De eerste schuine mop
Ik weet nog goed dat mijn vriendje op de lagere school zijn eerste `schuine´mop vertelde. Hij deed het niet een keer maar wel dertig keer. Het lukte hem haast nooit het einde van de mop te halen zonder halverwege schaterend dubbel te klappen van de voorpret waardoor je als luisteraar nauwelijks idee had waar de mop over ging. Maar goed, de 27e keer begreep ik de mop en ook dat mijn vriendje begrepen had dat er iets was met het woord ´toverballen´. Maar of hij de clou begrepen had? (zie onderaan voor de mop). En dus hadden we allebei plezier: hij omdat hij een schuine mop vertelde, ik omdat hij zo moest schateren en hij de clou net verkeerd vertelde. 

Samen lachen is een groot goed. Als je ergens om kunt lachen krijg je meer lucht en ruimte om bijvoorbeeld het probleem of je eigen gekkigheid te relativeren. Niet voor niets luidt de uitdrukking: lachen is gezond! Nu zitten veel mensen met het punt dat ze wel willen lachen, maar dat ze zichzelf niet zo grappig vinden. Gelukkig maar! Mensen die zichzelf bij voorbaat grappig vinden, zijn vaak helemaal niet leuk. De lol, het lachen ontstaat vaak als je samen met iemand aan het praten bent en dan opeens de humor in kunt zien van de situatie of om hoe iemand doet. 
Als provocatief coach is je humor een belangrijk onderdeel van je manier van doen.

Je kunt jezelf goed helpen om de humor van dingen in te zien en daarmee jezelf en de ander de kans te geven hartelijk te lachen om de ellende en de gekkigheden. Ik geef drie tips. Als je ze in onderstaande volgorde toepast heb je de meeste kans op het gewenste resultaat: hartelijk gelach.

Tip 1: Besluit vooraf dat het leuk wordt
Besluit voordat je een gesprek met iemand hebt dat het leuk gaat worden. Ja, er zullen misschien problemen op tafel komen, maar we weten allemaal ook dat aan problemen grappige kanten kunnen zitten. Bovendien is de persoon met wie je gaat praten leuk! Verzin drie leuke dingen aan de persoon en sta jezelf toe daar alvast goed om te lachen. (Ha, ha, ha, hij heeft zulke lieve ogen. Ha, ha,ha, ze kan zo lekker doortastend zijn!)

Tip 2. Begin zelf met je mond en je ogen in de lachstand te zetten
Het is wonderbaarlijk, maar onze hersenen reageren op onze spieren. Als we onze mondhoeken omhoogtrekken en onze ogen laten twinkelen (een beetje druk op zetten en samenknijpen) dan zul je zien dat onze hersenen dat duiden als ‘vrolijk’’lachen’. Handig om te weten, dan breng je jezelf alvast in de stemming.

Tip 3. Begin te lachen
Een ander fenomeen: lachen werkt aanstekelijk, net als gapen. Probeer maar eens niet mee te grinniken met het volgende filmpje. Je komt er dan waarschijnlijk ook achter dat te lang doorlachen echt niet leuk meer is.
Maar gebruik het feit dat lachen aanstekelijk werkt en begin!

Nu weet ik wel dat er allerlei bezwaren in je hoofd opkomen. Weet je wat? Neem ze eens niet zo serieus! Probeer de tips gewoon eens uit. 

De mop
Goed, hier is dan de mop zoals mijn vriendje hem vertelde.
Er kwam een vrouw bij de dokter (hier begon mijn vriendje al licht te proesten). De vrouw zei, 'dokter hoe kan dat nou ik heb 5 kinderen en allemaal hebben ze (hier moest hij vreselijk lachen) verschillende kleuren haar! (Nu moest hij even bijkomen van de lach voor hij verder kon): de een heeft wit haar, de ander zwart, de derde rood, de vierde groen (en weer barstte hij in lachen uit) en de vijfde geel haar. Nu ben ik zwanger en maak ik me zorgen. Hoe kan dat toch?' 'Nou' zei de dokter, (nu kon mijn vriendje bijna niet meer verder van het lachen en de volgende woorden werden al gierend van de lach uitgesproken): 'eet uw man soms toverballen?'

Goed he, zoveel plezier te hebben om zo'n mop! 

Veel lol en gelach toegewenst de komende tijd.

