PUPUTUPU

Women find time to bond at haldi kumkum

2012-02-09T06:44:00.000-08:00

Women find time to bond at haldi kumkum

Haldi kumkum can be called a function of women, by women and for women. Since it is a popular ceremony among married women, one finds them inviting their women friends and relatives to their houses. The women are then seen exchanging haldi (turmeric) and kumkum (vermillion) as a symbol of their marriage. Each woman also prays for the long life of her husband.
The haldi kumkum season starts after makar sankranti. During this function, women wear traditional clothes and mangalsutra. Borivali resident Megha Garad says, “I had hosted a haldi kumkum ceremony at my place last weekend. As it was a not a working day, my relatives who live far away were able to attend it. I gave my friends and relatives some gifts and made a tasty meal for everyone. Although most women prefer serving snacks, I decided to cook a meal since there several close relatives had come over.”
Whenever somebody hosts a haldi kumkum, she always makes it a point to distribute either til laddoos, gulachi poli or coconut. Each woman is also given a flower to take away as a gift. Most times, this return gift is some kind of an utensil. A local social worker had hosted a modest haldi kumkum ceremony for all married women of the village at a school compound. She had also called in a troupe to do a play on female infanticide.
“Even today, one cannot deny that female infanticide is rampantly practiced. My aim was to educate women on this issue and I was extremely happy with the positive response I received from the women. Besides, I gave everyone a plastic container as a return gift,” said the social worker, whose haldi kumkum ceremony was attended by approximately 2,000 women.
Virar resident Richa Sharma also put her best foot forward at her haldi kumkum ceremony. She believes that haldi kumkum is when women get a common platform to meet each other and enjoy themselves.
“Haldi kumkum ceremonies begin after makar sankranti and end on ratha saptami. Very rarely is there any programme that is held for the women folk especially. Whenever women are at a haldi kumkum ceremony they get a chance to open up and be them elves. This is because they are only surrounded with women and so there is a greater amount of comfort level,” Sharma said.
At her haldi kumkum, women sang songs and danced. She gifted the women a plate with tilgul, til laddoos and snacks.

Music is what emotions sound like

2012-02-09T06:32:00.001-08:00

Music is what emotions sound like

Collegian Juie Shah shares the story of how she and music found each other

I was eight years old. Tiny, pigtailed, frail and bony. One could totally lose me in a crowd. The only thing that one could probably notice in me was my eyes. No, they weren’t exceptionally beautiful or brilliantly colored. They were a normal pair of eyes but they always had a humongous question mark in them.
People thought I was lost and quiet but my mind was very talkative and excited. It was always running and exploring the nooks and crannies of the small little universe I had formed in my head. I wasn’t a curious annoying child who would keep asking her parents 50 questions in a minute, but if my mind could talk it would surely be annoyed by the questions I was asking. Probably, it hated me.
I had lost my grandfather that year. My grandfather was my world at that point of time. He used to take me for ice cream every day after school and we had a secret pact not to let my parents know. He would teach me art and music and he was the one who made me identify the different colours that make the world so beautiful and the different notes that seemed so pleasing to the ear. He had a hidden dream for me to become a musician. However merciless it sounds I felt happy the day he died because I remembered him telling me that when somebody dies they are free and reborn. I was happier about the fact that he was a child again, just like me, somewhere in this world.
That day when he died I went walking by the street. I live in a lane at the turning of the market. It is serene, away from the hustle and bustle of the market and has lush green trees. The day was beautiful and I went walking thinking about the beautiful memories I had with my daadu, that’s what I called him. I stopped outside a bungalow.
It was old looking, but huge and absolutely beautiful. It reminded me of fairy tales and it had a charm to it that made me feel like I’d find a treasure house of jewels inside. The curious self that I was, I walked into the bungalow. It had a huge lawn and a verandah. Suddenly I started hearing music. It sounded beautiful to my ear. It went from the sharpest of notes to the mildest of tones and something about it reminded me of a butterfly’s journey from flower to flower, and suddenly I saw a butterfly. I went closer and saw an old man who looked like my grandfather sitting and moving his fingers over black and white keys on a giant brown wooden box. Yes, I didn’t know that was called a piano. I stood behind a pillar absolutely amazed looking at him create sounds that seemed heavenly. My tiny little fingers itched to touch one of those keys to see how it feels. I felt happy and chirpy to hear his melodies. Suddenly, he stood up and saw me hiding behind the pillar. He called me towards him and I got frightened and ran away home.
All day I caught myself humming the tune he was playing. It slowly became a ritual for me to hide behind that pillar but then I started losing my fear and he gave me a candy every time we met but never spoke. That is how our relationship began. Short and sweet. Everyday I saw the yellow butterfly in his lawn, everyday I heard him play and everyday I was given a fruit candy. Then one day I started humming and singing to his tunes and then we had a relationship of me singing and him playing. He smiled at me acknowledging my voice and I always sang louder and better when he did. We had a relationship far more than the boundaries of words. We had a relationship of music, because I started making a language out of the music he played out of the magical wooden box. Few notes made me smile, while few alarmed me… there were few that reminded me of colors and few that matched the evening so perfectly…but then again there were few that were so low and so serious that they made me sad. I hummed a melody with aah’s and ooh’s and he smiled. Nobody knew that half an hour of my life. A year passed and the first thing he told me in a broken, fragmented yet very clear voice was “Child, your voice has the power of bringing emotions. When you sing, no words are required”. I said “Thank you”, took my candy treat and walked away. I never realised what the butterfly meant but I was happy seeing it fly around every day. I felt like how I enjoyed his music, she must be dancing to it too.
Like all stories end, this too ended. I had my final exams for a week and I was caught up with studies. The day it got over I rushed to his bungalow to sing to my hearts glee. This time I saw the butterfly near the gate, as I went in I saw people dressed in black around a casket. I knew he had reached where my grandfather was.
Suddenly a millions thoughts started swirling in my small little head. I was wondering who would give me my daily dose of heaven. I realised it was the end of my singing because somehow the only person I could sing my heart out was him. Suddenly the butterfly came and started flying around me like it wants to tell me something. It circled me twice and then started flying away towards the verandah. It flew to the piano and rested there and that’s when I realised it was a sign. A sign that was probably telling me something. Next to it I found a note which said, “To the little girl who made my world so beautiful”.
That’s when everything made perfect sense. My grandfather’s dream of me becoming a singer, a stranger, a piano and heavenly music were signs showing me that music was probably the right thing for me. Since then the piano has been my best friend and my songs have been my emotions, and I owe it all to my stranger.

Churchgate-Dahanu train services unlikely to start Western Railways have informed the Bombay high court that train services for commuters travelling from Churchgate to Dahanu will not start because the railways are falling short of resources

2012-02-09T06:23:00.000-08:00

Churchgate-Dahanu train services unlikely to start

Western Railways have informed the Bombay high court that train services for commuters travelling from Churchgate to Dahanu will not start because the railways are falling short of resources

Hopes of getting direct transport services from Churchgate to Dahanu have been ruined. Western Railway (WR) authorities have informed Bombay high court about its inability to start services because it does not have the resources to do so. The high court asked WR last month whether they are waiting for anyone to inaugurate the services, that was to be started in 2007.
The inconvenience caused to commuters from Dahanu, due to the low frequency of trains has been a major issue in the western line. Apart from the Dahanu commuters, residents of Mira Road and Bhayandar have often complained to authorities about the inconvenience in getting into crowded trains.
After the HC’s question to WR last month, commuters hoped that services would start soon. Most of them feel current transport services are a waste of time and money. Even, after WR’sreply to Bombay high court, commuters are demanding services at the earliest. A few commuters share their thoughts on the issue.

It is hectic for us to commute daily from Boisar to Borivali. I spend a lot of time travelling in local trains. Whatever the reasons there may be, the Western Railways should start the service as soon as possible
–Neha Vartak

Though train services are really the need of the hour, I feel the Western Railways should start services after installing the required infrastructure. Or else it would put many lives at risk
–Ravi Vishwakarma

If Western railways increases the frequency of trains between Dahanu and Virar, it would help solve many of the issues faced by commuters today. It would work out nicely for commuters and the government
as well
–Viplesh Gharat

Instead of citing reasons, WR should immediately start the services. There are many people who travel to city daily to earn their bread and butter. If the services are started, many would be able to save time and use it for other work
— Hitesh Kini

Agneepath Movie song Deva Shree Ganesha - Official Full HD Song hitik roshan, priyanka

2012-02-09T01:04:00.000-08:00

Agneepath Movie song

Deva Shree Ganesha - Official Full HD Song

hritik roshan, priyanka

Designer & Partywear Semi-Stitched Dresses

2012-02-08T08:29:00.001-08:00

Designer & Partywear Semi-Stitched Dresses

Click here for more Designer & Partywear Semi-Stitched Dresses

शिवसेनेसाठी निवडणुकीच्या घोषणा..!

2012-02-07T07:17:00.001-08:00

शिवसेनेसाठी निवडणुकीच्या घोषणा..! (कुणीही शिवसैनिक या विनापरवानगीने वापरु शकतो, इतर पक्षाच्या कार्यकर्त्यांनी (खास करून मनसेच्या) या चोरु नये)

१. मुंबईकरांचा दावा आहे, उद्धव ठाकरे छावा आहे
२. आम्ही मतदार कोणाचे, शिवसेनेच्या बाणाचे
३. आमचे मत कोणाला, शिवसेनेच्या बाणाला
... ४. जनता म्हणते इतिहास घडवु, मुंबईवर भगवा चढवु
५. मुंबईची एकच शान, शिवसेनेचा धनुष्यबाण
६. चहुदिशेला भगवे वारे, शिवसेनेला निवडुन द्यारे
७. गिरणीकरांचा शाप आहे, कॉंग्रेसला मत पाप आहे
८. मुंबईकरांचा विचार पक्का, उद्धव ठाकरे हुकमी एक्का
९. मुंबईकरांचा निर्धार ठाम, शिवसेनेचा धनुष्यबाण
१०. कहे बच्चा बुढा जवान, शिवसेनाका तिर कमान
११. आता जनता पेटली आहे, आघाडीला विटली आहे
१२. आम्ही सारे एक होऊ, शिवसेनेला निवडुन देऊ
१३. धनुष्यबाण कोणासाठी, मुंवईकरांच्या न्यायासाठी
१४. कॉंग्रेसचा असे एकच ध्यास, मुंवई करु पुर्ण भकास
१५. कॉंग्रेसला द्या मुठमाती, निवडा शिवसेना भाजपा युती
१६. भगवा आपला सच्चा आहे, कॉंग्रेसवाला लुच्चा आहे
१७. हिंदु सोडला वाऱ्यावर, ख्रिश्चन बाई डोक्यावर
१८. मुंबईकरांना जगवा म्हणे शिवसेनेचा भगवा
१९. शिवरायांची शान आहे, चिन्ह धनुष्यबाण आहे
२०. कॉंग्रेसचा हात म्हणजे, श्रीमंताले साथ अन गरिबाले लाथ
२१. कॉंग्रेसवाल्यांचा पंजा, गरिबाले करते गंजा
२२. कॉंग्रेस कसली भोळी आहे, लुटारुंची टोळी आहे
२३. कॉंग्रेसवाला दारावर, लाथ मारा बुडावर
२४. रक्षक हिंदुधर्माची , शिवसेना जिवाभावाची
२५. कॉंग्रेसवाला म्हणतो बरवा, पैसा अडवा पैसा जिरवा
२६. चालगा भाऊ वोटिंगले, मत देऊ बाणाले
२७. नातु पोरग बाप आजा, म्हणते धनुष्यबाण माझा
२८. कोणी सांगुदे कितिबी काय, शिवसेना लेका आपली हाय

__._,_.___

Best Marathi Websites काही चांगल्या मराठी वेबसाइट

2012-02-07T05:22:00.001-08:00

Top 33 Online book shops or stores in India

2012-02-07T00:35:00.000-08:00

Top 33 Online book shops or stores in India

Top 10 online shopping sites of India

2012-02-06T06:40:00.001-08:00

www.Shoponline.in : Online shopping has become a popular trend in India now. People have been enjoying the convenience of having their order shipped right to their doorstep. But people often get confused in selection of reliable sites as there are a plethora of sites, and everyone claims to be reliable. But in actual only few are up to the mark. Thus to facilitate you, here is our pick of top 10 online shopping sites.

www.ebay.in : eBay is one of India's leading online marketplace. It is an online marketplace where anyone can trade practically anything. It is a platform for the sale of goods and services by a diverse community of individuals and businesses. eBay users trade in more than 50,000 categories including collectibles, antiques, sports memorabilia, computers, IT and office, art, antiques, toys, dolls, stamps, comics, magazines, music, pottery, glass, photography, electronics, jewellery and gemstones, claims the company.

www.fashionandyou.com : Fashion and You is an invitation-only online destination. It features the best International & Indian designer brands in luxury, hi-fashion and lifestyle experiences for men, women, children and your home.

www.flipkart.com : It is an online chopping site that lets users shop various items including books, mobile accessories, cameras, game consoles, MP3 players, home and kitchen appliances and much more, online at discounted prices. It offer multiple methods to make payments for order: credit card, debit card, net Banking, e-gift voucher and cash on delivery. The order is generally delivered within 3-4 working days.

www.mygrahak.com : MyGrahak.com is said to be India's largest online SuperMarket. It sells a wide range of products like FMCG, Food, Non Food, Grocery, Rice, Gourmets and others. Attractive offers are also available for shopping online at MyGrahak.com.

www.futurebazaar.com : It is one of India's largest online retailers and is part of Future Group %u2013 owner of brands like Big Bazaar, Pantaloons & Central. It offers a wide range in cameras, consumer durables, home decor, home entertainment, appliances and electronics, mobile.

www.homeshop18.com : Homeshop18 is a virtual retailer operating in a multimedia environment that includes television, web, catalogue and print to sell high quality products and services directly to consumers across the country. It deals in books, movies and music, gifts and flowers, mobiles and accessories, camera and camcoders, electronics, computers and peripherals, toys and games and much more.

www.myntra.com : It is an online shopping destination for fashion and lifestyle products. It lets you shop online from the latest catalog of original branded products in apparel, footwear and accessories for men, women and kids.

www.snapdeal.com : The website claims to offer 50-90 per cent off daily discount deals in major cities of India. It is touted to be the one-stop-shop for availing discount coupons/vouchers for restaurants, spa, gyms, travel/holiday packages and other cool things in your city.

www.letsbuy.com : Letsbuy.com is an Internet retailer of branded Consumer electronics and IT products, which claims to offer more than 9000 products from top international and domestic brands. The company deals in technology products like notebooks, printers, networking, digital cameras, storage and Consumer electronics such as LCD TVs, mobile phones, MP3 players, gaming and home electronics.

www.mydala.com : It is a platform which gets you great deals you want in your city. It claims to offer deals each day - 40-95 per cent off on the best of restaurants, shopping, salons in your city.

