Malumunuz, son dönemde akıllı telefon alanında en çok tartışılan konu Apple vs Samsung. Konu ilgi alanım olunca Ekşi Sözlük’te apple vs samsung başlığını okumaya başladım ve maalesef aklıma yatan bir entry de göremedim. Kimse benim merak ettiğim soruların cevaplarını yazmayınca tabii iş başa düştü. Gelin beraber inceleyelim:

Şirket Değeri

Mayıs 2012 itibariyle Apple (AAPL) yaklaşık 544 milyar dolar değerinde bir şirket haline gelmiş. Çok fazla kolu olan Samsung Group‘un Apple ile rekabet eden parçası Samsung Electronics yaklaşık 156.5 milyar dolar değerinde bir şirket. Samsung Electronics’in, bilgisayar, taşınabilir meyda oynatıcı, cep telefonu, tablet gibi Apple ile rakip olduğu alanların dışında müzik sistemleri, TV, blu-ray oynatıcı, fotoğraf ve video kamera, yazıcı ve beyaz eşyaya varacak kadar pek çok pazarda da aktif olduğunun altını çizmekte yarar var.

Kazanan: Apple

Satış Adetleri

Satışlara bakarsak her yıl sadece 1 telefon modeli piyasaya süren Apple‘ın 2011′de 86.06 ila 99.66 milyon adet dolaylarında iPhone sattığı düşünülüyor (model kırılımı yok ama ağırlıklı iPhone 4 ve 4S diyebilirim).

Samsung ise farklı bir strateji güdüyor ve daha önce Nokia’nın düştüğü bir hataya düşerek farklı boyutlarda, farklı ekran çözünürlüklerine sahip, farklı hızlarda onlarca akıllı telefon piyasa aynı anda satışta oluyor. Kaç farklı model var ben artık takip edemiyorum fakat  300 TL seviyesinden başlıyor, 2000 TL’ye kadar çıkıyor. Satışların ise 2011 için 87.6 ila 94.6 milyon adet düzeyinde olduğu düşünülüyor.

Tablet pazarından hiç bahsetmiyorum bile, Apple orada %68′lik bir pazar payıyla açık ara önde.

Kazanan: Apple

Uygulama Adetleri

Apple‘ın kapalı olduğu için eleştirilen AppStore platformunda 725.700′in üzerinde uygulama olduğu konuşuluyor. 2012 sonu için öngörülen ise bunun 1 milyonu geçeceği. Gönderilen her uygulamayı kabul eden Google Play‘de ise 450.000 uygulama olduğu tahmin ediliyor. Bu 500.000 uygulamadan seçme uygulamaların alındığı Samsung Apps‘te ise bu sayı 50.000 düzeyinde (bu bir yazıda karşıma geldi ancak yazıyı bulamadım, hatam varsa affola).

Kazanan: Apple

Özet

Biri illa diğerini dövecekse Apple, Samsung‘u fena dövüyor. Kullanıcı deneyiminde de ben Apple ürünlerini rakibi olduğu Samsung alternatiflerine her zaman tercih ediyorum. Bunun en temel sebebi şüphesiz Apple’ın uçtan uca entegrasyonu ve Apple ekosistemine yaptığım ek yatırımlar (uygulama mağazası başta olmak üzere).

Ayrıca unutmayın:

• Apple ve Samsung‘un ticareti 2011 itibari ile 8 milyar dolar düzeyinde.
• Bundan 5 yıl önce Apple henüz iPhone‘u duyurmamışken Nokia için aynı hisleri taşıyorduk :)

1. Apple şirket değeri: http://finance.yahoo.com/q?s=aapl&ql=1
2. Samsung Electronics şirket değeri: http://finance.yahoo.com/q?s=005930.KS%2C+&ql=1
3. Smartphone satış adetleri: http://gigaom.com/apple/2011-smartphones-by-the-numbers-samsung-v-apple/
4. Tablet satış adetleri: http://www.idc.com/getdoc.jsp?containerId=prUS23466712
5. Apple App Store uygulama adedi: http://en.wikipedia.org/wiki/App_Store_(iOS)
6. Google Play uygulama adedi: http://en.wikipedia.org/wiki/Google_Play
7. Görselin kaynağı: http://www.talkandroid.com/89860-apple-targets-the-galaxy-nexus-requests-preliminary-injunction/apple-vs-samsung-5/

Bugüne kadar pek çok defalar uyarılmamıza[1] ve karşı toplumun genelince çıkılmasına rağmen BTK, Türk Telekom‘un o dönemdeki talebine ‘evet’ diyerek İnternet üzerindeki düzenleyici özelliğini bu ülkenin vatandaşlarının aleyhine hamleler için kullanmaya devam etti ve kotasız İnternet’i neredeyse tarihe gömdü.

Bugün eğer bakanlar, meclis başkanı, vekiller, yeni anayasa için konuşurken İnternet’i de dahil edeceklerinden bahsediyor hale geldiyse İnternet’i elektrik gibi, su gibi görmekte beis yok. Yani insan hayatının bir parçası, bundan 10 yıl öncesinin aksine artık bir lüks değil, bir gereksinimdir İnternet.

Pekiyi Türkiye’nin İnternet’inin sorunları neler? Elbette pek çok sorunu var ve fakat ben bugün sadece bu hafta ilk kez uygulanan Adil Kullanım Noktası ya da doğru ifade etmek gerekirse limitsiz adı bile verilse İnternet’in kotalı olması gerçeğinden bahsedeceğim.

Öncelikle bir konuyu açıklığa kavuşturalım. Bu Adil Kullanım Noktası kavramı hiç aklıma yatmıyor, iletişim olarak aldatıcı olduğunu düşünüyorum. Bu aslen bir kota uygulamasıdır. Dolayısıyla ben AKN yerine Adil Kullanım Kotası, kısaca AKK diyeceğim (A-KA-KA diye okuyacağım, kulağa bir terör örgütü gibi geliyorsa kusura bakmayın).

AKK nedir?

AKK, İnternet’i kullanan kullanıcı ile  İnternet Servis Sağlayıcı (İSS) arasında bir adalet mekanizması oluşturmak amacıyla belirlenmiş kotadır. Bu kotanın uygulamaya alınmasının temel sebebi, kullanıcıların bireysel olarak aldıkları İnternet bağlantılarını bireysel kullanım dışına çıkacak şekilde kullanmalarını, kiralamalarını, kendilerine sınırsız sunulan imkanı, vakti zamanında  Türk Telekom Eski Genel Müdürü Mehmet Ekinalan‘ın yaptığı açıklamada da yer aldığı gibi “suistimal etmesini” engellemektir.[2]

İnternet’e bağlanan kullanıcıların hepsinin doğal olarak farklı farklı amaçları var. İki ucu olan bir ölçek düşünürseniz ölçeğin bir ucunda eposta ve sosyal ağlardaki mesajlarını takip edip haberleri okumak, fotoğraf ve yazı paylaşımı yapmak gibi görece az trafik tüketen kullanıcılar var. Ölçeğin diğer ucunda ise sürekli oyun, film, dizi gibi yüksek miktarda veri iletimi gerektiren, tabiri caiz ise İnternet’i emen kullanıcılar var. Bunların toplam kullanıcıların içinde çok küçük bir azınlık olduğunu da söylemek doğru olacaktır.

İşte AKK, toplumun genelinin (ortalama İnternet kullanıcısı) hızlı İnternet erişimi almasını garanti altına alabilmek amacıyla suistimale engel olmayı hedefler ve İnternet’i ortalamanın çok üzerinde kullanan azınlığın veri trafiğini kontrol altına alabilmek üzere belirlenir.

AKK nedeniyle ortalama kullanıcılar asla mutsuz ve rahatsız olmazlarken ölçeğin öbür ucundaki yoğun tüketim yapan kullanıcılar da üst paketlere çıkarak alacakları hizmete diğer kullanıcılardan daha fazla ücret öderler.

AKK uygulanmasa olmaz mı?

Olmaz maalesef. Bunun en temel sebebi ise Türkiye’nin İnternet altyapısı konusunda yurtdışına bağımlı olması. Bu bağımlılık 2 sebepten kaynaklanıyor:

1. İnternet trafiğinin büyük bir çoğunluğu yurtdışında barındırılarn sunucularda yer alıyor.
2. Bu sunuculara erişmek isteyen İSS, ülkemizde halen tekel olan Türk Telekom altyapısından her yurtdışına eriştiğinde Türk Telekom yurtdışı İnternet bağlantısı için global altyapı sağlayıcılarına para ödemek zorunda kalıyor.

İşte bu nedenle yurtiçinde dönen trafik, yurdumuzda işletilen altyapıyı sadece çalıştırma maliyeti (yani sabit bir gider) ile sağlanırken siz yurtdışındaki siteleri gezince bu maliyet artıyor.

Yurtdışına bağımlıyız da bunun bedeli nedir? Maliyetler ne kadar artıyor?

İşin doğrusu uzun süredir bilgilerimi güncellemediğim için kısa bir araştırma yapmam gerekti. Bu araştırmalar sonunda ulaştığım değerler global İnternet takas piyasasının 1 megabit bağlantının aylık fiyatının 10 ABD Doları seviyesine kadar gerilediğini[3] bulabildim. Tabii bu fiyatların toptan olduğunu, son kullanıcıya birebir yansımasının mümkün olmadığını, her megabiti kaç kullanıcının paylaştığı bilgisine ise operatörlerin haiz olduğunu söylememde yarar var. Bu fiyatların 2010′a ait olduğunu ve şu an çok daha az olduğunu da eklemem lazım, kaynakta detaylar var.

CDN adı verilen içerik dağıtım ağlarında ise fiyatlandırma yapılan trafik üzerinden, yani aynen kotalı İnternet gibi düşünebilirsiniz. Yurtdışından CDN trafiği almaya kalkarsanız ve Türk Telekom düzeyinde bir müşteriyseniz kötümser bir tahminle GB başına 5 cent vereceğinizi öngörebiliriz. Yine detaylar kaynakta[4] mevcut.

Tabii altyapı sağlayıcı olarak Türk Telekom, bu benim ulaştığım toptan fiyatların da altına maledecektir zira Türkiye’den yurtdışına giden trafikle yurtdışından Türkiye’ye gelen trafiğin ay sonunda mahsuplaşılıyor. Yani ne kadar yurtdışına trafik akıtırsak bu ülkemiz için o kadar avantajlı.

Türkiye İSS’lerine göre AKK uygulaması ne durumda?

AKK konusunda genel uygulama şöyle: ya kotalı olduğunu bildiğiniz bir İnternet paketi alabiliyorsunuz ya da “limitsiz” adı altında satılan, hızı ise “x mbps’ye kadar“ olarak belirtilen paketler var. Bu limitsiz ve belli bir mbps’ye kadar paketlerin neredeyse hepsinde 50 GB İnternet trafiği aşıldığı takdirde İnternet hızınız 1 mbps olarak sabitleniyor.

Bu yukarıda bahsettiğim uygulama Türk Telekom ADSL altyapısını toptan alıp[PDF link: 5] son kullanıcılarına perakende satan ve başta TTNET olmak üzere Superonline, Doping, Biri gibi pek çok İSS için geçerli. Bu uygulamanın İSS’nin insiyatifinde olduğu söylense de geçerli bir kaynağa rastlayamadım, bu nedenle tamamen Türk Telekom’un kontrolünde alınan bir karar olduğunu söyleyebilirim. Tabii BTK onayı ile uygulanıyor.

