ama"larla veren kimi katılımcıların varlığından sözetmeli ve onların bu şerh ve "ama"larını onlara sözverdiğim gibi sırasıyla yayınlamalıyım. Ardından da, basın açıklaması yayınlandıktan sonra imzalarını çekenlerin gerekçelerini yayınlayarak bu blogumu sonlandıracağım.

Basın açıklamasının ilk metni yazılmadan önce:

Barış Mengütay:

Konuyla ilgili yazıları okudum da,

1. İğneden ipliğe her şeyin paralı olduğu, kımıldamanın bile ücretsiz olmadığı bu kurumun, arkasındaki devasa holdinge rağmen bağış eser isteyip satışa çıkarmasına icabet etmek doğru mudur?

2. İlgili yazılarda kurumun bu sansür uygulamasına gerekçe olarak eserlerdeki muhalif ya da sıradışı yapı ya da unsurlar sıralanmış. İyi de, kurum bu sanatçıların tarz ve duruşlarını bilmiyor muydu? O kadar orta yolcu ya da sistem yanlısı sanatçı dururken anılan kişileri seçmesi, meselenin onların tarzlarıyla ilişkisini zayıflatıyor. Sistem kültürü, muhalif görünümlü çalışmalarla besleniyor. Kimse kendisini kandırmasın. Birinci cumhuriyet sonlandırılıp ikincisi kurulurken anarşizan birinci cumhuriyet eleştirileri ikinci cumhuriyetçilerin değirmenine iyi su taşıyor. Yan etki olarak da müttefikleri olan "mütedeyyin" kesimlerin "manevi" duyarlılıklarını işaret ediyorlar, o kadar. İkinci cumhuriyetin organik aydın ve sanatçıları bu "küçük" yan etkiyi görmezden gelivermelidirler (!).

3. Bu etkinlik bazında ; sansür gündeme gelmese sanatın piyasalaştırılması yine gündeme getirilecek miydi?

[İlk] UPSD bildirisi demiş ki;

"Sansür”, sanatçı ve onun eserini topluma taşıyacak mecranın, yani müze, galeri, yayın, görsel “sunum anlaşması” yürürlüğe girip, yapıt halkla doğal akışında buluşacakken yapılan dış müdahalenin adıdır. Yani "bir hükümet, bir içişleri bakanlığı, bir kültür bakanlığı, bir belediye bir esere müdahale edip ‘sakıncalı’ yargısı ile toplumda buluşmasını engellediği zaman bir sansürden söz edilebilir."

Bu durumda, siyasi ve ekonomik geleceği kaygısıyla, hükümetleri rahatsız edebilecek eserlere müdahale eden ya da bu eserleri ortaya çıkaranları işten çıkaran şirketlerin yapıp ettiklerine sansür diyemeyecek miyiz? Bu bağlamda, idari erkin ve koleksiyonerliğe merak sardığı bilinen muhafazakar kesimlerin "duyarlılıklarını" tehdit olarak görüp eserlere müdahale eden piyasa aktörlerinin davranışlarına ne diyeceğiz?

Basın açıklamasının ilk metni yazıldıktan sonra:

Barış Mengütay:

Ben de Hakan Akçura'nın oluşturduğu metne imzamı atıyorum ancak küçük bir şerhi sadece buradan paylaşmak istiyorum:

Metnimizde belirttiğimiz gibi, adı geçen kurumun ve küratörün çağrı yaptığı sanatçıyı tanıyor olduğu varsayımında bulunmak zorunda olduğumuz gibi, sanatçıların da ilgili kurumu ve belki de küratörü tanıyor olduğu varsayımında bulunmak zorundayız. Bu durumda sanatçıların Ezcacıbaşı Holding'in bir iştiraki olan ilgili kurumun topluma, sanata ve sanatçıya bakışını da dikkate almaları bir sanatçı sorumluluğudur. İş bu noktaya geldikten sonra sansür ve de sanat alanının piyasalaştırılmasını hatırlayıvermek eleştiriyi hak eden davranışlardır.

Özgür bir sanat mücadelesi, o hedefe çok uzak olsa bile, sanatın metalaştırılmasına karşı verilen mücadelenin yolunda olabilmektir. Bu bağlamda, ilgili kurumun bu çağrısına icabet etmemek de bu olaydan çıkarılacak en önemli derslerden biridir.
Ama imzam sabittir. Teşekkürler.

Ekmel Ertan:

"Ticaretin doğası olabilir mi?" bir soru değil bir işaretti, elbette. Söz konusu kurumun ve benzerlerinin aslında hangi zeminde durduğuna, dolayısı ile onlarla kurulacak ilişkinin hangi protokollere dayandırılabileceğine işaret ediyordu.
Son yıllarda uluslararası kapitalizmin hormon etkisiyle kafaca değil ama bedenen gelişme gösteren kültür ve sanat dünyamızın nadide dükkanları olan bu kurumlardan ne bekliyoruz, demek istemiştim. Ama bu ticaretse de ticaretin özel bir alanı ve bu alanın etiği ticaretin genelinden farklı olmak zorunda!

Bugün Türkiye'de sanat alanı bağımsızların dışında tamamiyle özel sektöre teslim edilmiş durumda. Bağımsızların etkisinin görünür olamadığını hesaba katarsak, bugün Türkiye'de sanatın tarifini yapan kurumlar tam da bu özel kurumlar. Tarif ettikleri sanat da -tüm modern, batılı veya alternatif imajlarına karşın- bu piyasada değeri olan ve piyasaya saygılı sanat. Dolayısıyla elbette her esnaf gibi kendi dükkanlarına sokacakları mala bir bakacaklar! Değiş tokuş edilen şey kavramlar ve düşünceler değil de objeler oldukça yani sanat dünyamızın kafası bedensel gelişimini yakalayamadığı sürece böyle.

Bu nedenle, kamu parası olmadan veya özel sektörün sanata aktardığı para kamusallaştırılmadan sağlıklı bir sanat ortamına sahip olmanın mümkün olmayacağını düşünüyorum. Özel sektörün sanata yatırdığı paranın kamusallaştırılması, iste ancak bu kurumlara toplumsal ve evrensel sorumlulukları olduğunu öğretmekle, bu -farklı- dükkanların esnaf kafasıyla ve etiğiyle işletilemeyeceğini öğretmekle mümkün. Dolayısı ile elbette beni de ekle lütfen Hakan!

Aykan Özener:

"Koltuğun iktidarı temsil etmesi, iktidarın “lazımlık” metaforuyla ilişkilendirilmesi radikal bir eleştiri olarak İstanbul Modern’in şef küratörünü telaşlandırmış olmalı… Hatta belki de bu yapıtın sunulacağı alıcı adayın iktidara yakın muhafazakâr sermaye olması da Bubi’nin yapıtının sakıncalı bulunmasını gerektirmiş olmalı" demiş bir arkadaş.

Ben de olayın tam da bundan olmuş olabileceğine olan inancımdan dolayı, imzamın eklenmesini istiyorum.Teşekkür ederim.

"Burada sorgulanması gereken bir müzenin sanat yapıtını ticari bir mal gibi düşünüp ben bunu nasıl satabilirim? Müşteri (koleksiyoner) bunu alır mı? Müşteri bunu beğenir mi? yaklaşımı. Ancak şef küratörün bu yaklaşımını yadırgamamak gerekir. Çünkü İstanbul Modern’i kuran sermaye sahibi şirketin üyelerinden ve yakın zaman öncesi Fransa’dan Legion d’Honneur nişanı ile onurlandırılan koleksiyoner ve müze işletmecisi Oya Eczacıbaşı’nın şu sözü, müzenin sanata ve sanat yapıtına bakışını yeterince özetliyor. “Sanat işletmesinin herhangi bir işletmeden farkı yok aslında. Sadece ürün olarak sanat yapıtları var.”(3)

Bu yüzden sanata ve sanat yapıtına endüstri ürünü olarak bakan bir müzenin işletmecisi ile çalışan bir küratörden bu tavrın gelmesi de yadırgatıcı olmamalı."

Altına aynen imza atacağım başka bir görüşten alıntıdır.

Orhan Taylan:

Sanat alanının ve tüm ‘bigshow’ ların sermaye gruplarına devredilerek kamuoyunun demokratik denetiminin dışına çıkartılması, sanatçıların serbestçe sansür edilebilmesi için değil midir?

O halde, bir sermaye grubuna ait bir sanat kurumunun sanatçıya sansür uygulaması, ‘normal’ değil midir? Elbette kurum, bağlı olduğu sermayenin mantığı ile davranacak, işine gelmeyene hayat hakkı tanımamaya çalışacaktır. Açık ya da kapalı olarak, ekonomik sistemin özneleri olan hepsi -müzeler, banka-sigorta kurumları, müzayedeciler- bunu yapmıyor mu?

Pekiii, bu tür kurumların kendisini sansür etme hakkı ve yetkisi olduğunu bile bile eser veren bir sanatçının durumu, bizleri neyi tartışmaya yönlendirir?

Burada tartışılması gerekeni, tekil olarak Müze-Bubi olayı olarak görürsek, daha çok yılımız böyle bildirileri boşuna imzalamakla geçebilir.

İmzamı, Ekmel Ertan ve Barış Mengütay’ın görüşlerine de aynen katılarak eklediğim bu ‘şerh’ in tatışmalarımızı orta sahadan kurtarıp karşı onsekizin içine yaklaştıracağını umarak atıyorum.

Lebriz Rona:

Bir sanatçını ne yapıp, yapmaması gerektiğine karar verme cüretinde bulunan zihniyet içimi ürpertir. Bubi davet edilmiştir, bunu unutmamalı. Bunun şartı olamaz. Tek şartı olabilir o da eserini bağışlamasıdır. Sonra eserine bahsi geçen müzayedede yer verilmemiştir. Ortada büyük bir ayıp var ve değişiklik önerileriyle uygulanmaya çalışılan bir de, sansür var. Bubi Hayon da gerekeni yapmıştır. Hem yaptığı nüktedan eserden, hem de göstermiş olduğu tavrından dolayı Bubi’yi alkışlıyorum. Sanatçı kimsenin adamı olamaz!! Sanatçı sadece kendine hizmet eder. Beğenen takdir eder. Beğenmeyen beğendiği yönde eserleri tercih eder. Bu da onun özgür seçimidir. Tabi beğenilerin üstünde, günümüzde sanat eserinin katlanan bir meta değeri söz konusu. İstanbul Modern eseri kendi doğal akışına bırakmalıydı, hem davet edip, hem de sansürcü olmamalıydı. Metinde Bubi Hayon ve İstanbul Modern dışında başka bir isme yer verilmesinin, konuya vurgu yapmak adına daha doğru olacağını, ben de düşünüyorum. Dikkat çekilmesi gereken bu kurum ve yapılan muamele olması, bana da doğru geliyor. Ben de imzalıyorum.

Ali Akay:

Ben de metni beğenmemekle birlikte sansür açısından aynı fikirdeyim.

Bu şerh ve "ama"larla basın açıklamasının metni tartışılırken, benim yazdığım ilk metinde Levent Çalıkoğlu isminin fazlaca kullanıldığı, esas muhatabın İstanbul Modern'in olması gerektiğine dair -Genco Gülan ve Ferhat Özgür'den- eleştiriler gelince, şu cevabı verdim:

Levent [Çalık], sözkonusu olayda İstanbul Modern kurumunun edim-eylem-tavır-politika belirleyicisidir. O yüzden kurum adı her geçtiğinde ismi yazıldı. Son bölümde adının iki kez geçmesi ise çok açık ki Levent'ten çok kurumu uyarmak ve gelecekte şef küratörü kim olursa olsun, kurumsal sorumluluğunu hatırlatmak nedeniyle... Hedefin saptırıldığını ve bu kadar imzanın ardından metnin "bu yüzden" gözden geçirilip değişmesinin çok mümkün ve olanaklı olmadığını düşünüyorum. (...) Metnin ana vurgusunun Bubi ve Levent isimlerinden öte bir yere yapıldığı ve imzaların da bu vurguyu paylaşmaya dair olduğu kanısındayım.

Ama ardından sözünü ettiğim son bölümü değiştirerek, artık benden çıkıp imza atan herkese malolmuş ilk metindeki düzeltmeyi genel onaya sundum. Şu satırlarla:

Son bölümde yeralan,

özrünü dilemeden ve "verili niteliğini değiştirmeden" aynı "Oturak"ı belki de bir başka gün sergileyebilecek Levent Çalıkoğlu'lu ya da Levent Çalıkoğlu'suz bir İstanbul Modern'de artık hiçbir sanatsal düzlemde yeralmak istemediğimizi açıklıyoruz.

bölümünü,

özrünü dilemeden ve "verili niteliğini değiştirmeden" aynı "Oturak"ı belki de bir başka gün aynı ya da farklı bir şef küratörle sergileyebilecek bir İstanbul Modern'de artık hiçbir sanatsal düzlemde yeralmak istemediğimizi açıklıyoruz.

diye değiştirmeye itirazım yok. Hiçbir imzacının da itirazı olacağını sanmıyorum.

Genco'nun [Gülan] ve Ferhat'ın [Özgür] problemini bu değişiklik çözüyorsa imzacılara sorup, onlar da aynı fikirdeyse, yaparım. Artık onlarca kişinin metni bu, tek başına karar veremem.

Genco Gülan, Ferhat Özgür ve onlarca ilk imzacı bu değişikliği onayladı ve ardından basın açıklaması en son haline geldi. Koyduğum zaman sınırının ardından, 26 Aralık 2011 günü de yayınlandı. Birbirimizden habersiz olarak Bubi de aynı gün bir basın açıklaması yaparak UPSD'den istifasını açıkladı.

Metnin yayınlanmasının hemen ardından üç katılımcı şu itirazları iletti:

Ekmel Ertan:

Hakan'ın düzelttim demesi ile metnin, Genco'nun [Gülan] uyarısı doğrultusunda duzeltildiğini sanmıştım. Bu güvenle metnin son halini okumadım. Ancak gördüm ki metnin sadece bir kısmı düzeltilmiş ama benim de katıldığım uyarının özü metne yansıtılmamış. Bu haliyle kurumu hedef alması ve kuruma seslenmesi gereken metin oldukça kişilelleştirilerek Levent Çalıkoğlu'na yönelmiş. Bu benim açımdan taktik ve teknik bir hatadır ve yapılan işi gereksiz ve kişisel bir saldırıya dönüştürerek etkisini ve netliğini kaybetmesine sebep olmuştur. Bilinsin istedim.

Başak Şenova:

Hakan, benim Ekmel'e katıldığım ve canımı sıkan kısım, metnin Levent Çalıkoğlu'na dair kişisel bir boyut almış olması, oysa benim de hedefim kurum ve meşrulaşmaya başlayan bu tür hareketler idi. Ama sen de haklısın, kimse bize zorla imzalayın demedi, imzalamadan doğru düzgün okuyup, tartmamız gerekirdi. Ben de bu konuda kendimle tüm gün hesaplaştım. Sonuçta ben de imzaladığım halde, bu şekilde düşünüyor olduğumun bilinmesini isterim.

Orhan Taylan:

Bir metne imza atarken şerh koymak, ‘sansüre hayır ama, bu tartışma biçimine katılmıyorum’ demektir ve eğer bu tür imzaları şerhsiz olarak yayınlarsan, imzacıları kontrpiye’ye düşürmüş olursun. Bana kalırsa, bu tür imzalar ya şerhleriyle birlikte yayınlanmalı ya da –metinde şık durmayacaksa- hiç yayınlanmamalıdır.

Bu üç katılımcı bu açıklamalarına rağmen metinden imzalarını çekmediler.

Basın açıklamamızı ilk Radikal ve Cumhuriyet sayfalarına taşıdı. Ardından UPSD, hem Bubi'nin istifasına, hem de bizim basın açıklamamıza cevap olarak iki basın açıklaması yayınladı. Her satırıyla Bedri Baykam'ın bağırsağından çıktığı rahatlıkla görülebilecek iki bildiri de, küstah dili, kişiselleştirilmiş saldırıları ve -örneğin imzacılar arasında sanat öğrencilerinin de olmasını küçümseyen tonuyla dışa vurduğu- sakil seçkinliğiyle, İstanbul Modern'in sansürünü yeniden onaylayan bir niteliğe sahipti.

UPSD bildirisinin hemen ardından ise üç sanatçı imzalarını geri çekti. Açıkladıkları gerekçeleri şunlardı:

Gül Çağın:

İmzayı attığımda amacım bir önemli bir kurumun küratörünün sanatçıya uygunsuz davranışına dikkat çekmek ve bu konuda organizasyonu sorumlu tutmaktı.

Maalesef, bazı cevapları okurken kendimi geçmişten kaynaklanan çözülmemiş bazı sorunların çapraz ateşi ortasında buldum ve bu durumdan rahatsızlık duyuyorum. Bu imza kampanyasının hedefi sadece İstanbul Modern ile ilgili olmalıydı ve masaya başka çelişmelerin getirilmemesi gerekirdi. Kuşkusuz diğer sorunların ve sorgulamanin başka bir platformda cevaplandırılması ve sorgulanması gerekir. Her ne kadar hala Istanbul Modern'in sanatçıya uygunsuz davranışını protesto ediyorsam da ismimim değişik çatışmaların parçası haline gelmesini istemiyorum.

Dolayısı ile adımı geri çekiyorum. Ortaya çıkan durum gerçekten benim için üzücü.

Ferhat Özgür:

Bu mektupla mesele beklemediğimiz ölçüde kişiselleştirildi, başka noktalara kaydı. Bir konuyu paylaşmak istiyorum. Birkaç gün önce her nasıl olduysa, son metnine yaptığım düzelti önerisini içeren mektubum, Facebook'tan bana 'mesajiniz facebook alıcılarına iletilemedi' gibi bir uyarı geldi. Bu durumda kimse o uyarıyı okumamış oldu. Yanlış anlaşılmayı gidermek için beklentimi yineliyorum.

Hareket doğrudan doğruya sansürün kendisine ve müzenin bu yöndeki tutumuna olmalı/ olmalıydı. Levent Çalıkoğlu ismine vurgu yapılmaması gerekiyordu. Bir de bağlayıcı son cümleye katılmadığımı iletmiştim: Hiçbir sanatsal düzlemde İstanbul Modern ile aynı zeminde olmak istemiyoruz, gibi bir ifade. Ben derslerimi orada yapan, öğrencilerimi oraya götüren birisiyim. Tıpkı diğer mekanlara götürdüğüm gibi. Bu mail ne yazik ki iletilemedi.

Kararım şudur: Ben sansürü protesto ediyorum, kurum olarak burada rol alan müzeyi protesto eden bir metne imza atıyorum, ama kişi ismine vurgu yapmamak kaydıyla. Hatta o mailimde 'bu mailden yarası olan gocunur' diyordum. Isim vurgusunun gereksizliğini hatırlatıyordum. Bunu samimiyetimle paylaşmak isterim.

Dolayısıyla ingilizce duyuru ve yeni duyurularda bu duzeltinin yapılmasını isterim.

Özgür Erkök:

Hazırlanan metni tartışıldığı haliyle, yaşanan sansür durumuna ve tartışmalara karşılık hızlı ve toplu bir tepki vermek adına imzaladım. Ne var ki bu tepki UPSD'ninki kadar hızlı olamadı. Çünkü metnin hazırlanma süreci durumun aciliyetine rağmen karmaşık bir hal aldı.

Yine de Hakan Akçura'nın girişimiyle hazırlanan metni imzaladım. Çünkü, metin grubundaki tartışmalar doğrultusunda, metindeki "İstanbul Modern", "Bubi" ve "Levent Çalıkoğlu" isimlerine yapılan vurgunun giderilmesiyle, konunun kişiselleşmesinin ve amacından sapmasının önüne geçileceği taahüdü verilmişti.

Kanımca mesele bu vakadaki tarafların ötesinde, daha geniş bir çerçevede sanatçı- kurum ilişkisi bağlamında değerlendirilerek, geçmiş sansür ve müdahale deneyimlerinin hatırlanmasıyla ve böylece gelecekte yaşanabilecek durumların da önüne geçilmesi amaçlanarak ele alınabilir. Birçoğumuzun sanat kurumlarına tabi olma üzerinden yaşadığı benzer ya da farklı ama tatsız tecrübeler var. Ne var ki bu gala olayına kadar bugünkü gibi böylesine bir insiyatif ortaya koyulmuş değil. Bubi Havron da başına gelen sansürle ilgili kararsız bir tavır sergilemekteyken, taraflar suskunken ve olayın içeriği kulaktan kulağa, resmi bir açıklama, bir diyalog olmadan tartışılırken, şu anki haliyle durum çoktan başlangıç noktasının ötesine geçmiş durumda.

Bu sebeple -son yazışmalarda da geçtiği gibi- bu durumun "kişiselleşmesinin kaçınılmazlığına" katılmam mümkün değil. Çünkü bizlerin kolay kolay biraraya gelemeyip gerektiğinde ortak bir tepki veremeyişimizin, gecikmelerimizin önemli sebeplerinden birinin, yine bu kişiselleşme meselelerinden kaynaklandığını düşünüyorum.

İstanbul Modern ve yetkilileri (müzede mesele üzerine yapılan tartışmaya bile katılmamışlarken) sanat ortamını belirleyici, yönlendirici bir iktidar merci değildir. Bir sanat kurumu iddiasındayken, sanatçıyla ve kamuyla ilişkisinin önemini gözardı etmiştir. Tartışmalarda diyalog kurucu, şeffaf bir tavır göstermemiştir. Bu nedenle "Hayal ve Hakikat" sergisinden işlerini çekme kararı alan sanatçıları sonuna kadar destekliyorum.

Bununla beraber metnin yayınlandığı şeklinde -tartışılmış olmasına rağmen- bu düzeltmenin yapılmamış olması beni şaşırttı.

Ferhat Özgür'e ve Gül Çağın'a katılıyor ve metinde düzeltme yapılmasını talep ediyorum. Düzeltme yapılmadığı taktirde, metinden imzamı geri çekmek istiyorum.

Artık basına ve tüm muhataplarına yollanmış, kampanya linkinde yeni imzacılarını bekleyen, zaten uzundur benim olmaktan çıkmış bir metinde yeniden düzeltme isteyen bu üç katılımcının ismini blog sayfamdan ve kampanya linkinden çıkarmaktan başka yapabileceğim bir şey yoktu. Çıkardım, ilettim kendilerine...

Bu dökümü yayınlamak bu tür başarılı, çok katılımlı kampanyaların çok sık yaşanmadığı sanat kültür ortamımızda hem şeffaf duruşumun, hem de kayıt düşme sorumluluğumun gereğiydi. Ayrıca birçok katılımcıya sözümdü.

Olabildiğince kendi düşüncelerimi katmadığım bu yazıyı, alabildiğine düşüncelerimi aktaracağım başka yazılar izleyebilir.

Son cümle niyetine, tüm katılımcılara ve hala katılanlara yeniden teşekkür ederek, sanatta sansüre karşı mücadelemizin gelişerek sürdüğünü, süreceğini yazmak isterim.

Sansüre hayır!: Toplam imzacı sayısı 334 oldu / No to censorship!: The total number of signers is 334

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Sun, 01 Jan 2012 14:09:00 +0000

Link: YENİ İMZALAR İÇİN / FOR NEW SIGNS

(English version below)

SANSÜRÜN "KOŞULLU"SUNA DA "DOĞASI TİCARİ YAŞAMA UYANI"NA DA HAYIR!"

Biz, son günlerdeki "Sansür" tartışmaları üzerine Uluslararası Sanat Eleştirmenleri Derneği (AICA) Türkiye Şubesi’nin ve UNESCO-AIAP Türkiye Ulusal Komitesi Uluslararası Plastik Sanatlar Derneği'nin aynı gün yapmış olduğu iki açıklamanın içerdiği birbirine çok benzer yorumlara katılmayan sanat ve kültür insanları olarak,

Bubi Hayon ve yapıtı "Oturak" ile İstanbul Modern arasındaki sorunun zemini ne olursa olsun, kurumun ve şef küratörü Levent Çalıkoğlu'nun, verili haliyle yapıtı kabul etmeme gerekçesini, sanatçının tepkisinin ardından da yapıtın kabul koşulu olarak verili bağlamını tümüyle yokeden, dönüştüren öneriler öne sürebilme pervasızlığını açık, kaba, koşullu bir sansür olarak görüyoruz.

Uluslararası Sanat Eleştirmenleri Derneği (AICA) Türkiye Şubesi’nin ve UNESCO-AIAP Türkiye Ulusal Komitesi Uluslararası Plastik Sanatlar Derneği'nin ve görüldüğü kadarıyla sessizliği ve tavırsızlığı seçen birçok sanatçının, siyasal ve yönetsel iktidarın, koleksiyonerliğe merak sardığı bilinen muhafazakar kesimlerin "duyarlılıklarını" tehdit olarak görüp eserlere müdahale eden piyasa aktörlerinin davranışlarına, "ticaretin doğası" deyip geçtiğini gözlemliyoruz.

Şimdi durum bizce daha da vahim bir boyuta taşınmıştır.

İstanbul Modern ve şef küratörü Levent Çalıkoğlu'nun, sekiz sanatçıdan, "tüm gelirleri müzeye ve etkinliklerine bağışlanmak üzere bir yapıt" talebinde bulunurken bu sanatçıların sanatsal kariyerleri boyunca ne tür işler ürettiğini bilmemesi sözkonusu olamaz.

Unutulmamalı ki, Bubi Hayon, verili biçim ve bağlamıyla, hepimizin bildiği yaratım çizgisinin devamı, olgun bir örneğiyle, kendi ifadesiyle "sanat yapıtının bir tabu olmadığını, kutsal olmadığını, müzelerin birer mabet olmadığını vurgulamak için" altın ve bronz karışımı bir "Oturak"la İstanbul Modern ve Levent Çalıkoğlu'nun karşısına "çıktığı için" sansürlenmiştir.

"İstanbul Modern" ve "Levent Çalıkoğlu", bizler için artık, sadece, "Oturak" yeri -yani verili bağlamı- çıkartılmış bir "koltuğu" ya da tümüyle "örtülmüş" -yani verili bağlamı saklanmış, gizlenmiş, görülmez kılınmış, katledilmiş- bir "silueti" kabul edilebilir, koleksiyonerlere sunulabilir, satılabilir bulan bir kurumun ve küratörün adıdır.

Devlet ya da özel sektörce kurulmuş, işletilen bir "modern" sanat kurumunun kendi etkinlikleri için gereksindiği paranın miktarı ne, koleksiyoner muhatapları kim olursa olsun, sanatsal yaratım özgürlüğünü katletme hakkını, sanatsal yaratım sürecinin niteliğini dönüştürebilme özgürlüğünü -üstelik bu kadar sınırsız ve kaba bir biçimde- savunmak, bizce olanaksızdır.

"Kabul edebileceği", "koleksiyonerlere sunulabileceği", "satabileceği" değil de "sergilemeyi seçtiği ve seçebileceği" eserlerinin niteliğinin farklı olabilmesi, bu kurumun ve şef küratörünün eylemini bizce asla aklayamaz. (Birilerinin bize "riyanın ticaretin doğası olduğunu" söyleme ihtimali de fikrimizi değiştirmeyecektir.)

Tam tersine, bu tasarrufunun özrünü tüm "modern" sanat ortamından, başta Bubi Hayon başta olmak üzere tüm sanatçılardan dilemedikçe, "İstanbul Modern" ve "Levent Çalıkoğlu" verili kimlik tanımlarının, en azından bizlere karşı hükmü kalmamıştır.