Easing bedbug anxiety

2012-02-06T01:32:00.001-08:00

Easing bedbug anxiety

It seems like there has been a recent lull in reports about bedbug infestations, which makes it tempting to assume that the problem itself is going away. Unfortunately, experts on these parasitic insects warn of a big resurgence coming in the summer of 2011. The good news is that there is plenty you can do to prevent them.

Bedbugs are showing up in residences of all kinds, including apartment buildings, dormitories, and hotels, as well as in offices, retail stores, schools, theaters, and public transportation. Explanations for the resurgence of Cimex lectularius include increased international travel, changing pest control practices, resistance to pesticides, and lack of knowledge about how to control them. "But these are just speculation," says entomologist Dr. Richard Pollack. "The proper answer is, `We don't know.'"

What we do know is that they're back after a hiatus of nearly 50 years, and it's putting people's nerves on edge. No one likes the thought of bugs invading their homes and biting them (or their children) while they sleep. And the fear of getting or giving bedbugs can lead to problems with relationships, activities, and work. Worry over bedbugs also causes insomnia and may result in actions more harmful than the bugs themselves, including the misuse of pesticides and wasteful spending on dubious detection and eradication measures.

While it's true that bedbug populations are on the rise, many reports of bedbugs are false, says Pollack, who runs a bug identification laboratory and consulting service called IdentifyUS. He says that fewer than half the specimens submitted to his laboratory as bedbugs turn out to be bedbugs. Most are common household bugs, such as carpet beetles, which are often found in bedrooms (and don't bite). Still, we shouldn't let our guard down, and the first step is to "know thy enemy."

What are they?

Bedbugs are small, flightless insects (see photograph) that feed on the blood of (usually) sleeping people and animals. During the day, they hide in dark, protected places around beds, and their flat bodies allow them to squeeze into cracks and crevices in bed frames, headboards, and box springs and to tuck themselves along the seams of mattresses. They also hide behind baseboards, under wallpaper, beneath carpet edges, and amid clutter. Bedbugs tend to gather in cozy clusters of adults and nymphs, eggs, cast-off skin, and feces.

Photo courtesy Dr. Gary Alpert, Harold Arlan, and Richard Pollack

They feed for about five to 10 minutes, then return to their hiding places to digest the blood. When they excrete the remains of their blood meals, they leave dark reddish-black spots on sheets or the mattress. Bedbugs inject an anesthetic when they feed, so a bite is unlikely to be noticeable enough to wake you. When you detect bite marks, it's hard to know if bedbugs are responsible, since their bites tend to resemble those of other insects, such as mosquitoes and fleas. (Sometimes the bites appear as a suspicious row of dots referred to as "breakfast, lunch, and dinner.")

Not everyone reacts to bites (an allergic reaction to the bedbug's saliva), but those who do may develop itchy, red welts that can become secondarily infected through scratching. Most bites don't require treatment and will heal in a week. For severe reactions, treatments include antihistamines to suppress symptoms, topical steroid drugs such as hydrocortisone, and antibiotics (if a secondary infection develops).

While bedbugs are a nuisance and can be upsetting, they aren't known to transmit disease (their biology is a little different from bloodsucking insects that do transmit disease).

Keeping them away

Bedbugs easily hitch rides in luggage, backpacks, briefcases, purses, clothing, and furniture. Here are some measures you can take to minimize the chance of bringing bedbugs into your home:

Travel precautions.

When staying in a hotel, place your luggage on a table or luggage rack away from the bed and off the floor, or keep it in the bathroom. You may also want to bring along a large plastic trash bag to put your suitcase in. Don't unpack your clothes into drawers. Check mattress seams for dots of bedbug feces; if possible, inspect the headboard, bed frame, and underside of the box springs for signs of infestation. If you find anything that concerns you, discuss it with the management. Keep bed linens off the floor. Upon returning home, unpack directly into the washing machine (placed on the "hot" setting), or run your clothes in a dryer for about 20 minutes. Dry cleaning also works. Inspect and vacuum your suitcase.

Protecting your home.

Used furniture is one of the biggest sources of bedbugs. If you can't resist a bargain, inspect it very carefully before bringing it home. When visiting others, hang your coat and purse on a hook or in a closet away from the bedroom. If you live in an apartment, plugging holes and cracks in walls and around pipes, baseboards, and moldings may stop bedbugs (and other pests) from invading from adjacent apartments. Place your mattress and box springs in protective mattress and box spring encasements, which eliminate bedbugs' access to their favorite hiding places. Encasements are widely available in bedding stores and on the Internet.

Vande Mataram - Lata Mangeshkar

2012-02-04T07:40:00.000-08:00

Vande Mataram - Lata Mangeshkar

Marathi books at discounted price

2012-02-04T05:35:00.001-08:00

Unseen 40 Pictures From Riteish-Genelia's Bollywood Wedding

2012-02-04T01:03:00.001-08:00

Click Here For More Images

‘Guilty’ student ends life to prevent exam-related stress taking its toll on students, State board opens special helplines for the needy

2012-02-03T19:29:00.000-08:00

‘Guilty’ student ends life

to prevent exam-related stress taking its toll on students, State board opens special helplines for the needy

A 15-year-old girl in Andheri allegedly hanged herself as she had reportedly lied to her guardians about appearing for an examination.
The victim, Meghana Thakur, a Class 9 student of Gurunanak school in Andheri (East), stayed with her uncle’s family , since her parents are based in the extended suburbs of Virar.
Sources said Meghana had two exams on January 24. But due to pain in her ears, she arrived late at the exam hall and missed one of the exams. However, when her uncle asked her about it, she said that she had appeared for both exams.
On January 29, everyone from Meghana’s family had gone to celebrate her cousin’s birthday. Later, when her relatives could not find her at the party, it was learnt that she had returned home. When Meghana did not open the door for her family, the door was opened with a spare key. She committed suicide by hanging herself from the ceiling, said her uncle Pramod Naik.
Police officials privy to the investigation said that the girl was declared dead before admission. “Further investigation is on in the case,” said a senior police officer.
Sources said that a suicide note was recovered from the home, in which she mentioned that she was upset as she had lied about the examination to her uncle. She also thanked another teacher for letting her appear in the second paper.

NOW HOW TO SURVIVE A HEART ATTACK WHEN ALONE..

2012-01-31T22:07:00.001-08:00

NOW HOW TO SURVIVE A HEART ATTACK WHEN ALONE..

Since many people are alone when they suffer a heart attack, without help, the person whose heart is beating improperly and who begins to feel faint, has only about 10 seconds left before losing consciousness. However, these victims can help themselves by coughing repeatedly and very vigorously. A deep breath should be taken before each cough, and the cough must be deep and prolonged, as when producing sputum from deep inside the chest. A breath and a cough must be repeated about every two seconds without let-up until help arrives, or until the heart is felt to be beating normally again.

Deep breaths get oxygen into the lungs and coughing movements squeeze the heart and keep the blood circulating. The squeezing pressure on the heart also helps it regain normal rhythm. In this way, heart attack victims can get to a hospital.

Tell as many other people as possible about this. It could save their lives!! i will say If everyone who gets this broadcast sends it to 10 people, you can bet that we'll save at least one life.

Rather than sharing jokes please.. contribute by broadcasting this which can save a person's life!!!!

10 steps to be a celeb on Twitter

2012-01-31T08:06:00.001-08:00

10 steps to be a celeb on Twitter

I was recently introduced to someone as a ‘Twitter celebrity’ by an acquaintance. Whipping up enough modesty, I managed a fine balance between casual nonchalance and an air of importance as I shook hands with the person who didn’t quite appreciate the significance of my celebrity status. Not having seen my face even on a bottle of phenyl, and not being familiar with social networking or Twitter (what a Neanderthal!), the man stood delicately balancing feigned awe and confused familiarity. All in all it was a fine flop. Thankfully there are people who are familiar with Twitter and accord due importance to ‘sofame’ — social networking fame — a status so significant that we ought to have a phrase for it.

It does not matter if you do not have a shred of achievement to your credit, the fine grading system of Twitter allows everyone a dash, dose or dollop of sofame. The one with 100 followers would call a 1,000-follower user a celeb, and the 1,000-follower celeb doffs his hat at the 5k celebrity and so on, going up to the 24-carat 30-40k heavyweight celebs who get to rub virtual shoulders with the real world celebrities who also happen to be on Twitter. Given how much Twitter revolves around this class consciousness and being a 10-carat gold-plated Twitter celebrity myself, I thought it was my responsibility to share my time-tested, closely guarded secrets of becoming a Twitter celebrity.

n Learn the fine art of stalking: Pick 2-3 Twitter celebrities and 2-3 real world celebrities and stalk the replies out of them. Make sure you comment on every little thing they tweet including any auto gibberish from unlocked phones.• Adopt a celebrity: Twitter is a great place to collect victims. Be a social climber by being the ‘twight’ in ‘twining’ ‘twarmour’ and adopting a high profile author or journalist or film star and standing in the way of every barb aimed at them.

n Create controversy: When you cannot kiss ass, you kick butt. Pick a top celebrity or brand, rubbish them and enjoy the magic. Picking the right subject for this purpose is an art in itself which is a discussion for another day, another column.

n Be an askpert: Become the one people rely on for solutions to Kashmir, grow the nation’s GDP, eradicate poverty, wipe out terrorism and ensure world peace. Make sure you have an opinion on everything. No matter what the news, you ought to comment on it.

n Practise caste system: Maintain an illusion of celebrityhood and talk only to those who are at your follower count level or better still, above. Ignore small time users till they climb up the status ladder after which you could deign to acknowledge their existence.

n Be your own PR person: In a world where everyone is in a hurry, if you cannot promote yourself, who would? Find creative ways of highlighting praise, celebrity replies and comments. Any number of plugs on your own posts are forgiven if you hashtag them #selfplug or #shamelessselfpraise

n Candlelight crusader: Espouse a cause. Stand for something. Anything. Remember Miss World pageant? Making the world a better place? Go for it.

n Be the Informinator: Post links with such speed and frequency that don’t allow people enough time to click on them but at the same time be impressed that you know so much more than all their generations put together.

n Simon them: If there is no pleasant bone in your body, worry not. Snarky sells, rudeness rocks, impudence impresses. The more offensive you get, the faster you zoom towards sofame.

n Joke machine: If you are mildly funny, consider it your duty to mark every occasion, every event, every hashtag and basically everything with a funny tweet. You are not allowed to post anything that you do not consider funny. It does not matter what others think.

There you go. Remember, when you finally become a celebrity, learn to pooh-pooh celebrity status by dismissing those who call you a celebrity. This is best achieved by practising the it’s-no-big-deal smile and i’m-like-everyone-else shrug. Welcome to my world!

Weighing down consumer rights Temporary 2006 amendment to weights & measures rules pushed through sans discussion, still in force

2012-01-31T06:50:00.000-08:00

Weighing down consumer rights

Temporary 2006 amendment to weights & measures rules pushed through sans discussion, still in force

A 2006 amendment to the Standards of Weights and Measures (Packaged Commodities) Rules omitted the mandatory requirement for manufacturers of packaged consumer goods to maintain standard weights. The decision, a DNA investigation found, was pushed through without discussion or consultation with consumer rights group.
What’s worse, the amendment was introduced on a trial basis. It was decided that the ministry would study the impact of the change on consumers and roll back the decision in case it had an adverse effect.
However, for six years, the ministry has not conducted a study on the impact and the amendment remains in force.
“It was agreed to go ahead with the amendment only as a temporary measure to understand its benefits to the Indian consumer,” said Bejon Mishra, who represented the Consumer Coordination Council (CCC), a consumer rights organisation. A top management employee with a leading fast-moving consumer goods (FMCG) company who was part of the amendment process seconded Mishra’s views.
However, DS Chadha, who represented the Confederation of Indian Industry (CII) on behalf of FMCG companies, said there was no such declaration while amending the rule.

Over the past three years, the amendment has allowed FMCG companies to make a killing by reducing the packaged weight of a product, but keeping its price unchanged.
Documents with DNA and interviews show that FMCG companies influenced the government to amend the SWMPC Rules, 1977. The rules provided for standard weights for consumer goods. Amendment of rule 5 allowed manufacturers to pack products in various non-standard weights. The minutes of meetings held to discuss the changes suggest that the amendment was carried out without much discussion.
“This (lobbying) has been going on since I joined the consumer movement in India in 1983. I presume it must have been there even before that,” said Mishra, who attended the meetings to discuss the amendment to the SWMPC rules.
The government defended itself saying all stakeholders were involved in the process. However, those who represent consumer interests say they were unaware of the amendment and failed to recall attending such meetings even though their names feature on the list of attendees. “I do not remember attending a meeting to discuss non-standard weights,” said Shri Ram Khanna, who is said to have represented VOICE, a New Delhi-based consumer rights organisation. “This amendment came as a complete surprise.”
“The secretary also said that the third schedule to the rules providing for standard sizes is not entirely based on metric system and it is high time that the same is done away with to let the consumer decide what he wants,” according to the minutes of a meetings held in Delhi on April 6, 2005. Besides this, there is no mention of the rule anywhere. Another meeting was held in Mumbai on May 28, 2006.
“There was no reference to rule 5 in the file given to me by the
consumer ministry under the RTI Act,” said CJ Karira, an RTI activist from Hyderabad, who has been pursuing the matter since the amendment came into force. He was allowed to inspect the file in December 2008, six months after he filed the RTI query.
In response to another RTI query, the ministry said four to five seminars were held to discuss the amendment, but no information on the details of the conclaves were provided. “The amendment balances the interest of the consumer and industries… it allows industries to adopt new pack sizes as per consumer demand,” the RTI reply said. “Why is there no explanation given about the kind of research done by the industries or the department of consumer affairs to justify consumer demand in response to my RTI query?” asks Karira.
Managing director of Gujarat Co-operative Milk Marketing Federation Limited (Amul) RS Sodhi said millions of customers have been cheated because of the amendment as the sizes of packs they buy have been reduced. “We received several complaints about FMCG companies hiking product prices directly even though there is no increase in the cost of raw material. They also take indirect hikes by reducing the weight (in terms of grams) of the product,” said BN Dixit, legal metrology, ministry of consumer affairs, adding that the rule was amended as per the recommendation of a committee set up by the ministry.
Last October, the government decided to roll back the amendment about reintroducing standard pack sizes for products of everyday household consumption. The rule will come into force from July 1, 2012.

Many think Rahul is Mahatma’s relative Survey by St Xavier’s college students also shows that 16% don’t know Gandhiji’s full name

2012-01-31T06:48:00.001-08:00

Many think Rahul is Mahatma’s relative

Survey by St Xavier’s college students also shows that 16% don’t know Gandhiji’s full name

What’s in a name? Clearly, a lot! A survey shows that 25% Mumbaikars think Mohandas Karamchand Gandhi and Rahul Gandhi are relatives.
Conducted by St Xavier’s College students to mark Mahatma Gandhi’s 64th death anniversary, the survey also revealed that 16% did not know Gandhiji’s full name and 55% did not know who bestowed the title of Mahatma on him.
With Gandhiism making a comeback of sorts through Anna Hazare’s movement, the students were interested to know if people are aware of Gandhi’s philosophies, and if they are able to relate them to their lives. Around 25 students of ‘Gandhian Studies’ interviewed 8,000 people — students, housewives, doctors, businessmen, street vendors and senior citizens.
Avkash Jadhav, who teaches the course, said people’s misconception stems from the fact that there is not much information on Gandhi’s four sons in textbooks. “People’s knowledge is restricted to books and movies. Information about his sons is eclipsed in our textbooks by other events. The other family has carried forward the legacy. Hence, in case of Gandhiji and Rahul, people just connect them because of the surname,” he said.
Interestingly, 69% knew who had killed Gandhi. Aarohi Ajgaonkar, a second year student of BSc IT, said this could be because of the many films made on the subject. “Cinema has always had a powerful effect on masses’ awareness about Gandhi.”
The survey also found that people were not well read on his philosophies and ideas. Nearly, 39% blamed him for India’s partition, 28% said it wasn’t appropriate to call him ‘Father of the Nation’ and 27% accepted they had bribed people.
Jadhav said, “Schools and colleges only study his movements, not his philosophies on Hinduism, his stand on partition. He is being perceived only as a political leader and glorified as one so much that we fail to see his philosophies, which are actually relevant to us.”

स्वच्छंद प्रवास आणि लोककथांचा अनुवाद Tour and Folk Tales

2012-01-28T07:18:00.000-08:00

स्वच्छंद प्रवास आणि लोककथांचा अनुवाद
Tour and Translation Folk Tales

कर्नाटकातल्या बहुतेक सगळ्या विद्यापीठांनी आपापल्या परिसरातल्या लोककथांचं संशोधन-संकलन केलं आहे. माझ्याकडून तत्परतेनं या लोककथांची निवड होईल आणि एखाद्या नियतकालिकातून मी त्या प्रकाशितही करू शकेन असं वाटलं होतं! पण वेगवेगळी कामं येत राहिली. त्यामुळे हे काम राहूनच जाईल की काय अशी भीती वाटायला लागली आहे... सांगत आहेत प्रसिध्द अनुवादक

> डॉ. उमा वि. कुलकर्णी

आयुष्यात मनात आलेलं सगळं आपल्याला मिळेलच, अशा मानसिकतेत जगणाऱ्या पिढीपैकी मी नसल्यामुळे आयुष्यात काय राहून गेलंय असं आवर्जून आठवूनच बघावं लागेल. प्रथमदर्शनी तर असंच जाणवतं की अनुवाद क्षेत्रात एखाद-दुसरा अनुवाद करून, साहित्य-क्षेत्रात काही ना काही केल्याचं समाधान मिळवत आयुष्य काढता येईल असं वाटत असताना या क्षेत्रात जे काही करायला मिळालं आणि मिळतंय हेच भरपूर आहे.

तरीही अगदी बारीकसे काही कोपरे असतातच. अशा कोपऱ्यांविषयी असमाधान बागळत आयुष्यभर ते कुरवाळणं काही योग्य नसलं तरी, या लेखाच्या निमित्तानं त्यांच्याकडे एक नजर टाकता येईल एवढं खरं!

अगदी लहानपणापासून मला प्रवासाची अपरिमित हौस. इतकी की त्या वेळी मला भटक्या जमातीचा हेवा वाटायचा. (पुढे त्यांची आत्मचरित्रं वाचून त्यांच्या अडचणीही समजल्या म्हणा!) घरी आलेले पाहुणे जायला निघाले की त्यांच्याबरोबर आपणही जावं असं वाटायचं. सात भावंडांपैकी एक असल्यामुळे उगाच गंमतीसाठी प्रवास. हे प्रकरण तेव्हा नव्हतंच. तरीही वर्षाकाठी उसाचं गुऱ्हाळ असेल तेव्हा आम्ही सगळे आमच्या गावी बेडकीहाळला जात असू. तिथं 'कोडीच्या मळ्यावर गुऱ्हाळासाठी जाण्यासाठी आवर्जून बैलगाडी सांगितलेली असे.

त्यातही बैलगाडीनं बेडकीहाळ ने नरसोबावाडी असा जो प्रवास होई तो आजही माझ्या स्मरणात आहे. पहाटे अडीच-तीनला उठायचं आणि दोन बैलगाड्या जुंपून प्रवासाला निघायचं. त्यातली बायका-मुलांसाठीच्या गाडीला सवारी बांधलेली असे. या दोनही बैलगाड्यांची बोरगावच्या खडकाळ माळावर शर्यत लावली जायची. आजही मला आठवणारी कडाक्याच्या थंडीची आठवण इथलीच आहे. माझ्या जीवनातील पराकोटीची थंडी मी भल्या पहाटे अनवाणी, पायी दूधगंगा नदी ओलांडताना आणि त्या नंतर अनवाणी गोट्या-वाळूवरून कसं-बसं धावत जाऊन पुन्हा बैलगाडीत बसेपर्यंत अनुभवली आहे! त्यानंतर आम्ही हिमालयात प्रवास केला. गंगोत्रीला गोमुखापर्यंत जाऊन आलो. अगदी नथुला पासला बर्फवर्षावही अनुभवला. पण मला आजही थंडी म्हटली की तीच थंडी आणि तळपायांना टोचणारे ते नदीकाठचे गोटे आठवतात.

त्यानंतर मात्र आम्हाला गावाकडं टॅक्सीनं नेण्यात येऊ लागलं. प्रवास सुखाचा होऊ लागला आणि बैलगाडीची ती मजा कायमची आठवणीपुरतीच राहिली. तेवढी थंडीही कधी वाजली नाही.

तसा आम्ही पुढच्या आयुष्यातही बराच प्रवास केला. माझे मिस्टर विरुपाक्ष सरकारी नोकरीत असताना दर चार वर्षांनी आम्ही बाहेर पडायचोच. शिवाय माझा प्रबंधाचा विषय 'दविड देवालये हा असल्यामुळे त्याही निमित्तानं दक्षिण भारताचा प्रवास झाला. अनुवादाच्या गरजेनुसार आम्ही कर्नाटकाच्या विविध भागात फिरत असतो. मागं आमची विजय-सुपर होती. तिच्यावरूनही मुंंबई-महाबळेश्वर अशी खूप भटकंती केली. विरूपाक्षांच्या रिटायरमेंटनंतर १९९० साली आम्ही भुसावळजवळच्या वरणगावहून पुण्यालाही तिच्यावरून आलो होतो; आमचा मित्र परिवार आणि नातेवाईकांबरोबरही खूप हिंडलो. अजूनही हिंडत असतो. तरीही... तरीही.

माझ्या मनातलं एक प्रवासाचं स्वप्न आहे. काहीही न ठरवता एक गाडी घेऊन प्रवासासाठी बाहेर पडायचं. मनाला येईल तिथं मुक्काम करायचा. शक्यतो बरोबर तंबू न्यायचा. गावाबाहेर मुक्काम करायचा आणि काही महिने फिरून जेव्हा घराची तीव्रपणे आठवण येईल तेव्हाच घरी परतायचं! अक्षरश: कुठल्या दिशेनं जायचं तेही आयत्या वेळी ठरवायचं. घरी परतल्यावरही 'आपण काय पाहिलं? याचा विचार करायचा नाही. अशी काहीशी माझी अपेक्षा आहे. फक्त सीझन चांगला बघायचा आणि कमी पडणार नाहीत इतके पैसे बरोबर घ्यायचे, भरपूर खायला घ्यायचं.... बस्स!

तशीच आणखी एक इच्छा म्हणजे दिवसच्या दिवस जंगलात काढून तिथल्या प्राण्यांबरोबर रमायचं! भरपूर फोटो काढायचे. ('डिस्कव्हरी चॅनेल बघ त्या पेक्षा असा काहीजण यावर सल्ला देतील. तरीही)

या दोन्ही इच्छा राहून गेल्या आहेत, असंच मी आता तरी मनाते. कारण असा प्रवास करायला आवश्यक असलेला निवांतपणा आता मिळत नाही आणि शरीराची साथ मिळेल याचीही खात्री वाटत नाही.

अजूनही आम्ही प्रवास करत असलो तरी, अशा प्रकारचा प्रवास म्हणजे एक केवळ स्वप्नच असेल. हेही समजायचं वय असल्यामुळे त्याबद्दल खंतही नाही. एक मात्र खरं, भारतातच बघायला खूप आहे असा अनुभव असल्यामुळे परदेश प्रवासाची मात्र अजिबात अपेक्षा नाही.

राहून गेलेली आणखी एक गोष्ट लेखनाविषयीची आहे.

अनुवादाच्या सुरुवातीला मला कारंतांची एक कादंबरी अनुवादित करायची होती. जेव्हा आम्ही परवानगीसाठी कारंतांना विचारलं तेव्हा, त्याचा अनुवाद आणखी कुणी करत असल्याचं समजलं. नंतर मराठीमध्ये ती कादंबरी 'मृत्यूनंतर' या नावानं आलीही. त्यात कारंतांनी कादंबरीच्या माध्यमातून त्यांचं मृृत्युत्तर जीवनाविषयी असलेलं चिंतन मांडलं आहे. 'माणूस जिवंत असेपर्यंत कसा जगतो ते महत्त्वाचं; त्याच्या त्या जगण्यानुसार माणसं त्याची भल्या-बुऱ्या कारणानं आठवण काढतात, हे जितकी वर्ष राहील तेच खरं तर मृत्यूत्तर जीवन असा गंभीर विचार मांडणारी ही कादंबरी आहे. ती अनुवादित करायला मला मिळाली असती तर, मला हवी होती. पण नाही मिळाली. एका कादंबरीचे दोन अनुवाद होऊ नयेत असंही नाही. तरीही राहून गेलं हे मात्र खरं.

त्यातल्या त्यात समाधानाची गोष्ट म्हणजे मला कारंतांचे विचार व्यक्त करणारं पुस्तक ('कारंत-चिंतन' हे मी दिलेलं नाव) अनुवादित करायला मिळाल्यामुळे ही खंत काहीशी कमी झाली आहे.

हा अनुवाद करायची मला संधी मिळाली नसली तरी, ती कादंबरी मराठीत उपलब्ध आहे; ही गोष्ट तरी बरी आहे. पण दुसरी खंत मात्र तशी नाही.

लोककथा हा माझ्या अतिशय आस्थेचा विषय आहे. आधुनिक कन्नड साहित्याचा अनुवाद करतानाही त्या मला वेळोवेळी भेटत असतात. अगदी छोटीशी लोककथाही खूप काही सांगून जाते. मराठी साहित्यात मला त्यांचा अभाव फार जाणवला. कन्नडमधला यावनूर महादेव यांच्यासारखा दलित लेखकही आपल्या कथा-कादंबऱ्यांत ती परंपरा सोडत नाही. तसंच तिथला नाटक हा कला-प्रकारही त्याभोवती अनेकदा फिरताना दिसतो. तो एकीकडे स्थानिक पातळीवर असतो तर, दुसरीकडे सार्वत्रिकही असतो. त्यामध्ये वापरल्या जाणाऱ्या जिवंत संगीतामुळे जे चैतन्य रंगमंचावर उसळतं ते तर अद्भुत असतं. तिथली बी. जयश्ाीसारखी दिग्दशिर्का याचा प्रभावीपणे वापर करते. गिरीश कार्नाड आणि चंदशेखर कंबार यांच्यासारखे नाटककार एकच लोककथा ऐकून दोन-दोन प्रभावी नाटकं लिहितात... असो.

काही वर्षांपूवीर् डॉ. एम. एम. कुलबुगीर् यांच्याशी बोलताना एक गोष्ट माझ्या लक्षात आली. कर्नाटकातल्या बहुतेक सगळ्या विद्यापीठांनी आपापल्या परिसरातल्या लोककथांचं संशोधन आणि संकलन केलं आहे. (इतरही कलांचं तिथं संशोधक-संकलन चालतं) डॉ. कलबुगीर् हे कन्नड भाषेला वाहिलेल्या हंपी विद्यापीठाचे माजी कुलगुरू असल्यामुळे त्यांनी स्वत:च्या संग्रहातले या विषयावरचे ग्रंथ आम्हाला लगोलग काढून दिले. त्या वेळी मला वाटलं. माझ्याकडून तत्परतेनं या लोककथांची निवड होईल आणि एखाद्या नियतकालिकातून मी त्या नियमितपणे प्रकाशितही करू शकेन!

पण त्याच वेळी आम्हा दोघांच्याही हातात वेगवेगळी कामं येत राहिली. (विरूपाक्षही मराठी आणि इंग्लिशमधलं साहित्य कन्नडमध्ये अनुवादित करत असतात.) अजूनही तो ओघ कायम आहे आणि वयोपरत्वे तासन्तास काम करण्याबरोबर जास्तीचं वाचन काढण्यासाठी वेळही मिळेनासा झाला आहे. त्यामुळे यानंतर हे काम राहूनच जाईल की काय अशी भीती वाटायला लागली आहे.

तसं हे काम कायमचं राहून गेलं, तर मात्र मला हुरहूर वाटल्याशिवाय राहणार नाही!

पानिपत - ऐतिहासिक कादंबरी Panipat - Historical Novel

2012-01-28T07:10:00.000-08:00

पानिपत - ऐतिहासिक कादंबरी Panipat - Historical Novel

कीर्तिकुमार शिंदे
‘‘शी! शी! पानिपत हा किती अभद्र शब्द आहे. हे शीर्षक तुमच्या कादंबरीला अजिबात देऊ नका,’’ असा सल्ला ज्येष्ठ नाटककार बाळ कोल्हटकर यांनी २२ वर्षांपूर्वी एका पंचविशीतल्या प्रशासकीय अधिकाऱ्याला दिला होता. त्या तरुण अधिकाऱ्याने भरपूर पायपीट करून, संशोधन करून, रात्रीचा दिवस करून एक कादंबरी लिहिली होती.
पण भविष्याच्या उदरात या कादंबरीविषयी काही तरी भव्यदिव्य दडलेलं असावं. पानिपतच्या लढाईने भारताच्या आणि महाराष्ट्राच्या इतिहासाला एक वेगळं वळण दिलं. काहीसा तसाच त्या लेखकाच्या कादंबरीने मराठी साहित्यसृष्टीला व ‘पानिपत’ या शब्दालाही एक वेगळा अर्थ दिला. ती कादंबरी महाप्रचंड लोकप्रिय ठरली. तिने अनेक उच्चांक रचले. गेल्या २२ वर्षांत या कादंबरीच्या मराठीत २९ आवृत्त्या प्रकाशित झाल्या. अनेक भाषांत तिचे अनुवाद झाले. लेखकावर पुरस्कारांचा वर्षांव झाला..
येत्या मकरसंक्रांतीला पानिपतच्या लढाईला २५० वर्षे पूर्ण होत आहेत आणि विश्वास पाटील यांच्या ‘पानिपत’ची ३० वी आवृत्तीही प्रकाशित होत आहे. या दुग्धशर्करा योगाचं निमित्त साधून या कादंबरीच्या जन्माची प्रत्यक्ष लेखकानेच सांगितलेली ही कहाणी..

पानिपतची लढाई म्हणजे मराठी माणसाच्या मनातली भळभळती जखमच. अशा विषयावर ऐतिहासिक कादंबरी लिहायचं तुम्हाला कसं सुचलं?
रियासतकार सरदेसाई यांच्या ‘द न्यू हिस्टरी ऑफ मराठाज्’ या ग्रंथाचा तिसरा खंड वाचत असताना त्यातल्या पानिपतची लढाई या प्रकरणाने माझं लक्ष वेधून घेतलं. चांगलं ७०-८० पानांचं भलंमोठं असं ते प्रकरण होतं. ते वाचत असतानाच मी या विषयाकडे आकर्षित झालो. इतकंच नव्हे तर नजीबखानची, ज्याचं तोपर्यंत काळकूट, सर्प, जहरी नाग, उलटय़ा काळजाचा अशा नानाविध पद्धतीने वर्णन केलं जात होतं, त्याची प्रतिमाच माझ्या डोळ्यासमोर साकार व्हायला लागली. मी या विषयावर अधिक अभ्यास करायला सुरुवात केली.
तुमच्या आधीही पानिपतच्या लढाईवर बरंच लिहिलं गेलं होतं..
हो. माझ्या आधीही पानिपत या विषयावर अनेकांनी लिहिलं होतं. पानिपतच्या लढाईवर १२ कादंबऱ्या, १७-१८ नाटकं, काही प्रवासवर्णनं पूर्वीच प्रकाशित झाली होती. १९३० च्या सुमारास प्रकाशित झालेली चिंतामण वैद्यांची ‘दुर्दैवी रंगू’ ही कादंबरीसुद्धा गाजली होती. पण त्यात नजीबखानचा साधा उल्लेखही नव्हता. हा नजीब कुणाला सापडलाच नव्हता. खरं तर त्यानेच अफगाणिस्तानचा बादशहा अहमदशहा अब्दालीला मराठय़ांपासून दिल्लीला वाचवण्यासाठी हिंदुस्तानात येण्याची विनंती पत्राद्वारे केली होती. हिटलरसाठी गोबेल्सने जसं प्रचाराचं भयंकर तंत्र वापरलं तसं नजीबखानने त्याच्या काळात वापरलं. हिंदू विरूद्ध मुस्लिम, शिया विरूद्ध सुन्नी, उत्तर हिंदुस्तानी विरूद्ध दख्खनी अशा त्याने काडय़ा लावल्या. भांडणं काढली.
या नजीबखानसारख्या अनेक व्यक्तिरेखा तुमच्या ‘पानिपत’ कादंबरीत आहेत. त्या उभ्या करताना तुम्हाला काही विशेष मेहनत घ्यावी लागली का?
मेहनत तर खूपच घेतली. चार-पाच र्वष माझं संशोधन-वाचन-पानिपतला प्रत्यक्ष भेट असं चालू होतं. व्यक्तिरेखांविषयी म्हणायचं झालं तर सदाशिवराव भाऊ म्हणजे वेडा, लेचापेचा सेनापती असं म्हटलं जायचं. पानिपतच्या लढाईला राघोबांना सेनापती म्हणून पाठवलं असतं तर मराठय़ांनी पानिपतची लढाई जिंकली असती, असंही म्हटलं जायचं. पण माझ्या संशोधनातून माझ्यासमोर वेगळंच चित्र निर्माण होत होतं.
वि. गो. खोबरेकर यांनी ‘मराठय़ांच्या स्वाऱ्यांचे मुक्काम’ या पुस्तकात बाजीरावापासून भाऊसाहेब पेशव्यांपर्यंतच्या सर्व पेशव्यांच्या उत्तरेतील लढायांचे मुक्काम, त्यासाठी झालेला खर्च यांचा अत्यंत सविस्तर अभ्यास केला आहे. हे पुस्तक वाचल्यानंतर सदाशिवराव भाऊंच्या ऐवजी कोणीही दुसरा सेनापती म्हणून लढला असता तरी काही फरक पडला नसता हे सत्य अधोरखित झालं.
पाटलांचं ‘पानिपत’ हिंदीतही टॉपलाच!
मराठीप्रमाणे ‘पानिपत’ची हिंदी आवृत्तीही गेली अनेक वर्षे विक्रीचा उच्चांक गाठत आहे. या हिंदी ‘पानिपत’च्या जन्माची कहाणी विश्वास पाटील यांनी आवर्जून सांगितली.
पी. व्ही. नरसिंहराव जेव्हा कॉंग्रेसचे अध्यक्ष होते (देशाचे पंतप्रधान बनण्यापूर्वी) तेव्हा एकदा मुंबई भेटीवर आले असता त्यांना ‘पानिपत’ कादंबरीविषयी कळालं. त्यांनी ताबडतोब कादंबरी मागवून घेतली. नरसिंहराव यांना स्वत:ला मराठी भाषा उत्तम येत होती. काही मराठी पुस्तकांचा त्यांनी तेलुगूमध्ये अनुवादही केला होता. त्यावेळी ते ज्ञानपीठ अकादमीचे अध्यक्षसुद्धा होते आणि लगेचच त्यांनी या कादंबरीचा हिंदी अनुवाद करून घेतला.
आज इतक्या वर्षांनंतरही ही कादंबरी हिंदीत टॉपला असून हिंदीत ज्या पुस्तकांची सर्वाधिक विक्री होते त्यातून सर्वाधिक रॉयल्टी मिळणाऱ्या पहिल्या पाच लेखकांमध्ये विश्वास पाटील यांचा समावेश होतो.
मुळात भाऊसाहेब कधीच ‘फडावरचा कारकून’ नव्हता. मराठय़ांचं तोफदळ प्रबळ व्हावं म्हणून फ्रेंचांकडून तोफा घेणं, फ्रेंचांचा सेनापती फोडून मराठा सैन्यात आणणं तसंच अनेक लढायांचा अनुभव त्याच्याकडे होता.
१९४०च्या सुमारास मध्यप्रदेशात एक ‘हितचिंतक’ नावाचा विशेषांक निघाला होता. मी मोठय़ा प्रयत्नांनी तो मिळवला. या अंकात रियासतकार सरदेसाई यांचा ‘भाऊसाहेबांच्या जीवनाचे धागेदोरे’ हा अप्रतिम लेख वाचायला मिळाला. त्यामुळे सदाशिवराव भाऊची धूसर प्रतिमा हळूहळू स्पष्ट व्हायला लागली.
नानासाहेब, विश्वासराव, सदाशिवरावभाऊ, राघोबा, समशेरबहाद्दर, शिंदे, होळकर .. दुसऱ्या बाजूला अब्दाली, शहावलीखान, नजीबखान .. अशा असंख्य व्यक्तिरेखा प्रत्यक्ष कागदावर उतरवणं महाकठिणच. तुम्ही हे कसं काय जमवलं?
‘पानिपत’ हा विषय जेव्हा मला सुचला तेव्हा मला मौर्य काळातल्या ‘त्या’ अज्ञात शिल्पकारांच्या जमातीची याद आली. त्यांच्या कल्पनेत असलेली शिल्पं साकारण्यासाठी जेव्हा त्यांना अजंठा-वेरूळच्या डोंगरातला एकसंध दगड दिसला असेल तेव्हा त्यांना किती आनंद झाला असेल? पानिपतचा विषयही त्या अवाढव्य डोंगराइतकाच प्रचंड आहे. त्या इतिहासाच्या डोंगरातून जर चांगलं शिल्प कोरायचं असेल तर आपण आपली छिन्नी- लेखणी जबाबदारीने वापरायला हवी याचं मला पूर्ण भान होतं.
मी आधी पूर्ण अभ्यास केला. त्यासाठी चार-पाच र्वष थांबलो. हा विषय मनात पूर्ण मुरू दिला. त्यानंतर पाचशे-पाचशे पानांच्या दोन वह्याच केल्या. या वह्यांमध्ये मी एकेका व्यक्तिरेखेचं सविस्तर वर्णन लिहून काढलं. तो दिसतो कसा, त्याचं वय काय, त्याची कौटुंबिक-सामाजिक पाश्र्वभूमी काय अशा सगळ्या नोंदी करून ठेवल्या. माझ्या या नोट्सचा मला प्रत्यक्ष लेखनाच्या वेळी खूपच फायदा झाला.
त्या काळातली भाषा कशी उभी केलीत?
पानिपतच्या लढाईच्या काळाचा फील यावा यासाठी मी तत्कालीन अस्सल कागदपत्रं अभ्यासली. तुम्हाला आश्चर्य वाटेल पण त्या दरम्यान पानिपतमधून महाराष्ट्राला व महाराष्ट्राकडून पानिपतला अशी हजारो पत्रं लिहिली गेली होती. सुदैवाने आजही ती उपलब्ध आहेत. या पत्रांमध्ये लढाईच्या वर्णनापासून ‘चिंगी गरोदर आहे’ इथपर्यंतची वर्णनं मिळाली. या पत्रांमुळे त्यावेळच्या चालीरीती, भाषा समजून घ्यायला खूपच मदत झाली. तोफेसाठी वापरला जाणारा ‘सुतरनाळ’ हा सुंदर मराठी शब्दही असाच समजला.
याशिवाय अरबी-फारसी भाषेतील बखरी- ‘तवारीका’ यांच्यावरही खूप भर दिला. तेव्हाच्या मध्यपूर्वेतल्या राजांची एक गोष्ट खूप चांगली होती. ती म्हणजे राजासोबत तिथले उत्तमोत्तम कवी, इतिहासकार, भूगोलतज्ज्ञ असायचे. त्यांनी केलेल्या वर्णनातून पानिपतची प्रत्यक्ष स्थिती, तिथलं वातावरण समजून घेता आलं. अशी चौफेर तयारी केली.
असाही एक प्रकाशक..
प्रकाशक हा मुळात व्यापारी असतो. त्यामुळे व्यापाऱ्याकडचा बिलंदरपणा प्रकाशकाकडे येतोच. तसं पाहिलं तर जगातले बहुतेक प्रकाशक सारखेच असतात! पण यालाही काही अपवाद आहेत. बंगलोरच्या सपना बुक हाऊसने माझी सगळी पुस्तकं कन्नडमध्ये अनुवादित करून प्रकाशित केली आहेत. वीरेंद्र शहा या प्रकाशनाचे मालक. त्यांचं वैशिष्टय़ म्हणजे लेखकाला पुस्तकाची पहिली छापील प्रत ते जेव्हा पाठवतात तेव्हाच त्या आवृत्तीसाठी लेखकाला मिळणाऱ्या संपूर्ण रॉयल्टीच्या रकमेचा चेकही पाठवतात. मला वाटतं, प्रत्यक्ष पुस्तक विक्री होण्यापूर्वीच लेखकाला संपूर्ण मानधनाचा आगाऊ चेक पाठवणारा हा जगातला एकमेव प्रकाशक असावा. मी जेव्हा त्यांना विचारलं की, ‘‘इतर प्रकाशक असं कधी करत नाहीत. मग तुम्हाला कसं काय हे जमतं?’’ यावर वीरेंद्र शहा यांचं उत्तर होतं: ‘‘प्रकाशक प्रिंटरला किंवा कागद पुरवणाऱ्याला पैसे देण्याचं कधी टाळतो का? मग त्याने लेखकाला त्याचे पैसे देण्याचं का टाळावं? लेखकाने जर त्याचं काम केलेलं आहे, तर त्याला त्याचे पैसे ताबडतोब मिळायलाच हवेत!’’
वीरेंद्र शहा यांनी असा पारदर्शक व्यवसाय केला, कन्नड साहित्य निर्मितीला प्रोत्साहन दिलं म्हणूनच त्यांना कर्नाटक सरकारचा ‘कर्नाटक राज्योत्सव प्रशस्ती’ हा सर्वोच्च पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.
- विश्वास पाटील
..आणि प्रत्यक्ष लेखन? कितीवेळा पुनर्लेखन करावं लागलं?
सगळी तयारी झाल्यावर एकदा लिहायला बसलो. ६०-७० पानं लिहून काढली. पण मनासारखं उतरत नव्हतं. जे लिहिलं त्याबाबत मी स्वत:च समाधानी नव्हतो. ब्रेक घेतला. पुन्हा वर्षभर अभ्यास- वाचन, मनन, चिंतन केलं.
अखेर नोव्हेंबर १९८७मध्ये लिहायला बसलो. एक मे १९८८ पर्यंत संपूर्ण कादंबरी लिहून काढली. अगदी एकटाकी. पुनर्लेखन वगैरे करण्याची गरजच पडली नाही.
माझ्या सुदैवाने तेव्हा सरकारी नोकरीत पाच दिवसांचा आठवडा होता. शनिवार-रविवार तर पूर्ण मिळायचेच. पण दररोज रात्रभर जागूनसुद्धा लेखन केलं.
लेखकाने कादंबरी लिहून पूर्ण केल्यानंतर ती एखाद्या प्रकाशकाने प्रकाशित करेपर्यंतच्या काळातही खूप काही घडत असतं. तुमचा या बाबतीतला अनुभव कसा होता?
मूळात ही कादंबरी श्रीविद्या प्रकाशनचे मधुकाका कुलकर्णी काढणार होते. तशी आमची चर्चाही झाली होती. ‘पानिपत’ लिहिण्याआधी मी लिहिलेल्या ‘क्रांतीसूर्य’ या लघुकादंबरीचा ड्राफ्ट त्यांनी वाचला होता. मी चांगलं लिहू शकेन याबाबत त्यांना खात्री होती. ठरल्याप्रमाणे मी त्यांना ‘पानिपत’चा ड्राफ्ट दिला. त्यांनी मुंबई-पुणे रेल्वे प्रवासातच त्यातलं एक प्रकरण वाचलं आणि ‘‘कादंबरी सुंदर झालीए, ती आपण प्रकाशित करणारच’’ असं कळवलं. ‘‘पण कादंबरीची पृष्ठसंख्या जास्त आहे. ती निम्मी करून द्या’’ असं त्यांचं म्हणणं होतं.
आता ५५० पृष्ठांची कादंबरी थोडीफार कमी करता आली असती, पण निम्मी करून देणं मला अशक्यच होतं. तेव्हा माझ्यासोबत शंकर सारडा होते. ते म्हणाले, ‘‘तुम्ही जे लिहिलंय ते महाकाव्याच्या तोडीचं आहे. कादंबरीची पृष्ठसंख्या अजिबात कमी करू नका.’’
‘राजहंस प्रकाशन’च्या दिलीप माजगावकरांशी माझी ओळख होती. तेव्हा माजगावकरांनी साप्ताहिक ‘माणूस’मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या काही चांगल्या लेखमालांची पुस्तके प्रकाशित केली होती. मी अनुवादित केलेल्या नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांच्या भाषणांचा संग्रह ‘चलो दिल्ली’ त्यांनीच प्रकाशित केला होता. मी त्यांना कादंबरीचा पाच फाईल्सचा ड्राफ्ट दिला तेव्हा त्यातील उपशीर्षकं- दिल्लीवर हमला, तख्त की तीर्थ, संगरतांडव, पांढरं आभाळ वाचूनच ते खूष झाले. त्यांनी एका झपाटय़ात ती कादंबरी वाचून काढली आणि मुख्य म्हणजे चार-पाच महिन्यांतच नोव्हेंबर १९८८ मध्ये प्रकाशित केली देखील. कादंबरीची जाहिरातही उत्तम केली. पुढे थोडय़ाच दिवसांत ‘पानिपत’ या कादंबरीमुळे लेखक म्हणून विश्वास पाटील आणि प्रकाशक म्हणून दिलीप माजगावकर या दोघांना महाराष्ट्रात ठसठशीत ओळख निर्माण झाली.
शत्रूच्या व्यक्तिरेखेलाही तुम्ही तुमच्या कादंबरीत पूर्ण न्याय दिलाय..
माझं असं स्पष्ट मत आहे की किमान अभ्यास करताना तरी आपण आपल्या शत्रूकडेही मित्रासारखं पहायला हवं. त्याच्या दोषांचा अभ्यास करताना त्याच्यातील गुणांचाही अभ्यास करायला हवा. आपल्याकडे मात्र परंपरागत पद्धतीने शत्रूंना-मुस्लिमांना राक्षसाचे अवतार म्हणूनच रंगवण्यात आलंय. पण मी जेव्हा अब्दालीचा अभ्यास केला तेव्हा मला त्याच्यात नायकाचे अनेक गुण आढळले. आपण महात्मा गांधींना जसं भारताचे राष्ट्रपिता मानतो अगदी तसंच अब्दालीला आधुनिक अफगाणिस्तानचा राष्ट्रपिता मानलं जातं हे फारसं कुणाला माहीतच नव्हतं. तत्कालीन जगातल्या पहिल्या पाच प्रबळ बादशहांपैकी तो एक होता. त्यामुळे एवढय़ा प्रबळ शत्रूशी दोन हात करायला जेव्हा उत्तर भारतातले हिंदू-मुस्लिम राजे, राजपूत सरदार कुणीही तयार होत नव्हतं तेव्हा सह्याद्री पर्वताची सावली सोडून मराठेच दिल्लीच्या पातशाहीच्या संरक्षणासाठी लढायला गेले ही आपल्यासाठी अभिमानास्पद बाब नव्हे का? आपला ज्याने पराभव केला तो कुणी लेचापेचा सरदार नव्हता तर जगातला अत्यंत प्रबळ असा एक बादशहा होता हेसुद्धा आपण विसरून चालणार नाही. आपण लढाईत पराभूत होऊनही अजिंक्यच ठरलो असं माझं स्पष्ट मत आहे.
पण या लढाईमुळे मराठय़ांच्या स्वाभिमानाचा चक्काचूर झाला.. दिल्लीच्या राजकारणात त्यांचे नाक कापले गेले.. असं बरंच काही म्हटलं जातं. तुम्हाला हे मान्य आहे का?
मला हे अजिबात मान्य नाही.
पानिपतच्या लढाईत मराठय़ांचं कपाळ फुटलं म्हणून गंगा-यमुनेच्या काठावर वावरायला पुढच्या काळात मराठी घोडी कचरली नाहीत. देशाच्या राजकारणात त्यानंतरही मराठय़ांची भूमिका कायम महत्त्वाचीच राहिली. पानिपतच्या लढाईमध्ये शिंदे, होळकर, गायकवाड हे मराठे सरदार आघाडीवर होते. पानिपतच्या लढाईमुळेच या सर्वाना दिल्लीच्या अर्थात उत्तरेतल्या राजकारणाचा अनुभव मिळाला. या अखिल भारतीय पातळीवरच्या अनुभवाच्या जोरावरच शिंद्यांनी ग्वाल्हेरमध्ये, होळकरांनी इंदूरमध्ये तर गायकवाडांनी बडौद्यात आपापली राज्यं स्थापन केली. पानिपतच्या पराभवाची राख कपाळाला लावूनच ते फिनिक्स पक्ष्याप्रमाणे उत्तर हिंदुस्तानात दिग्विजयी ठरले.
पानिपतच्या लढाईत महादजी शिंदे यांचा एक पाय निकामी झाला. पण याच मराठा सरदाराने पुढच्या वीस वर्षांत सहा बादशहांना दिल्लीच्या गादीवर बसवलं. इतिहासाने त्यांची दखल ‘किंगमेकर’ म्हणून घेतली आहे हे विशेष.
मी हे जे म्हणतोय त्याचा सर्वात मोठा पुरावा म्हणजे पानिपतनंतर अहमदशहा अब्दालीच उलट मराठय़ांना एवढा घाबरला की पुढच्या त्याच्या ३०-४० वर्षांच्या कारकिर्दीत त्याने पंजाब ओलांडून हिंदुस्तानात येण्याचं धाडस एकदाही केलं नाही!
म्हणूनच माझ्या मते ‘पानिपत’ची लढाई म्हणजे मराठय़ांचं ‘पानिपत’ नव्हे, खरं तर तो ‘पुण्यपथ’ आहे.

You can purchase this Marathi novel Panipat here

जगप्रसिद्ध कादंबरीचा सुरस मराठी अवतार "द हॉबिट.' The Hobbit in marathi

2012-01-28T06:53:00.000-08:00

गेल्या अर्धशतकात मराठी साहित्यात अनुवाद वाङ्‌मयाची एक उसळी मारणारी लाट आली आहे. स्वतंत्र ललित साहित्याच्या बरोबर किंबहुना काकणभर अधिकच, अनुवाद साहित्याला मराठीत "स्पेस' मिळत आहे. याच प्रवाहातील एक कादंबरी म्हणजे "द हॉबिट.'

जे. आर. आर. टॉल्किन या विख्यात कादंबरीकारानं हे पुस्तक मुलांसाठी लिहिलं. 1937 मध्ये स्वत:च्या मुलांसाठी लिहिलेल्या या कादंबरीनं मग इतर अनेक मुलांना आणि मोठ्यांनाही वेड लावलं आणि वाचकविश्‍वात या कादंबरीनं लोकप्रियता मिळविली.

ही कादंबरी खरं तर टॉल्किनच्याच "द लॉर्ड ऑफ द रिंग्ज' या आणखी एका गाजलेल्या कादंबरीचा पूर्वरंग आहे; पण हा पूर्वरंग उत्तररंगाइतकाच नयनमनोहर आणि चित्तचक्षुचमत्कारिक आहे.

"द हॉबिट' ही एक कल्पनारम्य गूढकथा आहे किंवा गूढ अशी कल्पनाकथा आहे. मुलांसाठीच असल्यामुळे तीमध्ये मुलांच्या कल्पनाविश्‍वात जे जे साहसी, धाडसी, गूढ, कल्पनारम्य, अगम्य असे असेल ते ते सर्व या कादंबरीत आहे. मुलांच्या विश्‍वातील मनोव्यापाराला तार्किक व तर्कसंगत प्रश्‍न विचारायचे नसतात किंवा त्या प्रश्‍नांची उत्तरं कार्यकारणभाव सिद्धान्ताचा वापर करून शोधायची नसतात. कल्पनारम्य मनोव्यापार हीच ती संगती आहे.

टॉल्किनने याच सूत्राचा वापर करून "द हॉबिट' लिहिली आहे. पराक्रम, धाडस, जादू, चमत्कार या सर्व गोष्टींची रेलचेल "द हॉबिट'मध्ये असल्याने वाचक त्यात आकंठ बुडून जातो आणि त्यातील ड्‌वार्फसबरोबर त्याचाही प्रवास सुरू होतो. "द हॉबिट' हाच एक चित्तथरारक प्रवास आहे. कारण टॉल्किनने कादंबरीच्या पर्यायी नावातच त्या प्रवासाचे सूचन केले आहे.

"द हॉबिट : किंवा तिथं आणि पुन्हा परत' असं या कादंबरीचं नामकरण लेखकानंच केलेलं आहे. "तिथं आणि पुन्हा परत' या प्रवासाची ही डबलक्राऊन आकाराची 242 पाने आहेत. हा प्रवास प्रदीर्घ, किचकट, अफलातून, रोमांचकारी, कधीकधी कंटाळवाणा, तर कधी कमालीची उत्सुकता वाढविणारा आहे. या प्रवासात बिळं आहेत, टेकड्या आहेत, आगपाणी आहे; आणि एरवीच्या सरळ जीवनात कधीही येऊ शकणार नाहीत असे लोकविलक्षण अनुभव या कादंबरीतील शब्दाशब्दांतून वाचकाला अनुभवायला मिळतील.

एका अनपेक्षित पाटीपासून सुरू झालेला हा प्रवास बिल्बो बघत असतो. ही गोष्ट नेमकी आहे तरी काय? एका श्रीमंत हॉबिटचं नाव होतं बॅगिन्स! एक बॅगिन्स एका धाडसाला कसा सामोरा गेला आणि पूर्णपणे अनपेक्षित अशा गोष्टी कशा करू-बोलू लागला त्याची ही रंजक व रम्य गोष्ट आहे. हे हॉबिट्‌स बूट वापरत नाहीत, कारण त्यांना त्याची गरजच नसते. मोठ्ठं पोट, भडक रंगाचे कपडे, पावलांवर निसर्गत:च मांसाचा जाड तळवा, डोक्‍यावर जाड उबदार तपकिरी केसांचं जंगल, लांबसडक बोटं, असे हे हॉबिट्‌स हसतात मात्र छान!

वर्तुळातून वर्तुळ आणि त्यातून अनेक वर्तुळं निर्माण व्हावीत तसा हा त्यांचा प्रवास असतो आणि प्रवास जसा हॉबिट्‌स, बिल्बो यांचा आहे तसाच तो वाचकांचाही आहे, किंबहुना वाचक हेच खरे या विलक्षण प्रवासाचे प्रवासी आहेत.

सारा निसर्ग उघड्या पुस्तकासारखा लेखकानं वाचकांसमोर मांडला आहे. त्यामुळे या कादंबरीच्या प्रवाहातील गूढरम्यता निसर्गसौंदर्याच्या लयीत जोजवली आहे शब्दमय हे वाचकांना सहजी जाणवेल आणि एक अननुभूत विश्‍वाची शब्दाच्या अनुभूती वाचक घेऊ शकतील.

यातील बिल्बोच्या बरोबर या गूढरम्य दुनियेचा प्रवास वाचक करतो तेव्हा आपण कोणत्या भयंकर वा अभयंकर विश्‍वात बिल्बोसोबत गेलो हे त्याला कळतही नाही; पण नंतर जाणवतं मात्र नक्की!

बिल्बो बॅगिन्स एका प्रचंड मोठ्या आणि अतिशय धोकादायक अशा स्मॉग द मॅग्निफिसंट या ड्रॅगनच्या खजिन्यावर हल्ला करण्याच्या योजनेत सामील होतो. बिल्बो यासाठी नाखूष होता, पण नंतर तो या मोहिमेत युक्तिबाजपणे डोके लढवतो. स्वत:चीच कौशल्ये वापरून स्वत:च चकित होतो.

थोडक्‍यात, "द हॉबिट्‌स' हा एक चकित प्रवास आहे. या पुस्तकाची वैशिष्ट्यं म्हणजे ऍलन ली या जगप्रसिद्ध चित्रकाराची रेखाटने या पुस्तकात आहेत. त्यांची छपाई नयनमनोहर आहे. 1937 च्या या कादंबरीला 1997 मध्ये ऍलन ली यांची चित्रे मिळाली आणि या कादंबरीची वाचनीयता अधिक वाढली. ती दर्शनीय व प्रेक्षणीय झाली. भारतात जरी ही कादंबरी इतकी लोकप्रिय झालेली नव्हती तरी परदेशात तिच्या पताका फडकत होत्या. "द टाइम्स' या जगप्रसिद्ध वर्तमानपत्रात या कादंबरीविषयी लिहिलं आहे.

""इंग्लिश भाषिकांचं जग दोन भागांत विभागलं गेलं आहे. एक म्हणजे ज्यांनी "द हॉबिट' आणि "द लॉर्ड ऑफ द रिंग्ज' ही पुस्तके वाचली आहेत ते आणि जे आता ती वाचणार आहेत ते.'' "संडे टाइम्स' आणि "ऑब्झर्व्हर' यांनीही कौतुक करताना म्हटलंय : ""ड्‌वार्फस आणि एल्व्हज, भीतिदायक गॉब्लिन्स आणि ट्रॉल्स, यांच्या पराक्रमाची उत्तम पद्धतीनं लिहिलेली ही कथा आहे. प्रवास आणि जादूमय धाडसे यांचा उद्‌ध्वस्त करणारा शेवट असल्याने हे पुस्तक म्हणजे भावना उद्दिपित करणारं जणू महाकाव्य.'' ही कलाकृती निर्दोष व अत्युत्तम आहे, असं "ऑब्झर्व्हर' म्हणतो.

महाकाव्याबाबत भारतीय कल्पना वेगळ्या आहेत त्यामध्ये हे पुस्तक समाविष्ट होणे शक्‍य नाही. पण महाकाव्यासारखा प्रदीर्घ कालखंड, विशाल पट, विस्तृत लोकसमूह आणि घटना-प्रसंगांची रेलचेल यामधून मनुष्य स्वभावाचं दर्शन घडविणारं हे पुस्तक म्हणजे अनोखी कलाकृती आहे, यात शंका नाही. मूळ संहितेशी प्रामाणिक असणारा अनुवाद हेच याचं बलस्थान आहे.

हॉबिट , जे. आर. आर. टॉल्किन, अनुवाद - मीना किणीकर, डायमंड पब्लिकेशन्स,

डॉ. न. म. जोशी

Purchase Marathi book here

Book Summary of The Hobbit

The Hobbit is a tale of high adventure undertaken by a company of dwarves in search of dragon-guarded gold.

A reluctant partner in this perilous quest is Bilbo Baggins, a comfort-loving and unambitious hobbit. Filled with encounters with trolls, goblins, elves, giant spiders, riddles and the discovery of a Ring, this wonderful story also forms a prelude to The Lord of the Rings.

About The Author
John Ronald Reuel Tolkien was born on the 3rd January, 1892 at Bloemfontein in the Orange Free State, but at the age of four he and his brother were taken back to England by their mother. After his father?s death the family moved to Sarehole, on the south-eastern edge of Birmingham. Tolkien spent a happy childhood in the countryside and his sensibility to the rural landscape can clearly be seen in his writing and his pictures.

His mother died when he was only twelve and both he and his brother were made wards of the local priest and sent to King Edward?s School, Birmingham, where Tolkien shone in his classical work. After completing a First in English Language and Literature at Oxford, Tolkien married Edith Bratt. He was also commissioned in the Lancashire Fusiliers and fought in the battle of the Somme. After the war, he obtained a post on the New English Dictionary and began to write the mythological and legendary cycle which he originally called The Book of Lost Tales but which eventually became known as The Silmarillion.

In 1920 Tolkien was appointed Reader in English Language at the University of Leeds which was the beginning of a distinguished academic career culminating with his election as Rawlinson and Bosworth Professor of Anglo-Saxon at Oxford. Meanwhile Tolkien wrote for his children and told them the story of The Hobbit. It was his publisher, Stanley Unwin, who asked for a sequel to The Hobbit and gradually Tolkien wrote The Lord of the Rings, a huge story that took twelve years to complete and which was not published until Tolkien was approaching retirement. After retirement Tolkien and his wife lived near Oxford, but then moved to Bournemouth. Tolkien returned to Oxford after his wife?s death in 1971. He died on 2 September 1973 leaving The Silmarillion to be edited for publication by his son, Christopher.

Click here to Purchase this book in English

स्वास्थ्याचे रहस्य - विक्रमार्क आणि वेताळ Vikram ani Vetal katha - Secret of health

2012-01-28T04:15:00.000-08:00

स्वास्थ्याचे रहस्य - secret of health

निश्चयाचा पक्का विक्रमार्क पुन्हां झाडाजवळ गेला, प्रेत उतरवून त्याने ते खांद्यावर घेतले आणि तो स्मशानाकडे चालूं लागला. तेव्हां प्रेतांत लपलेला वेताळ त्याला म्हणूं लागला, ‘‘राजन्, तुझे हे परिश्रम पाहून मला तुझी दया येते आहे.’ तू हे स्वतःसाठीच करतो आहेस कीं इतरांसाठी? स्वतःसाठी कठोर परिश्रम करणारे मी अनेक बहादुर व कुशल वीर पाहिले आहेत. परंतु कधीकधी अशा लोकांचं मन पालटतं आणि ते ध्येय सिद्धी न होताच आपले काम अर्धवट सोडून देतात. तुझा हा हट्ट पाहून मला तर वाटतं कीं कुणालातरी दिलेला शब्द पाळण्यासाठी तू इतके कष्ट सोसतो आहेस. कुपात्रीं दिलेलं दान जसं वाईट, तसंच कुमार्गी व्यक्तिला दिलेलं वचनही तितकंच वाईट! त्याचं उदाहरण म्हणून मी तुला पुष्कर व विलास यांची कथा सांगतो ती लक्ष देऊन ऐक. त्याने तुझा थकवाही कमी होईल.’’ आणि वेताळाने ती कहाणी सांगायला सुरवात केली.

पुष्कर दिवसभर ढोरमेहनत करीत होता, पण त्याला पोटापुरते उत्पन्नदेखील मिळत नव्हते. त्याची कमाई तुटपुंजी होती. आपले हे दरिद्री आयुष्य बघून तो नेहमी काळजींत असे. त्याला स्वतःची चीड यायची. एकदा एका विवाहसमारंभाच्या ठिकाणीं पुष्करला काम मिळाले. विहिरीचे पाणी रहाटाने काढायचे, मोठी पातेली घांसायची, हे काम होते. दिवसभर पाहुणे मंडळी येत होती. येणार्‍यांचे आगतस्वागत होत होते, स्वादिष्ट पक्वान्नांचे भोजन सर्वांसाठी तयार होत होते. जेवून जाणारा प्रत्येक पाहुणा जेवणाची स्तुती करून, तृप्त होऊनच जात होता. अधूनमधून पुष्करला खायला दिले जात होते. त्यामुळें त्याला सांगितलेली कामें तो मोठ्या उत्साहाने व मन लावून करत होता.
आचार्‍यांच्या चवदार पदार्थांवर खूष होऊन तो त्यांना म्हणाला, ‘‘तुम्हा लोकांचा स्वयंपाक किती चविष्ट आहे! तुम्हाला रोज कुठे ना कुठे कामें मिळतच असतील ना! तुम्ही मलाही तुमच्याबरोबर घेऊन जाल कां? जे पडेल तें काम मी नीट, मन लावून करीन. मलाही रोज पोटभर, सुग्रस जेवण मिळेल, चालेल कां तुम्हाला?’’
ते आचारी हंसायला लागले, ‘‘अरे, तू अगदी भोजनभाऊ दिसतोस कीं रे! आम्ही तुझी ही इच्छा कांही पूर्ण करूं शकणार नाही. कारण आम्हाला इतकी मोठी कामें रोजरोज मिळत नाहीत. जी मिळतात तिथें आमच्यापैकीं एकदोघेजण जाऊन ते काम करतात. आणि वरकामासाठी जी माणसें ठेवतात ना, त्यांची जिम्मेदारी असते नवरा किंवा नवरीच्या आईवडिलांची! असं रोज चारी ठाव जेवण जेवायची तुला इच्छा आहे खरी, पण त्याच्या-साठीं एखाद्या बड्या घरांत तू जन्म घ्यायला हवा होतास!’’
जेव्हां पुष्करने प्रथमच ऐकलं की बड्या श्रीमंत घरांतून रोजच असं चमचमीत जेवण असतं, तेव्हां तो आश्चर्याने थक्क झाला. त्याचा आश्चर्यचकित चेहरा पाहून त्या आचार्‍यांनी विचारले, ‘‘अजूनपर्यंत तू कुणा मोठ्या धनिकाच्या घरीं काम केलंच नाहीस कां? ते लोक घरांतदेखील रेशमी कपडे वापरतात, मऊ मुलायम बिछान्यावर झोंपतात, सारी सुखें त्यांना उपभोगायला मिळतात.’’ त्यांनी पुष्करला उदाहरणें देऊन अनेक गोष्टी सांगितल्या.

ती सर्व सुरम्य माहिती ऐकल्यानंतर पुष्करला आपले जीवन निरर्थक आहे असे वाटायला लागले. मोठा श्रीमंत माणूस होण्याची त्याला प्रबळ इच्छा झाली. कांहीही करून श्रीमंत व्हायचंच असे त्याने ठरवलं. गांवाबाहेर असलेल्या मठांत एक नवीन साधू आला होता. पुष्कर त्या साधूला जाऊन भेटला व त्याने आपले दुःख त्याला सांगितले.
त्याच्या बोण्यावर साधू हंसतहंसत म्हणाला, ‘‘अरे बाळा, प्रत्येक वृक्ष आपल्या ठिकाणीं स्थिर उभा असतो आणि गोड फळें देतो. नदी ही जीवनदात्री आई असते. ती खळाळत सार्‍या देशभर हिंडते आणि लोकांना प्यायला गोड पाणी देते. या सृष्टीमधें प्रत्येकाचा ढंग वेगवेगळा असतो. कमी वा जास्ती असेल. पण तुला जे सुख वाटतंय ना, ते सुख नव्हे! जे तुला कष्ट वाटत आहेत, ते कष्टही नव्हेत. परंतु एक गोष्ट मात्र सत्य आहे. या संसारात कष्टाशिवाय कुणालाही कांहीही मिळत नसतं, आणि त्याचं पोट भरतही नसतं. ही सारी परमेश्वराची लीला आहे.’’
परंतु या उपदेशाचा पुष्करवर कांहीच परिणाम झाला नाही. त्याने गयावया करत साधूला विनंती केली कीं त्याला श्रीमंत घरांतच राहायचंय म्हणून पुढचा जन्म श्रीमंताघरी व्हावा. तेव्हां साधूने त्याला एक औषधी मुळी दिली आणि म्हटले, ‘‘शेजारच्या गांवातच विलास नांवाचा एक धनवंत आहे. दोन वर्षांपूर्वीं त्याची पत्नी वारली. त्याचे दोन्ही मुलगा व्यापाराच्या निमित्ताने परदेशी गेले आहेत. त्याची एक नातेवाईक बहीण त्याचे घर सांभाळते. तू त्याच्याकडे जा. तुम्ही दोघांनी एकाच वेळेला ही मुळी हातांत धरलीत आणि एकमेकांच्या शरीरांत प्रवेश करायची इच्छा धरलीत कीं तुमची इच्छा पूर्ण होईल. याला परकायाप्रवेश म्हणतात. दोघांच्या शरीराची अदलाबदल होईल.’’
‘‘स्वामीजी, आपण म्हणता कीं विलास धनाढ्य आहेत, व भाग्यवान आहेत. माझ्या शरीरांत प्रवेश करायला ते राजी होतील?’’ पुष्करने आपली शंका व्यक्त केली.
‘‘जरुर राजी होतील. गेली कांही वर्षें तो तुझ्यासारख्या माणसाच्या शोधांत आहे. पण हे ठरवण्यापूर्वीं पूर्णपणें विचार कर. तू तरुण आहेस. तो वयस्कर आहे. या परकाया प्रवेशाचा प्रयोग करायचा म्हणजे तू तुझे वय त्याच्या स्वाधीन करतो आहेस.’’ साधूने त्याला सावध करीत म्हटले.

‘‘मला वयापेक्षां सुख जास्ती महत्वाचे आहे. कारण एखाद्या कावळ्यासारखा उभा जन्म घालवण्यापेक्षां मला सहा महिने कां होईना, पण हंसासारखं ऐटींत जगता येईल.’’ पुष्करने निश्चयी स्वरांत उत्तर दिले. ‘‘बाह्यरूपावर जाऊन तू घाईगडबड करुं नकोस. या जगांत कावळ्याकडून आपल्याला काय मिळालं नाही आणि हंसाकडून काय मिळालंय याचा माणसाने पूर्णपणें विचार करुनच कोणताही निर्णय घ्यायला हवा.’’ असं म्हणून साधुने पुष्करला पुन्हां एकदा धोक्याची सूचना दिली.
तरी पुष्करवर त्या बोलण्याचा कांहीच परिणाम झाला नाही. दुसर्‍याच दिवशी तो विलासला भेटायला त्याच्या गांवी गेला. त्याला भेटून पुष्करने आपला मनोदय सांगितला. विलासने खूष होऊन म्हटलं, ‘‘मी तर तुझ्यासारख्या माणसाचीच वाट पहातो आहे. आत्तापासून माझं शरीर हे तुझं आहे आणि तुझं शरीर माझं! जोपर्यंत तुला वाटेल तोपर्यंत आपण असेच राहूं.’’
त्यानंतर त्या औषधी मुळीच्या साहाय्याने त्यांनी एकमेकांच्या शरीरांत प्रवेश केला. परकाया प्रवेश झाला. तेव्हांपासून पुष्कर त्या घराचा मालक झाला आणि विलास त्याचा नोकर बनला. शरीरांत परिवर्तन झाल्यानंतर पुष्करला उत्साहाचे भरते आले. मिठाई खायची तीव्र इच्छा त्याला झाली. त्याने विलासच्या बहिणीला बोलावून सांगितले, ‘‘ताई, आज मिठाई बनवा.’’
तिने आचार्‍यांकडून वीस लाडू बनवले आणि पुष्करमधल्या विलासच्यासमोर ठेवून त्याला म्हटले, ‘‘अरे पुष्कर, ज्या दिवसापासून तू इथें कामाला लागला आहेस, त्या दिवसापासून तुझे नशीब उजळले आहे बघ. तुला जितके लाडू खायचे असतील तितके खा. पण ते मालकांच्यासमोर खायचे हे लक्षांत ठेव. कारण कांही महिने एका आजारामुळें ते बेचैन आहेत. त्या आजाराचे अद्याप निदान होत नाही. जे त्यांना खाता येत नाही, ते नोकरांनी त्यांच्यासमोर खाल्लं कीं त्यांना उलट फार आनंद वाटतो.’’
पुष्करच्या शरीरांतल्या विलासने चार लाडू खाल्ले आणि तो म्हणायला लागला, ‘‘बा वा, अशी मिठाई कित्येक वर्षांत खाल्ली नव्हती.’’ विलासच्या शरीरांतल्या पुष्कर पुटपुटला, ‘‘ज्या शरीरांत मी परकाया प्रवेश केला आहे, ते शरीर भले कितीही रोगांची शिकार असले तरी लाडू खाल्ल्याशिवाय मी कांही राहाणार नाही.’’ आणि त्याने दोन लाडू मटकावले. विलासची बहीण त्याला थांबवत म्हणाली, ‘‘अरे दादा, हे काय केलंस तू? आता झालं ते झालं - आता नदीच्या कांठापर्यंत भराभरा पायी चालत जाऊन परत ये.

वैद्यबुवा नेहमी तुला सांगत असतात कीं सातत्याने व्यायाम करत राहिल्याने जे कांही खायचं असेल ते तुम्ही खाऊं शकाल. पण तू तर एकदम आळशी आहेस. जरासा देखील पायी चालायला नाखूष असतोस. ही असली सुस्ती चांगली नाही.’’
दोघेही नदीकिनार्‍यापर्यंत भराभरा चालत गेले व परतले. त्यावेळीं विलासच्या रोगग्रस्त शरीरांतल्या पुष्करला एकामागून एक कटकटी निर्माण होऊं लागल्या. यापूर्वीं भरपूर मेहनत करुनही पोटभरण्याइतके मिळत नव्हते. आता हवे ते खायला मिळण्यासारखे असून ते पचवण्यासाठी त्याच्याजवळ एकमात्र उपाय शिल्लक होता. ते होता व्यायाम. म्हणून तो दररोज निरनिराळ्या प्रकारचे व्यायाम करायला लागला. कांही महिने नियमितपणें व्यायाम केल्यानंतर पुष्करच्या शरीरांतले रोग कमी होऊं लागले.
तिकडे पुष्करच्या शरीरांत राहणार्‍या विलासलाही अनेक समस्यांशी सामना करावा लागला. शरीरांत ताकद असूनही नोकराचे काम करण्यांत त्याला जराही इच्छा नव्हती. नुसतं बसून खावं असंच त्याला वाटायचं. जसे दिवस जात होते, तसा विलासच्या शरीरांतला पुष्कर विलासवर जास्त काम लादूं लागला व त्याच्याकडून कामें करवून घेऊं लागला. एक दिवस पुष्करमधल्या विलासने कळवळून म्हटले, ‘‘माझ्यामुळें तू मालक झाला आहेस. म्हणून तू कृतज्ञता म्हणून तरी माझ्याशी आदराने वागायला हवंस. घरकामाला आणखी एखादा नोकर ठेव. मला आराम करुं दे कीं!’’
पुष्करने त्याची मागणी झिडकारत म्हटले, ‘‘मी जसं सांगीन, तशी कामें करीत राहा. नाहीतर आपण पुन्हां आपल्या शरीरांची अदलाबदल करुन टाकूं आणि हवं तसं जीवन जगूं!’’ घरांतली कामें करण्यांत त्रास जरूर होता, पण पुष्करचे शरीर तरुण असल्यामुळें विलासला ते शरीर इतक्या लौकर सोडायची इच्छा नव्हती.
एक वर्ष उलटले. एक दिवस ह्या दोघांना भेटायला तो साधू आला. दोघांनीही त्याला आदराने वंदन केले आणि आपापले अनुभव सांगितले. तेव्हां साधूने पुष्करला म्हटले, ‘‘एक वर्षभर तू विलासच्या शरीरांत राहिलास. संपत्ती जे जे सुख देते, ते सर्व तू अनुभवलंस. आता विलासचं शरीर सोडून दे आणि पुन्हां तुझ्या शरीरांत प्रवेश कर.’’ पुष्कर लगेच म्हणाला, ‘‘मी याला तयार आहे. पण माझी एक अट आहे. त्यानंतर मात्र विलासने मला त्याच्या घरीं नोकर म्हणून ठेवलं पाहिजे.’’
त्यावर विलासने नाराजीने म्हटलं, ‘‘स्वामीजी, मी ह्याला जरुर माझ्याकडे नोकर म्हणून ठेवला असता, पण सध्यां माझ्या शरीरांत असलेला जो पुष्कर आहे, तो कृतघ्न आहे. मी घराचा मालक होतो, तरीसुद्धां ह्याने माझ्याकडून सर्व प्रकारची कामें करवून घेतली, अनेक प्रकारांनी याने मला त्रास दिला आहे. अशा कृतघ्न माणसाला मी कशासाठी माझ्या घरांत ठेवूं? ते न्यायाचं कसं होईल?’’
तेव्हां साधू जरा कठोर स्वरांत म्हणाला, ‘‘ते अगदी योग्य व उचित न्यायाचं होईल. एकमेकांमुळें तुमच्या शारिरीक व मानसिक दोषांतून तुम्ही मुक्त झाला आहात. पुष्कर मुळींच कृतघ्न नाही.’’ असं म्हणून साधूने त्या औषधी मुळीच्या साहाय्याने त्या दोघांना पुन्हां आपापल्या शरीरांत प्रवेश करुन दिला आणि त्यांना आशिर्वाद देऊन तो निघून गेला.
ही गोष्ट सांगून वेताळ राजाला म्हणाला, ‘‘राजन्, साधूच्या बोलण्यामधें ना कांही न्याय, ना कांही नैतिक मूल्य! पुष्करला कृतघ्न नाही म्हणणे हे अयोग्य व चूक नाही कां ठरत? पुष्कर व विलास यांच्यामधे जी खरी समस्या उभी होती, ती सोडून, साधूने आपल्या चतुर वाणीने या समस्येला वेगळेच स्वरुप दिले, आणि निराकरण केले. माझ्या शंकेचे उत्तर माहीत असूनदेखील जर तू मौन पत्करलेस तर तुझ्या डोक्याची अनेक शकले होतील हे लक्षांत ठेव.’’
विक्रमार्क म्हणाला, ‘‘साधू केवळ महान शक्तींचा पूजक होता असे नव्हे, तर मानवी स्वभावाचा उत्तम ज्ञाता ही होता. त्याने पुष्करला कृतघ्न ठरवले नाही, कारण वयस्कर विलासच्या शरीरांत प्रवेश केल्यानंतरच त्याच्या लक्षांत आले कीं ऐषारामी जीवन शैलीमुळें विलास अनेक रोगांची शिकार बनला होता. कोणतेही लहानसे कामदेखील करायची त्याला संवय नव्हती. व्यायामापासून तो कायमच लांब राहिला. हे जेव्हां त्याला समजले तेव्हां त्याचे तरुण शरीर याच रोगाची शिकार होऊं नये म्हणून त्याने विलासला कामाला जुंपले. आपल्या शरीराबद्दल जागरुक राहण्याची व नियमितपणें व्यायाम करण्याची संवय विलासला लावली. अशा तर्‍हेने विलासची प्रकृति सुधारली. अप्रत्यक्षपणें विलासचे पुष्करने भलेच केले. म्हणून त्याला कृतघ्न ठरवणें चूक होते.’’ राजाचे मौनभंग झाल्यामुळें वेताळ पुन्हां शवासहित गायब झाला आणि झाडावर जाऊन बसला.

रत्नकंकण - विक्रमार्क आणि वेताळ Vikram ani Vetal katha

2012-01-28T04:08:00.000-08:00

रत्नकंकण

निश्चयी विक्रमार्क पुन्हां झाडाजवळ गेला. झाडावरचे शव त्याने खाली उतरवले आणि आपल्या खांद्यावर घेतले. स्मशानाच्या दिशेने तो पूर्ववत चालूं लागला. तेव्हां प्रेतांत लपलेला वेताळ त्याला म्हणाला, ‘‘राजन्, तू थकलेला नाहीस. परंतु तुला सांगून सांगून मी मात्र थकलो आहे. तू राजा आहेस. प्रजेच्या-बाबतीत तुझ्यावर अनेक जवाबदार्‍या आहेत. त्या सर्व विसरुन तू या भयानक जागी इतक्या रात्रीं कां वांया घालवतो आहेस? कार्य सिद्धीसाठी तू जे परिश्रम करतो आहेस, त्याचं कौतुक केल्यावाचून मला राहावत नाही. परंतु या जगांत कांहीजण असे असतात कीं त्यांचे काम ते विनासायास साधून घेतात. आदित्य हा असाच एक तरुण होता. त्याने अनेक कष्ट झेलले, मनस्ताप सोसला. तरी त्याने आपला कार्यसिद्धी पुरी केली. पण अगदी ऐन मोक्याच्या क्षणीं त्या कार्याचे फळही त्याने ठोकरले, व आपल्या हातांतून जाऊं दिले. तुझ्याबाबतीत तू असली चूक करुं नयेस असं मला वाटतं. तुला सावध करण्यासाठी मी त्याची कहाणी तुला सांगतो. नीट लक्ष देऊन ऐक.’’ आणि वेताळाने आदित्यची कथा सांगायला सुरवात केली.

रत्नपुर राज्यांतल्या वज्रपुर नांवाच्या खेड्यांत आदित्य हा तरुण राहात होता. तो खूप हुशार आणि चटपटीत होता. आपल्या आईवडिलांचा मान तो राखीत असे. त्यांची शेती लहानशी होती. त्यामुळें कष्टांचे जे फळ मिळायला हवे ते त्याला मिळत नव्हते. त्याचे वाडवडीलदेखील त्याच परिस्थितींतून गेलेले होते. वज्रपुरांत पाऊस वेळेवर पडला तर चांगले पीकपाणी होत होते. पण पाऊस चांगला पडला तरी चांगले पीक हाती लागेलच याची खात्री नसे. त्याचं कारण होतं. त्या गांवाजवळ असणारी बाष्पधारा नदी. ती नेहमी कोरडीच असे. तिला केव्हां पूर येईल ते सांगता येत नसे. उगमाजवळ जोरदार पाऊस पडला तर अचानक पूर येई आणि गांव आणि शेते जलमय होत असत.
गांवातल्या प्रजाजनांनी ग्रमाधिकार्‍याच्या मार्फत अनेकवेळा सरकारला विनंती केलेली होती कीं त्या नदीवर एक बंधारा बांधून घ्यावा म्हणजे पुराच्या पाण्यापासून गांव सुरक्षित राहील. राजाच्या अधिकार्‍यांमार्फत देखील त्यांनी राजाला विनंती केली होती. पण दुर्देवाने, याबाबतीत राजाने आजपर्यंत फारसे लक्ष दिले नाही. गांवकर्‍यांना गांव सोडून जाणेही शक्य नव्हते, म्हणून दुष्काळी प्रदेश असला तरी ते तिथेच राहात होते.
त्यावर्षीं चांगला पाऊस झाला. यंदा पीक उत्तम येईल व वर्षभर आराम करता येईल याची आदित्याला खात्री होती. आणि झालंदेखील तसंच. पीक चांगलं आलं. मळणी करुन पीक घरी नेण्याची सारी तयारी त्याने केली आणि दुर्देवाने, नदीला प्रचंड पूर आला, नि सारे पीक नष्ट झाले. त्यावेळीं शेतांत गाई बकर्‍यांच्या बरोबर त्याचे आईवडील होते, ते देखील सारे पुरांत वाहून गेले. ते दृश्य बघून आदित्य दुःखाने वेडा झाला. तो धाय मोकलून रडायला लागला. त्यानंतर त्या गावांत राहण्याची त्याला इच्छाच उरली नाही. त्याचे मन विरक्त बनले, व दुःखाने तो तिथून निघून गेला.

दोन दिवस तो चालत राहिला. त्याला कुठे जायचं होतं आणि तो कोणत्या दिशेला जात होता हेदेखील त्याला ठाऊक नव्हतं. तिसर्‍या दिवशी एका वडाच्या झाडाखाली थोडी विश्रांति घेऊन जेव्हां तो तिथून निघाला, तेव्हां त्या झाडींत कांहीतरी चकाकत असल्याचा त्याला भास झाला. त्याने जवळ जाऊन ती वस्तू उचलून पाहिली. ते एक हिर्‍यांचे कंकण होते. त्याच्यावर राजमुद्रा होती. आदित्यने ते कंकण आपल्या कपड्यांत लपवले आणि तो मार्गस्थ झाला.
संध्याकाळपर्यंत तो शशांकपुर या राजधानीच्या वेशीजवळच्या शहरांत पोंचला. जेव्हां तो शहरांतल्या एका रस्त्यावरुन चालला होता, तेव्हां राजाचा एक सैनिक तिथें दवंडी पिटताना दिसला.
‘‘राज्यांतल्या नागरिकांना ही शेवटची घोषणा आहे. कांही दिवसांपूर्वीं महाराजांचे रत्नकंकण हरवले आहे ते अजून सांपडलेले नाही. चोरांचा तपास चालूं आहे. जर हे रत्नकंकण कुणी महाराजांना आणून दिले तर त्याला भरपूर इनाम दिले जाईल. पण जर चोर सांपडला आणि त्याने ते कंकण महाराजांना दिले नाही, तर मात्र त्याला फांशीची कठोर शिक्षा नाईलाजाने द्यावी लागेल. तेव्हां उद्यापर्यंत महाराजांची राजमुद्रा आणून द्यावी आणि बक्षीस मिळवावे हो ऽऽऽ!’’
तिथल्या लोकांशी बोलून आदित्यने त्या रत्नकंकणाबद्दल चौकशी केली, तेव्हां त्याला समजले कीं महाराजांचे पूर्वज प्रत्येक पिढींत ते हिरेजडित कंकण वापरत आले होते. म्हणून महाराजांना त्या कंकणाचे अतिशय महत्व होते. तो पिढीजात दागिना होता. महाराजांनी महिनाभर सतत घोषणा केली होती कीं जो कुणी ते कंकण पौर्णिमेपूर्वीं आणून देईल त्याला भरघोस इनाम मिळेल. जर तोपर्यंत ते कंकण महाराजांच्यापाशी परत आले नाही तर मात्र त्यानंतर ज्याच्यापाशी ते असेल त्याला अटक होईल व त्याला फांशीची शिक्षा होईल. ही दवंडी गांवोगांवी दिली. जात होती परंतु अद्याप कंकणाविषयी कांहीच माहिती मिळालेली नव्हती. ते हरवले होते कीं चोरीला गेले होते याचाही उलगडा झालेला नव्हता. सार्‍या राज्यांत या कंकणाबद्दल चर्चा सुरुं होती. लोक तर्ककुतर्क करीत होते.

शशांकपुरांत आदित्य आणखी दोन दिवस थांबला आणि तिसर्‍या दिवशी तो राजसभेंत गेला. त्याने महाराजांना आदराने वंदन केले आणि भर सभेंत ते हिरेजडित सुंदर कंकण त्याने महाराजांच्यासमोर ठेवले.
ते बघून महाराजांना अतिशय आनंद झाला. त्यांचे डोळे समाधानाने चमकूं लागले. आश्चर्यचकित झालेल्या दरबार्‍यांसमोर महाराजांनी आदित्यला विचारले, ‘‘हे कंकण तुला कुठे नि केव्हां मिळाले?’’
‘‘तीन दिवसांपूर्वीं शशांकपुराच्या वेशीबाहेर असलेल्या रानांतल्या एका वडाच्या झाडाखाली मी थोडी विश्रांति घेतली. उठलो तेव्हां जवळच्या झाडींत कांहीतरी चकाकत असलेले दिसले. निव्वळ कुतुहल म्हणून मी जवळ जाऊन पाहिले तर हे कंकण तिथे कुणीतरी टाकलेले दिसले.’’ आदित्यने सत्य परिस्थिती सांगितली. ‘‘तर मग तू त्याच दिवशी हे कंकण माझ्या-जवळ कां आणून दिलं नाहीस? त्याबद्दल तुला फार मोठं इनाम आम्ही दिलं असतं.’’ महाराजांनी म्हटलं. कांहीही उत्तर न देता आदित्य निमूटपणें खाली मान घालून उभा होता.
‘‘पौर्णिमेच्यानंतर जो कंकण आणून देईल त्याला कठोर शिक्षा दिली जाईल, हे तुला माहीत होतं कां?’’ महाराजांनी करड्या स्वरांत विचारलं.
‘‘माहीत होतं महाराज’’ आदित्यने मान डोलावीत म्हटले राहिले. नंतर सिंहासनावरुन खाली उतरुन त्यांनी आदित्यला प्रेमाने मिठी मारली व म्हटले, ‘‘तुला जे कांही हवं असेल ते माग.’’
आदित्यने महाराजांना प्रणाम केला व म्हटले, ‘‘महाराज, आपल्या राज्याच्या दक्षिणेच्या टोंकाला वज्रपुर हे छोटेसे गांव आहे तिथला मी रहिवासी आहे. तिथले गांवकरी बाष्पधारा नदीच्याकारणाने फार दुःखीकष्टी आहेत. त्या नदीला एक बंधारा बांधून गांवकर्‍यांची घरेदारे व शेती वांचवावी म्हणून आपल्याला अनेकदा विनंती केलेली आहे.
मी आपला प्रामाणिक नागरिक म्हणून माझे कर्तव्य केलेले आहे. आपण राज्यकर्ते आहात, तेव्हां हा बंधारा बांधणे हे आपले कर्तव्य ठरते. आपण मला आता जायची अनुमती द्यावी.’’ असं म्हणून प्रणाम करुन तो सभेतून मागल्या पावलीं परत फिरला.’’
ही कहाणी सांगून वेताळाने विक्रमार्क राजाला विचारले, ‘‘ते कंकण परत करण्यासाठी महाराजांनी जो अवधी दिला होता, त्यानंतरच आदित्यने ते कंकण राजाला दिले. ही त्याच्यासाठी एक सुवर्णसंधी होती. तो कांहीही मागू शकत होता. पण त्याने नदीवर बंधारा बांधावा अशी इच्छा व्यक्त केली. गांवकर्‍यांचा लाभ होईल अशी योजना त्याने आंखली. त्याने जाणूनबुजून हातांत आलेली ही संधी कां सोडली? माझ्या या शंकेचे उत्तर माहीत असूनदेखील जर तू मौन पत्करलेस तर तुझ्या मस्तकाची अनेक शकलें होऊन पडतील.’’
विक्रमार्क म्हणाला, ‘‘आदित्य प्रामाणिक आहे. त्याला आपल्या श्रमावर पूर्णपणे विश्वास आहे. ते कंकण परत देताना त्याने बक्षिसाची अभिलाषा धरली नव्हती. म्हणूनच त्याने राजाची पौर्णिमेची मुदत संपल्यानंतर ते कंकण परत दिले. स्वतःसाठी कांहीही न मागता जनतेच्या कल्याणासाठी बंधारा बांधावा अशी त्याने राजाला विनंती केली. आपल्या जन्मग्रमाबद्दल त्याला किती प्रेम आहे आणि दुसर्‍यासाठी सत्कर्म करण्याची भावना त्याच्यांत किती आहे हे सिद्ध करणारी ही घटना आहे. त्याचा प्रामाणिकपणा व चांगली बुद्धी बघून राजाने त्याला प्रेमाने मिठी मारली.’’
राजाचे मौनभंग करण्यांत सफल झालेला वेताळ शवासहित अदृश्य झाला आणि पुन्हां झाडावर जाऊन बसला.

Vikram ani Vetal katha

हे असे का? Why this so?

2012-01-28T03:10:00.000-08:00

हे असे का? Why this so?

ह्या सर्वांसोबत नित्यच घडत असलेल्या गोष्टी आहेत. पण शांतपणे आठवल्यास त्यातही गंमत आहे.
• शहरात किंवा गावात प्रवेश केल्यावर एस.टी.. चे वेगाने धावणे पण हायवे वर मात्र संथ गतीने जाणे.
• पाहुणे घरि आल्यावर लिफ़्ट बंद असणे आणि मग पाहुण्यांचे विचरणे की बॅक-अप नाही तुमच्या बील्डींगला......?
• महत्वाची ईमेल पाठवताना फ़ाईल अटॅच करणे राहून जाणे आणि मग रिप्लाय मिळणे…….प्लीज रिसेंड द अटॅचमेन्ट .
• बॅंकेत गेल्यावर आपल्या जवळ पेन नाही हे लक्षात येणे.
• बॅंकेत आठवणीने नेलेला पेन इतरांनी मागुन घेणे व आपल्याला हवा असतांना त्यालाच पुन्हा मागावा लागणे ………वरुन उत्तर मिळ्णे की जरा थांबा ना ….….मी लिहीतोय ना हे!
• आपणास ज्या दिवशी रजा हवी अगदी त्याच दिवशी आधिच कुणितरि रजा मंजूर करवुन घेतली आहे असे कळणे व तो रजेवर असल्याने आपणास रजा न मिळणे.
• सोमवारि ऑफ़िसला गेल्यावार असे वाटणे की आज खूप थकवा आलाय आजच तर खरे तर सुटी हवी आहे.
• परिक्षेच्या वेळी प्रश्नपत्रिका मिळाल्यावर आपण सोडून दिलेल्या प्रकरणांवरच जास्त प्रश्न विचारले जाणे.
• लहानपणी लपुन पाणिपुरी खातांना ओळखिच्या काकांचे अचानक समोरुन येणे व आपले गर्भगळीत होणे.
• आता यापुढे ऑफ़िसला बसुन जास्त काम करणार नाही असे ठामपणे ठरवल्यावर दूसऱ्याच दिवशी नेहमी पेक्षा जास्त वेळ खूप काम करावे लागणे.
• ही माहिती काय? आत्ता दाखवतो…..असे म्हणून गुगल डॉट कॉम उघडण्यासाठी कॉम्पूटरवर बसल्यावर आयत्या वेळी इंटरनेट डीसेबल असणे.
• बस कंडक्टर व रिक्षावाले यांचे जवळ कधीही सुटे पैसे नसणे.
• दिवसभरात फ़क्त पाचच मिनीट जीमेल उघडल्यावर त्याच वेळी बॉस सहजच बाजुला येउन उभा रहाणे व त्यामुळे आपले हिरमुसणे. कारण असे की जी मंडळी दिवसभर नेटवरच असतात ती मात्र कधी अडकत नाहीत असे वाटत रहाणे.
• अर्जंटली ऑनलाईन मनी ट्रान्सफ़र करावयाचे वेळी ती सुविधा अंडर मेंटेनन्स असणे.
• रेनकोट वा छत्री आपल्या जवळ नसतांना मुसळधार पाऊस बरसणे व रेनकोट/छत्री बरोबर वागवत असतांना पावसाने मात्र दांडी मारणे!
• लग्नापूर्वी एकही मैत्रिंण नसणे व लग्न झाल्यावर अनेक मुली मैत्रिणी म्हणून मिळणे.
• उपवासाच्या दिवशी ऎन वेळी दिवे नसल्याने दाण्याचा कुट मिक्सर शिवाय बनवावा लागणे.
• जुन्या ठेवणीतला शर्ट घातल्यावर अनेकांनी असे म्हणणे की हा शर्ट तुला फ़ार छान दिसतोय, नवा की काय?

PUPUTUPU

Women find time to bond at haldi kumkum

Music is what emotions sound like

Churchgate-Dahanu train services unlikely to start Western Railways have informed the Bombay high court that train services for commuters travelling from Churchgate to Dahanu will not start because the railways are falling short of resources

Agneepath Movie song Deva Shree Ganesha - Official Full HD Song hitik roshan, priyanka

Agneepath Movie song

Deva Shree Ganesha - Official Full HD Song

hritik roshan, priyanka

Designer & Partywear Semi-Stitched Dresses

शिवसेनेसाठी निवडणुकीच्या घोषणा..!

Best Marathi Websites काही चांगल्या मराठी वेबसाइट

Top 33 Online book shops or stores in India

Top 10 online shopping sites of India

Easing bedbug anxiety

Easing bedbug anxiety

What are they?

Keeping them away

Travel precautions.

Protecting your home.

Vande Mataram - Lata Mangeshkar

Vande Mataram - Lata Mangeshkar

Vande Mataram - Lata Mangeshkar

Marathi books at discounted price

Unseen 40 Pictures From Riteish-Genelia's Bollywood Wedding

‘Guilty’ student ends life to prevent exam-related stress taking its toll on students, State board opens special helplines for the needy

NOW HOW TO SURVIVE A HEART ATTACK WHEN ALONE..

NOW HOW TO SURVIVE A HEART ATTACK WHEN ALONE..

10 steps to be a celeb on Twitter

Weighing down consumer rights Temporary 2006 amendment to weights & measures rules pushed through sans discussion, still in force

Many think Rahul is Mahatma’s relative Survey by St Xavier’s college students also shows that 16% don’t know Gandhiji’s full name

स्वच्छंद प्रवास आणि लोककथांचा अनुवाद Tour and Folk Tales

पानिपत - ऐतिहासिक कादंबरी Panipat - Historical Novel

लोकप्रिय रहस्यकथा लेखिका अगाथा ख्रिस्ती यांच्या गाजलेल्या ३८ कादंबऱ्यांचा मराठी अनुवाद Agatha christie in Marathi

जगप्रसिद्ध कादंबरीचा सुरस मराठी अवतार "द हॉबिट.' The Hobbit in marathi

Book Summary of The Hobbit

स्वास्थ्याचे रहस्य - विक्रमार्क आणि वेताळ Vikram ani Vetal katha - Secret of health

रत्नकंकण - विक्रमार्क आणि वेताळ Vikram ani Vetal katha

रत्नकंकण

हे असे का? Why this so?

हे असे का? Why this so?