DSL erişiminde hiçbir limit olmayan tek paket ise 8 mbp hızında TTNET‘te 8LİMİTSİZ adında ve aylık 115 TL fiyata sahip. Daha evvel 16 mbps ve 32 mbps hızlardaki limitsiz paketler ise artık yeni abone alımına kapatılmış durumda, şayet böyle bir paket kullanan şanslı azınlıktaysanız paketinizi asla değiştirmeyin derim.[6]

Alternatif bağlantı yolları arasında son dönemde cazip alternatif olan fiber İnternet bağlantısında ise AKK‘nın aynısı olan hız alanı uygulamasına tabi tutuluyor. Bu konudaki öncü firma ise Superonline ve kendi altyapısı üzerinden eriştirdiği Fiber İnternet kullanıcılarına İnternet bağlantı hızına bağlı olarak seçebileceği pek çok hız alanı seçeneği de sunuyor. Eğer kullanıcılar o ay içerisinde hız alanı dışına çıkar ise bağlantı hızı 1 mbps ile sınırlandırılarak cezalandırılıyorlar. Ayrıca Superonline, upload yani dosya göndermeye de bir kota uygulaması getirmiş ve 10 GB kotayı aşarsanız yine AKK‘yı ihlal etmiş sayılıyor ve hızınızı kaybediyorsunuz. Daha evvel mevcut müşterilerine “imzalamak zorundasınız” diyerek imzalattıkları sözleşmelerle gündeme gelen Superonline’ın bu keyfi uygulamasının da altını çizmeden edemedim. [7]

Ve Uydunet… bunların dışında sabit İnternet erişimi için tek alternatif olan Uydunet’te durum hiç fena değil. Kotası dolan kullanıcılara Türk Telekom DSL tarifelerindeki gibi davranırken kotası olmayan gerçekten limitszi 10 mbps ve 20 mbps hızında erişim sunuyorlar. Ancak çevremdeki kullanıcılardan duyduğum kadarıyla oldukça kötü bir destek ekibine ve düşük bir hizmet kalitesine sahip olduklarını söyleyebilirim.[8][9]

Özet geçmek gerekirse: Türkiye’de limitsiz paketleri bile aslında limitli, kullanıcıyı cezalandıran bir İnternet erişimi ağımız mevcut.

Limitler ne anlama geliyor? Yetmez mi bize?

En yaygın ‘limitsiz’ limitin 50 GB olduğunu söyleyebilirim. Önce bazı bilgiler paylaşayım:

• 1 eposta 0,01 MB
• 1 fotoğraf 0,10 MB
• 1 web sayfası 0,50 MB
• 1 adet mp3 5 MB
• 1 adet eKitap 10 MB
• 5 dk Youtube videosu 40 MB
• 5 dk 720p Youtube videosu 100 MB
• 1 adet film 700 MB
• 1 adet 720p film 2 GB

Göreceğiniz üzere genel olarak İnternet üzerinden video izlemeyecekseniz getirilen 50 GB’lık limiti doldurmak epey zor. Zaten son dönemde 25 GB’tan 50 GB’a çıkarılan AKK, yeterli gibi gözüküyor değil mi?

O gün de yeterli olmayan 50 GB’lık AKK‘yı doldurmak için günde ortalama 1 saat video izlemek, 1 saat de müzik dinlemek gayet de yeterli oluyor. Veya 1 dolara satın aldığınız bir iPad ya da iPhone oyunu 1,5 GB tutabiliyor. Hatta şöyle yazalım alt alta, kendi kullanımımı gözönünde bulundurarak:

• Günde 1 saat 720p video, saati 1.2 GB’tan 30 günde: 36 GB
• Günde 1 saat İnternet radyosundan müzik dinlemek, 30 günde: 2 GB
• Ayda birkaç defa sistem güncellemesi yapmak: nereden baksan 1 GB
• Ayda 3 tane 1 dolarlık oyun yüklemek: yaklaşık 5 GB
• Günde 3-4 saat İnternet’te gezen biri için web ve mail trafiği: 2 GB
• Ayda 5 yüksek kaliteli film: 10 GB (haftada 1den fazla film izliyorum ama hadi dedim az yazayım)
• Ayda 1-2 PS3 oyunu: 5 GB

Kısaca şu haliyle bile 61 GB’lık bir kotayı çok rahat doldururken öyle aşırı bir kullanımda da bulunmadığımı, yani limitsiz kullanıcı olarak bağlantıyı suistimal etmediğimi söyleyebiliriz.

Bundan 2 yıl evvel zaten adil olmadığını çok fazla dile getirdiysek de kimse etkilenmediğinden İnternet’imize sinsice sızan AKK, bugün biraz ortalamanın üzerinde bir kullanıcının rahatça tüketebileceği bir veri miktarı haline gelmiştir. Standart kullanıcıları düşünürsek İnternet üzerinden dizi izlemenin yaygınlığı, burada paylaştığım kullanımları altüst edecek düzeydedir ve kotalı kullanıcıları için ciddi tehdit oluşturmaktadır. Bu nedenle AKK, kalkmalı, kalkmıyorsa da değişmeli ve doğru bir şekilde uygulanmalıdır.

Çözüm nedir?

Eğer yukarıda yazdıklarım sizi ikna ettiyse gelin bir de benim çözüm olarak sunduklarıma bakalım. Neredeyse hiçbir gelişmiş ülkede bu şekilde uygulanmayan bir AKK‘ya karşı bir İnternet kullanıcısı olarak taleplerim şöyle olacak:

Gerçek Adil Kullanım Kotası Taleplerim (liste yorumlarla güncellenecektir)

1. AKK uygulaması uygulanan paketlerden limitsiz, sınırsız, kotasız vbg. tüketiciyi yanlış yönlendiren isimler yasaklanmalıdır.
2. Anayasal bir hak haline gelecek İnternet üzerindeki vergi yükü azaltılmalı ve fiyatlara direkt olarak yansıtılmalıdır.
3. Yine bu kapsamda İnternet fiyatları en düşük seviyelere çekilmeli, İSS’ler katma değerli servislerden gelir elde etmeye yönlendirilmelidir.
4. AKK uygulamasının kaldırılmaması halinde günümüz şartlarına uygun hale getirilmesi amacıyla:
   a) 50 GB olan AKK seviyesinin güncel içerik boyutları da gözönüne alınarak en az 125 GB seviyesinin üzerine çıkarılmalıdır.
   b) AKK aşımı yapan kullanıcılara, fatura bedeli AKK uygulanmayan en yakın hızdaki paket bedelini geçmeyecek şekilde hızını yüksek tutma seçeneği verilmelidir.
   c) AKK dışına çıkıldığında düşürülecek hızın, taahhüt edilen en yüksek hızın en az yarısı kadar olması gereklidir.
   d) AKK hesabında yurtiçi, yurtdışı trafik ve düşük kullanım olan saatler (gece, gündüz gibi) ölçülmeli, her kullanım için farklı ve tüketici lehine avantajlar sağlanmalıdır.
5. Tüketiciler mevcut durum hakkında bilgilendirilmeli, değişiklikler de dahil olmak üzere tüm İSS’ler tarafından fatura ve eposta yoluyla bilgiler şeffaf bir şekilde verilmelidir.

Katkılarınızı bekliyor, daha hızlı ve sınırsız bir İnternet mümkün diyorum!

Önemli not:

Bu yazıda yazdıklarıma katılırlar mı bilmiyorum ve fakat yazıyı yazdığım sırada 31.317 kişinin desteklediği Düşük Hıza Hayır platformuna ben de destek veriyorum. Buyurun:

Kaynaklar:

[1] http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalYazar&ArticleID=1012630

[2] http://www.hardwaremania.com/forum/internet-cep-telefonlari-mobil-uygulamalar/internet/adsl/telekom-muduru-mehmet-ekinalan-ntvye-sorunda-44533/index3.html#post435109

[3] http://gigaom.com/2010/11/16/boom-or-not-internet-bandwidth-prices-still-falling/

[4] http://blog.streamingmedia.com/the_business_of_online_vi/2011/11/cdn-pricing-stable-in-q4-down-about-20-for-the-year.html

[5] http://www.turktelekom.com.tr/telekom/tr/pdf/urun/kurumsal/toptan/DSL-Internet-Tarifeleri.pdf

[6] http://www.ttnet.com.tr/web/230-1157-1-1/tur/evde_ttnet/baglanti_cesitleri_-_adsl/ucretlendirme

[7] http://www.superonline.net/yardim-detay?h=41

[8] http://kablonet.com.tr/sayfa-33-UyduNet-Uydunet-Tarifeleri.html

[9] http://www.eksisozluk.com/show.asp?t=uydunet%2F%40ssg

Çevremdeki tüm iPhone kullanıcılarının hemfikir olduğu bir sorun varsa o da telefonlarının pil ömrüdür. Hele hele iOS 5′e geçişle beraber bu şikayetlerin iyice arttığına da şahit olmuşsunuzdur. Evden çıkana kadar telefonu şarjda tutmak, sürekli telefonu şarjda bekletmek gibi çözümler mevcutsa da bunların aslında çözüm olmadığını da kabul edelim.

İşin aslı bu süreyi uzattığını iddia eden birkaç uygulamanın en çok indirilenler listesinde üst sıralarda olduğunu görünce ben de araştırma gereği duydum. Böyle bir şeyin hem de bir uygulama ile mümkün olabileceğine pek ihtimal vermediğimden fazlasıyla hassas davrandığımı da söylemem lazım. İşte sizlerle paylaşmaya değer bulduğum işlemler:

• Olabildiğince az push email hesabı kullanın. Ben tüm email hesaplarını kapatıp Gmail uygulamasına geçmiş olmanın bile faydasını gördüm diyebilirim. Sanırım Exchange Push’tan daha az pil tüketiyor standart iOS Push fonksiyonu. Eğer mümkünse Gmail uygulaması üzerinden erişin hesabınıza. Uygulamayı şuradan[itunes] indirebilirsiniz.
• Bir diğer önemli pil canavarı da ekran. Ekran parlaklığını otomatik olarak ayarlanıyor ancak belli bir ortalama parlaklık verebiliyorsunuz. Çok az kısarak bile pil ömrünüzü uzatabilirsiniz.
• Arka planda çalışan uygulamaların hepsini kapatmanız da önemli. Bu uygulamalar iOS mimarisi gereği kaynak tüketmemesi gerekse de bazı fonksiyonları (örneğin konum servisleri) tetiklediklerine şahit oldum. Enteresan bir şekilde kamera uygulamasının arkada kalması da kötü etkiliyor pil ömrünü.
• Hazır konum servisleri ve iOS notification (bildirim?) demişken.. Gereksiz tüm iOS bildirimlerini kapatın. Eskiden bu daha kolaydı, şimdi ise Settings > Notification  altından tüm uygulamalara giriş yapıp tüm seçenekleri “off” konuma getirmeniz lazım. Ben sadece push mesajı almak istediğim Whatsapp, Viber, Line gibi uygulamaları ve takvim, SMS gibi PDA uygulamalarını açık bıraktım. Foursquare, Instagram, Facebook, Twitter… aman Allah korusun :)
• Bildirimler arasında bir de yeni Notification Center uygulamaları var ki hiç işe yaradığını da görmedim. Hava durumu ve borsa verilerini orada görmeseniz de olur. Hele hava durumunu gelişmiş ayarlardan konumunuza göre güncelleme yapmasının sürekli pil tükettiğini düşünürsek… Evet bunları kaldırmak ciddi pil ömrü kazancı sağlıyor, tavsiye ederim.
• Piliniz yeni nesil bir pil ve hafıza sorunu eski NiMH pillerdeki gibi yaşanmıyor. Ancak bu sürekli tam doldurup sonuna kadar boşaltarak sağlıklı kalmasını sağlamanıza engel değil. Arada bir pilinizi tamamen doldurup boşaltmanız ömrünü ve performansını uzatabilir pilin. Dizüstü bilgisayarınızdaki gibi.
• Çok fazla müzik dinliyorsanız ekolayzırı kapatmanın da işe yaradığı söyleniyor. Ben hiç açmadığım için bunu deneme şansım olmadı.
• Bir takım özelliklerin kapalı kalmasına girişirseniz bluetooth’a öncelik verebilirsiniz. Onu tabii ki kullanmadığınız zamanlar WiFi ve 3G takip ediyor. Bende WiFi ve 3G daima açık, WiFi için diyemem ama 3G’yi kapalı tutmanın ciddi fark yarattığını söylemem lazım. Eğer sürekli cep telefonunuzdan İnternet’e erişmiyorsanız vazgeçebilirsiniz.
• Bir de çok faydalı olduğunu düşündüğüm son uyarım olacak: konum tabanlı servisler ayarının en altındaki sistem hizmetleri bölümü var. Burada o kadar fazla kullanmanız gerekmeyen servis göreceksiniz ki… kapatın gitsin, hele o reklamla alakadar olanları :)
• Son bir madde: jailbreak gibi bir kaygınız yoksa en güncel sürüm ender durumlar dışında en iyi pil tüketimini sunuyor. Güncelleyin, hatta ana sürümler arası geçişleri update yerine restore ile kurun. Biraz daha fazla zaman alsa da daha hızlı ve sağlıklı çalışan bir telefonunuz olacaktır.

Sanırım bu kadar.. Aklınıza gelen eksik görürseniz beklerim.

Yeni tanıştığınız bir insana ilk soracağınız kilit soru: ne işle uğraşıyorsun? İnsanların kendilerini ifade etmelerinin en kolay yolu çevresine bunu yaptıkları ile göstermek, bir nevi ‘ne yaparsan osun’. O yüzden çalıştığınız şirket, yaptığınız iş, mesleğiniz, titriniz… bunlar en az özel zevkleriniz kadar mühim karşınızdakilerin sizi tanıyabilmesi açısından.

Son 3 yıldır bunun tam olarak cevabını vermekte zorlandığımı itiraf etmem gerek. 2008′de profesyonel hayata veda ettim. Bunu takiben bir mobil yazılım firması denemesi (3 ay sürmedi), proje ve iş geliştirme danışmanlığı (sanırım en doğru tanım bu olur, 4-5 ay sürdü), dijital servis geliştiren bir ajansta ürün ve iş geliştirme (9 ay kadar da burada geçirmişim) ile uğraştım. 2010′un ortasından bu yana da 2 defa kendi ürünümü geliştirmek için bir takım insanlarla ortak proje geliştirdim, biri KOSGEB destekli biri de yatırımcı ile oldu, muvaffak olamadım.

Bunları kaleme dökmesi bile güç iken emin olun hepsinin ardından dönüp bakınca ‘iyi ki de öyle olmuş’ demediğim bir konu kalmamış. Son 3 yılda iş hayatına dair not düşmem gereken bazı altın kurallar serisi oluştu:

• Asla kafanızda soru işareti ile yola çıkmayın, oyunun kuralları kesin olsun, uzlaşırken asla fedakarlık yapmayın
• Ne olursa olsun işinizi doğru ve eksiksiz yapın, doğru yapmamak, eksik yapmak  için nedeniniz olmasın
• Plansız, programsız, raporsuz hareket etmeyin, haftada en az 2 defa tüm ekip toplanın, değerlendirme yapın
• Detayları asla umursamazlık etmeyin, şeytan ayrıntıda gizlidir, o şeytanı bulun çıkarın ve yokedin :)
• Hakettiğinize inandığınızın aşağısına asla razı olmayın, her zaman kendi değerinizi kendiniz belirleyin
• Arkadaşınızla iş yaparken iki defa düşünün, işin içine menfaat girince kimin ne yapacağı belli olmuyor
• İşiniz hep kağıt üzerinde de yazılı olsun, güven varsa bu kimse için sorun olmamalı, aksini kabul etmeyin
• Ortak olacağınız kişileri seçerken sizi tamamlayacak ve tecrübesi, bilgisi, becerisi denk insanlar seçin
• Ortaklık yapacaksanız ortak idealleriniz olmalı ve bu ideal asla tek başına ‘para’ olmamalı
• İnsanlara sadece para asla yetmez, prestij için iş kurmaya girişen tüccardan uzak durun
• Yatırımcı, inkübatör, melek… bu kişi ya da kurumlarla çalışırken çok çok dikkatli olun
• Son olarak da vazgeçmeyi bilin diyeyim, bazen patinaj yapan arabayı kenara çekip kilitleyip yürümek en doğrusu

Bu kurallar elbette bazı acı – tatlı dersler ile oluştu. Bu esnada benden de biraz gitti, 2012′ye hazırlanayım en iyisi. Ha bir de önemli bir not: bir müsibet bin nasihatten iyidir, hata yapmaktan korkmayın (tabi sınırlarınızı da iyi bilin, korkmayın dediysek arabayla köprüden de atlamayın)

Madem oyunları yazdım bir de uygulamalara girişeyim dedim. Her ne kadar başlıkta iPad desem de listeyi bitirince gördüm ki iPhone / iPod Touch uygulamaları ağırlıklı bir liste  oldu. Neden diye düşününce, iPad’i webde gezmek, kitap okumak ve oyun oynamak için kullanırken iPhone’umu pek çok ufak tefek işi çözmek için daha çok ve daha aktif kullandığım gerçeğiyle yüzleştim. Bilmiyorum sizde durum nasıl?

Sadede gelirsek… Linkler genelde iTunes linki, oyunun başka platformlardaki sürümlerini arayarak bulabileceğinizi düşündüm (tabi varsa). Uygulamanın adının yanında (+) varsa iPad uyumludur. Bazı linkler açılmayabilir, olabildiğince web’den doğru store linki almaya çalıştım ancak hatam var ise affola.

[Yaşam Boyu Onur Ödülü] Whatsapp Messenger

Bu kadar uygulamanın arasından en işe yarayanı, en çok kullanılanı şüphesiz Whatsapp! Neden? Çünkü aklınıza gelecek her türlü smartphone’da ve daha fazlasında çalışıyor. Çünkü mesajlaşmayı ücretsiz hale getirdi. Ve sadece 1 dolar.

En Hızlı Giriş: Instagram 

2010′un sonuna doğru kullanmaya başladığımız Instagram, 2011′de fanatikleri olan, milyonlarca kullanıcısıyla fotoğraf paylaşma şeklimizi değiştiren bir uygulama oldu. Ayrıca Android sürümü çıkana kadar pek çok insan için  iPhone’dan vazgeçememe sebebi. Takip ederseniz beklerim, kullanıcı adım orada burakb. Çektiğim fotoğraflara da buradan ulaşabilirsiniz.

En Çok Değişen: Path 

Sadece yakınlarınızla paylaşacaklarınızı paylaşmanızı kolaylaştıran bir araç Path. 2012′de daha da yükselecek. Ayrıca lütfen sadece yakın çevrenizi ekleyin çünkü 150 kişiyle sınırlısınız (bu sınır kalktığında bir anlamı da olmayacak sanırım).

En Çılgın İçerik: Flipboard (+)

Sizin sosyal ağ içeriğinizi ve daha fazlasını size en güzel şekilde sunuyor bu uygulama. Son dönemde Instagram gibi ‘niş’ sayılabilecek ağları da portföyüne ekledi. Üstelik de ücretsiz…

En Çok Dinlenen: Fizy

Son anda girdi listeye, yeni de bir uygulama. Bilgisayarınızda müzik dinlemenin en pratik yoluydu, mobilde de öyle oldu. Çok da fazla sorgulamaya gerek yok, halen ücretsizken saldırın!

En Fotojenik: Snapseed (+)

Fotoğrafları nerede düzenliyorsun sorusunun cevabı budur. Çok kullanışlı, çok iş görüyor, arada sırada ücretsiz de oluyor (mesela şu an) – kaçırmayın, parasını verseniz de güzel zaten. Gerek esnekliği, gerek sürati ile Super Retro ile yarışıp kazandı mesela o kadar güzel. (içses: sanırsın halk oylaması kazandı, sen seçtin hepsini? neyi kazandı???)

En Teknofotojenik: Synthcam

Profesyonel fotoğraf makineleri ile fotoğraf çekince hani o arka planın puslu çıkması hali var ya… Japonca’dan geçen ‘bokeh’ işte onun adı. Bu Synthcam de çektiğiniz fotoğraflarda bokeh müthiş oluyor. Ayrıca hareketli objeler silinirken karanlıkta daha temiz fotoğraf çekiyorsunuz. Videoyu muhakkak izleyin!

Click here to view the embedded video.

En Komik: Songify

Daha sesini bile doğru dürüst kontrol edemeyen insanların (mesela Rebecca Black) şarkı söyleyebilmesini sağlayan bir teknoloji var: auto-tune. İşte bu uygulama da sesinizi auto-tune metoduyla çeşitli melodilere uygun hale getirip sizi şarkıcı yapıyor.

En Akıllı: Wolfram Alpha

Wolfram Alpha zaten çok akıllı bir servis, ne sorsanız cevabını veriyor, Siri gibi de değil… ne sorarsanız cevap veriyor. Sadece İngilizce olması bir handikap olabilir. Gözden kaçar zaten hep böyle uygulamalar, hatırlatma gereği duydum.

En Hollywood Yıldızı: Flare

Flare aslında çok gözardı edildiğini düşündüğüm bir uygulama. Fotoğrafları çekip Camera+ ile HDR etkisi yaratmak biliyorsunuz çok moda. Flare ile videolarınıza bu efekti uyguluyorsunuz. Sonuç nasıl siz karar verin, yazdan bir anı aşağıda.

Click here to view the embedded video.

2011′de olan bitene bakınca en çok iPhone, iPod Touch ve iPad oyunlarıyla boş zamanlarımı doldurduğumu görüyorum. Hal böyle olunca benim için en çarpıcı olduğuna inandığım oyun ve uygulamaları fazla da ciddi olmayan bir liste ile paylaşmak istedim. Bu listeye siz de katkıda bulunmak için aşağı yorum ekleyebilirsiniz gayet.

Linkler genelde iTunes linki, oyunun başka platformlardaki sürümlerini arayarak bulabileceğinizi düşündüm (tabi varsa). Oyunların yanında (+) varsa iPad uyumludur. Bazen link açılmayabilir, olabildiğince web’den doğru store linki almaya çalıştım ancak hatam var ise affola.

[Yaşam Boyu Onur Ödülü] Angry Birds (Klasik, Seasons, Rio)

iPhone jenerasyonunun Super Mario’su, öğrenmesi kolay, ustalaşması zor, eğlenceli ve hızlı sonuç veriyor. Halen denemediyseniz bu çılgınlığa adımınızı ücretsiz sürümle atın, gerisi zaten gelecektir. Hangisini oynadığınızın hiç önemi yok, hepsi ayrı güzel. iPad için HD sürümlerini aratın.

Click here to view the embedded video.

En Pratik Eğlence: Jetpack Joyride (+)

Hazır yılbaşı indirimi sürerken (yazının yazıldığı dönemde) hemen indirmeniz gerekiyor. Sürekli yeni hedefler koyması sonsuz oyun deneyimi sunuyor, kaçırmayın.

Click here to view the embedded video.

En Harika Deneyim: The Adventures of Tintin: The Secret of the Unicorn (+)

Eski bilgisayar adventure oyunlarının günümüzde geldiği nokta mı demeliyim bilemiyorum? Filmi zaten muhteşemdi, ender olarak filmine layık da bir oyun geliştirmişler. Azıcık pahalı ama, bu deneyime değer.

Click here to view the embedded video.

En Parlak Zırh: Infinity Blade I (+) ve Infinity Blade II (+)

Muhteşem oynanabilirlik, cihazınızın sınırlarını zorlayan grafikler, adrenalin ve sürekli mücadele… Bunlar kulağınıza hoş geliyorsa işte bu oyunlar tam size göre.

Click here to view the embedded video.

En Konsolvari: FIFA 12 (HD) (Gamepad) 

iPad’de de iPhone’da da ayrı güzel. Her ikisi varsa EA Game Controller sayesinde iPad masada, iPhone elde oyun oynama keyfi bambaşka. Alışınca en taşınabilir oyun konsolu deneyimi ile her yerde FIFA 12 oynamak mümkün olacak.

Click here to view the embedded video.

En Çok Zayıflatan: Temple Run (+)

Oyunun bir senaryosu var ama o kadar çok koşuyor, zıplıyor, sağa sola dönüyorsunuz ki, bu eğlenceli oyunda kısa sürede başınız dönüyor. Koşa koşa harcadığınız kaloriler sayesinde de inceliyorsunuz. Evet fikir budur. Süper!

Click here to view the embedded video.

En Korkunç: Dead Space (iPad) 

İtiraf edeyim kendimi o kadar kaptırıyorum ki oyunlara, bazen dünya ile iletişimim kesiliyor. İşte Dead Space benim gibi birini sürekli yerinden zıplatan ve atmosferi ile büyüleyen bir oyun. Takip edin, 1 dolarken almaya bakın, çünkü benim gibiyseniz korkudan oynayamayabilirsiniz :)

Click here to view the embedded video.

En Buz Gibi: Amazing Breaker (iPad)

Bu oyun Angry Birds gibi ama değil. Yani onu seven bunu da sevdi. Müzikler falan zaten harika. Eğlenceli bir puzzle oyunu arıyorsanız sakın kaçırmayın, Top 10′e girmemesine en şaşırdığım oyun sanırım.

Click here to view the embedded video.

En Retro: The Incident (+)

Nörd modası sağolsun, bit pazarına nur yağdı, retro ne varsa bu yıl çok moda. Hal böyle olunca oyunlarda da retro grafik ve müzikler de popüler oldu. The Incident’ta kabus gören bir yağız delikanlıyı oynuyoruz, kabus da sürekli tepemize düşen eşyalar. Hastasıyım!

Click here to view the embedded video.

En Müzikaliteli: Metallica Revenge

Guitar Hero’nun mobile en güzel uyarlanışı Tap Tap serisi sanırım. Ayrıca itiraf ediyorum, ne yeni, ne de çok popüler bir oyun. Ancak Metallica’nın 30. yılı şerefine, halen almadıysanız alın, tüm parçaları defalarca oynayın. Metallica sevmiyorsanız sizin için sadece üzülebilirim :) (içses: bu ne ya!?) Oyun iPad uyumlu değil ama oynanabilirlik hiç fena değil.