Bizler, böylesi bir daveti kabul ettiği ilk andan, böylesi bir işi ürettiği, sunduğu, kurum ve şef küratörünün pervasız koşullu sansürünün ardından geri çekip, basın açıklaması yaptığı ana kadar geçen tüm süreci Bubi Hayon'un "sanatsal varoluşu, etkinliği, eylemi, üretimi" olarak görüyor, eminiz ki her gün "değeri" artacak olan "Oturak"ı Türkiye sanat ortamında belki de farkındalığı çok gerekli olan bir durumun altını çizdiği için alkışlıyor, özrünü dilemeden ve "verili niteliğini değiştirmeden" aynı "Oturak"ı belki de bir başka gün aynı ya da farklı bir şef küratörle sergileyebilecek bir İstanbul Modern'de artık hiçbir sanatsal düzlemde yeralmak istemediğimizi açıklıyoruz.

Bize yolgösteren özgür ruhumuz, varoluş bilincimiz ve tabii ki R. Mutt'un "pisuvar"ıdır.

Alfabetik sırayla imzacı sanatçılar, tasarımcılar, müzisyenler, çizerler, özerk ya da kurumlarda çalışan küratörler, bienal ve sanat kurum yönetmenleri, sanat eleştirmenleri, sanat yazarları, sanat tarihçileri, sanat yönetmenleri, sanat öğretim üyeleri, sanat eğitmenleri, sanat öğrencileri, sosyal bilimciler (İlk imzacılar):

Ali Akay, Hakan Akçura, Rüçhan Şahinoğlu Altınel, Fırat Arapoğlu, Burak Arıkan, Laleper Aytek, Bülent Barın, Şen Barkan, Bahadır Baruter, Murat Başol, Erim Bayrı, Ege Berensel, Ertan Birgül, Hüma Birgül, Hülya Botasun, Lütfiye Bozdağ, Emine Corduk, Selen Çatalyürekli, Özge Çelikaslan, Burak Delier, Özgür Demirci, Cansu Demiröz, Pelin Derviş, Hüsnü Dokak, Övül Durmuşoğlu, Elvan Ekren, Asuman Ercan, Ceren Erdem, Fulya Erdemci, Didem Erk, Özge Ersoy, Ekmel Ertan, Murat Ertel, Alp Esin, Deniz Gül, Genco Gülan, Ali Gürevin, Ayşe Gülay Hakyemez, Hakan Gürsoytrak, Deniz Ilgaz, Aslı Işıksal, Şule Kangüleç, Funda Karadağ, Gülfem Kessler, Selen Korkut, Vasıf Kortun, Erden Kosova, Seyit Battal Kurt, Mahmut Wenda Koyuncu, Raziye Kubat, Özlem Şekercioğlu Lesport, Beral Madra, Aşık Mene, Barış Mengütay, Serpil Odabaşı, İrfan Okan, Bager Oğuz Oktay, Alev Oskay, Yeliz Oskay, Suat Öğüt, Deniz M. Örnek, Zeynep Özatalay, Şefik Özcan, Aykan Özener, Önder Özengi, Dilara Özgül, İz Öztat, Yavuz Parlar, Tayfun Polat, Lebriz Rona, Necla Rüzgar, Ahmet A. Sabancı, Menekşe Samancı, Esra Sarıgedik, Niyazi Selçuk, Gonca Sezer, Şebnem Somel, Başak Şenova, Damla Tamer, Zeyneb Taşcı, Faika Berat Taşkıran, Orhan Taylan, Elif Gül Tirben, Tuğba Turan, Yeşim Ustaoğlu, Tahir Ün, Merve Ünsal, Arzu Yayıntaş, Adnan Yıldız, Demet Yoruç, Binnur Berkholz Zengin

İmzacılar:

Caner Aslan, Halil Vurucuoğlu, Aysen Furhoff, Hüseyin Çamur, Oda Projesi, Deniz Erbaş, Begüm Birgül, Özgür Çimen, Mehmet Dere, Serap İlikay, Leyla Ferngren, Arzu Yayıntaş, Ahmet Metin, Batu Bozoğlu, Serkan Zihli, Necile Deliceoğlu, Özgür Korkmazgil, Ahmet Türkoğlu,Köken Ergün, Ali Miharbi, Gökçen Öçalan, Ayşecan Kurtay, Şükrü Öztürk, Becky L., Ahmet Uluğ, Münevver Azra Genim, Gönül Nuhoğlu, Elmas Deniz, Nurettin Erkan, Welmoed Bijlsma, Lara Fresko, Öznur Güzel Karasu, H. G., K. Deniz Pireci, Mine Söğüt, Suna Aslan, Sonay Yücel Eke, Karolin Fişekci, Salman Karasoylu, Ali İbrahim Öcal, Pınar Aşan, Elif Karagöz, Can Kurucu, Cem Bakış, Müge Yamanyılmaz, Çağla Cömert, Berat Işık, Ayse Günaysu, Sabri Varan, Bahadır Yıldız, Hacer Çetinkaya, Tayfun Serttaş, Selçuk Fergökçe, Eyüp Tatlıpınar, Metehan Özcan, Aysen Ertur, Suha Arda Soykan, Cem İleri, Meriç Algün Ringborg, Fabrikartgrup Çağdaş Sanat İnisiyatifi, Emine Ayhan, Yahya Madra, Recep Akar, Özge Yılmaz, Şiir Özbilge, Pınar Öğrenci, Hatice Güleryüz, Sevgi Aka, Ekrem Yücelten, Jon Spinac, Gökçen Öçalan, Emel Işıtan, Emine Yeşil, Gönenç Atalaysun, Gülsün Karamustafa, Merve Elveren, Tülay Çellek, Filiz Yaşaroğlu, Cem Cemal Ünal, Ayse Zeynep Pamuk, Batu Tezyüksel, Ayse Sakar, Emily Phillips, Duygu Demir, Tilbe Saran, Fırat Bingöl, Hera Büyüktaşçıyan, Nilgün Yılmaz, Şirin Tekeli, Volkan Aslan, Işın Önol, Gülcan Şenyuvalı, Peri Demirbaş, Menzure Biçinciler, A. Gökhan Gültekin, Adlı Toktamış, Didem Yazıcı, Alberto Modiano, Uygar Demoğlu, Pelin Başaran, Erdem Akoğlu, Rana Öztürk, Kıymet Daştan, Eylem Akkaya, Vehbi Koca, Emir Özer, Neylan Bağcıoğlu, Çağdaş Gündoğan, Burhan Akçay, Süreyyya Evren, Erdem Taşdelen, Serdar Yılmaz, Marco Rovacchi, Fatih Aydoğdu, Gülfem Aroymak, Aslı Seven, Ege Kanar, Ebru Nalan Sülün, Sevtap Genç, Gökhan Bağışoğlu, Gürel Tüzün, Aslı Sungu, Asena Hayal, Ciğdem Atay, Murat Durusoy, Aslı Çavuşoğlu, Olgu Demir, Pınar Üner Yılmaz, Barış Acar, Musa Aktaş, İmren Tüzün, Arzu Arda Koşar, Eray Makal, Sevgi Örüm, Filiz Avunduk, Özcan Yaman, Malik Bulut, Defne Ayas, Ahmet Tüzün, Ahmet Sari, Charles Esche, Drew Gur, Murat Tosyalı, James Siegfried, Nesli Gül, Yeşim Şahin, Didem Özbek, Miray Erturk, Ceylan Toraman, Burak Erdemli, Mehtap Öztürk, Nilgün Yüksel, Alper Demirbaş, Mehmet Ali Uysal, Ferah Tuna, Bora Tekay, Zeynep Okyay, Gülay Alpay, Nursun Böcekler, Süleyman Okan, Peyman Aydoğmuş, Şirin İskit, Süleyman Okan, E. P., Irmak İpek Altın, Mine Anafarta, Rumeysa Kiger, Zeynep Baylan, Başak Caka, Müge Hızal, Simge Peker, Ebru Öztaylan, Ceren Can Aydın, Döne Otyam, Ersin Kutluhan, Burçak Konukman, Evren Uzer, Cavit Mukaddes, Reyhan Meral, Irmak Arkman, Yasemin Taşkın, Meriç Öner, Fikret Yavuzçetin, Ali Sarıkaya, Özlem Günyol, Arzu Mergin, Gökçe Er, İmre Özkoray, Ahmet Oran, Ayşe Gür, Alpin Arda Bağcık, Marcel Duchamp (Montana GA 10634, United States, 12/28/2011), Deniz Üster, Itır Demir, Ahu Dibek, Niyazi Selçuk, Tuba Turan, Zeynep Akdamar, Altuğ Şencan, MacKenzie Serpe, Arser Endam, Ahmet Toker, Ömer Lütfi Bakan, Ferhat Koray Sağlam, Ertan Vecdi, Zeynep Kayhan, Nilbar Güres, Ali Bozan, Dilek Ebci, Deniz Yaylalı Özben, Özkan Cangüven, Ayşe Yılmaz, Serra Yılmaz, Süheyla Doğan, Sevtap Şahin Genç, Ali Kendirli, Bora Başkan, Yelin Bilgin, Güler Güngör, Zehra Erkuş, Deniz Koç, Nevin Hirik, Özge Karagöz, Ali Tanor, Emine Evci, Elena Carmona, Kıvılcım Harika Seydim, Berika Köksal, Aydın Volkan, Yeşim Buber, Fadime Doğan, Meyzi Barin, Ayşe Orhon, Sevil Baştürk, Enis Güleryüz, Ceren Turan, Emel Şahinkaya, Ayşe Bilge Koçoğlu, Andreas Ribbung, Orhan Esen, Zeliha Demirel, James M. Nordlund, Kıymet Lokum
(devam edecek)

İstanbul Modern'in sansürüne tepki basın açıklamamız ardından yayınlanan basın bültenleri, haber, makale ve cevaplar

English version:

NO TO BOTH "CONDITIONAL" AND "WITH COMMERCE FRIENDLY NATURE" CENCORSHIP!

We as people of art and culture, who are not agreeing with those statements with similar contents regarding the censorship debate, made by Turkish branch of International Association of Art Critics (AICA) and Turkish National Committee of the International Plastic Arts Association (UNESCO AIAP) the same day,

Comprehend the justification of İstanbul Modern's chief curator Mr. Levent Çalıkoğlu, the refusal of the work of art with it's given state, however following to the artist's reaction, backing to conditional acceptance propositions which are totally destroying and transmuting the artwork's given context, as a clear, rude, conditional censorship regardless of whatever the issue might have been among Bubi Hayon, his work of art “Oturak” (stool) and the establishment.

We observe that, Turkish branch of International Association of Art Critics (AICA) and Turkish National Committee of the International Plastic Arts Association (UNESCO AIAP) along with many artists who had chosen silence and mannerlessness, simply consider the behaviors of the market actors who take the “sensitivity” of the political and administrative powers, conservative bodies who has recently developed a passion for art collectorship as a threat and their interference with the artworks, as “the nature of commerce”.

Now we believe the situation is even more serious.

It would be impossible to think of Istanbul Modern and it's chief curator Mr. Levent Çalıkoğlu to be totally unaware of the type of works created by these eight artists throughout their careers prior to demanding “artworks with funds originated from their exhibit and sales to be donated to the museum and their activity”.

One should make sure that, Bubi Hayon has been censored, since in his own expression “in order to underline that artwork is not tabu or anything sacret and the museums are not temples”, he has come up in front of Istanbul Modern and it's chief curator Mr. Levent Çalıkoğlu with a gold and bronze composite stool, which is, in it's submitted form and context, a mature sample of continuum of his creation genre, well known to all of us.

For us, “Istanbul Modern” and “Levent Çalıkoğlu” are only the names of an establishment and it's curator who can only consider a chair exhibit-able and marketable to the collectors only with it's stool portion -ie. the submitted context- either removed or totally covered, hidden, obscured, slaughtered; as a silhouette.

For a modern art institution which is established either by private sector or government, whatever it is the amount of funds required for its activities, whoever it may address as collectors, for us, to defend the right to slaughter freedom of artistic creation or the freedom of transformation of the artistic creativity progress, furthermore to defend them insolently and immeasurably would be impossible.

Those artworks defined with different eligibility; not as “Acceptable”, “presentable to the collectors” or “marketable” but “selected for or considerable for exhibit” would never absolve this establishment's or it's chief curator's acts for us. (It would not change our mind even if we are reminded that “hypocrisy is within the nature of commerce”)

On the contrary, the identification definitions as “Istanbul Modern” and it's chief curator “Levent Çalıkoğlu” would remain invalid, at least for us, until an apology is made both to the modern art environment and to all artists primarily to Bubi Hayon.

We consider the whole course starting with the first moment of acceptance of the invitation, the creation of such an artwork, submission and the withdrawal and press release following to the applied fearless censorship, as Bubi Hayon's “artistical existence, activity, production”, applaud “oturak” which, surely will gain “value” day by day, for underlining an issue with serious lack of awareness in Turkish art society, and declare that until an apology is made, we are not any longer interested in participating to any artistic platform organized by Istanbul Modern, at where may be some other time, the same “Oturak” (stool) is to be exhibited, by the same or a different chief curator and with it's “submitted context untouched”.

Our guiding free spirit is awareness of our existence and surely is R. Mutt's “Fountain”.

Alphabetical list of signer artists, designers, musicians, illustrators, freelance or affiliated curators, directors of biennials and art institutions, art critics, art writers, art historians, art directors, art academics, art educators, art students, social scientists (The first signers):

Ali Akay, Hakan Akçura, Rüçhan Şahinoğlu Altınel, Fırat Arapoğlu, Burak Arıkan, Laleper Aytek, Bülent Barın, Şen Barkan, Bahadır Baruter, Murat Başol, Erim Bayrı, Ege Berensel, Ertan Birgül, Hüma Birgül, Hülya Botasun, Lütfiye Bozdağ, Selen Çatalyürekli, Emine Corduk, Özge Çelikaslan, Burak Delier, Özgür Demirci, Cansu Demiröz, Pelin Derviş, Hüsnü Dokak, Övül Durmuşoğlu, Elvan Ekren, Asuman Ercan, Ceren Erdem, Fulya Erdemci, Didem Erk, Özge Ersoy, Ekmel Ertan, Murat Ertel, Alp Esin, Deniz Gül, Genco Gülan, Ali Gürevin, Ayşe Gülay Hakyemez, Hakan Gürsoytrak, Deniz Ilgaz, Aslı Işıksal, Şule Kangüleç, Funda Karadağ, Gülfem Kessler, Selen Korkut, Vasıf Kortun, Erden Kosova, Seyit Battal Kurt, Mahmut Wenda Koyuncu, Raziye Kubat, Özlem Şekercioğlu Lesport, Beral Madra, Aşık Mene, Barış Mengütay, Serpil Odabaşı, İrfan Okan, Bager Oğuz Oktay, Alev Oskay, Yeliz Oskay, Suat Öğüt, Deniz M. Örnek, Zeynep Özatalay, Şefik Özcan, Aykan Özener, Önder Özengi, Dilara Özgül, İz Öztat, Yavuz Parlar, Tayfun Polat, Lebriz Rona, Necla Rüzgar, Ahmet A. Sabancı, Menekşe Samancı, Esra Sarıgedik, Niyazi Selçuk, Gonca Sezer, Şebnem Somel, Başak Şenova, Damla Tamer, Zeyneb Taşcı, Faika Berat Taşkıran, Orhan Taylan, Elif Gül Tirben, Tuğba Turan, Yeşim Ustaoğlu, Tahir Ün, Merve Ünsal, Arzu Yayıntaş, Adnan Yıldız, Demet Yoruç, Binnur Berkholz Zengin

Signers:

Todays zaman: Panel discussion becomes artistic town-hall meeting at İstanbul Modern

Two new articles from ArtLeaks and Hyperallergic about Istanbul Modern's censorship and our campaign

İstanbul Modern'in sansürüne tepki basın açıklamamız ardından yayınlanan basın bültenleri, haber, makale ve cevaplar

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Sat, 31 Dec 2011 13:44:00 +0000

(sondan başa sıralanmıştır.

devam edecektir...)

Güncel sanatta gündem: Sansür

Fırat Arapoğlu

31.12.2011 - BirGün

Sanatçılar, küratörler, eleştirmenler ve sanat tarihçilerinin belki de uzun zamandan sonra ilk kez bir olay etrafında kinik bir tavır sergilemedikleri, görüşlerini ifade ettikleri ve saflarını belirginleştirdikleri bir süreçteyiz. İstanbul Modern’in eğitim atölyelerini desteklemek üzere bazı sanatçılardan yapıt istemesi ve 10 Aralık’taki galada Bubi’nin “Oturak” isimli yapıtını sergilememe kararı alması; Leyla Gediz’in yapıtlarını İstanbul Modern’den çekme kararını açıkladığı basın açıklamasında belirttiği üzere, müzenin “bağış günlerinde ne tip eserlerin “rahat satıldığına” istinaden bir “örnek eser listesi” yollaması, bu süreci etkiledi ve güncel sanat dünyasındaki birçok ismin de şoke olmasına neden oldu.

FARKLILIKLAR

Genel olarak bakıldığında ortada altı farklı grubun gözüktüğü görülüyor: a) AICA - Türkiye (Uluslararası Sanat Eleştirmenleri Derneği) b) UPSD (Uluslararası Plastik Sanatlar Derneği) c) Hakan Akçura’nın öncülüğünde yazılan “sansür” metnine imza atanlar -ki aralarında bulunmaktayım- d) Mürüvvet Türkyılmaz, Ceren Oykut, Neriman Polat, AtılKunst’un aralarında bulunduğu, olayı yine “sansür” olarak isimlendiren, ama Akçura’nın metnine katılmayan bir sanatçı grubu e) Tüm bu sürece dair hiçbir örgütlenmeye gitmeyen ve olaya katılmayan sanatçılar f) Bu olaya girmeye çekinenler – gölgesinden korkanlar - ya da hiçbir fikri olmayan sanatçı müsveddeleri.

Sansür kavramı, “demokrasi” kavramı gibi problemli ve rahatlıkla manipüle edilebilen bir kavram – ki bunun da izdüşümleri günlük yaşamda fazlasıyla hissedilmekte. Bir yayının ya da yapıtın “iktidarca” denetlenmesi ve gösterimine izin verilmemesi olarak tanımlanan sansürün işte bu bağlamda sanatçılar, sanat dernekleri, müzeler gibi kurumlar ve eleştirmenleri bir tartışma ortamına getirdiği muhakkak. Bu noktada basın bildirileri birbirini takip etti ve ortaya tam anlamıyla bir kaosun çıkmasına neden oldu ki; ben bu kaosun verimli bir sürece ön ayak olacağını ummaktayım. Peki, Bubi ve İstanbul Modern arasında yaşanan bu süreçte şu an elimizde olanlar neler?

SANAT ELEŞTİRMENLERİ

Öncelikle benim de üyesi olduğum dernek olarak AICA Yönetim Kurulu’nun süreci iyi değerlendiremediğini, taraf olmamayı seçtiğini zannederken, büsbütün UPSD gibi bir kurumla – birazdan değineceğim – yan yana algılandığını düşünmek gerekiyor. AICA homojen bir kitle değil, monolitik düşüncelere de sahip değil – Akçura’nın başlattığı imza sürecindeki ilk imzacılar arasında AICA’dan Ali Akay, Beral Madra, Pelin Derviş, Ferhat Özgür ve bu metnin yazarı bulunuyor. Bildiri metinlerinde nominal olmamaları – metinde İstanbul Modern’in ve Bubi’nin adının geçmemesi başlı başına bir fecaattir – da işin cabası. UPSD her zamanki gibi Bedri Baykam’ın kişiliği üzerinden olaya dâhil olmuş, sözde yönetim kurulu olarak isimlendirilebilecek bir biçimde basın bildirileri kaleme almıştır. Şu açık ki, UPSD’nin ulusalcı yaklaşımını tasvip etmek olası değil ve metinleri Baykam’ın yazdığını anlamak için, onun yazılarına biraz aşina olmak yeterli. UPSD’nin kendisini aklama sürecinde AICA adını kullanması da pozisyonlarını sağlama adına net ortada.

KRİZİ YÖNETEMEDİ

27 Aralık’taki İstanbul Modern’deki konuşma sonrasında AtılKunst, Mürüvvet Türkyılmaz, Ceren Oykut, Gözde İlkin ve Güneş Terkol, “Hayal ve Hakikat” sergisindeki çalışmalarını geriye çektiler. Bubi Hayon’un duruşunun “ikircikli” olduğunu belirtirlerken, olayın tam anlamıyla bir “sansür” olduğunun net altını çizdiler – UPSD’yi anlamak zor değil ama işte AICA’nın bu “netliği” sergileyememesi iyi bir sınav olmadı. İstanbul Modern’in olaya kesinlikle dâhil olmaması ve şef küratörü Levent Çalıkoğlu’nun da bu sessizliği sürdürmesi krizi iyi yönetemediklerine ve zan altında kalmalarına neden olmuş durumda. Bundan sonraki süreçte ne gibi bir açıklama yapacaklarını bilemem –ki Levent Çalıkoğlu’nun da bir AICA üyesi olduğunu belirtelim.

Sonuç olarak, bence, alınması gereken karar Bubi’nin çalışmasının satılmama riski olsa bile yine de gala gecesine alınması ve müzayedeye katılmasıydı. İstanbul Modern’in gala gecesinde sergilenmesi için ürettiği "Oturak" adlı işinin sergilenmesinin sakıncalı bulunması, kelimenin tam anlamıyla sansürün alasıdır. Yapıt açık bir biçimde sansüre uğramıştır. Hayal ve Hakikat Sergisi’nden işlerini çeken sanatçılar ve AICA’nın burada gözden kaçırdığı nokta, Bubi’nin bu yaklaşımı net bir biçimde sansür olarak adlandırması ve imza kampanyası için Hakan Akçura’nın nezdinde imza atanlara teşekkür etmesidir. Sonuca bağlamak gerekirse –ki bu ertelenen bir “geçici” sonuçtur– bu tartışmanın, güncel sanatta yarattığı kırılmanın verimli bir kanala akacağı muhakkak. Öncelikle dernekler bir özeleştiri sürecine girecekler –UPSD’den bunu beklemek mümkün değil-, sanatçılar ve küratörler kurumlar ile olan ilişkilerini gözden geçirecek ve son olarak zaten sayıları adam akıllı az olan eleştirmenler de hızlı karar alma ve uygulama noktasındaki zamanlama hataları için bir ders almış olacaklar. Kinik tavır sergileyenler içinse verimli bir gelişme yok, politik-miş gibi davranmaya ve piyasaya entegre davranmaya devam edecekler, sanat tarihinin onları asla bir “öncü” olarak anmayacağını bilmeden.

Hakan Akçura'nın İstanbul Modern Açıklaması'na cevabı

(iletilmiştir)

Ben hayatımda kendini bu kadar sanatın ağababası, "lütfen açıklama yapan" küstah efendi, karşısındaki sanatçıları ise ancak "hayretle" izlenecek ve kanı sağılacak böcekler olarak gören, “Benim oğlum bina okur, döner, döner gene okur” bir açıklama görmedim.

Yaptığını, ettiğini savunmanın bile bir adabı vardır, karşısındakileri, karşısındakilerin dediğini, eylediğini eşitin saymayı, görmeyi, umursayıp, dikkate almayı gerekli kılan...

Utanmalısınız.

30.12.2011

Bahadır Baruter'in İstanbul Modern Açıklaması'na cevabı

(iletilmiştir)

Sayın Çalıkoğlu,

Bizi hayal ettiğiniz niteliklerde biz de sizi hayal edebilmek için, biz birkaç kendini bilmez, bir gölge 'kırotör ekibi' kurduk ve aramızdaki konuşmalarda bir süreliğine 'Ç' harfinin soyadınızda "yer almamasına karar verdik"... ama aslında "tüm etkinliklerimizde sansürün karşısındayız".

30.12.2011

İstanbul Modern'in açıklaması

Sanata ve sanatçıya destek veren, yapıtları koruyup sergileyen bir kültür-sanat kurumu olarak, Gala Modern gecesini takiben ortaya çıkan tartışmayı hayretle izledik. Daha önce bu konuda açıklama yapmamıza rağmen, tartışmaların yapıcı bir diyaloğun önüne geçtiği bu noktada ek bir açıklama yapma ihtiyacı hissettik.

Ziyaretçileri ve destekçileriyle ayakta kalmaya çalışan bir kültür-sanat kurumu olan İstanbul Modern’de, eğitim programlarımıza destek sağlamak amacıyla Gala Modern gibi etkinlikler düzenliyoruz. Bu tip etkinlikler tüm dünyada benzer kurumlarca gerçekleştirilmekte ve tamamen gönüllülük esasına dayanmaktadır. Kamuya kapalı bu özel gece, herhangi bir sergileme amacı taşımamakta, İstanbul Modern'in eğitim programlarına kaynak yaratmak için gerçekleştirilmektedir. Gecenin amacı, etkinliğe bağış yaparak destek veren sanatçılara da ifade edilmiştir. Burada hedeflenen, davetliler arasındaki destek yarışıyla müzenin eğitim programının geliştirilerek daha ileri bir noktaya taşınmasıdır.

Bu konudaki diyaloğun başlangıcında diğer tüm sanatçılarımıza olduğu gibi sanatçı Bubi’ye de gecenin niteliği ve önemi ayrıntısıyla açıklanmış ve sanatçının yapacağı bağışın gecede eğitim programına destek amacıyla destek yarışına sunulacağı ifade edilmiştir. Sonrasında ise küratör ekibimiz sanatçı tarafından yapılacak bağışın gecede yer almamasına karar vermiştir. Kaynak yaratmak için düzenlenen ve kesinlikle bir sergi niteliği taşımayan bu özel etkinliğe katılan tüm yapıtlar küratör ekibimizin seçimi neticesinde belirlenmektedir; buradaki seçim hakkı küratörlerimize, dolayısıyla da kuruma aittir.

Her zaman özgür bir sanat ortamının arkasında olan İstanbul Modern, tüm etkinliklerinde sansürün karşısında durmuştur. Bu açıklamamızın yaşanan olayın yanlış yorumlanmasının önüne geçeceğini ümit ediyoruz.

30.12.2011

'Sansür' tartışmasında yeni bir mektup var

'Hayal ve Hakikat'ten eserlerini çeken Leyla Gediz'e İstanbul Modern'in başküratörü Levent Çalıkoğlu da bir mektup yazdı

Fisun Yalçınkaya

Sabah / 30.12.2011

Sanatçı Bubi'nin sipariş üzerine yaptığı Oturak adlı eserinin İstanbul Modern'de düzenlenen Gala Modern gecesine kabul edilmemesi sonrası yaşanan 'sansür' tartışmalarıyla ilgili, dün hem müze bir açıklama yaptı hem de müzenin başküratörü Levent Çalıkoğlu, 'Hayal ve Hakikat' sergisinden eserlerini çekeceğini açıklayan sanatçı Leyla Gediz'e yazdığı mektubu SABAH'la paylaştı. Çalıkoğlu, Gediz'e hitaben yazdığı mektupta, Gediz'in 'sansür ile ilgili' önceki tutumunun farklı olduğunun altını çiziyor: "İstanbul Modern'e ve bana karşı şu ana kadar hangi tavizi vermek durumunda kaldın? Bu ne haksız bir itham. Müze olarak, senin haklarını ne zaman ve hangi örnekte yok saydık? Keşke ilk gün gerçek fikirlerini söyleseydin. Çok net bir şekilde 'Sergime hazırlanıyorum, beni gelecek yıl düşünün' demedin mi? Kaldı ki tıpkı senin gibi daha önce bu teklifin götürüldüğü ve kabul etmeyen sanatçılar oldu, elbette samimi gerekçelerini açıklayarak. Bundan daha doğal ne olabilir ki? (....) Cumartesi günü telefonda 'Bubi gibi bir gerzeğin oyununa gelmemek gerek' diyen sen değil miydin? Telefon konuşmamızda söylediklerinle tam tersi sözler sarfediyorsun. 'Tüm dünyada müzelerin bu tür özel uygulamalar gerçekleştirdiğini, bunu bilmemenin cahillik olduğunu, insanların artık dünyaya bakması gerektiğini' sen söylemedin mi? Tavrını gerçekten büyük bir haksızlık olarak görüyorum."

