Quán trọ văn chương của 12a18

XIN CHÀO ĐỘC GIẢ

2021-11-20T11:42:00.000+07:00

( Nguồn: VTS memory club)

Qua bao cuộc biến cải nương dâu, giữa chốn bồng lai nơi thực tại, ta luôn khao khát kiếm tìm cho mình những nhành hồng bòn đãi để ru êm hồn đời. Ta chọn tá túc giữa một xóm trọ văn chương, gọi vài ly thơ tình tự với vô vàn xúc cảm: nhớ nhung, thương yêu, tình cảm... rồi chợt ngà ngà si mê cái màu chữ, mùi chữ, vị chữ, nhịp chữ, biến tấu chữ... Sau cùng ta như học tập được điều gì đó và tiếp tục lên đường, vân du đến những ước mơ.

Cảm ơn mọi người đã ghé thăm chúng em.

Đây là một "quán trọ văn chương" nho nhỏ mở cửa với mục đích ký thác lại hành trình từ trang viết đến trái tim, cảm nhận các tác phẩm văn học của mọi thành viên 12A18.

Chúng ta hãy cùng nhau trưởng thành và đi đến ước mơ nhé!

CHÚC MỪNG NgÀY NHÀ GIÁO VIỆT NAM

2021-11-20T10:56:00.001+07:00

Vậy là một năm đã qua và 20/11 đã tới. Trong suốt thời gian qua, dịch bệnh đã làm cho chúng ta không thể gặp nhau được nhưng các thầy cô, bằng toàn bộ tâm huyết của mình, vẫn cố gắng giảng giải, truyền đạt kiến thức cho chúng em. Bằng sự chân thành nhất, chúng em rất biết ơn đến tâm lòng của thày cô và xin chúc thầy cô một ngày 20/11 vui vẻ, hạnh phúc, thật khỏe mạnh bên người thân và gia đình.

HOÀN THIỆN BẢN THÂN

2021-11-17T23:11:00.002+07:00

...."Thành công chỉ đến khi chúng ta cố gắng hết sức và không ngừng hoàn thiện bản thân mình"

Bạn cảm thấy như thế nào sau chặng đường đồng hành cùng nhau?
Bạn đã học được điều gì?
Hãy chia sẻ để chúng ta cùng nhau hoàn thiện bản thân và nắm tay nhau vươn tới chân trời mơ ước nhé ><

LỜI TRI ÂN BẠN ĐỌC

2021-11-17T23:11:00.001+07:00

Quán trọ văn chương của 12A18, xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất đến quý thầy cô, quý bạn đọc và bất kỳ ai đã ghé thăm nơi này.

Cảm ơn vì đã dừng chân, tá túc cũng như chỉ dẫn chúng em khắc phục điểm còn thiếu sót. Chúng em rất lấy làm quý trọng và sẽ coi đó là những bài học đắt giá để tích lũy kinh nghiệm, hành trang trên con đường vân du đến với ước mơ...

Một lần nữa, chúng em - Quán trọ văn chương của 12A18 xin cảm ơn, xin chào và hẹn gặp lại mọi người ạ ^^

Hướng dẫn up bài chi tiết bằng hình ảnh

2021-11-17T23:11:00.000+07:00

(nguồn ảnh: https://www.google.com/url?sa=i&url=http%3A%2F%2Fsutudo.com.vn)

Bước 1

Bước 2

Bước 3

Bước 4

Bạn nào gặp khó khăn gì thì ib messenger fb: https://www.facebook.com/mydung.lenguyen.5 để được hỗ trợ up bài sớm nhất nha!!!

ẤN PHẨM BAN VẼ

2021-11-17T23:10:00.001+07:00

ẤN PHẨM BAN VẼ
Lấy cảm hứng từ những trang báo, trên đây là những sản phẩm được thiết kế nhằm minh họa cho bốn tác phẩm văn học gồm: " Việt Bắc", " Đất nước", " Sóng" và " Tây Tiến". Mỗi một bức ảnh sẽ giúp người đọc không chỉ nắm được những thông tin cơ bản về tác giả, tác phẩm,cho ta một góc nhìn độc đáo hơn về các bài thơ mà còn tạo được cảm giác mới mẻ, thu hút hơn cho đọc giả.

Vẽ minh họa : 32 Vũ Hoàng Anh Thư, 07 Quang Duy
Edit : 14 Lan Hương
Kiếm tư liệu : 03 Thụy Anh

tranh minh họa Tây Tiến - Quang Dũng

tranh minh họa Việt Bắc - Tố Hữu

tranh minh họa Đất nước - Nguyễn Khoa Điềm

tranh minh họa Sóng - Xuân Quỳnh

18 Nguyễn Ôn Mỹ Linh (Vẽ)

2021-11-17T23:10:00.000+07:00

Văn học không chỉ bồi đắp tình yêu thương trong tâm hồn mỗi người mà còn khơi dậy sức sáng tạo mạnh mẽ. Lấy cảm hứng từ các tác phẩm đã học, em đã thực hiện vẽ minh hoạ và thiết kế thành dạng trang báo để phù hợp với bìa tạp chí của các bạn còn lại.

Tây Tiến - Quang Dũng:

Việt Bắc - Tố Hữu:

Sóng - Xuân Quỳnh:

Xin cảm ơn quý thầy cô và các bạn đã xem phần bài làm của em.

41 Đinh Công Trực

2021-11-15T12:51:00.006+07:00

(Tranh ảnh minh họa bài "Việt Bắc" của nhóm vẽ: 32 Vũ Hoàng Anh Thư, 14 Trần Lan Hương, 07 Nguyễn Thái Quang Duy, 3 Võ Thụy Anh)

Đề 16: Cảm nhận vẻ đẹp thiên nhiên trong “Việt Bắc của Tổ Hữu qua đoạn thơ sau. Từ đó so sánh với những câu thơ trong bài thơ “Cảnh ngày hè" của Nguyễn Trãi:

“Rừng xanh hoa chuối đỏ tươi

Đèo cao nắng ánh dao gài thắt lưng
Ngày xuân mơ nở trắng rừng
Nhớ người đan nón chuốt từng sợi giang
Ve kêu rừng phách đổ vàng
Nhớ cô em gái hái măng một mình
Rừng thu trăng rọi hòa bình
Nhớ ai tiếng hát ân tình thủy chung”
(Trích Việt Bắc – Tố Hữu)

“Hoè lục đùn đùn tán rợp giương
Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ,
Hồng liên trì đã tiễn mùi hương
“Lao xao chợ cá làng ngư phủ,
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương”

(Trích Cảnh ngày hè – Nguyễn Trãi)

Bài làm

Thiên nhiên là đề tài muôn thuở trong thi ca và cũng là tri kỉ của thi nhân. Vì vậy, từ xưa đến nay, thiên nhiên vẫn luôn chiếm một vị trí quan trọng. Tố Hữu và Nguyễn Trãi cũng không phải là một ngoại lệ. Thiên nhiên “Việt Bắc” trong sáng tác của Tố Hữu không phải khung cảnh thiên nhiên thanh tao, thoát tục như thi nhân xưa, mà mang một vẻ đẹp dung dị nhưng không kém phần hùng tráng. Còn bức tranh thiên nhiên “Cảnh ngày hè” được Nguyễn Trãi khắc họa một cách sinh động, gợi lên một cuộc sống yên bình, thư thái.

Vẻ đẹp thiên nhiên trong bài thơ “Việt Bắc” được đặc tả nổi bật nhất qua bức tranh tứ bình – xuân, hạ, thu, đông. Thiên nhiên ấy dung dị như chính con người nơi đây. Một vẻ đẹp hoang sơ, mộc mạc nhưng không kém phần hùng vĩ.

“Rừng xanh hoa chuối đỏ tươi

Đèo cao nắng ánh dao gài thắt lưng

Ngày xuân mơ nở trắng rừng

Nhớ người đan nón chuốt từng sợi giang

Ve kêu rừng phách đổ vàng

Nhớ cô em gái hái măng một mình

Rừng thu trăng rọi hòa bình

Nhớ ai tiếng hát ân tình thủy chung”

Chỉ với bốn cặp câu mà Tố Hữu đã khéo léo vẽ nên bức tranh bốn mùa đầy sức sống. Bức tranh ấy không chỉ có cảnh mà còn có người. Từng cặp câu hiện ra với những đường nét riêng biệt. Câu lục miêu tả cảnh thiên nhiên đẹp, câu bát làm nổi bật hình ảnh con người dồi dào sức sống; tất cả hợp thành bộ tranh tứ bình xuân-hạ-thu-đông đẹp một cách lạ kỳ. Bức tranh thiên nhiên mùa đông mở đầu cho bức tranh bốn mùa.

“Rừng xanh hoa chuối đỏ tươi

Đèo cao nắng ánh dao gài thắt lưng”

Không gian thiên nhiên rộng lớn bao la khoác trên mình một màu xanh đặc trưng của núi rừng. Sắc xanh trầm lắng tĩnh tại của rừng già được điểm xuyết thêm bằng sắc đỏ của hoa chuối. Trong không gian hùng vĩ của núi rừng, sự xuất hiện của sắc đỏ làm bừng sáng cả một góc từng, rực rỡ nhưng không chói lóa. Sắc đỏ ấy gợi cho ta liên tưởng đến câu thơ của Nguyễn Trãi trong bài thơ “Cảnh ngày hè” – “Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ”.

Trong không gian mùa đông, ta thường cảm thấy lạnh lẽo, hoang vu nhưng trong hai câu thơ của Tố Hữu khung cảnh không u ám như khí trời mùa đông mà ấm áp, tươi đẹp đến lạ. Cùng với đó là ánh nắng mặt trời chiếu rọi khiến khung cảnh thêm phần tráng lệ. Hình ảnh con người hiện lên trên đèo cao vách núi gợi tư thế của con người trong lao động. Con người và thiên nhiên cùng điểm tô vẻ đẹp cho nhau.

Khi cảm nhận vẻ đẹp thiên nhiên trong bài thơ Việt Bắc, ta thấy dòng thời gian bốn mùa không đi theo trật tự quen thuộc – xuân, hạ, thu, đông mà đi theo một kết cấu đặc biệt – đông, xuân, hạ, thu. Tiếp nối bức tranh mùa đông là mùa xuân ấm áp tươi vui đã đến.

Xuân đến cây cối đâm chồi nảy lộc nhưng sau tất cả đọng lại trong ký ức tác giả chỉ có rừng mơ. Màu xanh giờ đây phải nhường chỗ màu trắng tinh khôi. Chỉ với cụm từ “trắng rừng”, Tố Hữu đã phác họa được cả một không gian rộng lớn, làm cả vùng rừng núi như bừng sáng, mọi vật như thức dậy sau một giấc ngủ đông dài. Trên nền phong cảnh ấy là hình ảnh “người đan nón” âm thầm lặng lẽ hái măng. Con người không thưởng ngoạn khung cảnh mà sống và lao động trong khung cảnh ấy.

“Ve kêu rừng phách đổ vàng

Nhớ cô em gái hái măng một mình”

Phân tích vẻ đẹp thiên nhiên trong bài thơ Việt Bắc, người đọc thấy bức tranh càng hoàn thiện hơn với sự xuất hiện của mùa hè. Mùa hè được báo hiệu bằng tiếng ve ngân vang. Mùa hè đến thường được báo hiệu bằng tiếng ve bằng những chùm phượng vĩ rực đỏ. Tố Hữu lại một lần nữa đem cái hồn của núi rừng Việt Bắc thổi vào trong bài thơ. Sự lựa chọn “rừng phách đổ vàng” đem đến một hiệu ứng đặc biệt. Bởi lẽ, màu vàng thường được dùng để diễn tả mùa thu

Khép lại bộ tứ bình là cảnh mùa thu

"Rừng thu trăng rọi hòa bình

Nhớ ai tiếng hát ân tình thủy chung"

Tách biệt với cảnh ngày hè của bức tranh trên, riêng bức này là cảnh đêm. Có lẽ bởi nói về thu, mấy ai không nghĩ đến ánh trăng sáng trong nhất êm dịu. Điều đặc biệt ánh trăng ấy là ánh trăng của hòa bình. Đây cũng chính là ánh trăng mà biết bao người mong đợi. Và kết lại cũng chính là hình ảnh con người được thể hiện qua tiếng hát tâm tình cùng ánh trăng mang theo bao hi vọng về một tương lai hạnh phúc tươi đẹp và thể hiện được tình cảm thiết tha ân tình, son sắt gắn bó với cách mạng.

Còn với “Cảnh ngày hè’ của Nguyễn Trãi, bức tranh ngày hè nổi lên với bức tranh thiên nhiên mùa hè rực rỡ:

“Hoè lục đùn đùn tán rợp giương

Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ,

Hồng liên trì đã tiễn mùi hương”

Nguyễn Trãi cảm thấy say mê, thích thú trước vẻ đẹp của thiên nhiên ngày hè. Cây hoa hòe có sức sống mãnh liệt giờ tán là xanh che phủ cả khoảng không gian. Cùng với sắc đỏ của cây thạch lựu tô đậm thêm cho khung cảnh. Ao sen tỏa hương ngan ngát bay theo làn gió. Cảnh thiên nhiên được nhà thơ cảm nhận qua màu sắc, hương thơm. Phải là người có tấm lòng yêu thiên nhiên sâu sắc thì Nguyễn Trãi mới có những phát hiện tinh tế, tuyệt vời đến vậy.

Nhà thơ còn cảm nhận bức tranh thiên nhiên qua những âm thanh:

“Lao xao chợ cá làng ngư phủ,

Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương”

Việc sử dụng nhiều từ Hán Việt như “ngư phủ, cầm ve, tịch dương” kết hợp nhuần nhuyễn với những từ thuần Việt như “lao xao”, dắng dỏi” tạo nên vẻ đẹp vừa mộc mạc, bình dị, vừa trang trọng tao nhã. Cuộc sống của con người không chỉ được cảm nhận bằng thị giác mà còn được cảm nhận bằng thính giác. Đó là âm thanh từ làng chợ cá, của tiếng ve râm ran mỗi độ hè về. Những âm thanh đặc trưng của ngày hè nơi làng quê khiến ngày hè trở nên vui vẻ, nhộn nhịp. Thế mới thấy được một tâm hồn luôn tha thiết với cuộc sống làng quê của Nguyễn Trãi.

Hai nhà thơ với hai phong cách khác nhau đã khắc họa lên hai bức tranh thiên nhiên đầy màu sắc và sinh động. Với Tố Hữu, ông chọn khảm sâu những phút giây ấy vào bức tranh sơn mài được vẽ lên bằng hoài niệm. Thể thơ lục bát, ngôn ngữ nhuần nhị và lối hát đối đáp tạo ra giai điệu phong phú cho đoạn thơ. Kết cấu độc đáo, tuần tự khắc họa thiên nhiên thơ mộng giàu chất họa đến con người lao động cần cù nghĩa tình. Thiên nhiên Việt Bắc hoang sơ mộc mạc nhưng lại tươi đẹp tràn đầy sức sống. Vẻ đẹp của thiên nhiên hài hòa cùng vẻ đẹp của con người gợi nhắc đến bao kỷ niệm gắn bó, gợi nhắc đến tình quân dân bền chặt. Thiên nhiên không chỉ là phong cảnh vô hồn mà còn là người bạn đồng hành cùng con người trong cuộc sống lao động, trong công cuộc kháng chiến. Vẻ đẹp thiên nhiên trong bài thơ Việt Bắc không chỉ đẹp bởi sự bao la hùng vĩ của núi rừng mà còn bởi nó được đặt trong một khí thế hào hùng của một giai đoạn lịch sử đầy thăng trầm. Tất cả đã minh chứng cho tài năng, sự tinh tế và tình cảm thiết tha của Tố Hữu. Còn Nguyễn Trãi, bức tranh thiên nhiên cảnh ngày hè được miêu tả với nét đẹp của sức sống, của tuổi trẻ. Vạn vật dưới ánh nắng hè dường như tỏa sáng chói lòa hơn, mang trong mình một dòng nhựa tiềm tàng, sẵn sàng khoe sắc thắm. Điểm đặc biệt ở đây là tác giả đã sử dụng toàn bộ giác quan để miêu tả cảnh sắc mùa hè, cộng hưởng thêm lối dùng từ rất chính xác và phong phú. Tất cả đã tạo nên một bức tranh có màu, có hồn, có hương vô cùng sáng tạo và độc đáo. Qua đó bài thơ đã làm toát lên vẻ đẹp của thiên nhiên đất nước cũng như vẻ đẹp tâm hồn của Nguyễn Trãi, thể hiện rõ tư tưởng yêu nước thương dân và tinh thần sống có trách nhiệm với dân với nước.

Hai bức tranh thiên nhiên khác nhau nhưng cả hai đều khiến người đọc cảm nhận được tấm lòng yêu thương con người, luôn mong muốn cống sức trẻ, sự nhiệt huyết của mình với quê hương, đất nước.

10 Nguyễn Thị Hồng Giang

2021-11-15T10:00:00.006+07:00

(Tranh ảnh minh họa bài "Sóng" của nhóm vẽ: 32 Vũ Hoàng Anh Thư, 14 Trần Lan Hương, 07 Thái Quang Duy, 03 Võ Thụy Anh)
Đề 1: Phân tích hình tượng sóng trong khổ 1-3 bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh. Anh/Chị cảm nhận gì về vẻ đẹp tâm hồn người phụ nữ trong tình yêu qua hình tượng này?

Bài làm

Tình yêu luôn là thứ tình cảm đẹp đẽ, lớn lao. Dù là ai, ở thời đại nào thì nó cũng đem lại cho ta những cung bậc cảm xúc khác nhau. Chẳng phải ngẫu nhiên mà tình yêu lại là nguồn cảm hứng bất tận cho mọi thi sĩ thăng hoa. Ta từng biết đến một triết lí về tình yêu đầy ngụ ngôn của Tago, một tình yêu rất đỗi nồng nàn nhưng rất cao thượng của Puskin. Hay đến cả Xuân Diệu cũng phải đắm say để rồi “Làm sao cắt nghĩa được tình yêu”. Và Xuân Quỳnh, tiếng lòng của nữ thi sĩ khi nhắc đến tình yêu là tiếng lòng đại diện cho những khao khát bình dị đời thường nhưng cũng chất chứa những dự cảm day dứt về giới hạn của tình yêu. “Sóng” là một minh chứng rõ ràng nhất. Nó được coi là đóa hoa thơm và loại đẹp nhất nở dọc chiến hào.Sau đây ta sẽ đi vào ba khổ thơ đầu để phân tích hình tượng sóng và cùng nhau cảm nhận về vẻ đẹp tâm hồn người phụ nữ trong tình yêu.

“Dữ dội và dịu êm
.....
Từ nơi nào sóng lên”

Xuân Quỳnh là một trong những nhà thơ nữ xuất sắc nhất của nền văn học Việt Nam hiện đại, thơ bà luôn giàu những xúc cảm suy tư, lúc hạnh phúc lúc khổ đau, đặc biệt là khi viết về đề tài tình yêu trên cương vị một người phụ nữ từng đổ vỡ hôn nhân, lại tìm được hạnh phúc mới, với sự đằm thắm mặn mà của thiên chức làm mẹ, làm vợ. Trong số các tác phẩm của Xuân Quỳnh thì “Sóng” là một bài thơ xuất sắc viết về đề tài tình yêu với hình tượng sóng tượng trưng cho hình tượng người phụ nữ trẻ trong công cuộc tìm kiếm tình yêu, tìm kiếm hạnh phúc. “Sóng” được in trong tập “Hoa dọc chiến hào” được xuất bản năm 1967. Trong những đoạn đầu của bài thơ, nhà thơ miêu tả "sóng" với những sắc thái, những cung bậc khác nhau để rồi từ đó nói tới quy luật của tình yêu.

“Dữ dội và dịu êm
Ồn ào và lặng lẽ
Sông không hiểu nổi mình
Sóng tìm ra tận bể”

Sóng ấp ủ trong mình hai cá tính đối lập, một bên là sự ồn ào, dữ dội đầy nhiệt huyết và sôi nổi, một bên lại mang những mặt êm đềm, lặng lẽ và dịu dàng, thế nhưng có một điều rằng sóng luôn ôm trong mình những khát khao được thấu hiểu, được sẻ chia. Sóng sẵn sàng từ bỏ một dòng sông quá đỗi yên bình, bó hẹp để vươn ra biển lớn, để tìm thấy những cảm xúc mới, để được thỏa sức vẫy vùng, tựa như những khát khao lớn trong tình yêu của người phụ nữ. Sóng là đại diện cho hình ảnh người con gái trẻ hiện đại khi đối mặt với tình yêu, vẫn giữ cho mình những nét đẹp truyền thống của người phụ nữ Việt Nam, bên cạnh đó Xuân Quỳnh cũng mạnh mẽ thể hiện cái tôi cá nhân, người phụ nữ trở nên mạnh mẽ và chủ động hơn trong tình yêu để tìm được hạnh phúc đích thực của cuộc đời. Ngoài ra người ta còn nhận ra rằng những con sóng sôi nổi chính là đại diện của một tình yêu mãnh liệt, là tình yêu trong sáng của những con người son trẻ, khi bên nhau họ khát khao được bộc lộ bản thân một cách ồn ào và dữ dội, nhưng đôi lúc họ lắng lại để nghe tiếng trái tim hòa nhịp đập để thấu hiểu nhau hơn. Ngay từ khổ thơ mở đầu của bài thơ đã giúp ta có những liên tưởng về tình yêu qua đặc trưng của sóng biển. Sóng được miêu tả đi liền với trạng thái tâm lý của người phụ nữ khi yêu. Từ những trạng thái cụ thể của sóng và em trong khổ thơ đầu, đến khổ thơ thứ hai, Xuân Quỳnh đã đi tới một nhận xét mang tính khái quát, vừa giàu suy tư, vừa chan chứa cảm xúc về quy luật muôn đời.

"Ôi con sóng ngày xưa
Và ngày sau vẫn thế
Nỗi khát vọng tình yêu
Bồi hồi trong ngực trẻ"

Bằng hình tượng sóng, những nét đẹp trong tâm hồn người phụ nữ được bộc lộ một cách tinh tế và hồn nhiên "ôi con sóng ngày xưa” “và ngày sau vẫn thế", đó là sự thủy chung sắt son một lòng đối với tình nhân, tình yêu ngày nào đắm say, thì đến nay những khát vọng nồng nàn về tình yêu vẫn hằng thổn thức trong trái tim của người con gái, chưa thay đổi một lần nào mà chỉ có thêm đậm đà và sâu sắc. Không những tượng trưng cho hình ảnh người con gái, sóng còn là dáng vẻ của tình yêu trong đôi mắt của Xuân Quỳnh, một tình yêu nồng nàn và mãnh liệt, những khát vọng tình yêu ấy vốn đã là quy luật của tạo hóa, luôn làm trái tim con người ta phải bồi hồi thổn thức. Nối liền với khổ hai là khổ ba,mở đầu khổ ba là một không gian rộng lớn mênh mông:

"Trước muôn trùng sóng bể
Em nghĩ về anh, em
Em nghĩ về biển lớn
Từ nơi nào sóng lên"

Nhìn trùng dương sóng bể, người thiếu nữ bâng khuâng nghĩ về mối tình đầu, nghĩ về duyên số, "em nghĩ về anh, em", và tự hỏi: "Từ khi nào sóng lên". Cái huyền diệu của vũ trụ, của sóng đại dương cũng như cái huyền diệu của tình yêu thật vô cùng. Sau khi tìm hiểu rõ về ba khổ thơ trên thì chúng ta có thể cảm nhận được về vẻ đẹp tâm hồn người phụ nữ trong tình yêu. Thứ nhất, vẻ đẹp tâm hồn người phụ nữ trong tình yêu thể hiện qua hình tượng sóng vừa mang những nét truyền thống vừa mang những nét hiện đại. Sự gắn kết hài hòa chuyển thành sự hòa kết trong một tâm hồn đã tạo ra nét rất riêng cho vẻ đẹp người phụ nữ trong thơ Xuân Quỳnh. Thứ hai, người phụ nữ trong thơ Xuân Quỳnh viết, rất mạnh dạn, chủ động trong tình yêu, dám vượt qua mọi trở ngại, gian lao, lo âu trước sự hữu hạn của thời gian nhưng tin vào sức mạnh của tình yêu, hướng tới một tình yêu bất diệt. Cuối cùng là người phụ nữ khi yêu thường có nhiều cung bậc cảm xúc giống như những con sóng vậy.

Tác giả thật tinh tế khi chỉ dựa vào việc quan sát, phân tích về những con sóng trước biển cả mênh mông mà cũng có thể phát hiện ra những cung bậc đa dạng, phức tạp của cảm xúc trong tâm hồn của người phụ nữ đang yêu. Bài thơ thể hiện niềm khao khát về tình yêu, về hạnh phúc của một người phụ nữ vừa truyền thống, vừa hiện đại trong tình yêu. Tác giả không chỉ khéo léo khi ví hình ảnh con sóng giống như người phụ nữ khi yêu mà còn khéo léo khi sử dụng nhiều biện pháp nghệ thuật hết sức độc đáo. Bài thơ sử dụng các biện pháp nhân hóa, ẩn dụ, đối lập - tương phản,... Cách ngắt nhịp hết sức linh hoạt, phóng khoáng và cách gieo vần, phối âm độc đáo, giàu sức liên tưởng. Thể thơ năm chữ tạo âm điệu sâu lắng, dạt dào, như âm điệu của những con sóng biển và cũng là sóng lòng của người phụ nữ khi yêu. Xây dựng hình ảnh ẩn dụ - với hình tượng sóng, vừa mang nghĩa thực, vừa mang nghĩa ẩn dụ.

Tác giả Xuân Quỳnh đã thổi vào tâm hồn người đọc những cảm xúc thật giản dị, nhưng vô cùng mãnh liệt về tình yêu của mình. Bài thơ “Sóng” đã trở thành một tuyệt phẩm vô cùng hay của tác giả về đề tài tình yêu. “Sóng” trở thành dấu ấn riêng khó phai khi nhớ về thơ của Xuân Quỳnh. Các câu thơ mặc dù ngắn về số lượng từ nhưng lại có sức cô đọng ,giàu giá trị gợi hình và gợi tả. Để rồi, người đọc cũng cảm thấy những con sóng đang gối thúc vào lòng mình. “Sóng” – Bài thơ cho tình yêu của phụ nữ.