Click here to view the embedded video.

1999 sonu ya da 2000 başında arşiv tutmayı bıraktım. Hikayesi uzun, kısaca bir öğrenci bütçesiyle güvenilir bir şekilde film, müzik, fotoğraf vs. arşivleyecek bir yapı kuramayacağıma, sıradan disklere de güvenemeyeceğime göre enerjimi daha iyi şeylere harcamak daha mantıklı bir fikir gibi durmuştu.

O zamandan bu zamana çok fazla harici disk satın alma gereği duymadım yedek için. Teknosa’dan indirim döneminde sepetten aldığım bir adet Philips disk de sağolsun, ucuz etin yahnisi misali hiç güven vermedi. Son olarak dünya 2000 – 2002 arasında mini fotoğraf makinemle çektiğim 1000lerce fotoğrafı görünmez kılmasıyla iyice korktum ve bir yeni disk satın aldım.

Hal böyle olunca aklıma gelen ilk soru şu oldu:

Hangi dosya sistemini kullanmalıyım ki Mac ve Windows arasında dosya paylaşımı en sorunsuz şekilde gerçekleşsin? 

Bazı kurallarım olduğunu görmüşsünüzdür, bunlardan biri de FAT32′ye güvenmemektir. Zaten bu devirde 4GB’tan büyük dosyalarla çalışamamak çok saçma olacağından kısa süreli bir araştırma yaptım.

NTFS ya da HFS+ kullanabilsek iki tarafta da harika olacakmış, herkes bu konuda hemfikir. Tabii bu mümkün olmuyor. Mac’te Paragon NTFS ya da PC’de MacDrive kullanmak zorunda kalmak istememediğim zaten ortada. Zira her ikisi de belli performans kayıplarına sebep olması bir yana, bana, tamamen önyargıyla söylüyorum, güven vermiyor (bunda Paragon NTFS’le bir şey yazarken diski çıkarınca oluşan veri kaybının payı var tamam)

Sadede gelelim, geriye kalan tek seçeneğim exFAT olduğuna göre bir de onu denemeye karar verdim. Pek çok forum ve blog da bu görüşümü doğrulamış: exFAT hem Mac hem de PC’de kullanmak için en doğru seçim olduğuna karar verdim.

Diske format atmayı öğreten tonca kaynak vardır burada uzun uzun yazmayacağım. Her iki sistemde de kullanacağınız uygulamaların adı bile benzer, Mac’te Disk Utility, PC’de ise Disk Management kullanarak bölümleme ve format işlemlerini kolaylıkla yapabilirsiniz.

Gözden kaçmaması gereken tek bir püf noktası vereceğim: diske ya bir PC kullanarak disk’e format atın, ya da Mac’te partition ayarlarını yaparken partition table olarak MBR kullanın ki PC’nizde okuma sorunu yaşamayın.

Sorunuz varsa beklerim.

Nereden geldik?

Nokia’nın cihaz ailesinde çok özel bir yeri olan Maemo platformu, bundan yıllar evvel, 2005′te duyurulmuş, sonbaharda da tüketiciye ulaşmıştı. Maemo, tablet bilgisayarlar için tasarlanmış bir Linux dağıtımı olarak pek çok açık kaynak projeyle de desteklenmiş, uzunca bir süre piyasadaki en taşınabilir tabletlerde kullanılmıştı.

Bu dönemde ben de bir Nokia 770 edinmiş, ancak akıllı telefonların gitgide gelişmesiyle önce Nokia N93 sonra da 2007′de iPhone’a geçene kadar giderek daha az kullanmıştım. O dönemlerde cebinize sığacak boyutlarda bir tablet fikrine sıcak baksam da bugün artık iPad’in açtığı tablet ufkunun derinliğinde bu tip bir ürünün yerinin kalmadığını düşünüyorum.

Nokia, Maemo ile ilgili stratejisini zaman içinde değiştirdi. Nokia 770, N800, N810 gibi tablet cihazlar, 2009′da duyurduğu Nokia N900′le beraber tabletten smartphone’a geçişe karar verdi. Daha sonra da Intel ile yaptığı işbirliği kapsamında Maemo ve Moblin platformları, MeeGo adı altında birleşti.

Bugün neredeyiz?

MeeGo platformu açıklandığında herkes bunun Android veya iOS’a karşı nerede duracağını merak ediyordu. Kısa bir süre sonra Maemo 6 için tasarlanan arayüzün MeeGo/Harmattan olarak Nokia N9′da kullanılacağı ortaya çıkınca her şey daha net hale geldi.

MeeGo ailesinin bir parçası olsa da Nokia N9′da kullanılan arayüz, standart MeeGo arayüzünden farklı. Ne yalan söyleyim, görenlerin ilk tepkisi “aynı iphone” ya da “aynı android” şeklinde olduğundan birkaç temel özellikle başlayayım.

Öncelikle Nokia N9′un üç ana paneli var: olaylar, uygulamalar ve açık uygulamalar. Bu paneller arasında gezmek için ise parmağınızı ekranın bir kenarından diğer kenarına kaydırıyorsunuz. Bu kaydırma hissi, tıpkı bir iPhone’da kilit ekranını açar gibi ve bombeli ekran sayesinde oldukça keyifli. İsterseniz şu Swipe  arayüzüne bir bakalım:

Click here to view the embedded video.

Olaylar ekranında Facebook ve Twitter’da olan biteni takip etmek ve hava durumunu görmek mümkün. Uygulamalar ekranı ise iPhone’dan çok Android’in standart arayüzüne benziyor ve ekranı aşağı kaydırarak uygulamaları görebiliyorsunuz.

Sistemle beraber gelen uygulamlarda ise müthiş bir sadelik hakim. Ancak bu sadelik bir miktar fonksiyonlara da yansımış. Mesela telefonla gelen Twitter’da bir fotoğraf paylaşma özelliği yok. bunun için Twitpic’e mail yoluyla fotoğraf göndermek en pratik çözüm.

Tarayıcı ile web sayfalarını gezmek bir iPhone ya da Android’de gezmekten çok farklı değil. 1 GB RAM’e rağmen büyük sayfalarda biraz ‘çatlıyor’ gibi oluyorsa da bunun güncellemelerle çözüleceğini tahmin ediyorum. İlk iPhone’u veya Android’i düşününce durumun hiç de kötü olmadığına sizi temin edebilirim. Sadece tarayıcı değil, aşağı yukarı tüm uygun uygulamalarda multi-touch kullanabiliyorsunuz.

Senkronizasyona gelirsek, ben takvim, rehber ve epostalarımı Google ile senkronize ediyorum. Bütün bunları aynı iPhone rahatlığında Microsoft Exchange protokolü üzerinden gerçekleştirmek mümkün oldu. Müzik veya diğer medya dosyalarını transfer etmek için ise masaüstüne bağladığınızda farklı seçenekleriniz var. Standart bir dosya transferiyle işi çözebileceğiniz gibi Nokia Link uygulaması ile de senkronizasyon gayet mümkün (Windows ve Mac destekli)

Yazılım desteği ise yazının sonunda değineceğim bir konu. Ancak kısaca şunu söylemem lazım: Symbian’dan geri kalır yanı yok. Foursquare veya Skype gibi artık endüstri standardı haline gelen servislerin uygulamalarını bulmakta zorlanmıyorsunuz. Kullandığım süre zarfınde eksikliğini hissettiğim tek uygulama tabii ki Instagram oldu.

Biraz da donanım

1 GHz ARM mimarili Cortex-A8 işlemci (CPU) ve Power VR 3 boyutlu grafik hızlandırıcı (GPU) sayesinde bütün işlemler çok akıcı şekilde gerçekleşiyor. Platformun esnekliğinden faydalanan ve tüm özellikleriyle uygun olmayan uygulamaların bazen arka planda çalıştığını görsem de bir uygulamayı arka plana gönderdiğinizde tıpkı iPhone’da olduğu gibi o uygulama sistem kaynaklarını tüketmiyor. 1 GB RAM şöyle bir bakınca pek çok netbook’ta bile ilk dönemde olmayan bir hafıza miktarı, gündelik kullanımda yeterli oluyor. Benim yaşadığım bir problem telefonu ilk açtığımda bir süre çok hızlı tepki vermiyor olması ve uzun süre Twitter kullanınca bu uygulamanın yavaşlamasıydı. Böyle durumlarda telefonda açık tüm uygulamaları kapatmak çözüm olabiliyor.

Bu gibi detayları veriyorum çünkü benim için bir smartphone her şeyden önce bir telefon ve herhangi bir uygulamanın arka planda enerji tüketip pilimi bitirmesi en büyük kabusum. Nokia N9′da bu problem daha kaliteli uygulamalar ile söz konusu olmayacak gibi duruyor.

Hazır yeri gelmişken: Nokia N9′un bence yumuşak karnı pili. Güçlü de olsa içinde gelen pil, iPhone 4′te bir tam günü dışarıda geçirebilen biri olarak beni yarı yolda bıraktı. Üstelik iPhone 4′teki kadar sık açıp kullanmadığımı düşünürseniz bunu elimizdeki ürünün bir ön sürüm olmasına bağlamak istiyorum.

Ancak pilin bitmesi bir kenara, harika bir ekranı var Nokia N9′un. En kısık haliyle bile kullanabileceğiniz bu ekran, daha önce de söylediğim gibi bombeli camdan ve cihaza çok şey katıyor.

Kameraya gelirsek: ne çok iyi, ne çok kötü. Çektiği fotoğraflar iPhone ya da üst seviye bir Android cihazdan çok ileride değil. Flash’ı ise insanların gözünü kamaştıracak kadar kuvvetli. Yalnız renklerde alışmadığım bir solukluk gözlemledim, tamamen kişisel görüşümdür, belki de sadece alıştığım gibi olmaması beni rahatsız etti. Ön taraftaki kamera ile görüntülü arama yapılabildiğine dair bir rivayet olsa da sanırım farklı sürümler kullandığım için pek muvaffak olamadım.

Nokia’nın altını en çok çizdiği NFC, yani kısa mesafe temassız iletişim teknolojisi henüz yerini bulmadıysa da gelecekte Bluetooth kadar yaygınlaşacağına inandığım bir teknoloji. Yakında güzel örnekler göreceğiz, bunların hepsi en geç 2 yıl içerisinde olacak.

Sadede gelelim

Nokia N9, 2007′de iPhone çıktıktan 1 yıl sonra raflara çıksa idi bugün alternatif bir geleceği yaşıyor olabilirdik. Ovi store’un geldiği nokta, Nokia’nın donanım tasarımı ve tedarik zinciri konusundaki efsanevi başarıları, dağıtım ve içerik ağının genişliği, sadece iPhone ve Apple’ı değil, Android’e bel bağlamış Samsung, LG, HTC, Motorola ve tabii ki Google gibi dünya devlerini de çok zor duruma sokabilirdi.

Ancak bugün Nokia N9, gelecekte başka MeeGo/Harmattan arayüzlü cihazlar olmayacağını da düşünürsek bu cihazın 50 yıl sonra ciddi bir koleksiyon değeri olacağını söylememde fayda var. Alacaksanız bu yüzden bile alabilirsiniz.

En çok gelen soruya da yeri gelmişken cevap vereyim. Bu cihazı almalı mıyız? Bence eğer sürekli telefon değiştiren ve en ilginç, en şık telefonlara meraklı bir insansanız bence denenebilir. Ancak alıp da 2-3 yıl kullanayım diye bakıyorsanız smartphone’a, uzun vadede canınızı sıkabileceğinin de altını çizmem gerek.

Özetle tercih sizin ve bu tercih epey zor bir tercih olacak ;)

Neden ama neden?

Çünkü Nokia, her toplantıda ve görüşmemizde altını çizdiği üzere, N9 ile aslında Windows Phone’a geçiş sürecindeki bir boş dönemi doldurdu. Bu dönemde elde edilen deneyim ise Nokia Lumia 800′ün donanımında ve yazılımında kendine vücut buluyor. Açık konuşmam gerekirse Nokia ve Microsoft işbirliği, önümüzdeki yıl piyasada bir oyuncunun daha olmasını garantilemiş durumda. Bu yüzden müsterih olunuz.

Bu defa her zamankinden farklı bir şey yaptım, Twitter’da sorduğum bir soruya aldığım tüm cevaplardan yola çıkarak bir yazı hazırladım. Bunu yaparken de Storify adlı harika servisi kullandım.