'Sansürün karşısındayız'

İstanbul Modern de yaptığı yazılı açıklamada ilk yaptığı açıklamanın arkasında durarak yaşanan olayların sansür olmadığının altını bir kez daha çizdi ve müzenin her zaman sansürün karşısında olduğunu vurguladı: "Yaşanan tarşımaları hayretle izliyoruz. İstanbul Modern'de, eğitim programlarımıza destek sağlamak amacıyla Gala Modern gibi etkinlikler düzenliyoruz. Bu konudaki diyaloğun başlangıcında diğer tüm sanat- çılarımıza olduğu gibi sanatçı Bubi'ye de gecenin niteliği ve önemi ayrıntısıyla açıklanmış ve sanatçının yapacağı bağışın gecede eğitim programına destek amacıyla destek yarışına sunulacağı ifade edilmiştir. Sonrasında ise küratör ekibimiz sanatçı tarafından yapılacak bağışın gecede yer almamasına karar vermiştir. Buradaki seçim hakkı küratörlerimize, dolayısıyla da kuruma ait. Her zaman özgür bir sanat ortamının arkasında olan İstanbul Modern, tüm etkinliklerinde sansürün karşısında durmuştur."

‘Oturak’ istifa getirdi sanatçılar protesto etti

İstanbul Modern’in, Bubi’nin sipariş üzerine hazırladığı “Oturak” adlı eserini uygun bulmamasıyla başlayan tartışmalar sürüyor. Bubi Uluslararası Plastik Sanatlar Derneği’nden istifa ederken, sanat dünyasının önemli isimleri de Bubi’yi destekleyerek İstanbul Modern’i protesto etti

HThayat - 30.12.2011

Sanatçı Bubi’nin İstanbul Modern’in müzeye gelir amaçlı olarak düzenlediği Gala Modern gecesi için hazırladığı “Oturak” adlı eserin küratör Levent Çalıkoğlu tarafından uygun bulunmamasıyla başlayan tartışmalar dinmiyor. Bubi, oturağın lazımlığa benzeyen bölümünün kaldırılması ya da üzerinin örtülmesinin istendiğini belirterek, bunun bir sansür olduğunu söylemişti. Uluslararası Plastik Sanatlar Derneği (UPSD) yaptığı açıklamada, olaya üzüldüklerini ama eserin geri çevrilmesinin bir sansür olarak kabul edilemeyeceğini belirtti. Uluslararası Sanat Eleştirmenleri Derneği (AICA) de benzer bir açıklamayla olayın sansür olarak nitelenemeyeceğini ifade etti.

Bubi, kendisine destek olmadığını düşündüğü UPSD TürkiyeMerkezi’ndeki üyeliğinden istifa etti. Bubi yaptığı basın açıklamasında derneği ve başkanı Bedri Baykam’ı zor durumda bırakmamak için istifa ettiğini söyledi. UPSD, Bubi’nin istifasını hayret ve üzüntüyle karşıladıklarını ve kararını gözden geçirmesi için kendisine 7 Ocak’a kadar süre tanıdıklarını belirtti. Bu arada, içlerinde Ali Akay, Burak Arıkan, Bahadır Baruter, Fulya Erdemci, Genco Gülan, Hakan Gürsoytrak, Vasıf Kortun, BeralMadra, İrfan Okan, Ferhat Özgür, Necla Rüzgar, Başak Şenova, Orhan Taylan, Yeşim Ustaoğlu ve Adnan Yıldız gibi isimlerin bulunduğu bazı sanatçılar, Hakan Akçura tarafından yazılan “Sansürün koşullusuna da, doğası ticari yaşama uyanına da hayır!” başlıklı bir bildiriye imza atarak hemİstanbulModern’i hem UPSD ve Uluslararası Sanat Eleştirmenleri Derneği’ni (AICA) hemde olay karşısında sessiz kalan sanatçıları kınadı.

Gediz, sergideki eserlerini geri çekti

İstanbul Modern’e olan tepkiler önceki günmüzede “Hayal ve Hakikat” sergisi kapsamında düzenlenen söyleşi sırasında da sürdü. Konuşmacılardan Mürüvvet Türkyılmaz, gündem dışına çıkarakmüzenin tutumuyla ilgili fikirlerini belirtti ve söyleşi kısa sürede bir protestoya dönüştü. Mürüvvet Türkyılmaz, Leyla Gediz ve Ceren Oykut gibi sanatçılar sergi alanına giderek kendi eserlerinin de yer aldığı salona “İstanbulModern sansürcüdür” yazılarının bulunduğu afişler astı. Bubi, dün bir açıklama daha yaparak Oturak’ın sakıncalı bulunmasının sansür olmadığını savunan UPSD’nin şaşkın bir tavır içine girdiğini ifade etti. Bu arada sanatçı Leyla Gediz de İstanbul Modern’i protesto ederek “Hayal ve Hakikat” sergisindeki eserlerini geri çekti.

Sanata Bubi tuzağı

Birgün - 30 12 2011

Bubi’nin oturaklı taht yapıtına İstanbul Modern’in uyguladığı sansüre tepkiler hızlı bir şekilde büyüyor. Geçen gün bizzat Modern’in kalbinde, konferans salonunda sanatçılar ve eleştirmenlerin katılımıyla büyük bir protesto düzenlendi. Başta küratör Levent Çalıkoğlu olmak üzere muhatapların olmadığı tartışma benim açımdan çok önemli. İlki bizzat müze ve galeriler dahil sanat dünyasının-sistemin tam kalbinde yer alan sanatçıların hoşnutsuzluklarını dillendirmesiydi. Ben sistemin dışında ya da “bıraktırılan” sanatçıların sitemlerine fazlasıyla alışığım; ama ilk defa bizzat içeri’de olan insanlardan fazlasıyla politik sözler duymak, hatta yapıt çekme eylemine gitmek üzerinde düşünmeyi hakkediyor. Yaklaşık 20 yıldır fazlasıyla görünür olan, hatta rezidans programlarıyla sanatçıların kıyasıya rekabet ettiği şirket-müze-sanat merkezi ilişkileri ilk defa bu kadar sert bir dillendirilmiş oluyor. Üstelik Eczacıbaşı’nın tam Emek Sineması’na niyetlendiği (eylemi biz yapalım o konsun) bir aşamada SANAT A.Ş. de böyle bir çatlak ses gelmesi bence önemli... Elbette bu çekilme ve protestoları abartmıyorum, ya da buradan şirket-sanat ilişkilerinin ciddi bir yara alacağını da umut etmiyorum. Ama yine de “içerden” bu kadar görünür bir hoşnutsuzluk duymak önemli geliyor. Özellikle 4-5 yıldır İstanbul, Dubai endeksli çağdaş-güncel sanat dünyasında çok önemli bir yere oynuyor; elbette bu alandaki yoğun spekülasyon ve rekabet ilişkileri son on yıldır sanat ve kültür endüstrisini yöneten kadroları dönüştürüp-değiştirecek; bu bekleniyordu zaten... Ben bu protestoları biraz da buradan okumak yanlısıyım. Çünkü var olan yapı, genç kuşak sanatçılar da dahil var olan potansiyeli tümden kuşatamayacak, oturmuş networklarla çalışıyordu. Bu talepler biraz da yetersiz networklara bir itiraz tonu taşıyor... Müzenin baş küratörü Levent Çalıkoğlu’na dönük hoşnutsuzluk, son on yıldır bir sanatçı portföyünü yöneten, iktidarının marjinal faydasını yaşayan bir isme dönük de aynı zamanda…

Müzede gerçekleşen protestoda vurgulanan en önemli yönlerden biri de, bir sosyal sorumluluk ve destek vitriniyle sanat alanında aktif olan şirket mantığının şeffaflık, sorgulanabilirlikten uzak bir profil vermeleriydi. Tartışmalarda ortaya çıkan diğer bir ihtiyaç ise, Türkiye sanat dünyasında mutlak bir “dışarı”nın olması ihtiyacıydı… Yani hiç bir zaman içeriye alınmayı kabul etmeyecek bir bağımsız alanına ihtiyacı… Çünkü biliyoruz ve defalarca da yazdık ki, sistem en sert politik unsurları bile çok hızlı bir şekilde kendine eklemleyebiliyor… Hatta var olan bienaller ve güncel sanat nerdeyse kendini radikal politik bir yüzey üzerinden örgütlüyor… Apolitik bir politizm yani. Berlin ile karşılaştırıldığında İstanbul güncel sanat dünyası kendilerini bir an içeri atmaya hevesli, fazlasıyla sistem karşıtı dile sahip genç sanatçı nüfusuna sahip. Mutlak bir dışarı olabilse eğer, o içerisine ya da içeriyi içerden (!) değiştirmeye çalışanlara da büyük bir ivme katacaktır eminim. Ama en azından son Bubi ve İstanbul Modern vakası neyin olmayacağını göstermesi açısından önemli… Temenni bu protestonun, hoşgörü altında çabucak içeri alınmaması olacak.

Modern’de oturak kavgası

İstanbul Modern’in sanatçı Bubi’nin “Oturak” eserine sansür uygulaması sanat dünyasını karıştırdı. Sanatçılar konuyla ilgili muhatap bulamadıklarını söylüyor

Serdarhan Aksoy

Taraf - 29.12.2011

İstanbul Modern Müzesi Şef Küratörü Levent Çalıkoğlu’nun sanatçı Bubi Hayon’un Oturak adlı eserini geri çevirmesine tepki yağıyor. İstanbul Modern Gala Modern gecesi için Bubi’ye

müzayedeyle satılmak üzere bir eser sipariş etmiş, fakat eseri konsept dışı bularak koleksiyonerlere sunmama kararı almıştı.

Oturak ’ın sergilenmesi için Bubi’den eserdeki “lazımlığa” benzer kısmı kaldırılmasını ya da üstünü örtmesini talep etmişti.

Taraf gazetesinde yer alan habere göre; önceki gün İstanbul Modern’deki Hayal ve Hakikat sergisi kapsamında düzenlenen bir söyleşide, aralarında sanatçılar Mürüvvet Türkyılmaz ve Neriman Polat’ın da bulunduğu konuşmacılar Bubi’ye uygulanan bu sansüre tepki gösterdi. Mürüvvet Türkyılmaz sergi bağlamında konuşmadan önce, İstanbul Modern’in Bubi’nin eserine yaklaşımı konusunda açıklama yaptı. Protestoya dönen toplantıda sanatçılar, kendi eserlerinin de bulunduğu salona “İstanbul Modern Sansürcüdür” yazılı afişler astılar ve hatta Mürüvvet Yılmaz ve Leyla Gediz gibi önemli isimlerin dâhil oluduğu beş sanatçı sergiden eserlerini çekti.

Küratörlü bir alan olduğu için sansür değil

Bubi’nin kendisine destek olmadığı gerekçesiyle üyelikten istifa ettiği Uluslararası Plastik Sanatlar Derneği ise “Bubi Hayon ve İstanbul Modern arasındaki ilişki, davet üzerine gerçekleşen bir küratörlü alanın, sipariş iş sergisi konumundadır. Bilindiği gibi, sanat eserini, düşünceyi halka, sanatsevere ulaştıran aracı kurumların bu yapıtları seçme ve sunup sunmama hakkı vardır. Bu nedenle küratörlü sergilere seçilmeyen sanatçıların yapıtları, yayınevlerinin basmadıkları kitaplar, gazetelerin yayınlamadıkları makaleler/haberler, tiyatroların sahneye koymadıkları eserler, galerilerin sergilemeye seçmedikleri yapıtlar sürekli olarak gündemde olan uygulamalardır” ifadeleriyle uygulamanın sansür olmadığını savunmuştu.

Hayır, bu bir sansürdür

Öte yandan altında sanatçılar, küratörler, bienal yönetmenleri, tasarımcılar, müzisyenler, sanat eleştirmenleri, sanat öğrencileri ve sosyal bilimcilerin imzası bulunan “Sansürün Koşullu’suna da Ticarî Yaşama Uyanı’na da Hayır” başlıklı bir bildiri yayımlandı.

Sansür tartışmasıyla ilgili olarak Uluslararası Sanat Eleştirmenleri Derneği’nin Türkiye Şubesi’nin ve Uluslararası Plastik Sanatlar Derneği’nin aynı gün yapmış olduğu birbirine benzer iki açıklamaya katılmayan imzacılar bildiride, “Unutulmamalı ki, Bubi Hayon, verili biçim ve bağlamıyla, hepimizin bildiği yaratım çizgisinin devamı, olgun bir örneğiyle, kendi ifadesiyle ‘sanat yapıtının bir tabu olmadığını, kutsal olmadığını, müzelerin birer mabet olmadığını vurgulamak için’ altın ve bronz karışımı bir Oturak ’la İstanbul Modern ve Levent Çalıkoğlu’nun karşısına ‘çıktığı için’ sansürlenmiştir. (...)

Devlet ya da özel sektörce kurulmuş, işletilen bir ‘modern’ sanat kurumunun kendi etkinlikleri için gereksindiği paranın miktarı ne, koleksiyoner muhatapları kim olursa olsun, sanatsal yaratım özgürlüğünü katletme hakkını, sanatsal yaratım sürecinin niteliğini dönüştürebilme özgürlüğünü -üstelik bu kadar sınırsız ve kaba bir biçimde- savunmak, bizce olanaksızdır” ifadeleriyle Bubi Hayon’un eserine uygulanan sansürü sert bir dille eleştirdi. Biz de yaşanan süreci eserin sahibi Bubi ve sanat alanındaki yetkin isimlerle konuştuk.

Politik bir mesajım yok

İstanbul Modern’in Gala Gecesi’nde sergilenmek üzere benden bir eser istendi. Levent Çalıkoğlu bu süreçte hiçbir öneri de sunmadı. Ben bir buçuk ay çalıştım ve Oturak eserimi yaptım. Sonra bir müze görevlisi geldi ve Oturak’ın sergilenmesinin sakıncalı olduğunu söyledi. Ben de istedikleri değişiklikleri yapmayacağımı söyledim. Çok şaşkınım.

Ama asıl şaşkınlığım kurucuları arasında yer aldığım Uluslararası Plastik Sanatlar Derneği ve Uluslararası Sanat Eleştirmenleri Derneği’nin kraldan çok kralcı tavrınadır. Çünkü sansürün yanında yer aldılar. Ben bunun kişisel olarak Levent Çalıkoğlu ile de alakalı olduğunu sanmıyorum. Oturak çağrışımının koleksiyonerleri rahatsız edebileceğini düşünmüş olabilirler. Fakat benim işlerime bakılırsa politik şeyler yapmadığım görülür. Hiçbir politik mesajım yok. Sanatın taşıyıcı olmasına da karşıyım; ben farklı şeyler düşünüyorum. Öte yandan eserimin sergilenmesini engelleyerek koleksiyonerlerin yerine de karar vermiş oldular. Bu da çok yanlış.

Kral olduğunu sanan bir deli

Vasıf Kortun - Küratör İstanbul Modern açıldığı 2003 yılının sonundan beri ilk kez kamusallığa kavuştu, hem de istemeden. Bu da kötü bir durum değil, sanatçıların terk ederek sahiplendiği; kültür ve sanat cemaatlerinin imza kampanyasıyla protesto ettiği kurum bundan sonra operasyonlarını kendi keyfine göre sürdüremeyecek ve umursamaz davranamayacak.

Bu ilk değildi. İstanbul için olağanüstü büyük bir kazanım olabilecek Batıcıl sanat tarihine yamuk bakan çok değerli müze insanı David Eliott, yönettiği müzenin tacizine ancak sekiz ay tahammül edebildi. Doug Aitken gibi bir sanatçıyla adeta dalga geçildi. İstanbul Modern’in bunlar gibi örneklerle bezenmiş bir geçmişi var, ama hiç umursamıyor, kurumsallığın en basit protokollerine kayıtsız kalıyor. Kurumların güçleri sanatçıların ve hitap ettikleri cemaatlerin onlara verdikleri izinle, güvenle sınırlıdır.

Kurumlar bunu hak etmek zorundadır, kurumlar kamuya borçlu başlarlar. İstanbul Modern adı konulmayan o toplumsal mütabakata hiçbir zaman riayet etmedi, belki de öyle bir kontratın farkında bile olmadı. Finans, güç, halkla ilişkiler, basın, devlet desteği... Tüm bunlar yetmiyor. Yola başka yerden çıkmak lazım. Zor değil, İstanbul Modern varoluş yetkisini aldığı sanatçılara kulak verirse toparlanır, kent kazanır. Aksi takdirde geçen hafta Jacques Lacan üzerinden Jerry Saltz’dan twitlediğim gibi “Kral olduğunu sanan deli, kendini kral sanan kraldan daha deli değildir. Kral olmak için insanların kral olduğunuza inanması lazım. Kral olmak bir ilişkidir. İstanbul Modern kral olduğunu sanan, bir deliye dönüşmektedir.” Vasıf Kortun’un konuyla ilgili facebook hesabında paylaştığı metindir.

Suya sabuna dokunmasın

Ali Şimşek - Eleştirmen Bubi’nin eserinin sansürlenmesi üzerine İstanbul Modern’de yapılan eylem, kurumun içinden gelen ilk tepki olması bakımından çok önemli. Eylemde Leyla Gediz, Levent Çalıkoğlu’nun “suya sabuna dokunmayan” işler istediğini itiraf etti ilk kez. Uluslararası Sanat Eleştirmenleri Derneği’nin Türkiye Şubesi de çuvalladı bu konuda.

Çünkü İstanbul Modern’le aralarında organik bir bağ var. Bunun sanatın şirketleşmesinin patlama noktası olduğunu düşünüyorum. Öte yandan bir müzenin fon oluşturmak için müzayede düzenlemesi kabul edilebilir değil. Sanatçılardan bağış istiyorlar, sonra eseri satıp para kazanıyorlar. Müzeler sanatçıları desteklemek için vardır, soymak için değil. Uluslararası Plastik Sanatlar Derneği yaptığı açıklama da yersiz. Bir küratörün bir sanat eserine bu şekilde müdahale etmesi de kabul edilemez. Küratör eseri korur.

Artık sanat alanından şirketlerin çekilmesi gerekiyor. Bu alanda olmaları sosyal sorumluluk gibi, sanata destek gibi gösteriliyor; ama sanatçıların üzerinde baskı oluşturuluyor bu şekilde.

Levent Çalıkoğlu’nun istifa etmesi gerekiyor.

'Sanatçılardan özür dilenmesini bekledik'

Mürüvvet Türkyılmaz - Sanatçı Yaptığımız eylemin en büyük amacı, sanatçıların ortak sorunlarını dile getirmekti. Bunun içeriden gelmesi müzeyi olumlamak gibi değil, hesap sormak anlamına geliyor. Eylemle bir diyalog zemini yaratmaya çalıştık, ama muhatap bulamadık. İstanbul Modern’in Hayal ve Hakikat sergisi sanatçılarından ve genel olarak sanatçılardan bir özür dilemesini bekledik.

Uluslararası Sanat Eleştirmenleri Derneği’nin açıklamasından da tatmin olmadık. Ben sergideki işimi çektim. İlk aşamada beş sanatçı eserlerimizi sergiden çektik, ancak bu sayının arttığını biliyoruz.

Müze bir açıklama yapmalıydı

Neriman Polat - Sanatçı Ben bunun bir sansür olduğunu düşünüyorum. İstanbul Modern bizi mutahap almadı. Bunun sansür olmadığını düşünüyorlarsa, açıklama yapmaları gerekiyor. Biz oradaydık, onlar yoktu. Bubi’ye de büyük saygısızlık yaptılar. Uluslararası Plastik Sanatlar Derneği’nin açıklaması konusunda ise böyle durumlarda her zaman bir kılıf uydurabilirsiniz. Zaten biz Plastik Sanatlar Derneği’ni tanımıyoruz, o dernek bizi temsil edemez; çünkü Bedri Baykam doğrultusunda hareket eden bir dernek.

İstanbul Modern’in açıklaması

İstanbul Modern’in sanatseverlere sunduğu eserler, müzenin sanat uzmanları, küratörleri ve ilgili kurulları tarafından özgürce seçilir. İstanbul Modern, eser seçimlerini, dünyadaki başka müzelerde de geçerli olan uygulamalar paralelinde, sanatsal değerin yanı sıra, müzenin vizyonu ve amaçlarına ilişkin çok » Neriman Polat - Sanatçı Ben bunun bir sansür olduğunu düşünüyorum. İstanbul Modern bizi mutahap almadı. Bunun sansür olmadığını düşünüyorlarsa, açıklama yapmaları gerekiyor. Biz oradaydık, onlar yoktu. Bubi’ye de büyük saygısızlık yaptılar.

Uluslararası Plastik Sanatlar Derneği’nin açıklaması konusunda ise böyle durumlarda her zaman bir kılıf uydurabilirsiniz. Zaten biz Plastik Sanatlar Derneği’ni tanımıyoruz, o dernek bizi temsil edemez; çünkü Bedri Baykam doğrultusunda hareket eden bir dernek. çeşitli ölçütlere göre yapmaktadır. Eğitim programlarımızı desteklemek amacıyla düzenlendiğimiz Gala Modern gecesi için sanatçıların ürettikleri çalışmalar da bu ölçütler doğrultusunda değerlendirilir. Gala Modern’de yer alacak sanat çalışmalarının seçim kararı İstanbul Modern’e aittir.

Sansür mü, küratörün seçimi mi?

İstanbul Modern'in, Gala Modern bağış gecesi için sanatçı Bubi'ye sipariş ettiği Oturak adlı eseri kabul etmemesi sansür mü yoksa küratör tercihi mi? Sanat dünyası bunu tartışıyor. 'Sansür' diyenler Hayal ve Hakikat'ten eserini çekiyor

Fisun Yalçınkaya

29.12.2011 / Sabah

İstanbul Modern tarafından sanatçı Bubi'nin sipariş üzerine yaptığı Oturak adlı eserinin Gala Modern gecesine kabul edilmemesi, sonrasında kimi sanatçıların, derneklerin de konuyla ilgili tavır alması 'sanat dünyasında sansür tartışmasını' ateşledi. Tartışmalar yaşanan olayın 'Küratörün tercihi mi yoksa sansür mü?' sorusu ekseninde gelişiyor. Bazı sanatçılar olayı sansür olarak nitelendiriyor, kimi sanatçı dernekleri ve eleştirmen derneği ise olayın üzücü olduğunu ama sansür olmadığını açıklıyor. İstanbul Modern ise olay ilk ortaya çıktığında yaptığı açıklamanın hâlâ arkasında: "İstanbul Modern'in sanatseverlere sunduğu eserler, müzenin sanat uzmanları, küratörleri ve ilgili kurulları tarafından özgürce seçilir." Fakat, konuyla ilgili tartışmalar bu yılın gözde sergilerinden 'Hayal ve Hakikati'i de yakından ilgilendirmeye başladı. Çünkü önceki gün ve dün bazı sanatçılar olayın sansür olduğunu düşünerek sergiden eserlerini çekeceklerini açıkladı.

Dün yedi sanatçı 'Hayal ve Hakikat' sergisinden eserlerini geri çekeceğini belirtti. AtılKunst sanat grubu, sanatçılar Mürüvvet Türkyılmaz, Ceren Oykut, Gözde İlkin ve Güneş Terkol "Bubi Hayon'un ikircikli sanatçı duruşunu desteklemediğimizi açıklıyoruz" diyerek Bubi'nin tavrını eleştirdiler. Ama "Sansüre karşı duruşumuzu ortaya koymak için çekilmeye karar veriyoruz," diyerek de İstanbul Modern'nin tavrının sansürcü olduğunun altını çizdiler. Eserini geri çeken bir diğer sanatçı da Leyla Gediz. Gediz müzenin başküratörü Levent Çalıkoğlu'na hitaben yazdığı mektubunda kendisinin de Gala Modern için davet edildiğini ama reddettiğini, çünkü sanatçılardan eser sipariş edilen Gala Modern organizasyonunu onaylamadığını, olayın da sansür olduğunu belirtti.

İstanbul Modern ilk yaptığı açıklamayı aynen tekrar etti. Ancak sergi için sanatçılarla müze arasında anlaşma yapıldığı biliniyor. Sanatçıların eserlerini geri çekmeleri durumunda nasıl bir prosedür uygulanacağı belli değil.

Önceki gün müzede gerçekleşen eylem hakkında ise Bubi SABAH'a "Türkiye'de halen yürekli sanatçılar olduğunu bilmek çok güzel. Eylemden haberim yoktu. Gazeteden okudum ve çok duygulandım" dedi.

Sanatçı Bubi'nin de kurucuları arasında olduğu Uluslararası Plastik Sanatlar Derneği (UPSD) olayla ilgili ilk açıklamasında Oturak eserinin İstanbul Modern tarafından kabul edilmemesine üzüldüklerini ancak ortada sansür olmadığını belirtmiş, bunun bir tercih olduğunu vurgulamıştı. Bubi, üyesi olduğu derneğin kendisini korumadığını düşünerek, dernekten istifa etti. Bubi'nin istifa ettiği UPSD'nin başkanı sanatçı Bedri Baykam, Bubi'ye yönelik bir açıklama yaparak "İstifa mektubunuzu hayret ve üzüntüyle karşıladık. Sizin gibi değerli bir sanatçımızın UPSD'den ayrılmasına razı olmamız kolay değil," diyerek ek süre tanıdı. UPSD, ikinci bir basın açıklaması yaparak, kendisine Bubi konusunda yöneltilen eleştirilere yanıt verdi ve ilk açıklamasının arkasında durdu.

Uluslararası Sanat Eleştirmenleri Derneği AICA da önceki gün basın açıklaması yaptı. Dernek açıklamasında ortada bir sansür olmadığını belirtti.

Bu arada sanat dünyasının önde gelenlerinden Fulya Erdemci, Hakan Gürsoytrak, Vasıf Kortun, Beral Madra, Ferhat Özgür, Necla Rüzgar, Başak Şenova, Yeşim Ustaoğlu, Adnan Yıldız gibi isimler sanatçı Hakan Akçura'nın kaleme aldığı "Sansürün koşullusuna da, doğası ticari yaşama uyanına da hayır!" başlıklı bir bildiriye imza atarak olayın sansür olduğunu savundu.