In deze lessen leert u te provoceren met warmte en humor. Opdat de klant meer resultaat, zelfvertrouwen en plezier heeft. En u natuurlijk ook. Ongetwijfeld heeft u de eerdere lessen in praktijk gebracht en bent u meer dan onfatsoenlijk geweest en hebt u met verve gewipwapt, heerlijk aan het probleem gemorreld, veel emoties opgeroepen, gepaste en ongepaste cliché´s in het gesprek gegooid, de cliënt nauwkeurig geïmiteerd, realiteitszin bijgebracht en de zaken flink overdreven. (Ter herinnering lees de eerdere lessen op deze site.) Nog even de essentie van provocatief coachen:  

Basishouding van de coach: warmte, humor, uitdaging 
Doel: zelfvertrouwen, durf, beweging.  
Aanpak: Ontregelen, verwarren, verrassen 
Gedrag: ontkennen, overdrijven, de spot drijven, advocaat van de duivel spelen, dramatiseren, absurde ideeën erin gooien, om maar eens wat te noemen.

Introductie

Klanten komen bij je met een probleem, een vraagstuk. Ze willen van de coach een oplossing. Natuurlijk weten de meeste klanten wel dat ze zelf aan de bak zullen moeten, tot inzichten moeten komen en waarschijnlijk hun eigen oplossing aan moeten dragen. Maar we weten allemaal dat diep in hun hart ze hartstochtelijk hopen dat door een wonder het probleem is opgelost.

Dus waarom niet de klant geven wat die graag wil? Waarom geloven we toch zo hardnekkig dat klanten alleen veranderen als ze het probleem geanlalyseerd en de oplossingen benoemd hebben? Onzin! Veranderen kan op vele manieren. Ook door een wonder. Daar staan de heilige boeken tenslotte ook vol van en dat is niet voor niets.

We gaan dus voor een wonder zorgen.

We maken gebruik van de wetenschap dat suggestie en verlangen voor 90% het werk doen. Als de klant het verlangen heeft, geven wij de suggestie.

" Verlangen en suggestie leiden tot een wonder!"

Zorg ervoor dat je in de staat van de `wonderdokter´komt. Jij bent degene die straks het wonder gaat laten voltrekken. Het is dus belangrijk dat je geheimzinnig en ook zeer overtuigend overkomt.

Geheimzinnig omdat het over een wonder gaat. Dat kunnen we nooit precies verklaren. Zeer overtuigend omdat jij de `dokter´ bent.

 Maak het geheimzinnig 

Trek de aandacht van de klant  met uitspraken als ‘je leven zal nooit meer hetzelfde zijn als je weet wat ik weet’, Vertel niet gelijk je oplossing. Maak je stem wat zachter en lager. Laat nu en dan stiltes vallen, kijk de ander indringend aan.

 Maak het overtuigend 

Zet je borst wat op, gebruik een lage stem. Laat je zinnen met punten eindigen. Dus niet aan het eind met je stem omhoog gaan. En niet vergeten: blijf serieus kijken.

" Een ons suggestie is meer waard dan drie kilo analyse."

De situatie is als volgt: de klant wil graag meer zelfverzekerd overkomen. De coach heeft dat verlangen op alle mogelijke manieren geprovoceerd (niet doen! Oh, wat verschrikkelijk dat je zo verlegen bent, Maar wees nou eerlijk: dat zit toch helemaal niet in je? Etc.) Toch wil de klant nog steeds. Maar om nou te zeggen dat hij in de tussentijd stappen heeft ondernomen om ander gedrag te tonen…nee. Tijd voor de wonderdokter.

 Klant: Ja, ik weet wel dat jij het niet nodig vindt, maar ik wil toch graag meer naar buiten treden, meer zelfverzekerd zijn. Dat is toch niet zo gek?

Coach (met een peinzend gezicht): Mmm, je hebt gelijk en weet je, ik denk dat ik iets weet wat jou kan helpen. Wat zeg ik!  Niet alleen kan helpen, maar je ander mens kan maken.

K (wantrouwend): Wat dan..

C: Niet zo snel, je tijd moet wel rijp zijn, je moet wel echt willen en je realiseren dat je leven, ja jijzelf nooit meer hetzelfde zal zijn.

K: Nou dat klinkt wel heel dramatisch...

C: We hebben het dan ook niet over zo maar iets...