22 Nguyễn Thị Hương Nhi

2021-11-15T08:06:00.020+07:00

23 Nguyễn Ngọc Tuyết Nhi

2021-11-15T08:02:00.033+07:00

(Tranh ảnh minh họa bài "Sóng" của nhóm vẽ: 32 Vũ Hoàng Anh Thư, 14 Trần Lan Hương, 07 Thái Quang Duy, 03 Võ Thụy Anh)

Đề 6: Cảm nhận của anh/chị về đoạn thơ sau để thấy được ngòi bút hiện thực – lãng mạn của người nghệ sĩ tài hoa:

"Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc

Quân xanh màu lá dữ oai hùm
Mắt trừng gửi mộng qua biên giới
Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm
Rải rác biên cương mồ viễn xứChiến trường đi chẳng tiếc đời xanh
Áo bào thay chiếu anh về đất
Sông Mã gầm lên khúc độc hành"
(Trích Tây Tiến – Quang Dũng, sách Ngữ văn 12, tập 1)

Bài làm

(Các chiến binh Tây Tiến - Ảnh tư liệu Trung đoàn 52)
Nguồn: https://tuoitre.vn/70-nam-tay-tien-ky-cuoi-khuc-quan-hanh-bi-trang-20181231114738432.htm

Chiến tranh, người lính từ lâu đã là một đề tài rất đỗi thân thuộc trong dòng chảy thơ ca cách mạng Việt Nam. Ghi dấu trên chặng đường lịch sử khốc liệt ấy là những tuyệt tác đi cùng năm tháng, những bức chân dung thiêng liêng, xúc động về hình tượng người lính để lại nhiều nỗi niềm cho người đọc. Một trong những bức tranh đẹp nhất, hiện thực nhất phải kể đến “Tây Tiến” của nhà thơ Quang Dũng. Tác phẩm xây dựng thành công hình tượng người lính trẻ thủ đô hồn nhiên tuổi xuân thì, tràn đầy hoài bão lần đầu nếm trải mùi vị bi ai của chiến tranh. Bằng bút pháp lãng mạn đầy tráng lệ, Quang Dũng đã tô đậm một vẻ đẹp chân thực, bi hùng của người lính cách mạng trung kiên, quả cảm qua đoạn trích:

“Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc

…

Sông Mã gầm lên khúc độc hành”

“Tây Tiến”, thi phẩm hiện đại ra đời cuối năm 1948, luôn là một ký ức đẹp gợi nhớ độc giả về người thi sĩ, họa sĩ Quang Dũng. Nguồn cảm hứng của “Tây Tiến” dẫn ta trở về những năm tháng mịt mù khói lửa. Người chiến sĩ trẻ tham gia binh đoàn Tây Tiến, sát cánh bên cạnh những người đồng đội cùng bảo vệ biên giới Việt – Lào. Nay chuyển sang đơn vị mới, nỗi niềm nhớ nhung xen lẫn tự hào của chàng thanh niên ấy như trực trào, mong muốn được giải bày qua ngòi bút văn chương. Quang Dũng viết nên “Tây Tiến” như một hồi ức vô giá ông gửi gắm về nơi đơn vị cũ chốn núi rừng. Nằm trong tập thơ “Mây đầu ô”, “Tây Tiến” dù trải qua bao nhiêu tên gọi vẫn mang hoài một vẻ đẹp thiên nhiên núi rừng Tây Bắc hùng vĩ, tráng lệ; vẻ đẹp con người chiến đấu kiêu hùng, đậm tính hiện thực chiến tranh nhưng mang màu sắc tự sự đầy lãng mạn qua ngòi bút đặc trưng của Quang Dũng.
Dòng chảy câu chuyện chốn rừng thiêng nước động đạt cao trào trong mạch cảm xúc của bài thơ, hình ảnh trung tâm trong nỗi nhớ về “Tây Tiến” của tác giả là ở đoạn thứ ba, khắc hoạ hình ảnh người lính Tây Tiến hào hùng, lẫm liệt và bi tráng. Bức chân dung người lính Tây Tiến được vẽ bằng những nét chấm phá phi thường, khác lạ:

“Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc

Quân xanh màu lá dữ oai hùm”

Thi sĩ Quang Dũng vận dụng sự quan sát và mang vào câu thơ một vẻ đẹp kiêu hùng của người chiến sĩ. Một vẻ đẹp đầy tính hiện thực: Mặc cho sự thiếu thốn hiểm trở, họ vẫn vượt lên, xem thường mọi khổ ải. “Đoàn binh” như có âm vang tiếp nối lời miêu tả “không mọc tóc” gợi ra nét ngang tàng, tiếng bông đùa giữa những người trai trẻ như che mờ đi một hiện thực tàn khốc. Người lính không mọc được tóc vì bị căn bệnh sốt rét rừng hành hạ, vì sự thiếu thốn lương thực, thuốc men. Câu thơ độc đáo vẽ nên bức họa đầy hiên ngang, dữ dội, lẫm liệt của đoàn quân Tây Tiến. "Quân xanh màu lá dữ oai hùm" càng tô đậm sự tương phản của bức họa ấy. "Xanh màu lá" chính là nước da xanh xao do bệnh tật, thiếu thốn trăm bề chốn núi rừng nhưng qua cảm hứng anh hùng và bút pháp lãng mạn, hào hoa của Quang Dũng thì màu xanh ấy lại như đang miêu tả nét dữ dội của núi rừng, không hề gợi lên chút suy nghĩ tiều tụy, gầy yếu. Ẩn dụ “dữ oai hùm” làm toát lên vẻ ngoài dữ dội nhưng ẩn sâu bên trong một tinh thần thượng võ kế thừa từ ngàn đời cha ông chiến đấu chống giặc ngoại xâm.

Trong thời khắc gian khổ ấy, tiềm thức người chiến sĩ Tây Tiến vẫn “mơ”, mơ một giấc mộng thật đẹp, lấp lánh ánh đèn phố thị:

“Mắt trừng gửi mộng qua biên giới

Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm.”

Hai câu thơ tiếp theo điểm tô một nét đẹp khác trên nền bức chân dung người lính Tây Tiến: nét hào hoa của những thanh niên Hà Nội trẻ giàu niềm nhiệt huyết, nhiều mơ mộng. Trong những ngày tháng chiến đấu ở nơi núi rừng miền Tây xa thẳm và cực kì gian lao, khắc nghiệt, Hà Nội với những “dáng kiều thơm”, ẩn dụ cho bao hàng cây thấp thoáng tà áo dài nữ sinh trong gió vẫn hiện về trong giấc mơ, nỗi nhớ ấy da diết, là cõi đi về trong mộng. Ranh giới hiện thực mờ dần: “trừng” do tâm trí nhức mỏi, chịu sự hành hạ của căn bệnh sốt rét rừng hay do lòng căm thù giặc mà buộc phải bộc phát; “mộng qua biên giới” ở đây là mộng lập công hay mộng được một lần trở về chốn phố thị. “Mắt trừng” lột tả nét dữ dội, khốc liệt của chiến tranh, ánh mắt đanh thép thể hiện ý chí bảo vệ tổ quốc không quản thân mình.

Người lính Tây Tiến kiêu hùng với trái tim nồng nàn tình yêu nước hiện lên lãng mạn nhưng cũng không kém phần chân thực. Hai câu thơ nối tiếp vẽ nên lí tưởng những chiến sĩ trẻ khi chẳng màng tuổi xuân chiến đấu nơi cái chết có thể đến bất cứ lúc nào:

“Rải rác biên cương mồ viễn xứ

Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh.”

“Tây Tiến” thuộc số ít những bài thơ nói về điều đó một cách thấm thía bằng cảm hứng bi tráng. Cái chết, dù là sự hi sinh, cũng không thể nào không gợi lên một cảm xúc bi thương. Đảo ngữ “rải rác” gợi lên hình ảnh những nấm mồ vô danh nằm trơ trọi miền biên cương viễn xứ lại càng nhân lên cảm xúc bi thương ấy. Quang Dũng sử dụng những từ ngữ Hán Việt nhấn mạnh sự trang trọng cho câu thơ “biên cương”, “viễn xứ”. “Rải rác biên cương mồ viễn xứ” là cách nhìn thẳng của tác giả vào sự thật khốc liệt của chiến tranh: cái chết vốn có lẽ được định trước. Hình ảnh ẩn dụ “đời xanh” lại tương phản sự chết chóc ấy với một lí tưởng thiêng liêng: quyết tử cho tổ quốc quyết sinh. Chỉ vỏn vẹn hai câu thơ đã khẳng định được khí phách của tuổi trẻ không chỉ tự nguyện chấp nhận, mà còn vượt lên niềm sợ hãi với cái chết, sẵn sàng dâng hiến cả sự sống, tuổi trẻ cho nghĩa lớn của dân tộc: "Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh". Đây không phải là một cách nói của thi ca mà thực sự đã là dũng khí tinh thần của nhiều thế hệ cha anh Việt Nam nghìn năm bảo vệ đất nước.

Cũng hiếm có trong thơ những câu thơ tả trực tiếp giờ phút vĩnh biệt những người đồng đội, như hai câ

“Áo bào thay chiếu anh về đất

Sông Mã gầm lên khúc độc hành.”

Ngày xưa, tướng sĩ chôn ở sa trường lấy da ngựa bọc thân làm niềm kiêu hãnh. Nay, người chiến sĩ ngã xuống chốn biên cương thiếu thốn, đồng đội chỉ có thể khâm liệm bằng chính bộ quân phục chiến đấu. Quang Dũng chọn “áo bào” gợi lên cho ta một nét đẹp cổ kính, thiêng liêng gắn kết chặt chẽ tình yêu nước hào hùng từ ngàn xưa vang vọng của những bậc tiền nhân: Hưng Đạo Vương, Phạm Ngũ Lão. Chữ “về” gợi tình cảm gần gũi, yêu thương: người lính được đất mẹ nuôi lớn, nay lại trở về trong lòng mẹ, những người con ra đi vì Tổ quốc. Trong giờ phút thiêng liêng ấy cũng là khoảnh khắc câu vĩnh biệt không thốt nên lời giữa những người đồng đội, vang lên tiếng gầm của dòng sông Mã như một khúc độc hành bi tráng. Phép nhân hóa “Sông Mã gầm lên khúc độc hành” biến khung cảnh thiên nhiên như sống dậy, bật lên tiếng chào lần cuối, nhạc điệu hòa khúc tiễn đưa linh hồn bao chiến sĩ tử trận. Trường ca những con người trẻ tuổi chiến đấu vì dân, vì nước khép lại thật hào hùng. Không một tiếng oán than, cái chết bao trùm hai câu thơ không chút bi lụy. Người chiến sĩ, thi sĩ chấm phá nét cuối cùng đầy lãng mạn, thanh thản gửi lại những người bạn mình, những người đồng chí đã anh dũng chống giặc ngoại xâm trên nền cảnh núi rừng Tây Bắc hùng vĩ.

Đoạn trích khéo léo thể hiện tài năng người thi sĩ thông qua bút pháp lãng mạn, nhấn mạnh vẻ đẹp của sự hi sinh vì lí tưởng cách mạng, mang sắc xanh của núi rừng, của nguồn cội, của màu áo đoàn quân Tây Tiến. Từng dòng thơ như đậm ý nhạc chất họa, khung cảnh chiến trường tàn khốc qua ngòi bút người thi sĩ lại trở nên vô cùng hào hoa, giàu chất tạo hình. Biện pháp tu từ ẩn dụ, so sánh song hành cùng hệ thống ngôn từ phong phú mang cho người đọc những trải nghiệm xúc động khó thể nào quên.

Bức họa một tập thể anh hùng tiêu biểu cho một thời kì lịch sử bi tráng sẽ còn sống mãi trong lòng người đọc. Quang Dũng đem hết tình yêu thương, những hồi ức quý giá gửi gắm vào “Tây Tiến” sẽ được lưu giữ mãi đến những thế hệ mai sau, nhắc nhở chúng ta phải biết trân trọng hòa bình, biết ơn bao mồ hôi xương máu đã đổ xuống vì quê hương, vì từng tất đất của dân tộc.

34 Phạm Ngọc Minh Thư

2021-11-15T06:49:00.009+07:00

(Tranh ảnh minh họa bài "Đất Nước" của nhóm vẽ: 32 Vũ Hoàng Anh Thư, 14 Trần Lan Hương, 07 Nguyễn Thái Quang Duy, 3 Võ Thụy Anh)

ĐỀ 07: Từ việc cảm nhận hai đoạn thơ sau, hãy làm rõ ình yêu quê hương đất nước của hai nhà thơ qua “Đất Nước” của Nguyễn Khoa Điềm và “Tràng Giang” của Huy Cận.

Bài làm

Thơ ca luôn mang đến cho ta muôn vàn cung bậc cảm xúc, khơi dậy những tư tưởng, tình yêu mãnh liệt dành cho quê hương. Đặc sắc nhất có lẽ là bài thơ “Đất Nước” của tác giả Nguyễn Khoa Điềm. Ông là một trong những nhà thơ tiêu biểu của thơ ca hiện đại. Thơ ông thu hút qua nét giản dị, gần gũi nhưng vẫn khắc họa được tình cảm,tâm tư sâu sắc dành cho đất nước. Đoạn trích “Đất Nước” được trích trong tập thơ “Mặt đường khát vọng”. Bài thơ đã khắc họa lại niềm tự hào của tác giả dành cho nhân dân và đất nước. Qua đó gợi nhắc lại cho ta bài thơ “Tràng Giang” của tác giả Huy Cận, mang lại vẻ đẹp hùng vĩ mà nên thơ của đất nước. Nhưng vẫn chất chứa trong đó sự cô đơn và tình yêu đất nước thầm kín của tác giả.

“ Mai này con ta lớn lên

Con sẽ mang Đất Nước đi xa

Đến những tháng ngày mơ mộng

Em ơi Đất Nước là máu xương của mình

Phải biết gắn bó và san sẻ

Phải biết hóa thân cho dáng hình xứ sở

Làm nên Đất Nước muôn đời...”

“Đất Nước” là phần đầu chương V của bản trường ca “Mặt đường khá vọng” được tác giả sáng tác theo thể thơ tự do và ở chiến khu Trị-Thiên vào năm 1971. Những suy nghĩ của tác giả được nhìn theo nhiều mặt khác nhau, tư tưởng chủ đạo là Đất nước của nhân dân. Tác giả đã gợi nhắc lại chiều dài lịch sử, chiều rộng không gian địa lý và chiều sâu văn hóa của đất nước. Bên cạnh đó, trong phong trào thơ mới, “Tràng Giang” của tác giả Huy Cận cũng là một tác phẩm khắc họa lại sự hình thành và độ hùng vĩ của nước ta. Từ đấy, tác giả đã truyền tải đến người đọc sự mới mẻ và am hiểu hơn về đất nước qua những dòng thơ đầy cảm xúc lắng đọng.

Sự hình thành của một đất nước luôn cần có sự đóng góp, xây dựng và gìn giữ của nhân dân. Qua đó tác giả muốn nhắn nhủ đến người đọc trách nhiệm của chúng ta đối với đất nước. Đặt một niềm tin mãnh liệt vào tương lai của Đất Nước qua từng dòng thơ.

“Mai này con ta lớn lên

Con sẽ mang Đất Nước đi xa

Đến những tháng ngày mơ mộng”

“Mai này” nhằm chỉ đến thời gian tương lai, kết hợp với đại từ “con” một cách gọi vô cùng trìu mến và yêu thương. Tất cả đều dựa vào thế hệ mai sau, thế hệ sẽ tiếp nối ông cha xây dựng và gìn giữ đất nước. Động từ “mang” là một cách nói độc đáo đồng thời thể hiện được tâm tư trong lòng tác giả. Thời bấy giờ, lúc đất nước đang trong cuộc kháng chiến chống Mĩ đầy khốc liệt, những câu thơ trên cũng như khát vọng mà tác giả muốn nhắn nhủ đến thế hệ sau về một đất nước hòa bình và tươi đẹp hơn.

Để nêu lên rõ được trách nhiệm của từng cá nhân đối với Đất Nước. Thể hiện lại mong muốn về một đất nước hòa bình của tác giả qua bốn câu thơ tiếp theo.

“Em ơi em Đất Nước là màu máu xương của mình

Phải biết gắn bó và san sẻ

Phải biết hóa tha cho dáng hình xứ sở

Làm nên Đất nước muôn đời...”

Cụm từ “Em ơi em” như một tiếng gọi yêu thương đầu tha thiết tha. Thêm vào đấy là những từ tượng trưng rất đáng chú ý như: máu xương, gắn bó, san sẻ, hóa thân, dáng hình, muôn đời. Tac giả đã khéo léo khi đưa cấu trúc của câu thơ theo hướng suy luận qua “Đất Nước là” nói lên một vị thế. Mà ở vị thế ấy chúng ta “Phải biết” nhấn mạnh rằng không phải chỉ biết góp sức, xây dựng mà còn phải biết hóa thân vào “dáng hình xứ sở”. Có thế mới giúp cho đất nước ngày càng phát triển và giàu mạnh. Cụm từ “Đất Nước là máu xương của mình” tác giả đã gợi nhắc lại có được một đất nước như ngày hôm nay, thế hệ đi trước đã phải đổ máu và hy sinh cả sinh mạng của mình

Trong thơ ca hiện đại Việt Nam, tác phẩm “Tràng Giang” của Huy Cận cũng là một trong những bài thơ tiêu biểu về chủ đề quê hương, đất nước. Tác giả đã chú trọng đến việc miêu tả sự vĩ đại của đất nước qua nhiều hình ảnh sống động.

“Lớp lớp mây cao đùn núi bạc

Chim nghiêng cánh nhỏ bóng chiều sa

Lòng quê dợn dợn với con nước

Không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà”

Tác giả đã sử dụng nghệ thuật từ láy xuyên suốt bài thơ “Lớp lớp” nói đến sự đồ sộ chồng chất lên nhau. Động từ “đùn” là đè lên một vật nào đấy, hay có thể hiểu đấy là hình ảnh những đám mây đang đè lên núi bạc. Hình ảnh “chim nghiêng cánh” và “bóng chiều sa” là sự miêu tả độc đáo và sáng tạo mà tác giả mang đến. “bóng chiều sa” không thể hìn thấy được nhưng khi qua ngòi bút của tác giả, đã trở thành hình ảnh nên thơ mang nét u buồn. Đến với câu thơ thứ ba, tác giả đã nói lên nỗi lòng nhớ quê của mình. “Dợn dợn” là gợi lên tiếng lòng khó có thể nói ra thành lời, vì vậy tác giả đã gởi gắm qua những dòng thơ. Cứ nhìn thấy “con nước” là tình yêu quê hương đất nước của tác giả lại dâng trào. Tuy vậy, điểm đặc sắc nằm ở câu thơ cuối “Không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà” tác giả đã thể hiện lên niềm nhớ thương của mình cho quê hương cho dù đang ở đâu, thời gian hay hoàn cảnh nào đi nữa.

Tác phẩm mang lại những cảm xúc mới mẻ kết hợp hài hòa với lối ngôn ngữ bình dị những vẫn mang đậm bản sắc dân tộc. Vận dụng bút pháp trữ tình và chính luận để khắc họa lại việc cảm nhận Đất Nước. Giong thơ tuy trang nghiêm những vẫn có nét gần gũi, mang đạm màu sắc sử thi, cảm hứng lãng mạn và tính nhân dân sâu sắc. “Đất Nước” có thể xem là một trang sách chứa đựng lịch sử lâu đời. Từ khi hình thành và phát triển của đất nước luôn gắn liền với truyền thống văn hóa dân tộc, đời sống sinh hoạt, tình cảm và cả chiến đấu của nhân

Nói đến Đất Nước, tác giả Nguyễn Khoa Điềm đã cho bạn đọc thấy được tâm tư, tiếng lòng của mình. Khi các nhà thơ khác xem đất nước như những huyền thoại thì đối với ông đất nước lại vô cùng gần gũi với nhân dân. Vì thế mà bài thơ được thể hiện đầy sáng tạo, mới mẻ qua ngòi bút của tác giả. Đó là cách tác giả dùng thơ để đi vào lòng người, cũng là hướng đi riêng không trùng lặp với ai. Từ đó, ta có thể cảm nhận bài thơ theo hướng đơn giản và bình dị, gần gũi nhất.

15 Trần Duy Khang

2021-11-15T04:47:00.003+07:00

(Tranh ảnh minh họa bài "Sóng" của nhóm vẽ: 32 Vũ Hoàng Anh Thư, 14 Trần Lan Hương, 07 Nguyễn Thái Quang Duy, 3 Võ Thụy Anh)

Đề 7: Từ việc cảm nhận khổ thơ 3-5 bài Sóng, anh chị hãy làm rõ gương mặt của tình yêu chân chính.

Bài làm

Pascal từng nói “Trái tim có những quy luật riêng mà lí trí không thể hiểu nổi”, thật vậy trong tình yêu không thể thiếu đi sự hiện diện của lí trí. Yêu bằng trái tim là thiên về cảm xúc nhưng yêu bằng lí trí sẽ có sự xuất hiện của những bân khuân, trăn trở về nỗi niềm của cô gái luôn suy nghĩ về chàng trai. Yêu không si mê, không hời hợt nhưng vẫn mãnh liệt, nồng nàn, đó là điều mà Xuân Quỳnh nhắn nhủ cho các cô gái khi yêu. Quả thật là “bà hoàng của thơ tình”, bài thơ “Sóng” là một thi phẩm thơ ca đặc sắc của nhà thơ Xuân Quỳnh, ẩn dụ cho một tình yêu mãnh liệt, cháy bỏng của người con gái mới lớn khi bước vào đường yêu. Đối với Xuân Quỳnh tình yêu không chỉ là sự thủy chung son sắc, không chỉ là những cảm xúc buồn vui lẫn lộn mà còn có những câu hỏi rất thú vị nhưng cũng rất khó trả lời.

“Trước muôn trùng sóng bể

Em nghĩ về anh, em

Em nghĩ về biển lớn

Từ nơi nào sóng lên ?

Sóng bắt đầu từ gió

Gió bắt đầu từ đâu

Em cũng không biết nữa

Khi nào ta yêu nhau

Con sóng dưới lòng sâu

Con sóng trên mặt nước

Ôi con sóng nhớ bờ

Ngày đêm không ngủ được

Lòng em nhớ đến anh

Cả trong mơ còn thức”

Nhà thơ đã sử dụng quy luật của thiên nhiên để diễn tả quy luật của tình yêu, “Sóng” ẩn dụng cho tình yêu của người con gái mới lớn. Bài thơ “Sóng” được in trong tập “Hoa dọc chiến hào”, sáng tác năm 1967 trong chuyến đi thực tế ở vùng biển Diêm Điền. “Sóng” là một bài thơ đặc sắc viết về tình yêu, tiêu biểu cho phong cách thơ Xuân Quỳnh - hồn thơ trong trẻo, tươi tắn, đằm thắm, sôi nổi, chân thành

Khổ thơ thứ 3 trong bài thơ “Sóng” mở ra cảnh vật muôn trùng con sóng vỗ, khi đứng trước những con sóng đang cuồn cuộn, Xuân Quỳnh suy nghĩ về chàng trai và tình yêu của họ. Trong tình yêu không chỉ yêu chân thành, yêu say đắm bằng cả tấm lòng và trái tim của người con gái mà còn phải có sự hiện diện của một chút lý trí ở trong đó thì mới được gọi là tình yêu đích thực.

“Trước muôn trùng sóng bể

Em nghĩ về anh, em

Em nghĩ về biển lớn

Từ nơi nào sóng lên?”

Mở đầu câu thơ đã mở ra một hình ảnh “muôn trùng sóng vỗ” là biển lớn, đại dương với muôn trùng đợt sóng đang vỗ vào bờ, ẩn dụ cho biển đời với cuộc đời rộng lớn gắn liền biết bao sóng gió thăng trầm gian truân nơi trần thế. Tác giả đã mượn quy luật của thiên nhiên để diễn tả quy luật của tình yêu, hình ảnh “muôn trùng sóng bể” trong tình yêu được cảm nhận dưới con mắt của độc giả là những khó khăn gian nan thử thách mà các cặp đôi yêu nhau phải trãi qua. Chắc hẳn chúng ta khá quen thuộc với câu chuyện tình của Romeo và Juliet, một cặp đôi rất dỗi xinh đẹp thế nhưng không thể đến được với nhau do mâu thuẫn giai cấp xã hội gây gắt. Hay chuyện tình của Ngưu Lang Chức Nữ, họ cũng không thể thành đôi bởi không gian và thời gian. Đứng trước muôn trùng lớp sóng người con gái nghĩ về chàng trai qua điệp từ “Em nghĩ về” thể hiện sự trăn trở của người con gái đang yêu, cô gái yêu say mê, yêu mãnh liệt nhưng lại không hời hợt, bi lụy. Đó cũng là những điều mà “bà hoàng thơ tình” muốn nhắn nhủ cho các cô gái khi yêu. Hai đại từ “anh-em” nghe sao thật trìu mến thân thương, ngọt ngào, cô gái đã mạnh dạn bộc lộ cảm xúc của mình bằng cả trái tim chân thành. Cô gái sẵn sàng suy nghĩ về chàng trai, suy nghĩ về chuyện tình của chúng ta qua điệp từ “nghĩ” cho thấy có chút lí trí ở đây. Cô gái không thôi trăn trở về tình yêu của mình, đó là tình yêu của cô gái trong thời kì kháng chiến chống Mĩ. Câu hỏi tu từ “Từ nơi nào sóng lên”, cô gái vừa có khát vọng tình yêu vừa khao khát tìm hiểu khởi nguồn của tình yêu, những tò mò, thắc mắc phải chăng là đặt trưng của tuổi mới yêu.

Trước muôn trùng sóng bể, người con gái chỉ suy nghĩ, quan tâm đến người mình yêu, bởi lẽ khi yêu trước mắt mình chỉ nhìn thấy hình ảnh người mình yêu, đó là chính là sự cuồng si của người con gái mới lớn. Khi đứng trước biển khơi vô tận, con người ta sẽ cảm thấy cô đơn, lạc lõng, lạnh lẽo thế nhưng Xuân Quỳnh lại khác, nhà thơ lại nghĩ về cội nguồn.

“Sóng bắt đầu từ gió

Gió bắt đầu từ đâu

Em cũng không biết nữa

Khi nào ta yêu nhau”

Khi nhìn lại chúng ta không biết mình phải lòng nhau từ khi nào và cô gái cũng vậy. Nhà thơ Xuân Quỳnh đã mượn cội nguồn của “sóng” để ẩn dụ cho cội nguồn của tình yêu .“ Sóng bắt đầu từ gió” có “gió” thì mới có “sóng”. Thật vậy, những cảm xúc khi yêu chúng ta không biết nó xuất hiện từ bao giờ , cũng như những cơn gió không biết từ đâu mà đến để hình thành. Câu hỏi tu từ “Khi nào ta yêu nhau” tuy rất khó trả lời nhưng lại cực kỳ thuyết hục đến mức mà người con gái trẻ ấy chỉ có thể trả lời bằng một cái lắc đầu rất dễ thương “Em cũng không biết nữa”, đã có sự xuất hiện một chút lí trí ở đây vì đôi khi trả lời cho câu hỏi về cội nguồn của tình yêu thật sự rất khó và Xuân Quỳnh cũng đã đáp lại bằng một cái lắc đầu rất nữ tính và rất dỗi dịu dàng, đáng yêu, nó điển hình cho tình yêu của cô gái trong thời kì kháng chiến chống Mĩ. Biển bao la mênh mông rộng lớn được tạo hóa hình thành do đó nó là một quy luật của tự nhiên mà con người không tài nào giải đáp hết được cội nguồn. Quy luật của tự nhiên cũng như quy luật của tình yêu, con người ta khi yêu nhau luôn có những khát vọng, không ngừng băng khoăn trăn trở suy nghĩ về người mình yêu và tình yêu của chính họ. Tình yêu vô tri vô giác mà đến, nhưng cũng vì một vài mâu thuẫn hay sự hiểu lầm nhau mà mất đi, người con gái với một khát vọng yêu mãnh liệt, yêu trọn vẹn và yêu say đắm nên trong lòng luôn đau đáu một nỗi niềm chứa đựng những câu hỏi về tình yêu cũng như những tò mò, thắc mắc mà người con gái ấy muốn kiếm tìm câu trả lời. Phải thắc mắc, phải tò mò, phải có một chút lí trí, ấy mới gọi là yêu, bài thơ “Sóng” của Xuân Quỳnh quả thật là “sự thành thật, rất thành thật”, thể hiện một tình yêu chân thành, cháy bỏng nhưng không si mê, không hời hợt.

Đứng trước biển với muôn ngàn con sóng biển cuồn cuộn, cô gái không ngừng suy nghĩ về tình yêu, nó giống như con sóng bao la , rộng lớn, mênh mông mà không có câu trả lời cho cội nguồn. Dường như những câu thơ trên không thể hiện rõ hết những nỗi nhớ thương mãnh liệt, cháy bỏng của người con gái mới lớn khi yêu thế nên sáu dòng thơ tiếp theo đã truyền tải một nổi nhớ đong đầy, sâu nặng của cô gái dành cho chàng trai.

“Con sóng dưới lòng sâu

Con sóng trên mặt nước

Ôi con sóng nhớ bờ

Ngày đêm không ngủ được

Lòng em nhớ đến anh

Cả trong mơ còn thức”

“Sóng” là nhịp đập là sự sống của biển, sóng không chỉ vỗ trên mặt nước mà còn vỗ dưới lòng sâu, sóng không bao giờ yên nguôi và đặc biệt sóng luôn hướng vào bờ. Cũng như tình cảm của người con gái dành cho chàng trai, khi yêu nhau con người ta có xu thế hướng về nhau. Ở đây Xuân Quỳnh đã mượn quy luật của “Sóng” để miêu tả quy luật của tình yêu. Hình tượng “Sóng nhớ bờ “ thao thức cả ngày đêm được nhân hoá để nói về nỗi nhớ của cô gái, tình yêu bao giờ cũng được thử thách trong sự xa cách về không gian, thời gian, người ta luôn khao khát, trăn trở để được gặp lại nhau. Hình ảnh đối lập “trên - dưới”, “ngày - đêm”, “mơ - thức” gợi lên phần nào nỗi nhớ thêm da diết, khôn nguôi, cồn cào, cháy bỏng bao trùm cả không gian và thời gian, một tình yêu mãnh liệt, say đắm, vô tận mọi chiều của cô gái trẻ. Cái thú vị của khổ thơ là “sóng nhớ bờ” là thời gian hiện thực nhưng “em nhớ đến anh” là từ cõi thực đến cõi mơ được thể hiện qua dòng thơ “Cả trong mơ còn thức”. Sóng xuất hiện dường như chưa thoả, chưa đủ thể hiện tình cảm của cô gái dành cho chàng trai, một nỗi niềm luôn thường trực trong lòng. Nỗi nhớ triền miên, nỗi nhớ bất tận, mượn quy luật của thiên nhiên để so sánh quy luật của tình yêu và thiên nhiên lại chẳng là gì đối với khát vọng tình yêu cả. Nhà thơ, nhà văn viết bằng trái tim của mình phải chăng Xuân Quỳnh cũng viết bằng trái tim rực lửa, nỗi niềm nhung nhớ sẽ còn mãi neo đọng trong lòng người đọc. Một nỗi nhớ mà khiến mọi người phải thấm thía vì nó được diễn tả rất độc đáo, nỗi nhớ khi yêu nhau chỉ có những người trong cuộc mới trải hết những cung bậc của nỗi nhớ. Xuân Quỳnh đã hạ một từ “Lòng” thật tinh tế làm sao - đây là nơi sâu kín nhất tâm hồn của người con gái, nghĩa là khi yêu, tác giả đã dành hết lòng mình để say đắm, để nhớ để nhung. Cặp từ “ sóng - bờ”, “anh - em” chỉ hai đối tượng ở hai đầu xa cách, ở giữa là nhịp cầu nối “nhớ” cùng với những cặp từ tạo ấn tượng về sự gắn bó hài hoà thắm thiết trong tình yêu. Đứng trước tình yêu người con gái là thế đấy, là yêu chân thành, yêu tha thiết, biết thế nào là nhớ, thế nào là thương, vượt qua muôn ngàn thử thách và rồi mong chờ một kết thúc hạnh phúc với người mình yêu.

Bài thơ không chỉ cảm nhận về quy luật tình yêu từ hình tượng sóng mà nó còn mang những màu sắc của những cung bậc cảm xúc lắng đọng nhưng lại không kém phần mãnh liệt, nổi trội và cả khát vọng muốn cảm nhận được sự hạnh phúc trong trái tim, tâm hồn của một người con gái khi mới bước đầu trong tình yêu. Nhưng để cảm nhận hết những giá trị ấy, nhà thơ đã viết bằng thể thơ năm chữ với những nhịp thơ đa dạng, linh hoạt tạo nên những âm hưởng của con sóng làm say đắm lòng người, biểu lộ rõ nét hơn những tâm tư và tình cảm phức tạp, sau kín trong tâm hồn mà Xuân Quỳnh muốn gửi đến cho những đọc giả . Tác giả đã sử dụng các biện pháp tu từ và hình ảnh ẩn dụ giàu sắc gợi hình gợi cảm khiến cảm xúc của người thưởng lãm như được thăng hoa và cuốn theo tâm xoáy bão táp cảm xúc. Bên canh đó là cấu trúc bài thơ được xác lập theo kiểu đan xen giữa hình tượng “sóng - bờ”,”anh-em” cũng góp phần làm nên nét đặc sắc cho bài thơ.

Một tình yêu vốn rất đơn giản của cô gái mới lớn nhưng khi qua lối hành văn đậm chất trữ tình của Xuân Quỳnh đã hình thành nên một áng thơ tuyệt sắc. Chắp bút những suy nghĩ mới mẻ, nét dùng từ độc đáo mang đậm chất hình tượng, “Bà hoàng thơ tình” đã đưa định nghĩa tình yêu trong “Sóng” sang một trang mới vừa mang màu sắc hiện đại nhưng cũng không làm nhòe đi nét truyền thống trong ý nghĩa của tình yêu. Từ đó mang lại một vẻ đẹp mới như một làn gió mát thổi vào làm mới phong cách thơ của thế hệ văn chương sau này.

33 Đoàn Lê Anh Thư

2021-11-15T04:17:00.003+07:00

(Tranh ảnh minh họa bài "Sóng" của nhóm vẽ: 32 Vũ Hoàng Anh Thư, 14 Trần Lan Hương, 07 Thái Quang Duy, 03 Võ Thụy Anh)

Đề 5: Phân tích tính triết lí và trữ tình của Xuân Quỳnh trong khổ 1-2 bài “Sóng”. Từ đó liên hệ với vài câu trong bài thơ ”Vội vàng” của Xuân Diệu để làm rõ khát vọng của hai thi sĩ.

Bài làm

Khát vọng là đề tài muôn thuở của thơ ca, nếu ai đam mê văn chương và có một tâm hồn thưởng lãm nghệ thuật thì ắt hẳn sẽ không còn xa lạ gì về đề tài khát vọng tình yêu và khát vọng sống, nổi bật trong đó là bài thơ “Sóng” và bài thơ “Vội vàng” được sáng tác bởi cặp đôi nhà thơ với biệt danh có một không hai trong nền văn học Việt Nam: “Ông hoàng - bà hoàng thơ tình” chính là Xuân Diệu và Xuân Quỳnh. Bài thơ “Vội vàng” của Xuân Diệu là lời hối thúc, thúc giục sống vội, sống gấp, không những thế ta còn bắt gặp một khát vọng về tình yêu mãnh liệt trong bài thơ “ Sóng” của Xuân Quỳnh. Cả hai thi phẩm ấy đều mang trong mình niềm khao khát được sống và được yêu thể hiện qua phương diện ngôn ngữ mang đậm tính triết lí và trữ tình.

“Dữ dội và dịu êm

Ồn ào và lặng lẽ

Sông không hiểu nổi mình

Sóng tìm ra tận bể

Ôi con sóng ngày xưa

Và ngày sau vẫn thế

Nổi khát vọng tình yêu

Bồi hồi trong ngực trẻ”

(“Sóng” - Xuân Quỳnh)

“Mau đi thôi! Mùa chưa ngả chiều chiều hôm,

Ta muốn ôm

Cả sự sống mới bắt đầu mơn mớn

Ta muốn riết mây đưa gió và lượn

Ta muốn thâu trong một cái hoàng hôn nhiều

Và non nước, và cây và cỏ rạng

Cho chếnh choáng mùi thơm, cho đã đầy ánh sáng

Cho no nê thanh sắc của thời tươi

-Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi!”

(“Vội vàng” – Xuân Diệu)

Nhắc đến Xuân Quỳnh người ta thường nhớ đến biệt danh rất dỗi quen thuộc “Bà hoàng thơ tình” - một nhà thơ nữ xuất sắc trong cuộc kháng chiến chống Mĩ, luôn khao khát một hạnh phúc bình dị nhưng lại có một trái tim đầy âu lo, trăn trở, day dứt về tình yêu. Theo Đoàn Trọng Huy từng nhận định về nhà thơ Xuân Quỳnh “Xuân Quỳnh là người thèm sống, thèm yêu và thèm viết”, không những thế nhà phê bình Nguyễn Thị Minh Thái từng nói “Xuân Quỳnh là người đàn bà yêu cho đến hết và đến chết”. Thật vậy, chị viết nhiều và viết rất hay về tình yêu, nhưng trong số đó phải kể đến là bài thơ “Sóng” – một sáng tác hết sức mới mẻ trong thời đại thơ ca Việt Nam lúc bây giờ, bài thơ đã bày tỏ khát vọng tình yêu của cô gái mới chập chững bước vào đường yêu. “Sóng” là một trong những bài thơ tiêu biểu của nhà thơ trong thời kì kháng chiến chống Mĩ và được in trong tập “Hoa dọc chiến hào”, sáng tác năm 1967 trong chuyến đi thực tế ở vùng biển Diêm Điền. Khi đứng trước biển lớn với vô vàng con sóng cuồn cuộn, Xuân Quỳnh đã diễn tả chân thật và đầy đủ nhất về tình yêu cháy bỏng của người phụ nữ thiết tha. “Sóng” bày tỏ trực tiếp tiếng nói về khát vọng tình yêu mãnh liệt đậm đà phong cách thơ Xuân Quỳnh: trong trẻo, tươi tắn, đằm thắm, sôi nổi về một trái tim chân thành của cô gái đang yêu.

Xuyên suốt cả một bài thơ, Xuân Quỳnh đã ví quy luật của “Sóng” như quy luật của tình yêu. “Sóng” ẩn dụ cho tình yêu, mở đầu thi phẩm nhà thơ đã miêu tả những đặc điểm của “Sóng” cũng như những cung bậc cảm xúc trong tình yêu. Khi bước vào đường yêu ai chẳng có lúc buồn vui lẫn lộn, đó là những mạch cảm xúc đặc trưng vì tình yêu nó đẹp đẽ đến thế, nó mang lại cho con người ta những cung bậc cảm xúc không thể nào định hình định lượng và có lẽ đó giờ ta chưa từng được trải nghiệm cái cảm xúc kì lạ ấy.

“Dữ dội và dịu êm

Ồn ào và lặng lẽ

Sông không hiểu nổi mình

Sóng tìm ra tận bể”

Mở đầu bài thơ, Xuân Quỳnh đã sử dụng biện pháp tu từ đối lập “Dữ dội - dịu êm”, “Ồn ào - lặng lẽ”, tính chất của “Sóng” ẩn dụ cho tính cách của người con gái khi yêu. Sóng lúc thì cuồng phong, dữ dội, lúc thì dịu êm, xuôi bờ. Cũng như trong tình yêu lúc thì ồn ào, náo nhiệt, lúc thì nhẹ nhàng, tha thiết. Sóng có những đặc điểm trái ngược nhau, thoắt thế này, thoắt thế kia, tình yêu cũng vậy, ở đây tác giả đã ví quy luật của “Sóng” như quy luật của tình yêu. Người con trai muốn hiểu được bản chất của tình yêu, đặc biệt muốn hiểu người mình yêu phải bỏ qua cái bên ngoài ồn ào, nông nổi để khám phá cái lặng lẽ, dịu dàng ẩn nấu bên trong. Và chàng trai hãy chịu khó khám phá, cố gắng chiếm lĩnh cái sâu sắc, cái tinh tế của tình yêu vì tình yêu nó thật sự rất đẹp.

Hai câu trên nói về “Sóng” nhưng hai câu sau lại nói về “Sông”, phải chăng Xuân Quỳnh muốn chỉ điểm khác biệt giữa sóng sông và sóng biển? Sóng sông vốn hạn hẹp còn sóng biển thì mênh mông. Sóng sông muốn trở thành sóng biển thì phải biết vươn mình, phải biết hòa nhập, gặp biển lớn thì mới trải hết những cung bậc cảm xúc của nó. Tình yêu cũng vậy, cũng phải biết vươn mình, trải lòng vượt qua những cái hạn hẹp, cái ích kỉ để hiểu hết các cung bậc của tình yêu. Chàng trai đừng vì những giây phút hẹp hòi mà đánh mất đi người mình yêu, tình yêu nó rất đẹp nhưng càng đẹp thì càng dễ mất đi, tình yêu do duyên số mà đến nhưng cũng vì một vài sai lầm mà phút chốc lại tan biến. Hãy biết giữ gìn, biết trân trọng tình yêu, hãy trãi nghiệm những cung bậc cảm xúc thú vị, kì lạ và vượt qua muôn ngàn thử thách trong tình yêu ắt hẵn sẽ có một kết thúc đẹp và có hậu.

Trong chuyện tình cảm, ai ai chẳng có khát vọnng tình yêu, Xuân Quỳnh cũng vậy, nhà thơ luôn khao khát, ước ao có được tình yêu, khao khát được yêu và được hạnh phúc, đó là niềm khao khát mãnh liệt, cháy bỏng, táo bạo của “Bà hoàng thơ tình”. Đoàn Trọng Huy cũng từng nói “Trước hết Xuân Quỳnh là cô gái có khát vọng mạnh mẽ” thật vậy khát vọng mạnh mẽ ấy đã được bộc bạch, thể hiện rõ nét qua khổ thơ tiếp theo của bài thơ “Sóng”:

“Ôi con sóng ngày xưa

Và ngày sau vẫn thế

Nỗi khát vọng tình yêu

Bồi hồi trong ngực trẻ”

Mở đầu khổ thơ là thán từ “Ôi” diễn tả mạch cảm xúc đang trào dâng, trào dâng của người con gái đang yêu. Phép đối lập “ngày xưa - ngày sau” chứng minh cho quy luật của “Sóng” cũng như quy luật của tình yêu muôn đời không thay đổi. Thời gian của cuộc đời là năm tháng nhưng thời gian của biển cả là mây trời vì thế cuộc đời chỉ là quỹ thời gian ngắn ngủi của kiếp người mong manh như một áng mây bay. Cuộc đời tuy dài, biển cả tuy rộng, năm tháng sẽ trôi qua mang theo tất cả, mang luôn cả những năm tháng tuổi trẻ tươi đẹp nhất của đời người. Thế nhưng tình cảm của cô gái giống như con “Sóng” vậy, trước sau vẫn thế, vẫn một lòng chung thủy, son sắc với người mình yêu. Tình yêu lúc nào cũng tha thiết, nồng nàn, nhẹ nhàng, dịu êm, thiêng liêng khiến người ta phải say đắm.

Khi yêu nhau ai chẳng có khát vọng tình yêu? Cái khát vọng tình yêu ở người con gái thì lúc nào cũng mãnh liệt, táo bạo và cháy bỏng, đặc biệt là người con gái mới bước vào đường yêu lại càng say mê, dâng hiến tình cảm, yêu chân thành, yêu bằng cả trái tim nồng nàng, say đắm. Vì “Nỗi khát vọng tình yêu” là nhu cầu, là yếu tố để hình thành nên một cảm xúc, một tình yêu cháy bỏng thế nên khát vọng tình yêu cũng chính là nét đặc trưng của bài thơ “Sóng” và cũng là luận điểm chính của khổ thơ này. Câu trên là luận điểm, câu dưới kết thúc khổ thơ bằng từ láy “Bồi hồi” diễn tả tinh tế, đầy đủ sự rung động, xao xuyến trong trái tim của tuổi trẻ khi mới biết yêu. Diệp Tử từng nói “Thơ ca thực chất là viết về những điều sâu kín nhất trong tâm hồn mỗi người”. Thật vậy, cái run động, cái xao xuyến, cái bồi hồi của tình yêu Xuân Quỳnh đã phát hiện được bằng những cung bậc cảm xúc tận sâu trong đáy lòng của nhà thơ.

Nếu bài thơ “Sóng” đậm đà chất trữ tình lãng mạn thì bài thơ “Vội vàng” với những triết lí sống khiến người đọc say mê bởi lời văn chính là lời giục giã hãy sống mãnh liệt, sống hết mình, hãy trân quý từng giây phút của cuộc đời mình, nhất là những năm tháng tuổi trẻ. Hoài Thanh đã từng nói Xuân Diệu là nhà thơ “mới nhất trong các nhà thơ mới” vì cái tôi trong thơ Xuân Diệu là sự khao khát tận hưởng tận hiến. Bài thơ “Vội vàng” được sáng tác theo thể thơ tự do, trích từ tập “Thơ thơ” năm 1938, là tập thơ đầu tay của nhà thơ Xuân Diệu.

Bài thơ là lời thúc giục hãy sống mãnh liệt, sống hết mình và trân trọng những phút giây thiêng liêng của cuộc đời, nhất là năm tháng tuổi trẻ đầy nhiệt huyết của một hồn thơ yêu đời, ham sống cuồng nhiệt. “Ông hoàng thơ tình” khao khát được sống và được yêu mãnh liệt vì ông rất sợ thời gian, thời gian là hữu hạn, thời gian cũng chẳng chờ đợi một ai, con người luôn bị hao mòn, lụi tàn qua năm tháng nên ông lúc nào cũng sống vội, sống gấp để không lãng phí từng giây từng phút của cuộc đời. Xuân Diệu luôn mang trong mình một nỗi niềm khao khát được sống, được yêu mãnh liệt và luôn sống hết sức, dâng hiến hết mình.

“ Mau đi thôi! Mùa chưa ngả chiều chiều hôm,

Ta muốn ôm

Cả sự sống mới bắt đầu mơn mớn

Ta muốn riết mây đưa gió và lượn

Ta muốn thâu trong một cái hoàng hôn nhiều

Và non nước, và cây và cỏ rạng

Cho chếnh choáng mùi thơm, cho đã đầy ánh sáng

Cho no nê thanh sắc của thời tươi

-Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi! ”

Khổ cuối của bài thơ “Vội vàng” thể hiện và bày tỏ một tình yêu cuộc sống cuốn quýt, say mê của tác giả cùng với quan niệm sống mới mẻ, sống tích cực, cái tôi yêu cuộc sống tha thiết đến cuồng si.

“ Mau đi thôi! Mùa chưa ngả chiều chiều hôm,

Ta muốn ôm

Cả sự sống mới bắt đầu mơn mớn”

Câu cảm thán “Mau đi thôi!” là lời giục giã sống vội để tận hưởng tuổi trẻ, đời người ngắn ngủi, tuổi xuân có hạn và thời gian trôi đi vĩnh viễn không trở lại. Vì vậy thi nhân hối thúc chúng ta phải nhanh lên, “vội vàng” lên để tận hưởng bữa tiệc của trần gian khi mà “mùa chưa ngả chiều hôm”, khi xuân đang non, khi mùa chưa ngả chiều thì hãy tranh thủ tận hưởng để có cảm nhận sự sống trọn vẹn. Điệp từ “Ta muốn” tạo thành lời hối hả như thúc giục mọi người hãy yêu quý tuổi trẻ của mình, hãy làm những điều mà chỉ tuổi trẻ mới làm được. Đấy khát vọng sống mãnh liệt, một khao khát được yêu thương, tác giả sử dụng đại từ “ta” để tìm kiếm sự đồng cảm cùng với mọi người. Qua cách nhìn của Xuân Diệu, sự sống có tính chất mơn mớn, tràn đầy nhựa sống và tươi mới. Và chính cái mơn mớn ấy đã khiến tác giả nảy sinh mong muốn “ôm” tất cả, mặc dù sự sống là bao la, rất rộng lớn thế nhưng ông vẫn muốn giữ chặt làm của riêng mình.

“Ta muốn riết mây đưa gió và lượn

Ta muốn thâu trong một cái hoàng hôn nhiều

Và non nước, và cây và cỏ rạng

Cho chếnh choáng mùi thơm, cho đã đầy ánh sáng”

Người thi sĩ muốn được hòa cùng với sự sống của thiên nhiên được thể hiện qua những hình ảnh như “mây đưa”, “gió lượn’, “cỏ cây”, “non nước”, mang đến cho người đọc liên tưởng đến một bức tranh tuyệt đẹp, thông qua đó chúng ta có thể cảm nhận được đấy là một bức tranh thiên nhiên hùng vĩ mà tạo hóa đã ban tặng. Xuân Diệu nồng nhiệt, rối rít, cuống quýt như muốn giang tay ôm hết cả vũ trụ, cả mùa xuân vào lòng mình. Sống như thế với Xuân Diệu mới thực sự là sống, mới thực sự đi đến tận cùng của niềm hạnh phúc khao khát được sống. Mỗi câu thơ đều kết hợp với điệp ngữ “Ta muốn” như chính ý nghĩa của nó đã nói lên được cái ham muốn khát thèm đến hăm hở, cuồng nhiệt của nhà thơ. Thi nhân như muốn ôm hết vào lòng mình “mây đưa và gió lượn”, muốn đắm say với “cánh bướm tình yêu”, muốn gom hết vào lồng ngực trẻ trung ấy “một cái hôn nhiều”. Muốn thu hết vào hồn nhựa sống dạt dào “Và non nước, và cây, và cỏ rạng”. Để rồi, chàng một mình tận hưởng những món quà mà thượng đế đã ban tặng , sau đó chàng lại như con ong bay đi hút nhuỵ đời cho đến say “chếnh choáng” hút cho đến “đã đầy ánh sáng” rồi “no nê thanh sắc của thời tươi” thì mới chịu lảo đảo bay đi. Điệp từ “cho” với nhịp độ tăng tiến nhấn mạnh các cấp độ khát vọng hưởng thụ đạt đến độ thoả thuê, sung mãn, trọn vẹn, bộc lộ cảm xúc yêu đương cuồng nhiệt, mãnh liệt đến vô biên, tuyệt đích.

“Cho no nê thanh sắc của thời tươi

-Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi! ”

Trong niềm cảm hứng ở độ cao nhất, Xuân Diệu nhận ra cuộc đời, mùa xuân như một cái gì quý nhất, trọn vẹn như một trái đời đỏ hồng, chín mọng, thơm ngát, ngọt ngào để cho nhà thơ tận hưởng trong niềm khao khát cao độ. “Xuân hồng” hai từ thôi mà nghe sao mềm mại thế, nghe đằm thắm thế. Mùa xuân không chỉ là tên gọi mà mùa xuân trong thơ Xuân Diệu trở nên có hồn, có sức sống. Mùa xuân ấy đẹp, ngọt ngào như đôi môi người thiếu nữ khiến “Ta muốn cắn vào ngươi”, đây chính là đỉnh điểm của sự khao khát cháy bỏng của nhà thơ. Mùa xuân là cái hữu hình, làm sao thi nhân có thể cắn? Đúng, thi nhân không thể cắn nhưng thi nhân có thể hoà mình vào mùa xuân, có thể say đắm trong cơn tình dịu ngọt của mùa xuân. Thơ Xuân Diệu có đặc trưng là sự vồ vập, mạnh bạo để cuối cùng là một tiếng kêu của sự cuồng nhiệt, đắm say thể hiện niềm yêu đời, khát sống chưa từng có trong thơ ca Việt Nam. Đây chính là đỉnh điểm của sự khao khát cháy bỏng của nhà thơ.

Trước hết “Vội vàng” đã cho thấy lối sống mới mẻ của nhà thơ Xuân Diệu là sống vội, sống gấp, nhưng nó không có nghĩa là sống ích kỉ chỉ biết tận hưởng. Cảm hứng bao trùm cả bài thơ là một tình yêu cuộc sống đến độ cuồng si và khao khát giao cảm mãnh liệt của “Ông hoàng thơ tình” đối với cuộc đời. Khổ thơ cuối với ngôn từ đậm chất thơ Mới, thoát khỏi những vi phạm của quy luật chặt chẽ thơ ca trung đại đã diễn tả không chỉ cảm xúc mãnh liệt của Xuân Diệu trước cuộc đời, trước tuổi trẻ mà còn ẩn ý về một cái tôi trữ tình tràn đầy sự thèm khát được sống, được tận hưởng một cách cuồng nhiệt những thanh sắc của cuộc đời.

Cả hai bài thơ “Sóng” của Xuân Quỳnh và “Vội vàng” của Xuân Diệu cùng mang chung một niềm khát vọng mãnh liệt, chảy bỏng, táo bạo cùng với lối hành văn đậm đà chất lãng mạn. Thế nhưng ở bài thơ “Sóng” của “Bà hoàng thơ tình” thiêng về khát vọng tình yêu, khát vọng của người con gái mới lớn khi bước vào đường yêu, nỗi niềm khao khát được yêu của một người phụ nữ vừa truyền thống, vừa hiện đại. Thể thơ năm chữ tạo âm điệu sâu lắng, dạt dào, như âm điệu của những con sóng biển và cũng là sóng lòng của người phụ nữ khi yêu. Tác giả sử dụng cách ngắt nhịp linh hoạt, phóng khoáng và cách gieo vần, phối âm độc đáo, giàu sức liên tưởng. Giọng thơ vừa thiết tha, đằm thắm, vừa mãnh liệt, sôi nổi, vừa hồn nhiên, nữ tính. Xây dựng hình ảnh ẩn dụ - với hình tượng sóng, vừa mang nghĩa thực, vừa mang nghĩa ẩn dụ, mượn quy luật của “Sóng” diễn tả quy luật của tình yêu. Sử dụng tinh tế, thú vị các biện pháp giàu sức gợi hình gợi cảm làm cho cảm xúc người đọc được thăng hoa. Từ đó thể hiện rõ khát vọng tình yêu đậm chất trữ tình, sâu lắng, lãng mạn. Còn ở bài thơ “Vội vàng” của “Ông hoàng thơ tình” chính là khát vọng được sống, là lời giục giã thế hệ trẻ sống vội vàng để hưởng thụ hết những gì đẹp đẽ nhất của cuộc đời. Bởi tuổi trẻ của mỗi người chỉ đến một lần duy nhất và thời gian thì không đứng yên để đợi một ai cả, nó sẽ trôi đi và người ta sẽ mất nó vĩnh viền. Đồng thời, bài thơ đã thế hiện lòng ham sống mãnh liệt của cái tôi Xuân Diệu rất hiện đại cùng với một quan niệm sống mới mẻ về thời gian, tuổi trẻ và hạnh phúc. Cái tôi trong thơ Xuân Diệu là cái tôi tiêu biểu đánh dấu mốc cho thời đại thơ Mới trên thi đàn lúc bấy giờ. Nhà thơ sử dụng thủ pháp ẩn dụ chuyển đổi cảm giác để người đọc có thể cảm nhận mùa xuân, cái đẹp của thiên nhiên đất trời bằng tất cả các giác quan. Đó chính là cách sống hết mình, tận hưởng hết mình, giao hòa với thiên nhiên của Xuân Diệu. Một loạt những hình ảnh nhân hóa, biện pháp tu từ và các động từ mạnh giàu sức gợi cảm, gợi hình đã tạo ra nhịp điệu cuống quít, hối hả, rộn rã khiến cho bài thơ mang âm hưởng như một lời hiệu triệu, một sự giục giã của Xuân Diệu với những con người trẻ. Do đó ta có thể nói tác phẩm “Vội vàng” bộc bạch hết những khát vọng thèm sống và sống mãnh liệt chính là sự kết hợp nhuần nhị giữa cảm xúc và mạch triết luận trên phương diện ngôn ngữ và hình ảnh thơ.

Khẽ gắp lại những trang thơ, lòng ta nghe như rì rào của một nổi niềm khát vọng được sống và được yêu. Nhà thơ Xuân Diệu và Xuân Quỳnh đã thổi vào nền thơ ca nước nhà một làn gió mới đậm chất trữ tình và chất triết lí nhưng cũng không kém phần lãng mạn, sâu lắng. “Đọc một tác phẩm thơ hay phải chăng là thưởng lãm một tâm hồn, là thấy được những suy nghĩ của tác giả thông qua từng con chữ nhỏ bé kia”, thật vậy bản chất của một con người có cái thú thưởng lãm văn chương thơ ca, đặc biệt thơ hay, người đọc như được cuốn vào tâm xoáy của bão táp cảm xúc, hay nói cách khác cảm xúc của người đọc như được thăng hoa, vì thơ hay luôn hay cả hồn lẫn xác. Ắt hẵn những ngôn từ trong tác phẩm phải như một viên ngọc quý, long lanh lấp lánh kiêu hãnh tỏa ra một thứ ánh sáng riêng.

09 Đỗ Ngọc Phương Đoan

2021-11-15T04:14:00.006+07:00

(Tranh ảnh minh họa bài "Tây Tiến" của nhóm vẽ: 32 Vũ Hoàng Anh Thư, 14 Trần Lan Hương, 07 Thái Quang Duy, 03 Võ Thụy Anh)

Đề 12: Cảm nhận khổ 9, 10: Người về xuôi nhớ Bác Hồ và Chính phủ ở Việt Bắc và lời hứa của người cán bộ.

Bài làm

Nhà thơ Tố Hữu – một trong những lá cờ đầu của nền văn nghệ cách mạng Việt Nam. Cuộc đời ông gắn liền với cách mạng và nghệ thuật được thể hiện qua những tập thơ như “Từ ấy”, “Gió lộng”, “Ra trận”, “Máu và hoa” và “Việt Bắc”- tập thơ như khúc ca hùng tráng về cuộc kháng chiến chống Pháp và con người kháng chiến. Đoạn trích này ở phần I bài thơ Việt Bắc tái hiện những kỉ niệm giữa nhân dân Việt Bắc với cán bộ và chiến sĩ kháng chiến. Trong đó, nổi bật là hai khổ thơ 9 và 10 đã khắc họa rõ nét tình vảm của người về xuôi nhớ Bác Hồ và Chính phủ ở Việt Bắc và lời hứa của người cán bộ.

“… Ai về ai có nhớ không?
Ngọn cờ đỏ thắm gió lồng cửa hang.
Nắng trưa rực rỡ sao vàng
Trung ương, Chính phủ luận bàn việc công
Điều quân chiến dịch thu đông
Nông thôn phát động, giao thông mở đường
Giữ đê, phòng hạn, thu lương
Gửi dao miền ngược, thêm trường các khu...

Ở đâu u ám quân thù
Nhìn lên Việt Bắc: Cụ Hồ sáng soi
Ở đâu đau đớn giống nòi
Trông về Việt Bắc mà nuôi chí bền.
Mười lăm năm ấy, ai quên
Quê hương Cách mạng dựng nên Cộng hoà
Mình về mình lại nhớ ta
Mái đình Hồng Thái, cây đa Tân Trào…

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, hiệp định Giơ-ne-vơ được kí kết, hòa bình lập lại, miền Bắc được giải phóng, một trang sử mới của đất nước và một giai đoạn mới của đất nước được mở ra. Tháng 10/1954, các khu cơ quan Trung ương của Đảng và Chính phủ rời chiến khu Việt Bắc trở về Hà Nội. Nhân sự kiện thời sự có tính lịch sử ấy, Tố Hữu- một con người có sự thống nhất chặt chẽ giữa nhà cách mạng và nhà thơ bởi vì lẽ đó thơ ông gắn bó chặt chẽ với cuộc đầu tranh cách mạng nên các chặng đường thơ của ông cũng song hành với các giai đoạn chính yếu của cách mạng. Trong cảm xúc của sự chia tay đầy lưu luyến ân tình giữa Việt Bắc và người chiến sĩ cách mạng tác giả đã viết bài thơ này như khúc hát ân tình thủy chung của con người kháng chiến với quê hương và nhân dân Việt Bắc.

Với khổ thơ thứ chin, tác giả mở cho ta một khung cảnh về cuộc chiến toàn diện để bày tỏ lời nói của người cán bộ.

“… Ai về ai có nhớ không?
Ngọn cờ đỏ thắm gió lồng cửa hang.
Nắng trưa rực rỡ sao vàng
Trung ương, Chính phủ luận bàn việc công
Điều quân chiến dịch thu đông
Nông thôn phát động, giao thông mở đường
Giữ đê, phòng hạn, thu lương
Gửi dao miền ngược, thêm trường các khu...”

Cái tâm trạng sợ người ra đi quên những hình ảnh sinh hoạt ở Việt Bắc của Đảng, Trung ương và Chính phủ với biết bao chiến dịch, phong trào về quân sự, kinh tế, văn hóa,…. Cứ sống dậy mãnh liệt trong tâm hồn Việt Bắc. Bên cạnh đó, cũng thể hiện vai trò của Việt Bắc trong kháng chiến và niềm tin của nhân dân ta. Trong cuộc kháng chiến chống Pháp gian khổ, chiến khu Việt Bắc là một trong những nơi trọng điểm. Đó là cơ quan đầu não “ngọn cờ đỏ thắm”, “sao vàng”, là nới Trung ương Đảng và Bác quyết định các chủ trương trong kháng chiến, phát triển kinh tế văn hóa “Trung ương, Chính phủ luận bàn việc công/ Điều quân chiến dịch thu đông/ Nông thôn phát động, giao thông mở đường”.

Ở khổ thơ cuối là lời người cán bộ cách mạng ca ngợi Bác, hình ảnh trung tâm của Việt Bắc, biểu tượng của những gì cao quý, đẹp đẽ nhất của Việt Bắc và của dân tộc Việt Nam và ca ngợi quê hương cách mạng.

“…Ở đâu u ám quân thù
Nhìn lên Việt Bắc: Cụ Hồ sáng soi
Ở đâu đau đớn giống nòi
Trông về Việt Bắc mà nuôi chí bền.
Mười lăm năm ấy, ai quên
Quê hương Cách mạng dựng nên Cộng hoà
Mình về mình lại nhớ ta
Mái đình Hồng Thái, cây đa Tân Trào…

Hình ảnh vị lãnh tụ kính yêu được ngợi ca bằng một tình yêu thành kính. Nghệ thuật tương phản “u ám quân thù” >< “ Cụ Hồ sáng soi” nhân mạnh vị trí và uy tín của Bác trong lòng dân. Bác là ánh sáng xua tan đi bóng đêm nô lệ, là niềm tin, là sức mạnh của cả dân tộc, đưa dân tộc ta đi đến thắng lợi, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Hai câu thơ tiếp theo “Ở đâu đau đớn giống nòi/ Trông về Việt Bắc mà nuôi chí bền.” cho thấy Việt Bắc là điểm tựa tinh thần của nhân dân ta trong những năm kháng chiến gian khổ. Việt Bắc còn là niềm hi vọng, mong đợi của cả dân tộc “Mười lăm năm ấy, ai quên/…/Mái đình Hồng Thái, cây đa Tân Trào…”

Nhịp thơ, lời thơ tạo ra giọng điệu trang trọng, lắng sâu trong niềm tin lớn, Việt Bắc là quê hương cách mạng, là căn cứ địa vững chắc, là nơi hội tụ bao nhiêu tình cảm, niềm tin và hi vọng của mọi người Việt Nam yêu nước. Trong những đen tối, hình ảnh Việt Bắc, hình ảnh Bác Hồ, Đảng là nơi nuôi dưỡng sức mạnh đấu tranh, là ánh sáng của tâm hồn người Việt. Hai khổ thơ cuối là một bản hùng ca và là khúc tình ca về cách mạng, về vùng đất và con người kháng chiến. Khéo léo sử dụng thể thơ lục bát, kết câu đối đáp “mình, ta” gần gũi với ca dao, hình ảnh so sánh, ẩn dụ quen thuộc. Ngôn từ mộc mạc, dân dã, giàu nhạc điệu cùng với giọng điệu tâm tình tha thiết tác giả đã mang cho đoạn trích mang trong mình đậm đà tính dân tộc.

Chỉ với hai khổ thơ cuối nhà thơ Tố Hữu đã khắc họa rõ nét hình ảnh người về xuôi nhớ Bác Hồ và Chính phủ ở Việt Bắc và lời hứa của người cán bộ. Có thể nói đoạn trích là bản hùng ca về cuộc sống kháng chiến, nhân dân anh hùng, mang tính sử thi. Cùng với đó đoạn trích cũng như tác phẩm “Việt Bắc” là đỉnh cao của thơ Tố Hữu và cũng là tác phẩm xuất sắc của văn học thời kháng chiến chống Pháp. Qua đoạn trích ta thấy được sự tài hoa, tinh tế những vẫn mang tính dân tộc, nhẹ nhàng gần gũi của nhà thơ để qua đó thế hệ sau sẽ tiếp bước thế hệ đi trước và tiếp tục giữ gìn, phát huy tình thần yêu nước kiên cường bất khuất cùng những truyền thống, giá trị tốt đẹp của quê hương, đất nước.

40 Huỳnh Ngọc Thanh Trúc

2021-11-15T02:11:00.003+07:00

(tranh ảnh minh họa bài "Tây Tiến" của nhóm vẽ: 32 Vũ Hoàng Anh Thư, 14 Mai Lan Hương, 07 Nguyễn Thái Quang Duy, 3 Võ Thụy Anh)

Đề 5: Khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn trong hai đoạn thơ sau:

Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ
Mặt trời chân lý chói qua tim
Hồn tôi là một vườn hoa lá
Rất đậm hương và rộn tiếng chim

(Trích “Từ ấy-Tố Hữu, Ngữ Văn 11, tập 2)

Tây Tiến người đi không hẹn ước
Đường lên thăm thẳm một chia phôi
Ai lên Tây Tiến mùa xuân ấy
Hồn về Sầm Nứa, chẳng về xuôi.

(Trích Tây Tiến-Quang Dũng, Ngữ văn 12, tập 1)

Bài làm.

Có thể nói, nền văn học Việt Nam giai đoạn 1945-1975 là giai đoạn nở rộ khi xuất hiện rất nhiều tác phẩm văn học có giá trị to lớn. Đã đóng góp cho lịch sử văn học nước nhà mang về nhiều thành tựu vô cùng ý nghĩa. Đằng sau những tác phẩm văn học mang giá trị to lớn ấy là sự trưởng thành của các tác giả viết về đề tài kháng chiến, đề tài đất nước trong những năm tháng chiến tranh ác liệt. Những ngòi bút siêu phàm ấy mang theo trong mình lí tưởng cộng sản mãnh liệt và thể hiện được tấm lòng sâu nặng của chính mình đối với sự nghiệp cách mạng của dân tộc. Khiến cho những tác phẩm được tạo ra đều mang đậm những nét riêng, chất riêng của từng nhà văn, nhà thơ… gây được nhiều tiếng vang, khích lệ tinh thần đấu tranh kiên cường của dân tộc. Và có lẽ hai đặc điểm nổi bật dẫn đến sự thành công của hàng loạt tác phẩm, tác giả nổi tiếng ấy chính là khuynh hướng sử thi giúp tác giả thể hiện rõ những tình cảm, cảm xúc tự hào của bản thân về những vấn đề lớn lao, quyết định vận mệnh chung của cộng đồng . Đặc điểm còn lại gắn liền với nó chính là cảm hứng lãng mạn, miêu tả cách nhìn thế giới mang đậm dấu ấn chủ quan, đầy mơ ước của tác giả mà mỗi tác phẩm đều có. Tiêu biểu chứng minh cho khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn trên, cùng quay về khoảng thời gian năm 1945-1975 và đến với đoạn trích nhỏ của hai tác phẩm “Từ ấy” của nhà thơ Tố Hữu:

“Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ

Mặt trời chân lý chói qua tim
Hồn tôi là một vườn hoa lá
Rất đậm hương và rộn tiếng chim”

và “Tây Tiến” dưới ngòi bút của nhà thơ Quang Dũng:

“Tây Tiến người đi không hẹn ước
Đường lên thăm thẳm một chia phôi
Ai lên Tây Tiến mùa xuân ấy
Hồn về Sầm Nứa, chẳng về xuôi.”

Vậy chúng ta có thể hiểu khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn như thế nào? Theo sự phát triển của lịch sử xã hội và lịch sử văn học, thể loại sử thi đã không còn nhưng chất sử thi vẫn tồn tại và được dấy lên mạnh mẽ mỗi khi vận mệnh dân tộc bị đe dọa. Khuynh hướng sử thi được hiểu là những tình cảm, cảm xúc tự hào của tác giả về những vấn đề lớn lao, quyết định vận mệnh chung của cộng đồng. Đây là nguồn cảm hứng chi phối mạnh mẽ đến các sáng tác của các nhà thơ, nhà văn trong thời kì kháng chiến. Nên tác phẩm viết theo khuynh hướng sử thi là tác phẩm đề cập đến những đề tài có ý nghĩa lịch sử và mang tính dân tộc. Còn cảm hứng lãng mạn, có thể hiểu là “sự phấn chấn tinh thần hướng tới lí tưởng cao cả”, là cách nhìn thế giới mang đậm dấu ấn chủ quan, đầy mơ ước, mang đến sự tích cực cho tinh thần của người viết và cả người đọc, người nghe. Có khi đó là sự mơ ước bay bổng hướng tới cái chưa có trong thực tế bằng niềm tin, sự lạc quan. Cảm hứng lãng mạn mang nội dung trữ tình sôi nổi, hướng về tương lai, nó không chỉ sôi nổi trong thơ mà còn cả trong văn xuôi. Từ tiểu thuyết, truyện ngắn đến bút kí, tùy bút và cả kịch bản sân khấu đều rất giàu chất thơ. Nói đến lãng mạn trong văn học giai đoạn 1945-1975 là nói đến lãng mạn cách mạng. Nó tràn đầy niềm tin vào thực tại và tương lai, mô tả cuộc sống trong quá trình phát triển cách mạng, “hướng về cuộc sống chưa đến nhưng nhất đính sẽ đến hoặc có thể đến”.

Tố Hữu, một cái tên đã khá quen thuộc với hầu hết độc giả, ông sinh vào năm 1920 và mất năm 2002. Tên thật là Nguyễn Kim Thành, là người con xứ Huế. Xuất thân trong một gia đình nhà Nho nghèo, giác ngộ cách mạng từ rất sớm. “Từ ấy”, đứa con tinh thần được Tố Hữu viết vào năm 1938. Đó là thời điểm Tố Hữu được kết nạp vào Đảng Cộng Sản Đông Dương - một mốc son đánh dấu sự chuyển biến trong cuộc đời, trong thơ của tác giả. Ngoài ra nó còn đánh dấu sự trưởng thành trong tâm hồn của Tố Hữu. Bài thơ “Từ ấy” được rút từ phần một, phần Máu lửa, được coi là bài thơ hay nhất, ấn tượng nhất trong cả tập thơ gồm ba phần Máu Lửa, Xiềng Xích, Giải Phóng. Bài thơ vừa là tiếng lòng của một người cách mạng trên con đường đi tìm lẽ sống thì gặp được ánh sáng của Đảng, của Bác. Còn thể hiện niềm vui và niềm hạnh phúc dâng trào và sự chuyển biến sâu sắc trong tình cảm của chính tác giả.

Tiêu biểu nhất chính là đoạn đầu của bài thơ, thể hiện được rất rõ niềm vui sướng, say mê của tác giả khi bắt gặp lí tưởng của Đảng Cộng Sản:

“Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ
Mặt trời chân lý chói qua tim
Hồn tôi là một vườn hoa lá
Rất đậm hương và rộn tiếng chim”

(Nguồn:nguoihanoi.vn)

Hai chữ “Từ ấy” ở đầu câu thơ chỉ được cái mốc đặc biệt trong cuộc đời cách mạng và cả trong cuộc đời thơ của Tố Hữu. Được giác ngộ lý tưởng cộng sản, ông đã hoạt động cách mạng một cách say mê và sau một năm ông được kết nạp vào Đảng. Tức là được đứng vào hàng ngũ danh dự của những con người tiên phong. Tác giả đã sử dụng những động mạnh như “bừng”, “chói” để diễn tả một cách mạnh mẽ ảnh hưởng to lớn và vĩ đại của Đảng khiến cho con người ta bừng tỉnh trở lại sau những ngày tháng vô cùng tăm tối. Ánh sáng của Đảng được Tố Hữu cảm nhận tựa như “nắng hạ”, những ánh nắng rực rỡ, chói chang của mùa hè, chiếu đến tận sâu trong trái tim đang mang năng lượng sục sôi của tuổi trẻ. Bao quát hơn, Tố Hữu xem thứ ánh sáng ấy là “mặt trời”, đem lại sự ấm áp cho vạn vật, nguồn sống của muôn loài, “mặt trời chân lý” ấy xuất hiện kéo con người ta ra khỏi vùng tăm tối nguy hiểm, đem lại một lẽ sống mới cho cả dân tộc Việt Nam. Hai câu thơ sau mang đậm bút pháp lãng mạn cùng với những hình ảnh so sánh rất sinh động, giàu hình tượng như “một vườn hoa lá” với đủ sắc hương của đất trời, “đậm hương” và “rộn tiếng chim”. Đã diễn tả được niềm vui sướng của tác giả ở buổi đầu tiếp xúc với lí tưởng cộng sản. Góp phần làm cho không khí chung của cả đoạn thơ trở nên sôi nổi, say mê, tràn đầy nhiệt huyết và niềm tin. Những câu thơ trên được viết bằng cảm xúc dạt dào, giọng điệu lại rất hào hùng diễn tả tâm trạng, tâm hồn bằng những hình ảnh cụ thể và sinh động. Tố Hữu đã xuất sắc và thành công trong việc truyền tải đến cho độc giả hình tượng nhân vật tượng trưng cho hình ảnh con người thời đại đang tìm đường gải phóng dân tộc, giành lại độc lập, chủ quyền cho đất nước.

Bước sang trang thơ của Quang Dũng, một nghệ sĩ tài hoa quê ở Hà Tây, vừa làm thơ, viết văn, vừa vẽ tranh, sáng tác nhạc. Xuất thân từ người lính, từng tham gia kháng chiến chống Pháp nhưng vẫn mang trong mình một tâm hồn của người nghệ sĩ. Một năm sau khi chuyển sang đơn vị mới vào 1948, nhớ đơn vị cũ nên Quang Dũng đã sáng tác nên “Tây Tiến”. Bao trùm cả bài thơ là nỗi nhớ da diết của Quang Dũng về doàn binh Tây Tiến gắn với khung cảnh thiên nhiên Tây Bắc hùng vĩ, hoang sơ nhưng cũng không kém phần thơ mộng. Bằng bút pháp lãng mạn và giọng điệu bi tráng bài thơ khắc họa chân dung người chiến sĩ Tây Tiến hào hùng, hào hoa trong những ngày đầu kháng chiến chống Pháp đầy gian khổ, hi sinh. Nỗi nhớ về lời thề quyết tâm chiến đấu của người chiến sĩ Tây tiến. Từ đó, tác giả ca ngợi hình tượng người chiến sĩ Tây Tiến hào hùng, hào hoa, sẵn sàng vượt qua gian khó, tự nguyện hiến dâng tuổi thanh xuân của mình để bảo vệ độc lập dân tộc, hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Như đã nói, ấn tượng nhất trong cả bài thơ có lẽ nằm ở đoạn cuối của bài, khi nỗi nhớ về lời thề quyết tâm chiến đấu của người chiến sĩ Tây Tiến trở nên da diết hơn bao giờ hết:

“Tây Tiến người đi không hẹn ước

Đường lên thăm thẳm một chia phôi

Ai lên Tây Tiến mùa xuân ấy

Hồn về Sầm Nứa, chẳng về xuôi.”

(Nguồn:vanchuongphuongnam.vn)

Quang Dũng đã dùng phụ từ phủ định đề khẳng định mạnh mẽ “không hẹn ước”, “chẳng về xuôi”. “Người đi không hẹn ước”, ra đi chiến đấu không ước hẹn ngày về, tinh thần hi sinh vì nước. Song với đó, có thể người đi ở đây chính là tác giả, tác giả đã ra đi không hẹn ngày về lại đơn vị cũ. Trong khi đoàn binh hành quân càng về phía Tây càng xa cách, hi vọng ngày lặp lại càng mong manh. Mỗi bước chân hành quân đi lên, dốc đèo và những bản làng mờ sương lùi lại phía sau. Do hoàn cảnh lịch sử quá ngặt nghèo, cuộc kháng chiến chống Pháp giai đoạn đầu chẳng khác nào lấy trứng chọi đá, đòi hỏi phải lấy tính mạng để đổi độc lập tự do. Bao thế hệ thanh niên cầm súng ra chiến trường với tinh thần “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”. Do tinh thần bi tráng ấy mà “mùa xuân ấy” thành lập đoàn quân trở thành một mốc lịch sử ghi nhận công lao to lớn của những con người anh hùng quên thân mình vì nước. Các từ ngữ mà tác giả đã sử dụng ở ba câu trên như “mùa xuân ấy”, “một chia phôi”, hay từ láy “thăm thẳm” đều rất giàu sức gợi, cách nói giảm nói nói tránh để bớt đi sự đau buồn mà thay vào đó là niềm tự hào về chính đồng đội của mình. “Hồn về Sầm Nứa, chẳng về xuôi”, những trái tim và linh hồn ấy còn ở lại với Sầm Nứa, tan vào với núi sông nên sẽ bất tử với thời gian, họ ra đi mang theo cả nỗi nhớ của người ở lại. Cách nói chẳng về xuôi thể hiện thái độ bất cần, khinh bạc, thể hiện chất lãng tử kiêu hùng nên tinh thần hi sinh mang vẻ đẹp lãng mạn. Nỗi nhớ trào lên trong lòng da diết bởi lẽ có bao nhiêu kỉ niệm chiến đấu với đoàn quân kể từ mùa xuân ấy, do đó người đi xa mà tâm hồn vẫn gần gũi. Nhà thơ ở nơi này mà tâm hồn đã gợi lại nơi Sầm Nứa trên kia, vẫn gắn bó với đoàn quân. Sự phân thân ấy cho thấy tình đồng chí, đồng đội thắm thiết của nhà thơ.Giọng điệu trữ tình góp phần nói rõ tiếng nói tình cảm của nhà thơ. Đoạn thơ có hai giọng, giọng của đoàn binh được tác giả nói hộ và giọng của tác giả nên nội dung đa nghĩa, tạo ra vẻ đẹp ngôn từ. Đoạn thơ sử dụng bút pháp lãng để khắc họa tượng đài người lính Tây Tiến là những người chiến sĩ Tây Tiến hào hùng, hào hoa, yêu nước, tự nguyện, coi thường gian khổ quyết tâm thực hiện lí tưởng, vững tin vào cuộc sống chiến đấu và chiến thắng. Lời thơ hùng tráng, giàu nhạc, họa, nâng thêm chất sử thi của cả bài. Giọng điệu của bài thơ ca ngợi hình tượng, tự nguyện hiến dâng tuổi thanh xuân của mình để bảo vệ độc lập dân tộc, hoàn thành nhiệm vụ được giao, “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”.

Qua cả hai đoạn trích, chắc chắn độc giả đã nhận thấy và cảm nhận được khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mãn xuất hiện rất rõ ràng. Hai đoạn trích nói riêng và hai tác phẩm nói chung đều giống nhau từ đề tài viết cho đến những hình ảnh hiện lên trong những vần thơ cũng mang đậm tính sử thi. Âm điệu thơ sôi nổi, nồng nàn, ngợi ca. Nhân vật trữ tình trong tác phẩm mang những phẩm chất tốt đẹp của người anh hùng thời đại, họ giàu lòng yêu nước, sống có lý tưởng cao đẹp, sẵn sàng cống hiến cho đất nước. Đó là những phẩm chất tốt đẹp mà con cháu đời nay cần phải noi theo, giữ gìn, bảo vệ và phát huy nó. Tuy nhiên, mỗi tác phẩm vẫn có những chất riêng của từng nhà thơ. Ở “Từ ấy” của Tố Hữu, giọng thơ trong trẻo, hình ảnh tươi sáng, nhưng lại rất lãng mạn thể hiện rõ cái tôi trữ tình trong giai đoạn đấu tranh giành lại độc lập dân tộc, thể hiện rõ phong cách thơ Tố Hữu, có tính trữ tình – chính trị. Ngoài ra nghệ thuật thơ đậm đà tính dân tộc ở thể thơ và ngôn ngữ giàu tính quần chúng. Còn ở “Tây Tiến”, Quang Dũng đã mượn lời thơ để ngợi ca đồng đội vượt qua gian khó, hy sinh để bảo vệ chủ quyền đất nước. Thể hiện rất rõ phong cách thơ Quang Dũng, giọng điệu bi hùng, chất hiện thực hòa quyện chất lãng mạn

Khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn đã tạo nên vẻ đẹp riêng và giá trị bền vững cuat “Từ ấy” và “Tây Tiến”. Đó là vẻ đẹp của một thời hoa lửa hào hùng một đi không trở lại. Là những tiếng thơ bi tráng nhưng cũng không kém phần lãng mạn hào hoa giúp khắc ghi, lưu giữ lại cho đời một khung cảnh chiến trường đã đi vào lịch sử. Hai bài thơ đều mang khuynh hướng sử thi nhưng lại khắc họa một cách rất riêng phong cách của từng tác giả, đồng thời đều cùng đề cao chủ nghĩa anh hùng Cách mạng Việt Nam, có tính hiện thực cao. Thơ hay không có tuổi cũng như mùa xuân không ngày tháng, và chắc có lẽ “Từ ấy” và “Tây Tiến” chính là một trong những mùa xuân không ngày tháng ấy.

28 Lê Thị Kim Phượng

2021-11-15T01:28:00.023+07:00

( Tranh ảnh minh họa bài "Việt Bắc" của nhóm vẽ: 32 Vũ Hoàng Anh Thư, 14 Trần Lan Hương, 07 Nguyễn Thái Quang Duy, 03 Võ Thụy Anh)

Đề 6: Cảm nhận 12 câu Khổ 3 (Mình đi... Tân Trào, Hồng Thái, mái đình cây đa?) để thấy rõ tâm tình của người ở lại:

Bài làm

(Nguồn: 12A3, Trường THPT VÕ THỊ SÁU)

Tố Hữu là nhà thơ trữ tình chính trị, là lá cờ đầu của thơ ca Cách mạng Việt Nam. Thơ Tố Hữu thể hiện lẽ sống lớn, tình cảm lớn của con người cách mạng. Thơ ông đậm đà tính dân tộc cả trong nội dung và hình thức thể hiện. Bài thơ "Việt Bắc" là đỉnh cao của thơ Tố Hữu và đồng thời cũng là đỉnh cao của thơ ca kháng chiến chống Pháp. Có thể nói "Việt Bắc" không chỉ là khúc tình ca mà còn là khúc hùng ca thiết tha, ân tình của nhà thơ đối với khu căn cứ địa của cách mạng Việt Bắc. Điều này được thể hiện rõ qua khổ thơ thứ ba lời tâm tình của người ở lại- người dân Việt Bắc và những ngày kháng chiến đã đồng cam cộng khổ cùng cán bộ trong suốt mười lăm năm:

“Mình đi, có nhớ những ngày

Mưa nguồn suối lũ, những mây cùng mù

Mình về, có nhớ chiến khu

Miếng cơm chấm muối, mối thù nặng vai?

Mình về, rừng núi nhớ ai

Trám bùi để rụng, măng mai để già

Mình đi, có nhớ những nhà

Hắt hiu lau xám, đậm đà lòng son

Mình về, còn nhớ núi non

Nhớ khi kháng Nhật, thuở còn Việt Minh

Mình đi, mình có nhớ mình

Tân Trào, Hồng Thái, mái đình, cây đa?”

Việt Bắc là khu căn cứ địa kháng chiến được thành lập từ năm 1940, gồm sáu tỉnh viết tắt là “Cao-Bắc-Lạng-Thái-Tuyên-Hà”. Nơi đây, cán bộ chiến sĩ và nhân dân Việt Bắc đã có mười lăm năm gắn bó keo sơn, thiết tha, nghĩa tình (1940-1954). Sau hiệp định Giơ-ne-vơ được kí kết, hoà bình lập lại ở miền Bắc. Tháng 10 năm 1954, ngay sau cuộc kháng chiến chống Pháp kết thúc thắng lợi, các cơ quan Trung ương của Đảng và Chính phủ từ Việt Bắc về lại thủ đô Hà Nội. Tố Hữu cũng là một trong số những cán bộ kháng chiến từng sống và gắn bó nhiều năm với Việt Bắc, nay từ biệt chiến khu Việt Bắc để về xuôi. Nhân sự kiện đó, Tố Hữu sáng tác “Việt Bắc” để ghi lại tình cảm lưu luyến, gắn bó giữa cán bộ và nhân dân Việt Bắc, giữa miền ngược và miền xuôi. Đồng thời khẳng định tình cảm thuỷ chung của người cán bộ về xuôi với nhân dân Việt Bắc, với cuộc kháng chiến với cách mạng. Bài thơ được trích trong tập “Việt Bắc” (1947-1954) gồm có 2 phần: phần đầu tái hiện những kỉ niệm cách mạng và kháng chiến; phần sau gợi viễn cảnh tươi sáng của đất nước và ngợi ca công ơn của Đảng, Bác Hồ đối với dân tộc.Qua khổ thơ thứ ba, tác giả đã mượn lời hỏi của người ở lại để gợi nhắc những kỉ niệm ở Việt Bắc trong quãng thời gian mười lăm năm kháng chiến gắn bó.

Bốn câu thơ đầu là lời gợi nhắc những kỷ niệm về một thời kháng chiến gian khổ mà cán bộ và nhân dân đã từng trải qua, đó là lúc “ta” và “mình” cùng chịu đựng và sẻ chia ngọt bùi:

“Mình đi, có nhớ những ngày

Mưa nguồn suối lũ, những mây cùng mù

Mình về, có nhớ chiến khu

Miếng cơm chấm muối, mối thù nặng vai?”

Lời nói mộc mạc giản dị, như thủ thỉ mà rót vào lòng người đi mình đi có nhớ rất ngọt ngào sâu lắng, mà lại thân thương gần gũi. Những ngày đó là khoảng thời gian gắn bó cuộc đời mình với chiến đấu với Việt Bắc và cả đồng bào Việt Bắc. Câu thơ mang dáng dấp của câu hỏi tu từ, cũng đồng thời gợi ra một khoảng thời gian ký ức đong đầy nhớ thương của đồng bào Việt Bắc và cán bộ cách mạng. Tác giả đã liệt kê ra những khung cảnh thiên nhiên hoang sơ, thời tiết khắc nghiệt nơi núi rừng Việt Bắc. Qua đó khắc họa những khó khăn mà nhân dân Việt Bắc cùng cán bộ kháng chiến đã cùng nhau trải qua trong mười lăm năm gắn bó. Hơn nữa nghệ thuật đối lập “mưa nguồn suối lũ”, “những mây cùng mù” đã gợi lên hình ảnh thiên nhiên Việt Bắc rất đỗi thơ mộng và trữ tình. Trong khung cảnh quen thuộc ấy hình ảnh “miếng cơm chấm muối”, “ mối thù nặng vai”gợi ra những tháng ngày khó khăn gian khổ và đầy thiếu thốn. Mặc dù trông gian lao thế nhưng họ cùng chung chí hướng ,cùng chung lý tưởng đó là mối thù sâu nặng đối với những kẻ cướp nước. Câu thơ thấp thoáng niềm tự hào, bởi mình và ta đã cùng nhau sát cánh trải qua những tháng ngày gian khổ sống chết bên nhau.

Qua bốn câu thơ tiếp theo, tác giả muốn gợi nhắc về tình nghĩa sâu nặng, thắm thiết giữa nhân dân Việt Bắc với cách mạng và kháng chiến:

“Mình về, rừng núi nhớ ai

Trám bùi để rụng, măng mai để già

Mình đi, có nhớ những nhà

Hắt hiu lau xám, đậm đà lòng son”

Tất cả những điều đó như lần lượt theo dòng hồi ức mà tràn về trong nỗi nhớ của cả người đi lẫn người ở. Câu hỏi với sự ám ảnh của người đi người về cứ xoáy sâu vào tâm trí của người đọc. Qua nghệ thuật nhân hóa “rừng núi nhớ ai” nỗi nhớ như bao trùm lan tỏa khắp không gian của núi rừng Việt Bắc, rừng núi cũng dường như gần ngơ trước nỗi buồn chia xa. Nhà thơ Tố hữu thật tinh tế khi lấy " trám và măng" để gợi tả nỗi nhớ. Bởi đó là hai sản vật quen thuộc của núi rừng Việt Bắc: người ở lại đã lấy sự thừa thãi của cảnh vật để diễn tả nỗi trống vắng trong tâm hồn. Mình về khiến núi rừng Việt Bắc trở nên trống trải buồn bã đến lạ thường. Cách giãi bày nỗi nhớ rất mộc mạc, giản dị ,chân thành mà tha thiết. Bên cạnh đó hình ảnh những nếp nhà Việt Bắc cũng được nhắc đến trong ý thơ. Tác giả đã đảo " hắt hiu" lên đầu câu để nhấn mạnh sự vắng vẻ hoang vu của núi rừng Việt Bắc. Hình ảnh lau xám dường như rất quen thuộc đối với núi rừng hoang sơ :

“Ai đi biên giới cho lòng ta theo với

Trăm ngàn lâu lau trắng có một mình”

Thủ pháp đối lập giữa hình ảnh trong câu thơ " hắt hiu lau xám, đậm đà lòng son" đã thể hiện đậm nét sự thủy chung, son sắt bền lòng của tình quân dân trên mảnh đất này. Nhìn từ xa đó là những ngôi nhà có sự heo hút ,nghèo nàn, đơn sơ nhưng ẩn sâu bên trong lại là trái tim ấm áp và tình cảm sắt son của đồng bào Việt Bắc. Hình ảnh “tấm lòng son “khiến ta gợi nhớ đến vẻ đẹp của người phụ nữ phong kiến trong thơ của Hồ Xuân Hương:

"Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn

Mà em vẫn giữ tấm lòng son"

Những năm tháng gian nan vất vả thiếu thốn, khó tránh khỏi những đau thương khắc nghiệt của cuộc sống, ngọn lửa chiến tranh vẫn còn cháy dữ dội những ngày tháng vẫn còn phải kháng Nhật thuở còn Việt Minh như đã in sâu trong tiềm thức trong trí nhớ:

“Mình về, còn nhớ núi non

Nhớ khi kháng Nhật, thuở còn Việt Minh

Mình đi, mình có nhớ mình

Tân Trào, Hồng Thái, mái đình, cây đa?”

Câu lục tác giả đã sử dụng cách xưng hô vô cùng độc đáo: ba từ “mình” diễn tả hai ngôi hai ,từ “mình “đầu tiên ở ngôi thứ hai từ “mình” thứ ba ở ngôi thứ nhất. Từ đó tác giả muốn thể hiện “ta với mình “tuy hai mà một, quấn quýt gắn bó không thể tách rời. Câu tám đã khép lại đoạn thơ là nỗi nhớ về những địa danh lịch sử bằng nghệ thuật liệt kê. Đó là những địa danh, địa điểm vô cùng quen thuộc có ý nghĩa đặc biệt trong cuộc kháng chiến chống Pháp. Câu thơ đã gợi nhắc đến hai địa danh nổi tiếng gắn liền với hai sự kiện quan trọng diễn ra ở Việt Bắc. Địa điểm thứ nhất là sự kiện cây đa Tân Trào . Đó là nơi đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân (tiền thân của quân đội nhân dân Việt Nam) làm lễ xuất quân lúc đầu chỉ có 34 thành viên, sau đó đã trở thành một quân đội lớn mạnh. Địa điểm thứ hai là mái đình Hồng Thái, nơi bác chủ trì cuộc họp quyết định cách mạng tháng tám . Chính quyết định sáng suốt này mà cuộc kháng chiến chống Pháp thành công giành lại độc lập tự do cho nước nhà. Có lẽ tác giả nhắc lại những địa danh lịch sử nhằm nhấn mạnh câu hỏi để nhắc nhở và khẳng định Việt Bắc chính là cái nôi của cách mạng, là thủ đô của kháng chiến.

“Việt Bắc” là bản tổng kết bằng thơ về cuộc kháng chiến chống Pháp, là khúc hùng ca và cũng là bản tình ca về truyền thống anh hùng, bất khuất, ân nghĩa, chung thủy của Cách mạng, của dân tộc ta. Bài thơ là một bức tranh toàn cảnh về thiên nhiên, con người, cuộc sống, lao động và chiến đấu của chiến khu Việt Bắc trong suốt 15 năm.Đó là tiếng lòng của nhà thơ, của những người Việt Nam trong kháng chiến, của cả dân tộc đối với nhân dân, với kháng chiến, với Cách mạng, với Đảng và Bác Hồ. “Việt Bắc” khắc họa rõ nét vẻ đẹp tâm hồn, tính cách con người Việt Nam luôn sống gắn bó, thủy chung, lạc quan cho dù trong những ngày gian khó hay hạnh phúc. Kết cấu theo lối đối đáp “mình”-“ta” vốn quen thuộc trong văn học dân gian, Điều đó khiến cho bài thơ giống như cấu tứ của ca dao: cuộc chia tay nhân dân Việt Bắc giống như cuộc chia tay của đôi lứa với hai nhân vật “mình” và “ta”.Tố Hữu đã sáng tạo ra một hoàn cảnh đặc biệt để bộc lộ cảm xúc, dạt dào. Âm điệu ngọt ngào, êm ái, trở đi trở lại nhịp nhàng như lời ru, đưa người đọc vào thế giới tâm tình đằm thắm.Thể thơ lục bát được vận dụng tài tình vừa tạo ra âm hưởng thống nhất vừa biến hóa đa dạng.Nhịp thơ, điệp cấu trúc, gieo vần, nhạc điệu khi nhanh, khi chậm, khi trầm lắng tha thiết nỗi nhớ ,khi hào hùng dồn dập... Những hình ảnh thơ dung dị quen thuộc, tiêu biểu cho cảnh vật và con người Việt Bắc.

“Việt Bắc” - khúc hùng ca đậm đà tính dân tộc Việt Nam, mang trong mình đầy đủ phong cách thơ của Tố Hữu: trữ tình, lãng mạn, chính trị, tác phẩm “Việt Bắc” đã đánh dấu bước ngoặc lớn trong sự nghiệp thơ ca của ông. Bài thơ để lại cho biết bao độc giả những cảm xúc sâu lắng qua những lời tâm tình của kẻ ở người về. Thi phẩm độc nhất này hay cả hồn lẫn xác, đọc từng câu thơ ta như được cuốn vào tâm xoáy của bão táp cảm xúc, hay nói cách khác là cảm xúc được thăng hoa. Bài thơ “Việt Bắc” in dấu ấn của thời đại và luôn sống mãi ở đời, khẳng định tiếng thơ “trữ tình” của Tố Hữu trên diễn đàn văn học Việt Nam, không những thế bài thơ còn góp phần thêm màu mỡ cho nền văn học Việt Nam ngày càng phát triển.

05 Trần Thị Hạnh Dung

2021-11-15T01:17:00.015+07:00

(Tranh ảnh minh họa bài "Sóng" của nhóm vẽ: 32 Vũ Hoàng Anh Thư, 14 Trần Lan Hương, 07 Thái Quang Duy, 03 Võ Thụy Anh)

ĐỀ 03: Cảm nhận Khổ 5-7 bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh, Anh/chị hãy làm rõ sự sáng tạo, mới mẻ trong hồn thơ của Xuân Quỳnh khi viết về tình yêu.

Bài làm

“Em nhớ anh như nỗi lòng của biển

Khi dâng tràn lúc cuồn cuộn sóng tung

Bao nhớ thương ôm ấp những mông lung

Theo con nước trôi dòng yêu tha thiết.”

( Hạnh Kim )

Từ lâu, sóng biển luôn là một nguồn cảm hứng bất tận trong thơ ca với những áng thơ tình giàu cảm xúc và nỗi niềm của đôi lứa khi yêu.Những cơn sóng biển cuộn trào được ví như nỗi nhớ nhung da diết của tình yêu “em” dành cho “anh” mãi khát khao đợi chờ. Chính những hình ảnh đó đã làm nên vẻ thi vị cho những bài thơ hay về biển. Trong số đó không thể không nhắc đến nữ sĩ Xuân Quỳnh với bài thơ “Sóng”- một bức tranh muôn màu muôn vẻ thể hiện những tâm tư sâu kín nhất, những trạng thái phức tạp, những gì tinh tế mà huyền diệu nhất của một trái tim nhạy cảm luôn khao khát yêu thương Đã có nhận định cho rằng: “Bài thơ thể hiện quan niệm về tình yêu mang tính truyền thống”. Nhưng khi ta thực sự hiểu sâu và thấu cảm thì mới thấy bài thơ quan niệm rõ sự sáng tạo, mới mẻ trong hồn thơ của chị khi viết về tình yêu vào trong những đoạn thơ được dự phần vào việc tạo tác nên tình yêu hiện đại làm nên nội tâm của một người con gái:

“Con sóng dưới lòng sâu

…

Dù muôn vời cách trở”

Nhà thơ Lê Quý Đôn đã từng nói: “Thơ ca khởi phát từ lòng người”. Có thể nói, bài thơ “Sóng” của Xuân Quỳnh đã thể hiện rõ nét được điều đó. Tác phẩm được viết vào năm 1967, khi tác giả có chuyến đi thực tế tại biển Diêm Điền. Đứng trước những con sóng nối tiếp, vô tận của biển cả, Xuân Quỳnh đã nhận thấy sự đồng điệu giữa những cung bậc, trạng thái của sóng với tình cảm, khát vọng trong tâm hồn của người phụ nữ khi yêu. Bài thơ “Sóng” được in trong tập “Hoa dọc chiến hào” – tập thơ tiêu biểu của chị trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ. Trong tác phẩm này, nhà thơ đã sử dụng hai hình tượng “sóng” và “em” có khi tách biệt, có khi thống nhất, có khi lại hòa vào làm một để diễn tả vẻ đẹp trong tình yêu của tâm hồn người phụ nữ. Đồng thời, Xuân Quỳnh đã đem đến một quan niệm mới mẻ, nhân văn về tình yêu, về con người trong những năm tháng chống Mỹ đầy khốc liệt.

Trong tình yêu, điều thiêng liêng nhất, tuyệt diệu nhất chắc hẳn là sự đồng cảm, hòa hợp sâu xa giữa hai tâm hồn. Bởi không vì lí gì mà hai nửa cuộc đời xa lạ lại tự nguyện gắn bó với nhau để tạo thành một chỉnh thể trọn vẹn và vĩnh viễn. Vì lẽ đó, chị đã để lại nỗi nhớ thương trong tình yêu khi cả hai phải xa cách:

“Con sóng dưới lòng sâu

…

Cả trong mơ còn thức”

Hai dòng thơ đầu tiên của khổ đã tái hiện sự chuyển lưu của “con sóng" ở hai vị trí cơ bản là "lòng sâu" và “mặt nước". Cách diễn tả này nằm ở bề mặt của tứ thơ, là phần diễn tả những chuyển động và hải phận của "sóng" giữa điệp trùng biển khơi. Và rồi từ chính những thi ngữ sẵn có đó, hiệu năng ngôn ngữ đã kiến tạo nên một chiều kích nữa của phương hướng nhằm thấu hiểu hàm ý thơ rằng "sóng trên mặt nước" là biểu hiện của nỗi nhớ khi thương, còn "con sóng trên mặt nước" là nỗi nhớ âm thầm lắng sâu trong cõi lòng. Hai câu thơ với hình thức lặp quyện hòa cùng nghệ thuật đối vỗ nên điệp trùng những con sóng với nhiều dạng thức khác nhau. Để nhấn mạnh thêm tính đa dạng, sâu thẳm của nỗi nhớ, tác giả còn sử dụng biện pháp nhân hóa, nhân hóa "sóng" và "bờ" như một con người mà cụ thể ở đây là "em" và "anh". Biện pháp đối lập "dưới lòng sâu" - "trên mặt nước" làm tăng thêm khoảng cách của nỗi nhớ giữa hai người đang yêu. Cả hai kết hợp với nhau làm nên sự đa dạng của sóng biển. Lúc lặng lẽ, lúc êm đềm khi nồng nàn, khi dữ dội, nhưng dù thế nào đi nữa, “em” vẫn mãi là “em”, vẫn mãi ôm trong lòng một nỗi nhớ thương không dứt. Cũng như sóng kia thôi, dù dịu êm hay dữ dội thì:

“Ôi con sóng nhớ bờ

Ngày đêm không ngủ được”

Sóng muôn đời vẫn thế, có bao giờ sóng thôi ngừng vỗ, có khi nào mà không cồn cào. Ẩn sâu trong ngực sóng là nhịp đập của đại dương mênh mông. Sóng chẳng còn là sóng nếu tĩnh yên, lặng lẽ. Vì vậy mà sóng đã được Xuân Quỳnh diễn tả bằng một từ ngữ nhân hóa rất sáng tạo “ không ngủ được”. Có thể nói, nếu như sóng tạo nên sự tồn tại của biển thì nỗi nhớ là sự sống bất diệt trong tình yêu. Nỗi nhớ ấy của chị mãnh liệt đến mức như muốn bao trùm cả không gian chiều sâu, chiều rộng, bao trùm cả thời gian và thậm chí còn thường trực xuất hiện cả khi thức, khi ngủ. Nỗi nhớ mong được nữ thi sĩ gửi gắm qua hình tượng “sóng nhớ bờ” dường như vẫn chưa đủ, chưa thỏa nên tác giả đã trực tiếp diễn tả bằng suy nghĩ của mình. Ta có thể gặp quan niệm của Xuân Quỳnh về nỗi nhớ đó có điểm gặp gỡ với nỗi nhớ trong những bài ca dao, dân ca xưa:

“Nhớ ai ra ngẩn vào ngơ

Nhớ ai, ai nhớ, bây giờ nhớ ai”

Sóng bây giờ dường như cũng đã không còn đủ sức lực chuyên chở nỗi lòng người phụ nữ. Nỗi nhớ như thiêu, như đốt, như phá tan những phàm tục đời thường, cất cánh đưa người phụ nữ đến một cõi mơ. Hai câu thơ cuối của khổ thơ, Xuân Quỳnh dùng từ “ lòng” thật chính xác để diễn tả tình cảm của người phụ nữ với tình yêu. Lòng là chốn sâu kín nhất của tâm hồn, là kết tinh của tình cảm được chưng cất trong một thời gian dài qua biết bao thử thách. Không phải ngẫu nhiên mà Sigmund Freud - nhà thần kinh học người Áo đã cho rằng giấc mơ như một cửa sổ đi đến thế giới vô thức và lưu giữ ước muốn mà con người ấp ủ lúc thức. Bằng cách đó, Xuân Quỳnh cứ giăng mành ý niệm về tình cuộc của mình bằng tất thảy những gì biến động và đảo chao, dường như chị đã vẽ tình yêu bằng bóng đêm, họa tâm tình bằng nỗi nhớ, khắc suy tư bằng nỗi niềm nên mỗi tiếng yêu là những tỏ bày ý vị, xuyến xao.

Ở những khổ thơ trước, nhân vật trữ tình nhờ hình tượng “ sóng” để che giấu tâm trạng nhưng giờ đây thì đã bỏ luôn cái vỏ đậy nhân hóa mà để trái tim tự thốt lên lời thể hiện niềm tin, sự sắt son chung tình trong tình yêu:

“Dẫu xuôi về phương Bắc

Dẫu ngược về phương Nam

Nơi nào em cũng nghĩ

Hướng về anh một phương”

Trong trời đất có bốn phương, tám hướng vậy mà trong tình yêu của người con gái lại chỉ có “phương anh” và chỉ hướng về một phương duy nhất ấy. Có thể nói đức tính thủy chung là một đức tính vô cùng quan trọng, và đáng quý nhất trong tình yêu. Đặc biệt là ở những người con gái Việt Nam thì sự thủy chung là một phẩm chất vô cùng tốt đẹp không gì có thể thay thế được. Nỗi nhớ của Xuân Quỳnh là một nỗi nhớ da diết nhưng cũng không kém phần táo bạo, say đắm của khát vọng tình yêu. Khổ thơ mang những cặp từ trái nghĩa : “ dẫu xuôi, dẫu ngược” để diễn tả cảnh ngộ của người phụ nữ. Nhưng đọc lên nghe có vẻ không xuôi chiều. Dân gian thường hay nói: “xuôi nam ngược bắc”. Phải chăng, nhà thơ còn muốn khẳng định cho dù vạn vật luôn đổi thay, cuộc đời luôn điên đảo, có quay cuồng, đảo lộn, thay phương đổi hướng đến bao nhiêu thì tình yêu của “em” dành cho một người là “anh” cũng sâu đậm bấy nhiêu.

Tình yêu truyền thống là thứ tình yêu luôn đòi hỏi một chỗ dựa vững chắc trong một mái ấm gia đình. Vì thế, cũng không nằm ngoại lệ, người phụ nữ trong thơ Xuân Quỳnh cũng khát khao được hướng đến tổ ấm gia đình bằng một niềm tin hi vọng vào tương lai tươi sáng:

“Ở ngoài kia đại dương

….

Dù muôn vời cách trở”

Từ một hiện tượng có thật và có phần nghịch lí trong tự nhiên là gió từ đất liền thổi ra nhưng những con sóng không hoàn toàn bị gió thổi ra xa ngoài khơi mà vẫn rì rào vỗ từng cơn sóng vào bờ, Xuân Quỳnh đã liên tưởng và dùng hình ảnh này để miêu tả tình yêu của bản thân mình. Những từ “trăm ngàn”, “chẳng”, “dù” cùng với kết cấu quan hệ trái ngược giữa điều kiện và sự việc, Xuân Quỳnh đã bộc lộ niềm tin về bến đỗ của tình yêu đích thực, của hạnh phúc sau những trắc trở đắng cay. Trong suy nghĩ của tác giả, dù cho tình yêu có gặp nhiều gian nan, thách thức đến nào đi chăng nữa thì cũng không thể ngăn được tình yêu của nữ thi sĩ dành cho người thương của mình, chị sẽ cố gắng và kiên trì đến cùng để đi đến cái đích hạnh phúc trong tình yêu của mình. Trong thơ Chế Lan Viên cũng đã có viết:

“Cây nối đầu cây chạy đến em

Đếm cây hoài lại mọc cây thêm

Tình anh làm cái cây sau chót

Về tới quê em mọc tận thêm"

Đúng thực, khi yêu cho dù có muôn vàn cách trở thì cũng trở lại được với nhau. Và ngay trong cả ca dao xưa cũng từng viết:

"Yêu nhau tam tứ núi cùng trèo

Ngũ lục sống cũng lội, thất bát đèo cũng qua"

Với thể thơ năm chữ cùng với âm điệu nhịp nhàng dào dạt như những con sóng biển, cách xây dựng hình tượng nghệ thuật độc đáo, kết cấu song trùng sóng và em; ngôn ngữ trong sáng, giản dị; các biện pháp điệp từ, câu hỏi tu từ, nhân hóa, ẩn dụ,… được sử dụng tài hoa, sáng tạo góp phần tạo nên giá trị và vẻ đẹp của bài thơ Sóng. Cả bài thơ là những con sóng tâm tình xôn xao trong lòng người con gái đang yêu khi đứng trước biển ngắm nhìn những con sóng vô hồi, bất tận. Sóng là một hình tượng ẩn dụ, đó là sự hóa thân của cái tôi trữ tình của nữ sĩ, lúc thì hòa nhập, lúc sự phân thân của “em” – người con gái đang yêu một cách say đắm. Sự mới mẻ trong đời thơ Xuân Quỳnh hiện lên lấy hình tượng sóng làm nghệ thuật trung tâm và có ý nghĩa ẩn dụ sâu sắc rằng người phụ nữ hiện đại là người phụ nữ biết chủ động, mạnh bạo bày tỏ những khát khao và rung động rạo rực của lòng mình nhưng vẫn tinh tế, đầm thắm trong nét đẹp dịu dàng nồng hậu của người phụ nữ Việt Nam.

Như vậy, qua kết cấu song hành bằng việc sử dụng hai hình tượng “sóng” và “em” vừa quyện hòa, vừa tách biệt, tác giả Xuân Quỳnh đã diễn tả về một tình yêu vừa mang vẻ đẹp hiện đại mới mẻ, vừa đậm chất truyền thống qua lăng kính độc đáo của người phụ nữ say đắm trong tình yêu. Ba khổ thơ tuy không quá dài nhưng cũng đủ để ta thấy được một tâm hồn yêu hết mình, sống hết mình với tình yêu của nữ sĩ Xuân Quỳnh. Tiếng thơ ấy cũng chính là nỗi lòng của bao người đang yêu và được yêu, đặc biệt là những thanh niên trẻ tuổi giàu khát vọng yêu. Bài thơ giàu ý nghĩa nhân sinh: giáo dục con người cái đẹp cái tốt, cái cao quí. Bài thơ còn là quan niệm đúng đắn của nữ sĩ về tình yêu chân chính phù hợp với truyền thống dân tộc. Giữa những năm chiến tranh đầy máu lữa, thơ tình Xuân Quỳnh đã làm người ta tin vào sự sống, tin vào tình yêu hơn nữa.

43 Nguyễn Thanh Mai Tuyên

2021-11-15T01:07:00.032+07:00

( Tranh ảnh minh họa bài " Đất Nước" của nhóm vẽ: 32 Vũ Hoàng Anh Thư, 14 Trần Lan Hương, 07 Nguyễn Thái Quang Duy, 03 Võ Thụy Anh)

ĐỀ 02: Phân tích đoạn thơ ”Em ơi em ... của ca dao thần thoại” để thấy rõ tư tưởng ”Đất Nước là của Nhân dân”

Bài làm

"Quê hương là gì hả mẹ

Mà cô giáo dạy phải yêu?

Quê hương là gì hả mẹ

Ai đi xa cũng nhớ nhiều?"

( Đỗ Trung Quân )

Quê hương là tiếng gọi thân thương, quê hương là tiếng gọi xao động lòng người.Trong trái tim mỗi người luôn có một khoảng dành riêng cho quê hương, đất nước. Chính vì vậy, đất nước luôn là nguồn cảm hứng vô tận, là hình tượng trữ tình lớn mà qua đó các nhà thơ gieo vào đó những tâm tư tình cảm của mình về lòng yêu quê hương, đất nước. Đến với "Đất Nước" của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm, ta nhận ra đó không phải là một thứ xa vời khó chạm vào mà bắt nguồn từ những điều bình dị nhất, trong đó có Nhân dân. Qua đó, nhà thơ gửi gắm một tư tưởng bình dị mà cao đẹp: "Đất Nước là của Nhân dân" được thể hiện qua đoạn thơ sau:

"Em ơi em
....
Đất Nước của Nhân dân, Đất Nước của ca dao thần thoại"

(Nguồn:m.trithucvn.net)

Đoạn trích "Đất Nước" được trích trong trường ca Mặt đường khát vọng, là bản hòa ca được hoàn thành ở chiến khu Trị-Thiên năm 1971. Giữa khói bom lửa đạn, " Đất Nước" ra đời như sự thức tỉnh của tuổi trẻ, sứ mệnh của thế hệ mình, xuống đường đấu tranh chống đế quốc Mỹ xâm lược. Đến với" Đất Nước" ta sẽ nhận ra " Lòng yên nước ban đầu là lòng yêu những vật tầm thường nhất"-Ê-ren-bua. Vì nó bắt nguồn từ cuộc sống, từ nhân dân. Qua đó khẳng định tư tưởng " Đất Nước của Nhân dân" và ghi nhận đóng góp của nhân dân trong nhiều phương diện.Nổi bật là đóng góp về phương diện lịch sử.Từ hành trình đi tìm lời lí giải về nguồn gốc của Đất Nước và trả lời cho những câu hỏi Đất Nước tồn tại ở đâu, nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm cũng tiếp tục đi tìm lời lí giải cho câu hỏi " Ai đã làm nên Đất Nước?"

Mở đầu, nhà thơ đã khái quát những tâm tư tình cảm sâu sắc dành cho Đất Nước:

"Em ơi em
Hãy nhìn rất xa
Vào bốn nghìn năm Đất Nước"

"Em ơi em" là tiếng gọi thân thương, trìu mến, là tiếng gọi chung đối với mọi người cũng như chính bản thân của nhà thơ rằng trước khi nhìn về một tương lai xa thì hãy nhìn lại quá khứ.Lời nhắn nhủ nhẹ nhàng dẫn dắt người đọc vào "bốn nghìn năm" lịch sử, gợi nhắc về bề dày lịch sử trong quá trình gian nan xây dựng và giữ gìn đất nước dài đằng đẵng của dân tộc ta. Đó chính là những năm tháng Đất Nước sinh ra, lớn lên và vững mạnh nhờ những đóng góp to lớn của nhân dân.

Ở những câu thơ tiếp theo, nhà thơ đã ca ngợi công lao của nhân dân đối với Đất Nước:

"Năm tháng nào cũng người người lớp lớp
Con gái, con trai bằng tuổi chúng ta
Cần cù làm lụng
Khi có giặc người con trai ra trận
Người con gái trở về nuôi cái cùng con
Ngày giặc đến nhà thì đàn bà cũng đánh"

(Nguồn:m.trithucvn.net)

Đất Nước là sự tiếp nối vững chắc giữa các thế hệ quá khứ- hiện tại – tương lai. Cụm từ " năm tháng nào" chỉ dù ở thời điểm nào, ở bất cứ đâu, hay bất kì ai đều cống hiến công lao của mình trong việc bảo vệ Đất Nước.Nhân dân ta chịu thương, chịu khó, bên cạnh xây dựng tổ ẩm gia đình, họ còn xây dựng lên Đất Nước.Họ là những người giàu đức hi sinh: dám sống và ra đi vì Tổ quốc. Khi có giặc, nếu như " người con trai ra trận" tạm gác lại những tình cảm riêng tư vì nghĩa lớn thì con gái " trở về nuôi cái cùng con" trở thành một hậu phương vững chắc cho chồng ở nơi chiến trường xa. Từ bao đời nay, người phụ nữ Việt Nam không chỉ toát lên vẻ đẹp thủy chung, son sắt, đảm đang , hết mình vì gia đình mà còn trở nên kiên cường hơn bao giờ hết khi" giặc đến nhà thì đàn bà cũng đánh".Câu thơ ngắn gọn nhưng lại ca ngợi được những phẩm chất tốt đẹp của người phụ nữ Việt Nam" Giỏi việc nước, đảm việc nhà". Điều đó còn thể hiện tư tưởng hiện đại hòa quyện cùng nét đẹp truyền thống dưới ngòi bút nhà thơ.

(Nguồn:m.trithucvn.net)

Nguyễn Khoa Điềm đã nhấn mạnh chính Nhân dân đã hóa thân làm nên Đất Nước:

"Nhiều người đã trở thành anh hùng
Nhiều anh hùng cả anh và em đều nhớ
Nhưng em biết không
Có biết bao người con gái, con trai
Trong bốn nghìn lớp người giống ta lứa tuổi
Họ đã sống và chết
Giản dị và bình tâm
Không ai nhớ mặt đặt tên
Nhưng họ đã làm ra Đất Nước"

Nhà thơ đã ca ngợi những phẩm chất cao đẹp của những người hùng bình dị trong cuộc sống đời thường, trong gian lao chiến đấu.Có người để lại danh tiếng nhưng có cả những anh hùng liệt sĩ vô danh, nhưng chính họ đã làm nên lịch sử dân tộc.Câu hỏi tu từ " nhưng em biết không" mang giọng điệu tâm tình, trìu mến không chỉ thể hiện những công lao to lớn của Nhân dân mà còn đặc biệt nhắc đến hình ảnh "con gái, con trai, giống ta lứa tuổi" . Đó chính là tuổi trẻ, là thế hệ " Gánh vác phần người đi trước để lại-Dặn dò con cháu chuyện mai sau" mà nhà thơ nhắc đến để ca ngợi công lao tuổi trẻ và nhắc nhở chân thành về việc giữ gìn, bảo vệ, phát huy dòng chảy truyền thống lịch sử bền bỉ của dân tộc.

Hi sinh lớn lao là vậy, nhưng đó lại là sự hiến dâng cao đẹp,cặp tính từ " giản dị , bình tâm" đặt liền nhau gợi sự nhẹ tênh, thanh thản, dù cho đó là những anh hùng vô danh "không ai nhớ mặt đặt tên" cũng không có sử sách nào ghi lại nhưng " họ đã làm ra Đất Nước". Cụm từ " làm ra" mang nhiều sức gợi, đó là sự kết tinh trong cả một bề dày lịch sử dài đằng đẵng của dân tộc, là sự tiếp nối giữa thế hệ này và thế hệ khác, là sản phẩm tinh thần và vật chất của bao tầng lớp Nhân dân tạo nên bằng đôi tay, khối óc và bằng những trái tim yêu thương. Đó là sự hi sinh thiêng liêng, cống hiến thầm lặng từ khi Đất Nước ra đời, tồn tại và phát triển bao đời nay của Nhân dân ta.

(Nguồn:m.trithucvn.net)

Nhân dân không chỉ làm nên lịch sử dân tộc mà còn làm nên chiều sâu văn hóa dân tộc:

"Họ giữ và truyền cho ta hạt lúa ta trồng
Họ chuyền lửa qua mỗi nhà, từ hòn than qua con cúi
Họ truyền giọng điệu mình cho con tập nói
Họ gánh theo tên xã, tên làng trong mỗi chuyến di dân
Họ đắp đập be bờ cho người sau trồng cây hái trái
Có ngoại xâm thì chống ngoại xâm
Có nội thù thì vùng lên đánh bại
Để Đất Nước này là Đất Nước Nhân dân
Đất nước của Nhân dân, Đất Nước của ca dao thần thoại"

Hình tượng Nhân dân ở đoạn thơ này được nhà thơ khái quát hóa bằng việc sử dụng đại từ nhân xưng" họ" để chỉ toàn thể quần chúng Nhân dân, cả một dân tộc, như khẳng định sự hiện diện của Nhân dân xuyên suốt các thời kì lịch sử, từ thế này sang thế hệ khác. Chính Nhân dân là người lưu truyền, gìn giữ văn hóa Đất Nước, đó là những hành động: " giữ, truyền, chuyền, gánh, đắp, be, chống, đánh,..." được liệt kê liên tiếp thể hiện những đóng góp to lớn của Nhân dân từ khi Đất Nước tồn tại và phát triển đến ngày nay. Từ truyền lại những thành tựu của nền văn minh lúa nước đến chuyền cho nhau những hơi ấm, ánh sáng, ngọn lửa để xua tan đi cái lạnh, bóng tối, giúp nấu chín thức ăn.Từ truyền cho nhau những bản sắc văn hóa dân tộc như giọng điệu, tiếng nói đến sáng tạo ra những địa danh tên làng xã. Nhân dân còn là những người chống thù trong, giặc ngoài để bảo vệ Đất Nước. Tất cả những điều đó đã hòa quyện lại như một lời khẳng định chắc nịch: Chính Nhân dân là những người đã kiến tạo và bảo tồn vẻ đẹp tinh thần, tư tưởng và những giá trị vật chất, văn hóa tốt đẹp của dân tộc.

(Nguồn:m.trithucvn.net)

Từ những mạch suy tưởng trên dẫn đến những tư tưởng trung tâm của đoạn trích và cũng là của bản trường ca " Đất Nước này là Đất Nước Nhân dân".Như một bản năng, nhà thơ trở về với cội nguồn phong phú đẹp đẽ của văn hóa, văn học dân gian mà tiêu biểu là ca dao. Đó chính là " Đất Nước của ca dao thần thoại" mang vẻ đẹp tinh thần và đời sống của Nhân dân đồng thời còn tạo nên một vẻ đẹp huyền diệu, nên thơ.Âm hưởng của đoạn thơ hào hùng như những âm vang của lịch sử để ngợi ca truyền thống dân tộc.Nhà văn Ê-ren-bua từng nói:" Lòng yêu nhà, yêu làng xóm, yêu miền quê trở nên lòng yêu Tổ quốc". Thật vậy, từ yêu nước, Nhân dân mới cùng nhau đấu tranh, xây dựng và bảo tồn những giá trị truyền thống cao đẹp, từ xây dựng đời sống văn hóa con người, Nhân dân xây dựng nên Đất Nước. Chính vì vậy, Đất Nước là của Nhân dân, do Nhân dân làm chủ và lớn mạnh vì Nhân dân.

(Nguồn:m.trithucvn.net Nguồn:m.trithucvn.net)

"Đất Nước của Nhân dân" là một tư tưởng mới mẻ được nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm thổi hồn văn học Việt Nam trong những giai đoạn kháng chiến chống Mỹ.Dưới ngòi bút giàu chất suy tư sâu lắng hòa quyện cùng chất chính luận và chất trữ tình, đoạn trích "Đất Nước" được tạo nên bởi chính cuộc đời của những con người bình dị vô danh đã hóa thân tạo nên dáng hình Đất Nước.Đoạn thơ ghi dấu ấn trong lòng người đọc bởi cảm xúc thơ chân thành, giọng điệu tâm tình cùng những ngôn ngữ bình dị, giàu sức gợi đã làm bật lên vẻ đẹp của con người Việt Nam: cần cù lao động, đoàn kết, yêu thương, chia sẻ,...Thể thơ tự do đã giúp nhà thơ gợi tả được hết tấm lòng mình trong từng câu chữ và thể hiện thái độ biết ơn đối với Nhân dân.

Thơ hay là cùng một lúc phải đạt được cả ba phẩm chất: giản dị, xúc động và ám ảnh. " Đất Nước" của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm chính là một bài thơ như thế.Bằng việc đưa ta về không gian lịch sử " bốn nghìn năm" cùng những thước phim thuở ban đầu của quá trình dựng nước và giữ nước, nhà thơ còn điểm tô nên những truyền thống văn hóa lâu đời tốt đẹp được lưu truyền bởi Nhân dân. Qua đó, khẳng định tư tưởng cốt lõi:" Đất Nước của Nhân dân" vì Nhân dân dạy cho chúng ta đạo lí sống ở đời: Dạy con người phải biết yêu thương, quý trọng tình nghĩa, phải biết đặt giá trị tinh thần cao hơn vật chất, dạy ta phải có ý chí bền bỉ, biết đấu tranh bảo vệ Đất Nước,... Từ đó nhắc nhở đến thế hệ như em ngày nay cần biết tôn trọng, giữ gìn và phát huy những truyền thống tốt đẹp của Nhân dân ta để lại, đồng thời phải luôn giữ gìn bản sắc dân tộc " hòa nhập nhưng không hòa tan", biết chọn lọc những bản sắc văn hóa tiến bộ, phù hợp với xã hội hiện đại ngày nay.

_HẾT_

24 Quách Thanh Như

2021-11-15T00:45:00.016+07:00

( Hình ảnh minh họa cho bài thơ "Việt Bắc" bởi 18 Nguyễn Ôn Mỹ Linh )

Đề 10: Cảm nhận đoạn 7 (Nhớ khi...Nhị Hà) để thấy rõ cảnh chiến khu Việt Bắc trong giai đoạn đầu cuộc kháng chiến chống Pháp.

“Nhớ khi giặc đến giặc lùng

Rừng cây, núi đá ta cùng đánh Tây.

Núi giăng thành lũy sắt dày

Rừng che bộ đội, rừng vây quân thù.

Mênh mông bốn mặt sương mù

Đất trời ta cả chiến khu một lòng.

Ai về ai còn nhớ không?

Ta về ta nhớ Phủ Thông, đèo Giàng

Nhớ sông Lô, nhớ phố Ràng

Nhớ từ Cao – Lạng, nhớ sang Nhị Hà…”

(Việt Bắc - Tố Hữu)

(Nguồn: https://thuthuat.taimienphi.vn/phan-tich-doan-trich-bai-tho-viet-bac-39502n.aspx)

Bài làm

Văn học là tấm gương phản ánh trung thành hiện thực khách quan qua lăng kính chủ quan của người nghệ sĩ luôn hướng tới đối tượng là con người. Nói như Nguyễn Minh Châu: “Văn học và đời sống là những vòng tròn đồng tâm mà tâm điểm là con người”. Hình ảnh con người đã trở thành trung tâm, là đề tài, là nguồn mạch không bao giờ vơi cạn cho nhiều tác phẩm văn học giai đoạn 1945-1975, hình ảnh đó chính là hình tượng những người lính ngày đêm chiến đấu trên mặt trận vũ trang. Có rất nhiều nhà thơ viết về đề tài người lính, trong đó ta không thể không nhắc đến Tố Hữu – người được tôn vinh là cây đại thụ, là lá cờ đầu của thơ ca cách mạng Việt Nam. Ông để lại cho đời một kho tàng tác phẩm đồ sộ với bảy tập thơ lớn. Thơ ông nổi tiếng với phong cách trữ tình – chính trị, nghiêng về truyền thống, đậm đà tính dân tộc. Trong các tác phẩm của thi sĩ Tố Hữu, “Việt Bắc” là đỉnh cao trong sự nghiệp sáng tác của ông, nổi bật nhất là đoạn trích dưới đây là lời của người Cách mạng về xuôi tái hiện lại khung cảnh chiến đấu chống các trận càn quét của giặc ở chiến khu của quân và dân ta và vai trò của căn cứ địa Việt Bắc trong giai đoạn đầu cuộc kháng chiến chống Pháp:

“Nhớ khi giặc đến giặc lùng

…

Nhớ từ Cao – Lạng, nhớ sang Nhị Hà…”

(Nguồn:https://www.google.com.vn/url?sa=i&url=http%3A%2F%2Fwww.baohagiang.vn%2Fvan-hoa%2F201510%2Fde-hinh-anh-nhung-mien-di-san-viet-bac-mai-an-tuong-va-vang-xa-644017%2F&psig=AOvVaw3ojSNEEyT1fTDgT3xiMHGz&ust=1637138651425000&source=images&cd=vfe&ved=0CAsQjRxqFwoTCPDR7_S-nPQCFQAAAAAdAAAAABAW)

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, miền Bắc được giải phóng. Tháng 10 – 1954, các cơ quan Trung ương Đảng và chính phủ rời chiến khu Việt bắc trở về Hà Nội, nhân sự kiện lịch sử trọng đại này, Tố Hữu đã sáng tác thi phẩm “Việt Bắc”. “Việt Bắc” là bản hùng ca, khúc tình ca về con người và cuộc chiến đấu đầy máu lửa mà cội nguồn là lòng yêu nước và đạo nghĩa thủy chung dân tộc. Cảm hứng sáng tác được khơi gợi từ cuộc chia tay lưu luyến giữa những người về xuôi và nhân dân Tây Bắc, người chiến sĩ không nỡ rời xa miền rừng núi, chỉ muốn lưu lại mãi trong trái tim bóng hình của một Tây Bắc mỹ lệ. Mạch hồi tưởng của người chiến sĩ đi từ hiện tại ngược dòng thời gian trở về quá khứ để hồi niệm và tái hiện lại những kỉ niệm chiến đấu can trường, gian khổ và ghi sâu ân tình của con người kháng chiến, của Đảng, của Bác Hồ vĩ đại. Kết cấu bài thơ có sự hô ứng qua hai đại từ mình – ta quen thuộc của ca dao giao duyên. Mối tình Việt Bắc và người cách mạng được người thi sĩ diễn tả như mối tình riêng của đôi lứa yêu nhau được lồng ghép khéo léo trong thể thơ lục bát uyển chuyển, giàu tính nhạc.

Ký ức của Tố Hữu về thời kỳ mưa bom bão đạn hiện lên như một cuốn phim về những kỷ niệm chiến đấu nơi Việt Bắc gian nan, hiểm trở. Trong cuốn phim ấy, hình ảnh chiến khu Việt Bắc trong giai đoạn đầu của cuộc kháng chiến hiện ra với vai trò chủ chốt của cuộc chiến, là một thế mạnh cho quân ta về địa thế:

“Nhớ khi giặc đến giặc lùng

Rừng cây, núi đá ta cùng đánh Tây.

Núi giăng thành lũy sắt dày

Rừng che bộ đội, rừng vây quân thù.”

(Nguồn:https://www.google.com.vn/url?sa=i&url=https%3A%2F%2Ftoplist.vn%2Ftop-list%2Fbai-van-phan-tich-bai-tho-viet-bac-cua-to-huu-hay-nhat-37305.htm&psig=AOvVaw3ojSNEEyT1fTDgT3xiMHGz&ust=1637138651425000&source=images&cd=vfe&ved=0CAsQjRxqFwoTCPDR7_S-nPQCFQAAAAAdAAAAABAi)

Âm hưởng của đoạn thơ chuyển đổi nhanh, mạnh làm sống lại một thời chiến tranh mưa bom bão đạn. “giặc đến giặc lùng” là thời điểm quân thù lùng sục vô cùng gắt gao hòng triệt tiêu phong trào cách mạng, chúng ráo riết tìm bộ đội ta ở khắp nơi, tiến đánh chiến khu vô cùng khốc liệt. Chữ “giặc” được điệp lại kết hợp với hai động từ “đến” và “lùng” đã tố cáo tội ác dã man của thực dân Pháp. Chúng giết người, càn quét khắp nơi, đốt nhà,… khắp nơi là cái chết của những người vô tội, là những người mẹ mất con mãi mãi, những đứa trẻ lớn lên không bao giờ nhìn thấy cha mẹ thân yêu. Nỗi đau ấy như thấm vào cả đất trời và cây cỏ, đến mẹ thiên nhiên cũng phải tức giận trước tội ác tày trời của chúng và trở thành một lực lượng hùng hậu cùng bộ đội đánh giặc: “Rừng cây, núi đá ta cùng đánh Tây”. Hai chữ “rừng” và “núi” được lặp đi lặp lại đến năm lần, nó rải kín câu thơ, rải kín đất Việt Bắc thể hiện sự gắn bó giữa thiên nhiên và con người trong cuộc kháng chiến. Giữa núi rừng hoang vu, địa thế hiểm trở, hùng vĩ đã trở thành căn cứ địa vững chắc tiếp thêm sức mạnh cho quân ta, giúp ta chiến thắng kẻ thù hung ác, hùng mạnh. Một loạt các động từ như “giăng, che, vây” và nghệ thuật tiểu đối, nhân hóa có tác dụng cụ thể hóa vai trò của địa thế. Từng dãy núi cao vút, lởm chởm trở thành bức tường sắt kiên cố, rừng rậm uy nghiêm trở thành áo giáp cho bộ đội và là cái bẫy đối với quân thù. Cái trùng trùng điệp điệp của rừng, cái khí thế hiên ngang kiêu hùng của những vách núi đã làm cho biết bao kẻ thù khiếp sợ. Quả thật Việt Bắc đã trở thành “địa linh nhân kiệt” kể từ đó. Qua đó càng làm sáng tỏ thêm nhận định: Việt Bắc là cái nôi của cách mạng dân tộc ta.

Để chiến thắng được sự tàn bạo của kẻ thù, quân dân ta phải đoàn kết, đồng lòng chiến đấu, hai câu thơ tiếp theo đã thể hiện sự gắn bó bền vững của quân ta:

“Mênh mông bốn mặt sương mù

Đất trời ta cả chiến khu một lòng.”

(Nguồn:https://www.gettyimages.ca/detail/photo/early-morning-in-bac-son-valley-lang-son-vietnam-royalty-free-image/1156642362)

Nghệ thuật đảo ngữ “Mênh mông bốn mặt sương mù” kết hợp từ láy “mênh mông” nhấn mạnh không gian rộng lớn, đậm đặc sương mù góp phần che giấu bộ đội Việt Bắc. Cụm từ “bốn mặt sương mù” không chỉ nói về thiên nhiên vùng núi rừng Việt Bắc mà còn chỉ ra cho độc giả thấy những khó khăn bao trùm lấy những người lính. Biện pháp nhân hóa “Đất trời ta cả chiến khu một lòng” khẳng định tinh thần đoàn kết, gắn bó chiến đấu giữa thiên nhiên và con người, tất cả cùng sát cánh với nhau như những người đồng đội. Qua hai câu thơ, Tố Hữu thể hiện lòng tự hào trước sức mạnh của dân tộc ta. Khi Tổ quốc cần ta, khi quê hương kêu gọi, thiên nhiên và con người sát cánh đồng lòng chiến đấu, cùng quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh.

Sức mạnh của tình người, của khối đại đoàn kết dân tộc đã làm nên những chiến công vang dội, hàng loạt những địa danh vang lên, mỗi nơi đều gắn với một thắng lợi vinh quang và mang âm vang chiến thắng:

“Ai về ai còn nhớ không?

Ta về ta nhớ Phủ Thông, đèo Giàng

Nhớ sông Lô, nhớ phố Ràng

Nhớ từ Cao – Lạng, nhớ sang Nhị Hà…”

(Nguồn:https://www.gettyimages.ca/detail/news-photo/an-army-encampment-at-dien-bien-phu-in-north-west-vietnam-news-photo/3166860)

Từng dòng thơ gợi lại chiến thắng hào hùng, hừng hực khí thế của dân tộc, khiến cho người đọc không khỏi tự hào khi tưởng tượng ra khung cảnh chiến thắng trải dài khắp miền Bắc. Mở đầu cho bốn dòng thơ là đại từ phiếm chỉ “ai” được điệp lại hai lần kết hợp với câu hỏi tu từ “Ai về ai có nhớ không?” là một cách để người cán bộ kháng chiến ôn lại chiến thắng và nhắc nhở mọi người đừng quên không khí đánh giặc. Thi sĩ Tố Hữu đã khéo léo lồng ghép nghệ thuật liệt kê: “Phủ Thông, đèo Giàng”, “sông Lô”, “phố Ràng”, “Cao – Lạng”, “Nhị Hà” và điệp cấu trúc để tái hiện những trận đánh oanh liệt, những dấu mốc quan trọng như ở “Phủ Thông, đèo Giàng” là nơi đã diễn ra các trận hồi đầu cuộc kháng chiến chống pháp. Trận sông Lô đánh tàu chiến Pháp trong chiến dịch Việt Bắc và trận đánh đồn phố Ràng. Cao - Lạng: Cao Bằng và Lạng Sơn, năm 1950 ta mở chiến dịch giải phóng biên giới Việt - Trung. Nhịp thơ ngắn, linh hoạt, có lúc 3/3, có khi 4/4 tạo nên âm hưởng mạnh, dồn dập thể hiện niềm vui, niềm tự hào dân tộc. Tác giả đã khéo léo sử dụng điệp từ “nhớ” cùng với những cụm từ “nhớ từ”, “nhớ sang” thể hiện nỗi nhớ trào dâng trong lòng tác giả, một nỗi nhớ da diết về chiến thắng oanh liệt của dân ta, về những tháng năm mịt mù khói lửa, về những người anh em đã ngã xuống mảnh đất Tây Bắc. Qua đó, bốn câu thơ thể hiện những kí ức của tác giả khi chiến đấu ở chốn rừng thiêng Tây Bắc.

Qua ngòi bút tài hoa của Tố Hữu, đoạn trích đã truyền tải những tình cảm sâu nặng, lưu luyến, gắn bó giữa cán bộ và nhân dân Việt Bắc, giữa miền ngược và miền xuôi, giữa con người và chốn núi rừng Tây Bắc. Đồng thời là bản nhạc hào hùng, vang dội về một thời kháng chiến đầy máu lửa tuy đã qua nhưng vẫn còn sống mãi theo năm tháng. Tài năng của người thi sĩ càng nổi bật hơn qua việc sử dụng nhuần nhuyễn thể thơ lục bát vừa tạo ra âm hưởng thống nhất, vừa biến hóa đa dạng, giọng thơ và hồn thơ nhẹ nhàng mang đậm âm hưởng của xứ Huế thân yêu. Nhịp thơ và các biện pháp nghệ thuật như so sánh, nhân hóa, ẩn dụ, từ láy khiến cho ẩm hưởng bài thơ khi cao trào cuồn cuộn nhấp nhô như sóng biển, khi thì dịu dàng, êm đềm như hoàng hôn trên biển.

Có thể nói “Việt Bắc” hội tụ đủ các tinh hoa của thơ mới, thơ ca thế giới cổ điển và hiện đại. Thi phẩm là sự kết hợp hài hòa của tính dân tộc, khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn, mang một cái chất rất riêng mà chỉ có ở thơ Tố Hữu. Tố Hữu đã rất thành công trong việc khắc họa hình tượng người lính qua bài thơ “Việt Bắc”, thi phẩm không chỉ có những trận chiến máu lửa mà còn có đủ các yếu tố nhạc, họa, đưa tên tuổi Tố Hữu lên một tầm cao mới. Cuốn nhật kí về những lần sát cánh của bộ đội và con người, thiên nhiên nơi núi rừng Tây Bắc sẽ sống mãi cùng với bao thế hệ như một lời nhắc nhở thế hệ măng non phải luôn nhớ ơn công lao của những người đi trước, phải biết trân trọng nền hòa bình mà ta đang có.

17 Nguyễn Minh Khôi

2021-11-15T00:22:00.010+07:00

( Tranh ảnh minh họa bài " Sóng " của nhóm vẽ: 32 Vũ Hoàng Anh Thư, 14 Trần Lan Hương, 07 Nguyễn Thái Quang Duy, 03 Võ Thụy Anh)

Đề 8 : Từ việc cảm nhận khổ 6-7 bài sóng, anh chị hãy làm rõ trách nhiệm của đôi lứa yêu nhau để có được hạnh phúc trong tình yêu

Bài Làm

Xuân Quỳnh (1942 - 1988), là một trong những nhà thơ tiêu biểu nhất của thế hệ các nhà thơ thời kỹ kháng chiến chống Mỹ. Thơ Xuân Quỳnh thể hiện trái tim phụ nữ đôn hậu, chân thành, giàu đức hy sinh và lòng vị tha. Trong thơ Xuân Quỳnh, khát vọng sống, khát vọng yêu chân thành, mãnh liệt luôn gắn liền với những dự cảm lo âu.Xuân Quỳnh là một phụ nữ gặp nhiều bất hạnh trong cuộc đời, là một tâm hồn phụ nữ nhạy cảm, nhân hậu, một nghệ sỹ tài năng, một con người giàu nghị lực để có thể vượt lên những gian truân, thử thách trong cuộc đời.Đặc điểm hồn thơ: tiếng nói của người phụ nữ giàu yêu thương, khát khao hạnh phúc đời thường, bình dị, nhiều âu lo, day dứt, trăn trở trong tình yêu

Sóng được sáng tác năm 1967 trong chuyến đi công tác vùng biển Diêm Điền. Trước khi Sóng ra đời, Xuân Quỳnh đã phải nếm trải những đổ vỡ trong tình yêu. Đây là bài thơ tiêu biểu cho hồn thơ và phong cách thơ Xuân Quỳnh. Tác phẩm được in trong tập Hoa dọc chiến hào (1968).

“ôi con sóng ngày xưa

…

Cả trong mơ còn thức "

Tình yêu là đề tài muôn thuở của thi ca Việt Nam. Đã có nhiều nhà thơ viết về đề tài này với những cảm xúc và phong cách nghệ thuật riêng của mình, để lại dấu ấn sâu sắc trong lòng người đọc. Xuân Diệu đã từng làm người đọc nhớ mãi khi đặt tất cả dấu ấn tình yêu mãnh liệt của mình với "Biển", còn Xuân Quỳnh- một nhà thơ nữ trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống Mỹ đã thể hiện tình yêu của mình qua hình ảnh "Sóng", một sự tiếp nối và sáng tạo độc đáo trong định nghĩa về tình yêu. Lúc nhịp nhàng trầm lắng, khi sôi nổi ngân nga đầy mãnh liệt, Sóng – dòng chảy xuyên suốt của bài thơ đã thể hiện tình cảm chân thành và sâu sắc của người phụ nữ đang yêu.

Sóng và tình yêu đan quyện vào nhau. Tình yêu lặng đi để sóng trào lên. Nhưng sóng cũng là tình yêu và nỗi nhớ, sóng trào lên mang theo lớp lớp tâm tình của cảm tình “Dẫu xuôi về phương bắc

"Dẫu nhược về phương nam

Nơi nào em cũng nghĩ

Hướng về anh -một phương "

Hai cặp từ đối lập nam – bắc và xuôi – ngược và biện pháp điệp cấu trúc đã bao quát toàn bộ không gian đất nước Việt Nam và vũ trụ và nhấn mạnh thêm ý thơ. Từ “nghĩ” không chỉ nhấn mạnh tới suy nghĩ đơn thuần trong đầu óc con người mà nhắc tới cả ý chí, niềm tin và khát vọng. Trong trời bể sâu rộng ấy, người con gái vẫn giữ nguyên bến đỗ duy nhất, đó là “phương” anh. Tác giả phát hiện ra thêm một phương trời rất độc đáo, mới lạ, ấy là phương anh. Chính điều ấy đã khiến bài thơ thêm nét dễ thương, chân thật, nữ tính hơn. Khổ thơ đã làm rõ nhất vẻ đẹp thủy chung của người phụ nữ trong tình yêu. Nó không chỉ là vẻ đẹp có ở riêng Xuân Quỳnh mà còn là vẻ đẹp chung của con người Việt Nam.

Cuối cùng, sức vượt trùng khơi của con sóng để tìm về bờ đã chiến thắng tất cả:

“Ở ngoài kia đại dương

Trăm nghìn con sóng đó

Con nào chẳng tới bờ

Dù muôn vời cách trở”

Sóng ngàn năm vẫn sẽ vỗ bờ. Đại dương rộng thật đấy, lắm baoc giông thật đấy nhưng sóng có ngày sẽ đến được đích. Từ chỉ số lượng “trăm nghìn” nhấn mạnh vào tình cảm dào dạt, đong đầy của tình yêu. Người phụ nữ trong thơ thêm một lần nữa nhất mạnh triết lí mà ông cha xưa nhắc tới:

“Yêu nhau tam tứ núi cũng trèo
Ngũ lục sông cũng lội
Thất bát đèo cũng qua”

Qua đây, Xuân Quỳnh đưa đến chúng ta một chân lí trong tình yêu: Dù có bao nhiêu khó khăn, chỉ cần con người giữ vững trái tim yêu thương, nhất định có ngày sẽ đoàn tụ. Những câu thơ làm ấm lòng biết bao con người phải chịu nỗi đau chia lìa. Tình yêu của Xuân Quỳnh đã vượt qua mọi giới hạn, luôn cháy bỏng và đầy nữ tính. Vì thế, nó vượt lên tình cảm cá nhân cá thể mà trở nên thánh thiện, thuần khiết hơn.

Và tương tự vậy, tình yêu đôi lứa là sự thử thách dạt dào và đầy chông gai. Nếu tình yêu không vững chắc thì sẽ bị sóng gió cuộc đời này đánh tan như thủy tinh mong manh và vỡ vụn tram mảnh. Và trách nhiệm của mỗi cá nhân khi đặt chân vào một cuộc tình đã được làm rõ qua biết bao nhiêu thế hệ đúc kết tạo thành, đó chính là :sự tôn trọng và niềm tin. Khi các cặp tình nhân muốn một mối quan hệ hòa hợp và thực sự thấu hiểu lẫn nhau. Họ cần phải tôn trọng và lắng nghe bạn đời của mình,cũng như câu thơ “Tự trọng người lại trọng thân”, hãy biết tôn trọng người ấy và họ cũng sẽ tôn trọng bạn. Hơn thế nữa, hãy cho đối phương cảm giác tin tưởng,đừng để sự dối trá và ghen tuông làm mờ đi hạnh phúc của lứa đôi. Tình yêu và hôn nhân là một trọng trách cao cả mà mỗi con người đều xứng đáng có được và là nhiệm vụ, là mục tiêu để hướng tới một tương lai hạnh phúc.

35 Nguyễn Minh Thư

2021-11-14T23:02:00.020+07:00

( Hình ảnh minh họa cho bài thơ "Việt Bắc" bởi 18 Nguyễn Ôn Mỹ Linh )

Đề 8: Cảm nhận về cuộc sống trong chiến khu qua lời người cán bộ

Ta đi ta nhớ nhữnng ngày
Mình đây ta đó, đắng cay ngọt bùi...
Thương nhau, chia củ sắn lùi
Bát cơm sẻ nửa, chăn sui đắp cùng.
Nhớ người mẹ nắng cháy lưng
Địu con lên rẫy, bẻ từng bắp ngô.
Nhớ sao lớp học i tờ
Đồng khuya đuốc sáng những giờ liên hoan
Nhớ sao ngày tháng cơ quan
Gian nan đời vẫn ca vang núi đèo.
Nhớ sao tiếng mõ rừng chiều
Chày đêm nện cối đều đều suối xa...
(Việt Bắc-Tố Hữu)

Nguồn ảnh: https://thuthuat.taimienphi.vn/phan-tich-doan-trich-bai-tho-viet-bac-39502n.aspx

Bài làm

“ Chín năm làm một Điện Biên

Nên vành hoa đỏ, nên thiên sử vàng”

(Hoan hô chiến sĩ Điện Biên-Tố Hữu)

Mảnh đất Tây Bắc từ lâu đã được coi là quê hương của kháng chiến, quê hương của những anh hùng, đây là mảnh đất trung du nghèo khó mà nặng ân tình khiến ai đã đặt chân đến đây cũng phải bồi hồi, xao xuyến. Tố Hữu từng nói “Cảnh vật và tinh thần Việt Bắc đã nhập vào hồn tôi, máu thịt tôi, Việt Bắc ở trong tôi”. Mảnh đất ấy đã trở thành niềm thương, nỗi nhớ cho tác giả và cả những ai đã từng đến rồi lại phải đi. Và cũng chính những niềm thương, nỗi nhớ mãnh liệt đó đã tạo nên nguồn cảm hứng cho thi-chiến sĩ cách mạng Tố Hữu viết nên “Việt bắc”. Tác phầm là một khúc hùng ca và cũng là khúc tình ca về cách mạng, về cuộc kháng chiến và con người kháng chiến. Nổi bật nhất trong bài thơ là cuộc sống trong chiến khu được thi sĩ đặc tả rõ nét qua lời người cán bộ biểu hiện qua khổ thơ:

Nguồn ảnh: https://sotayvanmau.com/phan-tich-bai-tho-viet-bac-cua-huu/

"Ta đi ta nhớ những ngày

Chày đêm nện cối đều đều suối xa..."

Việt Bắc là căn cứ địa vững chắc của bộ đội ta thời kháng chiến chống Pháp. Tại đây người dân miền núi đã che chở, đùm bọc cho Đảng, Chính Phủ kề vai sát cánh bên những người cán bộ kháng chiến để giành và bảo vệ nền độc lập của dân tộc. Chính vì thế bài thơ “Việt Bắc’ được coi là một trong những đỉnh cao sáng tác của Tố Hữu. Lời thơ như khúc hát ân tình tha thiết về Việt Bắc, quê hương của cách mạng Việt Nam. Việt bắc là một trong những đỉnh cao của thơ Tố Hữu nói riêng, của thơ ca kháng chiến chống Pháp nói chung. Sau chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954 “nên vành hoa đỏ nên thiên sử vàng”, hòa bình lập lại ở miền Bắc. Từ giã “Thủ đô lồng lộng gió ngàn” , Đảng và Chính phủ trở về với Hà Nội- “Thủ đô hoa vàng nắng Ba Đình”. Tố Hữu là một trong những người chiến sĩ cách mạng từng sống một quãng thời gian dài ở Việt Bắc với một phần tâm hồn mình ở Việt Bắc. Nay phải rời xa chiến khu, trong tâm trạng bịn rịn, nhớ thương người đi-kẻ ở, Tố Hữu đã sáng tác bài thơ này. Bài thơ được kết cấu theo lối đối đáp giao duyên, gần gũi. Đoạn trích trên là lời người cán bộ kháng chiến về cuộc sống trong chiến khu.

Nỗi nhớ Việt Bắc đâu chỉ gợi dậy những hình ảnh thiên nhiên thơ mộng, hữu tình, mà còn đưa tâm hồn người ra đi về với người dân Việt Bắc, về với những người rất giàu nghĩa tình dù cuộc sống nơi chiến khu nhiều khó khăn, vất vả:

Nguồn ảnh: https://hoctot.hocmai.vn/trang-bi-kien-thuc-vao-10-cung-hocmai-tim-hieu-chuyen-de-tho-ve-nguoi-linh-trong-khang-chien.html

“Ta đi ta nhớ nhữnng ngày

Mình đây ta đó, đắng cay ngọt bùi...”

Lời tâm sự chân thành, lời nhắn nhủ tha thiết của người đi dành cho người ở lại, của người cách mạng dành cho mảnh dất Tây Bắc nghĩa tình. Tác giả nhớ những năm tháng kháng chiến gian khổ, chia ngọt sẻ bùi, đồng cam cộng khổ. Cuộc kháng chiến gian khổ và thiếu thốn trăm bề, chiến trường vô cùng khắc nghiệt: mưa rừng, lũ suối dữ dội, địch phục sau lưng và cả những cơn sốt rét rừng hành hạ... nhưng chính trong khó khăn, thiếu thốn lại gợi lên vẻ đẹp thủy chung “mình đây-ta đó”. Chính vì cách nói “mình đây-ta đó” thể hiện tình cảm khăng khít gắn bó, ta thấy họ đã trải qua những “đắng cay ngọt bùi” cho những gian khổ, khó khăn cũng như niềm vui buồn trong mười lăm năm nặng nghĩa tình. Thật tinh tế và khéo léo khi Tố Hữu đưa thành ngữ ‘đắng cay ngọt bùi’ vào thơ một cách tự nhiên. Tất cả những khó khăn ấy đều khép lại bằng phép im lặng, qua dấu ba chấm cuối câu, để thể hiện cảm xúc dâng trào không thể tiếp tục nói nên lời. Nghĩa tình càng sâu đậm khi họ trải qua khó khăn cùng nhau:

“Thương nhau, chia củ sắn lùi

Bát cơm sẻ nửa, chăn sui đắp cùng.”

Hai tiếng “Thương nhau” thật nhẹ nhàng nhưng rất sâu lắng và nghĩa tình. Họ cùng nhau trải qua khó khăn mà còn chia nhau “củ sắn lùi”, “bát cơm sẻ nửa”, “chăn sui” càng nhấn mạnh nghĩa tình gắn bó thiết tha, mặn nồng. Ở đây “sắn lùi” là món ăn rất bình thường, dân dã và “chăn sui” được làm từ vỏ cây rất cứng chẳng lấy làm cao sang. Đó là những hình ảnh cụ thể và chân thực cho cuộc sống trong chiến khu gian khổ và thiếu thốn vô cùng. Cuộc kháng chiến chống Pháp, những khó khăn gian khổ đâu chỉ là đối mặt với kẻ thù mà còn là sự đối mặt với cái đói và cái rét nữa. Hành động “chia”, “sẻ”, “đắp cùng” một mặt vừa nói lên những gian nan trong ngày đầu kháng chiến mặt khác cũng thể hiện tấm lòng đùm bọc, nghĩa tình cao đẹp của người dân Việt Bắc. Chính tình yêu thương đó đã tiếp thêm sức mạnh để chiến đấu và chiến thắng. Tuy những ngày tháng ở chiến khu cực khổ nhưng đây lại là cội nguồn của nỗi nhớ.

Hình ảnh người dân Việt Bắc cũng hiện lên thật đẹp, thật giản dị trong nỗi nhớ người đi:

Nguồn ảnh: https://download.vn/hinh-anh-nguoi-me-trong-bai-tho-khuc-hat-ru-nhung-em-be-lon-tren-lung-me-41193

“Nhớ người mẹ nắng cháy lưng

Địu con lên rẫy, bẻ từng bắp ngô.”

Người mẹ Việt Bắc lao động trong điều kiện khắc khắc nghệt được thực qua hình ảnh “nắng cháy lưng”. Tác giả đã sử dụng thành công các động từ “địu”, “bẻ” để diễn tả người mẹ Việt Bắc chịu thương chịu khó, giàu đức hi sinh trong cuộc sống lao động. Ý thơ gợi cho người đọc nhớ đến hình ảnh người mẹ trong thơ Nguyễn Khoa Điềm:

“Mẹ giã gạo mẹ nuôi bộ đội

Nhịp chày nghiêng giấc ngủ em nghiêng”

Thi sĩ đã thể hiện một cách cảm động tình cảm, nghĩa tình của những người con đã cùng chia sẻ bùi, san sẻ đắng cay, đồng cam cộng khổ trong những năm tháng gian nan của cuộc sống kháng chiến. Bên cạnh đó còn là tình cảm yêu mến của nhà thơ và sự trân trọng biết ơn đối với những người mẹ kháng chiến.

Đến với sáu câu thơ cuối là cuộc sống sinh hoạt ở Việt Bắc đã để lại ấn tượng sau đậm trong trí nhớ nhà thơ:

Nguồn ảnh: https://toplist.vn/top-list/bai-van-phan-tich-hinh-tuong-nguoi-linh-trong-bai-tho-dong-chi-cua-chinh-huu-41229.htm

“Nhớ sao lớp học i tờ

Đồng khuya đuốc sáng những giờ liên hoan

Nhớ sao ngày tháng cơ quan

Gian nan đời vẫn ca vang núi đèo.

Nhớ sao tiếng mõ rừng chiều

Chày đêm nện cối đều đều suối xa...”

Làm sao có thể không nhớ khi những năm tháng không thể nào quên của cuộc sống trong chiến khu đã để lại trong lòng người về biết bao kỉ niệm khó phai. Điệp từ “nhớ sao” thể hiện một nỗi nhớ da diết mãnh liệt, khôn nguôi đang trào dâng âm ỉ trong lòng. Nhưng đằng sau đó là nhữung sự cố gắng và tinh thần giác ngộ cách mạng của con người Việt Bắc. Bởi có lẽ biết chữ họ mới có thể tiếp cận với thông tin kháng chiến, để góp phần để góp phần công sức nào đó bảo vệ đất nước. Bên cạnh đó hình ảnh về những đêm “liên hoan” lửa trại thắm tình quân dân cùng với không khí vui tươi, phấn khởi, náo nức. Đó là những giây phút khiến người chiến sĩ quên đi mệt nhọc để tiếp tục chiến đấu bảo vệ Tổ Quốc. Khó khăn gian khổ là thế nhưng đâu đó vẫn vang vọng tinh thần lạc quan yêu đời, tin tưởng vào ngày mai tươi sáng của con người Việt Bắc qua âm thanh tiếng hát ca vang “gian nan đời vẫn ca vang núi đèo”. Hai câu cuối âm thanh hiện lên vô vùng sinh động đã xua đi cái im lặng của núi rừng “tiếng mõ rừng chiều”, “chày đêm nện cối”. Những âm thanh quen thuộc của Việt Bắc mang nét đặc trưng của núi rừng, gợi cuộc sống êm đềm, yên ả. Từ đó ta thấy dù có bom rơi đạn nổ, chiến tranh có tàn khốc đến đâu, cuộc sống nơi chiến khu khổ cực đến nhường nào thì quân và dân ta vẫn giữ tinh thần lạc quan cách mạng, vẫn gắn bó với nhau trong khúc nhạc hân hoan thấm đẫm nghĩa tình.

Việt Bắc gợi những tình cảm điển hình của con người kháng chiến như tình yêu nước, tình yêu đồng bào, tình quân dân, tình cảm miền ngược với miền xuôi, lòng yêu thiên nhiên, kính yêu Đảng, bác Hồ... và niềm tin tưởng vào ngày mai tươi sáng. Bài thơ đã tái hiện chân thực vẻ đẹp thiên nhiên và cuộc sống trong chiến khu của con người Việt Bắc. Để làm nên một tuyệt tác như vậy, tác giả đã sử thể thơ dân tộc-thơ lục bát, những hình ảnh so sánh ví von, gần với lời ăn tiếng nói của dân tộc cùng với giọng văn tâm tình, ngọt ngào thiết tha. Ngôn ngữ giàu nhạc điệu như những câu hát giao duyên về lòng thủy chung son sắt của người cách mạng với người dân Việt Bắc.

Chế Lan Viên đã từng nhận xét rằng:” Nhà thơ này sử dụng đôi mắt tinh tường, nhà thơ khác sử dụng bộ óc kì ảo, còn Tố Hữu, anh chỉ sử dụng tình cảm vầ trái tim trần”. Thật vậy, chỉ có những cảm xúc chân thành, dạt dào trong tâm hồn mới tạo nên nguồn cảm hứng sáng tác nên tuyệt phẩm tình quân dân Việt Nam của Tố Hữu. Bài thơ cùng với khung cảnh cuộc sống gian nan trong chiến khu nhưng luôn lạc quan, hướng về tương lai tươi sáng của những người chiến sĩ đã vượt qua lớp bụi thời gian để in sâu vào tâm trí của bao nhiêu thế hệ độc giả. Khi nhìn ngắm thế giới rồi nhìn lại mình, tôi thấy mình thật may mắn khi đang được sống trong thời bình, và tôi tự nhủ rằng phải hướng về những điều tích cực, học tập thật tốt để đóng góp cho xã hội.

45 Nguyễn Ngọc Tường Vy

2021-11-14T23:01:00.087+07:00

( Tranh ảnh minh họa bài " Đất Nước" của nhóm vẽ: 32 Vũ Hoàng Anh Thư, 14 Trần Lan Hương, 07 Nguyễn Thái Quang Duy, 03 Võ Thụy Anh)

ĐỀ 06: Phân tích đoạn thơ sau để thấy rõ Nhân Dân đã xây dựng, bảo vệ và bảo tồn Đất Nước như thế nào? Từ đó xác định trách nhiệm của bản thân đối với Đất Nước.

“ Có bao người con gái, con trai

…

Gợi trăm màu trên trăm dáng sông xuôi.”

Bài làm

Trong kho tàng văn học Việt Nam, Nguyễn Khoa Điềm được biết tới như là một nhà thơ tiêu biểu của thơ ca hiện đại nước ta. Ông được sinh ra trong một gia đình tri thức Cách mạng, và phong cách thơ của ông mang màu sắc hấp dẫn đặc biệt bởi sự kết hợp giữa cảm xúc nồng nàn lẫn suy tư sâu lắng. Tác phẩm tiêu biểu của ông là đoạn trích “ Đất Nước” thuộc chương V của trường ca “Mặt đường khát vọng”. Đoạn trích đã thể hiện những cản nhận của nhà thơ về Đất Nước, qua đó nói lên được tư tưởng: Đất Nước là của Nhân dân. Nổi bật hơn hết là đoạn thơ cuối cùng của “Đất Nước”, khi tác giả cho thấy rõ Nhân dân đã xây dựng, bảo vệ và bảo tồn Đất Nước một các chân thành nhất.

“Có bao người con gái, con trai

…

Gợi trăm màu trên trăm dáng sông xuôi.”

( Nguồn: Pinterest )

Có thể nói, đất nước là nguồn cảm hứng bất tận của thơ, văn, nhạc, họa. Mỗi người nghệ sĩ đều có cái nhìn riêng, cảm xúc riêng về đất nước theo những rung động cá nhân của trái tim. Với thể thơ tự do, “Đất Nước” được Nguyễn Khoa Điềm khám phá và cảm nhận một cách bình dị, gần gũi, thân thương và không một chút gò bó đối với mỗi chúng ta. Từ đó, nhà thơ cũng đã góp phần khơi dậy ý thức, trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với đất nước. Qua đoạn thơ được trích ở trên, tác giả đã nêu lên những việc làm, sự hi sinh cao cả của nhân dân ta để xây dựng và làm nên đất nước từ những ngày đầu tiên.

Qua sáu câu đầu của đoạn thơ, Nguyễn Khoa Điềm đã vẽ lên một bức tranh táo bạo giúp người đọc hình dung được hình ảnh Nhân dân đổ máu gầy dựng nên “Đất Nước” tươi đẹp.

“Có biết bao người con gái, con trai

Trong bốn nghìn lớp người giống ta lứa tuổi

Họ đã sống và chết

Giản dị và bình tâm

Không ai nhớ mặt đặt tên

Nhưng họ đã làm ra Đất Nước”

( Nguồn: Pinterest )

Với chiều dài lịch sự hơn bốn nghìn năm hình thành đất nước, có biết bao lớp người con gái, con trai cùng độ tuổi với chúng ta bấy giờ, họ đã sống và chết một cách giản dị và bình tâm mà không ai nhớ mặt đặt tên. Nhưng đối với nhà thơ, ông đã khẳng định vai trò của họ đối với đất nước là vô cùng to lớn. Bên cạnh đó, cụm từ “bốn nghìn lớp người” được nhà thơ khéo léo lồng vào đã phần nào thể hiện được một tình thần đoàn kết, cùng chung ý chí của những thanh niên trẻ vô cùng mãnh liệt. Họ vốn là những con người bình thường giảndị, có ước mơ và hoài bão tương lai của riêng mình. Nhưng họ cũng biết được rằng khi đất nước lâm nguy, bị kẻ thù chiếm đóng thì ước mơ hay tương lai của họ chắc chắn không trở thành sự thật được. Vì thế, những người thanh niên trẻ ấy tạm gác lại những hoài bão của bản thân, sẵn sàng lên đường chiến đấu, đem xương máu của mình hiến dâng cho Tổ quốc, một mực sống vì Tổ quốc và chết cũng vì Tổ quốc. “ Không ai nhớ mặt đặt tên” là một câu thơ vô cùng đáng thương để nhắc tới những người chiến sĩ vô danh không sợ chết sẵn sàng hi sinh để cứu lại đất nước bé nhỏ này. Và chính họ là những người “làm ra Đất Nước này”.

Đến với bảy câu thơ tiếp theo, người đọc lại càng hình dung được rõ hơn hình ảnh nhân dân xây dựng bề dày văn hóa của đất nước.

“Họ giữ và truyền cho ta hạt lúa ta trồng

Họ chuyền lửa qua mỗi nhà, từ hòn than qua con cúi

Họ truyền giọng điệu mình cho con tập nói

Họ gánh theo tên xã, tên làng trong mỗi chuyến di dân

Họ đắp đập be bờ cho người sau trồng cây hái trái

Có ngoại xâm thì chống ngoại xâm

Có nội thù thì vùng lên đánh bại”

( Nguồn: Pinterest )

Nước chúng ta là một nước nông nghiệp nên có nền văn minh văn hóa lúa nước nên vẻ đẹp văn hóa đầu tiên được Nguyễn Khoa Điềm là “giữ và truyền” hạt lúa qua bao đời. Đi liền với truyền thống giữ và truyền hạt lúa là sự chuyền giữ ngọn lửa từ đời này sang đời khác. Đây cũng là một sự sáng tạo không chỉ để duy trì bếp lửa của mỗi nhà mà còn để làm vũ khí lợi hại để chống giặc ngoại xâm. Thêm vào đó, một nét đẹp văn hóa mà khi nói về một đất nước nào đó thường được đề cập đầu tiên, đó là ngôn ngữ giọng điệu của dân tộc. Quá trình lịch sử của nước ta là một quá trình vận động di dân từ đất Tổ Hùng Vương đến mũi Cà Mau. Trong quá trình di dân đó, giọng điệu và tiếng nói của dân tộc không hề bị thay đổi, đó là cội nguồn, ý thúc dân tộc cao độ, còn tiếng nói là còn đất nước Tổ quốc. Ngoài những vẻ đẹp văn hóa rất dễ nhìn thấy được nói trên, nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm lại chuyển sang nói về một vẻ đẹp văn hóa trừu tượng khác, đó là vẻ đẹp của đạo lý dân tộc “Họ đắp bập be bờ cho người sau trồng cây hái trái”. Cụm từ “đắp đập be bờ” được tác giả chèn vào trong câu có thể được hiểu răng đây là một hành động bảo vệ văn hóa của đất nước và truyền lại kinh nghiệm cho thế hệ sau. Có lẽ đây cũng chính là cách mà đất nước ta trường tồn một cách mạnh mẽ suốt bốn nghìn năm lịch sử. Đại từ “họ” được đặt ở mỗi đầu câu thơ đã làm nổi bật lên vai trò của nhân dân trong cuộc chạy tiếp sức về sự tiến hóa của lịch sử đất nước. Bên cạnh đó, tác giả cũng có cho thấy được sự tinh tế của mình khi sử dụng biện pháp tu từ điệp cấu trúc “Có…thì…”, nhằm để nhấn mạnh rằng dù có chuyện gì xảy ra đi chăng nữa thì nhân dân ta vẫn sẽ đứng lên bảo vệ toàn vẹn chủ quyền quốc gia dân tộc. Đây là một vẻ đẹp văn hóa đáng trân trọng của Đất Nước ta!

Với mười câu còn lại của đoạn trích “ Đất Nước”, Nguyễn Khoa Điềm lại một lần nữa khẳng định tư tưởng của mình: Đất Nước là của Nhân dân. Và đây cũng là cảm hứng chung cho cả đoạn thơ cuối.

“Để Đất Nước này là Đất Nước của Nhân dân

Đất Nước của Nhân dân, Đất Nước của ca dao thần thoại”

Nhân dân là những người giản dị, vô danh nhưng cũng chính là những người sáng tạo ra các giá trị văn hóa, tinh thần của một đất nước. Một trong các giá trị văn hóa đặc sắc nhất kết tinh tâm hồn, tình cảm nhân dân chính là văn hóa dân gian, biểu hiện cụ thể từ các câu ca dao, câu truyện truyền kì, thần thoại khai sinh loại người. Hai câu thơ với hai vế song song đã đưa ra định nghĩa về đất nước vừa giản dị vừa độc đáo. Ở bốn câu thơ tiếp theo, Nguyễn Khoa Điềm đã cụ thể hóa tư tưởng đất nước của ca dao thần thoại bằng việc dựng lại những tác phẩm văn hóa dân gian qua đó nhà thơ khẳng định truyền thống tốt đẹp của dân tộc.

“Dạy anh biết “yêu em từ thuở trong nôi”

Biết quý công cầm vàng những ngày lặn lội

Biết trồng tre đợi ngày thành gậy

Đi trả thù mà không sợ dài lâu”

Đó là những câu ca dao về tình yêu và lời ru, gợi tình yêu trong sáng và sắt son. Đó là “công cầm vàng” từ câu “Cầm vàng mà lội qua sông, vàng rơi không tiếc, tiếc tông cầm vàng”, nhắc nhở trân trọng tình nghĩa giữa con người. Đó còn là hình ảnh “Thánh Gióng” nhổ tre đánh giặc bảo vệ non sông, kiên cường cho cuộc đấu tranh giành nước và giữ nước của dân tộc. Sau khi diễn giải, nhà thơ kết thúc bằng thông điệp: chính nhân dân là người đã mang lại vẻ đẹp muôn màu và kì diệu cho hồn sông hồn núi quê hương.

“Ôi những dòng sông bắt nước từ đâu

Mà khi về Đất Nước mình thì bắt lên câu hát

Người đến hát khi chèo đò, kéo thuyền vượt thác

Gợi trăm màu trên trăm dáng sông xuôi.”

( Nguồn: Pinterest )

Bốn câu thơ cuối mở ra không gian bát ngát, mênh mông và thơ mộng của những dòng sông quê hương. Tác giả không chỉ gợi dáng sông mà còn gợi tả hồn sông thiêng liêng của dân tộc. Mỗi dòng sông sẽ mang trong mình một đời sống văn hóa tinh thần phong phú của dân tộc mà biểu hiện cụ thể chính là “câu hát”. Sông không biết hát. Thế nhưng, hồn sông chính là những câu hát thiêng liêng.

Về nghệ thuật, đoạn thơ được trích từ “Đất Nước” được tác giả Nguyễn Khoa Điềm phô tài nét độc đáo, đặc sắc trong phong cách thơ của mình thông qua việc sử dụng câu ca dao để thể hiện được diện mạo tinh thần, nơi lưu giữ tâm hồn, tình cảm của nhân dân qua bao nhiêu thế hệ. Đoạn thơ để lại âm hưởng ca dao, dân ca sâu đậm nhưng không lặp lại nguyên văn mà sáng tạo làm nên một ý thơ riêng mềm mại, tài hoa và giàu tính triết lý. Tác giả đã vô cùng tinh tế trong việc chọn lọc và dùng các phép điệp khiến cho những câu thơ của mình trở nên hiện đại, vừa thể hiện được dụng ý nghệ thuật, vừa tạo sức gợi cho câu từ trong thơ. Về mặt nội dung, đoạn trích đã được nhà thơ không ít lần nhấn mạnh một tư tưởng sâu sắc và vô cùng đúng đắn: Đất Nước là của Nhân dân. Đi kèm vào đó, là những hình ảnh, việc làm, truyền thống lâu đời của nhân dân ta được ông lồng ghép vào đoạn thơ một cách khéo léo cũng đủ để khiến cho người đọc cảm nhận được rằng tình yêu thương đối với quê hương và sự trân trọng đối với “Đất Nước” của ông là vô bờ bến. Qua đoạn thơ trên, nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm cũng phần nào thể hiện mong muốn của mình đối với thế hệ trẻ sau này. Dẫu có như thế nào đi chăng nữa, chúng ta vẫn phải giữ lấy nước, giữ lấy những nét đẹp văn hóa, truyền thống mà những người đi trước đã phải hi sinh để bảo vệ. Dù là việc lớn hay việc nhỏ, chúng ta vẫn phải có trách nhiệm đối đất nước của mình. Vì nơi đây là nơi đã sinh ra chúng ta, đã cho chúng ta một cuộc sống ấm êm hạnh phúc. Vì thế, trong tình hình đất nước đang bị đe dọa bởi Covid-19 hiện nay, điều duy nhất để thể hiện được trách nhiệm của bản thân mình đối với đất nước là tôi sẵn sàng tuân thủ theo sự chỉ đạo của những y bác sĩ, những người đi đầu trong tuyến đường giành lại sự yên bình cho nhân dân. Đóng góp từng chút một từng bước chiến thắng dịch bệnh và mang “Đất Nước” hòa bình về mọi mặt quay trở lại.

( Nguồn: Pinterest )

“Đất Nước” là một bài thơ hài hòa lẫn về hai mặt cảm xúc và triết lý. Và hai mươi ba câu cuối của đoạn trích được tác giả Nguyễn Khoa Điềm thể hiện cảm xúc trọn vẹn của mình đối với đất nước, với thế hệ đi trước. Bên cạnh đó, đoạn thơ còn là một lời nhắc nhở đối với người đọc tác phẩm, với thế hệ mai sau về trách nhiệm chung và riêng của mỗi người với nơi mình sinh ra. Từ đó, ai cũng có thể nhận ra được bản thân mình cần làm gì để có trách nhiệm đối với đất nước hình chữ S thân yêu này. Đối với bản thân tôi, ngoài việc sẵn sàng đẩy lùi Covid, tôi chắc chắn sẽ hiến dâng cho Tổ quốc từ những điều nhỏ nhặt nhất đến những điều hết sức có thể làm được.

42 Giang Ngọc Tụ

2021-11-14T22:37:00.010+07:00

(Tranh ảnh minh họa bài "Việt Bắc" của nhóm vẽ: 32 Vũ Hoàng Anh, 14 Trần Lan Hương, 07 Nguyễn Thái Quang Duy, 03 Võ Thụy Anh)

ĐỀ: Cảm nhận đoạn 8 (Những đường...núi Hồng): Người về xuôi nhớ về không khí sôi nổi của cuộc kháng chiến ở Việt Bắc và niềm vui trước những chiến công liên tiếp của quân và dân ta trong bài thơ Việt Bắc

BÀI LÀM

Tố Hữu tên thật là Nguyễn Kim Thành (1920-2002), quê ở Thừa Thiên – Huế. Ông xuất thân trong gia đình nhà nho nghèo nhưng có truyền thống nghệ thuật dân ca xứ Huế mang đậm bản sắc dân tộc. Cũng vì thế mà thơ ông có trữ tình-chính trị, gắn liền với khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn, giọng điệu ngọt ngào tha thiết và mang tính dân tộc đậm đà. Tố Hữu đã đóng góp và cống hiến nhiều tác phẩm có giá trị lớn cổ vũ tinh thần chiến đấu của dân tộc, tiêu biểu là bài thơ Việt Bắc của nhà thơ khắc họa hình ảnh đầy chân thực về hình ảnh thiên nhiên cũng như con người những năm tháng chiến đấu chống Pháp tại Việt Bắc. Đặc biệt là khổ thơ thứ tám của bài thơ với nỗi nhớ mong của người về xuôi về không khí sôi nổi của cuộc kháng chiến ở Việt Bắc và niềm vui trước những chiến công liên tiếp của quân và dân ta:

“Những đường Việt Bắc của ta

Đêm đêm rầm rập như là đất rung

Quân đi điệp điệp trùng trùng
Ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan

Dân quân đỏ đuốc từng đoàn
Bước chân nát đá muôn tàn lửa bay

Nghìn đêm thăm thẳm sương dày
Đèn pha bật sáng như ngày mai lên

Tin vui chiến thắng trăm miền

Hòa Bình, Tây Bắc, Điện Biên vui về

Vui từ Đồng Tháp, An Khê

Vui lên Việt Bắc, đèo De, núi Hồng.”

Phong cảnh thiên nhiên núi rừng Việt Bắc

(https://vanhocvui.com/phan-tich-bai-tho-viet-bac-cua-to-huu.html)

Bài thơ thuộc thể thơ lục bác, được trích từ đoạn mở đầu trong phần I của bài "Việt Bắc", mang tính trữ tình chính trị, Tác phẩm mang âm hưởng nhẹ nhàng, tâm tình, mang màu sắc kỉ niệm với những gắn bó giữa Cách mạng và Việt Bắc. Bài thơ được Tố Hữu lấy cảm hứng từ sự kiện lịch sử vào tháng 10 -1954, khi cuộc kháng chiến chống Pháp thắng lợi, khi Trung ương Đảng cùng Chính phủ rời Việt Bắc về Hà Nội. Nhân dịp này Tố Hữu sáng tác Việt Bắc ghi lại tình cảm lưu luyến, gắn bó giữa cán bộ và nhân dân Việt Bắc, giữa miền ngược và miền xuôi. Điều này đã được thể hiện rõ nhất ở khổ tám của bài thơ.

Vốn là một chiến sĩ cách mạng, lấy Đảng là chân lí, là ánh sáng điểm tựa, là nơi anh sẽ nguyện trung thành đi cùng và gắn bó. Vì thế, từ khi chọn lựa chân lí giác ngộ lí tưởng đảng đến khi Việt Bắc ra đời, chính là lúc Tố Hữu hiện thực hóa những lí tưởng cao đẹp của mình. Anh đã nguyện sống và kháng chiến với họ để cùng gắn bó cùng cùng sẻ chia. Khổ thơ ra trận đã phản ánh rõ điều đó:

“Những đường Việt Bắc của ta
Đêm đêm rầm rập như là đất rung”

Những đoàn dân quân trùng trùng điệp điệp nối tiếp nhau ra trận trên khắp mọi nẻo đường. Nổi bật lên một tư thế làm chủ, những đoàn quân cứ thế bước đi cứ thế nối nhau, như thể hiện tinh thần hăng say, ý chí quyết liệt, ngày đêm nối tiếp ra trận. Những từ ngữ chỉ số nhiều “những” “đêm đêm” “của” chỉ sự sở hữu. Hình ảnh so sánh “như là đất rung” kết hơp với từ láy “rầm rập” thể hiện khí thế sôi động, lực lượng đông đảo, sức mạnh, tinh thần lạc quan và lòng yêu nước, sự quyết tâm, đoàn kết giữa Việt Bắc và Cán bộ như một cuộc ra quân vĩ đại.

Không chỉ nhớ không khí, khí thế sôi nổi, mạnh mẽ đó, tác giả còn nhớ đoàn quân chủ lực:

Hình ảnh đoàn quân hiên ngang, xung phong ra trận

(https://hocvan12.com/hinh-tuong-nguoi-linh-tay-tien-va-viet-bac/)

“Quân đi điệp điệp trùng trùng
Ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan”

Cụm từ “trùng điệp” được tách ra làm hai từ láy “điệp” và “trùng” đã diễn tả được hình ảnh những đoàn quân tinh nhuệ, lớn mạnh nối dài, đông đảo, tràn đầy khí thế trang bị quân trang, quân phục, vụ khí. Hình ảnh “ánh sao đầu súng” vừa là ngôi sao chiếu sáng trên bầu trời đêm, vừa là hình ảnh ẩn dụ những ngôi sao trên mũ của những người dân công hỏa tuyến, cùng các lực lượng kháng chiến đang kề vai sát cánh bên nhau. Hai hình ảnh trên đều là những hình ảnh thực, đậm chất sử thi và cảm hứng lãng mạn, khi đặt cạnh nhau, nó thể hiện lên rõ nét khối sức mạnh vĩ đại của dân tộc ta.

Hình ảnh ấy càng được thể hiện đẹp đẽ hơn sau khi nối tiếp những đoàn quân là những đoàn dân công hỏa tuyến. Những con người giản dị, vốn chân lấm tay bùn chân thật mộc mạc, cũng ngày đêm nối tiếp nhau, tạo thành một làn sóng:

“Dân quân đỏ đuốc từng đoàn
Bước chân nát đá muôn tàn lửa bay”

Với phép thậm xưng, hình ảnh toàn nước, toàn dân ra trận hiện lên càng đẹp đẽ, đầy quyết chiến quyết thắng. Các từ ngữ chỉ số nhiều “từng” “muốn” chỉ những lực lượng đông đảo, không chỉ bộ đội chính quy mà con là những người dân công, từ “đỏ đuốc” là phép đảo trật tự từ nhấn mạnh màu đỏ, một ánh lửa rực hồng ở những bó đuốc, và phải chăng hình ảnh này còn biểu tượng cho nhiệt huyết của mỗi người dân Việt Nam, tinh thần kháng chiến ác liệt, cách nói cường điệu “bước chân nát đá” như nhấn mạnh tới sức mạnh vô địch của khối đại đoàn kết toàn dân. Một cảm hứng lãng mạn vô cùng, vừa hiện thực vừa bay bổng.

Hai câu thơ tiếp theo là hình ảnh đèn pha xuyên màn đêm đen thăm thẳm ở rừng Việt Bắc:

“Nghìn đêm thăm thẳm sương dày
Đèn pha bật sáng như ngày mai lên”

Trên bước đường ra trận không thể thiếu được hình ảnh những chiếc xe tăng nối đuôi nhau ngày đêm vượt núi vượt bom đạn để mang ra tiền tuyến. “nghìn đêm” cùng từ láy “thăm thẳm” và hình ảnh “sương dày” gợi ý nghĩa biểu tượng đó chính là những khó khăn đang luôn đợi chờ, những gian khổ gập ghềnh trong thời kì kháng chiến. Đối lập với những khó khăn, thử thách đó là phép so sánh “như ngày mai lên” cùng với hình ảnh “đèn pha bật sáng” như một tương lai tươi sáng, nó là bút pháp hiện thực thể hiện một niềm tin chiến thắng, một tinh thần lạc quan, những hi vọng vẫn luôn đợi chờ ta phía trước, đó chính là sự xứng đáng cho sự đồng lòng đoàn kết của toàn dân tộc.

Cuối cùng, tác giả thể hiện niềm phấn chấn đang tràn ngập lòng người trước sự lớn mạnh vượt bậc của quân đội ta khi cuộc kháng chiến đang bước vào giai đoạn cuối cùng: giai đoạn tổng phản công giành thắng lợi:

Bác Hồ cùng người dân Việt Bắc ăn mừng chiến thắng

(https://hochiminh.vn/tu-tuong-dao-duc-ho-chi-minh/nghien-cuu-tu-tuong-dao-duc-ho-chi-minh/hoc-va-lam-theo-bac-ve-gan-bo-voi-nhan-dan-2212)

“Tin vui chiến thắng trăm miền

Hòa Bình, Tây Bắc, Điện Biên vui về

Vui từ Đồng Tháp, An Khê

Vui lên Việt Bắc, đèo De, núi Hồng.”

Nhịp thơ nhanh mạnh nhấn mạnh niềm vui chiến thắng.Tin thắng trận từ khắp các chiến trường trong cả nước dồn dập đổ về chiến khu Việt Bắc. Điệp từ “vui” lặp lại ba lần cùng với phép liệt kệ các địa danh “Hòa Bình, Tây Bắc, Điện Biên, Đồng Tháp, An Khê, Việt Bắc, đèo De, núi Hồng” vừa tạo được không khí phấn chấn, rộn ràng vừa biểu đạt ý: chiến khu Việt Bắc chính là đầu não của cuộc kháng chiến và niềm vui thắng lợi từ khắp nơi dồn tụ về đó, để rồi từ đó lại tỏa đi trăm ngả. Với nhiều điệp từ, phép so sánh dộc đáo, hình ảnh giàu sức gợi, đặc biệt là khuynh hướng sử thi, cảm hứng lãng mạn sâu sắc ,khổ thơ trên đã thể hiện được tình cảm lưu luyến, gắn bó giữa cán bộ và nhân dân Việt Bắc, giữa miền ngược và miền xuôi. Đồng thời tác giả khẳng định tình cảm thuỷ chung của người cán bộ về xuôi với nhân dân Việt Bắc, với cuộc kháng chiến với Cách mạng.

Khổ tám của bài thơ là một bức tranh toàn cảnh về thiên nhiên, con người, cuộc sống, lao động và chiến đấu của chiến khu Việt Bắc. Tố Hữu đã vận dụng thể thơ lục bát một cách tài tình vừa tạo ra âm hưởng thống nhất vừa biến hóa đa dạng.Nhịp thơ, điệp cấu trúc, gieo vần, nhạc điệu khi nhanh,khi chậm, khi trầm lắng tha thiết nỗi nhớ ,khi hào hùng dồn dập… Kết hợp vớii âm điệu ngọt ngào, êm ái, trở đi trở lại nhịp nhàng như lời ru, đưa người đọc vào thế giới tâm tình đằm thắm Cùng với những hình ảnh thơ dung dị quen thuộc, tiêu biểu cho cảnh vật và con người Việt Bắc.Từ đó khổ thơ hiện lên như khúc hùng ca phản ánh chân thật cách mạng Việt Nam trong giai đoạn kháng chiến chống Pháp và cũng là bản tình ca về truyền thống anh hùng, bất khuất, ân nghĩa, chung thủy của Cách mạng, của dân tộc ta, ca ngợi con người Việt Nam với nhiều phẩm chất tốt đẹp với truyền thống uống nước nhớ nguốn, thể hiện lòng yêu nước nồng nàn, biết ơn sâu sắc.

Mỗi bài thơ là mỗi cảm nhận, là một vẻ đẹp con người, thiên nhiên, tình cảm khác nhau. Và khổ tám bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu đã cho ta thấy những kỉ niệm đẹp của người về xuôi về không khí sôi nổi của cuộc kháng chiến ở Việt Bắc và niềm vui trước những chiến công liên tiếp của quân và dân ta. Đồng thời ta cũng thấy được khả năng tài tình của thi sĩ với những hình ảnh mộc mạc, giản dị, gần gũi mà nên thơ, giàu tính tượng hình cùng với các phép điệp, từ láy, vần điệu nhịp nhàng khiến cho nỗi nhớ trong bài thơ trở nên nồng nàn, sâu đậm. Đặc biệt là khổ thơ còn mang đậm chất sử thi và cảm hứng lãng mạn trữ tình mang hào khí của thời đại. Qua khổ thơ trên, người đọc có cái nhìn mới, rõ nét hơn về vẻ đẹp của thiên nhiên cũng như là con người, giúp ta thêm yêu đời, trân trọng, giữ gìn những nét đẹp xung quanh ta.

Hình ảnh nhà thơ Tố Hữu

(http://vannghequandoi.com.vn/binh-luan-van-nghe/to-huu-khong-di-ung-voi-tho-tinh_11309.html)

08 Nguyễn Cao Thùy Duyên

2021-11-14T22:26:00.038+07:00

(Tranh ảnh minh họa bài "Đất Nước" của nhóm vẽ: 32 Vũ Hoàng Anh Thư, 14 Trần Lan Hương, 07 Thái Quang Duy, 03 Võ Thụy Anh)

Đề 1: Phân tích 9 câu đầu để thấy rõ những cảm nhận độc đáo của tác giả về Đất Nước:

“ Khi ta lớn lên, Đất Nước đã có rồi…
.....Đất Nước có từ ngày đó”

Bài làm

Nguyễn Khoa Điềm thuộc thế hệ các nhà thơ trẻ thời kì kháng chiến chống Mỹ. Thơ của ông hấp dẫn bởi sự kết hợp giữa cảm xúc nồng nàn và suy tư sâu lắng. Trong đó, nổi bật là đoạn trích “Đất Nước” thể hiện tình yêu quê hương đất nước của tác giả. Cảm nhận độc đáo của tác giả đã được thể hiện thông qua định nghĩa độc đáo về Đất Nước của chính tác giả.

“Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi
Đất Nước có trong những cái “ngày xửa ngày xưa...” mẹ thường hay kể
Đất Nước bắt đầu với miếng trầu bây giờ bà ăn
Đất Nước lớn lên khi dân mình biết trồng tre mà đánh giặc
Tóc mẹ thì bới sau đầu
Cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối mặn
Cái kèo, cái cột thành tên
Hạt gạo phải một nắng hai sương xay, giã, giần, sàng
Đất Nước có từ ngày đó...”

“Đất Nước” trích trong trường ca “ Mặt đường khát vọng”. Được sáng tác tại chiến khu Trị-Thiên năm 1971, in lần đầu năm 1974. Tác phẩm viết về sự thức tỉnh của tuổi trẻ, về sứ mệnh của thế hệ mình, xuống đường đấu tranh hòa nhịp với cuộc chiến đấu chống đế quốc Mỹ xâm lược. “Đất Nước” là phần đầu của chương V trong trường ca “ Mặt đường khát vọng”, thể hiện rõ chủ đề tư tưởng Đất Nước của nhân dân. “ Cảm nhận độc đáo của tác giả về Đất Nước” là việc Nguyễn Khoa Điềm nêu lên khái niệm đất nước gắn liền với văn hóa, văn học, lịch sử,địa lí… của dân tộc Việt Nam.

Những vần thơ đầu tiên trong đoạn trích “ Đất Nước” đã xây dựng tư tưởng Đất Nước của nhân dân bằng chất liệu văn học Việt Nam ta:

“Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi
Đất Nước có trong những cái “ngày xửa ngày xưa...” mẹ thường hay kể
Đất Nước bắt đầu với miếng trầu bây giờ bà ăn
Đất Nước lớn lên khi dân mình biết trồng tre mà đánh giặc”

Bắt đầu với đại từ “ta” người đọc có thể hiểu theo nghĩa hẹp chính là tác giả Nguyễn Khoa Điềm, nhưng cũng có thể hiểu theo nghĩa rộng là người Việt Nam. Từ “ Đất Nước” được tác giả viết hoa như ẩn chứa sự trân trọng của chính tác giả về đất nước. Cùng với cụm từ “ đã có rồi” như là lời khẳng định ẩn chứa niềm tự hào mãnh liệt về lịch sử bốn nghìn năm dựng nước và giữ nước hay là về nguồn gốc lâu đời của dân tộc ta. Chắc hẳn với bao thế hệ người Việt Nam đã quá quen thuộc với cụm từ“ ngày xửa ngày xưa” đó là mở đầu quen thuộc của truyện cổ tích mà các bà mẹ thường hay kể cho con mình nghe. Đó là những câu chuyện dân gian như Tấm Cám, Thạch Sanh, Sọ Dừa… Thông qua các câu chuyện mẹ hay kể, người xưa muốn thể hiện mơ ước hạnh phúc, hay là đạo lí “ Ở hiền gặp lành, gieo gió gặp bão”. Hình ảnh “miếng trầu” gợi cho ta nhớ đến “ Sự tích Trầu cau”. Đây là một câu chuyện đề cao lối sống tình nghĩa vợ chồng thủy chung son sắt hay tình anh em keo sơn gắn bó trong gia đình. Từ đó có lẽ hình thành nên thói quen trong giao tiếp của người Việt Nam xưa “Miếng trầu là đầu câu chuyện” thay vì một miếng bánh hay một tách trà như thời nay. Tác giả gọi nhân dân là “ dân mình” cho thấy một cách gọi thân thương, trìu mến. Hình ảnh “ trồng tre mà đánh giặc” làm cho người đọc liên tưởng đến “Truyền thuyết Thánh Gióng”. Đây là một truyện đề cao tinh thần yêu nước nồng nàn, chiến đấu hết mình, hi sinh anh dũng vì độc lập ta. Hình ảnh “cây tre” là hình ảnh thân thuộc, gần gũi đối với nhân dân ta. Cây tre đã và đang gắn liền với đời sống, tình cảm của người Việt Nam. Tóm lại, tất cả những câu thơ trên đã khẳng định nguồn gốc lịch sử lâu đời của Đất Nước. Nguyễn Khoa Điềm cảm nhận được đất nước rất gần gũi, hiện diện trong cuộc sống sinh hoạt đời thường, trong nếp văn hóa có tính truyền thống của người Việt Nam. Đồng thời tác giả cũng cảm nhận đất nước được hình thành từ phong tục tập quán, lối sống đậm đà tình nghĩa của người Việt Nam. Và thông qua đó tác giả thể hiện sự tự hào về những truyền thống giữ nước hào hùng của dân tộc ta.

Bên cạnh việc tác giả sử dụng chất liệu văn học, tư tưởng Đất Nước của nhân dân mà còn khắc họa thông qua văn hóa nhân gian:

“Tóc mẹ thì bới sau đầu
Cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối mặn
Cái kèo, cái cột thành tên
Hạt gạo phải một nắng hai sương xay, giã, giần, sàng
Đất Nước có từ ngày đó...”

Cụm từ “ bới sau đầu” vẽ ra cho người đọc dễ hình dung hình ảnh người phụ nữ Việt Nam có thói quen búi tóc sau đầu để tiện cho việc chăm lo gia đình chu toàn. Đó là vẻ đẹp giản dị của người phụ nữ Việt Nam. Đất Nước gắn với hình ảnh “ gừng cay muối mặn” những gia vị hàng ngày rất quen thuộc nhưng cũng là lối sống tình nghĩa thủy chung của con người. Bên cạnh đó, người đọc được gợi nhớ đến câu ca dao quen thuộc:

“ Tay bưng chén muối đĩa gừng
Gừng cay muối mặn xin đừng quên nhau
Tay bưng đĩa muối sàng rau,
Căn duyên ông trời định, bỏ nhau sao đành.”

Câu ca dao nêu lên lối sống đậm đà tình nghĩa vợ chồng dành cho nhau. Tình yêu cha mẹ mãi mãi mặn nồng như chính chân lý tự nhiên gừng thì cay, muối thì mặn. Cùng với biện pháp liệt kê “ cái kèo”, “cái cột” đã gợi nhớ những sự vật gần gũi giúp xây dựng nên một mái ấm gia đình. Truyền thống lao động vất vả, cần cù được tác giả thể hệ qua hình ảnh “ hạt gạo” kết hợp với thành ngữ “ một nắng hai sương” đó là lao động sản xuất chính của dân tộc ta. Với liệt kê “ xay, giã, giần, sàng” như cho chúng ta thấy các công đoạn mà con người lao động phải chăm chỉ, cần cù, chịu thương chịu khó, để tạo ra lương thực nuôi dưỡng sự sống cho con người. Cụm từ “ ngày đó” chỉ thời gian không xác định rõ ràng, cho thấy trong tiềm thức của tác giác đất nước đã có tự bao giờ nhưng chắc chắn ngày đó là ngày ta có truyền thống, có phong tục tập quán, có văn hóa. Dấu “…” cuối câu là giây phút lắng đọng, ngừng lại để người đọc suy nghĩ, mở ra những vẻ đẹp khác nữa của Đất Nước ở đoạn sau. Như vậy, qua năm câu trên tác giả đã cho thấy hình ảnh đất nước gắn liền với tình cảm sâu nặng của người dân Việt Nam. Và Đất Nước rất gần gũi thân thương, gắn liền với cuộc sống sinh hoạt, tình cảm, chiến đấu.

Đoạn thơ “ Đất Nước” là những cảm nhận, định nghĩa độc đáo, mới mẻ về Đất Nước. Đất Nước gắn liền với quá khứ lâu đời, với truyền thống văn hóa dân tộc, Đất Nước hiện diện và hình thành từ đời sống sinh hoạt, tình cảm, lao động, chiến đấu của nhân dân. Đoạn thơ được tác giả viết theo thể thơ tự do, mạch cảm xúc phóng khoáng. Ngôn ngữ thơ bình dị, mộc mạc, đậm đà tính dân tộc. Từ “ Đất Nước” viết hoa, được tác giả lặp đi lặp lại nhiều lần trong đoạn thơ đã làm tăng giá trị thẩm mỹ, sự thiêng liêng cao cả cho cả đoạn thơ. Tác giả đã vận dụng thành công chất liệu văn hóa, văn học dân gian phong phú, tạo nên một thế giới nghệ thuật vừa gần gũi thân thuộc. Bút pháp trữ tình và chính luận kết hợp hài hòa cho việc cảm nhận về Đất Nước vừa xúc động, vừa có chiều sâu suy tưởng. Giọng thơ tha thiết, trang nghiêm, nhịp điệu linh hoạt. Đoạn trích đậm màu sắc sử thi và cảm hứng lãng mạn, có tính nhân dân sâu sắc. Bài thơ mang phong cách sáng tác của tác giả. Tất cả cho thấy tác giả có những cảm nhận về Đất Nước rất độc đáo.

Tóm lại, tính chính luận đã làm sáng đẹp chất trí tuệ hài hòa với chất trữ tình đậm đà. Đoạn thơ để ta thêm yêu và tự hào về Đất Nước Việt Nam bốn nghìn năm lịch sử. Qua đó, ta có thể thấy, dù ở lĩnh vực địa lý, lịch sử hay văn hóa… thì Đất Nước này cũng là của nhân dân, do nhân dân bảo vệ, gìn giữ và phát triển muôn đời.