‘Oturak’ sanatçıları böldü

İstanbul Modern’in 10 Aralık’taki Gala Gecesi’nde satışa sunulmak üzere sanatçı Bubi’nin yaptığı bronz - altın görünümündeki “Oturak” adlı çalışmasının geri çevrilmesine sanat çevresinden tepkiler büyüyor

Yasemin Bay

Milliyet - 29.12.2011

Bubi’nin iddiasına göre İstanbul Modern, “işin sergilenebilmesi için oturağın lazımlığa benzeyen bölümünün kaldırılması ya da üzerinin örtülmesini istedi. Bu olayın ardından Uluslararası Plastik Sanatlar Derneği (UPSD)22 Aralık’ta “Davet üzerine gerçekleşen bir küratörlü alanda kurumların bu yapıtları seçme ve sunup sunmama hakkı vardır” açıklamasını yaptı.

Metinler savaşı

Bu açıklama üzerine Bubi, UPSD’den istifa etti. İstanbul Modern’de “Hayal ve Hakikat” sergisi kapsamında önceki gün düzenlenen söyleşide müzenin tutumu tartışmaya açıldı. Mürüvvet Türkyılmaz, Atıl Kunst, Güneş Terkol, Gözde İlkin, Leyla Gediz ve Ceren Oykut’un “Hayal ve Hakikat” sergisindeki işlerini çektikleri açıklandı. Söyleşiye katılan bir grup sanatçı da müzenin tutumunu destekleyen UPSD ve Uluslararası Sanat Eleştirmenleri Derneği’ni (AICA) kınadı. Aynı gün sanatçı Hakan Akçura, İstanbul Modern’in tutumunu eleştiren bir metin hazırlayarak, internet üzerinden imzaya açtı. Aralarında Ali Akay, Vasıf Kortun, Beral Madra, Hakan Gürsoytrak‘un da bulunduğu isimler metne destek verdi. Bu gelişmelerin ardından UPSD, hem Bubi’nin istifası hem de Akçura’nın metniyle ilgili bir açıklamada bulundu. Bubi’nin istifa kararını üzüntüyle karşıladıklarını ifade eden UPSD, tüm dünyada, siparişle gerçekleştirilen işlerde karar merciinin küratör ve kurum olduğu yineledi. UPSD, Akçura’nın metniyle ilgili olarak da “Bir kurumla olan kişisel hesaplaşmalarını bu vesileyle ortalığa dökmek isteyenler, kimi kurumlarda sıfat ve söz sahibi olmak isteyip de olamayanlar, kurumlara kabul edilmeyenler, medyatik ortamda bu şekilde ‘günün yıldızı’ olabilirler” ifadelerini kullandı. Bubi dün istifasını yeni bir metinle yineledi ve “ UPSD iktidarı sınıfta kalmıştır” dedi.

Sansür: Hayal mi hakikat mi?

Özlem Altunok

Cumhuriyet Gazetesi, 29 Aralık 2011

İstanbul Modern ve Bubi arasında yaşanan ‘sansür’ meselesi ‘Hayal ve Hakikat’ sergisinden, sanat kurumları ve derneklerine uzanan yapısal bir soruna dönüştü

Bir grup sanatçı müzedeki sergiden işlerini çekerken Bubi UPSD’den istifa etti, UPSD ortada bir ‘sansür vakası’ olmadığını açıkladı. İstanbul Modern ise sessizliğini koruyor...

Bubi’nin İstanbul Modern’in müzayede gecesi “Gala Modern” için hazırladığı eserinin müze tarafından geri çevrilmesinin yankıları sürüyor.

Bir tarafta Uluslararası Plastik Sanatlar Derneği (UPSD) ve Uluslararası Sanat Eleştirmenleri Derneği’nin (AICA) açıklamaları, diğer tarafta bu açıklamalara “UPSD’nin ‘Sansürün Koşullu’suna da ‘doğası ticari yaşama uyanı’na da hayır” başlıklı bir başka açıklamayla itiraz eden 100’e yakın sanatçı, öte tarafta Bubi’nin UPSD’nin arkasında durmadığını söyleyerek dernekten istifa etmesi derken... Önceki gün de İstanbul Modern’deki “Hayal ve Hakikat” sergisi kapsamındaki söyleşiye katılan, aynı zamanda sergide eserleri de yer alan bir grup sanatçının müzeden “açıklama” beklentileri boşa çıkınca sergi alanına “sansürü gördük” afişleri asmalarıyla olayların boyutu daha da genişledi. Öyle görünüyor ki sanat dünyasının belli başlı kurum, dernek ve isimleri arasında büyüyen bu tartışma “kurumlaşmanın”, “sansürün”, “şeffaflığın” ne olduğunu sorgulamak için de bir vesile oldu.

Gelelim tartışmaya dair yeni gelişmelere...

“Hayal ve Hakikat” sergisindeki çalışmalarını geri çekme kararı alan Mürüvvet Türkyılmaz, Atılkunst, Ceren Oykut, Neriman Polat, Güneş Terkol ve “Bubi’nin ikircikli sanatçı duruşunu” desteklemediklerini vurgulayarak “Sansüre karşı duruşumuzu ortaya koymak, sansür tartışmalarına yol açan diyaloğu açıklığa kavuşturmak için yaptığımız çağrılara İstanbul Modern tarafından muhatap bulamayışımız nedeniyle sergiden çekilmeye karar veriyoruz” dedi. Konuyla ilgili görüşünü de aldığımız Türkyılmaz, müzedeki söyleşiye hesap sormaya gittiklerini vurgulayarak “Şeffaflık yok ve belli ki kafa karışıklığı yaşıyorlar. Ben sergide çalışması yer alan, ‘içerden’ biri olarak, böyle bir yüzleşmeyi ve işimi çekmeyi uygun gördüm” dedi.

Leyla Gediz ise bir süredir “Sansürün hayal mi yoksa hakikat mi olduğu üzerine” kafa patlattığını belirterek sergiden işlerini çektiğini açıkladı. Gediz açıklamasında “Müzeye protestomuz, tam da vermeye zorlandığımız tavizlerin hesabıdır. Şaibe altında kaldınız, krizi iyi yönetemediniz ve en kötüsü, geç kaldınız” sözlerine yer verdi.

Öte yandan UPSD ve Bubi arasındaki açıklama trafiği dün de devam etti. Bubi istifasından vazgeçmeyeceğini belirterek “gala gecesi için sınırları belirlenmemiş, sanatçıların üreteceklerinde serbest bırakıldığı müze siparişi sonrasında işimin uğradığı sansür karşısında gösterdiği yaklaşımla UPSD iktidarı sınıfta kalmıştır. Sınıfta kalmıştır diyorum çünkü: UPSD, öncelikle üyelerinin haklarını korumak için kurulmuş bir meslek kuruluşudur” sözlerine yer verdi.

UPSD ise “UPSD’nin ‘Sansürün Koşullu’suna da ‘doğası ticari yaşama uyanı’na da hayır!” başlıklı bildiriye imza atanlara yanıt verdi. UPSD’den yapılan açıklamada, “Bubi ve İstanbul Modern arasında cereyan eden tartışmaların medya önünde ‘kanlı-bıçaklı’ hesaplaşmalara dönüştürülmek istenmesi” eleştirilerek “Çalıkoğlu ve İstanbul Modern’e ve bu vesileyle bu konu üstünden UPSD ve AICA’ya çamur sıçratmak isteyenler, bugüne kadar bu hükümetin çok daha net ve açık siyasal/sanatsal medyatik baskı ve sansürlerine ne kadar direnç göstermiş, ne kadar demokrasi mücadelesine katkıda bulunmuşlardır?” sözlerine yer verildi.

Tüm bu gelişmelere karşın İstanbul Modern ise yaklaşık 20 gün önce yaptığı “İstanbul Modern’in sanatseverlere sunduğu eserler, müzenin sanat uzmanları, küratörleri ve ilgili kurulları tarafından özgürce seçilir.Gala Modern’de yer alacak sanat çalışmalarının seçim kararı İstanbul Modern’e aittir” minvalindeki açıklamanın ardından sessizliğini hâlâ koruyor. Belki de tartışma onları aştığı ve daha derin, yapısal bir soruna işaret ettiği içindir...

Sansür nerede başlar?

29/12/2011

İlk kez eleştirmen örgütleri ve sanatçılar, sansür konusunda ayrı düştü. İstanbul Modern'in Bubi'nin eserini reddetmesini kınayan bir grup sanatçı, eserlerini müzeden çekerken Bubi'yi de 'ikircikli tutumu' nedeniyle kınadı

Erman Ata Uncu

İstanbul Modern’in 10 Aralık’taki ‘Gala Modern’ gecesi için sipariş ettiği Bubi’nin ‘Oturak’ adlı işini sergilememe kararı almasından bu yana sansür tartışmaları büyüyerek devam ediyor. Acak bu tartışmanın önemi, Türkiye’de ilk kez sanatçıları, sanat örgütlerini, kurumları ve eleştirmenleri sansürün ne olduğu, ne olmadığı konusunda farklı taraflara sürüklemesi. Bubi’ye ve Mürüvvet Türkyılmaz, Ceren Oykut, Neriman Polat’ın da aralarında bulunduğu sanatçılara göre ‘bu sansür, değilse ne!’ UPSD (Uluslararası Plastik Sanatlar Derneği) ve AICA’nın (Uluslararası Eleştirmenler Birliği) Türkiye merkezine göre ‘hoş bir gelişme değil’ ama ‘sansür de değil’ sadece ‘bir anlaşmazlık’. İstanbul Modern’in şef küratörü Levent Çalıkoğlu’na göre durum işin ‘konsept dışı’ bulunmasından ibaret. Bu fikir ayrılığının temelinde ise “bir kurumun kendi sipariş ettiği eseri sergilememe kararı alması sansür mü sayılmalı, yoksa küratörün inisiyatifi kapsamında mı değerlendirilmeli?” sorusu var.

Bubi’nin, üyesi olduğu UPSD’den istifa gerekçesinde de bu anlaşmazlık yatıyor. Sanatçı, İstanbul Modern’deki olay sonrası UPSD’nin arkasında durmadığını söylemiş ve dernekten istifa ettiğini duyurmuştu. Dernek istifanın ardından yaptığı ikinci bir açıklamayla sanatçının işinin müzayede tarafından reddedilmesinin üzüntü verici olduğunu ama İstanbul Modern’in de sergi adına beklentilerini ve hedeflerini ortaya koyma hakkına sahip olduğunu savundu. AICA da olayı UPSD’yle benzer bir yönden değerlendiriyor. AICA Yönetim Kurulu’nun açıklaması organizasyonun ‘kamuya açık bir sergiden uzak, davet usulü düzenlenen bir müzayede olduğu’ için olayın sansür boyutunda değerlendirilemeyeceği yönünde. Ancak sanatçı Hakan Akçura’nın kaleme aldığı ve hem UPSD’nin hem de AICA’nın aldığı tavrı eleştiren ‘Sansürün koşullusuna da, doğası ticari yaşama uyanına da hayır!’ başlıklı bildiriye imza atanlar arasında Beral Madra ve Ali Akay gibi AICA’nın kurucu üyelerinin de bulunması durumu daha farklı bir boyuta taşıyor.

27 Aralık’ta İstanbul Modern’deki ‘Hayal ve Hakikat’ sergisi kapsamındaki söyleşinin, bizzat sergide işleri yer alan bazı kadın sanatçılar öncülüğünde protestoya dönüşmesi, tartışmanın en alevlendiği an oldu. Mürüvvet Türkyılmaz, Ceren Oykut, Leyla Gediz. Neriman Polat gibi sanatçılar sergi alanına girip kendi işlerinin üzerine ‘sansürü gördük’ yazılı afişler asmıştı. Atıl Kunst, Mürüvvet Türkyılmaz, Ceren Oykut, Gözde İlkin ve Güneş Terkol konuyla ilgili yaptıkları açıklamada Bubi’yi de eleştiriyor ve “Bubi Hayon’un ikircikli sanatçı duruşunu desteklemediklerini” söylüyorlar. Yani, tartışma Bubi’yi de aşmış vaziyette. Aynı sanatçılar ‘Hayal ve Hakikat’ sergisinden çekilmeye karar verdiklerini belirttiler. Leyla Gediz de ‘Hayal ve Hakikat’ sergisinden çekildiğini bildirdi.

Bu emeğe saygısızlık

Osman Erden (AICA Türkiye Başkanı): Bunun sansür sayılmamasının, olayın bir sergide değil de müzayedede gerçekleşmiş olması gibi nedenleri olabilir. AICA’nın bütün üyeleri, bildiriyle hemfikir değil. Bildirinin altında AICA Yönetim Kurulu’nun imzası var. AICA içinde de tartışmalar oldu, diğer bildiriye imza atan AICA üyeleri de var. O yüzden şahsi görüşüm olarak söyleyeyim, bunun sanatçının emeğine haksızlık olduğunu düşünüyorum. Ortada İstanbul Modern’in daha profesyonel çalışması gerekliliği söz konusu. Bu tür olaylarda daha önceden karşılıklı mutabakatın olması gerektiği, bunun yazılı belgelere, imzalı belgelere dayanması gerektiğini düşünüyorum.

Denetimden sanatçı sorumlu

Ceren Oykut: Müzayede, para kazanmaya odaklı bir iş olduğu için sanatçının işlerini denetleyebileceklerini sanıyorlar. Buna katılmıyorum. Çünkü ortaya bir tasarım ürünü, biblo ya da hediyelik eşya değil de bir sanat eseri çıkıyorsa bunun denetiminden de, kısıtlanmasından da sadece sanatçı sorumludur. Kurum ya da müze herhangi bir denetim yapamaz. Müzayede olması sebep olamaz.

Küratörün seçmeme hakkı var

Bedri Baykam (UPSD Başkanı): İstanbul Modern’e yılda kaç iş teklifi geliyordur ya da yılda kaç kişinin işini satın alın tetklifi ya da iması geliyordur. Ve bu kurum bunların ancak kaçını alabiliyordur. Dolayısıyla her noktası seçim olayın. Yani bir küratörün işinizi seçip seçmeme hakkı vardır. Seçildiğinizde nasıl seviniyor, hoşunuza gidiyor, egonuz tatmin oluyorsa reddedildiğinizde de bu olayın bir parçası. Ama mesela Sayın İçişleri Bakanı’nın açıklamaları hükümet sansürü, sanata sansür, üçüncü erkin, devletin müdahalesi tehlikesi. Devletin sanatı terörle eş görmesi tehlikesi, Bubi’ninki kadar konuşulmuyor. Biz Bubi’nin derneği olarak bu yapıtın neden alınmadığını anlamadık, alınmadığına üzüldük. Ama İstanbul Modern’in bunu almama hakkı yoktur, konulan her şeyi sergilemeye mecburdur gibi bir şey de olamaz.

Yaptıkları sansürün daniskası

Bubi: Sansür tanımı çok açık: Herhangi bir insan üretiminin ya bir bölümünün ya da tümünün engellenmesi. Öncelikle belirteyim, bu işi yapma teklifi öncelikle İstanbul Modern’den bana geldi. Bu teklifi getirirlerken de hiçbir sınırlama koymadılar, neyi nasıl yapacağıma dair hiçbir istekte bulunmadılar. Zaten böyle bir istekte bulunsalardı ben böyle bir işi yapmayacaktım. Tamamıyla ben ve diğer tüm sanatçılar özgür bırakıldılar. Daha sonra bu işin oturak olduğu için sergilenmesi sakıncalı bulundu. Bu sansür değil de nedir? Buna çeşitli açıklamalar getirmek bana kolay geliyor. Her şeyden önce ben herhangi bir iş yapıp bir müzeye ya da bir galeriye götürmedim. Onların karıştırdıkları noktaların başında bu geliyor. Ben böyle bir şey götürseydim, bunu sergilemek istemiyoruz demek en doğal haklarıydı. Ama onlar bana hiçbir koşul sunmadan benden bir iş üretmemi isteyip çalışma sürecinde beni tamamıyla özgür bıraktılar. Bu sansürün dikalasıdır.

UPSD’den Günay’a mektup

Uluslararası Plastik Sanatlar Derneği (UPSD) Başkanı Bedri Baykam, yönetim kurulu adına Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay’a bir mektup yazarak Resim Heykel Müzesi’nin Tophane Antrepo 5 binasına taşınmasından duydukları kaygıları dile getirdi. Mektupta, Resim ve Heykel Müzesi’nin ana işlevinden kopartılıp, başka kullanımlara açılacağı yönündeki olasılıklardan son derece rahatsız ve üzgün oldukları ifade edildi. Mektupta endişe edilmesi gereken bir diğer konunun da eserlerin güvenliği olduğu ifadelerine yer verildi.

Bubi'nin UPSD bildirisine karşı yaptığı basın açıklaması

28 Aralık 2011 Çarşamba, 9:17

UPSD Yonetim Kuruluna ve Basına,

Şunu net olarakaçıklamak isterim ki, gala gecesi için sınırları belirlenmemiş, sanatçıların üreteceklerinde serbest bırakıldığı müze siparişi sonrasında işimin uğradığı sansür karşısında gösterdiği yaklaşımla UPSD iktidarı sınıfta kalmıştır.

Sınıfta kalmıştır diyorum çünkü:

UPSD, öncelikle üyelerinin haklarını korumak için kurulmuş bir meslek kuruluşudur. Basın açıklamasında ise varoluş nedenini unutup bir gazetede makale yazan bir eleştirmen bir köşe yazarı gibi, Oturağın sakıncalı bulunmasının sansür olmadığını savunabilecek kadar şaşkın bir tavır içine girmiştir.

Şaşkın bir tavır içine girmiştir diyorum çünkü:

UPSD Yönetim kurulu ve başkanı, derneğin varoluş nedenini unutarak ve birazda safdillik içinde bir mahkeme heyeti imiş gibi olayı yargılayarak müzenin oturağı sergilenmemesinin sansür olmadığını naif bir şekilde kanıtlamaya çalışmıştır ki bu da benim için yeterince bir ipucu olmuştur.

İpucu olmuştur diyorum çünkü:

Baykam yurtdışında iken derneğin ikinci başkanı ile yaptığım müteakip görüşmelerde yönetim kurulunun konuyu bildiğini ve üzüntülü olduklarını en yakın zamanda müzenin sansürünü kınayacak bir açıklama yapacaklarını bildirdiler. Ancak Baykam’ın yurtdışından gelişini beklediklerini söyleyerek basın açıklamasını iki kez ertelediler.

Ancak Baykam yurtdışından gelince her nedense bu konudaki fikirleri tam tersi bir değişiklik gösterdi. Bu değişikliğin sebebi nedir? Bir mahkeme gibi davranan UPSD’nin mahkeme heyeti acaba hangi delillere ulaştı da yönetim kurulunun düşünceleri tam aksi yönde değişti?

Son olarak; UPSD’nin kendini AICA’nın açıklaması ile savunmaya çalışması içine düştüğü durumun vehametini göstermektedir.

Ayrıca; “Bubi” ismi benim sanatsal çalışmalarımda kullandığım resmi olmayan bir isim. UPSD yaptığı basın açıklamalarında Bubi adımın yanına soyadımı ilave ederek gerçekte olmayan bir isim kullanılmıştır. Bu hatalıdır. Tıpkı Komet’ e kimsenin Komet Coşkun diyemeyeceği gibi. Bu durum kurucusu olduğum derneğin şahsıma karşı yaptığı özensizliği göstermektedir.

Plastik Sanatçılar derneğinden istifa etmememi isteyen “nazik yaklaşımınıza" icabet edemeyeceğimi bildiririm, istifamı bir an evvel yürürlüğe koymanızı arz ederim.

Saygılarımla.

Bubi

İstanbul Modern'e sansür protestosu

Radikal - 28/12/2011

İstanbul Modern’in sanatçı Bubi’nin eserini geri çevirmesine tepkiler büyüyor. Önceki gün bir açıklama yapıp müzeyi ‘sansürcü’ olmakla suçlayan sanatçılardan bir grup, protestolarını dün müzenin içinde sürdürdü. ‘Hayal ve Hakikat’ sergisi kapsamında düzenlenen söyleşi dizisinin dünkü oturumu her zamankinden daha kalabalıktı. Konuşmacılardan Mürüvet Türkyılmaz, konuşmasına sergi hakkında değil, Bubi’nin müzenin tutumuyla ilgili konuşmak istediğini söyleyerek başladı. Salonu dolduran sanatçılar ve eleştirmenler Bubi’nin eseri konusunda İstanbul Modern’in tutumunu tartışmaya başladı. Oturum kısa sürede bir protestoya dönüştü. Müzenin tutumunu ‘sansür’ olarak görmeyen Uluslararası Sanat Eleştirmenleri Derneği AICA’yı da kınayan sanatçılara karşı eleştirmenler kendilerini savundu.

Sanatçılar müze küratörü Levent Çalıkoğlu’nun gelip bir açıklama yapmasını da istedi. Daha sonra sergi alanına giren Mürüvvet Türkyılmaz, Neriman Polat, Leyla Gediz, Ceren Oykut gibi bir çok kadın sanatçı, bizzat kendi eserlerinin de asılı olduğu salona ‘İstanbul Modern sansürcüdür’ yazılı afişler astı. Protestoya katılan sanatçılardan Neriman Polat, İstanbul Modern’den bir özür talebinde bulunduklarını ve bu müdahalenin sansür olduğunu söyledi. Polat, “Bu toplantıda İstanbul Modern’in yöneticilerini göremedik. Biz oradaydık ama onlar yoktu. Bu, olayı daha da sansür boyutuna getiriyor” dedi.

İstanbul Modern, Gala Modern gecesi için Bubi’ye sipariş ettiği eseri koleksiyonerlere sunmama kararı almış, sanatçının iddiasına göre işin sergilenebilmesi için oturağın lazımlığa benzeyen bölümünün kaldırılması ya da üzerinin örtülmesi gibi şartlar getirmişti. Daha sonra bu olayda arkasında durmadığını düşündüğü Uluslararası Plastik Sanatlar Derneği’nin (UPSD) Türkiye Merkezi’ndeki üyeliğinden istifa eden Bubi’ye, Hakan Akçura’nın kaleme aldığı ‘Sansürün koşullusuna da, doğası ticari yaşama uyanına da hayır!’ başlıklı bir bildiriyle destek verilmişti. Bu bildiri aralarında Ali Akay, Burak Arıkan, Bahadır Baruter, Hüsnü Dokak, Övül Durmuşoğlu, Hakan Gürsoytrak, Vasıf Kortun, Beral Madra’nın da bulunduğu sanat dünyasının önde gelen isimleri tarafından imzalanmıştı.

İstanbul Modern'de sansüre cevaben "kuşlama"

28/12/2011 . E-Skop

İstanbul Modern’in sanatçı Bubi Hayon’un eserini geri çevirmesi üzerine cereyan eden tartışmalar, müzede düzenlenen “Hayal ve Hakikat” sergisinden işlerini çektiklerini açıklayan sanatçılarla birlikte derinleşip yeni boyutlar kazanıyor. 27 Aralık günü İstanbul Modern’de "Hayal ve Hakikat" sergisiyle ilgili bir söyleşi sırasında, “sansür”le ilgili sorularına cevap bulamayan bazı sanatçılar müzedeki sergiden işlerini çekmeye karar verdiler ve söyleşinin ardından üzerinde "Sansürü Gördük" yazılı pankartlar astılar. Aynı toplantıda, İnsel İnal, kâğıttan uçak biçimi verilmiş “Müze Karşıtı Bildiri”sini dağıttı. Uluslararası Plastik Sanatçılar Derneği de, Hakan Akçura öncülüğünde İstanbul Modern’e karşı başlatılan imza kampanyasına cevap verdiği bir basın açıklaması yaptı.

“Hayal ve Hakikat” sergisinden Çekilen Sanatçıların Basın Duyurusu

27 Aralık 2011 tarihinde İstanbul Modern’de gerçekleşen konuşma sonrasında Biz (AtılKunst, Mürüvvet Türkyılmaz, Ceren Oykut, Gözde İlkin ve Güneş Terkol, İnci Furni, Neriman Polat) “Hayal ve Hakikat” sergisinde yer alan işlerimizi sergiden çekme kararı aldık.

Tarafların (Sanatçı Bubi Hayon ve İstanbul Modern Şef Küratörü Levent Çalıkoğlu) ortaya attığı SANSÜR tartışmasında biz yukarıda adı geçen sanatçılar olarak;

- Bubi Hayon’un ikircikli sanatçı duruşunu desteklemediğimizi açıklıyoruz.

- Sansüre karşı duruşumuzu ortaya koymak için “Hayal ve Hakikat” sergisinden çekilmeye karar veriyoruz.

- Yine yukarıda sözü geçen sansür tartışmalarına yol açan diyaloğu açıklığa kavuşturmak için yaptığımız çağrılara İstanbul Modern tarafından muhatap bulamayışımız nedeniyle “Hayal ve Hakikat” sergisinden çekilmeye karar veriyoruz.

İstanbul Modern’deki Toplantıda Atılan Kâğıttan Uçak Biçimindeki Bildiri

Müze politiktir. Müze kurandır. Müze ideolojidir. Müze turistiktir. Müze sermayedir. Müze eksiktir. Müze temsildir. Müze fazladır. Müze bazılarınındır. Müze bozulması gerekendir. Müze hiçbir şeydir. Müze oyundur. Müze kurumdur. Müze oynayandır. Müze sahip olandır. Müze manipülasyondur. Müze devlettir. Müze her şeye rağmendir. Müze kurgudur. Müze kutsaldır. Müze güçtür. Müze susulan yerdir. Müze merkezdir. Müze ayrıştırandır. Müze esastır. Müze kamusal alandır. Müze gerçektir. Müze bilettir. Müze sansürdür. Müze kurnazdır. Müze babadır. Müze görünür kılandır. Müze labirenttir. Müze göstermeyendir. Müze görünendir. Müze işverendir. Müze eleştirilendir. Müze işvelidir. Müze tarihi yazandır. Müze çatıdır. Müze beyazdır. Müze sevilendir. Müze sahtedir. Müze güvenliktir. Müze morgdur. Müze tehdittir. Müze düzendir. Müze sağırdır. Müze dizendir. Müze kenttir. Müze kuraldır. Müze arayandır. Müze tahrik edendir. Müze şarttır. Müze prestijdir. Müze konuşulandır. Müze klişedir. Müze çağırandır. Müze ‘cafe’dir. Müze erotiktir. Müze hediyelik eşyadır. Müze kapalıdır. Müze resmi ideolojidir. Müze hijyendir. Müze mozoledir. Müze parfümdür

UPSD’nin “Sansürün ‘Koşullu’suna da ‘Doğası Ticari Yaşama Uyanı’na da Hayır!” Başlıklı Bildiriye Yanıtı

UPSD, Bubi Hayon ve İstanbul Modern arasında cereyan eden tartışmaların medya önünde ‘kanlı-bıçaklı’ hesaplaşmalara dönüştürülmek istenmesini hayretle izlemektedir. UPSD ve AICA’nın, tesadüfen aynı gün kamuoyuyla paylaşılan ve birbirine paralel ve destekleyici görüşlerinin yer aldığı bildiriler konuyu zaten net olarak ortaya koymaktadır.

A- Yukarıda belirtilen başlığı taşıyan ve başta İstanbul Modern ve Levent Çalıkoğlu’nu eleştiren metne, bazı küratörler, sanatçılar ve öğrenciler imza atmıştır.

UPSD olarak, bu veriler ışığında, bazı ikazlarımızı toplumla paylaşmak isteriz.

1- Öncelikle, özensiz bir üslupla kaleme alınan metin, maalesef UPSD ve AICA hakkında yakışıksız ve gerçekle ilgisi olmayan bazı deyimler kullanmıştır.

