Radio Swammerdam

Van bewondering naar onbehagen - Marcel van den Haak over de morele oordelen rondom kunst

Sun, 19 Apr 2026 13:32:57 GMT

Mag je iets mooi vinden wat eigenlijk niet deugt? We kijken steeds meer met een morele blik naar kunst. Bevat een werk bijvoorbeeld racistische of vrouwonvriendelijke stereotypen, dan klinkt direct de vraag of we dit wel moeten tolereren. Maar wat nou als het werk ook héél mooi is, wat krijgt dan voorrang: esthetische, of morele oordelen?

Deze morele blik op kunst is vrij nieuw, ziet dr. Marcel van den Haak. Presentator Sita Bouman en co=presentator Tabe Bakker spreken met de cultuur-socioloog en docent bij de Universiteit van Amsterdam over de ontwikkeling van morele kritiek op kunst.

Kan je de kunst scheiden van de kunstenaar? Is er echt iets aan het verschuiven is in hoe we naar kunst kijken, of is dit iets tijdelijks? Kunstenaars verdedigen zichzelf steeds met het idee van artistieke vrijheid, maar is dat argument nog wel houdbaar?

Radio Swammerdam - 19/04/2026

Gast: dr. Marcel van den Haak
Presentatie: Sita Bouman
Co-presentatie: Tabe Bakker
Techniek: Sam Simons

----------

Radio Swammerdam is hét wekelijkse radioprogramma over Amsterdamse wetenschap sinds 2 mei 2010. Onze redactie bestaat uit Amsterdamse studenten of net afgestudeerden met een passie voor onderzoek en journalistiek. In onze knusse studio in Pakhuis de Zwijger schuiven wetenschappers aan om hun onderzoek uitgebreid en toegankelijk toe te lichten. Het gesprek is iedere zondagochtend van 11:00 tot 12:00 te horen op Radio Salto. Daarna zijn we terug te beluisteren als podcast op Spotify, Apple Podcasts, Pocket Casts of een ander podcast platform.

Voor vragen, complimenten, opmerkingen, of andere vormen van contact zijn we te bereiken op: redactie@radioswammerdam.nl.

De redactie van seizoen 2025-2026 bestaat uit Tabe Bakker, Momo Schaap, Sam Simons, Max Waterreus en Eva van der Zee.

Landlopers en struikrovers - Janna Coomans over diefstal in de Middeleeuwen

Sun, 05 Apr 2026 13:57:42 GMT

Wat kunnen dievenbekentenissen ons vertellen over het dagelijks leven in de Middeleeuwen?

Historica Janna Coomans dook in onderbelichte stadsarchieven en vond honderden bekentenissen van 15e- en 16e-eeuwse dieven. Verhalen van kleine scharrelaars, landlopers en vreemdelingen, die hun kostje bij elkaar stalen. Hun bekentenissen werpen licht op een wereld die we nauwelijks kenden: die van de onderste helft van de middeleeuwse samenleving.

Sam Simons en Momo Schaap spraken universitair docent Janna Coomans, van de Universiteit Utrecht over diefstal en precariteit in de Middeleeuwen. Met een column van Hannah van Buchem.

Radio Swammerdam - Landlopers en struikrovers - Janna Coomans over diefstal in de Middeleeuwen - 5 april 2026

Gast: Janna Coomans
Presentatie: Sam Simons
Co-presentatie: Momo Schaap
Column: Hannah van Buchem
Techniek: Sita Bouman

Voor vragen, complimenten, opmerkingen, of andere vormen van contact zijn we te bereiken op: redactie@radioswammerdam.nl.

De redactie van seizoen 2025-2026 bestaat uit Tabe Bakker, Momo Schaap, Sam Simons, Max Waterreus, Bruno Beeke, Sita Bouman en Eva van der Zee.

Iran in de twintigste eeuw - Peyman Jafari over de lange voorgeschiedenis van de Iranoorlog

Sun, 22 Mar 2026 10:55:29 GMT

Meer dan honderd jaar geschiedenis bracht ons tot dit punt.

Het was drie weken geleden dat de Verenigde Staten en Israël het vuur openden in een conflict dat sindsdien Iran en heel de omliggende Arabische wereld heeft opgeslokt. Het effectief afsluiten van kritieke handelsroutes en de bombardementen van energie-infrastructuur heeft gevolgen die langdurig voelbaar zullen zijn in grote delen van de wereld.

Binnen Iran is het menselijk lijden direct. Raketten eisen vele slachtoffers onder een bevolking, überhaupt al murw geslagen in een jarenlange interne strijd tegen onderdrukking.

Maar de nationale en mondiale verhoudingen hier zijn moeilijk te bevatten zonder de lange geschiedenis in acht te nemen die tot dit punt heeft geleid. In deze uitzending van Radio Swammerdam, honderd jaar omwentelingen, buitenlandse bemoeienis en binnenlands verzet: Iran in de twintigste eeuw.

Momo Schaap spreekt met Peyman Jafari, universitair docent en onderzoeker gespecialiseerd in de moderne geschiedenis van Iran, het land dat hij op jonge leeftijd moest ontvluchten. Jafari doceerde aan de Universiteit van Amsterdam, later aan Princeton en inmiddels aan de William & Mary universiteit in Virginia van waaruit wij hem spreken.

Radio Swammerdam - Iran in de twintigste eeuw - 22 maart 2026

Gast: Peyman Jafari
Presentatie: Momo Schaap
Techniek: Eva van der Zee

Voor vragen, complimenten, opmerkingen, of andere vormen van contact zijn we te bereiken op: redactie@radioswammerdam.nl.

De redactie van seizoen 2025-2026 bestaat uit Tabe Bakker, Momo Schaap, Sam Simons, Max Waterreus, Bruno Beeke, Sita Bouman en Eva van der Zee.

Radio Oranje - Vincent Kuitenbrouwer over de media-oorlog

Mon, 16 Mar 2026 14:12:25 GMT

Juicy mediafitties in de Tweede Wereldoorlog? Het gebeurde op Radio Oranje. Het programma nam regelmatig de genazificeerde Hilversumse radio op de hak. En vice versa. Heen en weer klonk cabaret, columns en ongezouten meningen over elkaars programma.

Te gast is historicus dr. Vincent Kuitenbrouwer (UvA) die wat voorbeelden van deze mediaoorlog heeft meegenomen. Vincent neemt ons mee door de geschiedenis van de oorlogszenders. Ook legt hij ons zijn genuanceerde beeld van oorlogspropaganda voor: dat is geen ‘top down’ hersenspoeling, maar een ingewikkeld op-elkaar-reageren. Dat is nu beter vastgesteld door Vincent dankzij de digitalisatie van de radiotranscripten. De radiozenders typten namelijk met elkaars uitzendingen mee, dat is een stuk beter bewaard dan de uitzendingen zelf.

De uitzending werd weer van kleur voorzien door de mooie column van Brechtje Hartong van Ark.

Radio Swammerdam - Radio Oranje, met Vincent Kuitenbrouwer - 15 maart 2026

Gast: Vincent Kuitenbrouwer
Presentatie: Tabe Bakker
Co-presentatie: Momo Schaap
Column: Brechtje Hartong van Ark
Techniek: Sam Simons

Voor vragen, complimenten, opmerkingen, of andere vormen van contact zijn we te bereiken op: redactie@radioswammerdam.nl.

De redactie van seizoen 2025-2026 bestaat uit Tabe Bakker, Momo Schaap, Sam Simons, Max Waterreus, Bruno Beeke, Sita Bouman en Eva van der Zee.

De Etrusken - Eline Verburg over de Etrusken in nationale musea en het grote verhaal van onze beschaving

Sun, 08 Mar 2026 17:47:09 GMT

Het verhaal van de Etrusken is altijd door anderen verteld.

Het volk, dat in het eerste millennium v.Chr. in het huidige Toscane woonde en waarvan nauwelijks schriftelijke bronnen zijn overgeleverd, is al sinds de oudheid een onderwerp van fascinatie, maar ook een canvas waarop iedereen die dat wil zijn eigen vooroordelen kan projecteren.

In deze uitzending dalen we af in de geschiedenis voor een uitstapje naar de grote, nationale musea van de negentiende eeuw om te kijken hoe ze dat in hun tijd deden, kijken naar de Etrusken, om te zien wat voor verrassende plek dit volk mocht innemen in het grote verhaal van de beschaving.

Momo Schaap gaat in gesprek met archeoloog Eline Verburg, als promovendus verbonden aan de Universiteit van Amsterdam, over het uitgebreide archiefonderzoek dat zij in het British Museum, het Rijksmuseum van Oudheden, het Altes Museum en het Louvre deed naar de oorsprong van hun Etruskische collecties. De tweede presentator was Eva van der Zee.

Met een column van Hannah Jansen.

Radio Swammerdam - De Etrusken - 8 maart 2026

Gast: Eline Verburg
Presentatie: Momo Schaap
Co-presentatie: Eva van der Zee
Column: Hannah Jansen
Techniek: Tabe Bakker

Voor vragen, complimenten, opmerkingen, of andere vormen van contact zijn we te bereiken op: redactie@radioswammerdam.nl.

De redactie van seizoen 2025-2026 bestaat uit Tabe Bakker, Momo Schaap, Sam Simons, Max Waterreus, Bruno Beeke, Sita Bouman en Eva van der Zee.

De stille breuk – Over osteoporotische bekkenfracturen met dr. Daphne van Embden

Sun, 01 Mar 2026 16:06:22 GMT

Presentator Eva van der Zee en co-presentator Tabe Bakker spreken met dr. Daphne van Embden, traumachirurg bij Amsterdam UMC, over osteoporotische bekkenfracturen en het PELVIC-onderzoek dat probeert meer structuur te brengen in de zorg voor deze kwetsbare patiëntengroep.

Wat zegt het eigenlijk dat een breuk na een simpele val zo’n grote impact kan hebben en toch relatief onzichtbaar blijft? Wat vertelt dat over hoe wij naar ouderdom kijken, over wat we als “ernstig” beschouwen, en over hoe ons zorgstelsel is ingericht in een tijd van vergrijzing? En zijn we wel voorbereid op een toekomst waarin fragiliteitsfracturen alleen maar vaker zullen voorkomen?

Zorgen uit de Zorg - met Xander Koolman en Mariska Koster

Tue, 24 Feb 2026 18:56:51 GMT

Waarom zijn medicijnen soms zo onbetaalbaar, en dan weer zo goedkoop als een suikerklontje? En wat komt allemaal aan ethiek voorbij als de zorg schaars wordt? In deze aflevering nemen we je mee door de reis die een medicijn moet afleggen, van investering tot apotheker, en wie het dan allemaal tegenkomt. Farmaceuten, de overheid, patiëntenbelangen, allen hebben iets te zeggen over het goedje. En dat gaat niet zonder dilemma’s. Hoeveel mag een medicijn kosten, wie moet er betalen? De reis van een medicijn blijkt niet zonder ethische valkuilen.

We bespreken de dilemma’s uit de zorgeconomie met onze twee gasten, een econoom en een arts. Samen onderzoeken zij het terrein van de geneesmiddelenmarkt en gaven daar in 2025 een cursus over. Te gast: Xander Koolman, gezondheidseconoom aan de VU en Mariska Koster, eveneens onderzoeker aan de VU.

Tabe Bakker vraagt ze naar de beschikbaarheid van zorg, de opzet en noodzaak van de cursus en hoe ze kijken naar systeemverandering. Ook deze gesprekken zijn niet gespeend van ethiek. Dat was ook te verwachten, met zo’n gastcolumnist. Die kwam namelijk van ethicus dr. Marijn Sax, verbonden aan de UvA.

Radio Swammerdam - Zorgen uit de zorg - 22 februari 2026

Gast: Xander Koolman en Mariska Koster
Presentatie: Tabe Bakker
Co-presentatie: Sam Simons
Column: dr. Marijn Sax
Techniek: Momo Schaap

Voor vragen, complimenten, opmerkingen, of andere vormen van contact zijn we te bereiken op: redactie@radioswammerdam.nl.

De redactie van seizoen 2025-2026 bestaat uit Tabe Bakker, Momo Schaap, Sam Simons, Max Waterreus, Bruno Beeke, Sita Bouman en Eva van der Zee.

Mottenseks - Astrid Groot over geur en evolutie

Sun, 15 Feb 2026 11:59:47 GMT

Hoe belangrijk is geur voor seks… bij motten?

Geur lijkt iets onbelangrijks, maar is in de natuur van levensbelang. Dieren vinden voedsel, partners en zelfs hun leefgebied via geur. In dit gesprek duiken we in de rol van geur in evolutie met onder andere van windtunnels, mottenseks en onaantrekkelijke vrouwtjes.

Max Waterreus spreekt met evolutie- en populatiebioloog Astrid Groot (verbonden aan het IBED), samen met co-presentator Eva van der Zee.

Radio Swammerdam - Mottenseks - Astrid Groot over geur en evolutie op 15 februari 2025

Gast: Astrid Groot
Presentatie: Max Waterreus
Co-presentatie: Eva van der Zee
Techniek: Momo Schaap

Voor vragen, complimenten, opmerkingen, of andere vormen van contact zijn we te bereiken op: redactie@radioswammerdam.nl.

De redactie van seizoen 2025-2026 bestaat uit Tabe Bakker, Momo Schaap, Sam Simons, Max Waterreus en Eva van der Zee.

Open Source Investigations: Lonneke van der Velden over informatievergaring in conflictgebieden

Sun, 08 Feb 2026 20:38:23 GMT

Open Source Investigations spelen een bepalende rol in de informatie-oorlogen die er woeden rondom internationale conflicten. Maar wie zijn de mensen, en verhalen achter die ‘publieke data’?

In deze uitzending is onze gast Lonneke van der Velden. Zij is docent en onderzoeker in Global Digital Cultures aan de Universiteit van Amsterdam. Presentator Sam Simons interviewt haar samen met Momo Schaap over het fenomeen ‘Open Source Investigations’. Duidelijk wordt dat het romantische beeld van de internetspeurders niet volledig is. Want getuige zijn is geen keuze voor wie zelf in oorlogsgebied leeft.

Radio Swammerdam - Open Source Investigations: Lonneke van der Velden over informatievergaring in conflictgebieden - 8 februari 2026

Gast: Lonneke van der Velden
Presentatie: Sam Simons
Co-presentatie: Momo Schaap
Column: Thomas Misset
Techniek: Eva van der Zee

Voor vragen, complimenten, opmerkingen, of andere vormen van contact zijn we te bereiken op: redactie@radioswammerdam.nl.

De redactie van seizoen 2025-2026 bestaat uit Tabe Bakker, Momo Schaap, Sam Simons, Max Waterreus en Eva van der Zee.

De Kriterionmeisjes - Anna Eva Boogaard over een ernstig onderbelichte verzetsgeschiedenis

Sun, 01 Feb 2026 15:10:32 GMT

In november ‘45, zes maanden na de bevrijding, wordt de Amsterdamse bioscoop Kriterion feestelijk geopend met een bijzonder publiek. Alle werknemers zijn student en hebben de oorlog doorgebracht in het verzet, in een kamp, of allebei.

Momo Schaap spreekt met Anna Eva Boogaard, die specifiek onderzoek deed naar het verzetswerk van vrouwen – of ‘meisjes’ – die op die avond aanwezig waren. Hun verhalen zijn een belangrijke aanvulling op het overheersende beeld van de verzetsstrijder.

Anna Eva Boogaard doceert moderne geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Eind vorig jaar verscheen over dit onderzoek haar boek ‘De Kriterionmeisjes’ bij de Arbeiderspers.

Met een column van Hannah van Buchem

Radio Swammerdam - De Kriterionmeisjes - 1 februari 2026

Gast: Anna Eva Boogaard
Presentatie: Momo Schaap
Columnist: Hannah van Buchem
Co-presentatie: Max Waterreus
Techniek: Tabe Bakker

Voor vragen, complimenten, opmerkingen, of andere vormen van contact zijn we te bereiken op: redactie@radioswammerdam.nl.

De redactie van seizoen 2025-2026 bestaat uit Tabe Bakker, Momo Schaap, Sam Simons, Max Waterreus en Eva van der Zee.