K: (nieuwsgierig) Kom maar op dan, ik ben er klaar voor.

C: Ja, maar dan moet je het wel heel serieus doen!

K: (Trekt ernstig gezicht): Oké.

C: (Haalt diep adem, ademt langzaam uit, en zegt met een zware, rustige stem): Je staat op het punt de drempel over te gaan. Nog even en je zult krijgen wat je verlangt. Ik ga je iets geven wat jou de weg zal wijzen. Maar eerst vraag ik je samen met mij te concentreren. Dus doe je ogen dicht en concentreer je op het gevoel van zekerheid dat je wilt hebben. Zodra je het voelt zend je het in gedachten naar mij.

K: Doet ogen dicht en lijkt zich te concentreren.

C: Zend het maar na mij….Ja, ik voel het, er komt een woord bij me op, het woord dat de deur opent naar jouw zelfverzekerdheid!

K: Grinnikt ietwat gegeneerd.

C: Doet de ogen open en pakt een papiertje, schrijft er iets op, vouwt het papier op. Zegt: Ik ga je dit papier geven, maar alleen als je me belooft dat je het elke avond voor het slapen gaan en iedere ochtend bij het wakker worden hardop leest. Gedurende een maand. En dan zal het wonder voltrekken.

Overhandigt het papier: Nee, nog niet kijken. Pas vanavond. Beloof het me!

K: (Nog steeds een beetje gegeneerd): Goed ik beloof het.

C (op gewone toon): Zo dan zijn we klaar. Gefeliciteerd! We hoeven nu alleen nog maar te wachten tot het wonder voltrekt!

 Huiswerkopdracht:

Oefen met heel gewone dingen in het geheimzinnig en overtuigend spreken. Dus als iemand je vraagt: wat eten we vanavond? Dan kun jij met je meest mythische stem zeggen: vanavond wordt een maaltijd om nooit te vergeten. Je zult merken dat al je zintuigen verrukt zullen worden, ja, dat jij zelf in een hogere sfeer terecht zal komen!

 Filmpje

 Jazeker kun je beïnvloeden!

 Veel gestelde vragen

Maar dit gaat een klant toch niet doen?

Misschien niet, maar de suggestie dat hij zelf de deur open kan doen en het verlangen zelfverzekerder te worden zullen zeker effect hebben.

Het is toch een belachelijk toneelstukje van de provocatieve coach?

Hé, hé, niet zo denigrerend! In werkelijkheid wordt het door coach en klant samen gedaan. Het is aan de ene kant een spel, aan de andere kant serieus. Dat is de kracht. En vergeet niet dat we dit allemaal doen om het doel van de provocatieve coach te bereiken: zelfvertrouwen, durf, realiteitszin, beweging.

Maak plezier, daag uit en hou van elkaar!

Welkom bij de achtste les in de lessenserie Provocatief Coachen! In deze lessen leert u te provoceren met warmte en humor. Opdat de klant meer resultaat, zelfvertrouwen en plezier heeft. En u natuurlijk ook. Ongetwijfeld heeft u de eerdere lessen in praktijk gebracht en bent u meer dan onfatsoenlijk geweest en heeft u met verve gewipwapt, heerlijk aan het probleem gemorreld, veel emoties opgeroepen, gepaste en ongepaste cliché´s in het gesprek gegooid, de cliënt nauwkeurig geïmiteerd en met de neus op de realiteit gedrukt. (Ter herinnering lees de eerdere lessen op deze site.) Nog even de essentie van provocatief coachen:  

Basishouding van de coach: warmte, humor, uitdaging
Doel: zelfvertrouwen, durf, beweging.  
Aanpak: Ontregelen, verwarren, verrassen
Gedrag: ontkennen, overdrijven, de spot drijven, advocaat van de duivel spelen, dramatiseren, absurde ideeën erin gooien, om maar eens wat te noemen.  

Instructie en huiswerkopdracht

Let op! Dit is een deel uit ons boek Lachen met lef!