B- ‘Uluslararası Sanat Eleştirmenleri Derneği (AICA) Türkiye Şubesi’nin ve UNESCO-AIAP Türkiye Ulusal Komitesi Uluslararası Plastik Sanatlar Derneği'nin ve görüldüğü kadarıyla sessizliği ve tavırsızlığı seçen birçok sanatçının, siyasal ve yönetsel iktidarın, koleksiyonerliğe merak sardığı bilinen muhafazakâr kesimlerin "duyarlılıklarını" tehdit olarak görüp eserlere müdahale eden piyasa aktörlerinin davranışlarına, "ticaretin doğası" deyip geçtiğini gözlemliyoruz.’ şeklinde kullanılan cümleler, çok havada kalmıştır. UPSD kadar ‘siyasal ve yönetsel iktidar’la, Türkiye’yi saran faşizm, şeriatçılık ve sansürle mücadele eden başka bir kurum yoktur.

Ayrıca UPSD (ve AICA), bu konuyu kesinlikle ‘Ticaretin doğası’ olarak analiz etmemiştir. Küratörlü, seçimli gerçekleştirilen iş, sergi ve organizasyonların kaçınılmaz olası sonuçlarından biri olarak görmüştür. Bunlar çok farklı analizlerdir ve bu yakışıksız sözleri sahiplerine iade ediyoruz.

2- Bu olayı bir ‘fırsatçılığa’ dönüştürerek abartılı kahramanlıklara soyunanlar, bir kurumla olan kişisel hesaplaşmalarını bu vesileyle ortalığa dökmek isteyenler, kimi kurumlarda sıfat ve söz sahibi olmak isteyip de olamayanlar, o kurumlara kabul edilmeyenler, medyatik ortamda bu şekilde ‘günün yıldızı’ olabilirler. Ancak sanat ortamı, çok daha uzun soluklu mantıklı ve zaman sorgulamasının ‘çapraz testlerinden’ geçmiş çizgileri hatırlar.

3- Sanatta özgürlük ve demokrasi istediklerini ve sansüre karşı çıktıklarını ifade edenler, burada çifte bir çelişkiye düşmüşlerdir.

- Bu olayın, İstanbul Modern nezdinde bir “Levent Çalıkoğlu’nun kellesini” talep etme yarışına dönüşmesi, çok yakışıksız yöntemleri hatırlatmaktadır. Çeşitli gazetecileri, çalıştıkları yayın organlarından attıran baskı ve karalama yöntemlerini anımsatan bu kampanyaları şiddetle kınıyoruz. Sansürle mücadele ettiğini söylerken, bir küratörü kararı beğenilmediği için görevinden etmeye kalkışmak ne kadar kabul edilebilir ‘bir demokratik’ (!) tavırdır, bunu anlamak mümkün değildir.

- Çalıkoğlu ve İstanbul Modern’e ve bu vesileyle bu konu üstünden UPSD ve AICA’ya çamur sıçratmak isteyenler, bugüne kadar bu hükümetin çok daha net ve açık siyasal/sanatsal medyatik baskı ve sansürlerine ne kadar direnç göstermiş, ne kadar demokrasi mücadelesine katkıda bulunmuşlardır? Fazla uzağa gitmeden, örneğin 2011’de çeşitli trajik olaylardan sonra yıkılan Mehmet Aksoy’un ‘İnsanlık Anıtı’ için düzenlenen basın toplantıları, miting, panel, yürüyüş ve Kars’a seyahat etkinliklerine ne kadar katılmışlardır? Ne yazık ki, bizim görebildiğimiz kadar, bu çok önemli sorunun yanıtı, söz konusu metnin imza sahipleri açısından, pek iç açıcı değildir.

- Konunun ‘sansür’ üstünden abartılı medyatik pompalamalarla topluma sunuluşuna eşlik eden imzaları arasında, bazı küratörlerin de adı geçmektedir. Olayı daha fazla büyütmeden sanırız örnek bir uygulamayı hatırlatmak, tartışmak konuyu kapamak adına yararlı olabilir:

Mesela metne imza atanlar arasında Sn Vasıf Kortun, sanatçı Bedri Baykam’ın 2002 yılında Paris ve Buenos Aires Bienali’nde sergilenen ‘Harem Entrikaları’ adlı 10 metrelik enstalasyonunu Garanti Güncel Platform’da sergilenmesi konusunda işi görüp, onayladıktan bir süre sonra, sanatçı ‘tarih’ verilmesini beklerken, bu işi sergilemekten vazgeçtiğini kendisine iletmiştir. Şimdi Kortun’un bu seçimine illa ‘sansür’ olarak mı bakmak lazımdır? Yoksa bir küratörün öznel kararı olarak mı? Sanatçının bu karardan mutlu olmadığı açıktır. Ama bu karara ‘sansür’ diye tepki verip, olay çıkarmak mantıklı ve doğru olmazdı ve böyle bir polemik de, (serginin özel dikkat çeken ve sansürü çağrıştırabilecek konusuna rağmen), Kortun’la yaşanmamıştır. Peki Sn Kortun, kendi uygulama ve seçimlerini küratörlük alanı içinde doğal olarak yaparken, buraya imzasını, nereye attığını bilerek mi koymuştur?

- Buna benzer birçok örnek verilebilir. Mesela kontrol ettikleri mekânlara hep aynı, kendilerine ‘çok yakın’ isimleri davet eden küratörler gibi…

Küratörlerin sanat ortamındaki yoğun gücüne tepki verilebilir, ki bu verilmiştir. Kararlar eleştirilebilir ki eleştirilmiştir. Bir sanatçı kariyerini küratörsüz’ geçirebilir. Hatta müzelerden bunu talep edebilir, bu kendi özgürlüğüdür. Ancak küratörlü alana, sergiye, davete adım atan bir sanatçının, ardından bu seçime ‘sansür’ diye isyan etmesinin anlamı yoktur. Seçildiğinde sevinen sanatçı, red edildiğinde doğal olarak üzülür. Ama kimse bu alan içinde küratör ve/veya kurumunu istemediği bir işi zorla sergilemeye, sunmaya mecbur edemez.

- UPSD olarak, belirli yanlış yönlendirmeler eşliğinde geliyor olsa da, Türk sanat ortamında çeşitli kesimlerden insanların ‘sansür’ kavramına karşı dik duruşlarından mutluluk duyar. Ancak bunun bir fırsatçılığa, kelle avcılığına, hesaplaşmaya ve sanat dünyasının gerçeklerini birden yapay şekilde inkâr etmeye varan bir zemin kaymasına neden olmasını da kabul edemez.

4- Bu vesileyle UPSD, madem öyle isteniyor, daha da güncel bir konudan hareket ederek imza sahiplerine sormaktadır: İstanbul Modern ve Levent Çalıkoğlu olayında gösterdiğiniz ‘ekip ruhu’ ve çalışkanlığı (!) dün Sayın İçişleri Bakanı’nın verdiği demece karşı çıkarken de gösterebilecek misiniz? Bildiğiniz gibi, İçişleri Bakanı dün medyaya yansıyan demecinde ‘terör’ kavramını, artık haberciliğin ötesinde sanat ve edebiyata da taşıyarak şunu söylemiştir:

Terörü besleyen arka bahçe var. Bir başka ifadeyle propaganda var, terör propagandası var. Neyiyle veriyor, belki resim yaparak tuvale yansıtıyor. Şiir yazarak şiirine yansıtıyor, günlük makale, fıkra yazarak oralarda bir şeyler yazıp çiziyor. Hızını alamıyor terörle mücadelede görev almış askeri, polisi doğrudan çalışmasına, sanatına konu yaparak demoralize etmeye çalışıyor. Terörle mücadele edenle bir şekilde mücadele ediliyor, uğraşılıyor. Terörün arkadan dolanarak arka bahçede yürüttüğü faaliyetler ki arka bahçe İstanbul’dur, İzmir’dir, Bursa'dır, Viyana’dır, Almanya’dır, Londra'dır, her neyse, üniversitede kürsüdür, dernektir, sivil toplum kuruluşudur.

- UPSD, doğal olarak bu tavrı kabul edemez ve gereken mücadeleyi ‘siyasal ve yönetsel iktidara karşı’ yine başlatmıştır. Umarız bu sefer, adı geçen imza sahipleri ki sayıları az olsa da onları önemsiyoruz, bir küratöre düşünce insanına karşı kampanya yürütmeye kalkışırlarkenki cesaretlerini, bu defa ‘siyasal ve yönetsel iktidarı’ eleştirirken de kullanabileceklerdir. Yoksa çelişkiden de öte acıklı bir zaafları ortaya çıkmış olur. UPSD olarak, onları suni şişirilmiş polemikler yerine, ağır, zor ve taşlı dikenli demokrasi yolunda saflarımızda mücadeleye davet ediyoruz. Bu dayanışmaya her zamankinden daha çok gerek vardır.

Sansürün her türlüsüne hayır!

Bubi ve İstanbul Modern arasında yaşanan "sansür" meselesine sanatçılardan tepki geldi.

27.12.2011 / Kültür Servisi

Cumhuriyet- Heykeltıraş, ressam Bubi Hayon’un geçen haftalarda İstanbul Modern’de satışa sunulmak üzere yapmış olduğu “Oturak” adlı işinin koleksiyonerlere sunulmasının sakıncalı bulunarak engellenmesi üzerine başlayan ‘sanatta sansür’ tartışmaları yeni bir boyut kazandı.

Dün, önce Bubi yaşanan polemiklerin derneği zor durumda bırakması nedeniyle Uluslararası Plastik Sanatlar Derneği’nden (UPSD) istifa ettiğini açıkladı. Ardından, ressam ve yazar Hakan Akçura, Uluslararası Sanat Eleştirmenleri Derneği (AICA) Türkiye Şubesi’nin ve UPSD’nin yapmış olduğu iki açıklamada birbirine çok benzer yorumlarına katılmayan sanat ve kültür insanları adına yazılı bir açıklama yaptı.

Açıklamada Bubi ve yapıtı “Oturak” ile İstanbul Modern arasındaki sorunun zemini ne olursa olsun, kurumun ve şef küratörü Levent Çalıkoğlu’nun, verili haliyle yapıtı kabul etmeme gerekçesini, açık, kaba, koşullu bir sansür olarak gördükleri belirtildi.

Açıklamada, sessizliği ve tavırsızlığı seçen birçok sanatçının siyasal ve yönetsel iktidarın, koleksiyonerliğe merak sardığı bilinen muhafazakâr kesimlerin “duyarlılıklarını” tehdit olarak görüp eserlere müdahale eden piyasa aktörlerinin davranışlarına, “ticaretin doğası” deyip geçildiğinin gözlemlendiği belirtildi. Ayrıca, “Bugüne kadar geçen tüm süreci Bubi’nin ‘sanatsal varoluşu, etkinliği, eylemi, üretimi’ olarak görüyor, eminiz ki her gün ‘değeri’ artacak olan ‘Oturak’ı Türkiye sanat ortamında belki de farkındalığı çok gerekli olan bir durumun altını çizdiği için alkışlıyor, özrünü dilemeden ve ‘verili niteliğini değiştirmeden’ aynı ‘Oturak’ı belki de bir başka gün aynı ya da farklı bir şef küratörle sergileyebilecek bir İstanbul Modern’de artık hiçbir sanatsal düzlemde yer almak istemediğimizi açıklıyoruz” denildi.

Açıklamaya imzasını atan 100’e yakın isim arasında ise Ali Akay, Rüçhan Şahinoğlu Altınel, Fırat Arapoğlu, Burak Arıkan, Laleper Aytek, Bahadır Baruter, Murat Başol, Erim Bayrı, Lütfiye Bozdağ, Burak Delier, Özgür Demirci, Cansu Demiröz, Pelin Derviş, Fulya Erdemci, Murat Ertel, Genco Gülan, Ali Gürevin, Ayşe Gülay Hakyemez, Hakan Gürsoytrak, Deniz Ilgaz, Vasıf Kortun, Erden Kosova, Seyit Battal Kurt, Mahmut Wenda Koyuncu, Raziye Kubat, Beral Madra, İrfan Okan, Bager Oğuz Oktay, Alev Oskay, Yeliz Oskay, Suat Öğüt, Ferhat Özgür, İz Öztat, Yavuz Parlar, Tayfun Polat, Lebriz Rona, Necla Rüzgar, Ahmet A. Sabancı, Menekşe Samancı, Esra Sarıgedik, Başak Şenova, Orhan Taylan, Elif Gül Tirben, Tuğba Turan, Yeşim Ustaoğlu ve Adnan Yıldız da yer alıyor.

Sanat dünyası Bubi'nin arkasında

27/12/2011

Son olarak “İstanbul Modern’in ‘Oturak’ adlı eserine sansür uygulamaya çalıştığı” iddialarıyla gündeme gelen sanatçı Bubi, bu olayda arkasında durmadığını düşündüğü Uluslararası Plastik Sanatlar Derneği (UPSD) Türkiye Merkezi’ndeki üyeliğinden istifa etti. Bubi yaptığı basın açıklamasında, espirili bir dil kullanarak UPSD’yi ve başkanı Bedri Baykam’ı daha fazla zor durumda bırakmamak için istifa ettiğini belirtti.

Bu arada sanat dünyasının önde gelen isimleri, sanatçı Hakan Akçura’nın kaleme aldığı “Sansürün koşullusuna da, doğası ticari yaşama uyanına da hayır!” başlıklı bir bildiriye imza atarak hem İstanbul Modern’i hem UPSD ve Uluslararası Sanat Eleştirmenleri Derneği (AICA) hem de olay karşısında sessiz kalan sanatçıları kınadı. Bildiriye imza atanlar arasında Ali Akay, Hakan Akçura, Burak Arıkan, Bahadır Baruter, Burak Delier, Hüsnü Dokak, Övül Durmuşoğlu, Fulya Erdemci, Deniz Gül, Genco Gülan, Hakan Gürsoytrak, Vasıf Kortun, Beral Madra, İrfan Okan, Ferhat Özgür, Necla Rüzgar, Başak Şenova, Orhan Taylan, Yeşim Ustaoğlu, Adnan Yıldız gibi isimler yer aldı.

Bubi, İstanbul Modern’in müzeye gelir amacılı düzenlenen Gala Gecesi’nde satışa sunulmak için sipariş üzerine yaptığı ‘Oturak’ adlı eserin müze tarafından sansürlenerek satışa sunulmak istendiğini açıklamıştı.

Two new articles from ArtLeaks and Hyperallergic about Istanbul Modern's censorship and our campaign

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Fri, 30 Dec 2011 20:24:00 +0000

Censorship Claims at Istanbul Museum of Modern Art

A panel discussion at the İstanbul Museum of Modern Art earlier this week turned into a debate on censorship and the state of contemporary art in Turkey after the museum decided not to include an artist’s work in a recent auction. The museum is privately funded by the Eczacıbaşı Group, a prominent Turkish industrial group of companies founded by the Eczacıbaşı family, which provided the initial investment and project management finance as well as the core collection of paintings.
_____________________________________

Rumeysa Kiger reports for the Istanbul news source Today’s Zaman:

Earlier in the month, the museum had removed a work by Bubi Hayon (David Hayon) from its program for an invitation-only auction night titled “Gala Modern,” to which several artists had been invited to donate works of art or objects to in an effort to raise money for the museum’s educational programs. The piece was a wooden chair with a chamber pot for its seat. In response, Hayon issued a press release, arguing that the museum’s decision amounted to censorship. The museum, on the other hand, claimed that it had the right to choose which works of art to include in the event and that Hayon’s contribution had not met the proper criteria.

Artists announced on Monday through social networking sites that they had decided to devote the [aforementioned] panel discussion to such issues as transparency and private and public institutions as well as artists’ rights. The panel was initially organized as part of the museum’s ongoing exhibition “Dream and Reality,” a chronicle of the works of female artists from Turkey since the 1900s. But discussion at the event, attended by more than 80 members of the art scene took on a life of its own after panelist Mürüvvet Türkyılmaz announced that she would be withdrawing her work from the show in response to İstanbul Modern’s actions. The audience then raised questions and voiced concerns about an array of problems related to several forms of censorship dominating the current art world in Turkey, a lack of organization among artists and problems caused due to the fact that all major cultural institutions in the country are backed by various corporate entities and the lack of transparency in their activities.

The Istanbul-based Today’s Zaman published one of the first English-language articles on this conflict. They go on to explain that Türkyılmaz has been joined by seven other artists – Ceren Öyküt, Gözde İlkin, Güneş Terkol, İnci Furni, Ekin Saçlıoğlu, Neriman Polat, Leyla Gediz and the artist collective, AtılKunst, who have all requested that the museum remove their works from the exhibition in protest.
_____________________________________

Hrag Vartanian from Hyperalllergic also reports:

There are claims of censorship in Istanbul as eight artists and an artist collective have made a joint decision to withdraw from the Istanbul Modern museum’s ongoing Reality and Dream exhibition, which chronicles the works of female artists from Turkey since the 1900s. The controversy began when artist Bubi Hayon’s work was rejected during a charity auction for the Turkish museum then during a panel discussion at the museum earlier this week artist Mürüvvet Türkyılmaz announced that she would be withdrawing her work from the show in response to museum’s actions. The debate has since snowballed into a discussion about the role of contemporary art in Turkey and the problems associated with the fact that all major cultural institutions in the country are backed by corporate entities that lack transparency. [...]

Hürriyet Daily News reports that on December 27 a number of artists entered Istanbul Modern with a protest banner that read “There is censorship in this museum.” The reporter also spoke to the artist who gave a context for the claims of censorship:

“First Istanbul Modern requested a work, without telling me any concept. They told me that they wanted to exhibit the work during the gala night and then make the work a part of the exclusive catalogue,” Bubi (David Hayon) told the Hürriyet Daily News.

The artist says the museum informed him he free to create what he wanted:

Upon this request Hayon created a large seat with a bed pan in the middle of it.

“With this work I have criticized the general museum idea which came from 1900s,” said Hayon, adding that he criticized the “sacred” idea of visiting a museum. “My aim was not to be political.”

However, things did not go as Hayon planned. The museum refused to collect the work and did not exhibit it. “It is not important whether they like it. There is something more important than that,” Hayon said.

The approach was more like a censorship process, according to Hayon. “The work was found contradictious and inconvenient.”

The International Association of Art Critics’s Turkish division and the strangely named Turkish National Committee of the International Plastic Arts Association are supporting Istanbul Modern’s position and they have offered their definition of censorship, which they claim can only be called as such if a third party, such as a government, a local authority, a ministry, a municipality or the police, were involved.

This debate comes at a time when Turkey is proving to be a growing presence in the international art scene with a burgeoning gallery scene, growing museum culture and contemporary art auctions that have attracted the attention of secondary market watchers.
________________________________

The artists currently boycotting the Istanbul Museum of Modern Art have started a petition online in Turkish/English, asking the institution to apologize to artist Bubi Hayon and the art community as a whole:

We observe that, Turkish branch of International Association of Art Critics (AICA) and Turkish National Committee of the International Plastic Arts Association (UNESCO AIAP) along with many artists who had chosen silence and mannerlessness, simply consider the behaviors of the market actors who take the “sensitivity” of the political and administrative powers, conservative bodies who has recently developed a passion for art collectorship as a threat and their interference with the artworks, as “the nature of commerce”. [...]

We consider the whole course starting with the first moment of acceptance of the invitation, the creation of such an artwork, submission and the withdrawal and press release following to the applied fearless censorship, as Bubi Hayon’s “artistical existence, activity, production”, applaud “oturak” which, surely will gain “value” day by day, for underlining an issue with serious lack of awareness in Turkish art society, and declare that until an apology is made, we are not any longer interested in participating to any artistic platform organized by Istanbul Modern, at where may be some other time, the same “Oturak” (stool) is to be exhibited, by the same or a different chief curator and with it’s “submitted context untouched”.

Our guiding free spirit is awareness of our existence and surely is R. Mutt’s “Fountain.”

_______________________________________

More details around this case forthcoming. As of now the Istanbul Museum of Modern Art plans to go ahead with the exhibition Reality and Dream, without the works of the artists that have pulled out in protest. We thank the artists involved and their supporters for drawing our attention to this conflict and we will continue to report on the case.

Artists Pull Works from Istanbul Modern Over Censorship Claims

There are claims of censorship in Istanbul as eight artists and an artist collective have made a joint decision to withdraw from the Istanbul Modern museum’s ongoing Reality and Dreamexhibition, which chronicles the works of female artists from Turkey since the 1900s. The controversy began when artist Bubi Hayon’s work was rejected during a charity auction for the Turkish museum then during a panel discussion at the museum earlier this week artist Mürüvvet Türkyılmaz announced that she would be withdrawing her work from the show in response to museum’s actions. The debate has since snowballed into a discussion about the role of contemporary art in Turkey and the problems associated with the fact that all major cultural institutions in the country are backed by corporate entities that lack transparency.The matter has been percolating on Facebook and other social networks all week but numerous attempts by Hyperallergic to reach the artists for comment have so far proven unsuccessful.

Today, the Istanbul-based news source Today’s Zaman has published one of the first English-language articles on the controversy. They explain that Türkyılmaz has been joined by seven other artists (Ceren Öyküt, Gözde İlkin, Güneş Terkol, İnci Furni, Ekin Saçlıoğlu, Neriman Polat, Leyla Gediz) and one artist collective, AtılKunst, who have all requested that the museum remove their works from the exhibition.

According to Today’s Zaman:

Asked whether the museum will hand the artists their works of art back, İstanbul Modern’s chief curator Levent Çalıkoğlu told Today’s Zaman on Thursday that the museum “respects the decision of the artists and will act in accordance with their requests.”

A source close to the artists tells Hyperallergic that the artists are working on a press release now and it will be available shortly. The group has started a Turkish/English petition online and they are asking the museum to apologize to Hayon and the city’s art community as a whole.

Hürriyet Daily News reports that on December 27 a number of artists entered Istanbul Modern with a protest banner that read “There is censorship in this museum.” The reporter also spoke to the artist who gave a context for the claims of censorship:

“First Istanbul Modern requested a work, without telling me any concept. They told me that they wanted to exhibit the work during the gala night and then make the work a part of the exclusive catalogue,” Bubi (David Hayon) told the Hürriyet Daily News.

The artist says the museum informed him he free to create what he wanted:

Upon this request Hayon created a large seat with a bed pan in the middle of it.

“With this work I have criticized the general museum idea which came from 1900s,” said Hayon, adding that he criticized the “sacred” idea of visiting a museum. “My aim was not to be political.”

However, things did not go as Hayon planned. The museum refused to collect the work and did not exhibit it. “It is not important whether they like it. There is something more important than that,” Hayon said.

The approach was more like a censorship process, according to Hayon. “The work was found contradictious and inconvenient.”

Todays zaman: Panel discussion becomes artistic town-hall meeting at İstanbul Modern

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Thu, 29 Dec 2011 17:15:00 +0000

29 December 2011 / RÜMEYSA KİGER , İSTANBUL

A panel discussion at the İstanbul Modern Museum of Art earlier this week turned into a major debate on censorship and the state of contemporary art in Turkey after the museum barred an artist’s work from a recent auction.

Earlier in the month, the museum had removed a work by Bubi Hayon from its program for an invitation-only auction night titled “Gala Modern,” to which several artists had been invited to donate works of art or objects to in an effort to raise money for the museum’s educational programs. The piece was a wooden chair with a chamber pot for its seat. In response, Hayon issued a press release, arguing that the museum’s decision amounted to censorship. The museum, on the other hand, claimed that it had the right to choose which works of art to include in the event and that Hayon’s contribution had not met the proper criteria.
The incident has created heated discussions among members of the art scene in Turkey, especially on social networking sites. Artist Köken Ergun called on artists whose works were being exhibited in the museum’s ongoing temporary exhibition to withdraw their works and urged other artists to boycott the museum until it “changes its mindset.”
The International Association of Art Critics (AICA) Turkey board of directors, however, issued a press release last week stating that the decision of the museum could not be considered “censorship” since the event was not an exhibition but a fund-raising activity. Similarly, the Turkish National Committee of the International Plastic Arts Association (UNESCO AIAP) board of directors said in a press release that the incident does not constitute “censorship” since an act can only be considered censorship if a third party such as a government, a local authority, a ministry, a municipality or the police is responsible.
Voicing disappointment with the statements of the two bodies, artist Hakan Akçura released a press statement with the support of more than 90 people from the Turkish art community, declaring that they consider İstanbul Modern’s action a form of censorship and called on the museum to apologize both to Hayon and the art community as a whole.
Tuesday’s panel discussion was initially organized as part of the museum’s ongoing exhibition “Dream and Reality,” a chronicle of the works of female artists from Turkey since the 1900s, during which three contemporary artists, Selda Asal, Seda Hepsev and Mürüvvet Türkyılmaz, were going to talk about their works of art in the show.
In the context of the recent controversy, however, the artists announced on Monday through social networking sites that they had decided to devote the panel discussion to such issues as transparency and private and public institutions as well as artists’ rights. But discussion at the event, attended by more than 80 members of the art scene took on a life of its own after panelist Türkyılmaz announced that she would be withdrawing her work from the show in response to İstanbul Modern’s actions. The audience then raised questions and voiced concerns about an array of problems related to several forms of censorship dominating the current art world in Turkey, a lack of organization among artists and problems caused due to the fact that all major cultural institutions in the country are backed by various corporate entities and the lack of transparency in their activities.
While the statements from AICA Turkey and the Turkish National Committee of UNESCO AIAP were harshly criticized, the absence of Hayon and representatives of the museum to give their account of what had happened raised considerable complaint among the panelists and the audience. Many attendees also underlined several times that İstanbul Modern should apologize to the participants and the audience of this event since it ignored the concerns of the art world in general by not being present during the panel discussion.
Following the panel, seven other artists -- Ceren Öyküt, Gözde İlkin, Güneş Terkol, İnci Furni, Ekin Saçlıoğlu, Neriman Polat, Leyla Gediz -- and artist collective AtılKunst followed Türkyılmaz and announced that they would be requesting that the museum remove their works from the exhibition.
Asked whether the museum will hand the artists their works of art back, İstanbul Modern’s chief curator Levent Çalıkoğlu told Today’s Zaman on Thursday that the museum “respects the decision of the artists and will act in accordance with their requests.”

Sansüre hayır!: Toplam imzacı sayısı 282 oldu / No to censorship!: The total number of signers is 282

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Wed, 28 Dec 2011 20:17:00 +0000

Link: YENİ İMZALAR İÇİN / FOR NEW SIGNS

(English version below)

SANSÜRÜN "KOŞULLU"SUNA DA "DOĞASI TİCARİ YAŞAMA UYANI"NA DA HAYIR!"

Şimdi durum bizce daha da vahim bir boyuta taşınmıştır.

Bize yolgösteren özgür ruhumuz, varoluş bilincimiz ve tabii ki R. Mutt'un "pisuvar"ıdır.

İmzacılar:

English version:

NO TO BOTH "CONDITIONAL" AND "WITH COMMERCE FRIENDLY NATURE" CENCORSHIP!

Now we believe the situation is even more serious.

Our guiding free spirit is awareness of our existence and surely is R. Mutt's “Fountain”.