Zwijgen als recht — en als risico met Tessa van der Rijst

Sun, 25 Jan 2026 21:37:49 GMT

Zwijgen is een recht. Maar wat als stilte toch iets lijkt te zeggen? In deze aflevering van Radio Swammerdam gaan Eva van der Zee en co-host Tabe Bakker in gesprek met strafrechtjurist Tessa van der Rijst (VU Amsterdam) over het zwijgrecht en de spanning tussen juridische theorie en rechterlijke praktijk. Hoewel zwijgen geen bewijsmiddel is, kan het in de bewijswaardering en rechterlijke overtuiging wél een rol spelen, met name in zaken waarin verklaringen ontbreken. Wat betekent dat voor de rechtsstaat, en voor het uitgangspunt dat iedereen onschuldig is tot het tegendeel is bewezen? Tussendoor klinkt een column van Brechtje Hartong van Ark, die reflecteert op stilte en de betekenis van niet-spreken. Een aflevering over recht, intuïtie en de vraag wat zwijgen ons eigenlijk vertelt.

Kattenmensen en mensenkatten - Maarten Reesink over kat-mensrelaties

Sun, 18 Jan 2026 15:06:55 GMT

Zijn katten nu werkelijk zo onaangepast als we soms denken? Of zijn katten veel slimmer in communiceren met ons mensen dan we al die tijd dachten?

In deze uitzending gaat het over kattenmensen en mensenkatten. We denken soms weleens dat de kat een onverschillig dier is dat zich het liefst door niemand laat verstoren. In deze uitzending blijkt dat de wetenschap zich lange tijd in dit beestje heeft vergist. Onderzoek naar de relatie tussen katten en mensen laat zien dat er zelfs sprake is van een heuse kattencultuur, en misschien zelfs taal.

Sam Simons sprak met dier-mens-wetenschapper Maarten Reesink, verbonden aan de afdeling Media Studies van de Universiteit van Amsterdam en het Centrum voor DierMens Studies. Naar aanleiding van zijn boek Planeet Poes (Uitgeverij Noordboek).

In deze uitzending hoor je wat het kan opleveren als we dieren gaan onderzoeken als individuen, en we de biologische bril even afzetten.

Radio Swammerdam - 18 januari 2026

Gast: Maarten Reesink
Presentatie: Sam Simons
Co-presentatie: Momo Schaap
Techniek: Eva van der Zee

Voor vragen, complimenten, opmerkingen, of andere vormen van contact zijn we te bereiken op: redactie@radioswammerdam.nl.

De redactie van seizoen 2025-2026 bestaat uit Tabe Bakker, Momo Schaap, Sam Simons, Max Waterreus en Eva van der Zee.

Uitgaan in de Oorlog - Merel Meijer over het nachtleven in bezet Amsterdam

Tue, 13 Jan 2026 11:41:28 GMT

In de jaren '20 en '30 bloeit het Amsterdamse nachtleven op. Naar het theater, cabaret, een film of zelfs dansen op jazz: niemand hoeft zich 's avonds meer te vervelen. Wanneer de Tweede Wereldoorlog uitbreekt, houdt iedereen z'n adem in, maar niet voor lang.

Momo Schaap spreekt met historica Merel Meijer, die in haar promotieonderzoek de uitgaanscultuur in Amsterdam onder de Duitse bezetting beschouwt. In deze uitzending vertelt ze over de opgelegde controle en uitsluiting van bovenaf, maar ook over wat er tussen de regels door nog steeds mogelijk bleef en hoe het kon dat bioscoopbezoek recordhoogtes bereikten die nooit meer zijn geëvenaard.

Radio Swammerdam - 11 januari 2026

•⁠ ⁠Gast: Merel Meijer

•⁠ ⁠Presentatie: Momo Schaap

•⁠ ⁠Co-presentatie: Sam Simons

•⁠ ⁠Techniek: Tabe Bakker

•⁠ ⁠Column: Hannah Jansen

----------

Radio Swammerdam is hét wekelijkse radioprogramma over Amsterdamse wetenschap sinds 2 mei 2010. Onze redactie bestaat uit Amsterdamse studenten of net afgestudeerden met een passie voor onderzoek en journalistiek. In onze knusse studio in Pakhuis de Zwijger schuiven wetenschappers aan om hun onderzoek uitgebreid en toegankelijk toe te lichten. Het gesprek kun je elke zondag tussen 11:00 en 12:00 uur luisteren via RadioSalto. Of je luistert terug als podcast opSpotify, iTunes of een ander podcast platform.

Voor vragen, complimenten, opmerkingen, of andere vormen van contact zijn we te bereiken op: redactie@radioswammerdam.nl.

De redactie van seizoen 2025-2026 bestaat uit Tabe Bakker, Momo Schaap, Sam Simons, Max Waterreus en Eva van der Zee.

Superdiversiteit - Frans Lelie over samenleving van minderheden

Sun, 28 Dec 2025 11:51:00 GMT

Hoe leef je samen in een stad waar niemand meer de meerderheid vormt? Die vraag staat centraal in het boek Samenleving van minderheden van Frans Lelie en Maurice Crul. Op basis van jarenlang onderzoek laten zij zien dat onze steden superdivers zijn geworden: mensen zonder migratieachtergrond zijn niet langer de vanzelfsprekende norm, en de groep van minderheden is samen juist de meerderheid.

In deze aflevering spreekt Max Waterreus met Frans Lelie over wat die verschuiving betekent voor hoe we naar integratie, samenleven en gelijkwaardigheid kijken. Waarom schiet het klassieke integratiedenken tekort? En welke nieuwe manieren van denken hebben we nodig om samen stad te zijn?

Radio Swammerdam - 28 december 2025

Gast: Frans Lelie
Presentatie: Max Waterreus
Co-presentatie: Tabe Bakker----------

Radio Swammerdam is hét wekelijkse radioprogramma over Amsterdamse wetenschap sinds 2 mei 2010. Onze redactie bestaat uit Amsterdamse studenten of net afgestudeerden met een passie voor onderzoek en journalistiek. In onze knusse studio in Pakhuis de Zwijger schuiven wetenschappers aan om hun onderzoek uitgebreid en toegankelijk toe te lichten. Het gesprek kun je elke zondag tussen 11:00 en 12:00 uur luisteren via RadioSalto. Of je luistert terug als podcast op Spotify, iTunes of een ander podcast platform.

Voor vragen, complimenten, opmerkingen, of andere vormen van contact zijn we te bereiken op: redactie@radioswammerdam.nl.

De redactie van seizoen 2025-2026 bestaat uit Tabe Bakker, Momo Schaap, Sam Simons, Max Waterreus en Eva van der Zee.

Dierkunde in de Dierentuin - Swammerdam Artisspecial

Sun, 14 Dec 2025 11:58:09 GMT

🐟 Hoe ontsnapt een langzame vis aan een snel roofdier?

🐘 Wat maakt olifanten zo slim?

🐵 En hoe leren chimpansees wat ze kunnen eten?

Artis hostte dit jaar een groot dierkundig congres, ZOOlogy 2025, en Swammerdam was er bij.

We spraken drie onderzoekers in het gierkwartier en twee op de postervloer.

Met uw hosts, Tabe en Momo.

Radio Swammerdam - 14 december 2025

Gasten: Lars Koopmans; dr. Lucy Bates; Lotte Koot; Karlijn Gielen en Jasper Oskam
Presentatie: Tabe Bakker, Momo Schaap
Co-presentatie: Sam Simons, Max Waterreus
Techniek: Momo Schaap

----------

Radio Swammerdam is hét wekelijkse radioprogramma over Amsterdamse wetenschap sinds 2 mei 2010. Onze redactie bestaat uit Amsterdamse studenten of net afgestudeerden met een passie voor onderzoek en journalistiek. In onze knusse studio in Pakhuis de Zwijger schuiven wetenschappers aan om hun onderzoek uitgebreid en toegankelijk toe te lichten. Het gesprek kun je elke zondag tussen 11:00 en 12:00 uur luisteren via RadioSalto. Of je luistert terug als podcast op Spotify, iTunes of een ander podcast platform.

Voor vragen, complimenten, opmerkingen, of andere vormen van contact zijn we te bereiken op: redactie@radioswammerdam.nl.

De redactie van seizoen 2025-2026 bestaat uit Tabe Bakker, Momo Schaap, Sam Simons, Max Waterreus en Eva van der Zee.

Hoe klink je normaal? De stem in de 19e eeuw. Met Josephine Hoegaerts

Fri, 05 Dec 2025 12:45:17 GMT

Een ‘goede stem’ heb je niet zomaar, je moet je aan een heleboel ongeschreven regels houden. Wil je bijvoorbeeld rationeel overkomen? Praat dan iets monotoner. Deze en meer huidige standaarden zijn voor een groot deel overgeleverd uit de 19e eeuw.

Hoe klonken mensen tweehonderd jaar geleden, lang voor de uitvinding van de microfoon? We hebben geen geluiden, maar wel allerlei boekjes over spraakoefeningen en ‘stemziektes’. Aan de hand van zulk materiaal traceert hoogleraar Josephine Hoegaerts de sociale geschiedenis van de stem.

Redacteur Tabe Bakker ging met Josephine in gesprek over haar boek, Speaking, Stammering, Singing, Shouting, en ontdekte de blinde vlek die de geschiedschrijving heeft voor ons stemgeluid.

Radio Swammerdam - 30 november 2025

Gast: Josephine Hoegaerts
Presentatie: Tabe Bakker
Co-presentatie: Eva van der Zee
Techniek: Sam Simons en Max Waterreus

----------

Radio Swammerdam is hét wekelijkse radioprogramma over Amsterdamse wetenschap sinds 2 mei 2010. Onze redactie bestaat uit Amsterdamse studenten of net afgestudeerden met een passie voor onderzoek en journalistiek. In onze knusse studio in Pakhuis de Zwijger schuiven wetenschappers aan om hun onderzoek uitgebreid en toegankelijk toe te lichten. Het gesprek kun je elke zondag tussen 11:00 en 12:00 uur luisteren via RadioSalto. Of je luistert terug als podcast op Spotify, iTunes of een ander podcast platform.

Voor vragen, complimenten, opmerkingen, of andere vormen van contact zijn we te bereiken op: redactie@radioswammerdam.nl.

De redactie van seizoen 2025-2026 bestaat uit Tabe Bakker, Momo Schaap, Sam Simons, Max Waterreus en Eva van der Zee.

De binnenstad - Over-toerisme en het haperende hart van stad met Fenne Pinkster

Tue, 11 Nov 2025 16:36:25 GMT

Waarom voelen Amsterdammers zich niet meer welkom in hun eigen binnenstad? Die vraag stelt stedelijk geograaf Fenne Pinkster, auteur van het essay Het Haperende Hart van de Stad. Daarin vertellen bewoners over hun ervaringen met het centrum; een plek die ooit van iedereen leek, maar steeds meer in de greep komt van toerisme, gentrificatie en commerciële druk. In deze aflevering gaat Max Waterreus met haar in gesprek over wat er verloren gaat als de stad vooral draait om bezoekers. Ook schuift Jasper van Dijk aan, van Stichting Amsterdam Heeft een Keuze, die de gemeente voor de rechter daagt omdat het toeristenplafond niet wordt gehandhaafd. Maar zijn die aantallen wel het echte probleem? En wat kunnen we doen om het hart van Amsterdam weer kloppend te maken, voor Amsterdammers zelf? Samen met tweede presentator Momo Schaap onderzoeken we hoe de binnenstad weer een plek kan worden waar bewoners zich thuis voelen.

Ongekend Talent - Vrouwen van de Amsterdamse School met Loulou Kokkedee

Tue, 04 Nov 2025 15:21:16 GMT

Vooruitstrevend in het ene opzicht, maar niet het andere: De Amsterdamse School was een eigenzinnige architectuurstroming waarin alle vormen van kunst en nijverheid samenkwamen. In de roerige jaren ’10 was er weliswaar oog voor de arbeider, maar het werk van vrouwen bleef onderbelicht. Momo Schaap spreekt met Loulou Kokkedee, curator van Museum Het Schip, die voor de tentoonstelling Ongekend Talent de archieven indook op zoek naar de vrouwen van de Amsterdamse School – en toen die archieven ontoereikend bleken, zocht ze verder. Met een column van Hannah Jansen. Tweede presentator: Tabe Bakker. Techniek: Max Waterreus.

Apen met touchscreens - Wat kunnen we leren van dierentuindieren? Met Karline Janmaat en Max Boot

Tue, 21 Oct 2025 13:23:08 GMT

Hoe leren apen naar voedsel zoeken? Die vraag stelt prof. Karline Janmaat, hoogleraar cognitieve gedragsecologie. Normaal bestudeer je daarvoor apen in het wild, maar Karline doet dit ook in Artis! Hoe moet je voedselzoek-gedrag in de dierentuin onderzoeken, waar apen niet naar eten hoeven te zoeken? Antwoord: met een virtueel bos. In deze aflevering bespreken Karline Janmaat en Max Boot de resultaten van hun onderzoek met touchscreens en voedselpuzzels, wat de apen daar zelf van vonden, en staan we stil bij het ZOOlogy congres in Artis eind december.

De Recap Aflevering! - Een terugblik op vorig seizoen

Wed, 08 Oct 2025 13:20:47 GMT

We namen een paar van onze favoriete fragmenten mee van het vorige seizoen. Luister gezellig mee met onze Recap Aflevering! Een aflevering door Momo Schaap, Max Waterreus en Tabe Bakker. Met dank aan Pakhuis de Zwijger en Radio SALTO.

De Reaksie over de Sluiting van Het PCHoofthuis - Swammerdam Special

Tue, 08 Jul 2025 13:20:54 GMT

Alle studieplekken van de UvA worden op een paar plekken geclusterd, is dat wel zo verstandig? Luister onze Swammerdam Special: nu eens niet een wetenschapper maar studenten aan het woord. Actiegroep @dereaksie maakt zich ernstig zorgen om dit clusterbeleid van de UvA. Ze organiseerden een begrafenis voor de recent gesloten bibliotheek in het PCHoofthuis en maken zich hard voor een gezonde relatie tussen student, universiteit en stad: ‘Als je elkaar tegenkomt gaat het bruisen, dan leeft het.’ Zie ook dereaksie.nl Een uitzending van Tabe Bakker, met dank aan De Reaksie

Oudheidkunde - Hoax en hype ondermijnen een vakgebied, met Jona Lendering

Sun, 22 Jun 2025 13:42:38 GMT

Wat gebeurt er als classici, archeologen en historici elkaars werk niet meer begrijpen? Schrijver en blogger Jona Lendering schetst de crisis waarin de oudheidkunde zich bevindt aan de hand van een serie dwalingen en hypes. Journalisten maakten er een potje van, maar ook wetenschappers zelf zijn medeplichtig. Momo Schaap spreekt met Lendering, die al veertien jaar over oudheidkunde bericht op zijn blog Mainzer Beobachter. Voor het boek 'Oudheidkunde is een wetenschap' sprak hij met veertig Nederlandse en Belgische wetenschappers over hun vakgebied. Tweede presentator: Max Waterreus. Techniek door Emerence Kapteijn.

De stad en de auto – Op weg naar de autovrije mens?

Thu, 05 Jun 2025 11:10:46 GMT

In deze aflevering van Radio Swammerdam spreken we met planoloog Martin van der Maas over zijn essay "De stad en de auto – Een duurzame toekomst met blijvende bebouwing." Hoe kunnen onze steden toekomstbestendig blijven terwijl de auto een steeds grotere rol speelt? Martin deelt zijn inzichten over duurzame stadsontwikkeling, mobiliteit en het bewaren van het karakter van onze leefomgeving. Luister mee en ontdek hoe wij samen kunnen bouwen aan slimme, leefbare steden voor morgen!

Gezondheidscommunicatie - Julia van Weert en Saar Mollen over de invloed van nieuwe technologie op hun onderzoek

Thu, 29 May 2025 12:16:26 GMT

Hoewel we vaak denken dat we volledig zelfstandig keuzes maken over onze gezondheid, blijkt dat die beslissingen beïnvloed worden door veel meer dan alleen rationele afwegingen. In deze aflevering van Radio Swammerdam gaan presentatoren Max Waterreus en Daniel Teunissen in gesprek met communicatiewetenschappers Saar Mollen en Julia van Weert over wat onze gezondheidskeuzes allemaal beïnvloedt. Daarbij bespreken ze ook hoe nieuwe onderzoeksmethoden, zoals het gebruik van AI en virtual reality, ons steeds beter inzicht geven in hoe mensen informatie verwerken en keuzes maken. Met een column van Jens Rummens.