Apple TV ilk çıktığında 300 dolar seviyesindeki fiyatı ve dahili sabit diskiyle daha içerik indirip, depolayıp bunları TV ve ev müzik sisteminde tüketmeye yönelik bir cihazdı. iTunes entegrasyonu sayesinde döneminin belki de çok ötesinde bir dijital alıcı olan Apple TV, önce 40 GB sonra da 160 GB diskli sürümle tüketiciye ulaşalı 5 yıldan fazla oluyor.

Apple’ın tam da Apple TV’yi gözden çıkardığı düşünceleri hepimizi sardığı sırada, Apple TV 2, bundan 1 yıl kadar önce tüketiciye merhaba dedi (içses: yok aslında gülümseyip öpücük gönderdi) Bu defa eskisinin 1/4′ü boyutta, tamamen farklı mimariye sahip, dahili diski olmayan ve tamamen ağ (İnternet, network) üzerinden kablolu veya kablosuz içerik tüketmeye yönelik bir küçük kutucuk haline gelmişti. Bu küçük kara kutunun fiyatı ise sanırım o dönemde benzersizdi (100$ yani).

Şimdilerde pek çok kutu bu fiyat seviyesine edinilebiliyorken Apple TV 2 gibi kısıtlı bir cihazın bu kadar popüler olmasının tabii ki bir sebebi de jailbreak. Apple, adet yerini bulsun diye yazılımı çok primitif (içses: sanki kısıtlı, zayıf, kıtıpiyöz falan desen olmaz.. primitive my ass) tutmuş, Vimeo gibi bir servisi bile sonradan yaptığı yazılım güncellemesine dahil etmeyi tercih etmişti.

Teknik özellikleriyle bir iPad 1 ya da iPhone 4′ten çok da farklı değil. 8 GB dahili hafızasına tabii ki hiçbir şey yüklemeniz öngörülmemiş. En üstün özelliği ise bilgisayarınızdaki iTunes uygulaması (PC veya Mac farketmiyor) ve iPhone/iPad/iPodTouch’ınızdaki fotoğraf, müzik ve video içerikleriyle entegre çalışması. Hatta o kadar pratik ki, aynı ağa bağlı bir telefondan tatil fotoğraflarınızı arkadaşınızın evindeki Apple TV’den göstermeniz bir düğmeye dokunarak gerçekleşiyor.

Lafı fazla uzatmayacağım, iOS 5′le gelen display mirroring özelliği ve bu kadar temiz entegrasyon için bile 100$ verip alınabilecek bir cihazken Apple TV 2, jailbreak edince XBMC ile 720p çıkış veren bir medya oynatıcı halini de alıyor.

Jailbreak için yazılımı 4.3 sürümünden yukarıya upgrade edilmemiş bir Apple TV 2, bir adet micro USB kablo, bir adet bilgisayar ve bir parçacık sabra ihtiyacınız var. Tabii bütün bunların işe yaraması için gerekli uygulamayı, seas0npass’i çekmeyi de unutmayın (bkz: seas0npass)

Adımlar ise sitede resimli olsa da Türkçe mealini yazayım:

1- seas0npass uygulamasını çalıştırın.

2- “Create IPSW” düğmesine tıklayın.

3- Şu an son sağlıklı sürüm 4.3′ü kırmak için IPSW dosyasını indirip kırmasını bekleyin (sabır)

4- Apple TV 2′nizi bağlamanızı söyleyecek, sadece ve sadece USB kablonun uygun uçlarını cihaza ve bilgisayarınıza bağlayın.

5- Kumandayı cihaza doğrultup menü ve play/pause düğmelerine basılı tutun. Cihaz üzerindeki ışık yanıp sönmeye başlayacak (içses tabii yanlış hatırlamıyorsam)

5- Geçmiş olsun… iTunes yüklenir de son yazılım Apple TV’nize atılırsa şanslısınız. Eğer olmazsa bu işlemi tekrar yapın. Benim 3 denememin 2′sinde ikinci deneme sorunsuzdu.

Bunları yapınca Apple TV’ye SSH ile bağlanabiliyor ve uygulamalar kurabiliyor olacaksınız. En önemli iki uygulamadan biri nitoTV, diğeri de XBMC(siz Plex de tercih edebilirsiniz, size kalmış). Eğer Mac kullanıyorsanız komut satırını açıp şunu yazmanız yeterli

ssh root@ip.ad.re.si

ip.ad.re.si olarak yazdığım kısım sizin Apple TV’nin IP adresi tabii ki. Bunu öğrenmek için menüden Settings -> General -> About’a girmeniz gerekiyor. Bağlandığınızda sistemin soracağı şifre alpine olacak, bu adımı atlamayın. Yazacağınız komutlar sırasıyla şunlar:

apt-get install wget
wget http://dl.dropbox.com/u/16129573/com.nito.deb
dpkg -i com.nito.deb
apt-get update
apt-get install com.nito.nitotv
killall Lowtide

Bunların hepsi sorunsuz tamamlanırsa Apple TV 2′nizin görüntüsü kararıp geri gelecek ve menüde artık nitoTV seçeneğini de görüyor olacaksınız.

Nito TV eğer daha önce iPhone’unuzu Jailbreak ettiyseniz Cydia’nın görevini üstleniyor diye özetleyeyim. Jailbreak edilmiş Apple TV’ler için hobyist kişiler tarafından geliştirilen uygulamaları bu uygulama üzerinden indirebileceksiniz. XBMC de bunların başında yer alacak.

XBMC konusu gelmişken bu uzun yazının bir şekilde sonuna gelmek istiyorum, yoksa hiç bitmeyecek. XBMC problemsiz bir şekilde kurulduktan sonra bu uygulamaya bir de kaynak eklemeniz lazım. Bunu yaparken epey zorlandım ve eğer siz de benim gibi Mac kullanıcısıysanız hemen App Store’dan Mediamaster Server uygulamasını indirin ve şu adımları takip edin:

• Mediamaster Server’da “Select root directory…” seçeneğinden filmlerinizin olduğu klasörü seçin.
• Yine aynı uygulamada Settings tabından kısa bir şifre verin.
• Log tabını açın ki bağlantı kurulduğunda hareketlenmeyi görebilin.
• Apple TV 2′de XBMC’yi yükleyin Videos ekranını açın
• “Add Videos…” bölümüne girin
• Windows kullanıcıları burada “Windows network (SMB)” seçebilir.
• “Add network location…” seçin
• Protocol: WebDAV Server (HTTP), adres olarak bilgisayarınızın IP adresi, port, kullanıcı adı ve şifresi de seçenekleriniz olarak girin.
• Paylaşımınıza bir ad verip OK’e tıklatın.
• Paylaşımlar listesinin en üstüne “dav://192.168.1.2:8000″ gibi bir seçenek gelecek, onu seçin.

Bu şekilde bütün adımlar sorunsuz geçtiyse bağlantınız tamamdır, artık diskinizdeki filmleri Apple TV 2′niz üzerinden izleyebileceksiniz.

Bir de kısa soru-cevap listesi hazırladım, sorularınız olursa bu sayfanın altından yorum yaparak sorularınızı iletebilirsiniz.

Soru – Cevap

Neden bu kadar uğraştın? Başka bir media player alıp da bu cihazın yerine onu kullansaydın ya?

Her şeyden önce Apple’ı ve ürünlerini seviyor ve beğeniyorum. Ancak esas önemli sebep, iOS 5 ile beraber gelen Display Mirroring özelliği çok cazip. O gelene kadar da evinizde aynı ağa bağlı bir iPhone, iPad ya da iPod Touch üzerindeki fotoğraf, müzik, video gibi içerikleri direkt Apple TV üzerinden TV’ye yansıtabiliyorsunuz. Yani özetle ‘seamless integration’ denilen dört dörtlük uyumluluk benim için en önemli neden.

Bu kadar işlem çok zor başka yolu yok mudur bunun?

Var tabi hem de iki tane daha yolu var :) Ya gidip Firecore’dan 40$ 20$ karşılığı aTV Flash (Black) satın alacaksınız… Ya da iOS 5 kurulu iPad 2′niz  varsa AirVideo kurup bilgisayarınızdan iPad 2′ye, oradan da Display Mirroring ile Apple Tv 2′nize göndereceksiniz görüntüyü. Göreceğiniz üzere her şeyin bir bedeli var :)

Paylaşım gözükmüyor, neden?

Bu genelde Windows sistemlerde firewall’un doğru ayarlanmamasından kaynaklanabiliyor. Bununla ilgili bir sürü şey olabileceğinden tavsiyem önce tüm güvenlik önlemlerini kapatıp adım adım açmanız.

Neden Mac’te de SMB paylaşım yapmadık?

Lion ile beraber Apple kendi SMB protokol implementasyonuna geçti ve mevcut XBMC sürümü maalesef bu protokolle (SMB2) ile uyumlu değil. Windows’tan direkt klasör paylaştırıp o klasörün adresini yazabiliyorsunuz.

XBMC kurarken sorun yaşadım, ne yapabilirim?

Elle kurulum rehberi şurada, bunu yapmanız gerekiyor.

Başka ne uygulamalar kurmalıyım?

Size tavsiyem ne yaptığınızdan emin olmadığınız sürece kurmayın. MainMenuWeather güzel bir uygulama, Apple TV’nin menüsünün üzerinde hava durumunu gösteriyor. Couch Surfer Pro kurmak için aTV Flash (Black) kullandım fakat şu an fiyatı 40$’a çıktığı ve Beta 7′nin de hali hazırda çalışmayı reddettiğini düşünürsek Pirate Bay’e bakmaya devam derim.

Bu iş başka türlü olmaz mı? Plex falan kullansam?

Tabii olur, nitoTV’de pek çok uygulama var ve onları da kendiniz kurabilirsiniz.

Ben falanca filmi indirdim izleyemiyorum, napmam lazım?

Bu ve bunun gibi soruların cevabını bende bulamazsınız. Altyazı da bulamam ama mesela altyazınızın harfleri bozuk çıkıyorsa nasıl düzelteceğinizi tarif edebilirim (XBMC System menüsünde Video Settings’in içinde Subtitles’ın Character Set bölümünü Turkish (Windows) yapmayı deneyin)

1080p video izleyebiliyor muyum? 

Cihazın çıkışı donanım olarak 720p kısıtlı duruyor (en azından şu ana kadar yazılım ile bunu çözebilen çıkmadı). Bu yüzden izlediğiniz içerik 720p olsa daha iyi. Benim yaptığım testte 1080p içeriği göstermekte sorun yaşamadıysa da kaynak 1080p, çıkışı 720p olduğundan 1080p avantajını da yaşayamıyorsunuz.

Hangi dosya formatlarını destekliyor?

Şu ana kadar deneyip de oynatamadığım hiçbir şey olmadı. MKV (içinde MP4 görüntü, AAC formatında ses) olan filmler, DiVX ile sıkıştırılmış AVI filmler, altyazı içeren MKV’ler… hepsi neredeyse sorunsuz. Sorun yaşadığım tek nokta XBMC’de dahili altyazı dosyası olan bir MKV izlerken dışarıdan altyazı seçtirme ayarının çok pratik olmaması. Ben de filmlerin içindeki altyazıyı çıkarmayı tercih ettim. Bunun için Mac’te MKVTools kullanıyorum, tavsiye ederim.

Bugün dünyanın acı dolu günlerinden birini daha yaşıyoruz. Van depreminde binlerce insan evsiz, ailesiz, kimileri en yakınındaki insanları bir daha göremeyecek olmanın acısıyla daha kim bilir kaç geceyi uykusuz, umutsuz geçirecek.

TV’de pek çok kez rastladım bugün ‘göçük altından telefonla ulaşılan’ vatandaşlarımıza. Bütün cep telefonu operatörleri bu noktada hatların çalışabilmesi için kontör, sms veya dakika verdi o bölgedeki kullanıcılarına. En son hamle de TTNet’ten oldu, onlar da bölgedeki İnternet bağlantılarını 2 ay daha faturaya bakmaksızın açık tutacaklarını, bölgeye bir İnternet erişim noktası kuracaklarını açıkladı.

Bölgede madem ki İnternet var, bundan en etkin şekilde faydalanılmasını sağlayacağına inandığım bir servisten bahsedeyim.

