pinio horror show

Dystopia, czyli kiedy szpieg zostaje wicepremierem

2026-10-27T17:28:33.363+01:00

Vincent V. Severski, były oficer polskiego wywiadu od lat udowadnia, że potrafi przekuć zawodowe doświadczenie w całkiem niezłą literaturę sensacyjną. A przy okazji przypomnieć, że największe zagrożenia niekoniecznie przychodzą do nas z karabinem w ręku. Czasem wystarczy odpowiedni człowiek na odpowiednim stanowisku.

"Dystopia” (Czarna Owca 2023) to czwarty tom cyklu „Sekcja”, a zarazem finał historii, w której stawką jest nie tylko bezpieczeństwo Polski, lecz także przyszłość całego międzynarodowego porządku. I nie jest to przesada, bo Severski nie bawi się w półśrodki.

Jerzy Kaziura, agent GRU, trafia na szczyty polskiej władzy. Konrad Wolski, Marcel Cichy, Roman Leski i Zofia Winiarska zostają aresztowani, Agencja Wywiadu przestaje istnieć, a w państwie narasta chaos. Wydawałoby się, że sytuacja nie może być gorsza. Ale przecież gdy do gry wchodzą rosyjskie służby, zawsze można jeszcze podnieść poprzeczkę. W cieniu politycznych rozgrywek Sara, Monika i Maria próbują uwolnić przyjaciół i pokrzyżować plany przeciwnika. Brzmi jak materiał na solidny thriller? Oczywiście. I właśnie w takich historiach Severski czuje się najlepiej.

Największą zaletą „Dystopii” pozostaje świat, który autor zna z własnego doświadczenia. Nie chodzi nawet o same operacje wywiadowcze, tajne misje czy skomplikowane intrygi. Ważniejsze jest pokazanie, jak działa mechanizm wpływu, jak zdobywa się przewagę i dlaczego informacja bywa cenniejsza od całego arsenału. W tej opowieści nie trzeba nikogo bombardować, żeby doprowadzić państwo do kryzysu. Wystarczy osłabić instytucje, skłócić ludzi, podważyć zaufanie i odpowiednio rozegrać polityczne ambicje. Brzmi znajomo? No właśnie.

Na uwagę zasługują bohaterki, które nie zamierzają biernie czekać na rozwój wydarzeń. Biorą sprawy w swoje ręce, a ich działania napędzają sporą część fabuły. To nie są postacie stworzone wyłącznie po to, żeby ktoś mógł je ratować. Mają własne zadania, podejmują ryzyko i muszą mierzyć się z przeciwnikiem, który dysponuje ogromnymi możliwościami.

W całej tej układance nie brakuje oczywiście spisków, zwrotów akcji i kolejnych elementów wywiadowczej gry. Severski dobrze wie, że czytelnik nie sięga po taką książkę po to, żeby przez pięćset stron obserwować posiedzenia komisji. Ma być napięcie, mają być tajemnice i musi istnieć poczucie, że za chwilę wydarzy się coś, czego nie przewidzieliśmy.

Czy szpiedzy rządzą światem?

W podcaście „Czy szpiedzy rządzą światem?" Vincent V. Severski i Piotr Niemczyk rozmawiają o wywiadzie, kontrwywiadzie i kulisach pracy służb specjalnych. Bez sensacyjnych teorii, za to z doświadczeniem i wiedzą, których nie da się zastąpić nawet najbardziej efektowną fabułą.

„Zwierzęta” – Ben Affleck i niewykorzystana szansa

2026-10-17T22:40:38.628+02:00

Ben Affleck to facet, który ma na koncie kilka naprawdę dobrych filmów. Jako reżyser potrafił już udowodnić, że zna się na swoim fachu. „Gdzie jesteś, Amando?”, „Miasto złodziei” czy „Operacja Argo” to wystarczające powody, żeby traktować go poważnie. Dlatego tym bardziej szkoda, że jego najnowsze „Zwierzęta” (Animals USA 2026) przypominają, że nawet uznany twórca może czasami wypuścić z klatki wyjątkowo niemrawego potworka.

Punktem wyjścia jest porwanie syna Marka Kimballa (Affleck), kandydata na burmistrza Los Angeles. Razem z żoną Abigail (Kerry Washington) bohater próbuje zdobyć pieniądze na okup. Sytuacja szybko komplikuje się jednak na tyle, że na szali lądują nie tylko pieniądze, ale również rodzinne sekrety, polityczne ambicje i starannie budowany wizerunek. Nagle okazuje się, że pod eleganckimi garniturami i uśmiechami przeznaczonymi dla wyborców kryją się ludzie gotowi przekroczyć kolejne granice.

Brzmi nieźle? Oczywiście! Porwanie, okup, polityka, moralne dylematy i bohaterowie, którzy w sytuacji ekstremalnej pokazują swoje prawdziwe oblicza. Materiał na rasowy thriller jest. Problem w tym, że sam dobry pomysł nie wystarczy.

Największym problemem „Zwierząt” jest właśnie brak emocji. A przynajmniej tych, które powinny towarzyszyć opowieści o rodzicach walczących o życie dziecka. Zamiast nerwowego zerkania na zegarek i zastanawiania się, co wydarzy się za chwilę, często ma się ochotę zerknąć na zegarek z zupełnie innego powodu. Film nie potrafi wykorzystać potencjału własnej historii, a kolejne wydarzenia nie budują napięcia z taką siłą, jakiej można by oczekiwać.

Affleck próbuje opowiedzieć coś o ludzkiej naturze, strachu i cenie, jaką płacimy za własne ambicje. Tyle że samo umieszczenie bohaterów w ekstremalnej sytuacji nie sprawia automatycznie, że widz zacznie się przejmować ich losem. Żeby to zadziałało, trzeba jeszcze zbudować wiarygodne postacie i sprawić, by ich decyzje miały odpowiedni ciężar. Tutaj z tym bywa różnie.

Nie pomaga również obsada. Obok Afflecka pojawiają się Kerry Washington, Gillian Anderson i Steven Yeun. Nazwiska robią wrażenie, ale nawet dobry aktor nie wyczaruje z powietrza emocji, których zabrakło w scenariuszu. Szczególnie szkoda Gillian Anderson, bo jej obecność zawsze daje nadzieję, że na ekranie wydarzy się coś interesującego. Niestety, tym razem samo nazwisko nie wystarczy, by uratować całość.

Najbardziej boli jednak to, że „Zwierzęta” sprawiają wrażenie filmu, który sam nie do końca wie, czym chce być. Thriller o porwaniu? Dramat rodzinny? Opowieść o politycznej hipokryzji? Wszystkie te elementy mogłyby ze sobą współgrać. Potrzebny był tylko pomysł, jak je połączyć w spójną historię. Tymczasem zamiast stopniowo dokręcać śrubę, Affleck serwuje nam opowieść, której brakuje zarówno odpowiedniego tempa, jak i wyrazistego charakteru.

„Dziwne zbiory” – dobry horror, który udaje prawdziwy dokument

2026-10-14T22:53:14.208+02:00

Lubię horrory, które próbują zrobić coś trochę inaczej niż cała reszta. Nie zawsze musi być oryginalnie, nie każdy film musi odkrywać Amerykę, ale fajnie, kiedy twórcy mają na siebie jakiś pomysł. W przypadku „Dziwnych zbiorów” (Strange Harvest USA 2024) Stuarta Ortiza to właśnie forma opowiadanej historii okazała się jednym z największych atutów. Dostałem horror, który wciągnął mnie na tyle, że z przyjemnością śledziłem kolejne etapy tej dość makabrycznej opowieści.

Punktem wyjścia jest śledztwo w sprawie seryjnego mordercy znanego jako Mr. Shiny. Policjanci próbują ustalić, kto stoi za brutalnymi zbrodniami, a my poznajemy historię za pośrednictwem wywiadów, materiałów policyjnych, nagrań i rekonstrukcji wydarzeń. Wszystko przypomina dokument kryminalny, których ostatnio nie brakuje na platformach streamingowych. Tyle że tutaj sprawy dość szybko zaczynają przybierać coraz dziwniejszy obrót.

I właśnie ta konwencja najbardziej mi się spodobała. „Dziwne zbiory” nie są kolejnym horrorem, w którym bohaterowie biegają po ciemnym domu, a widz czeka, aż coś wyskoczy zza drzwi. Ortiz próbuje przekonać nas, że oglądamy prawdziwe śledztwo, a kolejne materiały pozwalają lepiej poznać sprawę. Oczywiście, prędzej czy później przypominamy sobie, że to jednak film fabularny, ale przez sporą część seansu ta zabawa w dokument działa całkiem dobrze.

Co ważne, twórca nie zatrzymuje się na historii o psychopacie, który morduje kolejne ofiary. Z czasem pojawiają się elementy okultystyczne i nadnaturalne, a cała sprawa robi się jeszcze bardziej niepokojąca. Nie będę zdradzał szczegółów, bo najlepiej samemu przekonać się, w jakim kierunku zmierza ta historia. Powiem tylko, że takie połączenie kryminału z horrorem ma sens, choć nie wszystkie pomysły Ortiza przekonały mnie w równym stopniu.

Oczywiście, nie jest to film bez wad. Momentami widać ograniczenia budżetowe, a niektóre efekty specjalne mogłyby wyglądać lepiej. Mam też wrażenie, że finał nie wykorzystuje całego potencjału opowiedzianej historii. Szkoda, bo wcześniej film potrafi naprawdę zainteresować i sprawić, że chce się poznać dalszy ciąg tej makabrycznej układanki.

Jeśli lubicie horrory stylizowane na prawdziwe dokumenty, opowieści o seryjnych mordercach i produkcje, w których rzeczywistość stopniowo ustępuje miejsca czemuś znacznie bardziej pokręconemu, możecie śmiało dać temu filmowi szansę.

„Między kibolami” Billa Buforda – brutalny świat stadionowych bandytów i neonazistów | Recenzja książki

2026-10-07T21:47:46.684+02:00

Są książki o piłce nożnej, po których człowiek ma ochotę od razu obejrzeć mecz. Są też takie, po których zaczyna się zastanawiać, po co właściwie ludzie chodzą na stadiony. „Między kibolami” (Among The Thuds) Billa Buforda (Wydawnictwo Cyranka 2021) należy zdecydowanie do tej drugiej kategorii.

To nie jest łatwa książka. Momentami czyta się ją naprawdę ciężko. Nie dlatego, że Buford pisze źle. Wręcz przeciwnie. Problemem jest to, co opisuje. A opisuje świat stadionowych bandytów, w którym mecz piłkarski jest często tylko pretekstem do przemocy, bijatyk i demonstracji siły.

Buford jako dziennikarz i obserwator przez lata przyglądał się angielskim kibicom, szczególnie tym najbardziej radykalnym. Nie stoi bezpiecznie z boku i nie próbuje wszystkiego sprowadzić do prostego podziału na „dobrych kibiców” i „złych kiboli”. Wchodzi w środek tego świata. Jedzie z nimi na mecze, obserwuje zachowanie tłumu, rozmawia z ludźmi, którzy dla stadionowej awantury potrafią poświęcić właściwie wszystko. I właśnie to jest w tej książce najbardziej niepokojące.

Bo przemoc nie jest tutaj pojedynczym wyskokiem kilku idiotów. Buford pokazuje, jak tłum potrafi zmienić człowieka. Jak ktoś, kto sam być może nie zdecydowałby się na brutalne zachowanie, w grupie zaczyna przekraczać kolejne granice. Najpierw jest adrenalina, potem poczucie wspólnoty, wreszcie przekonanie, że przemoc jest czymś naturalnym.

Szczególnie mocne są rozdziały dotyczące nazioli i środowisk skrajnie prawicowych. Tutaj futbol schodzi właściwie na dalszy plan. Stadion staje się miejscem, w którym można budować poczucie przynależności, wrogość wobec innych i przekonanie o własnej sile. Buford pokazuje ludzi, dla których rasizm, neonazistowskie symbole i przemoc stają się elementami tego samego świata. Czytając te fragmenty, trudno nie myśleć o tym, jak niewiele potrzeba, żeby stadionowa grupa przestała być grupą kibiców, a zaczęła funkcjonować jak uliczna bojówka.

Buford nie daje jednak prostych odpowiedzi. Nie próbuje zrobić z książki socjologicznego wykładu. Jest obserwatorem, czasami wręcz uczestnikiem tego świata. Dzięki temu dostajemy obraz środowiska od środka – brudny, brutalny i momentami odpychający. Buford nie pozwala czytelnikowi wygodnie usiąść i potraktować stadionowej przemocy jak kolejnej ciekawostki związanej z futbolem.

„Między kibolami” to książka o tym, co może się wydarzyć, kiedy piłka nożna przestaje być najważniejsza, a na jej miejsce wchodzą agresja, przemoc, tłum, poczucie przynależności i ideologia.

„Szeptacz” – Robert De Niro w horrorze, który mógł przestraszyć bardziej

2026-10-05T21:17:42.556+02:00

Lubię horrory, w których punkt wyjścia jest prosty, ale niepokojący. Dziecko znika bez śladu. Ojciec zaczyna szukać odpowiedzi. W tle pojawia się seryjny morderca, który odsiaduje wyrok, a mimo to ktoś najwyraźniej kontynuuje jego dzieło. Do tego Robert De Niro i tajemniczy Szeptacz, którym od lat straszy się dzieci. Trudno się na to nie skusić.

I „Szeptacz” (The Whisper Man USA, Wielka Brytania 2026) rzeczywiście okazał się całkiem niezłym horrorem. Tylko że cały czas miałem wrażenie, że mógł być znacznie lepszy. Najbardziej podobała mi się atmosfera. Film nie pędzi od jednej sceny straszenia do drugiej. Zamiast tego buduje napięcie i powoli odsłania kolejne elementy historii. Jest mrocznie, jest kilka naprawdę dobrych momentów i przede wszystkim jest poczucie, że za tym wszystkim kryje się coś znacznie gorszego, niż początkowo się wydaje.

Sam Szeptacz to zresztą bardzo dobry pomysł. Taki współczesny potwór z dziecięcej opowieści. Ktoś, o kim mówi się szeptem, a którego obecność zaczyna coraz mocniej przenikać do rzeczywistości. I właśnie tutaj film najbardziej zbliża się do horroru, który lubię.

Problem w tym, że „Szeptacz” chwilami jakby sam nie wiedział, czym chce być. Horrorem, thrillerem, kryminałem czy opowieścią o rodzinnych traumach. Wszystkiego jest po trochu. I choć poszczególne elementy działają, całość nie zawsze trzyma odpowiednie tempo.

Robert De Niro? Dobrze się go ogląda, choć nie jest to rola, dzięki której nagle przypomnimy sobie, dlaczego kiedyś był jednym z największych aktorów kina. Ale pasuje do tej historii. Jest zmęczony, trochę zgorzkniały, obciążony przeszłością. I właściwie trudno wyobrazić sobie kogoś lepszego do zagrania człowieka, który przez lata nosi w głowie sprawę, której nigdy do końca nie udało mu się zostawić za sobą.

Podoba mi się też to, że film nie próbuje wszystkiego wyjaśnić w pierwszych dwudziestu minutach. Dzisiaj to już niemal zaleta sama w sobie. Twórcy zostawiają trochę miejsca na tajemnicę, a widz może sobie zadawać pytanie, gdzie kończy się rzeczywistość, a zaczyna legenda. Tylko że… Chciałem się bać bardziej.

I to jest największy zarzut, jaki mam do „Szeptacza”. Film ma wszystkie składniki potrzebne do stworzenia naprawdę mocnego horroru, ale nie zawsze potrafi je wykorzystać. Jest pomysł, jest klimat, są dzieci, jest seryjny morderca, jest tajemnicza postać, która może pojawić się tam, gdzie nikt jej nie oczekuje. A jednak po seansie nie zostało we mnie to charakterystyczne uczucie, które czasem daje naprawdę dobry horror.

Nie żałuję jednak czasu spędzonego z tym filmem. Wręcz przeciwnie. „Szeptacz” jest całkiem niezły. Ma kilka bardzo dobrych scen, niezły klimat i historię, która potrafi wciągnąć. Po prostu liczyłem na coś więcej.

„Gra o tron” – trzeci sezon. I co dalej?

2026-09-29T21:48:11.447+02:00

Trzeci sezon „Gry o tron” (Game of Thrones USA, Wielka Brytania 2013) mam już za sobą. I chyba właśnie teraz zaczyna się mój problem z tym serialem. Bo trudno powiedzieć, że jest źle. Jest całkiem dobrze. Świat przedstawiony nadal robi wrażenie, intryg nie brakuje, bohaterów jest tylu, że czasami człowiek musi sobie przypomnieć, kto właściwie jest czyim bratem, ojcem, wujem albo wrogiem. A wszystko jest oczywiście znacznie bardziej skomplikowane, bo w Westeros rodzinne więzi mają dość osobliwy charakter.

Są świetne momenty, są zaskoczenia, są brutalne sceny i jest charakterystyczny dla „Gry o tron” brak gwarancji, że bohater, któremu zaczęliśmy kibicować, dotrwa do końca sezonu. To akurat zawsze działa. Tyle że… oglądałem trzeci sezon bez większych emocji. I to jest chyba najważniejsze. Nie miałem tego uczucia, że muszę włączyć kolejny odcinek, bo koniecznie chcę wiedzieć, co wydarzy się dalej. Serial jest sprawnie zrobiony, momentami bardzo dobry, ale nie wywołuje u mnie tego rodzaju uzależnienia, o którym tyle się słyszało.

Może problemem jest też ogromna liczba bohaterów i wątków. Zamiast przywiązywać się do konkretnych postaci, coraz częściej miałem wrażenie, że oglądam wielką planszę do politycznej gry fantasy, po której przesuwają się kolejne pionki. Tylko że nie wszystkie pionki równie mnie obchodzą.

Nie oznacza to oczywiście, że „Gra o tron” jest złym serialem. Wręcz przeciwnie. Rozumiem, dlaczego zrobiła taką furorę. Jest świetnie zrealizowana, ma własny styl, potrafi zaskoczyć i bez sentymentów rozprawia się z przyzwyczajeniami widza. Tylko że tym razem nie wystarczyło to, żeby mnie naprawdę wciągnąć. I teraz najważniejsze pytanie: czy będę oglądał dalej? Na razie sam nie wiem.

Trzy sezony to już całkiem sporo czasu poświęconego Westeros. A skoro po trzecim nadal nie czuję potrzeby natychmiastowego włączenia czwartego, być może właśnie tutaj postawię kropkę. Choć, znając życie, za jakiś czas pewnie znowu pomyślę: „Dobra, sprawdzę jeszcze jeden sezon”. I tak właśnie seriale potrafią człowieka urządzić.

„Resident Evil” jak za dawnych lat. Jest klimat, jest strach

2026-09-25T22:00:28.827+02:00

Z „Resident Evil” (Czechy, Francja, Niemcy, USA 2026) mam problem podobny jak z większością ekranizacji gier. Z jednej strony wiem, że kino nie musi być kalką tego, co znamy z konsoli i komputerów. Z drugiej – jeśli bierze się na warsztat taką markę jak „Resident Evil”, to wypadałoby przynajmniej pamiętać, dlaczego ta gra działała.

Przez lata filmowcy najwyraźniej pamiętali głównie o zombie, potworach, strzelaniu i efektownych scenach akcji. Tymczasem sednem „Resident Evil” nigdy nie było to, ilu przeciwników można rozwalić w ciągu minuty. Chodziło o coś znacznie prostszego: jesteś sam, kończy ci się amunicja, nie wiesz, co znajduje się za następnymi drzwiami i zaczynasz się zastanawiać, czy naprawdę warto je otwierać. I właśnie to przypomniał sobie Zach Cregger.

Reżyser „Barbarzyńców” i „Weapons” bierze tę franczyzę i robi z niej niemal klasyczny survival horror. Nie próbuje odtwarzać jeden do jednego historii znanej z gier. Tworzy własną opowieść, ale bardzo mocno czerpie z ich języka. Głównym bohaterem jest Bryan, zwyczajny kurier medyczny, który trafia w sam środek katastrofy. Zamiast kolejnego komandosa z arsenałem większym niż niejeden mały komisariat dostajemy faceta, który przede wszystkim chce przeżyć. I to jest bardzo dobry początek.

Austin Abrams jest w tej roli naprawdę dobry. Bryan nie jest niezniszczalnym herosem. Boi się, popełnia błędy, reaguje jak normalny człowiek wrzucony w kompletnie nienormalną sytuację. Dzięki temu łatwiej wejść w jego skórę. Cregger zresztą bardzo sprawnie miesza horror z czarnym humorem. Nie rozwadnia nim filmu, tylko wykorzystuje go tak, jak robiło się to kiedyś – żeby po chwili śmiechu tym bardziej zabolało, kiedy coś wyskoczy zza rogu. A wyskakuje sporo.

Największą zaletą „Resident Evil” jest atmosfera. Cregger rozumie, że potwór pokazany po raz pierwszy jest znacznie straszniejszy, jeśli wcześniej przez kilka minut pozwolimy widzowi zastanawiać się, co właściwie znajduje się w ciemności. Są tutaj oczywiście zombie, są mutanty, są charakterystyczne dla serii obrzydliwości, ale przede wszystkim jest napięcie. Cregger wykorzystuje charakterystyczną dla gier perspektywę, eksplorację, ograniczone zasoby, zagadki i konstrukcję kolejnych etapów. Pojawiają się też rzeczy, które dla graczy są niemal świętością: apteczki, zioła, charakterystyczne przedmioty, zamknięte drzwi wymagające odpowiedniego klucza czy kolejne groteskowe stworzenia. To nie jest bezmyślne kopiowanie. Raczej próba przełożenia doświadczenia grania na język filmu.

Co ciekawe, Cregger sam przyznawał, że nie oglądał wcześniejszych filmów z serii, choć od lat był fanem gier. To akurat może być jego największą przewagą. Nie musi poprawiać tego, co zrobili poprzednicy. Może zacząć od początku i zadać sobie pytanie: co sprawiało, że siedząc przed telewizorem z padem w rękach, baliśmy się wejść do następnego pomieszczenia?

Nie wszystko jednak działa równie dobrze. Film jest krótki – około półtorej godziny – i przez większą część czasu pędzi do przodu. To zaleta, ale chwilami również wada. Niektóre pomysły aż proszą się o rozwinięcie, a finał nie ma już takiej siły jak wcześniejsze partie filmu. Czasami Cregger zbyt mocno pokazuje, że wie, iż widz zna reguły horroru. Kilka żartów i mrugnięć okiem można było spokojnie zostawić w montażowni. Ale to są raczej pretensje do filmu, który próbuje zrobić coś konkretnego, niż do kolejnego produkcyjnego zombie-odgrzewania.

Nie tylko dla dzieci. „Księga pustyni” naprawdę wzrusza

2026-09-22T22:37:17.515+02:00

W sobotę rano, o 10:00, razem z Alą poszliśmy do kina na „Księgę pustyni” (L'enfant du désert Francja 2026). Godzina, jak na seans filmowy, dosyć bezlitosna. Człowiek jeszcze nie zdąży się na dobre rozbudzić, kawa nie zdąży zadziałać, a tu już trzeba oglądać film. Okazało się jednak, że był to bardzo dobry pomysł.

„Księga pustyni” Gillesa de Maistre to kino familijne, ale takie, którego nie trzeba oglądać wyłącznie dlatego, że przyszło się z dzieckiem. To przygodowa opowieść o Saharze, naturze, przetrwaniu i niezwykłej więzi człowieka ze zwierzętami.

Główna bohaterka, Sun, wyrusza na pustynię, żeby odkryć prawdę o historii, którą zna od dzieciństwa. Chodzi o chłopca, który jako małe dziecko zaginął podczas burzy piaskowej. Znalazły go strusie i przez kolejne lata to właśnie wśród nich dorastał. Z dala od ludzi, cywilizacji i wszystkiego, co znamy jako normalne życie. Jego najlepszym przyjacielem zostaje z kolei fenek – mały pustynny lis.

I właśnie ta relacja człowieka z naturą jest w tym filmie najważniejsza. „Księga pustyni” nie próbuje być kolejnym wielkim widowiskiem, które co pięć minut musi czymś potrząsnąć widzem. Zamiast tego opowiada prostą historię i pozwala jej wybrzmieć.

A przy okazji pokazuje Saharę tak, że chwilami można zapomnieć, że siedzi się w kinowym fotelu. Bezkres piasku, pustynne krajobrazy, zwierzęta i człowiek próbujący znaleźć swoje miejsce w świecie, który zdecydowanie nie został urządzony pod jego potrzeby.

Gilles de Maistre ma zresztą doświadczenie w opowiadaniu historii, w których zwierzęta nie są tylko efektownym dodatkiem. Wcześniej zrobił „Mia i biały lew” oraz „Emma i czarny jaguar”, więc można powiedzieć, że wie, jak połączyć kino przygodowe z opowieścią o relacji człowieka i natury.

Najbardziej podobało mi się jednak to, że film nie wstydzi się emocji. I tutaj dochodzimy do momentu, w którym powinienem zachować się jak twardy recenzent filmowy. Nie zachowałem się. Było wzruszenie. Były łzy na policzkach. Znowu. ;)

Ale trudno się dziwić. „Księga pustyni” gra na bardzo prostych emocjach – samotności, przyjaźni, potrzebie przynależności, więzi z drugim stworzeniem. I robi to bez cynizmu. Dzisiaj to już samo w sobie jest całkiem dużą zaletą.

„eXistenZ” – kiedy gra zaczyna kontrolować gracza

2026-09-16T22:25:40.436+02:00

Są takie filmy, które po latach ogląda się przede wszystkim z sentymentu. I są też takie, które po latach okazują się jeszcze lepsze niż wtedy, kiedy powstały. „eXistenZ” Davida Cronenberga (Francja, Kanada, Wielka Brytania 1999) zdecydowanie zaliczam do tej drugiej kategorii. Obejrzany w Kinotece po raz kolejny zrobił na mnie bardzo dobre wrażenie. A nawet chyba większe niż kiedyś.

Cronenberg w 1999 roku zrobił film, który dzisiaj, w czasach wirtualnej rzeczywistości, gier coraz mocniej wchodzących w nasze życie i nieustannego pytania, co właściwie jest prawdziwe, brzmi zaskakująco aktualnie. „eXistenZ” opowiada o Allegrze Geller, genialnej projektantce gier, która podczas prezentacji swojej najnowszej produkcji zostaje zaatakowana przez zamachowca. Ucieka razem z Tedem Pikulem, pracownikiem firmy, który z czasem staje się jej ochroniarzem. Problem w tym, że uszkodzona zostaje także konsola zawierająca jedyną kopię gry. I od tego momentu zaczyna się prawdziwa jazda bez trzymanki.

Allegra i Ted wchodzą do świata gry, a Cronenberg zaczyna robić to, co potrafi najlepiej – mieszać rzeczywistość z koszmarem, obrzydliwość z fascynacją i technologię z ludzkim ciałem. W pewnym momencie przestajemy być pewni, gdzie właściwie jesteśmy. I czy bohaterowie nadal grają, czy może gra zaczęła grać nimi. To zresztą jeden z tych filmów, o których im mniej się zdradzi, tym lepiej.

Bo „eXistenZ” nie jest zwyczajnym science fiction. To również bardzo charakterystyczny dla Cronenberga body horror. Bioporty, organiczne konsole, broń wyglądająca tak, jakby ktoś ją wyjął prosto z laboratorium biologicznego, a nawet sposób, w jaki bohaterowie podłączają się do gry – wszystko jest obrzydliwe. Ale właśnie dlatego działa. Cronenberg nigdy nie potrzebował futurystycznych gadżetów rodem z katalogu technologicznego. Jego przyszłość jest lepka, organiczna i zdecydowanie nieprzyjemna. I bardzo dobrze.

Świetnie wypadają Jennifer Jason Leigh jako Allegra Geller i Jude Law w roli Teda Pikula. Leigh potrafi jednocześnie być fascynująca, irytująca i niepokojąca, a Law jest znakomity jako człowiek wrzucony w sytuację, której kompletnie nie rozumie. Dzisiaj szczególnie ciekawie ogląda się młodego Jude'a Lawa, jeszcze sprzed czasu jego wielkich hollywoodzkich ról.

Ale jest też Willem Dafoe. I wystarczy, że pojawia się na ekranie, żeby od razu zrobiło się ciekawiej. Jego Gas to jedna z tych postaci, które nie potrzebują wielu minut, żeby zostać zapamiętane. Obok nich mamy jeszcze m.in. Iana Holma, Christophera Ecclestona, Sarah Polley i Calluma Keitha Renniego.

Za zdjęcia odpowiada Peter Suschitzky, wieloletni współpracownik Cronenberga, a muzykę napisał Howard Shore. I ten duet robi tutaj naprawdę dobrą robotę. Film nie wygląda jak typowe widowiskowe science fiction z końca lat 90. Jest w nim coś dusznego, trochę brudnego i bardzo niepokojącego. Nawet wtedy, kiedy właściwie nic szczególnego się nie dzieje, człowiek czeka na moment, w którym rzeczywistość znowu zacznie się rozpadać.

Co ciekawe, „eXistenZ” powstał w tym samym czasie, co „Matrix”, i oba filmy bawią się przecież podobnym pytaniem: czy rzeczywistość, którą znamy, jest rzeczywiście rzeczywistością? Cronenberg idzie jednak w zupełnie inną stronę. Nie interesuje go efektowna filozofia ubrana w wielkie widowisko. Bardziej fascynuje go to, co stanie się z człowiekiem, kiedy technologia przestanie być czymś zewnętrznym i zacznie dosłownie wchodzić pod skórę. I właśnie dlatego ten film tak dobrze znosi próbę czasu.

Po seansie w Kinotece pomyślałem sobie, że „eXistenZ” jest jednym z tych filmów, które można oglądać kilka razy i za każdym razem wyłapać coś nowego. Nie wszystko trzeba w nim rozumieć. Ba, chyba nawet nie należy. W tym cały urok.

I chyba najważniejsze pytanie po seansie nadal pozostaje bez odpowiedzi: czy na pewno już wyszliśmy z gry...?

„Koszmar z ulicy Wiązów 2: Zemsta Freddy’ego” – dobry seans po latach!

2026-09-12T19:58:27.915+02:00

Często tak zaczynam recenzje, ale... Czemu nie?! Są takie filmy, do których wraca się po latach i człowiek trochę boi się, że wspomnienia były lepsze od samego filmu. „Koszmar z ulicy Wiązów 2: Zemsta Freddy’ego” (A Nightmare on Elm Street Part 2: Freddy's Revenge USA 1985) jest na szczęście jednym z tych, które potrafią się obronić. A nawet więcej – po latach ogląda się go naprawdę dobrze.

Oczywiście nie jest to film taki jak pierwsza część Wesa Cravena. I chyba właśnie tutaj tkwi jego największy problem, ale też pewien urok. „Koszmar z ulicy Wiązów 2” idzie własną drogą. Za kamerą stanął Jack Sholder, za scenariusz odpowiada David Chaskin, a pomysł na historię wykorzystuje świat stworzony przez Cravena, ale próbuje zrobić z nim coś trochę innego.

Rodzina Walshów przeprowadza się do domu przy Elm Street, w którym wcześniej mieszkała Nancy Thompson. Ich syn Jesse zaczyna mieć koszmary i szybko okazuje się, że w tym domu wciąż mieszka coś znacznie gorszego niż wspomnienia po poprzednich lokatorach. Freddy Krueger wraca, ale tym razem jego plan jest inny. Nie chodzi wyłącznie o zabijanie nastolatków we śnie. Freddy chce przejąć ciało Jessego i dzięki niemu przedostać się do rzeczywistego świata.

I właśnie ten pomysł sprawia, że druga część jest trochę dziwna. Freddy nie jest tutaj jeszcze tym dowcipkującym, niemal komiksowym mordercą, którego znamy z późniejszych odsłon. Robert Englund gra go znacznie bardziej złowrogo. Jest w nim coś obrzydliwego, niepokojącego i naprawdę nieprzyjemnego. To jeszcze nie jest Freddy-gawędziarz. To Freddy, którego lepiej nie spotkać ani we śnie, ani tym bardziej na jawie.

Mark Patton jako Jesse może dziś nie wydawać się typowym bohaterem slashera, ale właśnie jego nerwowość i zagubienie dobrze pasują do historii. Kim Myers jako Lisa jest dla niego przeciwwagą – jej bohaterka nie ogranicza się do roli dziewczyny, którą trzeba w finale uratować. Jest między nimi sympatyczna chemia, a Lisa stopniowo zaczyna rozumieć, z czym naprawdę mierzy się Jesse. W obsadzie są również Robert Rusler jako Ron oraz doświadczeni Clu Gulager i Hope Lange jako rodzice Jessego.

Największą siłą filmu pozostaje jednak atmosfera. To jest horror z czasów, kiedy efekty specjalne musiały być przede wszystkim fizyczne, namacalne i trochę obrzydliwe. Dzisiaj, kiedy komputer potrafi stworzyć właściwie wszystko, takie efekty mają swój szczególny urok. Transformacje Freddy'ego, sceny jego pojawienia się czy momenty, w których rzeczywistość zaczyna się rozpadać, nadal robią wrażenie.

Po latach inaczej odbiera się również całą tę historię Jessego i Freddy'ego. Film jest zdecydowanie bardziej cielesny, dziwny i niejednoznaczny niż pierwsza część. Wokół „Zemsty Freddy’ego” przez lata narosło zresztą sporo interpretacji dotyczących jej homoerotycznych podtekstów. I nawet jeśli ktoś nie chce analizować filmu aż tak głęboko, trudno nie zauważyć, że twórcy wrzucili do niego sporo rzeczy, które w typowym horrorze z 1985 roku nie były przypadkowym ozdobnikiem.

To miała być fikcja. Dziś „Peacemaker” przeraża

2026-09-07T21:33:15.733+02:00

Są takie filmy, które pamiętamy przez lata jako czystą, kinową rozrywkę. Dynamiczne, efektowne, pełne pościgów, eksplozji i bohaterów ratujących świat w ostatniej sekundzie. Peacemaker (US 1997) Mimi Leder był dla mnie kiedyś właśnie takim filmem. Jednym z ulubionych sensacyjniaków lat 90. Robił piorunujące wrażenie, miał tempo, świetną obsadę i ten charakterystyczny klimat kina, które jeszcze nie próbowało wszystkiego tłumaczyć widzowi trzy razy.

Po latach wróciłem do niego i okazało się, że nadal działa. Co więcej – momentami działa nawet mocniej. Ale dziś Peacemaker ogląda się już w zupełnie innym kontekście.

Świat na krawędzi

Film rozpoczyna się mocnym uderzeniem. W Rosji dochodzi do kradzieży głowic nuklearnych. Jedna z nich eksploduje, a amerykańskie służby zaczynają wyścig z czasem, próbując ustalić, kto stoi za operacją i gdzie trafiły pozostałe bomby. Do sprawy zostają skierowani ludzie, którzy teoretycznie nie powinni ze sobą współpracować. Thomas Devoe, w tej roli George Clooney, jest wojskowym specjalistą od działań w terenie. Julia Kelly, grana przez Nicole Kidman, to ekspertka od broni nuklearnej, analityczka i człowiek od liczb, procedur oraz chłodnej kalkulacji.

Oczywiście szybko okazuje się, że papierowe procedury trzeba będzie odłożyć na bok, bo trop prowadzi przez Europę, Bałkany i w końcu do Nowego Jorku, gdzie stawką staje się życie milionów ludzi. Brzmi jak klasyczny sensacyjny schemat? Owszem. Ale Peacemaker ma coś więcej niż tylko bombę, zegar odliczający ostatnie minuty i bohatera, który biegnie szybciej niż scenariusz.

Sarajewo. Najbardziej niepokojący wątek filmu

Najmocniejsze wrażenie po latach robi jednak bałkański kontekst historii. Film powstał zaledwie kilka lat po zakończeniu wojny w byłej Jugosławii. Twórcy nie traktują jej wyłącznie jako egzotycznego tła dla hollywoodzkiej strzelaniny. Pokazują świat, w którym wojna pozostawiła po sobie ludzi bez rodzin, bez domów i bez jakiejkolwiek wiary w sprawiedliwość.

Jeden z kluczowych bohaterów stracił najbliższych podczas ostrzału Sarajewa. Film pokazuje również snajperów strzelających do cywilów – obraz, który dla ludzi pamiętających relacje z oblężenia miasta nie był żadną hollywoodzką fantazją. I właśnie tutaj Peacemaker po latach robi szczególnie mocne wrażenie.

Od pewnego czasu pojawiają się bowiem informacje dotyczące domniemanych „snajperskich safari” w oblężonym Sarajewie. Według badanych przez dziennikarzy i prokuratorów relacji, zamożni cudzoziemcy mieli płacić za możliwość znalezienia się na stanowiskach snajperskich i strzelania do cywilów. Włoskie śledztwo zostało wszczęte, choć – co trzeba uczciwie podkreślić – według informacji z 2026 roku prokuratorzy nadal nie dysponowali wystarczającymi dowodami, by skierować kogokolwiek przed sąd.

I nagle oglądając Peacemakera, człowiek łapie się na tym, że coś, co ćwierć wieku temu wydawało się elementem wojennego thrillera, dziś może mieć znacznie bardziej przerażający wymiar. Bo najgorsze historie zawsze zaczynają się wtedy, gdy rzeczywistość próbuje przebić scenariusz filmu.

George Clooney, zanim został George'em Clooneyem

Peacemaker" był również bardzo ważnym momentem w karierze George'a Clooneya. Dzisiaj trudno wyobrazić sobie Hollywood bez Clooneya. Jest gwiazdą, producentem, reżyserem, laureatem Oscara i człowiekiem, który może właściwie zrobić wszystko – od politycznego dramatu po film o grupie eleganckich złodziei w Las Vegas. W 1997 roku sytuacja wyglądała jednak trochę inaczej. Clooney był już rozpoznawalny dzięki serialowi Ostry dyżur, ale Peacemaker miał pokazać, czy rzeczywiście może zostać pełnoprawną gwiazdą kina. I odpowiedź była prosta: może.

Kino lat 90., czyli kiedy jeszcze potrafiono robić thrillery

Za kamerą stanęła Mimi Leder, dla której był to pełnometrażowy debiut kinowy. I trzeba przyznać, że debiut bardzo udany. Wcześniej pracowała przede wszystkim w telewizji, a później zrealizowała między innymi Dzień zagłady. W Peacemakerze doskonale czuć jednak rękę reżyserki, która rozumie, że kino sensacyjne musi przede wszystkim mieć tempo. Ten film właściwie nie zwalnia. Eksplozja, śledztwo, pościg, strzelanina, kolejne odkrycie. Wszystko jest podane w rytmie typowym dla najlepszego kina akcji lat 90. – bez cyfrowego chaosu, bez montażu zmieniającego ujęcie co pół sekundy i bez wrażenia, że komputer wygenerował właśnie kolejny budynek, który efektownie się zawalił.

Do tego dochodzi muzyka Hansa Zimmera, która idealnie pasuje do tej historii. Dzisiaj być może niektóre fragmenty ścieżki dźwiękowej brzmią już bardzo „zimmerowo”, ale wtedy był to jeden z tych elementów, które budowały atmosferę filmu.

Pierwszy film DreamWorks i kawał porządnego kina

Warto pamiętać, że Peacemaker był pierwszym filmem kinowym dystrybuowanym przez DreamWorks. Studio Spielberga, Katzenberga i Geffena wchodziło wtedy na rynek z dużymi ambicjami i produkcją, która miała wyglądać jak hollywoodzki blockbuster najwyższej klasy. I wyglądała. Budżet wyniósł około 50 milionów dolarów, a film zarobił na świecie ponad 110 milionów. Ale liczby są tutaj najmniej ważne.

Facebook miał łączyć ludzi. Fincher pokazał coś innego

2026-09-06T21:52:22.795+02:00

W ten weekend obejrzałem dwa filmy Davida Finchera. Najpierw ponownie „Podziemny krąg”, a później „The Social Network” (USA 2010). Dwa zupełnie różne światy, dwa filmy nakręcone w odstępie ponad dekady, ale oba przypominające, dlaczego Fincher przez lata był jednym z moich ulubionych reżyserów.

I o ile „Podziemny krąg” jest filmem o buncie, frustracji i potrzebie wyrwania się ze świata, który człowieka przytłacza, o tyle „The Social Network” opowiada o stworzeniu narzędzia, które miało ludzi łączyć, a z czasem zaczęło zmieniać sposób, w jaki funkcjonuje cały świat To naprawdę bardzo dobry film.

Co ciekawe, kiedy „The Social Network” wchodził do kin w 2010 roku, Facebook był przede wszystkim fascynującym fenomenem. Miejscem, gdzie można było znaleźć znajomych ze szkoły, obejrzeć zdjęcia z wakacji i sprawdzić, co słychać u ludzi, których dawno się nie widziało. Nikt jeszcze chyba nie przypuszczał, że kilkanaście lat później Facebook będzie kojarzył się również z manipulacją informacją, dezinformacją, politycznymi kampaniami, problemami z prywatnością czy aferą Cambridge Analytica.

Dzisiaj „The Social Network” ogląda się więc trochę inaczej. Nie jako historię o narodzinach genialnego startupu, ale niemal jak opowieść o stworzeniu czegoś, nad czym jego twórcy bardzo szybko przestali mieć pełną kontrolę.

Film Davida Finchera powstał na podstawie książki Bena Mezricha „The Accidental Billionaires”, a scenariusz napisał Aaron Sorkin. I to właśnie nazwisko Sorkina warto zapamiętać, bo jego dialogi są jednym z największych atutów filmu. Bohaterowie mówią szybko, inteligentnie, złośliwie i często tak, jakby każde zdanie było pojedynkiem. Nie ma tu wielu spektakularnych scen akcji, pościgów czy efektów specjalnych. A jednak „The Social Network” potrafi trzymać w napięciu historią o pisaniu kodu, sporach o udziały w firmie i rozmowach prowadzonych w salach konferencyjnych. To samo w sobie jest pewnym osiągnięciem.

W centrum historii znajduje się Mark Zuckerberg, student Harvardu, który po nieudanym spotkaniu z dziewczyną wraca do akademika i zaczyna tworzyć stronę internetową. Z czasem z niewielkiego projektu powstaje Facebook – serwis, który w ciągu kilku lat zmieni sposób, w jaki komunikują się miliardy ludzi. Ale Fincherowi nie chodzi wyłącznie o historię sukcesu. To przede wszystkim opowieść o przyjaźni, ambicji, zdradzie i pieniądzach. Zuckerberg tworzy coś, co ma połączyć ludzi, jednocześnie sam wydając się człowiekiem, który ma ogromny problem z budowaniem normalnych relacji.

Jesse Eisenberg stworzył tu jedną ze swoich najlepszych ról. Jego Zuckerberg jest błyskotliwy, arogancki, nieprzyjemny i jednocześnie momentami zaskakująco zagubiony. Trudno go polubić, ale trudno też oderwać od niego wzrok. I chyba właśnie na tym polega siła tej postaci. Eisenberg nie próbuje zrobić z Zuckerberga potwora. Nie robi też z niego geniusza niezrozumianego przez świat. Tworzy człowieka pełnego sprzeczności, który potrafi w jednej chwili zachwycić inteligencją, a chwilę później kompletnie nie rozumieć emocji drugiego człowieka.

Świetny jest również Andrew Garfield jako Eduardo Saverin, współzałożyciel Facebooka i przyjaciel Zuckerberga. To właśnie relacja tych dwóch bohaterów jest emocjonalnym centrum filmu. Historia Facebooka okazuje się w gruncie rzeczy historią rozpadu przyjaźni. Garfield wnosi do filmu coś, czego brakuje Zuckerbergowi – emocje. Eduardo wierzy w przyjaźń, lojalność i wspólny projekt. Mark wierzy przede wszystkim w rozwój. I kiedy te dwa światy zaczynają się ze sobą zderzać, wiadomo, że ktoś będzie musiał przegrać.

Justin Timberlake jako Sean Parker również wypada znakomicie. Jego bohater, twórca Napstera, pojawia się w życiu Zuckerberga niczym diabeł podsuwający kolejne pomysły. Parker rozumie świat Doliny Krzemowej, pieniądze i mechanizmy wielkiego biznesu. To właśnie on pomaga przekonać Marka, że Facebook nie powinien być tylko projektem studentów z Harvardu.

Jest jeszcze świetnie wykorzystany Armie Hammer, grający bliźniaków Winklevoss. A właściwie jednego i drugiego, co samo w sobie było ciekawym technicznym przedsięwzięciem. Ich konflikt z Zuckerbergiem dotyczący początków Facebooka stanowi jedną z osi całej opowieści.

Warto jednak pamiętać, że „The Social Network” nie jest dokumentem. To film fabularny, oparty na prawdziwych wydarzeniach, ale świadomie je dramatyzujący. Sam Facebook i Mark Zuckerberg nie uczestniczyli (na szczęście) w jego powstawaniu, a wiele osób związanych z prawdziwą historią kwestionowało sposób przedstawienia wydarzeń. Najbardziej fascynujące jest jednak to, jak bardzo „The Social Network” zyskał z upływem czasu.

Fincher znakomicie to wszystko reżyseruje. Jak zwykle jest chłodno, precyzyjnie i bez zbędnych emocjonalnych ozdobników. Kamera Jeffa Cronenwetha, montaż Angusa Walla i Kirka Baxtera oraz charakterystyczna muzyka Trenta Reznora i Atticusa Rossa tworzą klimat niemal thrillerowy. To kolejny przykład na to, jak świetnie Fincher potrafił współpracować z muzyką.

Po „Podziemnym kręgu” Fincher nakręcił kilka dobrych filmów, ale „The Social Network” przypomina mi szczególnie mocno, za co kiedyś tak bardzo lubiłem jego kino. Za precyzję. Za chłód. Za umiejętność opowiadania o ludziach, którzy nie zawsze są sympatyczni, ale zawsze są fascynujący.

To nie jest może film, który ogląda się dla wielkich emocjonalnych eksplozji. Nie ma tu spektakularnych scen, które później odtwarza się na YouTubie. Jest za to perfekcyjnie skonstruowana opowieść o ambicji, pieniądzach, przyjaźni i samotności.

Dwadzieścia siedem lat później: „Podziemny krąg”

2026-09-05T19:47:17.464+02:00

Był taki czas, kiedy David Fincher należał do moich ulubionych reżyserów. „Siedem”, „Gra” czy"Obcy 3". Nawet jeśli nie każdy jego film trafiał równie mocno, zawsze było wiadomo, że za kamerą stoi ktoś, kto ma własny styl, obsesje i przede wszystkim coś do powiedzenia. „Podziemny krąg” (Fight Club Niemcy, USA 1999) pozostaje jednak chyba najbardziej bezczelnym, wściekłym i niebezpiecznym filmem w jego dorobku.

Dziś, po ponad ćwierćwieczu od premiery, nadal potrafi uderzyć z siłą pięści. Może nawet mocniej niż wtedy, gdy Tyler Durden był dla wielu widzów wzorem faceta, którym chcieli zostać.

Film powstał na podstawie debiutanckiej powieści Chucka Palahniuka z 1996 roku. Książka była brutalna, nihilistyczna i pełna wściekłości na świat konsumpcji. Fincher i scenarzysta Jim Uhls nie próbowali jej jednak wiernie przepisać na język kina. Wzięli z niej najważniejsze pomysły i stworzyli film, który bardzo szybko zaczął żyć własnym życiem.

Bohater grany przez Edwarda Nortona ma dobrą pracę, wygodne mieszkanie i życie, które z pozoru wygląda całkiem nieźle. Tyle że nie potrafi spać, nic go nie cieszy i coraz bardziej przypomina człowieka funkcjonującego na autopilocie. Paradoksalnie ulgę przynoszą mu dopiero spotkania grup wsparcia dla ciężko chorych ludzi, choć sam nie jest chory. Wszystko zmienia się, gdy poznaje Tylera Durdena.

Brad Pitt stworzył jedną z najbardziej ikonicznych postaci końca XX wieku. Tyler jest wszystkim tym, czym Narrator chciałby być: pewny siebie, wolny, charyzmatyczny i całkowicie nieprzejmujący się zasadami. Razem zakładają klub walki, miejsce, w którym sfrustrowani mężczyźni mogą choć na chwilę wyrwać się z korporacyjnej codzienności.

Jest scena, w której Narrator i Tyler po raz pierwszy okładają się pięściami na parkingu za barem. Za nastolatka widziałem w niej przede wszystkim bunt. Dzisiaj wygląda bardziej jak desperacka próba poczucia czegokolwiek. Jakby bohaterowie byli tak odcięci od własnych emocji, że muszą przypomnieć sobie o swoim istnieniu za pomocą bólu. Ale oczywiście bardzo szybko przestaje chodzić o same bójki.

Klub walki zamienia się w Projekt Chaos i wtedy film wchodzi na znacznie ciekawsze terytorium. Bo bunt Tylera jest niezwykle atrakcyjny. To bunt przeciwko korporacjom, reklamom i światu, w którym ludzie definiują siebie przez rzeczy, które posiadają. Problem w tym, że Tyler kończy dokładnie tam, gdzie mieli skończyć jego przeciwnicy.

Członkowie Projektu Chaos tracą indywidualność, dostają numery, wykonują rozkazy i bez dyskusji podporządkowują się liderowi. Człowiek, który mówi o wolności, tworzy własny system posłuszeństwa. I właśnie ten paradoks fascynuje mnie dziś najbardziej. Fincher pokazuje, jak łatwo walka z jednym dogmatem może skończyć się przyjęciem kolejnego. „Podziemny krąg” nie jest więc filmem o rewolucji. Przynajmniej nie tylko. Bardziej interesują go ludzie próbujący zapełnić pustkę czymkolwiek: pracą, zakupami, ideologią albo charyzmatycznym przywódcą.

Edward Norton jest w tym filmie fantastyczny. Jego Narrator wydaje się niemal niewidzialny, ale pod powierzchnią nieustannie buzują frustracja, złość i zagubienie. Brad Pitt z kolei sprawia, że Tyler jest jednocześnie fascynujący i niepokojący. Łatwo zrozumieć, dlaczego wszyscy chcą za nim podążać. Trudniej zauważyć moment, w którym przestaje być wyzwolicielem, a zaczyna być kimś znacznie groźniejszym.

Świetna jest również Helena Bonham Carter jako Marla Singer. W świecie napompowanym testosteronem i męskimi fantazjami o wolności działa jak granat wrzucony do pokoju. Za każdym razem, gdy pojawia się na ekranie, burzy porządek, który bohaterowie próbują sobie zbudować.

Technicznie „Podziemny krąg” pozostaje popisem dawnego Finchera. Brudne wnętrza, zielonkawa kolorystyka, agresywny montaż, narracja z offu i te wszystkie drobne sztuczki wizualne sprawiają, że film przypomina koszmar człowieka, który za długo siedział w klimatyzowanym biurze i nagle odkrył, że nie bardzo wie, po co żyje. Najbardziej fascynuje mnie jednak coś innego. Jak bardzo ten film został źle zrozumiany.

Tyler Durden stał się dla wielu widzów idolem. Cytaty z filmu zaczęły żyć własnym życiem. Trafiły na plakaty, koszulki, memy i motywacyjne grafiki. System, z którym Tyler chciał walczyć, bez najmniejszego problemu zamienił go w kolejny produkt. Trudno o bardziej ironiczną puentę. Bo Tyler Durden nie jest bohaterem do naśladowania. Jest ostrzeżeniem. Fantazją o wolności, która bardzo szybko zmienia się w nową formę zniewolenia. I chyba dlatego „Podziemny krąg” nadal działa.

Nie chodzi o bójki. Nie chodzi nawet o słynny zwrot akcji. Problemy bohaterów po prostu nigdzie nie zniknęły. Samotność, poczucie bezsensu, potrzeba przynależności czy poszukiwanie prostych odpowiedzi na skomplikowane pytania są dziś równie aktualne jak w 1999 roku. Kiedyś „Podziemny krąg” wydawał mi się przede wszystkim filmem o buncie. Dzisiaj widzę w nim raczej opowieść o tym, jak łatwo bunt może zamienić się w fanatyzm. I właśnie dlatego nadal uważam go za jeden z najlepszych filmów Davida Finchera.

Osobnego akapitu wymaga muzyka, bo bez niej „Podziemny krąg” nie byłby tym samym filmem. Elektroniczną, poszatkowaną i nerwową ścieżkę dźwiękową stworzył duet The Dust Brothers, idealnie dopasowując ją do świata, w którym wszystko jest trochę rozregulowane. Te beaty, sample i industrialne dźwięki nie tyle ilustrują akcję, ile siedzą bohaterowi w głowie razem z bezsennością, frustracją i narastającym chaosem. A potem przychodzi finał i „Where Is My Mind?” Pixies. Trudno dziś wyobrazić sobie lepsze muzyczne zakończenie filmu: dwójka ludzi trzyma się za ręce, wokół wali się świat, a w tle rozbrzmiewa pytanie „Gdzie jest mój umysł?”. To jeden z tych przypadków, kiedy wykorzystanie konkretnego utworu w konkretnej scenie było tak perfekcyjne, że film na zawsze przykleił go do swojej historii.

„Omen II” po latach. Film, który kiedyś mnie rozczarował, dziś bardzo się podoba

2026-08-30T11:00:28.973+02:00

Są filmy, które odbiera się zupełnie inaczej po latach. Nie dlatego, że się zmieniają, ale dlatego, że zmienia się widz. Tak właśnie było u mnie z „Omenem II” (Damien: Omen II USA 1978). Kiedy oglądałem ten film po raz pierwszy, wydawał mi się wyraźnie słabszy od znakomitego „Omenu” Richarda Donnera. Był mniej efektowny, wolniejszy i pozbawiony tego samego poczucia nieustannego zagrożenia. Pamiętałem go jako poprawną kontynuację, ale nic więcej.

Przy ponownym seansie odkryłem jednak film, który zaskoczył mnie bardziej, niż się spodziewałem.
„Omen II” z 1978 roku, wyreżyserowany przez Dona Taylora i Mike'a Hodgesa, nie próbuje kopiować pierwszej części. Zamiast kolejny raz opowiadać historię ludzi odkrywających prawdę o Antychryście, skupia się na samym Damienie.

Damien Thorn ma już trzynaście lat. Uczy się w szkole wojskowej, dorasta i coraz częściej zauważa, że różni się od rówieśników. W jego życiu zaczynają pojawiać się osoby, które pomagają mu odkryć prawdę o własnym pochodzeniu. I właśnie ten proces stanowi najciekawszy element całego filmu.

W pierwszym „Omenie” obserwowaliśmy rodziców stopniowo uświadamiających sobie, kim jest ich syn. Tutaj punkt ciężkości został przesunięty. Tym razem śledzimy historię chłopca, który sam poznaje swoją naturę. To prosty, ale bardzo dobry pomysł.

Jonathan Scott-Taylor poradził sobie z główną rolą naprawdę dobrze. Jego Damien nie jest jeszcze bezwzględnym wcieleniem zła. Widać w nim zagubienie, bunt i ciekawość. Dzięki temu postać wydaje się bardziej ludzka, a przez to ciekawsza. Dopiero z czasem zaczyna akceptować swoje przeznaczenie i odkrywać, jaką władzę posiada.

Przyznam, że właśnie na ten aspekt zwróciłem uwagę najbardziej podczas ponownego oglądania. Gdy byłem młodszy, interesowały mnie głównie sceny grozy i kolejne zgony bohaterów. Dziś znacznie bardziej angażował mnie sam Damien i jego przemiana.

Film zaciekawia również cierpliwością w budowaniu napięcia. Współczesne horrory często próbują przyciągnąć uwagę widza szybkim tempem, nagłymi zwrotami akcji i głośnymi straszakami. „Omen II” działa inaczej. Rozwija historię spokojnie i pozwala atmosferze narastać stopniowo.

Oczywiście nie oznacza to, że zabrakło charakterystycznych dla serii efektownych śmierci. Wręcz przeciwnie. Kilka scen do dziś robi wrażenie swoją pomysłowością i brutalnością. Najbardziej pamiętana pozostaje oczywiście śmierć pod kołami ciężarówki, ale film ma więcej momentów, które na długo zapadają w pamięć fanom horroru. Nie są one jednak najważniejsze.

Patrząc szerzej, „Omen II” bardzo dobrze wpisuje się w całą historię opowiedzianą przez klasyczną trylogię. Pierwszy film przedstawiał narodziny i dzieciństwo Damiena. Drugi pokazuje moment odkrywania własnej tożsamości. Trzeci, z Samem Neillem w roli głównej, prowadzi tę historię dalej, ukazując dorosłego Antychrysta działającego w świecie polityki i wielkiej władzy. To sprawia, że druga część pełni bardzo ważną rolę. Jest pomostem między dzieckiem z pierwszego filmu a człowiekiem, którym Damien stanie się później.

Późniejsze odsłony serii miały różny poziom, podobnie jak remake z 2006 roku czy niedawny „Omen: Początek”. Mimo to samo uniwersum pozostaje fascynujące. Tematy przeznaczenia, religijnych przepowiedni i nieuchronnie nadchodzącego zła nadal działają na wyobraźnię kolejnych pokoleń widzów.

Podsumowując - czasem warto wracać do filmów, które kiedyś nas rozczarowały. Nie po to, żeby udowodnić sobie, że byliśmy w błędzie. Tylko po to, żeby sprawdzić, czy po latach nie zobaczymy w nich czegoś, co wcześniej nam umknęło.

„Skażenie” – ani nie straszy, ani nie śmieszy

2026-08-28T19:53:09.879+02:00

Jest wiele filmów, które ogląda się z myślą: „to już było”. Są też takie, przy których człowiek zaczyna się zastanawiać, ile razy można jeszcze wykorzystać ten sam pomysł. „Skażenie” (Cold Storage Francja, USA, Wielka Brytania 2026) Jonny'ego Campbella należy niestety do tej drugiej kategorii.

Punkt wyjścia jest całkiem obiecujący. W opuszczonym wojskowym laboratorium przez dziesięciolecia przechowywany jest niezwykle groźny, mutujący mikroorganizm. Obiekt zostaje jednak przekształcony w magazyn, a wzrost temperatury powoduje, że zamrożone zagrożenie budzi się do życia. Śmiertelny grzyb zaczyna się rozprzestrzeniać, a z jego powstrzymaniem muszą poradzić sobie dwójka pracowników magazynu oraz były specjalista od bioterroryzmu. I oczywiście od ich powodzenia zależy los zdecydowanie większej części ludzkości.

Brzmi jak mieszanka horroru science fiction, kina katastroficznego i komedii. Problem w tym, że „Skażenie” jest przede wszystkim, albo tylko kalką. Widać tutaj echa dziesiątek podobnych produkcji, a momentami trudno oprzeć się wrażeniu, że twórcy po prostu wyciągnęli z szafy kilka sprawdzonych pomysłów, wymieszali je i liczyli, że tym razem zadziała.

Nie zadziałało.

Największym problemem jest chyba humor. „Skażenie” zostało pomyślane jako połączenie horroru i komedii, ale jak na komedię jest zaskakująco mało śmieszne. Żarty często pojawiają się dokładnie wtedy, kiedy powinny rozładować napięcie, tyle że zamiast śmiechu pojawia się co najwyżej lekkie wzruszenie ramionami. Film próbuje być absurdalny, ale absurd wymaga pomysłu, a tutaj zdecydowanie go brakuje.

Z horrorem też nie jest specjalnie lepiej. Groźny mikroorganizm powinien budzić niepokój, tymczasem kolejne etapy jego ekspansji szybko stają się przewidywalne. Zamiast napięcia dostajemy kolejne obowiązkowe elementy gatunkowej układanki.

Szkoda, bo za kamerą stanął Jonny Campbell, a za scenariusz odpowiada David Koepp – człowiek, który ma na koncie naprawdę znakomite scenariusze i doskonale wie, jak budować kino rozrywkowe. Tym razem jednak materiał najwyraźniej nie pozwolił mu rozwinąć skrzydeł.

W obsadzie mamy zresztą nazwiska, które powinny gwarantować przynajmniej przyzwoitą zabawę. Liam Neeson wciela się w Roberta Quinna, byłego eksperta od bioterroryzmu, Joe Keery gra Travisa „Teacake'a” Meachama, a Georgina Campbell – Naomi Williams. Są także Lesley Manville, Sosie Bacon i Vanessa Redgrave.

I aktorzy robią, co mogą. Szczególnie Neeson, który od pewnego czasu coraz częściej pojawia się w produkcjach pozwalających mu mrugnąć okiem do własnego ekranowego wizerunku. Tyle że nawet on nie jest w stanie uratować filmu, którego największym problemem jest brak własnego charakteru.

„Skażenie” nie jest kompletną katastrofą. Ma kilka niezłych pomysłów, przyzwoite tempo i obsadę, która zdecydowanie zasługuje na lepszy materiał. Tyle tylko, że w kinie gatunkowym to trochę za mało.

Miał być horror, komedia i szalona opowieść o zabójczym organizmie. Wyszła przede wszystkim mało zabawna powtórka z rozrywki. Film, który próbuje być jednocześnie „The Last of Us”, horrorem o epidemii i komedią katastroficzną, ale ostatecznie nie dorównuje swoim inspiracjom.

Krótko mówiąc: „Skażenie” nie jest filmem, który koniecznie trzeba zobaczyć. Jeśli ktoś ma ochotę na niezobowiązującą gatunkową papkę – proszę bardzo. Ale jeśli wybór jest między tym a kilkoma naprawdę dobrymi horrorami, zdecydowanie szkoda czasu na kolejny film o tym, że coś niebezpiecznego wydostało się z laboratorium.

„Brudny Henryk” – tak złe kino, że aż genialne! Pełna sala Kinoteki i najlepsza zabawa

2026-08-27T22:22:42.011+02:00

Są takie filmy, które ogląda się z podziwem. Są też takie, które ogląda się z wypiekami na twarzy, bo człowiek zastanawia się, jakim cudem ktoś wpadł na pomysł, żeby w ogóle je nakręcić. „Brudny Henryk” (Polska 2017) zdecydowanie należy do tej drugiej kategorii. I właśnie dlatego tak dobrze pasuje do cyklu „Najlepsze z Najgorszych”.

Dzisiaj w warszawskiej Kinotece sala była pełna, a na seansie pojawili się również twórcy i aktorzy filmu. I to był jeden z tych przypadków, kiedy atmosfera na sali jest niemal równie ważna jak sam film. Śmiech, komentarze, reakcje publiczności – wielki entuzjazm - wszystko razem stworzyło dokładnie taki rodzaj kinowego doświadczenia, dla którego warto czasem odłożyć streaming i pójść do kina.

Bo „Brudny Henryk” to rzecz absolutnie osobliwa. Michał Domaszewski zabiera nas do Warszawy lat 80., ale jest to Warszawa oglądana przez filtr kompletnie nieskrępowanej wyobraźni. Mamy cinkciarzy, przemytników, pseudokibiców, milicjantów, księży, gangsterów, raperów i całą galerię postaci, które najwyraźniej żyją w świecie, w którym logika dawno wysiadła na przystanku końcowym.

Na pierwszym planie jest oczywiście Brudny Henryk – milicjant, komunista i, jak głosi słynny opis filmu, „sex maszyna”. Razem z sierżantem Kłysiem rusza do walki z przestępczym półświatkiem. Henryk kieruje się przy tym prostą zasadą: „najważniejsza jest prewencja”. Problem w tym, że jego rozumienie prewencji jest dość… radykalne.

Film świadomie czerpie z estetyki kina klasy B. Aktorzy pojawiają się w kilku rolach, dialogi potrafią być kompletnie absurdalne, efekty specjalne mają własną definicję słowa „specjalne”, a fabuła momentami podąża w kierunku, którego chyba nie przewidzieliby nawet sami twórcy.

I właśnie tutaj pojawia się najważniejsze pytanie: czy „Brudny Henryk” jest po prostu nieudanym filmem?

Moim zdaniem – nie. To film, który doskonale rozumie, czym chce być. Nie próbuje udawać wysokobudżetowego kina sensacyjnego. Nie wstydzi się swoich niedoskonałości. Przeciwnie – robi z nich swój największy atut. Jest w tym ogromna dawka pasji, poczucia humoru i miłości do kina.

A dzisiejszy seans pokazał jeszcze coś ważniejszego. „Brudny Henryk” najlepiej działa oglądany razem z innymi. W domu można oczywiście docenić absurd poszczególnych scen, ale w pełnej sali Kinoteki wszystko nabiera zupełnie innego wymiaru. Publiczność reaguje, śmieje się, komentuje, a film staje się wspólną zabawą.

I właśnie dlatego tak lubię fenomen „Najlepszych z Najgorszych”.

To nie jest zwykły przegląd filmów, które ktoś uznał za słabe. To celebracja kina, które wymknęło się wszystkim możliwym kategoriom. Od lat cykl pokazuje, że filmowa porażka może być równie fascynująca jak wielkie arcydzieło. A czasami nawet bardziej. Bo przy perfekcyjnie zrobionym filmie możemy podziwiać warsztat. Przy „Brudnym Henryku” możemy jeszcze zadawać sobie pytanie: „Ale oni naprawdę to nakręcili?!”.

I chyba właśnie za to kochamy takie kino.

„Brudny Henryk” nie jest filmem dla każdego. Ale jeżeli ktoś potrafi czerpać przyjemność z absurdu, złego dobrego kina, VHS-owej estetyki i filmowych pomysłów, które normalnie nie powinny ujrzeć światła dziennego – będzie się bawił znakomicie.

Ja bawiłem się świetnie. Pełna sala Kinoteki, obecność twórców i aktorów, reakcje publiczności i sam film sprawiły, że był to jeden z tych seansów, po których wychodzi się z kina z poczuciem, że właśnie uczestniczyło się w czymś więcej niż tylko projekcji.

A „Najlepsze z Najgorszych”? Cóż, pozostaje jednym z najlepszych dowodów na to, że kino nie zawsze musi być dobre, żeby być świetne.

Ostatni dom – kiedy morze postanawia upomnieć się o swoje

2026-08-22T04:55:38.284+02:00

Są takie filmy, których pomysł jest zdecydowanie ciekawszy niż jego realizacja. „Ostatni dom” (The Last House Francja, USA, Wielka Brytania 2026) Louisa Leterriera należy właśnie do tej kategorii, choć muszę przyznać, że przez sporą część seansu byłem naprawdę zaciekawiony. Netflix bierze rodzinę, zamyka ją we własnym domu i dorzuca do tego tajemnicze stworzenia z morza, które najwyraźniej postanowiły przypomnieć ludzkości, kto tak naprawdę był na tej planecie pierwszy.

Początek jest całkiem intrygujący. Rodzina zostaje uwięziona w domu, a wyjście na zewnątrz jest niemożliwe. Zaczyna się więc klasyczna walka o przetrwanie: kończą się zapasy, pojawiają się konflikty, a zwykły dom stopniowo przestaje być bezpiecznym schronieniem. Jest w tym coś z kina katastroficznego, survivalu i horroru w jednym.

Najciekawsze są oczywiście stworzenia z morza. I tutaj film ma naprawdę niezły pomysł. Nie mamy kolejnych kosmitów przylatujących z odległej galaktyki, tylko istoty związane z oceanem, które wychodzą na ląd i zaczynają rozprawiać się z ludźmi. Można to odczytać jako bardzo dosłowną opowieść o tym, że natura w końcu wystawia człowiekowi rachunek za lata jej eksploatowania. To my zachowujemy się jak intruzi, więc nagle role się odwracają.

I właśnie ten ekologiczny podtekst podobał mi się najbardziej. Człowiek przez lata traktował morza i oceany jak własne śmietniki, a tutaj morze odpowiada: „Dobra, teraz moja kolej”. Pomysł jest prosty, ale całkiem efektowny.

Problem zaczyna się wtedy, kiedy film musi odpowiedzieć na pytanie: dlaczego właściwie te stworzenia robią to wszystko? I tu scenariusz zaczyna się mocno chwiać. Im bliżej końca, tym więcej pojawia się rozwiązań, które trudno traktować całkiem poważnie.

Szkoda, bo „Ostatni dom” ma atmosferę, kilka naprawdę niezłych scen i interesujący punkt wyjścia. Greta Lee i Wagner Moura robią, co mogą, żeby nadać swoim bohaterom wiarygodność, a zamknięcie niemal całej historii w jednym domu działa na korzyść filmu. Jest klaustrofobicznie i momentami naprawdę nieprzyjemnie.

Tyle że im dalej w las, a właściwie im wyżej podnosi się poziom wody, tym bardziej film zamienia się w mieszankę poważnego horroru, ekologicznej przypowieści i trochę zbyt naiwnej bajki o tym, że nawet podczas apokalipsy warto być dobrym dla potwora.

Nie jest to zły film. Wręcz przeciwnie – pomysł na zemstę morskich stworów na ludzkości jest na tyle ciekawy, że przez jakiś czas skutecznie mnie kupił. Tyle że „Ostatni dom” pokazuje również, jak trudno dowieźć dobry pomysł do końca. Tutaj początek obiecuje więcej, niż później scenarzyści są w stanie dostarczyć.

Ciekawe stworzenia, niezły klimat, interesujący ekologiczny motyw i kilka naprawdę dobrych momentów. Szkoda tylko, że pod koniec wszystko zaczyna się rozłazić.

Jack Ryan, którego pamiętam, już nie wróci

2026-08-20T15:39:24.165+02:00

Kiedyś namiętnie czytałem Toma Clancy’ego. Jego powieści były dla mnie czymś więcej niż tylko sprawnie napisanymi thrillerami – miały klimat, szczegółowość i ten charakterystyczny techniczny realizm, który sprawiał, że człowiek naprawdę wchodził w świat szpiegów, agentów i wielkiej polityki. A Jack Ryan był jednym z moich ulubionych bohaterów.

Z czasem jednak Clancy zaczął bardziej produkować książki niż je pisać, a ja straciłem zainteresowanie kolejnymi tomami. Dlatego do filmu "Tom Clancy: Jack Ryan - Wojna duchów" (USA 2026 Jack Ryan: Ghost War) podchodziłem trochę z sentymentem, ale też z ostrożnością.

I chyba właśnie ten sentyment sprawił, że chciałem, żeby ten film był lepszy.

Nie jest zły. Ba, momentami ogląda się go całkiem przyjemnie. Jest trochę szpiegowania, trochę polityki, trochę akcji i oczywiście Jack Ryan próbujący uratować świat, zanim świat zdąży się zorientować, że znowu jest w tarapatach. Problem w tym, że całość jest dość przewidywalna, a przede wszystkim… trochę nudna.

Największym problemem jest dla mnie sam Jack Ryan. Powinien być bohaterem, któremu chce się kibicować, inteligentnym facetem wrzuconym w sytuację, która przerasta jego dotychczasowe doświadczenia. Tymczasem tutaj trudno poczuć do niego większe emocje. Jest poprawny, kompetentny, ale brakuje mu charakteru. Nie jest to ten Jack Ryan, którego pamiętam z książek Clancy’ego.

Film ma swoje momenty, ale zdecydowanie bardziej przypomina sprawnie wykonany produkt szpiegowski niż opowieść, która zostaje w głowie na dłużej.

Szkoda, bo potencjał był spory. Może po prostu za bardzo pamiętam Jacka Ryana z czasów, kiedy Tom Clancy rzeczywiście pisał swoje książki, a nie tylko firmował kolejne produkcje swoim nazwiskiem.

Niezły film, ale bez większych emocji. Dla mnie bardziej sentymentalny powrót do dawnego bohatera niż naprawdę udana próba jego ożywienia.

„Wieczna wojna” – świetna opowieść antywojenna

2026-08-19T04:00:16.683+02:00

Są takie komiksy, które po prostu dobrze się czyta. Są też takie, które zostają w głowie na długo. „Wieczna wojna” Joe Haldemana i Marvano (Egmont Polska 2009) zdecydowanie należy do tej drugiej kategorii. Kolejny świetny komiks, który polecił mi mój kumpel Tomek.

To naprawdę świetna, mocna i bardzo antywojenna opowieść. I chyba właśnie to zrobiło na mnie największe wrażenie. Bo pod efektowną historią science fiction kryje się coś znacznie ważniejszego – opowieść o bezsensie wojny, manipulowaniu ludźmi, posłuszeństwie wobec rozkazów i świecie, w którym kolejne pokolenia wysyła się na front, często nawet nie próbując odpowiedzieć na pytanie: po co?

„Wieczna wojna” jest adaptacją powieści Haldemana z 1974 roku (, który wykorzystał własne doświadczenia z wojny w Wietnamie. Dzięki temu ta historia, mimo całej fantastycznonaukowej otoczki, jest zaskakująco prawdziwa. Kosmos, futurystyczna technologia i wojna z obcą cywilizacją są właściwie tylko scenografią. W centrum pozostaje człowiek i jego próba odnalezienia się w świecie, który kompletnie zwariował.

A do tego dochodzi znakomita warstwa graficzna Marvano. Komiks ma swój charakter, klimat i świetnie buduje poczucie wyobcowania. Jest tu dużo przestrzeni, chłodu i samotności, ale jednocześnie wszystko służy historii.

Czytałem „Wieczną wojnę” podczas pobytu w Nowym Jorku. I może dlatego zrobiła na mnie jeszcze większe wrażenie. Czytanie tak mocno antywojennej historii w jednym z najbardziej symbolicznych miast świata, pośród tłumów, wieżowców i tego całego nowojorskiego pędu, było doświadczeniem, które dodatkowo podbiło jej wymowę. Jeszcze bardziej poruszała wizyta w muzeum zamachów z 11 września.

Nie jest to więc dla mnie tylko bardzo dobry komiks science fiction. To przede wszystkim świetna opowieść antywojenna, która mimo upływu lat wcale się nie zestarzała.

A może właśnie dlatego, że wojna – niestety – wciąż się nie zestarzała.

"Pułapka”, czyli kiedy polski serial kryminalny naprawdę potrafi wciągnąć

2026-08-18T03:45:59.604+02:00

Nie będę udawał – jestem fanem polskich produkcji. Zawsze chętniej dam szansę rodzimemu serialowi niż kolejnej, często bardzo poprawnej, amerykańskiej produkcji zrobionej według instrukcji obsługi. Dlatego do „Pułapki” (Polska 2018) podchodziłem z nastawieniem raczej życzliwym. I dobrze, bo dostałem kryminał, który może nie jest bez wad, ale potrafi wciągnąć.

Główną bohaterką jest Olga Sawicka, popularna autorka powieści kryminalnych. Po śmierci męża przeżywa twórczy i życiowy kryzys. Alkohol, papierosy, basen i pustka zamiast kolejnej książki. Wszystko zmienia się, kiedy Olga zainteresuje się historią nastoletniej Ewy Maj, wychowanki domu dziecka. Dziewczyna jest tajemnicza, zamknięta w sobie i wyraźnie coś ukrywa.

Olga zaczyna szukać odpowiedzi i szybko okazuje się, że sprawa Ewy prowadzi do wydarzeń sprzed lat. Z pozornie niewinnego zainteresowania rodzi się śledztwo, w którym coraz trudniej oddzielić ofiary od sprawców. A im więcej Olga odkrywa, tym bardziej sama zostaje wciągnięta w tytułową pułapkę.

Największą siłą serialu jest oczywiście Agata Kulesza. Olga Sawicka nie jest bohaterką, którą łatwo polubić. Jest poraniona, momentami antypatyczna, pogubiona i daleka od klasycznej ekranowej heroiny. I właśnie dlatego Kulesza wypada tak dobrze. Nie musi niczego udowadniać efektownymi minami czy wielkimi monologami. Potrafi zbudować postać samym spojrzeniem i sposobem, w jaki siedzi, chodzi czy milczy.

Bardzo dobrze wypada również Marianna Gierszewska jako Ewa. Jej bohaterka jest właściwie drugim filarem tej historii. Relacja między Olgą a Ewą nie jest oczywista i właśnie dzięki temu serial nie ogranicza się do prostego schematu „pisarka prowadzi śledztwo”.

Na ekranie mamy zresztą bardzo mocną obsadę: Leszek Lichota jako komisarz Czarny, Joanna Kulig jako starsza aspirant Justyna Mateja, Kinga Preis, Krzysztof Pieczyński, Mateusz Więcławek i kilka innych nazwisk, które sprawiają, że trudno narzekać na aktorską stronę „Pułapki”.

Za reżyserię pierwszego sezonu odpowiada Łukasz Palkowski, a później dołączył Adrian Panek. Scenariusz napisali Karolina Frankowska i Michał Godzic, zdjęcia zrobił Marian Prokop, a muzykę skomponował Atanas Valkov. To zespół, który zdecydowanie wie, jak zbudować kryminalny klimat.

I właśnie klimat jest kolejnym dużym plusem. „Pułapka” nie próbuje być polskim „True Detective”, nie udaje produkcji z HBO i na szczęście nie zasypuje widza efektownymi sztuczkami. To po prostu solidnie opowiedziana historia kryminalna, w której przeszłość cały czas wraca i nie daje bohaterom spokoju.

Czy wszystko działa? Nie.

Momentami scenariusz jest zbyt przewidywalny, a niektóre rozwiązania można rozszyfrować wcześniej, niż życzyliby sobie tego twórcy. Bywa też, że bohaterowie podejmują decyzje, przy których człowiek przed telewizorem ma ochotę powiedzieć: „Naprawdę? Właśnie to wymyśliłeś?”. Ale taki już urok kryminałów. Gdyby wszyscy podejmowali rozsądne decyzje, połowa seriali miałaby po dwa odcinki. 😉

Mimo tych niedoskonałości „Pułapka” zrobiła na mnie dobre wrażenie. Przede wszystkim dlatego, że jest polska, ma charakter, niezłą historię i bardzo dobrą obsadę. Nie jest to serial, który zmieni historię telewizji, ale jest to kawał przyzwoitej kryminalnej roboty.

I chyba najważniejsze: chciało mi się oglądać kolejny odcinek. A w przypadku serialu kryminalnego to wcale nie jest mała rzecz.

Nie ma głupich. Przewidywalny Coben, którego czyta się świetnie

2026-08-16T04:00:54.584+02:00

Harlan Coben wraca, a ja wracam do Cobena. I dobrze, bo po jakimś czasie przerwy znowu przypomniałem sobie, dlaczego tak dobrze czyta się jego książki.

„Nie ma głupich” (Nobody's fool Wydawnictwo Albatros 20026) nie jest może powieścią, która wywróci do góry nogami moje spojrzenie na kryminał. Coben ma już swoje sprawdzone patenty i właściwie od początku można się domyślać, dokąd ta historia zmierza. Bywa przewidywalny, momentami nawet bardzo. Ale… zupełnie mi to nie przeszkadzało.
Bo Coben przede wszystkim świetnie opowiada. Jest tempo, są kolejne tajemnice, zwroty akcji i pytania, na które chcemy jak najszybciej poznać odpowiedź. Czyta się to błyskawicznie – dokładnie tak, jak powinno się czytać dobry thriller: „jeszcze tylko jeden rozdział”… i nagle okazuje się, że jest druga w nocy.

„Nie ma głupich” nie próbuje być literackim arcydziełem i chyba właśnie dlatego tak dobrze działa. To bardzo sprawna, wciągająca rozrywka, z charakterystycznym dla Cobena mieszaniem rodzinnych sekretów, kłamstw, zagadek i przeszłości, która oczywiście prędzej czy później upomina się o swoje.

Najważniejsze jednak, że cieszę się, że znowu wróciłem do czytania Cobena. Czasami nie trzeba odkrywać Ameryki. Wystarczy dostać dobrze opowiedzianą historię, która wciągnie od pierwszych stron i pozwoli na kilka godzin zapomnieć o całym świecie.

A „Nie ma głupich” właśnie to robi. Przewidywalny? Trochę. Wciągający? Zdecydowanie. Szybki w lekturze? Jak najbardziej.

I czasem dokładnie tego od książki oczekuję.

Spider-Man: Całkiem nowy dzień – recenzja. Lepszy, niż się spodziewałem

2026-08-09T23:12:53.515+02:00

Nie ukrywam – na „Spider-Mana: Całkiem nowy dzień” (Spider-Man: Brand New Day USA 2026) szedłem bez wielkich oczekiwań. Po kolejnych filmach, serialach, spin-offach i całym tym pajęczym multiwersum można już mieć wrażenie, że Marvel wycisnął z człowieka-pająka wszystko, co się dało. A jednak tym razem zostałem całkiem przyjemnie zaskoczony.

Bo „Spider-Man: Całkiem nowy dzień” podobał mi się bardziej, niż się spodziewałem.

To wciąż wielkie widowisko, w którym superbohater musi ratować świat, ludzi i pewnie przy okazji również hollywoodzki budżet. Są efektowne sceny akcji, sporo humoru, komiksowa przesada i wszystko to, czego można oczekiwać po współczesnym Spider-Manie. Ale jest też coś, co w tego typu filmach lubię najbardziej – bohater, z którym można się po prostu dobrze bawić.

Tom Holland po raz kolejny pokazuje, że doskonale pasuje do tej roli. Jego Spider-Man nadal jest bardziej chłopakiem z sąsiedztwa niż wszechpotężnym herosem, choć oczywiście skala problemów, z którymi musi się mierzyć, dawno przestała być sąsiedzka.

Film ma jednak jedną poważną wadę: jest za długi. W pewnym momencie zaczyna się pojawiać znajome pytanie: „Ile jeszcze?”. Nie dlatego, że historia jest nieciekawa, ale dlatego, że część scen można było spokojnie skrócić. Spider-Man nie musi przecież wisieć na ekranie przez wieczność, żebyśmy uwierzyli, że potrafi się wspinać po ścianach.

Mimo tego seans minął mi znacznie przyjemniej, niż zakładałem.

I jest jeszcze jeden powód, dla którego będę ten film wspominał dobrze.

Na seans poszła ze mną moja 12-letnia córka Ala.

I chyba właśnie dlatego „Spider-Man: Całkiem nowy dzień” dostał ode mnie kilka dodatkowych punktów. Kino ma bowiem tę cudowną właściwość, że czasami sam film jest tylko częścią całego doświadczenia. Ważne jest również to, z kim siedzimy obok siebie, kiedy gasną światła.

Dla mnie Spider-Man jest już trochę podróżą w czasie. Dla Ali to nowy bohater jej pokolenia. I bardzo mnie ucieszyło, że mogliśmy tym razem spotkać się gdzieś pośrodku.

Czy to najlepszy Spider-Man, jakiego widziałem? Nie.

Czy jest za długi? Zdecydowanie.

Czy bawiłem się lepiej, niż przypuszczałem? Zdecydowanie tak.

A przede wszystkim – dobrze było po prostu pójść z córką do kina na wielkiego, komiksowego Spider-Mana. Czasami to wystarczy, żeby seans miał sens.

Czarne lustro – sezon 7. Przyszłość, która już puka do drzwi

2026-08-08T23:50:26.755+02:00

„Czarne lustro” ma tę nieprzyjemną właściwość, że po niektórych odcinkach człowiek zaczyna patrzeć na telefon, komputer czy nawet zwykłą kartę płatniczą z pewną podejrzliwością. Niby oglądamy science fiction, niby wydarzenia rozgrywają się w przyszłości, a jednak coraz częściej trudno oprzeć się wrażeniu, że Charlie Brooker nie tyle wymyśla przyszłość, ile po prostu bardzo uważnie przygląda się teraźniejszości.

Siódmy sezon (Black Mirror Wielka Brytania 2025) jest pod tym względem wyjątkowo mocny. Sześć historii, sześć różnych pomysłów, a wspólny mianownik pozostaje ten sam: technologia sama w sobie nie jest największym zagrożeniem. Największym zagrożeniem jest człowiek, który dostaje do ręki nowe narzędzie i natychmiast zaczyna zastanawiać się, jak można na nim zarobić.

I właśnie dlatego pierwszy odcinek, „Zwyczajni ludzie”, uważam za najlepszy w całym sezonie.

„Zwyczajni ludzie” – medycyna, która ma cennik

To jeden z tych odcinków „Czarnego lustra”, po których nie wiadomo, czy bardziej być przerażonym, czy wściekłym.

Amanda nagle potrzebuje ratunku. Jej mąż Mike robi więc to, co zrobiłby chyba każdy człowiek w podobnej sytuacji – próbuje znaleźć sposób, żeby uratować ukochaną osobę. Pojawia się technologia Rivermind, która pozwala utrzymać ją przy życiu. Problem w tym, że nie jest to cud medycyny dostępny dla każdego. To usługa. A właściwie abonament. I jak to z abonamentami bywa – podstawowa wersja szybko okazuje się niewystarczająca.

Brooker bierze tutaj coś, co znamy z życia aż za dobrze, i doprowadza do granicy absurdu.

Płacisz więcej – dostajesz lepszą usługę.

Nie płacisz – zaczynają się problemy.

Chcesz więcej – wykup wyższy pakiet.

A jeśli nie masz pieniędzy? Cóż… może trzeba będzie z czegoś zrezygnować.

Tyle że tym razem nie chodzi o szybszy internet, dodatkowe miejsce w chmurze czy dostęp do filmu bez reklam. Chodzi o życie człowieka.

I właśnie tutaj „Czarne lustro” robi się naprawdę przerażające.

Nie dlatego, że technologia jest nieprawdopodobna. Wręcz przeciwnie. Cała siła tego odcinka polega na tym, że jego świat wydaje się boleśnie możliwy. Medycyna już dziś jest ogromnym biznesem, koncerny farmaceutyczne są potężnymi przedsiębiorstwami, a nowe technologie coraz częściej wchodzą w obszary, które jeszcze niedawno wydawały się domeną lekarzy, a nie działów marketingu.

Brooker stawia więc bardzo proste pytanie: co się stanie, kiedy życie człowieka stanie się usługą abonamentową?

I nie daje szczególnie pocieszającej odpowiedzi.

Najgorsze jest to, że firma wcale nie musi być przedstawiona jako organizacja złożona z potworów. Wystarczy, że działa zgodnie z logiką biznesu. Ma klientów, koszty, przychody, pakiety, regulaminy i promocje. Wszystko jest legalne, wszystko jest zapisane drobnym drukiem.

A człowiek?

Człowiek jest klientem.

To jeden z najbardziej gorzkich odcinków „Czarnego lustra”, jakie widziałem. I jednocześnie jeden z najlepszych. Jest w nim coś więcej niż technofobia. To opowieść o nierównościach, desperacji i o tym, jak łatwo można wykorzystać człowieka, który zrobi wszystko, żeby ratować kogoś bliskiego.

I właśnie dlatego ten odcinek tak mocno działa. Nie trzeba wymyślać robotów mordujących ludzi. Wystarczy połączyć nowoczesną technologię z bezwzględnym marketingiem.

Resztę dopiszemy sobie sami.

„Bête Noire” – kiedy rzeczywistość przestaje być rzeczywistością

Drugi odcinek skręca w stronę psychologicznego thrillera. Maria spotyka dawną znajomą, Verity, i bardzo szybko zaczyna mieć wrażenie, że z rzeczywistością dzieje się coś dziwnego. Co gorsza, wygląda na to, że tylko ona dostrzega problem.

To klasyczne „Czarne lustro”: bohaterka wie, że coś jest nie tak, ale im bardziej próbuje przekonać innych, tym bardziej sama zaczyna wyglądać jak osoba, która traci kontakt z rzeczywistością.

Odcinek bawi się naszym poczuciem pewności. Czy można ufać własnym wspomnieniom? Własnym oczom? A przede wszystkim – własnemu przekonaniu, że coś wydarzyło się właśnie tak, jak pamiętamy?

Nie jest to mój numer jeden sezonu, ale pomysłowości Brookerowi trudno odmówić.

„Hotel Reverie” – Hollywood, AI i miłość

Trzeci odcinek jest chyba najbardziej przewrotny.

Hollywood dostaje technologię, która pozwala aktorce wejść do niezwykle realistycznego świata klasycznego filmu. Brandy Friday trafia do remake'u starego romansu i szybko okazuje się, że w tej rzeczywistości obowiązują bardzo konkretne zasady. Jeśli chce wrócić do prawdziwego świata, musi trzymać się scenariusza.

To świetny pretekst do zabawy zarówno sztuczną inteligencją, jak i samym Hollywood.

Bo jeśli można stworzyć niemal idealną rzeczywistość filmową, to gdzie kończy się aktorstwo, a zaczyna prawdziwe przeżywanie emocji?

I czy za chwilę naprawdę będziemy potrzebowali aktorów, skoro można będzie stworzyć ich cyfrowe odpowiedniki?

„Hotel Reverie” jest bardziej melancholijny niż przerażający. I dobrze. „Czarne lustro” od dawna udowadnia, że potrafi nie tylko straszyć, ale także wzruszać.

„Bawidełko” – gra, która nie chce się skończyć

Czwarty odcinek zaczyna się jak kryminał. Cameron, ekscentryczny samotnik z obsesją na punkcie tajemniczej gry komputerowej z lat 90., zostaje zatrzymany w związku z niewyjaśnioną sprawą. Podczas przesłuchania policja odkrywa, że jego fascynacja starą grą może mieć znacznie większe znaczenie, niż ktokolwiek przypuszczał.

To chyba najbardziej „geekowski” odcinek sezonu.

I jednocześnie kolejny dowód na to, że Brooker lubi wracać do swoich wcześniejszych pomysłów i łączyć poszczególne elementy świata „Czarnego lustra”. Pojawiają się zresztą Will Poulter i Asim Chaudhry, znani z „Bandersnatcha”.

Pomysł jest bardzo dobry, choć nie wszystko działa tutaj równie mocno jak w pierwszym odcinku.

„In memoriam” – można wejść do wspomnień

Piąty odcinek to z kolei najbardziej osobista historia sezonu.

Specjalna technologia pozwala dosłownie wejść w fotograficzne wspomnienia z przeszłości. Sam pomysł jest fascynujący, ale Brooker jak zwykle szybko pokazuje, że możliwość ponownego przeżywania przeszłości wcale nie musi być błogosławieństwem.

Zwłaszcza kiedy przeszłość dotyczy osoby, którą straciliśmy.

Paul Giamatti dostaje tutaj materiał, w którym nie musi niczego wielkiego udowadniać. Wystarczy, że jest na ekranie.

To odcinek o pamięci, żalu, samotności i o tym, że czasami chcielibyśmy cofnąć się do przeszłości nie po to, żeby coś zmienić, ale żeby jeszcze raz zobaczyć człowieka, którego już z nami nie ma.

I chyba właśnie dlatego „In memoriam” zostaje w głowie.

„USS Callister: W głąb Infinity” – powrót, którego się bałem

Z kontynuacjami jest problem. Zwłaszcza kiedy pierwsza część była świetna.

„USS Callister” z czwartego sezonu należał do najbardziej pamiętnych odcinków serialu. Powrót do tego świata był więc ryzykownym pomysłem. Na szczęście Brooker nie próbuje po prostu powtórzyć starego numeru.

Nanette Cole i załoga USS Callister znów muszą zmierzyć się z problemami, mimo że Robert Daly nie żyje. Tym razem historia rozrasta się w kierunku większej, bardziej widowiskowej opowieści o cyfrowych światach, sztucznej inteligencji i prawach istot, które – przynajmniej teoretycznie – nie powinny nawet istnieć.

Nie jest to mój ulubiony odcinek sezonu, ale doceniam, że twórcy nie potraktowali go wyłącznie jako nostalgicznego powrotu.

I znowu to samo pytanie: czy to jeszcze science fiction?

Największą zaletą siódmego sezonu „Czarnego lustra” jest dla mnie właśnie to, że Brooker nie próbuje już szokować samą technologią.

Bo co nas dzisiaj może naprawdę zaskoczyć?

Sztuczna inteligencja? Już jest.

Cyfrowe kopie ludzi? Pracujemy nad nimi.

Wirtualne światy? Są.

Algorytmy decydujące o tym, co oglądamy, kupujemy i czego słuchamy? Codzienność.

Technologia pozwalająca coraz bardziej ingerować w ludzkie ciało? To także nie jest już fantazja.

Dlatego najlepsze odcinki „Czarnego lustra” nie pokazują przyszłości, która wydaje się odległa o sto lat. Pokazują świat, który może nadejść za kilka, kilkanaście lat. A czasami taki, który właściwie już istnieje, tylko jeszcze nie został doprowadzony do ekstremum.

I dlatego pierwszy odcinek jest tak mocny.

Bo nie przeraża mnie wizja, że kiedyś komputer będzie myślał jak człowiek.

Bardziej przeraża mnie wizja świata, w którym komputer będzie pomagał człowiekowi wystawić fakturę za możliwość przeżycia kolejnego dnia.

Siódmy sezon „Czarnego lustra” nie jest równy – trudno zresztą oczekiwać tego od antologii – ale trzyma bardzo wysoki poziom. Są tu historie bardziej widowiskowe, są bardziej emocjonalne, są też takie, które podobają się mniej.

Najważniejsze jednak, że po raz kolejny dostajemy serial, który nie tylko opowiada historie o przyszłości.

On ostrzega nas przed teraźniejszością.

Bruce Wszechmogący po latach – czy komedia z Jimem Carreyem nadal bawi?

2026-08-07T19:14:05.456+02:00

Są takie komedie, które w pamięci urastają do rangi arcydzieł. Pamięta się salwy śmiechu, kultowe sceny i przekonanie, że kiedyś było po prostu zabawniej. Dlatego z pewną ciekawością wróciłem do "Bruce'a Wszechmogącego" (Bruce Almighty USA 2003), tym razem oglądając go z moim 14-letnim synem.

I muszę przyznać, że zderzenie wspomnień z rzeczywistością było interesujące.

Film opowiada historię Bruce'a Nolana (Jim Carrey), reportera telewizyjnego, który uważa, że całe jego życie układa się nie tak, jak powinno. Winnego znajduje bardzo szybko – Boga. Ku jego zaskoczeniu Stwórca, grany z ogromnym spokojem i charyzmą przez Morgana Freemana, postanawia oddać mu swoją moc na pewien czas. To świetny punkt wyjścia do komedii, ale także do opowieści o odpowiedzialności, pokorze i konsekwencjach własnych decyzji.

Kiedy oglądałem ten film kilkanaście czy nawet ponad dwadzieścia lat temu, śmiałem się niemal bez przerwy. Dziś... już niekoniecznie. Nadal są sceny, które działają znakomicie – zwłaszcza te z udziałem Jima Carreya, którego ekspresja i komediowy talent pozostają niepodrabialne. Jednak humor miejscami się zestarzał, a część gagów nie robi już takiego wrażenia jak kiedyś.

To chyba naturalne. Zmienia się kino, zmienia się poczucie humoru, a przede wszystkim zmienia się widz.

Za to bardzo dobrze broni się druga warstwa filmu. "Bruce Wszechmogący" wcale nie jest tylko zbiorem dowcipów. To historia o człowieku, który dostaje wszystko, o czym marzył, a mimo to nie potrafi być szczęśliwy. Dopiero kiedy zaczyna myśleć o innych, odkrywa, co naprawdę ma znaczenie. Ten przekaz pozostaje aktualny niezależnie od wieku.

Ciekawie było też obserwować reakcje mojego 14-letniego syna. Śmiał się w innych momentach niż ja, a niektóre sceny, które kiedyś wydawały mi się kultowe, przyjął z lekkim wzruszeniem ramion. To najlepszy dowód na to, że każda komedia jest w pewnym sensie zakładnikiem swoich czasów.

Nie zmienia to faktu, że "Bruce Wszechmogący" nadal pozostaje bardzo sympatycznym filmem na rodzinny wieczór. Świetny duet Jim Carrey i Morgan Freeman, urocza Jennifer Aniston oraz prosta, ale mądra historia sprawiają, że te niespełna półtorej godziny mija naprawdę szybko.

Czy dziś bawi mnie tak samo jak kiedyś? Nie.

Czy warto do niego wrócić? Zdecydowanie tak. Choćby po to, żeby przekonać się, jak bardzo przez te wszystkie lata zmieniliśmy się... my sami.

„Markiz” – Piotrowski znów nie bierze jeńców

2026-08-02T10:58:56.807+02:00

Są takie książki, które trudno nazwać literaturą wybitną, a jednak pochłania się je z ogromną przyjemnością. Tak właśnie mam z serią Przemysława Piotrowskiego o Igorze Brudnym. „Markiza” (Czarna Owca 2026)dosłownie łyknąłem w kilka dni, a największym zaskoczeniem było dla mnie to, że... wcześniej przegapiłem poprzedni tom. Na szczęście autor prowadzi historię na tyle sprawnie, że szybko można odnaleźć się w fabule. Ciekawy jestem kiedy po niego pójdą platformy streamingowe.

Igor Brudny to bohater, którego trudno pomylić z kimkolwiek innym. Jest twardy, niejednoznaczny, poraniony przez życie i funkcjonuje w świecie, w którym zło praktycznie nie zna granic. Piotrowski od początku budował tę serię na mocnych emocjach i brutalnych zbrodniach. W „Markizie”, dziewiątym tomie serii, nie odchodzi od tego schematu ani na krok.

I właśnie tutaj mam największy problem z twórczością Piotrowskiego. Momentami mam wrażenie, że autor przegina z okrucieństwem. Kolejne sceny przemocy bywają tak drastyczne, że zamiast wzmacniać napięcie, zaczynają działać trochę odwrotnie – stają się przewidywalnym elementem jego stylu. Mam jednak świadomość, że właśnie na tym zbudował swoją rozpoznawalność. Czytelników, którzy szukają mocnych thrillerów i nie mają słabych nerwów, nie brakuje, a Piotrowski znalazł w tej niszy swoje miejsce.

To jednak nie sama brutalność sprawia, że jego książki czyta się tak dobrze. Są też wątki polityczne, ale też spojrzenie na nieprawidłowości w pracy polskiej policji, czy prokuratury. Autor potrafi budować tempo, kończyć rozdziały w odpowiednim momencie i skutecznie zmuszać do przeczytania jeszcze jednego... i jeszcze jednego. Zanim się człowiek obejrzy, zostaje ostatnich kilkadziesiąt stron.

Nie jest to literatura, która aspiruje do miana wielkiej. Nie znajdziemy tu głębokich rozważań o naturze człowieka ani wyjątkowo wyszukanej formy. To przede wszystkim solidnie napisany thriller, którego największym atutem jest czytelnicza skuteczność. Ma wciągnąć i nie pozwolić odłożyć książki – i z tego zadania wywiązuje się znakomicie.

Jeśli lubicie serię o Igorze Brudnym, „Markiz” raczej Was nie rozczaruje. A jeśli dopiero chcecie ją poznać, warto zacząć od wcześniejszych tomów – ja już wiem, że muszę nadrobić zaległość, czyli poprzedni tom. Choć nadal uważam, że Piotrowski mógłby czasem odpuścić najbardziej makabryczne sceny, to trudno odmówić mu jednego: umie opowiadać historie, od których naprawdę trudno się oderwać.