Ali Akay, Hakan Akçura, Rüçhan Şahinoğlu Altınel, Fırat Arapoğlu, Burak Arıkan, Laleper Aytek, Bülent Barın, Şen Barkan, Bahadır Baruter, Murat Başol, Erim Bayrı, Ege Berensel, Ertan Birgül, Hüma Birgül, Hülya Botasun, Lütfiye Bozdağ, Selen Çatalyürekli, Emine Corduk, Özge Çelikaslan, Burak Delier, Özgür Demirci, Cansu Demiröz, Pelin Derviş, Hüsnü Dokak, Övül Durmuşoğlu, Elvan Ekren, Asuman Ercan, Ceren Erdem, Fulya Erdemci, Didem Erk, Özge Ersoy, Ekmel Ertan, Murat Ertel, Alp Esin, Deniz Gül, Genco Gülan, Ali Gürevin, Ayşe Gülay Hakyemez, Hakan Gürsoytrak, Deniz Ilgaz, Aslı Işıksal, Şule Kangüleç, Funda Karadağ, Gülfem Kessler, Selen Korkut, Vasıf Kortun, Erden Kosova, Seyit Battal Kurt, Mahmut Wenda Koyuncu, Raziye Kubat, Özlem Şekercioğlu Lesport, Beral Madra, Aşık Mene, Barış Mengütay, Serpil Odabaşı, İrfan Okan, Bager Oğuz Oktay, Alev Oskay, Yeliz Oskay, Suat Öğüt, Deniz M. Örnek, Zeynep Özatalay, Şefik Özcan, Aykan Özener, Önder Özengi, Dilara Özgül, İz Öztat, Yavuz Parlar, Tayfun Polat, Lebriz Rona, Necla Rüzgar, Ahmet A. Sabancı, Menekşe Samancı, Esra Sarıgedik, Niyazi Selçuk, Gonca Sezer, Şebnem Somel, Başak Şenova, Damla Tamer, Zeyneb Taşcı, Faika Berat Taşkıran, Orhan Taylan, Elif Gül Tirben, Tuğba Turan, Yeşim Ustaoğlu, Tahir Ün, Merve Ünsal, Arzu Yayıntaş, Adnan Yıldız, Demet Yoruç, Binnur Berkholz Zengin

Signers:

No to both “conditional” and “with commerce friendly nature” censorship!

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Mon, 26 Dec 2011 17:33:00 +0000

Now we believe the situation is even more serious.

Our guiding free spirit is awareness of our existence and surely is R. Mutt's “Fountain”.

Ali Akay, Hakan Akçura, Rüçhan Şahinoğlu Altınel, Fırat Arapoğlu, Burak Arıkan, Laleper Aytek, Bülent Barın, Şen Barkan, Bahadır Baruter, Murat Başol, Erim Bayrı, Ege Berensel, Ertan Birgül, Hüma Birgül, Hülya Botasun, Lütfiye Bozdağ, Gül Çağın, Selen Çatalyürekli, Emine Corduk, Özge Çelikaslan, Burak Delier, Özgür Demirci, Cansu Demiröz, Pelin Derviş, Hüsnü Dokak, Övül Durmuşoğlu, Elvan Ekren, Asuman Ercan, Ceren Erdem, Fulya Erdemci, Didem Erk, Özgür Erkök, Özge Ersoy, Ekmel Ertan, Murat Ertel, Alp Esin, Deniz Gül, Genco Gülan, Ali Gürevin, Ayşe Gülay Hakyemez, Hakan Gürsoytrak, Deniz Ilgaz, Aslı Işıksal, Şule Kangüleç, Funda Karadağ, Gülfem Kessler, Selen Korkut, Vasıf Kortun, Erden Kosova, Seyit Battal Kurt, Mahmut Wenda Koyuncu, Raziye Kubat, Özlem Şekercioğlu Lesport, Beral Madra, Aşık Mene, Barış Mengütay, Serpil Odabaşı, İrfan Okan, Bager Oğuz Oktay, Alev Oskay, Yeliz Oskay, Suat Öğüt, Deniz M. Örnek, Zeynep Özatalay, Şefik Özcan, Aykan Özener, Önder Özengi, Dilara Özgül, Ferhat Özgür, İz Öztat, Yavuz Parlar, Tayfun Polat, Lebriz Rona, Necla Rüzgar, Ahmet A. Sabancı, Menekşe Samancı, Esra Sarıgedik, Niyazi Selçuk, Gonca Sezer, Şebnem Somel, Başak Şenova, Damla Tamer, Zeyneb Taşcı, Faika Berat Taşkıran, Orhan Taylan, Elif Gül Tirben, Tuğba Turan, Yeşim Ustaoğlu, Tahir Ün, Merve Ünsal, Arzu Yayıntaş, Adnan Yıldız, Demet Yoruç, Binnur Berkholz Zengin

(Translator: Zeyneb Taşçı)

Link for new signers

Basın Bülteni: Sansürün "koşullu"suna da, "doğası ticari yaşama uyanı"na da hayır!

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Mon, 26 Dec 2011 15:02:00 +0000

Şimdi durum bizce daha da vahim bir boyuta taşınmıştır.

Bize yolgösteren özgür ruhumuz, varoluş bilincimiz ve tabii ki R. Mutt'un "pisuvar"ıdır.

Ali Akay, Hakan Akçura, Rüçhan Şahinoğlu Altınel, Fırat Arapoğlu, Burak Arıkan, Laleper Aytek, Bülent Barın, Şen Barkan, Bahadır Baruter, Murat Başol, Erim Bayrı, Ege Berensel, Ertan Birgül, Hüma Birgül, Hülya Botasun, Lütfiye Bozdağ, Selen Çatalyürekli, Emine Corduk, Özge Çelikaslan, Burak Delier, Özgür Demirci, Cansu Demiröz, Pelin Derviş, Hüsnü Dokak, Övül Durmuşoğlu, Elvan Ekren, Asuman Ercan, Ceren Erdem, Fulya Erdemci, Didem Erk, Özge Ersoy, Ekmel Ertan, Murat Ertel, Alp Esin, Deniz Gül, Genco Gülan, Ali Gürevin, Ayşe Gülay Hakyemez, Hakan Gürsoytrak, Deniz Ilgaz, Aslı Işıksal, Şule Kangüleç, Funda Karadağ, Gülfem Kessler, Selen Korkut, Vasıf Kortun, Erden Kosova, Seyit Battal Kurt, Mahmut Wenda Koyuncu, Raziye Kubat, Özlem Şekercioğlu Lesport, Beral Madra, Aşık Mene, Barış Mengütay, Serpil Odabaşı, İrfan Okan, Bager Oğuz Oktay, Alev Oskay, Yeliz Oskay, Suat Öğüt, Deniz M. Örnek, Zeynep Özatalay, Şefik Özcan, Aykan Özener, Önder Özengi, Dilara Özgül, İz Öztat, Yavuz Parlar, Tayfun Polat, Lebriz Rona, Necla Rüzgar, Ahmet A. Sabancı, Menekşe Samancı, Esra Sarıgedik, Niyazi Selçuk, Gonca Sezer, Şebnem Somel, Başak Şenova, Damla Tamer, Zeyneb Taşcı, Faika Berat Taşkıran, Orhan Taylan, Elif Gül Tirben, Tuğba Turan, Yeşim Ustaoğlu, Tahir Ün, Merve Ünsal, Arzu Yayıntaş, Adnan Yıldız, Demet Yoruç, Binnur Berkholz Zengin

Yeni imzacılar için link

My last video "Phuket: Two sides of the islands"

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Tue, 11 Oct 2011 18:15:00 +0000

Trailer

Original video is 44.25 min.

There is no dialogue.

Two Chapter:

Invasion of the islands

Sea gypsies (Chao Lay): Broken-wing guards of the islands

Music: Rawai Sea Gypsy Village Band

Maker: Hakan Akçura

Stockholm, October 2011.

Sea Gypsies were the first people to settle in Phuket over 1000 years ago and still survive today selling fish, seashells and craft items to locals and tourists.

There were 12,000 sea gypsies in more than 30 groups across Thailand’s Andaman Coast waters.

Fishing is the sea gypsies only livelihood. Since the province began promoting tourism, sea gypsy villagers have been repeatedly threatened by hotel or resort owners who attempt to prohibit them from fishing along beach fronts where resorts are located.

Despite some publicity about their way of life in the wake of the 2004 tsunami disaster, they still live as second-class citizens and don’t have the full rights enjoyed by other Thai citizens.

Land rights issues were the biggest concern. Most sea gypsy communities are located in coastal areas and many do not have land title deeds. Some sea gypsy cemeteries are now located inside marine national parks or other areas designated for tourism purposes.

Sea gypsy Yupa Chaonam of the Phi Phi Island community said, “We are not allowed to do anything [in the surrounding area], which we are told belongs to a developer. We just want to know what is our territory and what is not. It’s as if we are a forgotten people with no public development for us.”

This video documentary is an extraordinary reverse-reading about "tourist paradise" of Phuket. I turned my camera to the invasion of the islands and their broken-wing guards, Sea gypsies.

Yeni videom "Phuket: Adaların iki yüzü"

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Tue, 11 Oct 2011 16:41:00 +0000

Bu yılın Temmuz ayında Tayland'ın en büyük adası Phuket'te çektiğim kimi sahneler ve planlar, çok alışıldık olmayan bir tür video belgesele dönüştü.

Yaklaşık 45 dakikalık (44:25 dk) videom "Phuket: Adaların iki yüzü" (Phuket: Two sides of the islands) adını taşıyor ve iki bölümden oluşuyor: "Adaların istilası" (Invasion of the islands) ve "Deniz çingeneleri: Adaların kanadı kırık koruyucuları" (Sea gypsies (Chao Lay): Broken-wing guards of the islands).

Deniz çingeneleri, Phuket'e bin yılı aşkın bir süre önce -Malezya'dan- gelip de yerleşen en eski halk. O günden bu yana sadece balıkçılıkla, deniz kabukluları ya da el sanatlarını satarak geçiniyorlar. Gerçek bir avcı-toplayıcı çağdaş toplum.

Tayland'ın Andaman Denizi sahillerinde 30 ayrı gruptan oluşan 12000'e yakın deniz çingenesi yaşıyor.

El yapımı tekneleri, yüzlerce yıllık avcılık gelenekleri, gizli avlanma alanlarıyla tek geçim kaynağı balıkçılığı sürdüren deniz çingeneleri, Phuket'te gelişen turizmle, turizm "seferlerine" dahil edilen, her yeni sahil, gezi, otel alanı ve adayla bu olanakları bir bir yitiriyorlar.

Ötesi, "korunan yaşam türleri"ni pazarlamak gibi aslı olmayan suçlamalarla tutuklanıyor, dalarken soluk almalarını sağlayan hava pompalarına bağlı olan borular jet ski ataklarıyla kesiliyor.

Binlerce kurban verdikleri 2004 tsunami felaketinde birçoğu zaten sualtında kalan sahiller ve adalardaki barınaklarını, köy alanlarını teker teker yitiriyorlar.

Çoğu deniz çingene toplulukları, yerleştikleri sınırlı toprak alanlarına ilişkin hiçbir yasal hakka sahip değil. Hiçbirinin tapusu yok. Mezarlıkları ve kutsal bölgelerinin çoğu yeni oluşturulan turistik doğal deniz parklarının ve turistik "sefer" alanlarının sınırları içinde...

Phi Phi adası deniz çingenelerinden Yupa Chaonam durumun vehametini şöyle tanımlıyor: "Biz tüm bu gelişmeler karşısında düşüncesi sorulmayan, sürece dahil edilmeyen, dönüştürülen alanlara girişine izin verilmeyen unutulmuş bir toplumuz. O zaman bari hangi yaşam alanlarının hala bize ait olduğunu, hangilerinin olmadığını söylesinler."

Daha önce yazdığım gibi bu türü (tekniği, kesimi, sunumu) çok alışıldık olmayan video belgeselimin şimdilik sizle sadece tanıtım filmini ve kimi fotograflarını paylaşabiliyorum. Başvurduğum ve daha da başvuracağım bir dizi belgesel festivali, internetten videonun tümünün paylaşılıyor olmamasını koşul belirlemiş ben görmeyeli...

Sonuçta bu renkli, onurlu, neşeli ve yaşam alanlarının kapılarını kolay kolay yabancılara açmayan halkın güvenini kazandığıma çok memnunum. Videoma yaptıkları müzik -uzun kurgu saatlerinin etkisi dışında da- epeydir kulağımdan gitmiyor. İlk fırsatta çağrılarına evet diyebilmek ve o gizli adalarına varacak senelik yolculuklarından birine katılmak ise arzum.

Bu "diyalogsuz" belgeselim, "turizm cenneti Phuket"in tersten bir video-okuması. Umarım en kısa zamanda bir gösterim, sergi ya da festival eliyle tümü sizlerle buluşur.

"Pax Rhetorica" ya da barış aslında ne kadar yakınımızda! / "Pax Rhetorica" or how closed to us the peace actually is!

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Sat, 21 May 2011 20:43:00 +0000

Hakan Akçura / 21.05.2011 - Stockholm

PKK önderi Abdullah Öcalan Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’a çağrıda bulunarak, şunu dedi: “Bana ‘Silahlı güçlerini bir yere çek ve biz demokratik anayasa çözümü üzerinden çözüm geliştireceğiz’ desin. O zaman bu savaşı durdurmuş olur.15 Haziran'a kadar bu söylediğim çerçevede bir yeşil ışık yakılmazsa, çözümün gelişeceğine dair bir bildirim yapılmazsa, beni ölmüş bilin! Artık ondan sonra yaşanacak olan başkaldırıdır, isyandır, her şey olabilir.”

(Türkiye basınından, 20-05-2011)

PKK leader Abdullah Ocalan made a call to Prime Minister Recep Tayyip Erdogan, saying, “If Mr. Prime Minister say to me ‘withdraw your armed forces to somewhere else, we will bring a solution through democratic constitution‘. Then he would have stopped this war. If there are no positive messages until June 15, consider me death. Next is uprising and revolt. Everything is possible.”

(From Turkey's Press, 2011-05-20)

Ars retorica: Words tell the world / Les mots dénotent le monde

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Tue, 17 May 2011 12:14:00 +0000

Ars retorica

A video exhibition with / Une exposition vidéo avec:

Hakan Akçura

Liselot van der Heijden

Marcantonio Lunardi

Video stills, Kurdish Lesson 1, Kurdish Lesson 2, Kurdish Lesson 3, Hakan Akçura, 2010-2011

Video still, "America", Liselot van der Heijden, Single channel video, 4 minutes, 2004

Video still, "Laboratoire Italie", Marcantonio Lunardi, Single channel video, 2:15 min, 2011

Opening the 24th may at 12 am / Vernissage le 24 mai à partir de 12h

Exhibition from the 24th may till the 2nd june 2011 / Exposition du 24 mai au 2 juin 2011

Hall the university library of Paris 8 – Saint Denis

2, Rue de la Liberté, 93526 Saint-Denis

Entrance in front of the station Saint-Denis Université – line 13

From Monday to Friday 11.30 – 19.00, on Saturday 10.00 – 17.30

Hall de la Bibliothèque universitaire de Paris 8 – Saint Denis

2, Rue de la Liberté, 93526 Saint-Denis

Entrée face au métro Saint-Denis Université – ligne 13

du lundi au vendredi de 11h30 à 19h et le samedi de 10h à 17h30

Eng:

Words tell the world. They signify the things surrounding us and represent them by names. They exist exactly because we cannot have everything near ours hands and often they become the presence of the absence of things here and now. On the other hand, words also have their own independence. For this reason, the non-sensical, absurdity and paradoxes have been born. For this reason, we can use them strategically and construct new worlds instead of expressing the real one. Writing, poetry, art and fiction in general find their source in this aspect of words.

Indeed, we agree with Jacques Rancière that we always need to turn into fiction the world in order to speak and think about it. At the same time, representing the real as our eyes see it is one thing, representing it untruthfully, turning it into fiction without represent anything real, is another. The partiality of information given by media, the lies of any kind, and the vacuity of public speeches are examples of this.

Ars retorica wants to explore the circumstances in which the independence of the world of words is exploited for demagogical objectives, the situations in which a group of words is like sand in a hand: it falls down without leaving anything behind it.

Irene Panzani

Fr:

Les mots dénotent le monde. Ils expriment ce qui nous entoure et le représentent dans la parole. Ils existent justement parce que nous ne pouvons pas avoir tout à notre porté et souvent deviennent la présence de l’absence des choses ici et maintenant. Mais les mots ont aussi leur propre indépendance. D’où le non sens, l’absurdité, les paradoxes. D’où aussi leur utilisation stratégique qui rend le discours comme une construction de mondes et non pas l’expression de la réalité : l’écriture, la poésie, la fiction, les arts du discours en générale trouvent ici leur source.

Oui, nous sommes d’accord avec Jacques Rancière que les hommes ont toujours besoin de "fictionner" le monde pour pouvoir le dire et même le penser. Pourtant, une chose est de se représenter le monde de façon subjective ; une autre chose est de le présenter à autrui faussement ou "fictionner" sans rien représenter. Des exemples de cela sont la partialité des informations données par les média, les mensonges d’Etat et la vacuité de certains discours publics.

Ars retorica veut enquêter justement les cas dans lesquels l’indépendance du monde des mots vient exploitée à des fins démagogiques, les situations où une poignée de paroles sont comme du sable dans les mains : il tombe et laisse le vide derrière.

Hakan Akçura, Kurdish Lesson 1, 2, 3 (2010 - 2011)

Dans cette série de vidéos, Hakan Akçura coupe les discours d'hommes politiques turcs, de façon à ce qu'ils parlent kurde. Leur langue est transformée en celle qu'ils ne reconnaissent pas: leurs paroles sont utulisées pour construire des phrases qu'ils n'auraient jamais prononcées.

Dans Kurdish lesson 1, le premier ministre turc Tayyip Erdoğan s'exprime à la tv. L'artiste lui fait dire: "le droit à l'éducation dans sa langue maternelle est le premier droit humain que je defends", alors qu'encore aujourd'hui le people kurde est obligé à parler Turc à l'école. Kurdish lesson 2 est le "cadeau" de Hakan Akçura au chef des affaires générales İlker Başbuğ. L'artiste modifie le discours adressé aux forces armées de terre, aériennes et maritimes. Après la modification de la vidéo, l'homme politique dit: "Nos martyres son notre honneeur. Les martyres ne meurent jamais." L'artiste est en train de trevailler sur Kurdish lesson 3, la dernière vidéo de la série. Ici, la victime sera le président de la République turque Abdullah Gül qui fait son discours au Parlement pour sa dernière année législative.

Liselot van der Heijden, America, 2004

America est une parodie du discours de George W. Bush qui présente son programme pour l'année 2004 et dans lequel il mentionne 61 fois le mot Amérique. Dans cette vidéo, tout le discours est cupé sauf le mot Amérique et les applaudissements qui le suivent ou le précèdent. Les paroles étaient bien choisies et les phrases bien construites avec un control et une manipulation astucieuses.

En s'adressant au congrès et aux citoyens américains, le discours ne contenait pas des mots tels que victimes, Osama bin Laden, palestine, Israël, responsabilité fiscale, budget équilibré, débit, salaire minimum, désoccupation.

Pourquoi utiliser 61 fois le nom Amérique? Pourquoi la nécessité d'exploiter stratégiquement des sentiments nationalistes et une unité illusoire? Quel est le message pour le reste du monde?

Marcantonio Lunardi, Laboratoire Italie, 2011

Une voix épurée, une image en moir et blanc. Ambiance aseptisée, scientifique, comme le soulignent les objets en premier plan. Les personnages de cette ce uvre sont trois petits vers qui luttent contre la gravité pour ne pas chuter dans le récipient placé sous eux. Pourtant, ils ne sont pas seuls, il y a la voix ferme et charismatique d'un homme politique qui depuis presque 20 ans est omniprésent sur la scène parlementaire italienne: Silvio Berlusconi. L'artiste n'a pas voulu montrer le visage de ce dernier. Ce qui reste sont ses mots, son discours. Le décalage entre le son et ce que l'on voit crée un court-circuit, nous aide à percevoir le sens de ce que l'homme politique prononce, tandis que les animaux deviennent, alors, une métaphore du peuple italian. Laboratoire Italie est une image forte d'un pays qui se fatigue à lutter contre une crise économique, mais surtout morale. Face à la censure et aux lois menaçamtes la liberté d'expression, l'art semble être la seule façon d'affirmer le désaccord de certains italiens.

Irene Panzani

Commissaire de l'exposition

Kürtçe Dersi 3 - Kurdish Lesson 3

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Mon, 16 May 2011 08:23:00 +0000

Kurdî: Bi vê axaftina xwe ya destpêkê ku bi kurdî çêdikim, her weha dixwazim xîreta pêvajoya pêngavên nu ya ku di dîroka Komara Tirkiyê de pêk tê, bi we re parve bikim.
Türkçe: Bu açılış konuşmamın başlangıcını kürtçe yaparak, Türkiye Cumhuriyeti tarihinde yeni bir döneme adım atacak olmamızın gururunu sizlerle paylaşmak istiyorum.
English: By speaking kurdish at the the beginning of my opening speech I would like to share with you the pride of the historical step of Republic of Turkey on a new era.

Videonun youtube linki

Emine ve akıl danıştıkları sağolsun...

Diğer Kürtçe dersi videolarım:

Kürtçe dersi 1

Kürtçe dersi 2

Ateşin Düştüğü Yer'den / From "Where Fire Has Struck"

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Tue, 29 Mar 2011 10:51:00 +0000

Ateşin Düştüğü Yer from Fatih PINAR on Vimeo.

Ateşin Düştüğü Yer / Where Fire Has Struck / Birîndar Bi Birîna Xwe / Կրակին Ինկած Տեղ

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Mon, 07 Mar 2011 12:28:00 +0000

Ateşin Düştüğü Yer

Türkiye İnsan Hakları Vakfı 20. Yıl Sergisi

Türkiye İnsan Hakları Vakfı’nın 20. kuruluş yıldönümü dolayısıyla ve ‘Sürmekte Olan Toplumsal Travmayla Baş Etme Projesi’ kapsamında Depo’da geniş katılımlı bir etkinlikler dizisi düzenleniyor.

Ateşin Düştüğü Yer, insan hakları ihlalleri konusunda toplumsal belleği canlı tutmayı ve hakikatle yüzleşme sürecine katkıda bulunmayı amaçlıyor.

Gönüllülük esasında düzenlenen bu etkinlikler dizisi kapsamında bir sergi yer alacak, konu etrafında seminerler düzenlenecek, belgesel film gösterimi gerçekleştirilecek ve bir katalog yayınlanacak.

9 Mart 2011’de saat 18.30’da açılacak sergi, 10 Mart-22 Nisan 2011 tarihleri arasında izlenebilir.

Ateşin Düştüğü Yer

10 Mart-22 Nisan 2011

Depo

Tophane-İstanbul

Where Fire Has Struck

An Exhibition on the 20th Anniversary of the Human Rights Foundation of Turkey

Where Fire Has Struck is a series of events organized on the occasion of the 20th anniversary of the Human Rights Foundation of Turkey and as part of the Project ‘Dealing With Continuing Social Trauma.’

The events have been organized with the purpose of raising awareness regarding human rights violations in social memory and contributing to the process of confronting the truth. The series of events, realized on a voluntary basis, includes an exhibition, several seminars, a documentary film program and the publication of a catalogue. The exhibition opens on 9

March 2011 at 6.30 pm, and may be visited from 10 March to 22 April.

Where Fire Has Struck

10 March-22 April 2011

Depo

Tophane-Istanbul

Birîndar Bi Birîna Xwe

Pêşangeha Weqfa Mafên Mirovan A Tirkiyeyê ya Salvegera 20’emîn

Bi boneya 20’emîn salvegera Weqfa Mafên Mirovan A Tirkiyeyê û di çarçoveya “Projeya Çareserkirina Travmayên Civakî yên ku Didomin” li Depoyê em ê rêzeçalakiyên bi beşdariyeke berfireh li dar bixin. Armanca Birîndar Bi Birîna Xwe zindîhiştina bîra civakî ya der barê binpêkirinên mafên mirovan de û beşdariya pêvajoya rûbirûbûna rastiyan e. Ev çalakî li gor bidiliyê tên lidarxistin. Di çarçoveya van çalakiyan de, dê pêşangehek bê lidarxistin, dê di der barê mijarê de semîner bên lidarxistin, dê pêşandana belgefîlman pêk bê û dê pirtûkçeyek bê weşandin.

Pêşangeh dê 9’ê Adara 2011’an saet di 18.30’yan de li dar bikeve û di navbera 10’ê Adarê û 22’ê Nîsana 2011’an de vekirî be.

Birîndar Bi Birîna Xwe

10 Adar-22 Avrêl 2011

Depo

Tophane-Stenbol

Կրակին Ինկած Տեղ

Թրքական Մարդկային Իրաւունքներռւ Հաստատութեան 20. Տարւոյ ցուցահանդէս.

Թրքական մարդկային իրաւունքներու Հաստատութեան 20. տարեդարձի եւ հաւաքականութեան աղետներու դէմ պայքարելու ծրագրին փովանդակութեան ՙՏէփօ՚ի մէջ լայն տարածութեամբ գործունեութեան շարքեր տեղի կ՛ունենայ:

“Կրակին Ինկած Տեղ” նպատակն է, մարդկային իրաւունքներու խանգարման նիւթերու շուրջ հաւաքականութեան ուշադրութիւնը գրաւել, անմոռանալի դարձնել, միշտ արթուն պահել, մարդոց հանդէպ կատարուած անիրաւութիւններ.

Այս նիւթերու շուրջ ցուցահանդէսներ, հաւաքոյթներ, վաւերական շարժանկարներ, գրքոյկ մը պիտի հրատարակուի. Ձուցահանդէսը պիտի սկսի 9 Մարտ 2011, ժամը 18.30’ ին.

Կրակին Ինկած Տեղ

10 Մարտ – 22 Ապրիլ 2011

Տէփօ

Թօփհանէ – Իսթանպուլ

Sergide yeralan işlerim / My works on exhibition

Gerçekler bilinsin yeter / It is enough that the truth comes out

(Üç ayrı kimliğiyle Abdülkadir Aygan'ın ya da Türkiye'nin karanlık 22 yılının portresi / The portrait of Abdülkadir Aygan with his all three different identities or Turkeys 22 dark years)

Hakan Akçura
210.35' /, Stockholm, Haziran/June 2008

Kürtçe Dersi 1 / Kurdish Lesson 1
Hakan Akçura
28’’, Stockholm, Temmuz/July 2010

Kürtçe Dersi 2 /Kurdish Lesson 2
Hakan Akçura
22’’, Stockholm, Temmuz/July 2010

Sergi katılımcıları /Participants

A77 Kolektifi

19 Ocak Kolektifi

Abdo

Ahmet Öğüt

Ali Bozan

anti-pop

Antonio Cosentino

Armağan Pekkaya

Arzu Aydın Deveci

Arzu Başaran

Aşkın Adan

Atıl Kunst

Aylin Kuryel

Azra Deniz Okyay

Banu Cennetoğlu

Barış Doğrusöz

Barış Eviz

BEKS

Berat Işık

Borga Kantürk

Buket Özsoy Güreli

Burak Arıkan

Burak Delier

Burak Karacan

Çağrı Saray

CANAN

Cemil Cahit Yavuz

Cengiz Tekin

Deniz Rona

Derya Sayın

Dilek Winchester

Dilşat Zulkadiroğlu

Eda Gecikmez

Elçin Ekinci

Emre Zeytinoğlu

Endam Acar

Ender Özkahraman

Erdağ Aksel

Erdal Duman

Erinç Seymen

Erkan Özgen

Erkin Gören

Esat Cavit Başak

Eşber Karayalçın

Evrim Özarslan

Extramücadele

Eyüp Öz

Fatih Pınar

Fatih Tan

Ferhat Özgür

Fikret Atay

Fulya Çetin

Gencer Yurttaş

Gülsün Karamustafa

Ha za vu zu / Hafriyat

Hakan Akçura

Hakan Gürsoytrak

Hale Tenger

Halil Altındere

Harald Naegeli

Harun Antakyalı

Helin Anahit

Huri Kiriş

İlhan Sayın

İnci Furni

İnsel İnal

İpek Duben

İrfan Önürmen

Itır Demir

Juan Botella Lucas

Kadir Çıtak

Kardelen Fincancı

Kemal Gökhan Gürses

Kemal Özen

Korkut Canpolat

Manuel Çıtak / Şebnem İşigüzel

Mehmet Ali Boran

Mehmet Çeper

Mehmet Fahracı

Mehtap Yücel

Memet Güreli

Mehmet Öğüt

Metin Üstündağ

Müge Akçakoca

Murat Akagündüz

Murat Başol

Murat Morova

Murat Tosyalı

Mürüvvet Türkyılmaz

Nalan Yırtmaç

Nancy Atakan

Nazım Ünal Yılmaz

Nazım Dikbaş

Neriman Polat

Nihan Çetinkaya

Nurcan Gündoğan

Oda Projesi

Orhan Cem Çetin

Özgür Erkök

Özlem Demirtaş

Özlem Gök

Rafet Arslan

Selçuk Fergökçe

Selda Asal

Selim Birsel

Şener Özmen

Şerif Kino

Serpil Odabaşı

Sevil Tunaboylu

Şaban Dayanan

Şevket Sönmez

Suat Öğüt

Süreyya Acar

Tan Cemal Genç

Tan Oral

Taner Güven

Tayfun Serttaş

Turgut Yüksel

Ümit Kıvanç

Vahit Tuna

Veysi Altay

Volkan Aslan

Yasemin Özcan Kaya

Yeşim Ağaoğlu

Yonca Saraçoğlu

Yücel Can

Zeren Göktan

Zeynep Özatalay

Zeyno Pekünlü

Katalog yazarları / Catalogue writers

Emre Zeytinoğlu

Erden Kosova

Eren Keskin

Fırat Arapoğlu

Mahmut Koyuncu

Murat Çelikkan

Nazan Üstündağ

Necmiye Alpay

Orhan Miroğlu

Öztürk Türkdoğan

Şebnem İşigüzel

Şebnem Korur Fincancı

Tanıl Bora

Ümit Kıvanç

Yıldırım Türker

Pai 2010-2011 in Thebes, Greece

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Thu, 02 Dec 2010 11:48:00 +0000

On the 27th of December the PAI 2010 events will be presented in the Conference Center of Thebes followed by the announcement of the PAI 2011 events in Samothrace, Thebes, Magna Grecia in Italy and, possibly, Alexandria Egypt. Polyxene Kasda will speak about the PAI "borderline phenomenon", Constantin Angelou will present a video art based on the theme of Pratolaos, and Aggeliki Casdas will give a violin performance along with the projection of Hakan Akçura's documentary on PAI 2010 in Samothrace.

Org. City Cultural Events Network

Curator of the event in Thebes: Constantin Angelou

«ΠΑΙ» ΘΗΒΑ 2010

Ανεξάρτητο Πολιτιστικό Δίκτυο Πόλεων

Αλεξανδρούπολη – Σαμοθράκη – Πάτμος – Θήβα - Αθήνα

τίτλος εκδηλώσεων: «ΑΙΩΝ ΠΑΙΣ ΕΣΤΙ ΠΑΙΖΩΝ»

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ:

Το Ανεξάρτητο Πολιτιστικό Δίκτυο Πόλεων «ΠΑΙ» με την υποστήριξη του Συλλόγου Μικρασιατών Θήβας διοργανώνει βραδιά για την αφύπνιση του πολιτισμού και της δημιουργίας. Στην εκδήλωση θα υπάρξουν μουσικά, ποιητικά, εικαστικά και θεατρικά δρώμενα αλλά και ένα κάλεσμα δράσης για την πολιτιστική αναγέννηση του τόπου μας. Συγκεκριμένα θα παρουσιαστούν:

προβολή ποιητικού ντοκιμαντέρ του ΗΑΚΑΝ AKCURA από τα δρώμενα του δικτύου στη Σαμοθράκη.
Επίδειξη από παιδιά χαμένων παιδικών παιχνιδιών από την Μικρά Ασία.
Προβολή έργου βίντεο τέχνης του εικαστικού ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΑΓΓΕΛΟΥ με θέμα την χαμένη σχέση του παιχνιδιού με τον πολιτισμό. Τίτλος «Η γέννηση του Πρατόλαου».
Ανάγνωση ποιητικού αποσπάσματος από το έργο «ΠΑΙ» της συγγραφέως και εικαστικού ΠΟΛΥΞΕΝΗΣ ΚΑΣΔΑ, πλαισιωμένο από μουσικό έργο ειδικά εμπνευσμένο για την βραδιά από την σολίστ βιολιού ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΚΑΣΔΑ.
Ανακοίνωση διακήρυξης για την πολιτιστική αναγέννηση του τόπου μας. Στόχος μια άλλη στάση απέναντι στον πολιτισμό αλλά και η προβολή της αρχαίας κληρονομιάς ως παράδειγμα για δράση έναντι της ασχήμιας των σύγχρονων πόλεων.
Ανακοίνωση των διεθνών δράσεων του δικτύου το 2011.

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί το απόγευμα στις 27 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ ΣΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΗΒΑΣ

ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

(με αφορμη την παγκόσμια ημέρα του παιδιού)

Έκθεση τέχνης παιδιών της πόλης με θέμα το Ηράκλειο ρητό «ΑΙΩΝ ΠΑΙΣ ΕΣΤΙ ΠΑΙΖΩΝ». (έναρξη: Παρασκευή 10 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟY, αίθουσα εκδηλώσεων 5^ου γυμνάσιου Θήβας)
Κατασκευές παιδιών και μεγάλων που τοποθετούνται στο δάσος ως επίκληση στις δυνάμεις της φύσης και επιπλέον ως διαμαρτυρία για την καταστροφή και εγκατάλειψη του περιβάλλοντος αλλά και της αρχαίας πολιτιστικής κληρονομιάς της πόλης μας (Σάββατο 11 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟY, 9.00 πμ., Δάσος Μοσχοποδίου)

Η Επιμέλεια των εκδηλώσεων της Θήβας θα είναι του Κωνσταντίνος Αγγέλου μέσα στο γενικό σκεπτικό της Πολυξένης Κασδά.

Ένα ευχαριστώ στον Δημήτρη Αλεξάνδρου και στον Σύλλογο Μικρασιατών.

Περισσότερα άρθρα και δράσεις για το θέμα στο http://www.artooth.gr/

VİDEFESTA’10 programıyla göz kamaştırıyor

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Thu, 18 Nov 2010 23:08:00 +0000

Bu sene "Arşivleme Humması / Archive Fever" ana başlığını taşıyan VİDEFESTA’10 Uluslararası Medya Sanatları Festivali, 22-28 Kasım tarihleri arasında Ankara'da düzenleniyor ve görünüşe bakılırsa Ankara'lı videoseverlerin yorulmak bilmez "yer/yol/yordam göstericisi", merak ve bilgi gidericisi, festival düzenleyicisi Ege Berensel, bu kez de Özge Çelikaslan'ı yanına alarak, Goethe Institute Ankara'nın verdiği destekle, bize yine çok zengin bir festival programı sunuyor.

40jahrevideokunst.de (Dijital Miras: 1963 Yılından Günümüze Almanya’da Video Sanatı), Başa Sar ve Başlat (İngiliz Video Sanatının İlk Yılları), İktidar Hakkında Bir şey (1990'lardan 2000'lere Rus Video Sanatı) ve Türkiye Video Sanatının Kısa Tarihi, Festival'in dört temel bölümünün adları.

Festival benim 2010 yapımı Kürtçe Dersi 1, Kürtçe Dersi 2 isimli iki kısa videomu, 2006 tarihli İsveç Göçmen Dairesi'ne Açık Mektup ve 2007 tarihli iki bölümlü Günaydın isimli video performanslarımı sergileyecek. Sözkonusu dört işim de Türkiye'de ilk kez sergileniyor.

Festivalin basın bülteni şöyle:

VİDEFESTA’10 22-28 tarihleri arasında Ankara’da “Arşivleme Humması” temasıyla Video/Yeni Medya sanatının çok önemli işlerini sergileyecek-gösterecek. Joseph Beuys’un Documenta 5’te yaptığı performansın video kaydından, Ulrike Rosenbach’ın hiç bilinmeyen işlerine, Alp Zeki Heper’in 60'larda yaptığı deneysel kısa filmlerin remixinden, Bilge Karasu’nun Ankara Radyosu tarafından kaydedilen “Çeşitlemeli Korku” ses işine kadar 104 sanatçının 129 işi izleyici karşısına çıkacak.

Bu yıl ilki düzenlenen VİDEFESTA’10 Uluslararası Medya Sanatları Festivali bu yılki teması “Arşivleme Humması”. Bu festival için dört ayrı video arşivleme ve tarih projesi festivale davet edildi: 40jahrevideokunst.de (Dijital Miras: 1963 Yılından Günümüze Almanya’da Video Sanatı), Başa Sar ve Başlat (İngiliz Video Sanatının İlk Yılları), İktidar Hakkında Bir şey (1990'lardan 2000'lere Rus Video Sanatı) ve Türkiye Video Sanatının Kısa Tarihi, Festival'in dört temel bölümünün adları.

40jahrevideokunst.de (Dijital Miras: 1963 Yılından Günümüze Almanya’da Video Sanatı) bölümünde Joseph Beuys’un Documenta 5’te yaptığı performans Video kaydı olmak üzere yeni restore edilen bilinmeyen iki videosu, Video sanatının kurucularından Klaus vom Bruch ve Ulrike Rosenbach’ın 1970lerde yaptığı hiç bilinmeyen çalışmaları, Başa Sar ve Başlat (İngiliz Video Sanatının İlk Yılları) bölümünde Tina Keane’den John Adams’a İngiliz Video sanatının önemli işlerinden bir toplam, İktidar Hakkında Bir şey (1990'lardan 2000'lere Rus Video Sanatı) bölümünde Oleg Kulik’ten ZERGUT Gruba iktidar ilişkilerini sorgulayan Rus Video sanatı örneklerine, Türkiye Video Sanatının Kısa Tarihi bölümünde Alp Zeki Heper’in 60'larda yaptığı deneysel kısa filmlerin remixinden, Bilge Karasu’nun Ankara Radyosu tarafından kaydedilen “Çeşitlemeli Korku” ses işine kadar önemli ve ilk kez izleyici karşısına çıkacak 128 iş gösterilecek.

VİDEFESTA’10’nun bu seneki çerçeve kavramı “Arşivleme Humması”, Derrida’nın Mal d’Archive kitabında kullandığı bir kavramdan geliyor. Derrida burada arşivin, arşivciliğin bir yapısökümüne girişirken, özellikle sayısal saklama teknolojilerinin, internetin arşivselliği ne hale getirdiğine değiniyordu. Lev Manoviç Veritabanı Anlatısı kavramıyla veritabanı mefhumunun video üretim süreçlerini nasıl dönüştürdüğünü göstermişti. Dizga Vertov Kameralı Adam’ı dev bir Kinok ordusunun çektiği binlerce filmlik bir arşivden devşirmişti. Esfir Shub Buluntu Film fikri yoluyla arşivseliği ilk kez film üretimine soktu. Heidegger 1967’de Wegmarken’in girizgâhına not düşmüştü: Belki de tarih ve tarihin bize sundukları tek tipleşmiş enformasyon deposundaki yerini kolayca alacak ve böylece denetim altındaki insanlığın kaçınılmaz olarak muhtaç olduğu planlamanın hizmetine sunulacak. Bu enformasyon telaşı içinde düşünme de sonlanacak mı, yoksa düşünmenin kökenleri tarafından sunulan, kendisinden bile saklanmış bir yeraltı geçidi onun misyonu için korunmuş mudur, bir soru olarak kalacak. Bu arşivleme, tasnif ve saklama ideolojileri bu seneki festivalin sorusu olacak.

Hollanda Başkonsolosluğu'nun ve Goethe-Institut Ankara desteği ile yürütülecek festivalin bu seneki sergi ve program yapımcısı Ege Berensel. Goethe-Institut Ankara’da yapılacak festivalin tüm gösterimleri ücretsiz olarak izlenebilir.

Festivalin belki de en çarpıcı bölümü olan “40jahrevideokunst.de” Goethe Institute Ankara sitesinde şöyle tanıtılıyor:

RECORD > AGAIN!
40jahrevideokunst.de
Dijital Miras: 1963 Yılından Günümüze Almanya’da Video Sanatı

“40jahrevideokunst.de” Federal Kültür Vakfı’nın, Wulf Herzogenrath öncülüğünde hayata geçirilen bir projesidir. Goethe-Institut bu işbirliği çerçevesinde DVD inceleme edisyonunun uluslararası aktarımını üstlenmiştir.

Günümüzde video tarihinin araştırılması öncelikle, son on yirmi yılın görsel-işitsel materyalinin yeniden izlenebilir hale getirilmesi anlamına gelmektedir. Pek çok materyal müze depolarında, sanatçı atölyelerinde unutulmuş, hiç izlenememiştir. Tuhaf dörtgen ya da beşgen kasetlerdeki pek çok kayıt ya yok olmuş ya da bozulmuştur. Zaten bantlar yavaş yavaş eriyip yapışmaya başladığından zar zor çalıştırılabilmektedir. Bu tahribata bir son vermek amacıyla 2004 yılında Karlsruhe Sanat ve Medya Teknolojisi Merkezi’nde, tedavülden kalkmış video sistemleri için bir laboratuvar kurulmuştur. İşler durumda olan çok sayıda tarihi materyalin modern dijital teknolojiyle birleştirildiği bu laboratuar, 60’lı ve 80’li yıllar arasındaki döneme ait olan ve artık kullanılamayan 50’den fazla video formatının yeniden izlenebilir hale getirilmesini ve yüksek kalitede dijitalleştirilerek gelecek kuşaklara aktarılmasını sağlamaktadır.

En önemli hedef, kayıtların sınırlı dayanma süresi nedeniyle ciddi bir tehlike altında olan video sanatının kültürel mirasının kurtarılması, bakımı ve aktarılmasıdır. Bu inceleme edisyonu Almanya’daki video sanatının 40 yıllık tarihine genel bir bakışın yanı sıra uluslararası medya sanatı piyasasıyla bir karşılaştırmada bulunmayı da mümkün kılmaktadır.

DVD-İnceleme Edisyonu son 40 yıla ait 50 kadar video çalışmasını sergileyerek, Alman video sanatının çeşitliliğini örneklerle sunuyor. Bu projede Josef Beuys’un Documenta 5'te sergilediği boks maçı, Klaus vom Bruch ve Ulrike Rosenbach’ın 1977 yılında yaptıkları ve hiç bilinmeyen bir çalışmaları, Wolf Kahlen’in altı ekranda gösterilmiş olan "Kuzular" adlı çalışması ve Marcel Odenbach, Peter Weibel, Ursula Wevers gibi daha bir çok sanatçıların çalışmaları yeralmaktadır.

Deutsch:

RECORD > AGAIN!
40jahrevideokunst.de
Digitales Erbe: Ausstellung zur Videokunst in Deutschland von 1963 bis heute

"40jahrevideokunst.de“ ist ein von Wulf Herzogenrath angeregtes Initiativprojekt der Kulturstiftung des Bundes. Das Goethe-Institut hat die internationale Vermittlung der DVD - Studienedition im Rahmen dieser Kooperation übernommen.

Videogeschichte erforschen bedeutet heute vor allem zunächst einmal, das audiovisuelle Material der vergangenen Jahrzehnte wieder sichtbar zu machen. Vieles lagert vergessen in Museumsdepots und Künstlerateliers, ohne dass es angeschaut werden kann. Auf seltsamen quadratischen oder auch fünfeckigen Kassetten gespeicherte Inhalte sind verschwunden oder defekt. Die Bänder selber sind zudem kaum mehr lauffähig, da sie begonnen haben, sich allmählich aufzulösen und zu verkleben. Um diesen Verfall zu stoppen, wurde 2004 am Karlsruhe Zentrum für Kunst und Medientechnologie das Labor für antiquierte Videosysteme eingerichtet. Inzwischen verfügt es über einen großen funktionierenden historischen Gerätepark gepaart mit moderner digitaler Technik, der es möglicht, über 50 obsolete Videoformate der 60er bis 80er Jahre wieder sichtbar zu machen, hochwertig zu digitalisieren und damit für die Nachwelt zu erhalten. Wesentliches Ziel ist die Rettung, Pflege und Vermittlung des kulturellen Erbes der Videokunst, deren Fortbestand und Bewahrung durch die begrenzte Haltbarkeit ihrer Speichermedien akut gefährdet ist.

Diese Studienedition bietet einen historischen Überblick über 40 Jahre Videokunst in Deutschland sowie einen Vergleich mit der internationalen Medienkunstszene. Darunter sind u. a. der berühmte Boxkampf, den Joseph Beuys 1972 auf der documenta 5 veranstaltete, die Rekonstruktion der auf sechs Monitoren gezeigten Arbeit "Schafe" von Wolf Kahlen, Marcel Odenbach, Peter Weibel, Ursula Wevers.

Festival'in zengin programı ise şöyle:

VİDEFESTA’10
Uluslararası Medya Sanatları Festivali
International Festival of Media Arts

22-28.11.2010
Goethe-Institut Ankara, Atatürk Bulvarı No 131, Bakanlıklar, Ankara

Sanatçılar/Artists:
Sanatçılar/Artists:
John Adams, Hakan Akçura,Viktor Alimpiev, Peter Anderson, Chris Meigh Andrews&Gabrielle Bown, Selda Asal, Nancy Atakan&İpek Duben, Kevin Atherton, Joseph Beuys, Viktoriya Begalskaya, Bielicky, Christoph Blasé, Ian Bourn, Claus Böhmler, Ian Breakwell, Klaus vom Bruch, Vladimir Bystrov, Aristarkh Chernyshev&Vladislav Efimov, Gerd Conradt, David Critchley, Holger Czukay, Lutz Dammbeck, Ali Mahmut Demirel, Klaus P...eter Dencker, Peter Donebauer, Pavel Dubo, Catherine Elwes, Factory of Found Clothes, Wolfgang Flatz, Michael Geissler, Judith Goddard, Gliuklya, Dmitry Gutov&Radek Group, Genco Gülan, Özlem Günyol & Mustafa Kunt, David Hall, Gusztáv Hámos, Steve Hawley, Alp Zeki Heper, Rudolf Herz, Jochen Hiltmann, Brian Hoey&Wendy Brown, Nan Hoover Foundation, Madelon Hooykaas&Elsa Stansfiel, Oktay İnce, Anna Jermolaeva, Wolf Kahlen, Başak Kaptan, Bilge Karasu, Yakov Kazhdan, Tina Keane, Korpys&Löffler, Elena Kovylina, Tamara Krikorian, Gerd Kroske, Edmund Kuppel, Oleg Kulik, Levent Kunt, Mike Leggett, Stephen Littman, Anton Litvin, Urs Lüthi, Digne Meller Marcovicz, Marcello Mercado, Prigov Family Group, Stuart Marshall, Ernst Mitzka, Michael Morgner, Marcelline Mori, Heike Mutter, Susanne Ofteringer, Marcel Odenbach, Özhan Önder/Belit Sağ (VİDEA), Ferhat Özgür, C.O. Paeffgen, Stephen Partridge, Clive Richardson, Guia Rigvava, Klaus Rinke, Ulrike Rosenbach, Reiner Ruthenbeck, Ulrich Rückriem, Gustav-Adolf Schroeder, Walter Schröder-Limmer, HA Schult, Gerry Schum, Kirill Shuvalov, Tony Sinden, Wolfgang Stoerchle, Alper Şen, Candaş Şişman, UTV, Dmitry Vilensky, F. E. Walther, Peter Weibel, Ursula Wevers, Paul Wiersbinski, ZERGUT Group

PROGRAM

22 Kasım/November 2010, Pazartesi/Monday

11:00-12:40
Christoph Blasé, Beuys Boxkampf/Beuys’un Boks Maçı, 9’ 32’’, 1972.
Bielicky, Die Fettecke von Joseph Beuys/Beuys’un Yağ Köşesi, 39’ 26’’, 1986-87.
Claus Böhmler, Wir malen mit dem Rot des Kohls/Lahananın Kırmızısıyla Resim Yapıyoruz, 14’ 04’, 1974.
Klaus vom Bruch, Die Entführung eines Kunsthändlers ist keine Utopie mehr/Bir Galericinin Kaçırılması Artık Ütopya Değildir , 6’ 46’’, 1975.
Gerd Conradt, Gretchen Dutschke, 14’ 36’’, 1985/2009.
Holger Czukay, Jahresrückblick mit Cool in the Pool/ Cool in the Pool ile Geçen Yıla Bakış, 15’ 47’’, 1982.

13:00-14:40
Lutz Dammbeck, Herakles/Herkül, 10’ 28’’, 1984.
Klaus Peter Dencker, Starfighter-Geschichte eines Fronteinsatzes aus der Trilogie-Visuelle Poesie/Starfighter-Trilojiden Bir Cephe Operasyonu Öyküsü-Görsel Şiir, 6’, 1970.
Wolfgang Flatz, Toni, (ein Satz, der sich wiederholt)/Toni (Tekerrür eden bir cümle), 11’’, 1981.
Gusztáv Hámos, Seins Fiction II: Der Unbesiegbare/Science Fiction II: Yenilmez, 25’ 20’’, 1983/87.
Rudolf Herz, Das Haus der Kunst abtragen/Sanat Evini Yıkmak, 36’ 39’’, 1980.
Jochen Hiltmann, Für Künstler/Sanatçılar İçin, 13’ 31’’, 1972.
15:00-16:40
Nan Hoover Foundation, Movements in Light/Işıktan Devinimler, 16’ 36’’, 1975-76.
Wolf Kahlen, Achtung Aufnahme/Dikkat, Çekim Var, 22’ 52’’, 1980/2001.
Korpys/Löffler, Sammelstelle für Alt-Fernsehgeräte/Eski Televizyon Toplama Yeri, 7’ 52’’, 1995.
Gerd Kroske, Cassiber, 28’ 50’’, 1988-1989.
Edmund Kuppel, filmen – filmer – In 4 Minuten um die Welt/film çekmek-filmci-Dört Dakikada Devr-i alem, 5’ 8’’, 1975.
Urs Lüthi, ohne Titel/Başlıksız, 3’ 5’’, 1973.
15:00-18:40
Digne Meller Marcovicz, Über Wilhelm Reich-Viva Kleiner Mann/Wilhelm Reich Üzerine-Yaşa Küçük Adam, 90’, 1987.

19:00 Festival Açılışı (Festival Opening)

23 Kasım/November 2010, Salı/Tuesday

11:00-12:40
Marcello Mercado, Das Kapital/Kapital, 60’, 1999-2000.
Ernst Mitzka, Valeska Gert: Das Baby, der Tod/Valeska Gert: Bebek, Ölüm, 5’ 59’, 1969
Michael Morgner, M. überschreitet den See bei Gallenthin/M., Gallenthin’de Yürüyerek Gölü Geçer, 14’ 36’’, 1981.
Heike Mutter, Ekstase 1/Çoşku 1, 6’40’’, 1998.

13:00-14:40
Michael Geissler, “Nico”, 17’ 48’’, 1974.
Susanne Ofteringer, Nice Icon/Güzel İkon, 25’ 49’’, 1993.
Marcel Odenbach, Gespräche zwischen Ost und West/Doğu ve Batı Arasında Konuşmalar, 3’ 20’’, 1978.
C.O. Paeffgen, Erst das Hemd, dann die Kunst/Önce Gömlek, Sonra Sanat, 10’ 16’’, 1975.
Klaus Rinke, Wasser holen, Wasser bringen, Wasser schütten/Su taşımak, Su getirmek, Su dökmek, 6’, 1971.
Ulrike Rosenbach, Good luck for a better art/Daha iyi bir sanat için iyi şanslar, 5’ 12’’, 1977.
Ulrich Rückriem, Teilungen/Bölünmeler, 8’, 1971.
Ulrich Rückriem, Kreise/Daireler, 10’, 1971
Ulrich Rückriem, Diagonalen/Diyagonaller, 2’, 1971.

15:00-16:40
Reiner Ruthenbeck, Objekt zur teilweisen Verdeckung einer Videoszene/Bir Video Ekranını Kısmen Örtmek İçin Nesne, 31’ 45’’, 1974.
Gustav-Adolf Schroeder, Festival Genialer Dilletanten/Dahiyane Acemiler Şenliği, 10’ 5’’, 1981.
Walter Schröder-Limmer, Debatte/Tartışma, 11’’ 53’’, 1977-78.
telewissen-video, Der Magische Spiegel/Büyülü Ayna, 5’ 18’’ 1970-2008.
HA Schult, Medienhaus Ruhrtour/Ruhr Turu, 9’ 48’’, 1978.
Gerry Schum, Interview documenta/documenta Söyleşisi, 11’ 25’’, 1972.
Wolfgang Stoerchle, Untitled (Lamp Performance)/Başlıksız (Lamba Performansı), 2’ 31’’, 1972.
Wolfgang Stoerchle, Sue Turning, 12’, 1973.

17:00-18:40
UTV, Hans Christian Dany, Wochenschau/Haftaya bakış, 33’ 21’’, 1995.
F. E. Walther, Demonstration-Demonstration Werksatz zur documenta/documenta İçin Yapılan Çalışma Programı Nümayişi, 23’ 54’’, 1972.
Peter Weibel, Publikum als Exponat/Sergilenen Nesne Olarak Seyirci, 17’ 48’’, 1969.
Ursula Wevers, Horizontales/Vertikales Springen/YatayDikey Sıçrama, 12’ 29’’, 1979.
Paul Wiersbinski, King Nothing/Şeyimin Kralı, 5’ 56’’, 2008.

24 Kasım/November 2010, Çarşamba/Wednesday

11:00-12:40
John Adams, Stories/Hikâyeler, 13’, 1982.
Peter Anderson, Eyebath/Gözbanyosu, 8’, 1977,
Kevin Atherton, In Two Minds/İki Gönülde (2 screen version), 25’, 1978.
Ian Bourn, Lenny’s Documentary/Lenny’nin Belgeseli, 45’, 1978.
Ian Breakwell, In the Home/Evde, 10’, 1980.

13:00-14:40
David Critchley, Pieces I Never Did (3 screen version)/ Asla Parçalamadım (3 Ekranlı Düzenleme), 31’, 1979.
Peter Donebauer, Circling/Topaç, 12’, 1975.
Catherine Elwes, Kensington Gore, 15’, 1981.
Judith Goddard, Time Spent/Yiten Zaman, 12’, 1981.
David Hall, TV Interruptions (7 TV Pieces)/TV Fasılaları (7 TV Bölüm), 23’, 1971.
Mick Hartney, State of Division/Bölünme Hali, 5’, 1978.
Steve Hawley, The Extent of Three Bells/Üç Çanın Mertebesi , 5’, 1981.
Brian Hoey/Wendy Brown, Flow/Akış, 17’, 1977.
15:00-18:40
Madelon Hooykaas/ Elsa Stansfield, Split Seconds/Lahzalar, 11’, 1979.
Tina Keane, Clapping Songs/Şak Şak Şarkıları, 6’, 1979.
Tamara Krikorian, Vanitas/Beyhude, 8’, 1977.
Mike Leggett, The Heart Cycle/Devr-i Kaim, 9’, 1973.
Stephen Littman, Mirror/Ayna, 5’, 1979.
Stuart Marshall, Go thru the Motions/İsteksizce Yap, 8’, 1975.
Chris Meigh Andrews/Gabrielle Bown, Continuum/Süreklilik 5’, 1977.
Marcelline Mori, 2nd and 3rd Identity/2nci Ve 3ncü Kimlik, 10’, 1978.
Stephen Partridge, Monitor/Monitör, 6’, 1975.
Clive Richardson, Video Sketches/Video Taslakları, 22’, 1972.
Tony Sinden, Drift Guitars/Elektirikli Gitarlar, 21’, 1975.

25 Kasım/November 2010, Perşembe/Thursday

11:00-12:40
Guia Rigvava, You Can Rely On Me/Bana Güvenebilirsin, 1’29’’, 1993.
Gliuklya (Natalia Pershina-Yakimanskaya), Secret Advice/Mahrem Nasihat, 2’40’’, 2004.
The Blue Noses Group (Vyacheslav Mizin, Alexander Shaburov), New Russian Charades/Yeni Rus Sessiz Sineması, 2’20’’, 2004.
Prigov Family Group (Dmitry Alexandrovich Prigov, Natalia Mali, Andrei Prigov), The People and the State: Together We Build a New Russia/Halk ve Devlet: Biz, Birlikte, Yeni Rusyayı İnşaa Ediyoruz, 7’22’’, 2003.
Anton Litvin, Restoration/Tecdit, 11’ 19’’, 2006.
Pavel Dubo, Putin Karaoke, 50’’, 2005.
Dmitry Gutov&Radek Group, Demonstration/Nümayiş, 2’ 50’’, 2002.
ZERGUT Group, A Visualization of Domestication, or a Special Case in Contemporary Ornithology/Ehlileştirmrnin Görselleştirilmesi ya da Kuşbiliminde Özel bir Durum, 3’20’’, 2002.
Viktoriya Begalskaya, Nutcrackers/Cevizkırıcıları5’58’’, 2004.
Dmitry Vilensky. Contact/Temas, 4’40’’, 2002.
Oleg Kulik, I love Europe, Europe Does Not Love Me/Avrupa’yı Seviyorum, Avrupa Beni Sevmiyorum, 6’, 1996.
Anna Jermolaeva, 3 min. trying to survive/3 dakikada hayatta kalmaya çalışmak, 3’ 2000.
Aristarkh Chernyshev&Vladislav Efimov, Schwarzen Ecke/Siyah Köşe, 2’21, 2002.
Elena Kovylina, Waltz/Vals, 5’55’’, 2001.
Factory of Found Clothes (Natalia Pershina-Yakimanskaya-Gluklia & Olga Egorova), Scarlet Sails/Kırmızı Yelkenler, 7’, 2005.
Kirill Shuvalov, Massacre/Katliam, 59’’, 2003.
Viktor Alimpiev, Is it yours?/Senin mi?, 2’18’’, 2004.
Yakov Kazhdan, Mona Lisa/Monaliza, 58’’, 2005.
Vladimir Bystrov, Magnificat/Şaşkınlık, 5’05’’, 2005.

13:00-14:40
Özlem Günyol & Mustafa Kunt, On The Stage, 3’ 30’’, 2010.
Genco Gülan, Frigo, 26’ 32’’, 2008.
Genco Gülan, La mer, 5’ 50’’, 2008.
Genco Gülan, Su Altında 5 Vakit/5 Times A Day Under Water, 7’ 06’’, 2009.
Selda Asal, Who was I, for Real?/Sahi Ben Kimdim?, 10’ 22’’, 2008
Selda Asal, See Me!/Beni Gör!, 11’ 40’’, 2008.
Selda Asal, All Pale/Herşey Solgun, 4’, 2009.

15:00-19:40
Hakan Akçura, Kürtçe dersi / Kurdish lesson (1), 28’’, 2010.
Hakan Akçura, Kürtçe dersi / Kurdish lesson (2), 22’’, 2010.
Hakan Akçura, Öppet brev till Migrationsverket/İsveç Göçmen Bürosu'na Açık Mektup, 50’ 53’’, 2006.
Hakan Akçura, Godmorgon/Günaydın, 2 Ekranlı Video Düzenleme/2 Screen Video Instalation, 7’ 31’’+93', 2007.
Ferhat Özgür, I Can Sing, 7’, 2008
Ferhat Özgür, Metamorphosis Chat / Metamorfoz Muhabbet, 9’ 75’’, 2009.

26 Kasım/November, 2010, Cuma/Friday

11:00-12:40
Oktay İnce, Müstehcen/Dirty, 4’ 5’’, 2005.
Oktay İnce, Rendu, 5’ 50’’, 2007.
Oktay İnce, Naturel ile Futurel, 10’, 2006
Oktay İnce, Vokal Anestezi, 23', 2004
Oktay İnce, Dağın Ardında/Behind the Mountain, 47’, 2005.

13:00-14:40
Ali Mahmut Demirel, The Tunnel, 3’ 26’’, 2005.
Ali Mahmut Demirel, We (all) search, 3’, 38’’, 2005.
Nancy Atakan&İpek Duben, Thinking Garbage/ Düşünen Çöp, 2’ 15’’, 2005
Nancy Atakan, Lost Suitcase/Kayıp Bavul, 3’ 34’’, 2009.
Candaş Şişman, Flux, 4’ 43’’, 2010.
Candaş Şişman, Avatar, 6’ 35’’, 2009.
Candaş Şişman, Retory, 3’ 25’, 2007.
Candaş Şişman, Edicisum, 3’ 8’, 2008.
Alp Zeki Heper, Siyahlı Kadının Kokusu/Le parfum de la Dame En Noir, 5’ 54’’, 1962.
Alp Zeki Heper, Şafak/L’Aub, 7’ 44’, 1963.
Bilge Karasu, Çeşitlemeli Korku-5 Ses İçin/Fear Variations-For 5-Voice Chorus, Ses-Sound, 8’ 50’’, 1975.
Levent Kunt, Le Spectacle, 18’, 2009.
Başak Kaptan, Teras/Terrace, 1’ 8’’, 2008.
Alper Şen, Hafıza, 6’, 2003
Alper Şen, Mayın, 8’, 2009
15:00-18:40
Özhan Önder/Belit Sağ (VİDEA), Temiz Giysiler, 30’, 2010.

Güncelleme:
Özhan Önder/Belit Sağ (VİDEA), Temiz Giysiler, 30’, 2010.
Clean Clothes Campaign (Temiz Giysi Kampanyası) CCC’nin Uluslararası Forumu’nu (IF) 22-26 kasım tarihleri arasında Birleşik Metal Sendikasının Gönen’deki Kemal Türkler Tesislerinde gerçekleştireceği 100’ü aşkın ülkeden 250’ye yakın işçi, sendikacı, aktivist ve a...lan örgütlenmesi yapan kişi ya da grubun katılacağı toplantılar, VİDEA’dan Özhan Önder, Belit Sağ tarafından videolanacak, aktivistlerle yapılan röportajlar festivalle aynı tarihte gerçekleşecek bu etkinliğin içerisinde gün be gün gösterilecek ve son gün saat üçte etkinliğin videosu sergilenecek.

Sanat tarihinin çöp tenekesi - Ben Lewis

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Mon, 15 Nov 2010 10:56:00 +0000

Ben Lewis'in Prospect dergisinin 24 Mayıs 2010 tarihli 171. sayısında "The dustbin of art history" başlığıyla yayınlanan makalesinin Fırat Genç tarafından yapılan ve Bir+Bir dergisinin altıncı sayısında yayınlanan çevirisi

Damien Hirst’ün geçtiğimiz ekim ayında Wallace Koleksiyonu’nun yanıbaşında düzenlediği sergideki resimler iğrençti. Pek çok eleştirmen, deliye dönmüş halde, bu işlerin Poussin ve Rembrandt’ın eserlerinin yanına bile yaklaştırılmaması gerektiğini haykırıyordu. Benim sergiyi ziyaretim çok kısa sürdü. Ama çıkışa doğru aceleyle koştururken farkettim ki, tüm bu eleştirmenler aslında yanılıyordu. O an zihnimi çelen, 18. yüzyıl Fransız ressamı François Boucher’nin devasa merdiven boyunca sıralanmış, şeffaf giysileri içindeki yarı çıplak kızlarla ve pembe putti’lerle dolu görkemli gündoğumu ve günbatımı kanvasları oldu. Fransız rokokosu koleksiyonuyla meşhur Wallace Müzesi, tam da Hirst’ün “Kayıp Aşk Yoktur – Mavi Resimler” başlıklı sergisi için olabilecek en mükemmel ortamı sunmuştu.

Zira son yirmi yılın güncel sanat ortamının genişçe bir kesimiyle –ki burada yalnızca Hirst, Jeff Koons ve Takashi Murakami gibi manşetlerden inmeyen pahalı sanatçıların işlerini değil, kamuya ait galerilerin bünyesinde çalışan kavramsal sanatçıların pek çoğunu da kastediyorum– hoppalığı, lüksü ve sanat-seviciliği yücelten, yozlaşmış, yolsuzluklara boğulmuş eski düzenin himayesine sığınmış Fransız rokokosu arasındaki paralellikler gözden kaçacak gibi değil.

Boucher’nin sanatı, Barok ekolün uhdesinde taşıdığı klasik ve Hıristiyan değerlerinden kopuşu ve de tehlikeden, çatışmadan ve ahlâkî ilkelerden arınmış, soft pornonun cennet vadisine geçişi temsil ediyordu. Benzer şekilde Hirst’ün işi de, sanattaki “burjuva emanetlerini” gözümüzü hoş etmekten öteye geçmeyen duygu yüklü görsel mecazlar mertebesinde gören modernizmden kopuşu temsil ediyor.

İktisadî ve siyasal sistemin 1789 devrimindeki kanlı sonuyla birlikte rokoko da bitti. Yunanistan krizi ve Goldman Sachs bir yana, böylesi bir kader güncel sanattan henüz ırak görünüyor. Ancak rokoko, sanat tarihinde o nihaî düşüşü yaşamış onlarca büyük akımdan sadece biri. Bir başka örnek, 19. yüzyıl sonunda romantizm ve neo-klasisizmin akademizm ve salon sanatına dönüşmesiyle yaşanmıştı. 16. yüzyılda ise İtalyan Rönesansı’nın vardığı yer manierizmin güvenli kolları olmuştu.

Bu türden bir sanat o kadar da “kötü” değildir aslında. Geç dönem üslûplar güzellikleriyle gözümüzü kamaştırabilir, ölçekleriyle bizi şaşırtabilir, ustalıklarıyla bizi etkileyebilir ya da aşırılıkları ve şatafatlarıyla bizi afallatabilirler. Zamane eleştirmenlerinin övgüleri arasında çağın ruhunu cümle âleme duyururlar.

Boucher (1703-70) örneğin, hayatı boyunca iyi para getiren işler yaptı. Aynı şey, sanatın beklenmedik bir patlama yapıp sanatçıların bol kazançlı meşhur şahsiyetlere dönüştüğü geç 19. yüzyılın İngiltere ve Fransa’sındaki akademizm ve salon sanatı için de geçerlidir. Fransız akademik ressamı William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) bir meslektaşına “benim her bir dakikam 100 frank” demişti. John Ruskin, 1871 yılında Fransız sanatçı Jean-Louis Meissonier’nin (1815-91) Napolyon savaşlarından birini tasvir ettiği 1814 adlı tablosuna 1000 Gine ödemişti. Ruskin, 1877’de aynı resmi altı kat paraya sattı. Ancak 20. yüzyılın başına gelindiğinde Meissonier’nin hem şöhreti hem de piyasa değeri yerle yeksan oldu.

Sanat hareketlerinin kemikleşen son dönemlerine has tipik bir şemadan bahsedilebilir. Böyle zamanlarda gelişmenin yerini mübalağa alır. Sanatsal kavramların, süreçlerin, tekniklerin ve temaların avadanlığı formüllerden ve alıntılardan mürekkep bir arşive dönüşür; kendi kendinin parodisi haline gelir.

Son on yılda sadece kavramsalcılık değil, belki de bütün bir modernist proje benzer bir süreçten geçmekte. Elbette ki, Andreas Gursky gibi ünlü fotoğrafçılar ya da Luc Tuymans gibi ressamlardan Lindsay Seers ve Anri Sala gibi daha az tanınan video sanatçılarına, kimi önemli ve ilham sahibi sanatçılar, son yıllarda önemli işlere imza attılar. Fakat bu asrın meşhur sanatında, absürd seviyedeki piyasa değerinden de öte, daha temel bir yanlış var.

Bana göre bugün yaşanmakta olan düşüşle önceki dönemlerin büyük akımlarının son dönemlerini ortak kesen dört estetik ve ideolojik özellik var: Sanatsal yaratımın formüllere bağlanması; sanatı ve sanatçıyı asıl konunun ve fikirlerin üzerine çıkaran narsistik kült; duygunun geri dönüşü; ve de sinizm.

1. Formül
16., 18. ve 19. yüzyıl tarzlarının manierizm, rokoko ve akademik resim– son evreleriyle aramızdaki en görünür paralellikler, sanatsal formların birer formüle dönüşmesinden kaynaklanıyor. Modernist hareketlerin –her biri onu keşfeden sanatçı gurubuna özgü olan– ikonik süreçleri bugün artık birer şablona dönüşmüş durumda. Foto-realizm örneğin, 1970’lerin sanat tarihinde bir evreydi; şimdiyse çok sayıda sanatçının işlerinde foto-realist bir “damar” var. Hirst kendi haplarının (ya da çocuğunun doğumunun), Jeff Koons paket kâğıtlarının foto-realist resimlerini yaparken, güncel Hint sanatçı Subodh Gupta foto-realist tarzda çömlek ve tavalar yapıyor.

1960’ların sonunda Bruce Nauman neon ışıklarla yazılmış rahatsız edici sözcük oyunları yaratarak öncü olmuştu, bugünse şu gökyüzünün altındaki her sanatçının bir de neon işi var. İngiltere’den birkaç örnek: Tracey Emin neonla aşk mesajları yazdı, Shezad Dawood ağaçlar arasına neonlarla Arapça sözcükler astı, Martin Creed ise Tate Britain’ın önüne gene neonla yazılmış “Her şey çok güzel olacak” sloganını yerleştirdi. Karelemeler, seriler, aynalar, küp ya da geometrik cisimler bolca kullanılan diğer minimalist formlara örnek. Resimde bunlara mukabele eden araç ise fırça darbeleri ve sıçratmalar.

Bu türden formüllerin ortaya çıkmasının daha ileri sonuçları da mevcut. Bundan otuz sene önce bir sanatçının kendi tarzını geliştirmesitüm bir kariyerini alırdı. Şimdiyse pek çok sanatçı modernizm içinden seçtiği üslûplara kendi ufak numaralarını ekleyip işlerini yaratıyor. Soyut resim, vitrinler, readymade, karelemeler ve foto-realizm üzerine işlerini kuran Hirst yine iyi bir örnek. Sanatçıya özgü tarz bir markaya dönüşebiliyor, burada tarzın “gelişim”inden anlaşılan ise bu markanın farklı konulara uygulanması anlamına geliyor. Subodh Gupta’nın “tarzı” Hint yemek kap kacakları örneğin. Öğle yemeği için kullandığı çömlek ve kapları düzgün minimalist sıralar halinde raflara dizerek başladı işe, ardından bunları dinamik öbekler haline getirdi ve devasa kafatasları ya da nükleer patlama ânında havaya yükselen mantar şeklinde bulutlar yapmak için lego gibi kullandı.

Hiç şaşırtıcı olmayan biçimde –hatta mantığa gayet uygun olarak– bu alanda intihal çok yaygın, ama kimse bundan bahsetmiyor. Son zamanlarda gördüğüm en aşırı örnek, Ai Weiwei’nin “Sonsuza Dek Bisiklet” (2003) adlı devasa bisiklet heykeliydi. Ölçeği bir yana, işin konseptini Gabriel Orozco’nun 1994 tarihli “Dört Bisiklet”inden (Her zaman Tek Bir Yön Vardır) ayırmak neredeyse imkânsız gibi.

Postmodernizm fikri altında toplanan bir dizi düzmece sanat kuramı bu süreci maskeleyecek biçimde evrildi. Postmodernizm çağında bize özgünlüğün artık bittiği, temellük etmenin tercih edilir hale geldiği, tarzın öldüğü, çoğulculuğun geçer akçe olduğu söylendi. Herhangi bir büyük akımın son evresi için söylenebilecek laflar bunlar. Manierizm zamanında önceki ustalardan yapılan alıntılar icadın yerini almış, realizm dekorasyona dönüşmüştü.

Michelangelo ve Leonardo’nun canlı modelleri ve cesetleri inceleyerek yaptığı kas yapısı çizimlerinin yerini bedenlerin yüzeyine serpiştirilmiş fırça darbeleri almıştı.

2. Narsisizm
Gelelim günümüz sanatının bizleri hayal kırıklığına uğratan ikinci özelliğine: Narsisizm ve kendi kendini pohpohlama. 19. yüzyıl sonunun neo-klasisizmi sanatın kendisine dair takıntısıyla hermetik bir sanat akımıydı. Bouguereau’nun resimleri Michelangelo ve Botticelli’den alınıp idealize edilmiş klasik dünyanın –ki bu ideal dünyanın kökleri bütünüyle sanat ve arkeoloji alanındadır– içine konumlandırılmış figürlerle doludur.

Benzer şekilde bugünkü güncel sanat işlerinin büyük çoğunluğu sanatla ilgili işler. Turner Ödülü sahibi Mark Leckey’in “Cennetten Çıkma” (2004) adlı işinde kamera Jeff Koons’un pırıl pırıl heykeli “Tavşan”ın (1986) etrafında dönerken heykelin yüzeyinde Leckey’in apartman dairesinin yansımasını görürüz. Ünlü graffiti sanatçısı Banksy, Kate Moss’un stencil portresini Warhol’un Marilyn ve Campbell Çorba Kutusu işlerinin tarzında yaptı. Londra’da mukim Amerikalı sanatçı Peter Coffin ise Alberto Giacometti, Max Ernst, Jean Dubuffet, Robert Indiana, Yves Klein ve Jeff Koons’un işlerinin iki boyutlu siluetlerinden oluşan bir dizi hazırladı. Liste uzar gider.

Bu narsistik ortamda readymade’in dört bir yanı sarmasının da payı oldu. Marcel Duchamp, Man Ray ya da Joseph Beuys gibi isimlerin elinde readymade, sanat işinin yaratımını ve algılanmasını yeniden tanımlamanın bir aracıydı. Herhangi bir nesne, sanatın temel tanımlarını altüst etmek (Duchamp’ın ünlü pisuarı), bilinçdışını keşfe çıkmak (Man Ray) için ya da simgesel amaçlarla (Beuys) kullanılabiliyordu.

Bugünse readymade, tüm insan tecrübesinin, bir sanatçı onu o şekilde gösterdiği anda “sanat”a dönüşebileceği görüşünün bir ifadesine dönüştü. Rirkrit Tiravanija kendi dairesini bir galeride yeniden inşa etti; Richard Prince sigara reklamlarını fotoğraflayıp çerçeveledi; Carsten Höller Tate Modern’da lunaparktakiler gibi büyük kaydıraklar inşa etti. Sanatçı mitolojisinin yerle bir olduğuna dair tüm o postmodernist iddiaların aksine, bana kalırsa bu türden bir emperyal hırs sayesinde sanatçı daha önce hiç olmadığı kadar mitolojik bir figüre dönmüş durumda.

3. Duygu
Günümüz sanatının bu ışıl ışıl hali –güncel sanatçıların boğazlarına kadar ticarîleşmiş olmaları, tüm o kutsayıcı ton ve işlerin kitlesel üretimi–küratör-eleştirmenlerce kavramsalcılığın can sıkıcı entelektüel yılları karşısında belirmiş bir tepki olarak meşrulaştırılıyor. Şu isyanın muhafazakârlığına bakın hele. Sanat küçük, yüzeysel ve tüm o hisler dünyası içinde kendiyle meşgul bir şey haline geldi. Gerçek anlamda entelektüel ya da harekete geçirici olmaktan çıkıp duygusal bir şeye dönüştü.

Minimalizm ya da kavramsalcılık gibi tarzlar örneğin, sanat objesinin tanımını genişletmeye yaramışlardı. Heykel ve resimdeki alışılmışlıkları aşmanın, görsel algıyı keşfetmenin mücadelesini vermişlerdi. Bir heykel öylece yere serilebiliyordu, Carl Andre’nin tuğlalarla yaptığı gibi. Donald Judd’un kutuları mesela, en basit boş mekânı ifade edebiliyordu ya da Richard Serra’nın çelik levhaları bariz kırılganlıklarıyla sizi korkutabiliyordu. Ellsworth Kelly’ninkiler gibi soyut monokrom bir resim, çerçeveyi devreden çıkararak ya da resmi çaprazlamasına yerleştirerek yüzlerce yıllık varsayımları tersyüz edebiliyordu.

Şimdiyse tüm bu araçlar duygusal sonuçlar elde etmek için kullanılıyor. Hirst’ün monokrom kelebek resimleri, rokokonun pastoral sahneleri gibi, güzel ve hoppa bir estetiğin peşinden koşuyor. Gene Hirst’ün ecza dolabına dizili ilaçları resmettiği Modern Tıp serisi, salonlarda bulunacak türden peri resimlerinin çağdaş versiyonlarını sunuyor. Tracey Emin’in 2008 Folkestone Trienali’nde açık alanlarda sergilenen çocuk kıyafetleri yerleştirmesi, Takashi Murakami’nin sevimli Japon çizgi film karakterleri ve de Jeff Koons’un devasa boyutlardaki balon köpekleri, Bouguereau’nun, etraflarını melekler sarmışken anneleri tarafından karınları doyurulan çocuk imgeleri gibi sulu zırtlak bir kayıt düşüyor zihnimize.

Tekrar etmek gerekirse, bu resimlerin ille de”kötü” olmaları gerekmez -nitekim Bouguereau’nun ya da Boucher’nin resimleri kötü değildi– ama bunların kitsch olduğuna da şüphe yok.

4. Sinizm
Güncel sanatçılar, onların küratörleri ve kuramcıları bu kusurların pek çoğunu ikrar ederler, işlerini savunurken kendi malzemelerine karşı eleştirel bir tutum takınırlar.

Evet, Koons’un parıldayan balonu kitsch’tir, ama tam da bu yüzden sanattaki beğeniler hiyerarşisini altüst eder. Evet, Hirst’ün dizi dizi endüstriyel elması sıraladığı altın kaplama dolapları ahmakçadır, ama bu, onlara hayranlıkla bakan toplumun bir eleştirisidir. Kendi noksanları üzerine işler üreten başka sanatçılar da oldu. Maurizio Cattelan, 1993’te, erken tarihli parlak işlerinden birinde canlı bir eşeği ve avizeyi bir New York galerisine yerleştirmiş ve iyi bir fikirle çıkıp gelememesini konu etmişti.

Alman sanatçı Martin Kippenberger (1953-97) kariyerinin büyük kısmını kayda değer sanat işleri yapma arzusunun nasıl durmaksızın hayal kırıklığıyla sonlandığını tasvir eden işlere ayırmıştı. Başarısızlığa dair şaşırtıcı derecedeki dürüst tavır, umutsuzluk ve fikirsizlik, modernizmin son döneminin temel bileşenleri.

Rokoko ve akademizm de bu türden bir günah çıkarma dönemi yaşamıştı. Boucher’nin en iyi resimlerinden biri, en önemli hamilerinden Madame de Pompadour’u resmettiğidir (1756). XV. Louis’nin metresi tuvalet masasında oturmuş, o sıralar saray ahalisi arasında moda olan beyaz pudra ve rujunu sürüyordur. Ama bu öylesine bir saray portresi değildir. Boucher, çoğu kez, zaten yaptıkları makyajla “boyanmış” olan kadınları boyamakla, doğada varolmayan pembe ve morları kullanmakla eleştirilmiştir. Bu işinde ise tam da makyaj yapım aşamasını göstererek kendisine gelen eleştirileri kucaklar. Dahası, Madame de Pompadour aynadaki yansımasına bakarken ve pudra fırçasını tıpkı kendi portresini yapan bir ressam edasıyla tutarken resmedilmiştir.

Burada sanat kendi yüzeyselliğini kutsamaktadır. Böyle yaparak kendisine yöneltilen her türden eleştiriyi masseder, tıpkı Warhol’un meşhurları ya da Hirst’ün, sanatına yöneltilen eleştirileri ya da yaltaklanmaları alaya aldığı “Altın Buzağı”sı gibi.

Kimin şöhreti sürüp gidecek?
19. yüzyılın sona ermesinden kısa bir sonra akademik resmin piyasası çöktü. Bir zamanlar binlerce pound’a (bugünün milyonlarına denk geliyor bu para) alıcı bulan resimlerin fiyatı birkaç yüz pound’a düştü.

Koleksiyoncuların bazıları “alternatif” sahalara açılmıştı bile. Édouard Manet, Gustave Courbet, Edgar Degas ve empresyonistler gözdeydi artık. Salon sanatçılarının gördüğü abartılı ilgiden uzak da olsa, işleri sergilenen, koleksiyonlara toplanan sanatçılar bunlardı. Ama salon sanatçılarının aksine, bu “alternatif” sanatçıların şöhreti bugüne kadar sürdü.

Tıpkı 19. yüzyılın sonunda olduğu gibi, son on yıl içinde de ilham sahibi önemli sanatçılar çıktı. Ama gözümüzün önünde neler olup bittiğini tam olarak görebilmek için bu son on yılın en meşhur işlerinin pek çoğunun yaratıcılıktan uzak, mükerrer, sinik ve para düşkünü olduğunu kabul etmemiz gerekiyor. Şöhretin, debdebenin, büyük paraların sanatını defetmek için niye gelecek kuşakları bekleyelim ki? Sanatçıların, onların milyarder hamilerinin ve yaltakçı küratörlerinin suratına neden Troçki’nin şu sözlerini haykırmayalım: “Sizler acınası durumda, izole bireylersiniz. İşiniz bitmiş sizin. Rolünüz burada sona erdi. Ait olduğunuz yere, sanat tarihinin çöplüğüne gidin!”

Yeni blogum yayında: Geçip de kalanlar...

noreply@blogger.com (Hakan Akçura) — Tue, 09 Nov 2010 13:41:00 +0000

"Geçip de kalanlar..." bu toprakların uzun tarihinde başına gelen, başına getirilen ama bizim "geçti de gitti maaşallah!" diyemediğimiz, yüzleşme gerektiren çokça şeye dair, internet üzerinde arayıp, bulup, yaygınlaştırmayı seçtiğim hemen her şeyin yeralacağı bir blog. Arada bir de nefes almak için, yine bu topraklarda akan hayata dair birileri emek verip yazmış, çizmiş, basmış olsa da bizim pek görmediğimiz şeylere de yer vermeyi düşünüyorum. Sizlerin bu bloga taşınmasını uygun bulacağınız her şeye dair önerilerinize de açığım.