Google’ın daha evvel pek çok depremde aktif olarak arama-kurtarma çalışmalarında kullandığı bir servis de hızlıca Türkçe olarak açıldı: Google Kişi Bulucu (ya da orijinal adıyla Google Person Finder) Şimdiden 200 kişiyi takip etmeye başlayan bu faydalı uygulama iki amaçla kullanılıyor:

Aradığınız bir yakınınız varsa:

1. Yeşil linke tıklayın
2. Aradığınız kişinin ismini yazın
3. Gelen sonuçlardan biri eğer yakınınız ise tıklayın
4. Eğer sonuçlardan yakınınızı bulamadıysanız üzülmeyin, hemen bir yeni kayıt oluşturun.

Eğer bir kişiyi buldunuz ve bu kişinin yakınları ile irtibata geçmesini kolaylaştırmak istiyorsanız:

1. Mavi linke tıklayın
2. Ad ve soyad hanelerini doldurun
3. Gelen sayfada eğer bir sonuç gelmediyse direkt form gelecek, doldurup kaydedin
4. Eğer sonuç geldiyse bu kişilere bakın ve aynı kişi ise bilgilerini güncelleyin

Bu noktada dikkat edilecek şeyler:

• Türkçe karakter sorunlarına karşı (her ne kadar çözülmüştür diye düşünsem de) ğ, ü, ş, ı, ö, ç gibi karakterleri bir de g, u, s, i, o, c gibi benzerleriyle değiştirerek de aratın, ne olur ne olmaz (örn: yılmaz yerine yilmaz, ayşe yerine ayse gibi)
• Kayıtları girerken olabildiğince doğru kayıt girmeye bakın, yanlış alarmlara mahal vermek inanın insanların acısını çok daha büyütüyor.
• Fotoğraf kullanmaya çalışın, zor olacağını tahmin ediyorum ama şu an en ucuz telefonlarda bile fotoğraf makinesi var, MMS olarak eposta adresinize gönderebilirsiniz.
• En önemlisi bu işin şakası yok, trollüğünüzü diğer sitelere saklayın.

Uzunca bir süredir beklediğim bir cihaz olan Nokia N9 teste gelir gelmez uzunca bir unboxing videosu çektim, üzerinde de biraz oynadım. Bakalım ev ortamında video nasıl oluyormuş? Yorumlarınızı bekliyorum :)

Click here to view the embedded video.

Bu bir yazı dizisinin parçasıdır. Yazının diğer bölümleri için: Bölüm 1, Bölüm 2, Bölüm 3

Son 3 yıldır Twitter, en aktif kullandığım sosyal ağ. Böyle bir mikro blog ihtiyacı içinde olduğumdan mıdır yoksa sosyalleşmekten anladığım şey  ilgi görme içgüdümü tatmin etmek olduğundan mıdır bilemiyorum (içses: özeleştiri de yaparım) günde onlarca Twitter mesajı gönderiyor, bir sürü insanla Twitter üzerinden haberleşiyor, onlara beni takip etme sebeplerinin karşılığını vermek için çabalayıp duruyorum.

Yakınıyorum sanılmasın, bana çok kıymetli insanları kazandıran bu ağa harcadığım zamanın karşılığını manen aldığımdan şüpheniz olmasın. Ne kadar zaman harcadığıma dair bir fikir vermesi için şöyle bir TweetStats sayfama bakalım. Son 3 yıla bakarsak:

• Hafta içleri haftasonlarına göre daha çok yazıyorum.
• Sabah 2-11 arası aktivitem günün geri kalanına göre çok düşük.
• En aktif olduğum zaman geceyarısı dolayları.
• Yazdıklarımın çoğunu web arayüzü ve iPhone uygulamasından yazıyorum.
• Tüm mesajlarmın neredeyse yarısı insanlara verdiğim cevaplardan oluşuyor.
• Ortalamaya vurursak günde 14.1 mesaj yazıyorum ve bu git gide artıyor.

En çok mesajlaştığım kişilerin listesi gibi pek çok detaya yine bu sayfalardan ulaşabiliyoruz. Buradan herkesin kendine çıkaracağı ders farklı olacaktır, örneğin benim günün erken saatlerini daha aktif kullanmam gerektiğini düşünmem gibi.

Bunun dışında hangi konularda yazdığımı ve etkili olduğumu ölçmek için pek çok araç mevcut. Bunlardan biri var ki, özellikle gelecek vaadeden ve Twitter-Facebook-Google gibi bir dev tarafından alınmak istenmesi muhtemel bir startup.

Daha önce pek çok kez Twitter’da da paylaştığım Klout.com‘dan bahsediyorum. Klout’un en önemli özelliği neredeyse aklınıza gelecek bütün sosyal ağlardaki aktivitenizi alıp, birleştirip bir Klout skoru veriyor olması. Bu skor sayesinde Klout üzerinde paylaşılan ve Perk adı verilen fırsatları değerlendirme şansı yakalıyorsunuz (tabii şimdilik).

Klout profilime baktığımızda neler görüyoruz?

• An itibariyle 100 üzerinden 75 puan alarak oldukça etkili biri olduğumu söyleyebiliriz :)
• Takipçi sayımın dışında gerçekten dokunduğuma emin oldukları 8 bin+ insan olduğunu görebiliyoruz (True Reach)
• İnsanları ne kadar etkilediğimi sorarsanız bunun için 47 puan vermişler diyebiliyorum. Bunun anlamı ortalama bir seviyede tepki alıyorum, takipçilerim ne çok duyarlı ne de az (Amplification)
• Son olarak da görüyoruz ki 73 puanla oldukça etkili bir Network’e sahibim. Bunda beni takip edenlerin arasında çok popüler kullanıcıların olmasının etkisi çok büyük (Network)
• En etkili olduğum konular: Apple, Sosyal Medya, Star Wars, yeme/içme, İnternet girişimleri, iPhone, Friendfeed ve Türkiye yer alıyor.
• Yine sık sık bu sayfayı paylaşarak çevremdekilerden bana +K puanı vermelerini istiyorum ki etkimi insanlar da tasdiklesin. Bugüne kadar birkaç defa paylaştığımda +K puanlarımın Klout skorumu direkt olarak yükselttiğini gördüğümü de paylaşmalıyım.
• Ve son olarak da daha pek çok konu olduğunu da düşünerek bana taktıkları ismi paylaşacağım. Klout’a göre ben bir ‘fikir önderiyim’. Bunun tam olarak ne anlam ifade ettiği hakkında inanın bir fikrim yok. Tablonun ‘pek çok alanda yazma’ anlamına gelen Broad alanında ve yaratma alanında yer alıyorum, onu söyleyebilirim :)

Olabildiğince kısa bir şekilde nasıl bir Twitter kullanıcısı olduğunuzu ortaya çıkarmaya çalıştım. Bir sonraki yazıda bu bilgiler ışığında hangi araçlarla ne şekilde mesajlarınızı yazmanız gerektiğini paylaşacağım. O zamana kadar hoşçakalın.

Bu bir yazı dizisinin parçasıdır. Yazının diğer bölümleri için: Bölüm 1, Bölüm 2, Bölüm 3

Uzun zaman yazmayınca ben de kısa kısa yazayım diye düşündüm. Bu da ilk örneğidir, selam olsun.

Mac’te en çok kullandığım masaüstü uygulamalarından biri de Twitter for Mac. Hatta bütün gün neredeyse elim ayağım gibi duruyor. Öyle olunca pek çok özelliğine ve kolaylığına erişme fırsatına nail oluyorum (içses: nail olmak derken?) Hemen yazalım:

• Yeni bir tweet yazmak için Command + N tabii ki.
• Sekmeler arasında geçiş için Command + 1, Command + 2, Command + 3 kullanıyorum. Bu sayede Twitter timeline, mention’lar ve mesajlarım arasında dolaşmak daha pratik geliyor.
• İstediğim sayfayı seçtikten sonra yukarı – aşağı oklarla tweetler arasında geziyorum.
• Seçili bir mesaja cevap vermek için Command + R kombinasyonunu kullanıyorum.
• Yeni bir tweet yazmak için Command + N yeterli. Bunu mesajlar sekmesinde yaparsanız size yeni bir direkt mesaj yazma seçeneği veriliyor.
• Fotoğraf paylaşım servisini seçmek benim için önemli zira (içses: zira mı?) tüm fotoğraflarım Twitpic’te. Bunun için Preferences menüsüne girmek gerekiyor (Command + ,).
• Bir sekmeyi güncellemek için mouse’la sayfayı tutup aşağı çekmek yeterli. iOS’ten alıştığımız bu özellik, iOS’in UI paradigmasına en güzel katkılarından biri sanırım :)
• Bir sürü şeyi aynı anda takip ederken işinizi kolaylaştıran kısayol: herhangi bir bağlantıya tıklarken Command tuşuna basın. Bu sayede mesela profil resmine tıklayınca profil, hashtag’e tıklayınca hashtag’e sahip mesajlar yeni bir pencerede açılacak.
• Şu yukarıdaki ekran görüntüsüne bakıp durduğunuzu tahmin ediyorum. Macintosh Classic arayüzüne kavuşmak için yine basit bir komut girmeniz yeterli. Kapatmak için ‘true’ yazan kısmı ‘false’ yapın (eğer Mac Classic için bir Twitter uygulaması arıyorsanız: Grackle68k)

defaults write com.twitter.twitter-mac Chicago -bool true

• Size son yazacağım kolaylık da eğer insanları Twitter kullanıcı isimlerinden tanıyamıyorsanız (beni tanımak kolay mesela: @burak) gerçek isimlerini görmek için aşağıdaki komutu kullanmanız. Eski haline dönmek için 1 yazan kısmı 0 yapmanız yeterli.

defaults write com.twitter.twitter-mac ShowFullNames 1

Bazen bilgisayar kullanırken bana uzaylıymışım gibi bakanlara selam olsun, şimdilik Twitter kullanımı bu kadar. Aklınıza takılan bir soru olursa beklerim.

Bugün itibariyle çağımızın en önemli isimlerinden biri, dünyayı birden çok kez değiştiren baş korsan Steve Jobs, bildiğimiz dünyaya veda etti. Kendisi kısacık ömrümüzde yapacaklarımızla ölümsüz olabileceğimizin ispatı, hepimiz için ilham kaynağı olmaya devam edecek.

Huzur içinde uyu Steve.

Click here to view the embedded video.

Halen duymadıysanız diye bir defa da buradan yazıyorum: Türkiye’nin dört bir yanından sansüre karşı tepkisini ortaya koymak isteyen tüm vatandaşlar olarak yürüyoruz. Tüm yürüyüşlerin listesi Facebook üzerinde “İnternetime Dokunma” etkinlik sayfasında. Pazar günü görüşürüz.

Not: Köln’deki yürüyüşü unutmadım, desteklerini esirgemeyen herkes varolsun.

Not2: Blogumun sağ üst köşesinde bir kulakçık göreceksiniz, bunu blogunuza veya web sayfanıza eklemek isterseniz nasıl yapılacağı Burak Dönertaş‘ın blogunda yer alıyor.

Uzun süredir İnternet’in içindeyim, hem marka hem ajans tarafında hasbel kader bir takım tecrübeler edinme şansım oldu. Sektör emekçileri bilir, yeni medyanın (sosyal medya mı demeli?) geleneksel mecralara göre en önemli avantajının ölçülebilirlik olduğunu vurgular dururuz.

Hal böyle olunca insan ister istemez her şeyi ölçmeye çalışıyor. Hayır efendim endişe etmeyiniz.. konuyu “seninki kaç santim?” sorusuna bağlamayacağım :) Konumuz daha çok bir bağlantının etkisini ve etki ettiği kitleyi ölçmeye yarayan Visibli.

Visibli, arzu ederseniz Bit.ly ile de entegre çalışabilen bir URL kısaltma ve paylaşma servisi. Pek çok benzerine göre en önemli avantajıysa sizin tarafınızdan paylaşılan bağlantıların en üstüne içeriğini sizin belirlediğiniz bir çubuk koyuyor olması. Hemen örnekle anlatalım:

Leoparın kuyruğunu tutma, tutarsan bırakma. --Zimbabwe Atasözü

Yukarıdaki ekran görüntüsündeki  adrese gidip kendiniz de görebilirsiniz. Ancak bu Visibli’nin sadece sizin gördüğünüz kısmı. Kırmızı çubuk, benim tasarladığım ve sosyal ağ profillerimi paylaştığım kısım. Siz isterseniz bu alanda önemli olduğuna inandığınız bir mesaj ya da reklam da paylaşabilirsiniz.

Servisin arka tarafında ise gerçek zamanlı bir takip motoru çalışıyor. Böyle havalı yazdığıma bakmayın, temelde Google Analytics tarzı web analiz ve takip yazılımlarının basit bir örneğinden bahsediyorum. Ancak gerek grafiklerin anında güncelleniyor olması, gerekse bunlarla ilgili detayları paylaşıyor olması onu değerli kılıyor.