Overdrijven betekent dat je alles wat je doet groter maakt. Niet een beetje, maar heel veel groter. In de tabel hieronder zie je hoe dat werkt. De linkerkolom beschrijft hoe coaches zich normaal gedragen. Daar tref je allemaal dingen aan die je bekend zullen voorkomen. Oké, glazig kijken mag officieel niet, maar wees eerlijk: het gebeurt wel eens. De rest valt onder contact maken, begrip tonen, communiceren. In de rechterkolom hebben we dit allemaal uitvergroot. Niet een beetje, maar flink veel. Daardoor wordt het gesprek meteen een stuk provocatiever: je daagt de ander uit om te reageren. Bovendien houd je de klant een lachspiegel voor! Kijk maar naar de laatste regel waar de coach de woorden van klant overdrijft en zegt dat het inderdaad hartstikke eng is. Als je die woorden ook nog eens fluistert, schreeuwt of uitschatert, dan schiet je klant geheid in de lach.

Oefening overdrijven (Dit is dus je huiswerkopdracht!)

Maak woorden krachtiger. Zeg niet 'goed', maar 'geweldig', 'van het grootste belang', 'uitermate zingevend'. Zeg 'op gezette tijden' in plaats van 'regelmatig'. Maak de zin ook langer, maak er een verhaal omheen. Ook hier gaat het weer om durven geloven in jezelf. Als je dat doet, gaan je stem, je lijf, de inhoud van wat je zegt vanzelf mee.

Stap 1: Vertrouw op je impulsen

Je hebt een impuls. Die zet je in. Je gaat harder praten of juist zachter, met je mimiek spelen, de inhoud groter maken.

Stap 2: Zet door

De klant kan in eerste instantie misschien verbaasd reageren of je raar vinden. Daardoor kun je gas terug gaan nemen. Of misschien doet de klant wel gewoon mee en ga je juist daardoor twijfelen. 'Hij stelt zoveel vertrouwen in me en ik doe maar wat!' Als je toegeeft aan deze gedachte zeg je nee tegen je eigen impuls. Zeg ja! Ga door, vertrouw erop dat je wel ergens komt en dat het goed is wat je doet. Juist als je doorzet gaat de klant vaak alsnog lachen.

Stap 3: Fantaseer door

Als je ja zegt tegen je impuls is de weg vrij om door te fantaseren op je eigen gekkigheid. Voel je dat je wilt opstaan? Doe het. Krijg je een nieuwe associatie? Gooi hem eruit! De coaches in de onderstaande voorbeelden hebben het heus niet allemaal van te voren bedacht. Tijdens het gesprek komen de associaties op met sumoworstelaars en 'ich bin ein Berliner'. Het enige wat je hoeft te doen, is je fantasie volgen.

Stap 4: Durf gek te doen

Om te kunnen overdrijven is het belangrijk dat je gek durft te doen. De schaamte voorbij: je volgt je impulsen en maakt je er niet druk over of je vals zingt of raar overkomt. Als je echt gek durft de doen, is het effect van je boodschap veel groter! Dat komt door een aantal elementen.

·       Je kunt er langer bij stil staan: je boodschap wordt minder saai, blijft langer leuk. Kijk maar wat er gebeurt als je een verhaaltje vertelt aan kinderen. Als je monotoon voorleest, haken ze af. Maar als je stemmetjes nadoet, wordt het spannend.

·       De boodschap wordt veel minder bedreigend. Er ontstaat minder weerstand omdat je de klant meeneemt in iets geks. We weten allebei dat het niet klopt en dat maakt het makkelijk om door te gaan.

·       De boodschap blijft beter hangen, je hebt allerlei ankers. We hebben met een paar coaches vooraf de dvd bekeken om te kijken of de fragmenten werkten. Eén van hen zei over het Lemmingen-fragment (dvd fragment 14): 'Dit fragment heeft op mij veel indruk gemaakt. Ik kon het me moeiteloos en met details voor me halen, in tegenstelling tot andere fragmenten waarvan ik me vaag de strekking kon herinneren. Heel krachtig zo'n liedje, ik kan het me bijna woordelijk herinneren.' Frank zelf zei over zijn gesprek met Adélka (dvd fragment 13): 'Dat beeld van de Sumoworstelaar zal me wel lang bijblijven!´

Anneke op youtube! Ze geeft een voorbeeld van overdrijven. Klant is Anthea, die er maar niet toe komt voor zichzelf te beginnen. Ze is al door diverse coaches tijdens de opnamedag geprovoceerd en ze werd er niet vrolijker van. Foei! Dat is wel de bedoeling. Dus de hoogste tijd dat Anneke in actie komt: