Günümüzde başka bir konu şirketlerin, bilgi teknolojileri departmanlarını meşgul etmektedir.İşte bu konu veri patlamasıdır, daha doğrusu eldeki mevcut verileri kullanarak ortak bir strateji geliştirme ve bu strateji çeşitli alanlarda hayata geçirebilmek.

İşte tam bu noktada business intelligence kavramı karşımıza çıkıyor. Türkçeye çevirilmiş ve günümüzde oturmuş haliyle iş zekası. Aslında business intelligence kelimesinin türkçede ki karşılığı sanıldığı gibi iş zekası değildir. Business intelligence kelimesinde ki “intelligence” anlamsal olarak CIA (Central Intelligence Agency ) örgütünde de geçtiği gibi istihbarat olmalıdır. Fakat günümüzde iş zekası terimi türkçede , business intelligence ‘nın karşılığı olarak anlamsal olarak oturduğu için bu websitesinde de iş zekası olarak geçecektir.

İş zekası, çeşitli ortamlarda depolanmış veya sunulmuş olan datanın, depolandığı kaynaklardan(veritabanları, flat file vb.) alınıp çeşitli temizleme, transformasyon gibi işlemlerden geçirildikten sonra belirli ve konu yönenimli bir alana yerleştirilmesi ve bu sonuç datalar üzerinde değişik analizler ya da algoritmalar uygulanıp kurum için stratejik boyutlarda karar alınması süreçlerinin tamamı olarak ifade edilebilir. Bu uzun tarifte aslında iş zekasının kullanımı ve faydalanması amacıyla yapılacak işlemleri özetle kapsar niteliktedir.

Özetlemek gerekirse; iş zekası, var olan iş performansını anlamak ve bilgiye dayalı iş kararları almak için tüm organizasyon çapında iş verilerinin analizidir. İş zekası çözümü tarafından sağlanan bilgi hedefe yönelik olmalıdır ve hedeflenen kullanıcı grubu için yeterli detay seviyesine ve sunum biçimine sahip olmalıdır.

İyi gerçekleştirilmiş bir iş zekası projesi, data üzerindeki stratejik sorulardan birçoğunu cevaplayabilir nitelikte olmalıdır. Aynı zamanda bir iş zekası yapısı geçmiş datalardan yola çıkarak gelecekle ilgili öngürüler yapabilmeyi de sağlamalıdır.

İş zekası datası birçok kullanıcı grubu için uygun bir yapıda ihtiyaçlara cevap verir niteliktedir. Örneğin iş analistçileri mevcut data üzerinde yeteri kadar detaya inebilmelidir.(Bu işleme terminolojide Drill Down denilmektedir.) Diğer bir taraftan, şirket üst yönetimi aynı data üzerinde özetlenmiş bir bilgiye (örneğin bölgelere göre son 5 yıllık satışlar gibi) ulaşabilme imkanına sahip olabilmedir. (Resmin tamamına bakabilmeye ise terminolojide Roll Up denilmektedir.) Bir başka grup olan departman yöneticileri ya da orta düzey yöneticiler ise kendi sorumluluklarında ki alanların sonuç verilerinden yola çıkarak (ki bu çoğu zaman kullanıcı dostu görsel öğelerle bu tip kullanıcılara aktarılacaktır) kendi iş kararlarını alabilmelidir.

Şekilde tüm bu anlatılan, iş zekası oluşumunun fiziksel olarak gerçekleştirilişini görebilirsiniz.Şekilde ki yapı örnek vermesi için gösterilmiş bir yapıdır ve imkanlara göre her şirketde farklılık gösterecektir.(Langit,2007)

Kaynak: http://www.iszekam.net

Tek yapmanız gereken alttaki dosyayı kendi dizi zevkinize göre editleyip(herhangi bir editör ile) .vbs uzantılı
kaydedip başlat>programlar>başlangıç altına kısayol oluşturmak.

'2009- pecsimeth.com
'Author: BarTiMaEuS the coeker
Set wShell = CreateObject("WScript.Shell")
 
'dayChecker fonksiyonu 4 parametre alır:

'1. parametre dizi adıdır. BUraya istediginiz dizinin adını yazın

'2. parametre hangi gunun ertesi gunu yayınlandıgıdır.
'Pazar=1, pazartesi=2,salı=3,carsamba=4,persembe=5,cuma=6,cumartesi=7 dir.
'Bu parametre 3. parametre mevcut ise, yani boş '("") degilse gecerlidir,
'aksi halde dikkate alınmaz

'3. parametre dizi eger uzun zaman boyunca yayınlanmayacak ise,
'ara verilmiş ise BUYUK GUN ü hatırlamak amacıyla kullanılır.
'Tarih formatı "dd.mm.yy" dır.örn: "26.02.09". Bu 'parametreyi "" yani boş yaparak dizi
'araya girmediginde 2. parametre öntanımlı kullanabilirsiniz.

'4. ve son parametremiz filmi eger internetten indireceksek,
'önceden belirledigimiz, bizi direk indirme sayfasına götüren
'siteyi belirler. Bu parametreyi "" ile boş da bırakabilirsiniz.

'örneğin heroes ve prison break dizileri icin:

call dayChecker ("HEROES",3,"","http://sharebus.com/index.php?showtopic=280564&st=999999")
 
call dayChecker ("PRISON BREAK",7,"17.04.09","http://sharebus.com/index.php?showtopic=276177 st=999999")

Kodun tamamı burada yayınlanmamıstır. DEVAMI İÇİN TIKLAYIN

XSL, bir XML dökümanını başka bir XML dökümanına yada başka bir formata (text vs.) dönüştürmek için kullanılan bir programlama dilidir. XSL kendisi de bir xml dilidir ve XML’in uyduğu tüm kurallara uyar.
XSL konu olarak iki bölüme ayrılır. Bunlardan biri XSL’in dili olan XSLT, diğer bölümü ise XSL Formatting Objects’dir (XSL Biçimlendirme Nesneleri). XSL Formatting Objects CSS ile benzerlik göstermektedir. Biz burada sadece XSLT’yi inceleyeceğiz.

XSLT çalışma mantığı basitçe şudur: Ağaç şeklinde oluşan XML dökümanından belirli bölümler seçilir ve bu bölümlerdeki degerler alınarak(bu root elementi, element içindeki attiribute’u veya attribute’a ait text olabilir) belirli bir döküman formatına sokulur (genelde HTML). Bir dökümanın bir parçasını seçmek için XPATH kullanılır.

XML dökümanları element’lerin hiyerarşik bir şekilde sıralanmasından oluşur. root element’inin içinde başka element’ler, o element’lerin içinde başka element’ler olabilir. Bazı element’lerin attribute’lari olabilir. Bazı element’lerin içinde sadece text olabilir. İşte XPATH bu hiyerarşi içideki element’lere, attribute’lara veya text’lere erişmenizi sağlayan bir adresleme sistemidir.

XPATH’te bir adres tam adres olabileceği gibi göreli bir adres olabilir. Bu web sayfaları için kullanılan göreli isimlere benzer. Örneğin aynı klasörün içindeki web sayfalarından diğerine sadece adı ile erişebilir. Bunun gibi birbirine göre durumlara göre XPATH kullanılabilir.

Önce bir dökümanın root elementini yakalayalım. Bunun için / işareti kullanılır. Eğer root element’nin hemen altında title element’ine erişmek istiyorsanız /title yazmanız gerekir. Aşağıdaki örnekte title element’i yakalanmakta ve her title için h1 element’i koyulmaktadır. title element’inin text’i de h1 element’inin içine koyulmaktadır.
XML dökünmanı:

<book>
  	<title>Hello</title>
  </book>

XSL:

<xsl:stylesheet xmlns:xsl="http://www.w3.org/1999/XSL/Transform" version="1.0">
  <xsl:template match="book/title">
  	<html>
  		<body>
  			<xsl:value-of select="."/>
  		</body>
  	</html>
  </xsl:template>	
  </xsl:stylesheet>

HTML çıktısı:

<html><body>Hello</body></html>

İlk satırda ile XSL tanımı yapılmaktadır. Template’in match attribute’unu book/title yaparak book element’inin içindeki title element’ini yakalamış oluyoruz. Görüldüğü gibi bir XML document’inden bir HTML document’i elde etmiş olduk.

Herhangi bir element’in içindeki element’i yaklamak için için /element1/element2/element3 şeklinde bir path kullanılır. Eğer title element’inin içindeki name element’i yakalamak istiyorsak:

<xsl:template match="book/title/name">

şeklinde bir match kullanmalıyız. XPATH göreli olarak kullanılabilir. Örneğin aşağıdaki örnekte önce root element’i yakalanmakta, sonra title elementi yakalanmakta daha sonrada name element’i yakalanmaktadır.

XML dökümanı:

 
<book>
   	<title>
   		<name>Ali</name>
   	</title>
   </book>

XSL dökümanı:

<xsl:stylesheet xmlns:xsl="http://www.w3.org/1999/XSL/Transform" version="1.0">
   <xsl:template match="/">
   	<html>
   		<body>
   			<xsl:apply-templates/>
   		</body>
   	</html>
   </xsl:template>
 
  <xsl:template match="title">
  	<h1><xsl:value-of select="name"/></h1>
  </xsl:template>	
  </xsl:stylesheet>

Oluşan HTML:

<html>
   <body>
 
   <h1>Ali</h1>
   </body>
   </html>

XSLT’de önce / ile root element’i yakalanmaktadır. ile root element’leri içindeki element’ler için yaratılmış tüm template’ler çağrılmaktadır. Biz title için de bir template yapmış olduğumuzdan title template’i de çağrılmaktadır. title template’i çağrıldığı zaman seçili element title olmaktadır. Bu yüzden name element’ine ulaşmak için yanlızca name element’inin adını yazmak yeterlidir. Eğer root içinden erişseydik book/title/name yazmamız gerekirdi.

Bir element’in attribute’una erişmek içinse @ işareti kullanılır. örneğin title element’inin size attribute’una erişmek için title/@size yazılması gerekir. Aşağıdaki örnekte title element’inin size attribute’u yakalanmakttadır ve değeri h1 element’inin içine konulmaktadır.

<h1><xsl:value-of select="book/title/@size"/></h1>

Tüm element’leri seçmek için * işareti kullanılır. Örneğin book/* book element’tinin içindeki tüm element’ler anlamına gelir. . işareti ise seçili olan element demektir. Örneğin seçili element title ise onun attribute’si size’ın değeri

<h1><xsl:value-of select="./@size"/></h1>

şeklinde alınabilir.

XSL ile ilgili bu döküman şimdilik bu kadar. Biraz kendimden bira ise godoro.com dan yararlandım. Daha sonra XSL’ in işlevsel özelliklerinden bahseden bir yazı ile bu konuya devam edeceğim.

Daha fazlası için buradan da yararlanabilirsiniz.

Programcılıkta sabahlamanın verdiği huzur ve tatmin çok meşhur. Programcılar sabaha kadar çalışma konusunda herkesi şaşırtan derecede istekli ve beceriklidir. Bu gece çalışması boyunca beyin bir “akış” yakalayarak saatlerin su gibi geçtiği bir çalışma ortamı oluşur. Bu çalışma sırasında beyin en derin konsantrasyon düzeylerine erişir ve genellikle zor programlar bu kesintisiz, onlarca saat süren çalışmalarda ortaya çıkar. Beyin bu stilde çalışırken kişilerin mutlu oldukları, mutluluk düzeylerinin arttığı bilimsel çalışmalarla gözlemlenmiştir. Bu çalışmalar eski Chicago Üniversitesi Psikoloji Bölüm Başkanı Mihaly Csikszentmihalyi tarafından yapılmıştır. Çalışmalarda çeşitli disiplinlerden yüzlerce kişinin günlük uğraşları incelenmiş ve bu sırada “mutluluk” düzeyleri gözlemlenmiştir. Bu çalışmaların programcılar tarafındaki bulguları ise ilginçtir. Her ne kadar programcılık bir bilim dalı (Computer Science), bir mühendislik (Software Engineering) olarak düşünülse de programcıların beyninin sanatçıların çalışma stiline sahip olduğu ortaya çıkmıştır. Programcılık sırasında beyin bir “akış” moduna geçmekte, etraftan ilişkisini kesmekte ve bir probleme günlerce konstantre olabilmektedir.

Başarılı programcıların çoğu konsantrasyon yetenekleri ile çevrelerini şaşırtır. Saatlerce sıkılmadan bir ekran başında vakit harcayabilirler. Bu saatler bir çok kez günlere kadar uzayabilir. Yaşamsal faaliyetler dışında hemen hemen her şeyden izolasyon gereklidir. Microsoft’ta Office yazılım geliştirme ekibinden bir programcının kendini odasına kilitleyip “bitmeden çıkmayacağım” demesi, Bill Gates’e bile kapıyı açmaması meşhurdur. Bu olay daha sonra Douglas Coupland’ın Microserfs (1996) kitabına konu olmuştur. Bu sırada kendini odaya kilitleyen programcının arkadaşlarının süper marketten gidip yassı yiyecekler alması ve kapının altından odaya atmaları, programcılar arasındaki dayanışmanın güzel ve sevimli bir örneği.

Bu çalışma sırasında programcı en derin düşüne moduna geçer ve etraftan kendini izole etmeye çalışır. Bir çok programcı bu amaçla müziği kullanır. Ancak müziğin programcılık sırasında beyne olan etkileri üzerine yapılan çalışmaların bulguları şaşırtıcıdır. Kreatif programlama ile müzik dinleme sırasında kullanılan beyin bölgesi aynıdır. Beyin bir müziğe konsantre olmuşken çok derin programcılık yapılamıyor. Ya da yeteri kadar iyi yapılamıyor. Programcının müziği kapatınca etraftaki gürültünün etkisi ile müziği dinlediğinde beynin gerekli bölgesinin meşgul edilmesi arasında bir tercih yapması gerekir. Tahminen bu nedenle izolasyon amaçlı müzik kullanımında elektronik müziğin, hard rock, alternatif rock ve heavy metal gibi müzik türlerinin daha fazla tercih edildiği görülür. Müzik, beyin ve programcılar üzerinde çalışmalar halen sürüyor, bu derin konu araştırılmaya devam ediyor. Şu anki bulgular, kritik kodların geliştirilmesi ve müzik dinleme sırasında kullanılan beyin bölgelerinin aynı olduğunu gösteriyor. Monoton kodlama (maintenance) diyebileceğimiz program geliştirme kısmı ise beynin başka bir bölümünde gerçekleşir. Bu tür kodların geliştirilmesi sırasında müziğin programlamaya herhangi bir negatif etkisi görülmemiştir.

Programcının kritik kodları yazmak için ihtiyaç duyduğu “akış” modunu koruyabilmesi için izolasyona ihtiyacı bulunur. Bu izolasyon arttıkça çalışma derinleşir, ilk önce beyinde yazılmak istenen programın çatısı oluşur, problem önce beyinde çözülür, daha sonra beyinde çözülen bu problem koda çevrilir. Programcının beyni pencereden dışarıyı seyrederken ya da gözler sabit bir yere bakıp dalıp gittiği zaman bu problem çözülmeye çalışılır. Hatta programcının beyni bu problemi uyurken, araba sürerken ve diğer başka monoton işleri yaparken ele almaya devam eder. Bu durumda sıfırdan ve baştan yazılan bir programa bakıldığında kodlama toplam sürenin oldukça az bir bölümünü almaktadır.

Bu çalışma sırasında beyin son derece karmaşık bir aktivite içerisine girmiştir. Var olmayan bir çözümü oluşturmak için “kreatif” süreç başlamıştır. Bu süreç duyu organlarını izole etmiş ve yaratıcılığa yoğunlaşmıştır. Bu süreç sırasında programcı onlarca konuda karar vermektedir. Değişken isimlerinden, akış yöntemlerine, parametrelerin cinsinden, kullanıcı ara birimine kadar bir programcı sürekli bir “karar alma” uğraşısı içerisindedir. Programcılar bu nedenle bir günde yüzlerce kararın altına imza atma becerisine sahip iyi birer karar vericidirler.

Tam bu yoğun programlama sırada birisinin programcının omzuna dokunduğu zaman bir “ara verme” operasyonu başlar. Bu ara verme operasyonu tam gaz giden bir arabada aniden frene basma gibidir. Derinleşen “kreatif” süreç derinliğini yitirir ve duyu organları “açılarak” omuza dokunan kişi ile iletişime geçilir. Bu geçiş çoğu zaman o kadar kolay olmamakta ve programcılar bu nedenle zor iletişim kurulan kişiler olarak görülmektedir. Bir soru sorulmaktadır. Eğer bu soru şu an üzerinde çalışılan konuyla ilgili ise mevcut kreatif süreç bu soruyu cevaplamakta kullanılır. Sorunun “bağlam” ile ilgili olması, sürecin durdurulmasını gerektirmez. Örneğin bir veri tabanı tasarımında yandaki programcı bir tablodaki alanın ne işe yaradığını sorduğunda süreç durdurulmadan cevap verilebilir. Cevabın verilmesi için gerekli bütün malzeme, zaten o sırada beynin çalışma bölgesine getirilmiş hazır halde bulunmaktadır.

Ama eğer bu soru bambaşka konularla ilgiliyse: “Bu iş ne zaman bitecek”ten tutun da , “dün maçı seyrettin mi?” ye kadar değişik açılardan gelen bir soru olabilir. Bu durumda ancak bu kreatif süreç durdurularak bu soruya cevap verilebilmektedir. Ya da çoğu programcı bu soruyu “duyacak” ama “algılamayacaktır”. O an durumu kurtaracak bir cevap vereceklerdir: “yarına biter” vs gibi. Yapılan basittir: kreatif süreç bölünmeden çalışmaya devam etmek istenmektedir. Bu sırada soruyu soran kişi doğal olarak programcıların zor iletişim kurulan kişiler olduğunu düşünecektir. Oysa programcının beyni hız kesmemeye çalışmaktan başka bir şey yapmamaktadır.

Programcılar çoğu zaman konuşmayı pek sevmeyen ve zor iletişim kuran kişiler olarak bilinmektedir. Bu yanlış inancın temelinde, programcıların konsantre olma yetenekleri ve bölünmelere karşı geliştirdikleri iletişim “önlemleri” yatmaktadır. Oysa yazılım geliştirme ekipleri oldukça konuşkan olabilirler. Fark konuşulan konularda yatmaktadır… “Windows mu iyidir, Linux mu?” tartışmalarını dinleseniz programcıların az iletişim kurdukları konusundaki fikirleriniz tam tersi yönde değişecektir.

Eğer bölündüğü sırada programcı soruyu tam olarak algılayıp doğru bir cevap vermeye çalışırsa, soru “bağlam” dışı ise kreatif sürecin durması gerekmektedir. Duran bu akışın yeniden eski kaldığı noktaya geri dönebilmesi, kişiye çok bağlı olmakla beraber, on beş dakikaya kadar çıkabilmektedir. Konsantre olma yeteneği yüksek olan programcılar bölünen bu süreci daha hızlı bir sürede eski noktaya getirebilmektedir.

Programcılık sırasında beynin bu çalışma stilinin anlaşılması programlama ortamlarının ne kadar özenle seçilmesi gerektiği konusunda önemli ipuçları sağlamaktadır. Programcıların bu bölünmelerden korunması gereklidir. Daha da önemlisi programcıların kendilerini bu bölünmelerden korumaları gerekmektedir. Csikszentmihalyi ve ekibin yaptığı çalışmalar bu derin çalışma sürecinin ne kadar kırılgan olduğunu ve izolasyona ihtiyaç duyduğunu açığa çıkarmaktadır.

Kanımca bir çok yazılım hatası (bug) bu bölünmeler sırasında ortaya çıkmaktadır. Televizyonda bir motor yağı reklamını izlediğimi hatırlıyorum. Reklamda “motor ısınıncaya kadar olan sürede aşınır yıpranır oysa bu motor yağı mıknatıs özelliklerine sahiptir ve motor çeperine yapışık kalarak ısınma sırasında bile motorun yıpranmasını önler” diyordu. Bu reklamda anlatılan olayı programcılıkta çok gördüğümüzü düşünüyorum. Yeteri kadar ısınmadan, soğuk bir “beyinle” yapılmaya başlanılan programcılık sonucunda oldukça “hatalı (bogus)” kodlar üretildiğini düşünüyorum.

Meslek hayatımda karşılaştığım binlerce yazılım hatasını masaya yatırdığımda bu tür hatalarla karşılaştığımı görüyorum. Hataların bu kreatif sürecin hangi aşamasında yazılmış olabileceğini tahmin etmeye çalışıyorum. Bir programcı bölünme ile karşılaştığı zaman -üstelik bu bölünme bir SMS mesajı yazmak gibi zor ve zahmetli olup, beyni oldukça uğraştıran cinsten ise- programlama sürecinin beyinde eski aktivite düzeyine yükselmesi çoğu zaman yaklaşık 15 dakika sürecektir. Bu süreç sırasında hatasız bir kod üretimi için programcının kritik bir kod yazmaması gereklidir. Konsantrasyonun tam sağlanamayacağı bu ısınma dönemi, unutulan kontroller, atlanan olasılıklar ve hiç kodlanmayan program akış dallarına neden olacaktır.

Çağımızda bu bölünmelerin başlıca sebepleri cep telefonları, gelen SMS mesajları ve Instant Messaging programlarıdır. Bölünmemek için iletişimsizliğe ihtiyacımız varken çağımız bir iletişim çağı olmuştur. Watts Humprey, Software Engineering Institute tabanlı Personal Software Process’in (Kişisel Yazılım Süreci - PSP) geliştiricilerinden birisidir. Kendisi uzun yıllar IBM’de çalışmış, OS390 projesinde yer almış ve yazılım geliştirmenin önemli duayenlerinden birisi olmuştur. PSP bir programcının iyi program yazması konusunda kendini nasıl geliştireceğinin ana hatlarını çizer. Humprey’in PSP’yi anlattığı “Introduction to PSP” kitabını aldığımda şaşırdığım bir konu olmuştu. Kitabın ilk bölümlerinin zaman yönetimi ve bu bölünmelere karşı mücadele olduğunu görüp şaşırmıştım. Humprey, programcıları bu bölünmelerle mücadele konusunda bilinçlendirmeye çalışıyordu.

Yazılım geliştirme sürecinin tam verimiyle çalışması için bu sürecin korunmaya ihtiyacı olduğu çok açık. Bir programcının etrafında oturanlar, yöneticileri, ona SMS gönderenler bu sürecin geç cevap alacaklarının farkında olmalıdır. Böyle bir zihinsel durumdaki yazılım geliştirmeciyle olan iletişim senkron (eş zamanlı) değil asenkron (farklı zamanlarda) olmalıdır. Şu sıralar programcılıkta popüler olan yeni bir akım var. Entegre edilen sistemlerin birbirleriyle senkron bağlantılar yerine “loosely coupled” (gevşek eşleştirme) dediğimiz asenkron yöntemlerle bağlanması. Sanırım “akış” anını yakalamış bir programcı ile iletişimin de en sağlıklısı “loosely coupled” türden olacaktır

Bu yazıya buradan da ulaşabilirsiniz.

Kisisel veya sirketinize özel sitelerinizi HTML(sade), ASP veya PHP ile Flash yada Java Applet teknolojisi gibi görsel teknolojileri de kullanarak deneyimli programci kadromuzla istediginiz tasarim kapsaminda tasarliyoruz.

Ayrıca sitemizde bulunan bedava web sitesi taslakları (free web templates) ile kendi amatör tasarımınızı geliştirebilir bu konuda bizden yardım alabilir, isterseniz tasarımı ve kurulumu bize yaptırabilirsiniz.

Siz de sitenizin tasarımını ekonomik ve kaliteli bir biçimde yaptırmak istiyorsanız Pecsimeth Web Dizayn sizin için ideal.

Pecsimeth Web Dizayn bölümüne ulaşmak için üst bölümdeki sayfa sekmelerini kullanabilir yada http://www.pecsimeth.com/design linkinden bölüme ulaşabilirsiniz.

Geride bıraktığımız 2005-2006 yıllarında hakkında en çok konuşulan web olaylarından birisi AJAX oldu. Dünya çapında ün sahibi olmuş sitelerin kendi servislerinde AJAX isimli tekniği etkin bir şekilde kullanması sonucu pek çok kişinin dikkati AJAX üzerine yoğunlaştı. Fakat kişilerin yaptığı ilk yanlış, AJAX tekniğini başlı başına yeni bir programlama dili olarak görmeleriydi. AJAX tekniği, daha önceden zaten var olan JavaScript ve XML dillerinin, web tarayıcısında hazır bulunan XmlHttpRequest nesnesi etrafında birlikte kullanılmasından ibarettir. AJAX’ı böyle tanıtınca çok zor ve kompleks gibi görünüyor fakat gözünüz korkmasın, hiç de öyle değil

AJAX terimi, Asynchronous JavaScript And XML kelimelerinin baş harflerinden türetilmiştir. Bu terim ilk kez 2005 yılında “Jesse James Garrett” tarafından kullanılmıştır. Dilimizdeki telaffuzu da eyceks şeklindedir. Şimdi işin hikâye kısmını bir kenara bırakalım ve neden AJAX sorusuna cevap arayalım.
Neden AJAX?

Bu soruya yanıt bulmak için alttaki web sayfası şablonunu ele alalım. Alican kardeşimiz kendine bir web sayfası hazırlamış. B bölgesine linkler yerleştirmiş. “Resimler” linkine tıkladığımızda C bölgesinde Alican’ın resimlerini görüyoruz. Fakat Alican’ın resimlerini görebilmek için A, B, C ve D bölgelerinin, diğer bir değişle bütün sayfanın yeniden yüklenmesini bekliyoruz.

Ziyaretçilerin tek bir amacı vardır: Görmek istedikleri içeriğe en hızlı bir şekilde ulaşmak. Örneğimizde B bölgesindeki bir linke tıklayıp, C bölgesine Alican’ın resimlerinin gelmesini bekliyoruz. Bizi ilgilendiren tek birşey var o da C bölgesinde resimleri görebilmek. O esnada A, B ve D bölgeleri bizi ilgilendirmiyor. O halde bizi ilgilendirmeyen bölgelerin yüklenmesini neden bekleyelim ki?

Amacımız C bölgesini en kısa sürede yükletmek. Bunun için FRAME veya IFRAME adı verilen HTML etiketleri veya Flash gibi alternatif yöntemler de kullanılabilir fakat AJAX son zamanlarda ikisinin de yerini almış durumda.

AJAX tekniği ile web tarayıcıya yalnızca C bölgesinin yenilenmesini belirtiyoruz. Web tarayıcımız bizden bu talebi aldıktan sonra, Alican’ın resimlerinin bulunduğu sayfa ile etkileşime geçiyor. Resimlerin olduğu sayfa hazırlanıyor ve C bölgesine yükletiliyor. Bu esnada kesinlikle A, B ve D bölgeleri yeniden yüklenmiyor ve sabit kalıyor.
AJAX’in Avantajı Nedir?

Öncelikle bir web geliştiricisi iseniz HTML, JavaScript, DOM, CSS bilginiz zaten var demektir. En azından bu konuları mutlaka duymuşsunuzdur. AJAX tekniği, saydığımız bu konuları kapsadığı için yeni baştan bir dil öğrenmek zorunda değilsiniz. Sadece 5-10 dakikanızı ayırarak AJAX tekniğinin nasıl kullanıldığını öğrenmeniz mümkündür.

Web sayfasının yalnızca yüklenmesi gereken bölgeleri yükletildiği için AJAX web uygulamanıza hız sağlayacaktır. Hatta ziyaretçiniz, bir masaüstü uygulaması kullanıyormuş hissine bile kapılabilir. Bu yüzden AJAX ile web uygulamaları, masaüstü uygulamalarına biraz daha yaklaşmıştır.

Bant genişliği, bir saniyede aktarılan bit sayısı olarak bilinir. Bir web siteniz varsa ve bunu ücret karşılığı web hosting veren bir şirketten alıyorsanız bant genişliği sizin için önemlidir. Kullanıcı sayfayı her yenilediğinde yani talep ettiğinde bant genişliğiniz azalır. Eğer bu azalmayı en aza indirirseniz aynı para karşılığında çok daha uzun bir süre bant genişliğiniz kullanıma açık olur. Bu konuda AJAX size mükemmel bir avantaj sağlar. Artık sayfanızın gereksiz bölgeleri her işlemde yeniden yüklenmeyeceği için bant genişliğinden büyük miktarda kâr sağlamış olursunuz.
AJAX’in Dezavantajı Var mı?

Elbette AJAX de bazı dezavantajlara sahiptir fakat büyük şirketlerin ve önemli programcıların, AJAX’i geliştirme çabaları sonucunda pek çok sevimsiz durumun ortadan kalkacağını umuyoruz. Örneğin bir geri-ileri butonu sorunu mevcuttur. Gezdiğiniz sayfadan, bir önceki sayfaya gitmek istediğinizde web tarayıcınızın geri butonuna tıklarsınız. Fakat AJAX ile içeriğini yüklettiğiniz bölgelerde geri ve ileri butonunu kullanamıyorsunuz. Her ne kadar bu problem için ek yöntemler getirildiyse de tam olarak bir çözüm bulunamadı.

Bir diğer dezavantajı ise, eskiden sunucuların yapmış oldukları bazı işlemlerin kullanıcının bilgisayarına kaymasıdır. JavaScript, kullanıcının kendi bilgisayarında yorumlanan bir dildir. AJAX’in büyük bir kısmında JavaScript kullanıldığı için bilgisayarınızın, siz web sayfalarında gezinirken yapması gereken işlemler de artmıştır. Bu da yavaş olan pek çok bilgisayarın daha da yavaşlaması anlamına gelebilir.

AJAX ile yükletilen içeriğin kodlarını, sayfanın kaynak bölümünden göremezsiniz. Aynı zamanda Google ve Yahoo! gibi arama motorlarının web sayfanıza gönderdiği robot yazılımlar da göremez. Dolayısıyla AJAX ile oluşturulan içerik, arama motorlarının sonuç sayfalarında listelenmezler. Günümüzde, yaptığınız web sayfasının arama motorlarında görüntülenmesi kritik derecede önemlidir ve AJAX bu konuda size bir dezavantaj sağlar. Fakat bu durumun avantaja dönüştüğü yerler de vardır. Eğer yapmış olduğunuz web uygulaması, ziyaretçileriniz hakkında önemli kişisel bilgileri tutuyorsa bu bilgilerin arama motorlarında herkes tarafından görüntülenmesini asla istemezsiniz. Bu bilgileri AJAX ile yüklettiğinizde ise kaygılandığınız bu durum ortadan kalkabilir.
AJAX’i Kimler Kullanıyor?

En başta Google, pek çok servisinde AJAX tekniğini kullanmaktadır. Microsoft da bu tekniği kullanan pek çok servis hazırlamıştır. Yahoo! da diğerlerinden geri kalmamış, bu etkileyici tekniği kendi servislerine entegre etmiştir. Gördüğünüz gibi web alanındaki en büyük şirketler yoğun bir şekilde AJAX tekniğini kullanmaktadırlar. Ayrıca kendilerinden oldukça bahsettiren YouTube, Flickr ve Del.icio.us siteleri de AJAX tekniğini kullanan önemli web uygulamalarıdır.

Örnek olması açısından kısa bir liste hazırladım. Bu listedeki sitelere mutlaka gözatın. AJAX’in neler yapabileceğini görmeniz açısından, bu web sitelerini incelemeniz önerilir.

* Meebo (anında mesajlaşma uygulaması)
* Netvibes (belirlediğiniz sitelerden toplanan bilgileri tek bir sayfada gösterir)
* EyeOS (işletim sistemi emülasyonu)
* Box.net (dosya depolama ve paylaşma servisi)
* AjaxWhois (whois sorgulama)

Dökümana buradan da ulaşabilirsiniz.

C# Programlama Dili, Microsoft’un geliştirmiş olduğu yeni nesil dilidir. Yine Microsoft tarafından geliştirilmiş
.NET teknolojisinin sunduğu dillerden biridir. Microsoft tarafından geliştirilmiş olsa da ECMA standartlarındadır.
İsteyen herkes bildirimlere uymak koşuluyla kendi C# derleyicisini yazabilir.

Birçok alanda Java’yı kendisine örnek alır. Bunlardan birisi de derlenen değil yorumlanan bir dil olmasıdır. .NET
kütüphanelerini kullanmak amacıyla yazılan programların çalıştığı bilgisayarlarda uyumlu bir kütüphanenin bulunması
gereklidir Bu, Microsoft’un .Net Framewok’u olabileceği gibi ECMA standartlarına uygun herhangi bir kütüphane de
olabilir. Yaygın diğer kütüphanelere örnek olarak Portable.Net ve Mono verilebilir. Ayrıca C# bir nesne yönelimli
programlama dilidir.

Javayı örnek almış olmasına rağmen bazı özelliklerinden dolayı Javadan daha fazla kolaylık sağlamaktadır. Özellikle
nesne yönelimli programlama kavramının gelişmesine katkıda bulunan en aktif programlama dillerinden biridir .NET
platformunun anadili olduğu bazı kesimler tarafından kabul görsede bazıları bunun doğru olmadığını savunur.

1 2 3 4 5 6 7 8 9

class MerhabaDunya { static void Main() { System.Console.WriteLine("Merhaba Dünya!" ); //System isim uzayındaki Console sınıfının WriteLine() yöntemini kullanarak //basit bir Konsol çıktısı ürettik. } }

Günümüz popüler programlama dillerinden olan java da bildiğiniz gibi diğer programlama dilleri gibi ilişkisel tabanlara erişim yapabiliyor ve kullandığı yönteme JDBC deniyor yani Java Database Connectivity.
Ancak java da uygulama geliştirenler ve büyük projelerle uğraşanlar bilirler ki direkt JDBC ile karşımıza
problemler çıkabilmekte. Öncelikle basmakalıp SELECT /INSERT/UPDATE/DELETE yazmak bir hayli kültefli ve yorucu bir iş. Bunun yanında uygulama kodlarının veri şemasına bağlılığı çok fazla ve nesnesel bir programlama dili olan java maalesef veriye nesnesel olmayan bir yol ile ulaşıyor.Ayrıca önbellekleme de elle yapılmakta.Tüm bu problemler her ne kadar önceleri problem sınıfına dahil edilmeseler de (problemden çok biz buna zorluk diyelim) Hibernate teknolojisinin getirdiği kolaylık ile birer problem sınıfına dahil edilebilir oldular.

Durum böyle olunca Gavin King amcamız proje grubuna bir gün döndü ve şöyle dedi :”Beyler gelin bi teknoloji geliştirelim hem setXX ile veri koyduğumuz nesneler zahmetsiz bi şekilde veri tabanında doğru yere yazılsın, hem de güncelleme /ekleme/ silme işlemlerini rahat bir şekilde nesneler üzerinden yapmamızı sağlasın. Bunları yaparken de sql benzeri bir sorgulama dili kullanalım.”

Kafadaki bu teknoloji kağıda dökülmeden önce bunun gibi farklı birimlere ait bir çok deneme olmuştu. Toplink bu alandaki ilklerdendi.POS standart bazlıydı.Idl odaklıydı ve işler kod yoktu. JDE bu kulvarda iyi bir deneme olmuştu ancak derleme sürecinde baytkodun işlenmesi gerekiyordu. Entity Bean ise hem bir servis objesi hem de bir kalıcılık birimiydi ancak programlama külfetli ve performans kötüydü.

Bunlar da işe yaramayınca Hibernate projesi, kalıcılık işini doğru yapmaya talip oldu. Proje lideri Gavin King, şunlara odaklandı:

• Kalıcı nesneler, En Basit Java Nesneleri (POJO - Plain Old Java Object) kavramı üzerine kurulmalı (başka bir nesneden extend edilmesi beklenmemeli)
• Teknolojinin kullanımı rahat olmalı - 10 dakika içinde kurulabilmeli, ve basit bir kod işletilebilmeli.
• Körükörüne bir standart oluşturmakta üstelenmemeli.
• Veriye erişim, aynen RDBMS’lerde oldugu gibi güçlü bir sorgulama dilini desteklemeli.

Ve böylece bu teknoloji bu amaçlarla ortaya çıkıverdi ve birçok programcının işlerini kolaylaştırdı.Nedir peki bu kolaylıklar.Üstünkörü geçtik ama detaya inmek istersek bunlardan birine örnek vererek yazımı sonlandıracağım.

Hibernate’in sql benzeri bir sorgulama dili kullanacağını söylemiştik. Peki neden standart sql değil de Hibernate SQL (HQL)? İşte bu noktada aslında detay olan ancak tüm mantığı ve sağlanan kolaylıkları bize anlatan bir örnek vereceğim. Düşünün ki elimizde(elimizde dediysem veri tabanında demek istedim:) ) 100 satırlık bir veri var. Bu satırları 100 kere dönerek basit tek bir UPDATE yazmak mı daha performanslıdır, yoksa çetrefil ama tek bir UPDATE komutu mu?

İşte örneğimiz:
Bu mu?

ResultSet rs = ...
while (rs.next()) {
String sql = "UPDATE MUSTERI set miktar = " +
rs.getInteger("MIKTAR") + " " +
"where ID="+rs.getString("ID");
PreparedStatement ps = c.prepareStatement(sql);
ps.execute();
}

Yoksa bu mu?

String sql = "UPDATE MUSTERI, BORCLU_MUSTERI SET " +
"MUSTERI.miktar = BORCLU_MUSTERI.miktar "+
"WHERE MUSTERI.id = BORCLU_MUSTERI.id";
PreparedStatement ps = c.prepareStatement(sql);
ps.execute();

Bu da gösteriyorki Hibernate ile artık SQL elle yazılmayacak ancak Hibernate tarafından üretilecek, zorlu sorgulamalar için ancak HQL’e izin verilecek ve son ama en önemli sonuç ise (yukarıda tüm mantığı anlatan kısımdan kastım burasıydı) HQL’e parametre ve geri gelen sonuç, artık obje olabiliyor. Ki bu da en başta anlattığım tüm o problemler ortadan kalkıyor demek oluyor.

Özetlemek gerekirse artık herşey bir obje oluyor ve bu da demek oluyorki object oriented bir dil ile veriyi yakalama çocuk oyuncağı oluyor.***

Umarım öğrendiğim ve araştırdığım kadarıyla, anlaşılır bir üslupla yüzeysel olarak Hibernate nedir anlatabilmişimdir. Sonraki yazılarımda Hibernate teknolojisinin nesne-tablo ilişkilerini,aradaki bu bağ nasıl sağlanır gibi detayları kısacası Hibernate’in içeriğini, yapısını bulabileceksiniz. Son olarak Wikipedia’dan Hibernate açıklamasını alıntı yapıp yazımı bitiriyorum:

Hibernate, Java platformunda yazılmış bir ORM (Object/Relational Mapping) aracıdır. ORM, nesne odaklı (object oriented) dillerdeki nesnelerin, ilişkisel veritabanlarındaki (relational databases) kayıtlara nasıl karşılık geldiğini yürüten bir teknolojidir.

Hibernate gibi ORM araçlarıyla, bir nesneyi veritabanına kaydetmek, yeni halini güncellemek ve sorgulama yapmak düz SQL bağlantılarına göre çok kolaydır.

Örneğin, JDBC ile veritabanına bir kayıt eklemek için şuna benzer bir kod yazılır:

stmt.executeUpdate( "INSERT INTO KAHVE VALUES ('Colombian', 101, 7.99, 0, 0)");

Burada, “KAHVE” tablosuna bir kayıt eklenmekte. Böyle bir işlemi Hibernate ile yapmak için:

session.saveOrUpdate(kahve);

kahve, bildiğimiz düz bir java nesnesidir (POJO).

Hibernate gibi ORM araçlarının en önemli faydası, kod yazımını kısaltmak veya kolaylaştırmaktan öte, yazılım bakımını kolaylaştırmasıdır. Veritabanı temelli uygulamalarda, kodun 1/3´ü veritabanı erişimine yöneliktir. Veritabanındaki bir kolonunun tipinin değişmesi, yeni bir kolon eklenmesi gibi değişiklikler, bütün veri erişim kodunu tekrar gözden geçirmeyi gerektirir. Hibernate ile bu gözden geçirmeden çok yüksek oranda tasarruf edilir. Hibernate kullanılan yazılımlarda, veritabanındaki değişikliklerde yapılması gereken sadece nesnelerle tabloların birbirine nasıl eşleştirildiğinin (mapping) gözden geçirilmesidir.

Hibernate, son 3 sene içinde, kurumsal java uygulamalarında fiilen standart haline gelmiştir. EJB 2.0 versiyonundaki Entity Beanler, yeni EJB 3.0 versiyonunda Hibernate´e yakın bir API haline gelmiştir.

M. Aykut BULGU

*** Bunlar şu an için java ve c#. Başlangıçta Hibernate sadece java ile çalışıyordu ancak daha sonra C# versiyonu olan NHibernate de çıktı.

Dökümana buradan da ulaşabilirsiniz.

Java Server Faces, JSF, Java tabanlı web uygulamalarını kolaylaştırmak için Model-View-Controller (MVC) yapısına uygun olarak geliştirilmiş bir frameworktür.

diyor wikipedia. Ve biz de Microsoftun nasıl .net’i varsa Sun’ın da jsf’si var diyerek bu tanımı destekliyoruz.

| View | Upload your own

Mesela bir iş sistemin yapısını sade ve anlaşılır şekilde ortaya çıkarmak için Paket Diyagramı (”Package
Diagram”) kullanılabilir. Sınıf Diyagramı (”Class Diagram”) vasıtası ile Nesnel Yönelimli
Programlamada temel teşkil eden sınıflar net şekilde gösterilebilir ve böylece sağlanan ek görsellik ile yazılım tasarlamanın ilerleyen aşamalarında daha yüksek verimlilik sağlanabilir.

UML ‘in belki de en kullanışlı diyebileceğimiz diyagram türü olan Faaliyet Diyagramları (”Activity
Diagram”) ile yazılım haline getirilmek istenen süreçler herkesin anlayabileceği şekilde görüntülenebilir. Bu
açıdan faaliyet diyagramları hem yazılımcıya hem de yazılımı kullanacak olan kişilere net bir görüş sağlar.

Faaliyet Diyagramları

Diyagramları oluşturmada altın bir kural vardır: Diyagramdaki elemanlar ne kadar az olursa o kadar açıklayıcı olurlar. Detayların tümünü bir diyagramda göstermeye çalışırsanız hem kendiniz hem de yazılımı kullanacak olanlar temel bakış açısını yitirebilirler, o yüzden sadelik önemlidir.

UML diyagramları Avrupa’daki yazılım geliştiriciler tarafından Türkiye’dekilere oranla daha çok kullanılmaktadır.
Fakat bu durumun yazılım geliştirmede nihai verimliliği ne kadar etkilediği konusunda net birşey söylenemez. UML bir modelleme aracı olup kullanılması bir tercih meselesidir. UML diyagramları kullanılması yazılımın verimliliğini
garantilemez. Hiç UML kullanmadan hatta herhangi bir modelleme kullanmadan çok iyi verimli çalışan yazılımlar geliştirmek mümkün olabileceği gibi, en üst düzeyde UML kullanıldığı halde verimli sonuç üretemeyen yazılım yapmak mümkün olabilir.

Dökümana buradan da ulaşabilirsiniz.

kaynak — wikipedia