Pekiyi üzerinden paylaşılan bağlantılarla ilgili ne takip ediyor bu Visibli? Özet geçmek gerekirse her bir bağlantı için:

• Bağlantıya tıklanma sayısı
• Sayfanın tepesindeki çubuğa tıklanma sayısı
• Bağlantının tıklanma kaynağı (referrer)
• Bağlantıyı tıklayan kişinin tarayıcısı
• Bağlantıyı tıklayan kişinin işletim sistemi

Ayrıca günlük bağlantı tıklanma sayıları ve en popüler bağlantılar gibi listeler ve grafiklerle de kullanımınızı zenginleştirmek mümkün.

Visibli kullanmak için kaydınızı yapıp marşa bastınız. Hazır yeri gelmişken kullanım kolaylığı olduğunu düşündüğüm bazı adımları da paylaşayım:

• Bağlantı paylaşmak için en kolay yol web tarayıcınıza “bookmarklet” kullanmak. Onu nasıl ekleyeceğinizin tarifi hemen şurada.
• Bu ve bunun gibi pek çok araç zaten sisteme giriş yaptığınızda Tools başlığı altında mevcut. Maalesef Twitter for iPhone’un son sürümünde Twitter’ın t.co’yu zorla kullandırma politikası sonucu Visibli kullanmak mümkün değil. Rehber biraz güncelliğini kaybetmiş durumda.
• Customize başlığı altında pek çok örnek araç olmakla beraber siz kendinizi bunlarla sınırlandırmayın, yaratıcılığınızı konuşturun :)
• Reklam da koyabileceğinizi söylemiştim ancak servis şartlarını tekrar okumadan bu tip aktivitelere girmemeye bakın derim.
• Özellikle Facebook sayfanızda paylaştığınız tüm bağlantıları Visibli bağlantılarına çevirebiliyor olmasına dikkat.

Kısaca bağlantılarınızın bile kıymetli olduğu günümüz İnternetinde bağlantınıza sahip çıkmak ve tıklayanın direkt gitmemesini sağlamak gibi bir niyetiniz var ise, Visibli çok işinize yarayacak. Tam olarak ne işinize yaradığını halen anlatamadıysam bir de görsel örnekle 30 günlük rapor analizimizi yapalım:

Visibli Ziyaret ve Ziyaretçi İstatistiklerim

İstatistiklerden yaptığım çıkarımlar:

• Burada gözükmese de toplam 91 bağlantı paylaşmışım
• Bu bağlantılar toplam 4204 defa tıklanmış – bağlantı başına 46 tıklama gibi bir performansım var :)
• Profil bağlantılarım ise 131 defa tıklanmış, tıklanma oranı %3,11 şeklinde gerçekleşmiş.
• Maalesef bu tıklamaların kaçının takipçiye dönüştüğünü bilmiyorum. Son 1 ayda diğer etkenlerle beraber günlük ziyaretçi artış ortalamam %24 artmış durumda. Bunun bir kısmını Visibli’ye borçlu olduğumu tahmin ediyorum.
• Ziyaretçilerimin işletim sistemi tercihi Windows ve oranı %78,9. Ciddi takipçi Mac OS’in oranı ise sadece %12,8.
• Buna karşın renklerden çok karışmaya müsait de olsa ziyaretçilerimin arasında Internet Explorer neredeyse yok. Chrome ve Firefox ortama hakim.
• Direkt ziyaretçi sayısını Twitter olarak kabul edersek (diğer platformların uygulama ile takibi çok daha az diye düşünüyorum, hata payım var) mecraların tıklamaya dönüşümü konusunda bir verimlilik farkı çıkmadı. Bunu hesaplarken takipçi başına düşen tıklama sayısını baz aldım.
• Son olarak da hangi içeriklerin en çok tıklandığına bakarsak takipçilerimin en çok sansasyonel ve komik içerikleri tıkladığını ancak teknolojik içeriklerin de geride kalmadığını söyleyebilirim. Bu da çok şaşırtıcı değil zira ülkemizin en popüler siteleri haber ve mizah siteleri. Buradaki teknoloji eklentisi ise beni yaptığım işlerden dolayı takip edenlerle alakalı.

Uzun lafın kısası, siz de benim gibi sosyal ağlarda paylaştıklarınızı ciddiye alıyorsanız Visibli’ye bir bakmanızda yarar var, bir nebze de olsa faydası dokunacağına eminim. Aynı ilgi odağına sahip insanların size daha hızlı ulaşmalarını sağlaması da cabası.

[Bağlantı: Visibli]

Haddinden uzun süredir blog yazmıyorum. Bunun belli bir nedeni de yok – pek çok sebep sayabilirim ancak hiç biri de bahane değil. Şu an bu satırları yazdığıma göre anlayın ki bıçak kemiğe dayanmış.

Her şeyin nasıl başladığını inanın artık ben bile hatırlamıyorum. İlk hatırladığım şeyler arasında Ekşi Sözlük’ün kapatılması var ki.. o zamanlar “nasıl olur böyle bir şey?” diye düşünüyorduk. Hangisi önce geldi hangisi sonra geldi bilmiyorum.. Youtube.com da kapandı defalarca. Sonra bir baktık ki başımıza 5651 diye bir yasa gelmiş. Yasa dediysek.. sanırsın hayatımızı düzene koyacak kurallar bütünü. Yok efendim.. asla öyle olmadı 5651 de, sansürü mahkeme kararıyla değil artık insiyatif kullanarak kapatacak bir devlet dairesine kuvvet verdi, sanki vatandaş olarak ihtiyacımız varmış gibi.

Katalog suç dediler geldiler. Sağolsunlar çocuklarımızın cinsel istismarına engel olacaklardı, Atatürk’e karşı işlenen suçlara mani olacaklardı. Hangimize samimi geldi? O zamanlar, 2007′de yani, Dışişleri Bakanı olan Abdullah Gül şimdi ne söylese boş, onun parçası olduğu grup değil miydi bu yasayı çıkaran? Öyleydi ya. İtiraf edeyim, o zaman da şöyle düşündüm, şimdi de tekrar edeyim: çok güzel kullandılar Atatürk’ün adını ve çocukların cinsel istismarını, uyuşturucuyu, intihara teşvik gibi korkunç bir kavramı.

Evet yasa çıktı, katalog suçlara dayanarak kapatılmaya başlandı siteler. Aradan geçen süre zarfında sürekli tepki gösterdik ama bir avuç İnternetli olarak sesimizi yanıbaşımızdaki komşumuz duymadı. En kötüsü de “yahu DNS var işte değiştir gir ne ötüyosun” diyenlerdi. O kaypaklığı kendime hiç yediremesem de ben de bir sürü takla atarak girdim, Başbakan giriyorsa sıkıntı olmazdı dedim.

Bugün ne oldu bu kadar yaygara yapıyoruz? Öncelikle şunu söyleyim: “bu yapılanlar siyasi” diyen Tayfun Acarer yanlış biliyor sevgili dostlar! Eğer siyasi olması için bir parti ya da ideolojinin güdümünde olmamız gerekiyorsa kesinlikle değil. Tamamen kafa yapısıyla alakalı, farklı düşüncelere sahip bir kısım bürokratın bana kendi fikirlerini DAYATMASI ile alakalı.

Bunu siyasi görebilir ama, zaten devletin bürokratının siyasetle işi ne? Esas onu sormak lazım Tayfun Bey’e. Siz kamu yararı için orada değil misiniz? Siyasetle işiniz ne olabilir ki? İşte o yüzden bir siyasi görüşe dayalı değil, dünya görüşümüze dayalı bir tepki bu efendim. Burada militan yok, burada komitacı yok, burada sadece benim gibi binlerce İnternetli var.

Sonra efendim yine kendisinin dediği gibi çarpıtmak da yok. Özgürlük dedi iktidardakiler, ileri demokrasi dediler. Biz de onu istiyoruz ve o yüzden kurumlarını, kararlarını ve düzenlemelerini İSTEMİYORUZ. Bunun neresi çarpık?

Ne oldu demiştik değil mi? Konuyu bağlamak adına özet geçeyim:

• Önce 22 Şubat 2011′de BTK bir karar yayınlandı, kendisini şuradan okuyabilirsiniz.
• Bu kararı daha yeni yeni konuşurken BTK bu defa hosting firmalarına yasaklı kelimeler içeren sitelere hizmet vermemesini söyledi, o liste şurada.
• Bombaların etkisi geçmeden hosting yani sunucu barındırma firmalarına “tam olarak şu sitelere hizmet vermeyin” listeleri gitti, olay da orada patladı.

Burada olan biten kabaca bu. Uygulamaya bakarsak o da vahim:

• Sansür uygulanan sitelere halen giriliyor, bu filtreler olsa da girilecek gibi gözüküyor zira VPN’den proxy’ye türlü türlü alternatif var, @mserdark mesela AceVPN tavsiye ediyor.
• Yasaklı kelimelerle ilgili BTK hemen geri adım atıp “biz aslında kapayın demedik, bu kelimeleri barındıran sitelere dikkat edin, zararlı olabilir dedik sadece” açıklamasıyla geri vites yaptı.
• Son kararındaki siteler arasında Ekşi Sözlük olup da bir anda İnternetli hemşerilerimizin tepkilerine nail olunca büyük bir süratle hosting firmalarına “şu siteleri kapatın demiştik ama kapatmayın, biz açıklama yapacağız” açıklamasıyla ikinci bir geri adım attılar.

Tayfun Acarer’den tutun da adı geçen devlet kurumlarda görev alan hiç kimseyi suçlamıyorum. Onlar muhakkak doğru bildiklerini yapmaya, doğru olduğuna inandıkları bir hizmeti hayata geçirmeye çalışıyorlar. Ancak kazın ayağı öyle değil. En azından #22agustos etiketini Dünya genelinde trending hale getiren ve binlerce defa bunu sosyal ağlarda paylaşan İnternetliler olarak ne istiyoruz?

1. İlk adım olarak 5651′in işlevsiz ve teknolojik olarak imkansız olduğunu kabul edip bizi bu yasadan kurtarmalarını istiyoruz.
2. Devreye almaya çalıştıkları yeni paket sistemiyle ilgili herhangi bir regülasyon getirmek yerine tüketiciyi bilinçlendirecek çalışmalar yürütmelerini istiyoruz.
3. Hali hazırda yürürlükte olan ve 60.000 siteye herkesin erişimini engelleyen uygulamayı sonlandırmalarını istiyoruz.
4. Uygar ülkelerdeki gibi sınırsız, engelsiz, kurallarla sınırlandırılmayan ve en önemlisi dinlenmeyen bir İnternet istiyoruz.
5. Bundan sonra İnternet ile ilgili adımlarını atarken de hem bu işi bilenlere, hem de bu konudan etkilenecek vatandaşlara sorarak hareket etmelerini diliyoruz.

Bir daha bu konu gündeme gelmesin diye artık gerçek özgür İnternet istiyoruz. İnternet bizim memleket, memleketimizi rahat bırakın istiyoruz. Çok mu şey istiyoruz?

“Bu yıl bu kaçıncı?!” diyecekler olacaktır ama hiç şikayetçi olmadığım bir konu yurtdışında düzenlenen blogger etkinliklerine katılmak. Genelde bu tip etkinliklerin en güzel yanı dünyanın dört bir yanından bloggerlarla karşılaşmak, tanışmak oluyor ki.. aslında farklı kıtalarda, farklı ülkelerde, farklı insanlar olarak çok benzer hayatlar yaşıyoruz, buna inanın halen şaşırıyorum :)
Bu defa da Internet Explorer 9′un beta lansmanı için Microsoft Türkiye’nin davetlisi olarak San Francisco’daydım. Beauty of the Web adı verilen organizasyonun amacı medya ve sosyal medyaya Microsoft’un yeni ve önceki sürümlere nazaran standartlara daha uyumlu tarayıcısının önizlemesini yaptırmaktı. 

San Francisco yolculuğu, ardından gelen Seattle seyahati ve buralardaki maceralar (bkz: deneyimler) bir başka blog yazısının konusu. Ancak geç de olsa IE9 notlarımı toparlayıp sizlerle paylaşmakta yarar görüyorum. 

Neymiş bu IE9? 

Bilmiyorum daha önce yazdım mı ama söyleyeyim: 1 seneye yakın süredir artık kullanılmaya uygun olduğunu düşündüğüm Google Chrome kullanıyorum. Google Chrome’u tercih etmemin sebepleri malum: hızlı açılıp kapanması, pencerelerin kilitlenmemesi, yüksek performans ve sade arayüz. Benim gibi bütün bunlardan yana tercihinizi kullanıyorsanız IE9 sizin için çok önemli bir atılım olmuş diyebilirim. Bunun yanında eğer halen modern ve performansı yeni nesil web sitelerini kaldıracak, onlarla uyumlu bir tarayıcı arıyorsanız yine bu alanda önemli bir seçim diyebilirim. 

Yeni IE’de neler yeni? 

İlk olarak dışarıdan baktığınızda bambaşka bir arayüzle karşı karşıyasınız. IE9, Google Chrome’a eski Internet Explorer’lara benzediğinden daha çok benziyor. Bütün kontroller tabların en sağına alınmış, kontroller oldukça rahat erişilebilir durumda. Ayrıca IE8′de tahtını kaybeden menü çubuğu da artık yok.

Bir diğer tasarım değişikliği de pencerelerin ve düğmelerin renklerinin web siteleriyle uyumlu hale gelmesi. Bunu en rahat gözlemlemek için hemen Twitter.com’a girip adres kutusundaki adresi yanındaki ikondan görev çubuğuna taşıyabilirsiniz. Bu sayede oluşan linke her tıkladığınızda sayfa bir web sayfası değil de kendine özel bir uygulamanın penceresi gibi açılacak, sadece bununla da kalmayacak, bazı sıkça yapılan işlemleri de o linkin sağ tuşuna yerleştirecek. İşte size ekran görüntüsü, belki bu sayede daha net anlaşılır:

Bunların sadece arayüz değişikliği ve makyaj olduğunu farkında olmadığım sanılmasın. Bir miktar Google Chrome bir miktar da kendilerinden kattıkları özellikler kullanımı kolaylaştıran şeyler. Ancak esas değişiklik artık Firefox’un ve Chrome’un son sürümlerine kafa tutan bir Javascript performansında ve ekran kartınızı kullanan grafik motorunda.

Bu konuda çok test yapıldı, çok yazıldı çizildi. Bir takım grafiklerle şu kadar hızlı bu kadar yavaş demek yerine özet geçeyim: IE9 bu alanda kendini ispat edecek kadar hızlı. Zaten esas tanıtım oturumundan sonra hemen arkada indiğimiz alanda onlarca web sitesi yeni IE9 HTML5 ve Javascript hızlandırma fonksiyonlarıyla neler yapılabileceğini gösterdi. Bunlarla ilgili geniş bir programı da yine daha önce LG Blogger Forum’daki gibi Kafa Kafaya’da bulabileceksiniz.

Özetle

Arayüz tasarımı ve fonksiyonlar açısından çok ileri gitmiş ve görünüşe göre direkt Google Chrome’u rakip olarak gören bir Internet Explorer ile karşı karşıyayız. Zaman içerisinde herkesin geçeceğini düşünürseniz oldukça yaygın bir tarayıcı olduğunda HTML5 ve CSS3 gibi pek çok güncel teknolojiye destek vermesi sayesinde de web yazılım geliştiricelerinin işini oldukça kolaylaştıracağı müjdesini verebilirim. Bekleyelim, görelim.

Çok uzun süre değil.. bundan topu topu 2 yıl evvel bir PR şirketinde çalışan arkadaşımla “her sene şu IFA’ya dünya kadar gazeteci götürüyorsunuz.. bir tane blogger davet etmiyorsunuz. kendi cebimizden bu tip organizasyonları takip etmek çok mümkün değil, destek olun da bir IFA havasını soluyalım” dediğimi çok iyi hatırlıyorum. Aradan geçen süre zarfında tamamen benim insiyatifim ve taleplerim dışında gelişen bir süreç sonunda 2010 IFA’ya, Berlin’e davet edildiğimde epey heyecanlandığımı itiraf etmem gerek.

“IFA Berlin de ne?” diyenler olacaktır aranızda.. IFA “Internationale Funkausstellung” kelimelerinin kısaltması – anlamı da Wikipedia’ya göre “Berlin Uluslararası Radyo Fuarı” oluyor. İsmi değişse de zaman içerisinde Avrupa’nın önde gelen tüketici elektroniği fuarlarından biri olan IFA Berlin, 1926′dan bu yana süren geleneğin sonucu olarak senede bir defa Berlin Messe’de düzenleniyor. Aklınıza gelebilecek tüm büyük markaların televizyondan bilgisayara, projektörden ses sistemlerine, fotoğraf makinelerinden elektrikli süpürgelere kadar son kullanıcı olarak hayatımıza giren neredeyse her çeşit elektrikli cihazın bir nevi podyuma çıktığı yer.

Bu yıl ise daha önceki yıllardan farklı olarak LG, IFA’da farklı bir insiyatif oluşturmuş ve IFA 2010 çerçevesinde dünyanın dört bir yanından teknoloji blogu tutan blogcuları LG  Blogger Forum 2010′a davet etmiş, sağolsunlar diyerek ben de davete icabet ettim.

Katılanların hepsi (ki Şili’den İspanya’ya, Kore’den Güney Afrika’ya ABD dışında her yerden katılımcı vardı) birbirinden değerli blog yazarları ve online dünyanın kendi ülkelerinde kendi alanlarında en popüler isimleri. Kimisi dergilere de yazıyorken kimisinin kendi TV programı var. Pek çoğu geçimini blog ve yan aktivitelerden sağlıyor, yüksek trafikli sitelerinin sponsorları veya kurdukları içerik odaklı şirketlerden gelir elde ediyor. Benim gibi blog ve internet medyası işini yan iş olarak yapan az, hatta neredeyse yok gibi.

LG Blogger Forum’un konusu şu: hem blogger’ları LG ve genel olarak 3D görüntü ve ses sistemleri ile ilgili bilgilendirmek, hem de IFA’yı takip etmelerine imkan sağlamak. Bir de küçük yarışma var ki, 4 kişilik bir ekip olarak bize verilen Fujifilm Real 3D W3 kamerayla 3 boyutlu fotoğraflar çekerek bu yarışmayı kazandığımı da not düşmemde yarar var ;)

Brifing ve IFA’yı takiben ilk günün gezisi başladı. IFA’ya direk LG pavyonundan giriş yapınca aşağıda bizi şöyle bir manzara karşıladı:

İnanın canlı versiyonu çılgın bir etki bırakıyor ve bir anda kendinizi büyülenmiş hissediyorsunuz. Bu kadar çok paneli yan yana görüp bir de ortamdaki 3 boyutlu ses düzeninden etkilenmeyen biri olmadığını söylememde yarar var.

IFA’da LG Home Electronics, pek çok yeni ürün tanıtıyor. Bunların başında da NANO dedikleri Full LED LCD’ler geliyor. Bu cihazların en önemli farkı çok fazla aydınlatma bölgesine sahip olmaları ve panelin ön yüzüne ışığı daha iyi dağıtarak daha yüksek kontrast oranı sağlayan bir de NANO film katmanı içermeleri.

Bu noktada kısa bir bilgi de ekleyeyim. LED TV’ler aslında standart LCD ekranların flüoresan yerine LED ile aydınlatılmasından mütevellit ürünler. Uygun fiyatlı modeller çerçevenin yanlarından aydınlanırken üst uç modeller panelin arkadan aydınlatmalı ve fakat daha kalın(derinlik olarak) cihazlar oluyordu. LG’nin IFA’da tanıttığı modelde ise tüm panelin arkasında LED’lerle aydınlatma sağlanırken boyut inanılmaz ince tutulmuş.

Burada bir miktar film hilesi var diyebilirim. Bu kadar ince bir panel üretmenin çok kolay olduğunu söylemiyorum ancak gerek kalınlığı düşürmek, gerekse ergonomi ve güvenlik adına panelin üzerinde durduğu ince ayak aynı zamanda pek çok donanımı da içinde barındıran bir nevi bilgisayar kasasını ayırır gibi altta bir kutuya ayırmışlar. Bunu tüm üreticiler yaptığı için.. hatta LG’nin kutular da epey ince olduğu için çok da kaale almayın derim. 8.8 mm kalınlığıyla 1 cm’den bile ‘ince’ olması zaten yeterince etkileyici. Merak edenler için model numarası LEX8 olacak bu televizyonun fiyatı bir süre daha “herkese göre” olmaktan uzak olacak (6600 € düzeyinde – ancak etkileyici) Birkaç fotoğrafı şöyle paylaşayım, tamamen kendi çekimim:

Bir diğer ilginç LG ürünü de yeni nesil 3D projektörler. Bunların başında tabii ki CF3D model numaralı 3D (3 boyutlu) projektör. Benim sevdiğim türden polarize gözlüklerle 200″ boyuta kadar görüntü verebilen ve FullHD çözünürlüğe sahip bu projektör 100 Hz tazeleme hızıyla da aksiyon sahnelerine uygun. Bize IFA’daki deneme odasında izlettikleri kısa görsel şölenden sonra yavaş yavaş 3D TV konusunda bilinçlenme ve beyin yıkanma sürecinin etkilerini görmeye başlamıştım ki soluğu dışarıda aldık :)

Bu noktada yine LG Blogger Forum 2010′da paylaşılan bilgilere değineceğim. LG bu ürününde tek mercekli ve iki görüntüyü üst üste verebilen bir yapı oluşturmuş. Bu sayede her ne kadar gördüğüm en ufak projektör olmasa da oldukça kabul edilebilir boyutta bir kasaya 3 boyutlu projeksiyon sistemini sığdırmış ve iki mercekli çözümlerde yaşanan kalibrasyon/ince ayar gereksinimini de ortadan kaldırmış. Daha önce ne yazık ki hiç 3D projektör görmediğimden karşılaştırmayı profesyonel sinema salonları ile karşılaştırmam gerekirse.. artısı var eksisi yok diyebilirim. Elbette 200″ ya da bizim terminolojimize göre 500 ekran düzeylerinde bir perdede IMAX deneyimi verdiğini söyleyemem ancak eğer yeterince yakından izlerseniz kendinizi filmin içinde hissetmenizde şaşılacak bir şey yok. Sanırım benim en çok etkilendiğim ürün olan THX 3D sertifikalı plazma TV serisinden de tek artı yanı bu: 200″ gerçek bir sinema deneyimine evinizdeki en yakın şey.

Ne diyorduk.. evet efendim. Belki pek çoğunuz 8.8 mm kalınlığındaki LCD’den veya şu ana kadar bahsetmediğim ve fakat bahsedeceğim 31″ boyutundaki OLED TV’den çok etkilenecektir. Ancak olduk olası plazma TV’nin görüntü kalitesini daha üstün tutan ben, her ne kadar evime LCD aldıysam da bu yıl gerek LG gerekse diğer standlardan gördüğüm kadarıyla plazmaların yeniden yükselişinin başlangıcı olacak. Özellikle FullHD plazma panellerin en önemli avantajı emsallerine göre büyük olmaları. Yeni teknolojiler sayesinde güç tüketimi zaman zaman daha bile düşük seviyede seyrettiğini pek çok yerde gözlerimle gördüm. O zaman ne dezavantajı kaldı diye sorduğunuzu tahmin edebiliyorum.

FullHD olmayan plazma paneller epey uygun fiyatlara düşmüşken FullHD ve özellikle de büyük panellerde rakamlar halen uçuk gelebiliyor. Bu sorunu aşmaları biraz daha zaman alacaksa da eğer 40″ ve üzeri bir TV seçecekseniz görüntü kalitesinden ötürü üst uca plazmaları eklemeniz gerekiyor. LG ise IFA’da tanıttığı amiral gemisi PX950N’in görüntü kalitesiyle beni benden aldı. Elbette bunun bir nişanı da olacaksa o da THX 3D sertifikasyonu olmalıydı ki onu da eksik etmemişler, eksik olmasınlar.

Uzun uzadıya daha çoook anlatacak şey varken bizi davet eden LG Home Electronics’in IFA’da tanıttığı ürün sayısı 20′ye yakın ve bunların çoğunluğunu da 3D televizyonlar ve görüntü sistemleri oluşturuyor. Hal böyle olunca bir de üzerine LG Blogger Forum’daki bilgi bombardımanının ardından beynimin epey yıkandığını itiraf etmem gerek. Ancak buraya kadar okuduysanız size bir de bilgi vereyim: bütün fuar organizasyonu ve LG pavyonundan ürünlerin canlı canlı görüntülerini de Kafa Kafaya’da bulabileceksiniz. O zaman bu satırları da güncellemiş olurum.