Manipulatie online - Wat is het en wat doet Europa ertegen? Met dr. Marijn Sax

Thu, 15 May 2025 11:02:56 GMT

Wat is manipulatie eigenlijk? Hoe verhoudt het zich tot onze autonomie? En kunnen we ooit echt manipulatievrij leven? Sinds kort beschermt Europese wetgeving ons tegen manipulatie in de digitale wereld. Maar het begrip ‘manipulatie’ dat de EU hanteert is nog lang niet uitgekristalliseerd. Filosoof en onderzoeker Marijn Sax dook erin en vertelt ons alles over hoe manipulatie past (of juist niet past) binnen het juridische kader van de EU. En nu we het toch over manipulatie hebben: het is Mei Social Vrij! Mei Social Vrij roept op om sociale media een maand lang volledig links te laten liggen vanwege zorgen om onze mentale gezondheid, maar ook, opnieuw de angst voor manipulatie. Voor sommigen gaat dat niet ver genoeg. In deze aflevering spreken we twee mensen die de smartphone altijd links laten liggen. Zoveel mogelijk socialvrij. Wat kunnen we van hen en Marijn leren over autonomie, druk, en digitale dwang?

Vrouwenvoetbal in Nederland - Sport als lens voor gender (on)gelijkheid

Sun, 04 May 2025 13:45:40 GMT

In 2017 werden de Oranje Leeuwinnen voor het eerst Europees kampioen: één van de vele aftrappen (en bewijzen) van het toenemende succes van vrouwenvoetbal in Nederland. Maar vrouwen op het veld (in plaats van naast) is niet altijd vanzelfsprekend geweest. Het vrouwenvoetbal in Nederland kent, anders dan het mannenvoetbal, namelijk een vrij korte doch turbulente geschiedenis van komen en gaan: zo werd vrouwenvoetbal in 1935 door de burgemeester van Amsterdam verboden, waarna de KNVB in 1938 volgde met een landelijk verbod op vrouwenvoetbal. Bovendien konden vrouwen pas in 1971 lid worden van de KNVB. Het lijkt zodoende een ontstaansgeschiedenis te hebben die gekenmerkt wordt door weerstand. Waar komt dat precies vandaan, die weerstand? En wat is er in de tussentijd veranderd? In deze uitzending van Radio Swammerdam proberen redacteuren Emerence Kapteijn en Maaike Kooijman antwoorden te vinden op de vraag: wat kan vrouwenvoetbal ons vertellen over de maatschappelijke ontwikkeling van emancipatie en gender (on)gelijkheid? Oud-profvoetballer en hoogleraar Philosophy of Humanity, Culture, and Society (Universiteit Tilburg) Martine Prange vertelt over het Nederlandse vrouwenvoetbal als lens voor emancipatie, met een column van Josephine Feij en een korte reportage over de fanbeweging Ajax Women Fanatics.

Historische taalkunde - Proto-Indo-Europees en de oorsprong van onze taal

Mon, 28 Apr 2025 14:29:55 GMT

Wie spraken er Proto-Indo-Europees? En wordt het Nederlands steeds simpeler? Historische taalkundigen zoeken de oorsprong van alle Indo-Europese talen in een gemeenschappelijke voorouder die zo'n vierduizend jaar geleden werd gesproken. En hoewel deze taal een volledig hypothetische constructie is, spreken zij met zelfvertrouwen over de uitspraak én grammatica van deze verre voorloper van ondermeer het Nederlands, Italiaans, Perzisch en Koerdisch. Momo Schaap spreekt met Yoïn van Spijk, historisch taalkundige en etymoloog, over de geschiedenis van onze taal de grote uitdagingen die werden overwonnen in het bestuderen daarvan. Techniek: Emerence Kapteijn

Duurzame w(c)etenschap - Amsterdamse plaskrullen en het grote Lowlands urine onderzoek

Tue, 15 Apr 2025 11:54:28 GMT

Plassen doe je elke dag, en als het goed is ook vaker dan één keer. Een gewoonte - of ritueel - dat als alledaagse activiteit niet snel in de (wetenschappelijke) belangstelling staat. In deze uitzending van Radio Swammerdam duikt redacteur Emerence Kapteijn daarom in de wondere wereld van de w(c)etenschap achter, jawel, urine. Kunnen we bijvoorbeeld bepaalde elementen uit onze urine voor duurzaamheidsdoeleinden hergebruiken? En op welke manier kunnen we het urineren terugvinden in ons stedelijk landschap? Chemicus Steven Beijer (Universiteit van Amsterdam) onthult de resultaten van het Lowlands onderzoek ‘We Need Your P(ee)’ naar de invloed van drugs en pijnstillers op de winning van fosfaathoudend struviet uit urine. Vervolgens vertelt documentaire fotograaf en samensteller van het boek “Gezeik in Amsterdam” Renzo Gerritsen tijdens een wandeling over de Wallen over de geschiedenis en het verdwijnen van Amsterdamse plaskrullen uit het straatbeeld.

De Varsity - Het nut van gejoel bij sportwedstrijden

Tue, 08 Apr 2025 15:45:06 GMT

De Varsity is de belangrijkste studentenroeiwedstrijd van het jaar. Een cocktail van traditionele corporale en olympische gemoederen, plus een 'muur van geluid', maakt dat de roeiers meer druk voelen dan bij andere wedstrijden. Helpt zo'n sfeer de roeiers ook harder te roeien? Redacteur Tabe Bakker spreekt met sportpsycholoog dr. Gerald Weltevreden, roeier Mick Makker en trekt eropuit op het terrein van de Varsity zelf. Wat zegt de wetenschap, de roeier en het publiek? Met een column van Job Korte. Met dank aan Momo Schaap voor de techniek.

Banaal nationalisme - Een verwoestende ideologie verpakt in alledaags entertainment

Sun, 30 Mar 2025 00:00:00 GMT

Nationalistisch vermaak lijkt tandeloos; we grinniken om Frank Lammers als Michiel de Ruyter en Soldaat van Oranje de musical. Maar achter dit simpele vermaak kan een van 's werelds meest verwoestende ideologieën schuilgaan. Momo Schaap spreekt met Joep Leerssen, emeritus hoogleraar Europese studies aan de Universiteit van Amsterdam, over de geschiedenis van het romantisch nationalisme, hoe het na de Eerste Wereldoorlog undercover ging en nu weer de kop opsteekt. Tweede presentator: Tabe Bakker Techniek: Daniël Teunissen

De Tand Des Tijds - Over archeologisch isotopenonderzoek naar tandmateriaal

Tue, 25 Mar 2025 00:00:00 GMT

Met de tand des tijds duiden we aan dat de tijd knagend aan ons bestaan het vergankelijke aantast. Op zoek naar waar dit gezegde zijn oorsprong heeft gevonden, stuit Max Waterreus op verschillende theorieën. De etymologie is interessant, omdat je er ook aan kan zien uit welk taalgebied een woord afkomstig is. Zo is 'radio' een ingeslikte vorm van het Engelse 'radio-receiver', wat weer van 'radius' komt, Latijn voor 'straal'. De etymologie van het gezegde over tanden en tijd brengt ons naar de klassieke oudheid, van Ovidius, via Shakespeare en naar het heden. Tanden en tijd hebben nog veel meer met elkaar te maken. Materiaal dat onder andere wordt gevonden in tanden speelt een sleutelrol in archeologisch onderzoek. Het vertelt ons iets over afkomst, tijdvak, locatie en nog meer. Zoals de etymologie van 'tand des tijds' ons diagonaal door allerlei tijdvakken en plekken meeneemt, zo neemt ook het isotopenonderzoek naar tanden ons door de geschiedenis mee. Met vandaag in de uitzending: dr. Lisette Kootker, specialist in archeologisch en forensisch onderzoek en verbonden aan de VU. Wat vertelt de tand des tijds ons allemaal nu? Met een column van Brechtje Hartong van Ark. Een aflevering van Max Waterreus. Met dank aan Tabe Bakker voor de techniek.

Vriendschap - Het nut, plezier en goede van de belangrijkste mensen in ons leven

Sun, 16 Mar 2025 00:00:00 GMT

In films en series zijn personages vaak onderdeel van een klein, hecht groepje vrienden dat te pas en te onpas bij elkaar aan de deur staat. Maar de praktijk blijkt weerbarstiger. Vriendschappen veranderen of verwateren, mensen verdwijnen of komen onverwacht dichter bij je te staan. Dat fascineert niet alleen redacteur Maaike Kooijman, maar ook de wetenschap. Aristoteles hield zich al bezig met de theorie en praktijk van vriendschappen en vandaag de dag gebeurt dat nog steeds. We praten met hoogleraar sociologie Beate Völker en Anne van der Steen, maker van 'Anne zoekt vrienden', over vriendschap in de hedendaagse maatschappij.

Het duurzaamheidssprookje - Over de grenzen van duurzaamheidsdenken

Fri, 07 Mar 2025 00:00:00 GMT

Deze week praten we met Shivant Jhagroe, schrijver, onderzoeker, artiest en universitair docent aan de Universiteit Leiden, over de grenzen van duurzaamheidsdenken. In zijn boek 'Voorbij duurzaamheid. Op weg naar radicale ecorechtvaardigheid' haalt hij de rol van kapitalisme, kolonialisme en sociale uitsluiting aan in de strijd voor een eerlijke toekomst voor onze planeet. Waarom is de huidige benadering van duurzaamheid niet genoeg? En wat moeten we wél doen om echte verandering te bewerkstelligen? Presentatie door Daniel Teunissen, met een column van Thomas Misset.

Opgroeien in de drukke stad - (Amsterdamse) kinderen in het stedelijk landschap

Mon, 17 Feb 2025 00:00:00 GMT

In Amsterdam bezetten kinderen zowel letterlijke als figuurlijke ruimtes die vorm geven aan de levendige, chaotische structuur van de stad. Letterlijk zijn ze aanwezig in parken, speeltuinen of in de bakfiets van hun ouders. Figuurlijk symboliseren kinderen de toekomst van de stad. Net als ouderen, die op hun beurt het verleden representeren, breken zij met de tijd van efficiëntie: snel, sneller, snelst, in het hier en nu. Opgroeien in de stad kent daarom ook z’n gevaren: het zijn de volwassenen in hun auto’s en op hun elektrische fietsen die het straatbeeld domineren, daarmee ruimte innemen en dus gezien - of gehoord - worden. Hoe zit het met de plek van het kind in de openbare ruimte? En wat zegt dat over hoe we plaats maken voor de stem van de opgroeiende jeugd in Amsterdam? In deze uitzending van Radio Swammerdam gaat redacteur Emerence Kapteijn (op straat) in gesprek met Michela Grasso, Research Fellow bij het Urban Cycling Institute over opgroeien in een drukke stad, de wisselwerking tussen afhankelijkheid, mobiliteit en kind-zijn, en het geluid van je eerste herinneringen: de A10. Ook komen zes kinderen uit de Amsterdamse kinderraad aan het woord, een gemeentelijk adviesorgaan waarin de representatie van het perspectief van kinderen centraal staat, en leest Jens Rummens een column voor die spreekt tot de verbeelding van het (buiten)spelen. Muziek: Op Een Onbewoond Eiland - Kinderen voor Kinderen. BNNVARA Als Ik De Baas Zou Zijn (Van Het Journaal) - Kinderen voor Kinderen. 1984 BNNVARA Een Been Op De Stoep - Kinderen voor Kinderen. BNNVARA

Kapitalisme - Het geweld verminderen met revolutionaire liefde

Sun, 09 Feb 2025 00:00:00 GMT

In de westerse wereld zitten we in een kapitalistische structuur. Op zoek naar vermeerdering. In deze aflevering praat Rijk Landsmeer met Rogier van Reekum over de mitsen en maren van het kapitalisme en hoe we het gevaar daarvan kunnen verminderen met revolutionaire liefde. Rogier van Reekum is universitair docent bestuurskunde en sociologie aan de Erasmus Universiteit en schrijver van het boek: Theorie van de kraal. Kapitaal – Ras – Fascisme Tweede presentatie: Momo Schaap Techniek: Emerence Kapteijn

Middeleeuwen - Het lichaam in middeleeuwse kunst

Mon, 03 Feb 2025 14:58:47 GMT

Een in bloed badende godenzoon en pikante portretten van heiligen – in de late middeleeuwen krijgt christelijke kunst soms een rauw randje, met beeldtenissen die enkel beschreven kunnen worden als body horror of erger. Momo Schaap spreekt met Wendelien van Welie, kunsthistoricus en docent aan de UvA, die in 2020 de publicatie 'Body Language: Het lichaam in de middeleeuwse kunst' en een bijbehorende tentoonstelling verzorgde, over de verassende benaderingen en verborgen symbolen achter afbeeldingen van Jezus, Maria en andere figuren. Met een column door Hannah Jansen. Techniek: Maaike Kooijman

'Homo's kunnen niet fluiten' - Over homoseksualiteit in literatuur en wetenschap

Sun, 26 Jan 2025 14:11:49 GMT

'Ik moet de gebeurtenissen duidelijk maken die van een verlegen, zachtaardig, ijverig en liefhebbend kind dit verlokkende monster hebben gemaakt', schreef Arthur W. in de 19e eeuw naar de Franse arts Henri Legludic. W. werd herhaaldelijk opgepakt voor onder meer travestie. Artsen maakten in die tijd gretig gebruik van literaire bekentenissen als de zijne om hun theorieën over homoseksualiteit te ontwikkelen of staven – én andersom. Zo makkelijk als we nu de letters LHBTI+ van onze tong laten rollen, zo wispelturig was de wetenschap daar lange tijd over. Hoe kwam de kennis rondom homoseksualiteit tot stand, en hoe betrouwbaar was die eigenlijk? Geertje Mak, hoogleraar Politieke geschiedenis van gender in Nederland aan de UvA, en Mary Kemperink, emeritus hoogleraar moderne Nederlandse letterkunde aan de RUG, aan het woord. Presentatie door Maaike Kooijman en met een column van Maaike Brink.

Populisme - Waarom emotie het van argumentatie blijft winnen

Fri, 24 Jan 2025 00:00:00 GMT

Hoewel populisme vaak wordt gezien als een containerbegrip dat moeilijk te definiëren is, blijft het een centraal thema in de hedendaagse politiek. Hoe komt het dat emoties in het politieke debat zo vaak de overhand krijgen boven argumenten? In deze aflevering van Radio Swammerdam spreekt redacteur Max Waterreus met politicoloog Gijs Schumacher, die onderzoek doet naar de rol van emoties in de politiek, onder andere via het ‘Hot Politics Lab’. Samen met Emerence Kapteijn gaan ze opzoek naar een nieuwe definitie van populisme.

Mobiele telefoons - Thuis of in de kluis?

Wed, 08 Jan 2025 00:00:00 GMT

In Nederland is sinds 1 januari 2024 het gebruik van mobiele telefoons niet meer toegestaan op middelbare scholen. Scholen zijn zelf met leraren, leerlingen en hun ouders afspraken gaan maken hoe dit er op hún school precies uit gaat zien. We zijn nu een jaar later en redacteur Daniel Teunissen is benieuwd: Wat zeggen wetenschappers over het nieuwe beleid? En hoe denken de leerlingen zelf hierover?

(Kerst)muziektherapie - De stressreducerende effecten van toonkunst

Tue, 24 Dec 2024 00:00:00 GMT

Hoewel kerst veelal geassocieerd wordt met de warmte en gezelligheid van het samenkomen met familie en vrienden, ervaart niet iedereen kerstmis als the most wonderful time of the year. Kerst kan namelijk ook als eenzaam worden ervaren, of als erg stressvol – bijvoorbeeld door de verhitte gesprekken tijdens het kerstdiner. Op welke wijze (kerst)muziek ons stressgevoel tijdens de niet zo hap-happiest season of all kan reduceren, en hoe vaktherapie zich binnen het domein van de psychologie en de psychiatrie onderscheidt van andere vormen van therapeutische interventies, bespreekt redacteur Emerence Kapteijn in deze kerstspecial van Radio Swammerdam met dr. Martina de Witte (University of Melbourne). Zij onderzoekt zowel de effectiviteit van muziekinterventies als waarom, hoe en wanneer muziektherapeutische interventies effectief zijn. Met een column van Job Korte. De muziek in deze aflevering: I’ll Be Home for Christmas – Oscar Peterson [1995, geschreven door: Buck Ram, Kim Gannon, Walter Kent; geproduceerd door: Robert Woods, Elaine Martone; bron: Telarc] Have Yourself a Merry Little Christmas – Oscar Peterson [1995, geschreven door: Hugh Martin, Ralph Blane; geproduceerd door: Robert Woods, Elaine Martone; bron: Telarc] Last Christmas – Wham! [1984, geschreven & geproduceerd door: George Michael; bron: Epic] Ave Maria, D.839 – Andreas Delfs, Renee Fleming, Royal Philharmonic Orchestra [2005, geschreven door: Adam Storck, Franz Schubert, Walter Scott; geproduceerd dood: Chris Hazell; bron: Decca Music Group Ltd.] KERST MET DE FAM – MEROL [2018, bron: AMMEHOELA RECORDS]

Moderne Chinese kunst - Waarom we het weinig tegenkomen

Sun, 15 Dec 2024 00:00:00 GMT

Moderne Chinese kunst, we weten er maar weinig over en toch speelt er heel veel. Sjoukje van der Meulen is docent hedendaagse Chinese kunst, met haar bespreken we de grote werken in de hedendaagse Chinese kunst en ons perspectief op het land en de sector. Waarom die best wat genuanceerder mag zijn. Met een column van Thomas Misset. Presentatie door Rijk Landsmeer

Geld - Het ontstaan van geld in de IJzertijd

Fri, 13 Dec 2024 15:41:41 GMT

Geld; het is in onze levens zó alomtegenwoordig dat het haast lijkt alsof het er altijd al geweest is. Maar geld kwam er niet vanzelf en op een dag zal het misschien weer verdwijnen. Momo Schaap spreekt met Elon Heijmans, historicus en archeoloog, die in zijn boek The Origins of Money in the Iron Age Mediterranean World (2021) de diepe ontstaansgeschiedenis van geld beschrijft als een langdurige economische, sociale én politieke ontwikkeling. Met een column van Jens Rummens. Tweede presentator en techniek: Max Waterreus.

Speeksel - De functie van onze mondvloeistoffen

Fri, 06 Dec 2024 00:00:00 GMT

Vanaf jongs af aan wordt ons al verteld dat we zuinig moeten zijn op ons gebit. De glazuurlaag op onze tanden groeit immers niet terug en daarom moeten we goed poetsen. Maar het lichaam heeft ook zelf een systeem wat ons beschermt tegen gaatjes en infectie, namelijk mondvloeistoffen. In deze aflevering praten we over de samenstelling en functionaliteiten hiervan. Max Waterreus sprak met Marja Laine en Toon Ligtenberg over de verschillende functies van speeksel, een slechte adem en boomhars-kauwgom.

Single zijn in je jongvolwassenheid - Wat zegt de wetenschap?

Wed, 13 Nov 2024 00:00:00 GMT

Bij het koffieapparaat, in je favoriete serie of door je koptelefoon, in de hedendaagse (pop)cultuur gaat het altijd en overal over de liefde. Het narratief is meestal hetzelfde: mensen in een relatie zijn gelukkig, singles zijn zielig. Juist voor twintigers, waarvoor het pad der liefde regelmatig wordt overwoekerd door onkruid, kan het belangrijk zijn om te investeren in tijd met jezelf. Of zoals Carrie Bradshaw al zei: 'The most exciting, challenging and significant relationship of all is the one you have with yourself'. Lonneke van den berg ontdekte hoe vrijgezel zijn in je jongvolwassenheid je weerbaarder maakt in latere fases van je leven. In deze podcast vertelt ze over de verschillende kenmerken van je twintiger jaren in 2024 en de relatie met 'singlehood'. Hoeveel belang heeft Gen Z bij sex and the city?

Tussen feit en fictie - De functie én het belang van roddelen

Sun, 27 Oct 2024 14:04:24 GMT

Het gefluister dat zich als een lopend vuurtje verspreidt en gewone verhalen in sappige geheimen verandert - iedereen heeft vast weleens met roddelen te maken, of je nu deelneemt aan de conversatie of onderwerp van gesprek bent. Het is de brandstof voor elk drama, het sensationele gerucht dat mensen geboeid houdt; het kan ons verbinden, maar het kan óók de grenzen tussen feit en fictie doen vervagen. In deze aflevering van Radio Swammerdam licht postdoctoraal onderzoeker Terence Dores Cruz (UvA) de functie én het belang van roddelen in zowel gesprekken met vrienden als op de werkvloer met collega’s toe. Hoe hangt roddelen bijvoorbeeld samen met reputatievorming, partnerkeuze en samenwerking? Wanneer vinden we een roddel geloofwaardig? En wat zegt dat over ons inlevingsvermogen of ons vertrouwen in anderen? Met een column van Jens Rummens en het nummer "Hendrik Haan" uit Ja Zuster Nee Zuster.

Rewilding - Het verwilderen van de Nederlandse natuur

Mon, 21 Oct 2024 15:34:24 GMT

Onderweg naar je werk fietsend langs de beverdammen en meanderende rivieren. Met aan de zijkant enorme holle zomereiken, eekhoorns en vliegende gele kwikstaarten. Of het spotten van een Eland en een Pelikaan onderweg. De natuur in Nederland is niet meer wild, maar dat kan het wel weer worden. Rewilding is de term voor het verwilderen van onze natuur. Rijk Landsmeer praat in deze aflevering over alle ins en outs van Rewilding met buitengewoon hoogleraar Wildlife Ecology and Conservation Liesbeth Bakker en met illustrator en schrijver Jeroen Helmer.

Windhandel - Aandelen en de beurs in de zeventiende eeuw

Sun, 13 Oct 2024 14:04:43 GMT

De Amsterdamse beurs, een gebouw waar mensen, goederen en geld van over de hele wereld bijeenkwamen -- mensen, geld en goederen, ja, maar vanaf de zeventiende eeuw was er natuurlijk ook die spiksplinternieuwe financiële innovatie: het aandeel. Er ontstond een handel in immateriële dingen: de windhandel. Momo Schaap spreekt met Inger Leemans, o.a. hoogleraar cultuurgeschiedenis aan de VU, niet zozeer over de technische kant van die aandelen, als wel over de emotionele, fysieke kant ervan. Over het lawaai, de spanning en de geur van de Amsterdamse beurs in de zeventiende en achttiende eeuw. Tweede presentator en techniek: Tabe Bakker

Geschiedenis in beweging - Sport als lens voor historische context

Fri, 11 Oct 2024 20:18:49 GMT

Op een bombardement na, is er niets dat een stad zó snel kan veranderen als een Olympische Spelen. Op welke manier vinden we de spelen van 1928 terug op a.o. Politiek, Sociaal of Architecturaal vlak in het hedendaagse Amsterdam? Sporthistoricus Jurryt van de Vooren vertelt hoe sport een lens kan zijn voor historische context.

'Koopt Nederlandsch Waar' - Waar komt de burgerconsument vandaan?

Thu, 03 Oct 2024 18:32:56 GMT

'Koopt Nederlandsch Waar, Dan Helpen Wij Elkaar!' Die boodschap verspreidde de in 1915 opgerichte Vereeniging Nederlandsch Fabrikaat. De vereniging verspreidde propaganda, organiseerde fabrieksbezoeken voor kinderen en staan aan de wieg van de jaarbeurs in Utrecht. Joep Onstenk, docent Nederlandse Geschiedenis aan de UvA, onderzocht hun geschiedenis en laat zien dat de vereniging past in een grotere ontwikkeling in de eerste helft van de twintigste eeuw: het ontstaan van de Nederlander als consument, de burgerconsument!

De koe achter de veestapel

Mon, 23 Sep 2024 15:52:22 GMT

We zijn bijna allemaal opgegroeid met haar melk, ze hoort bij het Nederlandse landschap, ze heeft ons de cappuccino gegeven en Parmezaanse kaas, haar poep vervuilt het grondwater, haar scheten verandert het klimaat. We refereren naar haar met het woord veestapel, maar wie is de koe achter de veestapel? Hoe meer we weer leren over haar hoe meer het schuurt hoe we met haar omgaan. Wij zien de koe als productiedier, maar wat wil die koe zelf?

Klimaat en voedsel - Eten we over tien jaar allemaal veganistisch?

Sun, 15 Sep 2024 10:00:04 GMT

Vorige week ging Radio Swammerdam over CO2 en de opwarming van de aarde. Nu kijken we naar de relatie tussen die klimaatverandering en onze voedselvoorziening. Als oogsten mislukken door droogtes en overstromingen en de veestapel moet krimpen, heeft iedereen dan straks nog wel genoeg te eten? Redacteur Maaike Kooijman in gesprek met UU-wetenschapper Niko Wojtynia en Milieudefensie-onderzoeker Niels Debonne.

Kunnen we CO2 uit de atmosfeer halen? (en andere klimaatvragen)

Sun, 08 Sep 2024 11:38:54 GMT

Om de wereldwijde opwarming van de aarde binnen te perken te houden moeten we de uitstoot van broeikasgassen drastisch verlagen en misschien zelfs CO2 uit de lucht halen. Maar hoe doen we dat? Hoe meten we CO2 en wat is de rol van oceanen hierin? Maaike Kooijman en Momo Schaap in gesprek met NIOZ-directeur Han Dolman en hoogleraar atmosfeer, broeikasgassen en klimaat Sander Houweling.

Jazz: van muziek uit de marge tot wereldwijd fenomeen

Sun, 09 Jun 2024 11:00:18 GMT

De wondere tonen van jazz op Radio Swammerdam! Invloeden van jazz - en andere delen van Afro-Amerikaanse cultuur - zijn terug te horen in bijna alles wat we vandaag de dag luisteren. Hoe kon muziek uit de marge zo groot worden?

Redacteur Maaike Kooijman gaat erover in gesprek met hoogleraar jazz Walter van de Leur, dansschooleigenaar Teodora Kasabova en bigbandleider Chris Muller.

Nummers in de uitzending:

Shorty George - Count Basie

Running Around - Chris Muller Big Band

Who Walks In When I Walk Out - Ella Fitzgerald en Louis Armstrong

Luisteren naar wetenschap | Extra lange jubileumuitzending vanuit Pakhuis de Zwijger

Wed, 05 Jun 2024 10:59:57 GMT

Radio Swammerdam bestaat 15 jaar! Dat vierden we op maandagavond 3 juni met onze allereerste uitzending met publiek, live vanuit de IJzaal in Pakhuis de Zwijger. Een avond vol lezingen, panelgesprekken, columns en muziek over het thema 'Luisteren naar wetenschap'. Wat verwachten niet-wetenschappers van de wetenschap? Staan we (nog) open voor waarheden die anders zijn dan de onze? En luisteren wetenschappers zélf eigenlijk wel goed genoeg? Met speciale dank aan David Baneke, Sicco de Knecht, Paul Diederen, Chunglin Kwa, Anne Dijkstra, Frank Kupper, Lieven Heeremans, Tamar de Waal, Alexander Bakkes en Pelle Bast als Astronaut.

Omgaan met de dood

Mon, 03 Jun 2024 08:23:17 GMT

Op begrafenissen van Sinti komen honderden mensen af, sommige Afro-Surinamers dansen hun overledenen naar het graf, in Mexico vieren ze jaarlijks Día de los Muertos. Hoe gaan mensen om met de dood in verschillende culturen en perioden? Radio Swammerdam-redacteuren Maaike Kooijman en Momo Schaap in gesprek met Karin Anema, schrijver van 'Kraaienmars', en Guus Sluiter, directeur van Museum Tot Zover.

Heimwee en vertepijn

Sun, 26 May 2024 14:25:32 GMT

Het Duitse woord ‘Heimweh’ is een samenstelling van ‘Heim’ (thuis) en ‘Weh’ (pijn): het Nederlandse 'heimwee' zou daarom beschreven kunnen worden als het verlangen naar of het gemis van een thuis. ‘Fernweh’, daarentegen, is samengesteld uit ‘Fern’ (ver) en ‘Weh’ (pijn). ‘Fernweh’, oftewel ‘vertepijn’, kan worden opgevat als het tegenovergestelde van heimwee; het verwijst naar een hunkering of verlangen om ver weg te zijn. Beide woorden geven gemoedstoestanden weer die verbonden zijn met iemands gevoel van plaats, tijd en beweging - het ene is een verlangen om naar (t)huis terug te keren en het andere een verlangen om te verkennen en elders te zijn. Wat is dat eigenlijk, thuis-zijn? Zijn we altijd thuis in het bekende, of kunnen we ons ook een thuis weten in wat we nog niet kennen? In deze uitzending van Radio Swammerdam gaat Emerence Kapteijn tijdens Wijsgerig Festival DRIFT in gesprek met filosoof en schrijfster Joke Hermsen, die onlangs haar filosofische memoir ‘Onder een andere hemel: over heimwee & vertepijn’ (2023) schreef. Daarnaast bevat de uitzending twee muzikale tekstfragmenten van de poëtische Neder-indie band Astronaut, afkomstig van hun debuutalbum 'Eeuwig Voor Een Tijdje'. Credits: (eeuwig) - Astronaut (2024) (voor een tijdje) - Astronaut (2024)

TMF en de Nederlandse popcultuur

Mon, 06 May 2024 10:04:41 GMT

Kent u TMF nog? The Music Factory, het Nederlandse antwoord op internationale popzenders als MTV, werd na de start in 1995 al snel immens populair. Vooral onder millennials roept de muziekzender veel nostalgie op. Tegelijkertijd is muziekzender ook de voorloper geweest van huidige ontwikkelingen en media praktijken. Mediawetenschapper Jaap Kooijman onderzocht hoe TMF langzaam een plek vond in het Nederlandse medialandschap, maar uiteindelijk ten onder ging aan nieuwe media. Hoe veroverde TMF een plek op de Nederlandse kabel en hoe verhield de jongerenzender zich tot zijn voorgangers, zoals Veronica? Hoeveel ruimte bood TMF aan jongeren om hun stem te laten horen? In hoeverre was TMF een voorloper voor de huidige mediacultuur? Hij schreef er een boek over: De Muziekfabriek. Jaap Kooijman is universitair hoofddocent Mediastudies aan de Universiteit van Amsterdam.

Oude muziek

Mon, 29 Apr 2024 14:00:41 GMT

Wist je dat er tijdens moderne uitvoeringen van Bach en Monteverdi bijna altijd wordt geïmproviseerd? En dat het zo waarschijnlijk meer lijkt op hoe de muziek vroeger klonk, dan bij concerten van vijftig jaar geleden? De term ‘oude muziek’ stond oorspronkelijk voor alle muziek die in Europa gemaakt werd tot de barok, rond 1650. Inmiddels kan die van toepassing zijn op alle uitvoeringen waarin geprobeerd wordt om alles zo veel mogelijk te laten klinken zoals in de tijd dat de muziek geschreven werd—en omdat componisten vaak nauwelijks aanwijzingen achterlieten voor hoe men iets moest spelen, moeten moderne muzikanten die zich hiermee bezighouden altijd kunstenaar én wetenschapper zijn. Momo Schaap spreekt met luitist en historicus Arjen Verhage, die onder meer is aangesloten bij ensemble Camerata Trajectina, dat Nederlandse liedjes uit de zestiende en zeventiende eeuw opvoert. Zij hebben het over historisch geïnformeerd musiceren en de muziekcultuur in de Nederlanden tijdens de Tachtigjarige Oorlog, de ‘hoge’ en de 'lage’! Tweede presentator en techniek: Max Waterreus.

Mindfulness in de zorg

Tue, 23 Apr 2024 07:57:54 GMT

Steeds meer mensen doen aan mindfulness vandaag de dag. Mindfulness kan zorgen voor meer rust, minder stress en een betere ademhaling en slaap. Minder bekend is dat mindfulness ook steeds vaker wordt ingezet voor medische doeleinden. Zo kunnen therapieën gebaseerd op mindfulness depressies temperen, rust brengen voor mensen met ADHD en dementie klachten doen minderen. Een groep die ook zeer gebaat is bij mindfulness is mensen met een visuele en verstandelijke beperking. Onderzoek toont aan dat mindfulness hun welzijn kan verbeteren. Hoe dat precies zit bespreken redacteuren Roeland Dubèl en Bart Verplanke met Hannelies Hokke, zij is werkzaam als psychomotorisch therapeut voor de Academische Werkplaats Affect-Us, een broedplaats voor praktijkgericht onderzoek die onder meer onderzoek heeft gedaan naar de effectiviteit van mindfulness bij de behandeling van mensen met een beperking. Alles over dit onderzoek en meer kunt u horen in deze podcast!

Ongelijkwaardigheid in de geboortezorg

Mon, 08 Apr 2024 08:58:10 GMT

Zwangeren en baby’s met een niet-westerse migratieachtergrond lopen meer risico om tijdens de zwangerschap en baring ziek te worden en te overlijden. Mensen van kleur krijgen vaker een keizersnede die niet nodig is, maar krijgen mínder vaak pijnmedicatie als ze daarom vragen. En de technologie die wordt gebruikt om het zuurstofgehalte te meten, werkt minder goed op de donkere huid. Zomaar wat voorbeelden die verloskundige en postdoctoraal onderzoeker dr. Bahareh Goodarzi noemt in haar boek 'Baren buiten de box', dat eind april verschijnt. Samen met zorgethica Inge van Nistelrooij schoof ze aan in onze studio om te praten over (het onderzoek naar) ongelijkwaardigheid in de geboortezorg. Wie op welke manier dan ook niet aan de heersende norm voldoet, heeft gemiddeld minder goede gezondheidsuitkomsten. Waar komt dat door, maar vooral: wat kunnen we ertegen doen? Een uitzending van Maaike Kooijman.

Piet van Eeghen en de metamorfose van Amsterdam

Mon, 01 Apr 2024 11:27:57 GMT

Zijn nalatenschap is overal in Amsterdam terug te zien, toch weten maar weinig mensen wie hij was. Christiaan Pieter van Eeghen was een negentiende eeuwse zakenman, met oog voor stadsgroei in de breedte. Zo verrijkte hij de stad met het Vondelpark, sociale huurbouw en het prinsengrachtziekenhuis. Ook was hij medeoprichter van zowel het Stedelijk als het Rijksmuseum. Nergens heeft hij zijn naam aan gebonden, en dat was genoeg reden voor Laura van Hasselt om het boek 'Geld, Geloof en Goede Vrienden' te schrijven. Tot 30 juni is er in het Amsterdam Museum ook een tentoonstelling over Van Eeghen te zien. Radio Swammerdam was erbij en maakte een reportage. Max Waterreus sprak op locatie met gastconservator Laura van Hasselt, conservator Maren de Wit, vormgever Edo Mulder én directrice Judiekje Kiers.

Bier van monniken

Sun, 24 Mar 2024 14:29:32 GMT

Welkom bij de rijke geschiedenis van bier. De grootste bierkenner van Nederlands, dr. Leendert Alberts, legt uit waar het beeld van de brouwende monnik vandaan komt, terwijl bier niet bepaald past bij het contemplatieve leven van de monnik. Ook proeven we het 'beste biertje' ter wereld, de Westvleteren 12. Proost! Door Tabe Bakker, co-host Momo Schaap, techniek Emerence Kaptein.

Het recht op de stad

Wed, 20 Mar 2024 09:27:10 GMT

Van wie is de stad? Voor krakers is het antwoord op die vraag helder: van de bewoners! Ook in de Jordaan is er is een erfenis van betaalbaar wonen die we te danken hebben aan krakers. Een voorbeeld van die erfenis is de woning waar redacteur Daniel Teunissen in woont. Deze is in de jaren 80 gekraakt. Hij is benieuwd: zijn de krakers die destijds het huis hebben gekraakt nog te vinden? Hij wil ze namelijk graag bedanken. En wat kunnen we leren van krakers toen en nu?

Religie en wetenschap

Sun, 10 Mar 2024 13:40:48 GMT

Er bestaat een helder beeld van de wetenschappelijke revolutie als de overwinning van de rede op het dogma van de kerk. Maar de harde tegenstelling tussen religie en wetenschap is veel minder oud dan vaak wordt gedacht en lange tijd zag men twee domeinen die elkaar informeerden en inspireerden. Hoe religieus was Copernicus? En was Galilei een charlatan? Momo Schaap in gesprek met Lieke Wijnia, Hoofd Onderzoek en Bibliotheek bij Museum Catharijneconvent en Geertje Dekkers, wetenschapshistorica en geschiedenisjournalist. Dekkers was gastconservator voor Wijnia's tentoonstelling, De Schepping van de Wetenschap in Museum Catharijnenconvent.

Leven met long covid

Sun, 03 Mar 2024 12:44:08 GMT

27 miljoen euro: dat is het geld dat de Tweede Kamer vrij gaat maken voor speciale long covid-behandelcentra. Dat geeft hoop voor de ongeveer 90.000 Nederlanders die ernstig worden beperkt door langdurige covid. Tegelijkertijd hebben die nog op te zetten poliklinieken ook een uitdaging: er zijn nog geen behandelingen of medicijnen voor post-covid bekend. Wat weten we nu over de medische oorzaken van post-covid? Waar moeten we zoeken voor oplossingen? En wat kunnen we leren van andere post-infectieziekten? Maaike Kooijman in gesprek met hoogleraar precisiegeneeskunde Anke-Hilse Maitland, longarts Lous Rijssenbeek en Anne Vroegindeweij, die het boek 'De Achterblijvers' schreef over haar ervaringen met long covid.

Neutronensterren

Sun, 25 Feb 2024 16:37:35 GMT

Het is misschien het beste te vergelijken met het tjirpen van krekels. Een schel geluid, dat in de vorm van een radioflitsen op onze aarde neerdaalt. Ze zijn afkomstig van een ander zonnestelsel, onvoorstelbaar ver weg. De radioflitsen hebben lichtjaren afgelegd en zijn daardoor nog slechts een fractie van wat ze waren, toen ze werden uitgezonden. De radioflitsen kennen een patroon, of juist géén en hoewel we niet zeker weten waar de flitsen vandaan komen, hebben we wel een vermoeden: neutronensterren. Max Waterreus spreekt Radioastronoom Jason Hessels over dit fenomeen

Stellaire evolutie en drievoudige systemen

Mon, 19 Feb 2024 16:56:08 GMT

Hoe worden sterren geboren, en wat is de invloed van verschillende stersystemen - een groep van twee of meer sterren die door onderlinge zwaartekracht bij elkaar gehouden worden - op hun levensloop? In deze Radio Swammerdam uitzending gaan Emerence Kapteijn en Max Waterreus in gesprek met sterrenkundige dr. Silvia Toonen (Universiteit van Amsterdam), die zich in haar onderzoek richt op drievoudige stersystemen, hun invloed op stellaire evolutieprocessen, en het belang van dergelijke systemen voor het begrijpen van stellaire geboorte, leven en hun uiteindelijke lot in de kosmos.

Valentijnsdag en het fenomeen feestdagen

Sun, 11 Feb 2024 14:35:22 GMT

Vindt u Valentijnsdag maar commercieel? Dat klopt! Maar feestdagen hebben dat wel vaker, toch geven ze betekenis aan ons leven en de tijd. Hoe werken feestdagen precies? Waar komen ze vandaan en hoe moeten we ze vieren? Antropoloog Irene Stengs vertelt ons hoe het zit, en hoe we onze eigen feestdag kunnen maken: Radio-Swammerdam-Dag!

(On)gelukkige vaders

Sun, 04 Feb 2024 12:25:44 GMT

We horen van alles over de ervaringen van vrouwen tijdens en na een zwangerschap, maar wat gebeurt er in het lichaam én het hoofd van haar partner? En wat is de rol van vaders in de moderne maatschappij? Een uitzending van Maaike Kooijman met aan het woord onderzoeker Renate Buisman, kinderarts en onderzoeker Ineke de Kruijff, en schrijvende vader Sander Voesten. Bestel Sanders boek 'Dubbel gevoel': https://www.boekscout.nl/shop2/boek/9789464891430 Luister de podcast 'Ontroostbaar' over huilbaby's: https://open.spotify.com/show/4pdfETfgKxD0YGFByP58Sy?si=d92d33844347455a Volg Radio Swammerdam op LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/radio-swammerdam/ Volg Radio Swammerdam op X: https://twitter.com/RadioSwammerdam Volg Radio Swammerdam op Instagram: https://www.instagram.com/radioswammerdam

Mummieportretten

Thu, 01 Feb 2024 11:37:05 GMT

In deze aflevering van Radio Swammerdam staan redacteuren Emerence Kapteijn en Momo Schaap oog in oog met mummieportretten. Dat zijn doorgaans op hout geschilderde portretten die werden gemaakt tijdens de Romeinse periode in Egypte. Nadat het lichaam van de overledene behandeld en ingewikkeld was, werd de beeltenis op het gezichtsgedeelte van de gemummificeerde persoon geplaatst. In de tentoonstelling "Oog in oog: de mensen achter mummieportretten" zijn 38 exemplaren van over de hele wereld te zien. Conservator Collectie Egypte bij het Allard Pierson Ben van den Bercken vertelt ons tijdens een rondleiding door de tentoonstelling over de personen die zich bijna 2000 jaar geleden lieten vereeuwigen, de makers, en de erfgenamen.

Vrouwenstemmen uit de oudheid

Sun, 21 Jan 2024 15:11:01 GMT

De oud-Griekse cultuur wordt beschouwd als fundamenteel voor die van ons, maar hoe gaan we om met de vrijwel volledige afwezigheid van vrouwelijke stemmen uit de oudheid? Jacqueline Klooster, docent aan de Rijksuniversiteit Groningen vertelt over de rol van vrouwen in Griekse mythen en over een immens populair, nieuw genre van romans die deze verhalen hervertellen vanuit hun perspectief. Door Momo Schaap, met dank aan Emerence Kapteijn.

Lawaai onder water

Tue, 16 Jan 2024 09:00:04 GMT

De eerste film waarin de wereld in de zee voor een groot publiek in beeld werd gebracht heette Le monde du silence. De Stille wereld van Jacques Cousteau uit 1956. Mensen kunnen niet goed horen onder water. Heel lang hebben we daarom aangenomen dat het stil is onderwater. In de meeste natuurdocumentaires is ook maar weinig te horen als de camera onder water duikt. Je hoort dan vooral bubbels en misschien wat muziek om een achtervolging spannender te maken. Maar het tegendeel is waar: het is verre van stil onder water. Er is een symfonie van geluiden. Het is er zelfs eerder een herrie. En met schadelijke gevolgen voor de zeedieren. Zelfs op het diepste punt van de oceaan kun je nog het geluid van boten horen. En dat terwijl geluid de belangrijkste vorm van communicatie is voor het onderwaterleven. Wat zijn de bronnen van geluidsoverlast in de zee? En wat betekent al dat lawaai voor vissen en andere zeedieren? In deze aflevering van Radio Swammerdam gaat Daniel Teunissen in gesprek met Niels Kinneging over zijn onderzoek naar geluidsoverlast in de Noordzee en Jeroen Hubert over zijn onderzoek naar de effecten van geluidsoverlast op zeedieren. Ook is er een vooraf opgenomen interview met Hans Slabbekoorn.

Wetenschapsintegriteit

Sun, 07 Jan 2024 13:33:03 GMT

Het vertrouwen in de wetenschap is hoog, maar dat maakt het ook kwetsbaar. Niet elke uitkomst van een onderzoek is namelijk gewenst of naar verwachting, terwijl de druk om relevant te publiceren als onderzoeker toeneemt. Hoe kunnen wetenschappers het beste wetenschapper met deze verantwoordelijkheid om gaan? Max Waterreus gaat in gesprek met Emiritus Hoogleraar Methodologie en Wetenschapsintegriteit Lex Bouter over hoe onderzoekers zo dicht mogelijk bij de waarheid kunnen komen.

Luisteren

Thu, 28 Dec 2023 13:18:28 GMT

Hoe kunnen we beter luisteren? Luisteren is lastig. Het vergt aandacht voor de ander en het loslaten van je eigen aannames. Kunnen we de ander nog echt horen? Luisteren wordt nog lastiger als we proberen te luisteren naar niet-mensen, naar de natuur. Kunnen we blijven luisteren als onze gesprekspartner geen mens is, maar een dier, bos of zee? In deze aflevering proberen we antwoord te geven op deze vragen. Het gaat over luisteren naar de ander, naar afwijkende meningen en luisteren naar de natuur via wetenschap, kunst en het recht. Door Daniel Teunissen en met dank aan: Elmo Vermijs, landschap kunstenaar. https://amstelpark.elmovermijs.com https://stagingwood.org/ Renate Schepens, Intercultureel filosoof. Luister vooral naar haar podcast De Tolken die zij samen maakt met Frits de Beer: https://open.spotify.com/show/0aCKqWqw1aEk9dKrfhLBzl?si=4cefc3172a4b49b4 Margot Wilke Marte Otten, hoogleraar brein en cognitie bij de UVA. Miriam Rasch, verbonden aan de NIAS (The Netherlands Institute for Advanced Study in the Humanities and Social Sciences) Laura Burgers, professor bij het centrum voor 'Transformative private law’

Drugs tegen je depressie? De kansen en gevaren van ketamine bij suïcidaliteit

Sun, 17 Dec 2023 17:28:38 GMT

'Ketamine blijkt doodsoorzaak Friends-acteur Matthew Perry' kopte de NOS op 15 december. Naar verluidt kreeg Perry een behandeling tegen depressie en gebruikte hij daarvoor de drug ketamine. Hoe zit dat precies? In Radio Swammerdam gingen Emerence Kapteijn en Maaike Kooijman in gesprek met Jurriaan Strous, promovendus én psychiater op de crisisdienst. Onder leiding van prof. dr. Robert Schoevers doet hij onderzoek naar ketamine bij acute suïcidaliteit. Wat kunnen psychedelica betekenen bij psychische klachten? Maar ook: wat zijn de gevaren? Strous: "Het is absoluut geen wondermiddel. Dat is niks in de psychiatrie." Let op: in deze uitzending worden thema's besproken worden die als gevoelig of triggerend ervaren kunnen worden, zoals verslaving en suïcidaliteit. Denk je aan zelfdoding? Bel dan gratis naar 0800-0113 voor 113 Zelfmoordpreventie.

Leesplezier - Column Charlotte Remarque - 10 december

Tue, 12 Dec 2023 17:26:20 GMT

Dit is de column van Charlotte Remarque uit de aflevering 'Ontlezing' van 10 december met Yra van Dijk en Lisa Fase, resp. hoogleraar en boekhandelaar annex onderwijzer. Luister die op ons kanaal!

Ontlezing

Tue, 12 Dec 2023 17:17:01 GMT

Hoe komt het dat Nederlandse kinderen zo slecht scoren op leesvaardigheid? En waar komt de maatschappelijke ontlezing vandaan? Het geschreven woord is in gevaar, en dat terwijl ze nuttig en mooi is. Deze week schuiven aan: gasthoogleraar moderne letteren Yra van Dijk, en boekhandelaar en onderwijzer Lisa Fase. Door Tabe Bakker, met dank aan Max Waterreus en Momo Schaap. Met een column van cultuurcritica Charlotte Remarque.

Over politieke campagnes en compromissen

Tue, 05 Dec 2023 08:09:28 GMT

Aangekomen in de kabinetsformatie, rijst de vraag: wat staat er eigenlijk op het spel bij het sluiten van compromissen? En vind het spel van het wel of niet vinden van common ground niet al lang voor de formatie plaats, tijdens de campagneperiode. Daar spraken we over op Radio Salto met Dr. Mariken van der Velden, Associate Professor in Politieke Communicatie aan de Vrije Universiteit van Amsterdam.

Osmaanse reisverslagen

Sun, 19 Nov 2023 13:46:07 GMT

In de negentiende eeuw wordt het Osmaanse (Ottomaanse) Rijk steeds toegankelijker voor West-Europese toeristen. Schrijvers en kunstenaars trekken naar het oosten, op zoek naar een authentiek oriëntaalse ervaring. Hoessein Alloul, docent aan de Universiteit van Amsterdam, vertelt over zijn onderzoek naar hun reisverslagen en legt uit dat Osmaanse geschiedenis ook Europese geschiedenis is. Door Momo Schaap, met dank aan Roeland Dubèl en Tabe Bakker. Met een column van Isa Skolnik.

Van klimaatongelijkheid naar klimaatrechtvaardigheid

Sun, 12 Nov 2023 16:59:39 GMT

We lezen van alles over de gevolgen van de opwarming van de aarde: de zeespiegel stijgt, er komt meer hevige regenval en meer overstromingen, zwaardere stormen of juist grote droogtes en bosbranden. Zulke rampen treffen voornamelijk gebieden in armere landen, terwijl daar mensen wonen die aan de klimaatverandering zelf niet zo heel veel hebben bijgedragen. Over die klimaatongelijkheid gaat redacteur Maaike Kooijman in deze uitzending in gesprek met twee gasten. Hoogleraar dr. Thea Hilhorst vertelt dat niet alleen klimaatverandering mensenwerk is, maar de gevolgen daarvan ook. We moeten dus niet alléén het klimaat de schuld geven van deze rampen, pleit ze. Inheems activist Raki Ap laat zien dat ongelijkheid niet alleen optreedt als gevolg van klimaatverandering, maar ook aan de basis daarvan: de energietransitie in de westerse wereld verwoest levens in het Globale Zuiden. Met een column van Nicole Kaandorp.

Nieuwe ontwikkelingen in de psychiatrie en wat die kunnen betekenen

Sun, 05 Nov 2023 12:24:57 GMT

Psychiater en onderzoeker Nienke Vulink vertelt over de nieuwste ontwikkelingen in de psychiatrie. Wat kan diepe hersenstimulatie (DBS) betekenen voor mensen met een hevige dwangstoornis of depressie? Wat zijn de verschillen met rTMS, waarvoor geen operatie nodig is? En waarom zijn deze veelbelovende behandelmethoden nog zo onbekend? Nienke pleit voor meer samenwerking tussen academische ziekenhuizen en ggz-instellingen. Presentatie door Maaike Kooijman en Tabe Bakker.

Brusselse Rafelrandjes - Column Piet Ruig - 29 oktober

Thu, 02 Nov 2023 20:41:16 GMT

De column van Piet Ruig bij de uitzending 'Scheefgroei tussen steden en opgroeien in een scheve stad' met Mathieu Steijn van 29 oktober. Ook op dit kanaal te vinden!

Scheve groei tussen steden en opgroeien in een scheve stad

Wed, 01 Nov 2023 20:22:18 GMT

Hoe zijn de voordelen van steden veranderd in de afgelopen decennia? En voor wie zijn die voordelen precies? Stadseconoom dr. Mathieu Steijn doet onderzoek om hierover harde cijfers op tafel te krijgen. Mathieu vertelt in deze aflevering over zijn promotieonderzoek naar de veranderende voordelen van steden, de groei van steden de afgelopen jaren, en wat daarbij de rol van het uitwisselen van ideeën is. Het blijkt dat nabijheid nog steeds heel belangrijk is voor het doen van intellectueel werk! Daarnaast vertelt Mathieu over zijn nieuwste onderzoek naar sociale mobiliteit tussen wijken. Hoe kunnen we beleid maken om dit te bevorderen? Luister ook vooral naar Piet Ruigs mooie column over de rafelranden in de stad. Door Tabe Bakker. Dank aan Emerence Kapteijn en Max Waterreus

Amsterdamse volksbadhuizen en de emancipatie van de arbeidersvrouw

Mon, 23 Oct 2023 17:12:28 GMT

Aan het einde van de negentiende eeuw was Amsterdam - inclusief haar inwoners - ontzettend smerig. Waar dagelijks een bad of douche nemen voor veel mensen tegenwoordig heel vanzelfsprekend is, was dat voor de arbeidersklasse ruim honderd jaar geleden absoluut niet het geval. Zij leefden in grootschalige sloppenwijken in krotwoningen en hoewel er na de invoering van de woningwet in 1901 wel degelijke huisvesting kwam, beschikten de meeste arbeiderswoningen niet over badkamers. De gemeente Amsterdam riep daarom volksbadhuizen in het leven, waar mannen en vrouwen gescheiden konden baden. Voor arbeidersvrouwen was er in eerste instantie veel minder ruimte, maar mettertijd veranderde dit: langzamerhand kreeg de vrouw steeds meer ruimte in de volksbadhuizen, en tegen de jaren twintig werden de mannen-en vrouwenafdelingen zelfs helemaal gelijk ingedeeld. In deze aflevering van Radio Swammerdam gaat Emerence Kapteijn in gesprek met Imke Chatrou over haar onderzoek naar de de veranderende indelingen van Amsterdamse badhuizen die parallel lopen aan sociaal-maatschappelijke ontwikkelingen rondom vrouwenemancipatie aan het begin van de twintigste eeuw.

Smooth City

Sun, 15 Oct 2023 11:54:40 GMT

René Boer vertelt over zijn boek Smooth City, waarin hij een fenomeen beschrijft dat wereldwijd kan worden waargenomen: Steden worden onder invloed van nieuwe technologie en gentrificatie verder en verder 'gestroomlijnd.' Een ontwikkeling die op de lange termijn een groot gevaar kan gaan vormen. Door Momo Schaap, met dank aan Max Waterreus en Tanne van der Wal. Met een column van Piet Ruig.

Cognitieve mensverbetering: inflatie van ons mens-zijn?

Wed, 11 Oct 2023 12:32:39 GMT

In deze podcast bekijken Isabel Barnett en Max Waterreus de verhouding tussen de mens en zijn mentale capaciteiten, keuzes en identiteit. Door extern ingrijpen (bijvoorbeeld cognitieve verbeteringstechnologieën) verschuift deze verhouding mogelijk in de toekomst. De podcast werkt toe naar een tafelgesprek over de wenselijkheid van deze verbeteringstechnologieën met filosofen Marcel Zuijderland en Linde van Schuppen, uitgezonden op Radio Salto (99.4 FM) op 8 oktober 2023.

Terugblik seizoen 2022-2023

Mon, 12 Jun 2023 18:20:21 GMT

Tropische temperaturen staan voor de deur en dat betekent dat het tijd is voor de zomerstop van Radio Swammerdam. Maar voordat we uit de ether zijn, staat er een recap van seizoen 2022/2023 voor jullie klaar. Redacteuren Tanne van der Wal, Emerence Kapteijn en Thomas Verhage doken de studio in om terug te blikken op de mooiste radiomomenten van het afgelopen seizoen: van een rapportage over het NK Bommetje, tot een interview over de Amazone.

Psychometrie

Tue, 06 Jun 2023 12:45:55 GMT

In deze uitzending gaan redacteuren Bart Verplanke en Thomas Verhage in gesprek met Dylan Molenaar, assistent professor psychometrie aan de Universiteit van Amsterdam. We hebben het over meten in de psychologie, hoe dit wordt gedaan, waarom het zo wordt gedaan en of het beter kan.

Spiritisme en abortus in de negentiende eeuw

Sun, 28 May 2023 13:55:43 GMT

Nienke Groskamp vertelt over haar onderzoek naar de verbanden en overlap tussen spiritisme en de abortus-discussie in de Verenigde Staten in de negentiende eeuw. De geschiedenis van abortus blijkt veel complexer te zijn dan die in het huidige debat vaak wordt voorgesteld. Door Momo Schaap, met dank aan Emerence Kapteijn en Thomas Verhage.

Als dieren konden praten

Mon, 22 May 2023 12:09:25 GMT

In deze uitzending van radio Swammerdam, "als dieren konden praten", bespreekt redacteur Tanne van der Wal de mogelijkheid van een google translate voor dieren, een suggestie die recentelijk werd gedaan door Dr. Karen Bakker. We spreken met Neerlandica Professor Dr. Marjo van Koppen over haar onderzoek naar kattentaal en met Dirk Hilbers, bio-ethicus en ecoloog, over de ethische gevolgen die het spreken met dieren zou hebben voor onze maatschappij.

De anticonceptiepil en depressie: de complexiteit van onderzoek

Mon, 22 May 2023 12:06:33 GMT

De anticonceptiepil en depressie: de complexiteit van onderzoek by Radio Swammerdam

Cyborgs: meer of minder mens?

Mon, 01 May 2023 17:10:28 GMT

Cyborgs, zijn ze nog steeds een fantasieproject van science-fiction schrijvers, of komen ze al van de lopende band rollen? En, hoe moeten we ze nou zien, als mens, of als robot? In de studio schuiven filosoof Bouke van Balen en sci-fi-kenner Chris de Deugd aan om over deze techniekfilosofische vragen te praten. Door Tabe Bakker. Co-host: Bart Verplanke. Column door Chris de Deugd.

Wetgeving van de Europese interne markt

Mon, 24 Apr 2023 12:39:09 GMT

In deze aflevering praten we met hoogleraar economisch publiekrecht Sybe de Vries. We hebben het over wetgeving van de interne markt in de Europese Unie, hoe komt deze wetgeving tot stand en wat voor implicaties hebben deze wetten voor Europa?

ChatGTP: de ethische kwestie

Mon, 17 Apr 2023 14:13:30 GMT

ChatGPT is de snelst groeiende applicatie ooit met maar liefst honderd miljoen actieve gebruikers binnen twee maanden na lancering. Maar niet iedereen is even enthousiast over deze tekstengenerator, ook vanwege zorgen om onware informatie. Wat betekent het automatisch genereren van desinformatie, nepnieuws en propaganda voor onze samenleving en wat kunnen we daartegen doen? Daarover gaat Lilian Kingma in gesprek met Marjolein Lanzing en Eugene Loos. Marjolein is assistent professor filosofie van technologie aan de Universiteit van Amsterdam en Eugene is als universitair hoofddocent aan de Universiteit Utrecht gespecialiseerd in de toegankelijkheid van betrouwbare digitale informatie voor iedereen.

De historische context van het paasverhaal

Sun, 09 Apr 2023 11:01:45 GMT

Het is vandaag Pasen en om die reden staat in deze uitzending het paasverhaal centraal. Het verhaal van de dood en wederopstanding van Jezus wordt de laatste tijd vaak op een moderne manier verteld. Een bekend voorbeeld hiervan is the Passion, dat afgelopen donderdag door 2,5 miljoen mensen werd bekeken. Maar kan je het verhaal wel los zien van de historische context van die tijd? Want hoe keek men rond de jaarwisseling naar Jezus? En wat was de reden dat hij gekruisigd moest worden. Daar over spreken Thomas Verhage en Tanne van der Wal in deze uitzending met dr. Ayhan Aksu, post doctoral researcher aan de Rijksuniversiteit van Groningen.

Dierentuinen

Mon, 03 Apr 2023 20:26:29 GMT

Als sinds mensenheugenis heeft de mens een fascinatie met exotische dieren uit verre landen. Tegenwoordig kunnen we zelf op reis om dieren in het wild te zien en hebben we eindeloos veel natuurdocumentaires ter beschikking. Waarom sluiten we deze dieren dan nog steeds op in onze achtertuin? Zijn dierentuinen nog wel van deze tijd en zo ja, hoe ziet de moderne dierentuin eruit? Over deze vragen spreken Ruben Rosen Jacobson en Bart Verplanke met expert dier-mensrelaties Maarten Reesink (Uva) en universitair docent dierenwelzijn Vivian Goerlich (UU. Column door Brigit Hillenius, techniek Tanne van der Wal.

Internetcultuur

Sun, 26 Mar 2023 00:00:00 GMT

Zelfs als je maar weinig online bent valt het op: het Internet heeft een eigenzinnige cultuur, en die sijpelt langzaam het echte leven binnen. Via politiek of media, via complotten of modewoorden. Hoe zit dat? En wat voor cultuur is dat eigenlijk? En kunnen we eigenlijk nog wel van een onderscheid spreken tussen 'echt' en 'Internet'? Over deze vragen spreken Tabe Bakker en Emerence Kapteijn met mediawetenschapper Daniël de Zeeuw (UvA, KU Leuven). Column door Nicole Kaandorp, techniek Bart Verplanke

Voedselverspilling

Sun, 12 Mar 2023 15:49:00 GMT

Wist je dat bijna een derde van al het eten dat geproduceerd wordt niet door mensen opgegeten wordt? Ontzettend zonde, al die verspilling. Daarom spreken Thomas Verhage en Tabe Bakker in deze uitzending met Martijntje Vollebregt en Merijn Koops over voedselverspilling en hoe je die tegen kan gaan. Martijntje is onderzoeker bij Wageningen Food & Biobased Research met een expertise in voedselverspilling en Merijn Koops werkt als account specialist Manufacturing bij Too Good To Go, een platform dat streeft voedselverspilling tegen te gaan.

Effectief altruïsme

Sun, 05 Mar 2023 13:16:35 GMT

Deze week praten we met Willem Sleegers en Marieke de Visscher over effectief altruïsme. Hoe kunnen we het meest goed doen, en waarom moeten we dit doen? Hoe doen we onderzoek naar goede doelen, en wat maakt iets 'effectief'? Dit en meer in deze podcast!

Seksualiteit

Sun, 19 Feb 2023 17:36:01 GMT

Één op de vijf vrouwen heeft wel eens pijn bij seks. Hoe komt dat en kunnen we daar iets aan doen? En wat voor andere seksuele problemen zijn er eigenlijk? In deze uitzending gaan Lilian Kingma en Thomas Verhage in gesprek met seksuoloog Hanneke Termeer.

De ervaring van dementie

Sun, 05 Feb 2023 16:53:54 GMT

Hoewel we het uitgebreid kunnen hebben over wat dementie is als hersenziekte op neurowetenschappelijk niveau, gaat Emerence Kapteijn in deze uitzending van Radio Swammerdam met twee antropologen in gesprek over de ervaring van dementie. Silke Hoppe en Annelieke Driessen nemen ons mee in hun etnografische en kwalitatieve onderzoek naar hoe waarden, subjectiviteit en kennis vorm krijgen in zorgpraktijken. Wat vragen wij van mantelzorgers als zij jarenlang zorg dragen voor hun dementerende partner, vader of moeder? Wat zijn de waardevolle momenten in de ziektebeleving en wat zeggen zij over hoe wij de zorg inrichten? Hoe verhouden wij ons tegenover ons verleden, heden en onze toekomst, als wij ons voorstellen dat we later wellicht met dementie te maken krijgen? Dat en meer in deze uitzending over het radicaal vergeten. Deelnemen aan het Dementia Letter Project kan nog steeds, via anneliekedriessen.com

Ontbossing in de Amazone

Sun, 22 Jan 2023 12:56:53 GMT

In deze aflevering praten redacteuren Bart Verplanke en Thomas Verhage met Dr. Tim Boekhout van Solinge over ontbossing in de Amazone. Tim is expert in het gebied van illegale ontbossing, en zet zich na jarenlang onderzoek nu lokaal in Brazilië in om samen met inheemse bevolkingen de strijd aan te gaan tegen de oplopende ontbossing.

Leren Leren

Fri, 20 Jan 2023 13:22:27 GMT

Dat leren van groot belang is in onze samenleving staat buiten kijf. Maar hoe zorg je er dan voor dat je efficient en doeltreffend kennis tot je neemt? Leren is een vaardigheid, maar hoe leer je jezelf om te leren? En zijn er bepaalde dingen die je kan doen om je leervermogen te verbeteren? Om deze vragen te beantwoorden spreken Thomas Verhage en Emerence Kapteijn met dr. Harm Krugers en dr. Ilja Boor. Harm Krugers is hoofddocent aan de UvA en neurobioloog en doet onderzoek naar de neurobiologie van leren en de gevolgen van dementie. Daarna spreken we met Ilja Boor over hoe universiteiten het onderwijs constant proberen te verbeteren. Ilja is werkzaam als co-programmaleider van de universiteitsbrede onderwijsinnovatie het Zichtbare Leerlijnenprogramma bij het Teaching and Learning Centre van de Universiteit van Amsterdam. Daarnaast is ze senior curriculumvernieuwer voor interdisciplinair en transitie-gericht onderwijs bij het Instituut voor Interdisciplinaire Studies aan de UvA en schrijfster van het boek Meaningful Assessment in Interdisciplinary Education.

Menstruatie en anticonceptie

Wed, 21 Dec 2022 10:01:16 GMT

In deze uitzending spreekt Tanne van der Wal met Dr. Karen Hollewand over de historie van de menstruatie en anticonceptie. Wat is er veranderd door de eeuwen heen, maar misschien belangrijker, wat kan er nog veranderen rondom het aanhoudende taboe over menstruatie. Ook luisteren we naar Alina Chakh, vertegenwoordiger van cliënten en belangenorganisatie Ava, voor gebruikers van anticonceptie en abortuszorg. Gastcolumnist en auteur van "De biografie van de baarmoeder" Corien van Zweden en vaste columnist AnneFleur Schep zijn beide te horen met een mooie column.

De kunst van het zwemmen

Tue, 13 Dec 2022 15:45:45 GMT

In deze uitzending duiken Pelle Yntema en Emerence Kapteijn samen met hoogleraar coördinatiedynamica Peter Beek en fanatiek sporter en trainer Emiel Heuver in de wereld van het zwemmen. Op welke manier verhouden sportprestaties zich tot het element water? Heeft “watergevoel” bijvoorbeeld invloed op sportprestaties? Hoe belangrijk is dat voor bewegingswetenschappers? En is er iets als een perfecte slag of een perfect bommetje? Dat alles en meer, in deze aflevering over de kunst van het zwemmen.

Hoe de welzijnseconomie ons gelukkiger kan maken

Sun, 04 Dec 2022 21:26:45 GMT

Economische groei is vaak de belangrijkste indicator voor het maken van beleid, terwijl dat er niet per se voor zorgt dat we ook gelukkig worden. Bij een welzijnseconomie wordt er ook naar andere indicatoren gekeken zoals natuur, gelijkheid of huisvesting. De welzijnseconomie kent op die manier waarde toe aan dingen die niet in geld uit te drukken zijn. Zo kunnen we de samenleving gelijker en duurzamer maken. Klinkt veel belovend, maar werkt het ook echt? In deze uitzending gaan Lilian Kingma en Pelle Yntema in gesprek met econoom dr. Nicky Pouw over de welzijnseconomie.

Gezonder Eten

Sun, 27 Nov 2022 16:04:19 GMT

Eten is een gigantisch deel van ons leven, het is overal om ons heen. De verleiding om ongezond te eten is ontzettend groot, ook al weten we dat het niet goed voor ons is. In deze uitzending gaan Thomas Verhage en Pelle Yntema in gesprek met voedingswetenschapper professor dr. Jaap Seidell over wat gezond eten precies inhoud en waarom er zo veel diëten en boeken over voeding zijn.

Kwantumfysica & Vrije wil

Sun, 20 Nov 2022 13:25:03 GMT

In deze uitzendingen gaan Lilian Kingma en Bart Verplanke in gesprek met Bernardo Kastrup over vrije wil. Bernardo is aanhanger van het Idealisme, een filosofische stroming die beargumenteerd dat mentale ervaringen aan de grondslag liggen van de wereld, in tegenstelling tot de fysieke wereld van het materialisme. In idealisme is er wel plaats voor vrije wil, waar dit vaak niet het geval is voor materialisme.

Dakloosheid

Sun, 06 Nov 2022 15:17:41 GMT

In deze aflevering van Radio Swammerdam spreken redacteuren Bart Verplanke en Pelle IJntema met Nienke Boesveldt, onderzoekster in het veld van dakloosheid aan de Universiteit van Amsterdam. We hebben het over beleidsvoering tegen dakloosheid, de verschillen tussen landen en hoe mensen dakloos worden.

Leven met Afval

Sun, 30 Oct 2022 20:43:41 GMT

In deze aflevering van Radio Swammerdam spreekt redacteur Pelle Yntema documentairemaakster Yanna Hoek over de documentaire Holy Shit; een documentaire gemaakt in samenwerking met Fides Lapidaire en Jeppe van Pruissen, over de potentie van onze poep en plas voor het voeden van onze bodem. Ook te gast is filosoof Lisa Doeland over haar promotie-onderzoek naar onze omgang met afval; niet als circulaire grondstof maar als de olifant in de kamer die ons dwingt een andere relatie met onze leefomgeving om te gaan. Zelf een screening van de documentaire Holy Shit organiseren? bekijk de mogelijkheden op: https://www.broodjepoep.com/holyshit.

City pop

Sun, 23 Oct 2022 11:34:27 GMT

In deze uitzending gaan Emerence Kapteijn en Thomas Verhage in gesprek met assistent professor Culturele Musicologie Oliver Seibt over het muziekgenre city pop. Dankzij het algoritme van YouTube-aanbevelingen en tegenwoordig ook TikTok-memes, heeft dit Japanse muziekgenre online een cultstatus verkregen. Oliver licht deze uitzending de historische en socio-economische context van city pop toe. De gast van dit fragment, Oliver Seibt, gaf in de uitzending zijn eerste interview in het Nederlands en dit was voor hem een grote uitdaging. In bovenstaande aflevering heeft hij daarom, naast een aantal taalkundige fouten, ook een aantal inhoudelijke fouten gemaakt. Hieronder staat dus een korte rectificatie door Seibt zelf opgesteld: 1. De toespraak was van Ôtaki Eiichi en niet van Ônuki Eiichi zoals ik herhaaldelijk ten onrechte heb gezegd. Ônuki Taeko was de zangeres van de band Sugar Babe, die Ôtaki Eiichi produceerde nadat Happy End uit elkaar ging. 2. Het album "First Light", dat in 1981 door de Yomiuri Shinbun als "haisensu-na shitii poppu" ("stijlvolle city pop") werd beschreven, is niet van Matsushita Matsuko, maar van Matsushita Makoto. Ik weet niet precies waarom ik deze voornaam-mix-up kreeg die de mannelijke muzikant in een vrouwelijke muzikant veranderde. Misschien brachten de eerste twee lettergrepen van zijn achternaam me onbewust naar de city pop-zangeres Mawatari Matsuko. (Een city pop playlist, waarin ook deze artiest vertegenwoordigd is, vindt je hier https://open.spotify.com/playlist/5ZEY1gtao9eGzvAD3KEh2x?si=0fb2c4f0a0994050) 3. De term "J-Pop" werd niet in 1986 bedacht, maar pas in 1988 door het Tokyo-radiostation J-Wave, dat pas in dat jaar werd opgericht.

Sociaal Ondernemen

Sun, 16 Oct 2022 13:10:03 GMT

In deze uitzendingen gaan Bart Verplanke en Tanne van der Wal in gesprek met Prof. Dr. Niels Bosma en Fun Forest directeur David Balhuizen over sociaal ondernemen. Wat maakt een onderneming sociaal? Wat is impact en hoe meet je het? In deze uitzendingen antwoorden op die vragen en meer!

Muggen

Sun, 09 Oct 2022 12:32:16 GMT

In deze uitzending gaan Thomas Verhage en Emerence Kapteijn in gesprek met Tessa Visser en dr. Bart Knols over muggen. Waarom prikt een mug eigenlijk? Is het van belang om muggen te bestrijden? Moeten we ons in Europa zorgen maken voor ziekten die door muggen worden verspreid? In deze uitzending komt het mogelijke gevaar die muggen vormen aan het licht.

Geldkeuzes

Tue, 04 Oct 2022 09:03:39 GMT

In deze eerste uitzending van het seizoen spreekt redacteur Tanne van der Wal met Professor Oscar Gelderblom over de huidige economische crisis en de vergelijking met de jaren 30 van de 20e eeuw. Wat kunnen we leren uit de vorige crisis en kunnen we wellicht voorspellen hoelang de huidige crisis gaat duren? Rosine van Dam vertelt in de uitzending over haar praktijk gerichte onderzoek naar geldkeuzes bij mensen met een verstandelijke beperking en hoe zij omgaan met de huidige crisis. Bart Verplanke is tafelgast en Annefleur Schep verzorgt de column.

Redacteuren Gezocht!

Sun, 27 Nov 2022 19:50:31 GMT

RADIO SWAMMERDAM ZOEKT NIEUWE REDACTIELEDEN VOOR 2023! Wij zijn op zoek naar mensen: • Met een voorliefde voor zowel wetenschap als radio/podcast, • Die studeren of net afgestudeerd zijn, • Die ongeveer twee zondagochtenden per maand beschikbaar zijn vanaf januari 2023 Bij Radio Swammerdam krijg je de kans om ongeveer maandelijks een uur lang, live in onze studio bij Pakhuis de Zwijger te praten met de meest interessante wetenschappers uit Amsterdam en omstreken. Je bedenkt zelf onderwerpen voor je uitzending en zoekt hier relevante gasten bij, leert interviewen, presenteren, en de technische kant van radiomaken die bij elke radio-uitzending hoort uit te voeren. Elke uitzending wordt live uitgezonden op de Amsterdamse stadszender RadioSALTO en is daarna voor iedereen terug te luisteren via alle podcast apps en Spotify. Naast het maken van uitzendingen vergaderen we één keer in de vijf weken en houdt ieder redactielid zich bezig met een extra taak, zoals fondsenwerving, columnisten zoeken, sociale media of roosters maken. Weten wat we zoal maken? Check onze website of Spotify! Je kunt solliciteren tot 18 december door een motivatiebrief en CV te sturen naar redactie@radioswammerdam.nl, en de sollicitaties zullen in de tweede week van januari plaatsvinden. N.B. De redactie van Radio Swammerdam bestaat uit studenten en pas afgestudeerden die het programma op vrijwillige basis maken. Er is geen vergoeding beschikbaar.

"Kijken" in het brein van primaten

Sun, 26 Jun 2022 13:35:41 GMT

In deze aflevering spreken Thomas Verhage en Tanne van der Wal met professor dokter Karline Janmaat over de wortels en de vruchten van ons primatenbrein. Hierin vertelt ze onder andere over haar gedragsonderzoek bij primaten in het wild en in de dierentuin Artis en over haar onderzoek bij de Mbendjele in Congo.

Lessen van de jonge wetenschapper

Tue, 14 Jun 2022 10:52:21 GMT

In deze ongewone uitzending van radio Swammerdam bespreekt Tanne van der Wal een week als PhD student aan de universiteit van Amsterdam. Ook spreken we redactieleden en PhD studenten over de wetenschap; wat is er mooi, maar ook, wat kan er veranderen.

Column Sebbe Pol Publieke Werken

Wed, 15 Jun 2022 08:24:53 GMT

De Column van Sebbe Pol over Publieke Werken voor de uitzending de Plek van het centraal station.

Stadsplanning in 19e eeuws Amsterdam: het debat over het Centraal Station

Mon, 13 Jun 2022 21:09:42 GMT

Deze uitzending gaat over de ontstaangeschiedenis van het Centraal Station Amsterdam. Met als voornaamste vraag: waarom staat dit station eigenlijk waar het staat, de stad als een 'muur' afschermend van het IJ? Joost Ingen-Housz bespreekt met socioloog en historicus Eric Duivenvoorden het beslissingsproces dat voorafging aan de bouw van het station, en de verschillende alternatieve locaties die door de gemeente besproken zijn, zoals de Albert Cuypstraat of de omgeving van het Leidseplein.

Column Milan Teunissen van Manen: Veroudering

Sun, 22 May 2022 11:59:50 GMT

De Boomkikker en de Eendagsvlieg

Veroudering

Sun, 22 May 2022 11:53:02 GMT

Waarom verouderen we en wat kunnen we doen om dit verouderingsproces tegen te gaan? In deze uitzending gaat Thomas Verhage in gesprek met professor dr. dr. Andrea B. Maier over allerlei aspecten van veroudering.

De Kracht van Platforms: over Airbnb en Zorgplatforms

Tue, 17 May 2022 09:37:57 GMT

In de uitzending van zondag 15 mei luistert u naar een gesprek met sociaal wetenschappers Jelke Bosma en Eva Mos. Beiden promoveren binnen het onderzoeksproject 'Platform Labour' van de Universiteit van Amsterdam. Het project onderzoekt hoe platforms institutionele actoren zijn geworden, die een belangrijke impact kunnen hebben op relaties tussen burgers, markt en staat, en daarmee de macht hebben om kwetsbaarheden creëren of juist om die te versterken. Jelke Bosma focust zich daarbij op kort termijn verhuurplatforms, waaronder Airbnb, en Eva Mos houdt zich bezig met zorg- en welzijnsplatforms. De presentatie werd verzorgd door Teuntje van Heese en Thomas Verhage. De techniek was door Lilian Kingma.

Column Renee van Amerongen: Seksualiteit Bij Dieren En Kinderen

Sun, 08 May 2022 13:50:23 GMT

Column Renee van Amerongen: Seksualiteit Bij Dieren En Kinderen by Radio Swammerdam

Seksualiteit Bij Dieren En Kinderen

Sun, 08 May 2022 13:47:12 GMT

De lente is volop aangebroken en dat betekent dat de velden weer vol staan met kleurrijke bloemen en mekkerende lammetjes. Ook wel het verhaal van de bloemetjes en de bijtjes! In deze uitzending gaan Thomas Verhage en Tanne van der Wal in gesprek met twee deskundigen die hier alles vanaf weten. Willy van Strien is bioloog en wetenschapsjournalist en zij heeft een boek geschreven over seksuele strategisch gedrag bij verschillende dieren, getiteld het Penisduel. De andere gast, Sanderijn van der Doef, is psycholoog en seksuoloog en zal ons meer vertellen over de ontwikkeling van seksualiteit bij kinderen en jongeren. Sanderijn is de schrijfster van de boeken ‘Can I have Babies Too?’ en ‘Going Beyond “The Talk”, uitgeven door Jessica Kingsley Publisher in Londen. Kijk voor meer informatie over Willy of San op hun websites, www.willyvanstrien.nl en www.sanderijnvandoef.nl

Vervolgde componisten in de Tweede Wereldoorlog

Mon, 02 May 2022 12:47:32 GMT

'Nach Auschwitz ein Gedicht zu schreiben ist barbarisch' schreef de Duitse filosoof Adorno. Onder dat motto richten Nederlanders zich na de oorlog af van de muziek van een 'verloren generatie'. Zo vergaten we lange tijd de rijkdom en veelzijdigheid van de Nederlandse muziek van daarvoor. Middels digitalisering van veel archieven en het analyseren van data in speciaal ontwikkelde software is musicoloog Carine Alders instaat een reconstructie te maken van wat we op muzikaal gebied door de oorlog allemaal zijn kwijtgeraakt. Een gesprek met de onderzoekster en aandacht voor bijzondere klanken uit het verleden.

De Historie van ons Koningshuis

Sun, 24 Apr 2022 12:05:43 GMT

De dag die je wist dat zou komen is eindelijk hier: radio Swammerdam duikt de historie van het koningshuis in. Promovendus Fons Meijer neemt ons terug naar het vaderland in de 19e eeuw, waar Willem I, II, en III koning waren van Nederland. Hoe is ons koningshuis ontstaan, waarom de Oranjes, en hoe speelden zij in op rampspoed in het land destijds? Je hoort het in deze speciale thema uitzending van Radio Swammerdam.

Column Sebbe Poll: Oekraïne

Wed, 13 Apr 2022 15:00:04 GMT

Column Sebbe Poll: Oekraïne by Radio Swammerdam

Oekraïne: de Holocaust in Zjytomyr

Sun, 10 Apr 2022 10:00:18 GMT

Het is wéér oorlog in Oekraïne. Tobias Wals doet onderzoek naar drie groepen inwoners van de Oekraïense stad Zjytomyr vóór, tijdens en na de tweede wereldoorlog. Sommigen kwamen terecht in Centraal-Azië en weer anderen konden pas terugkeren uit Berlijn in de jaren vijftig. In deze uitzending meer over hun lot en kort over de huidige vluchtelingenstroom. En als troost: muziek, honden en Pepsi. Oekraïense muziek uit deze uitzending: Alina Pash - Bitanga https://www.youtube.com/watch?v=_JyTolNxJ5I Dakha Brakha - Im tanzen liebe https://www.youtube.com/watch?v=yQTbLM-K0hE

Verbetering van de voedselindustrie op maatschappelijk en wetenschappelijk niveau

Wed, 06 Apr 2022 12:12:09 GMT

Hoe voeden we de alsmaar groeiende populatie? Wat is de rol van de wetenschap en welke voedselsystemen zijn te onderscheiden. In deze aflevering spreekt redacteur Tanne van der Wal met PhD student Ruy Kortbeek over de veredeling van de wilde tomaat en met boer en voedselsysteem specialist Jur Jacobs over slow food en het boeren in de praktijk.

Column Aafke Kok: Verbetering van de voedselindustrie op maatschappelijk en wetenschappelijk niveau

Tue, 05 Apr 2022 13:19:10 GMT

Column Aafke Kok: Verbetering van de voedselindustrie op maatschappelijk en wetenschappelijk niveau by Radio Swammerdam

Column Sebbe Poll: Leve De Afhankelijkheid

Thu, 31 Mar 2022 16:35:42 GMT

De column die Sebbe Pol schreef voor de uitzending van 27 maart 2022 over relatieproblemen, hechting en relatietherapie.

Relatieproblemen, hechting en relatietherapie

Wed, 30 Mar 2022 18:56:11 GMT

Wanneer is een ruzie met je partner een relatieprobleem? En wanneer ga je in relatieherapie of kan je het beter gewoon uitmaken? Vragen die u misschien wel eens met vrienden bespreekt, maar ook vragen waar de wetenschap antwoorden op heeft! Deze antwoorden hoort u in de aflevering van 27 maart 2022, waar Teuntje van Heese en Lilian Kingma met dr. Henk Jan Conradi spreken, assistant professor Klinische Psychologie aan de Universiteit van Amsterdam en tevens psychotherapeut. In de uitzending hebben zij het over het ontstaan en de impact van relatieproblemen en hoe dit relateert aan hechting in de kindertijd. Ook relatietherapie komt aan bod, waarbij het belang van fysiek contact naar voren komt. De techniek van deze uitzending werd verzorgd door Tanne van der Wal. De column is verzorgd door Sebbe Poll.

Column Anne-Fleur Schep: Mecenaat

Mon, 21 Mar 2022 16:19:39 GMT

Column Anne-Fleur Schep: Mecenaat by Radio Swammerdam

Mecenaat: hoe kunst gefinancierd zou moeten worden

Mon, 21 Mar 2022 16:14:42 GMT

Een mecenas is iemand die zich opricht als beschermer van de kunsten. Sinds 2020 bestaat er een leerstoel mecenaatstudies aan de Universiteit Utrecht om de relaties tussen gevers en kunstenaars of kunstinstellingen te onderzoeken. In deze uitzending bespraken we de betekenis van geven voor cultuur in Nederland met zelfstandig onderzoeker Renee Steenbergen en Voordekunst directeur Kristel Casander.

Column Renee van Amerongen: Toeval II

Thu, 17 Mar 2022 17:00:23 GMT

Column Renee van Amerongen: Toeval II by Radio Swammerdam

Toeval II: De Ervaring van Toeval

Wed, 16 Mar 2022 00:50:33 GMT

In deze tweede aflevering over toeval bespreekt psycholoog en neurowetenschapper dr. Michiel van Elk wanneer en waarom mensen gebeurtenissen als toevallig ervaren, en legt hij uit hoe het komt dat mensen zich vaak niet bij toeval neer kunnen leggen, maar graag naar een verklaring zoeken.

Column Gabriella Darmasaputra: Nederland Onder Water

Mon, 07 Mar 2022 09:07:26 GMT

Column Gabriella Darmasaputra: Nederland Onder Water by Radio Swammerdam

Nederland Onder Water

Mon, 07 Mar 2022 09:03:47 GMT

In deze uitzending gaan Thomas Verhage en Mariël Doedens in gesprek met Toon Haer en Jantsje Mol over de overstromingsisico’s waar Nederland in de toekomst mee te maken gaat krijgen. Toon is expert op het gebied van water- en klimaat risico en zal vertellen hoe groot het probleem van een alsmaar stijgende zeespiegel is voor Nederland. Jantsje zal vertellen over haar onderzoek waarin virtual reality proefpersonen meer laat investeren in het overstromingsbestendig maken van hun huizen.

Ontwikkelingsbiologie in museum Vrolik

Wed, 02 Mar 2022 16:57:28 GMT

In deze uitzending reizen redacteurs Tanne van der Wal en Teuntje van Heese af naar het museum Vrolik in het UMC AMC en spreken daar conservator Laurens de Rooy over deze bijzondere collectie preparaten, hoe deze tot stand kwam in de 19e eeuw, hoe er toen naar werd gekeken en hoe we er nu naar kijken. Ook bespraken ze een aantal bijzondere stukken, ben jij bijvoorbeeld benieuwd wat mensen in die tijd op hun arm getatoeëerd hadden? Luister nu terug.

Virtual reality en geschiedenis: 4D Research Lab

Wed, 23 Feb 2022 13:24:40 GMT

Kan je geschiedenis tot leven wekken? Anke Spekman en Mariël Doedens gingen op bezoek bij het 4D Research Lab en praatten met Patricia Lulof, Jitte Waagen en Tijm Lanjouw over digitale archeologie, drones en 3D visualisaties. Een voorbeeld van een 3D reconstructie ziet u hier(filmpje van Vlooienburg/Waterlooplein): https://www.youtube.com/watch?v=HuHrrle1kWs

Column Sebbe Poll: Nieuwkomers

Sat, 19 Feb 2022 13:44:03 GMT

De column van de uitzending van 13 februari 2022, geschreven door Sebbe Poll.

Van wie is ons Land? Over Territorialiteit en Immigratie

Sun, 13 Feb 2022 15:44:39 GMT

"Hún Brussel, óns Nederland" was de titel van het partijprogramma van de PVV in 2012. Ook de afgelopen jaren gebruikten rechts populistische partijen slogans waarin grondgebieden als collectief eigendom worden geformuleerd. In deze uitzending van Radio Swammerdam spreekt Teuntje van Heese met Tom Nijs over zijn binnenkort te verdedigen proefschrift, getiteld This place is ours - Collective psychological ownership and its social consequences. Hiervoor onderzocht hij of, hoe en waarom het idee dat een grondgebied tot een bepaalde groep behoort, verschillende sociale consequenties kan hebben, waaronder negatieve sentimenten ten aanzien van immigranten in Nederland. Dit proefschrift is onderdeel van het OWNERS project, waarvoor een subsidie van de Europese Onderzoeksraad (ERC)werd toegekend aan Dr. Borja Martinović (Universiteit Utrecht). https://owners-ercproject.eu/

Column Annefleur Schep: Toeval

Wed, 09 Feb 2022 06:00:17 GMT

De column van Annefleur Schep over toeval

Toeval I

Mon, 07 Feb 2022 15:28:52 GMT

Hoogleraar mathematische fysica Dr. Klaas Landsman schreef over toeval in de biologie, de natuurkunde, de filosofie en het dagelijks leven. In deze uitzending gaat hij in op vragen zoals: Heeft toeval een objectief bestaan? Wat voor betekenis moeten we hechten aan de toevallige oorsprong van onze liefdes? Waarom doen dobbelstenen niet aan toeval? Waarom doet licht dat door een ruit gereflecteerd wordt dat wel? Veel luisterplezier, en deel uw eventuele meningen over toeval n.a.v. de uitzending met ons via joost@radioswammerdam.nl De volgende wetenschapper in de driedelige serie over toeval is neurowetenschapper dr. Michiel van Elk. Op 13 maart zal hij ingaan op de vraag hoe het 'magisch' denken van de mens in een hoofdzakelijk areligieuze maatschappij is te verklaren.

Column Renee van Amerongen: De Prehistorie van Nederland

Sun, 30 Jan 2022 15:11:10 GMT

Column Renee van Amerongen: De Prehistorie van Nederland by Radio Swammerdam

De Prehistorie van Nederland

Sun, 30 Jan 2022 15:03:39 GMT

Het verleden wordt getekend door wereldoorlogen, revoluties en politieke hoogtepunten. Een deel van het verleden waar meestal minder aandacht aan wordt besteed, is de prehistorie. Het belangrijk om niet te vergeten dat de mens het grootste deel van zijn bestaan heeft geleefd onder de omstandigheden van de prehistorie en dat deze periode een grote impact heeft gehad op de mens van vandaag de dag. In deze uitzending spreken Thomas Verhage en Pelle Yntema met dr. Arjan Louwen over alles wat er bekend is uit archeologisch onderzoek in Nederland. Van Neanderthaler tot Romeinen, alle prehistorie komt aan bod deze uitzending.

Column Gabriella Darmasaputra: HIV in Nederland en Tanzania

Mon, 24 Jan 2022 20:57:33 GMT

Column Gabriella Darmasaputra: HIV in Nederland en Tanzania by Radio Swammerdam

HIV in Nederland en Tanzania

Mon, 24 Jan 2022 20:36:02 GMT

Hoe gaat het met de HIV-zorg vandaag de dag? Hoogleraar Marc van der Valk licht ons in deze uitzending in over de situatie in Nederland. Met medisch antropoloog Josien de Klerk praten we over haar onderzoek in Tanzania en ze vertelt meer over ethische dilemma’s tijdens veldwerk.

Column Milan Teunissen van Manen: Amsterdam Kraakstad

Wed, 12 Jan 2022 13:40:10 GMT

Column Milan Teunissen van Manen: Amsterdam Kraakstad by Radio Swammerdam

Amsterdam Kraakstad

Sun, 09 Jan 2022 09:49:31 GMT

Nieuw Elan in de Kraakbeweging! Afgelopen najaar kraakte leden van actiegroep pak mokum terug voormalig Hotel Marnix aan de Marnix straat. In deze aflevering spraken we met Stadshistoricus Tim Verlaan en Charlie van actiegroep Pak Mokum terug over het hoe en waarom van kraken en of er voor kraken nog wel toekomst is in de moderne stad. Daar bleek onder andere de Amerikaanse filosoof Marshall Berman heet en ander over te vinden.

Column Annefleur Schep: Het Kerstverhaal Door De Tijd Heen

Sun, 26 Dec 2021 09:34:21 GMT

Column Annefleur Schep: Het Kerstverhaal Door De Tijd Heen by Radio Swammerdam

Het Kerstverhaal Door De Tijd Heen

Sun, 26 Dec 2021 09:32:05 GMT

Met Kerst vieren we de geboorte van Jezus, meer dan twee duizend jaar geleden. Maar waar komen de os en de ezel vandaan in het kerststalletje? En is Jezus geboren in een grot of een stal? In deze uitzending van Radio Swammerdam wordt verteld hoe het kerstverhaal en de iconografie van het kerstverhaal tot stand gekomen zijn. Te gast zijn emeritus hoogleraar dr. Jan Willem van Henten en dr. Esther Mulders. Zij vertellen u alles over de geschreven bronnen en afbeeldingen van de geboorte van Jezus en plaatsen deze in de tijd waarin deze bronnen ontstaan zijn.

Column Sebbe Poll: Zwaartekracht en Donkere Materie

Mon, 20 Dec 2021 11:43:19 GMT

Column Sebbe Poll: Zwaartekracht en Donkere Materie by Radio Swammerdam

Zwaartekracht En Donkere Materie

Mon, 20 Dec 2021 11:26:40 GMT

Ik zie ik zie wat jij niet ziet en het is donkere materie. In deze aflevering spreekt Tanne van der Wal samen met Thomas Verhage met sterrenkundige en natuurkundige dr. Margot Brouwer. Ze vertelt in deze uitzending over hoe je aan de hand van zwaartekracht onderzoek kan doen naar de aanwezigheid van donkere materie in andere sterrenstelsels. Hierbij komen ook de theorieën van Einstein en Newton aan bod. Meer informatie over Margot Brouwer kunt u vinden op haar website: https://www.margotbrouwer.nl/

Column Gabriella Darmasaputra - Verloskundige Wetenschap

Mon, 13 Dec 2021 12:24:57 GMT

Column Gabriella Darmasaputra - Verloskundige Wetenschap by Radio Swammerdam

Verloskundige Wetenschap

Mon, 13 Dec 2021 12:15:41 GMT

Te gast in deze uitzending is prof. dr. Ank de Jonge, ze is als eerste verloskundige benoemd tot hoogleraar verloskundige wetenschap aan het Amsterdam UMC en is dé expert op het gebied van de verloskundige wetenschap in Nederland. Dr. Carola Groenen is net gepromoveerd en vertelt over de nieuwe wetenschappelijke inzichten die voortkomen uit haar promotie onderzoek. Vera Mertens van Zelfbewust Zwanger ligt toe hoe de stem van de zwangere vrouw doorklinkt in onderzoek en beleidsvorming. De uitzending wordt gepresenteerd door Mariël Doedens en de techniek is in handen van Thomas Verhage. Ook hoor je een mooie column van Gabriella Darmasaputra. P.S. Tijdens een uitzending van Radio Swammerdam worden er in Nederland 20 baby’s geboren! (Uitgerekend op basis van het verwachtte aantal baby’s dat geboren wordt in 2021 volgens het CBS rekening houdend met de corona geboortegolf.) Wil je meer weten over de wetenschap achter een zwangerschap? Neem dan eens een kijkje op het Childbirth Network: https://www.childbirthnetwork.nl/ Meer informatie over stichting Zelfbewust Zwanger vind je hier: https://zelfbewustzwanger.nl/ Of duik in het proefschrift van Carola Groenen: https://books.ipskampprinting.nl/thesis/568784-groenen/

Column Milan Teunissen van Manen Zingeving

Mon, 06 Dec 2021 14:30:06 GMT

Column Milan Teunissen van Manen Zingeving by Radio Swammerdam

Zingeving

Mon, 06 Dec 2021 13:48:17 GMT

In deze uitzending legt filosoof, theoloog en religiewetenschapper Laurens ten Kate uit wat zingeving tegenwoordig precies inhoudt, wordt er ingegaan op hoe zingeving door de tijd heen veranderd is, en bespreken we het verschil in zingeving binnen en buiten religies.

Column Afrika In Kunst En Wetenschap

Mon, 29 Nov 2021 16:12:49 GMT

De Column door Aafke kok

Afrika In Kunst En Wetenschap

Mon, 29 Nov 2021 15:58:31 GMT

Moet je je anno 2021 als westers kunstenaar of wetenschapper nog wel bezig houden met kennisproductie over Afrika? En wat kunnen beide disciplines daarbij van elkaar leren? Een gesprek met fotograaf Lard Buurman en antropologe dr. Mirjam de Bruijn van de Universiteit Leiden over auteurschap , dekolonisatie en co-creatie.

Column genocide en het genocidale proces

Sun, 21 Nov 2021 14:44:49 GMT

Column genocide en het genocidale proces by Radio Swammerdam

Genocide en het genocidale proces

Sun, 21 Nov 2021 14:43:21 GMT

Wat is genocide? Een gesprek met antropoloog Anthonie Holslag over onder meer over het genocidale proces en seksueel geweld.

Column Annefleur Schep - Wijn

Wed, 10 Nov 2021 08:00:14 GMT

De column van de uitzending op 7 november over wijn, geschreven door Annefleur Schep.

Reportage - Vinificatie en Wetenschap in de Wijnwereld

Sun, 07 Nov 2021 08:21:18 GMT

In deze uitzending luistert u naar een reportage, opgenomen op het Betuws Wijndomein. Hier gaan Teuntje van Heese en Mariel Doedens in gesprek met moleculair bioloog Koen Klemann over vinificatie en de rol van wetenschap in de wijnwereld. Zij nemen een kijkje in de wijngaard, krijgen inzicht in het complexe proces van wijn maken en er wordt uiteraard geproefd! https://wijnwetenschap.nl/ https://www.betuwswijndomein.nl/

Column Sebbe Poll

Sun, 31 Oct 2021 14:02:37 GMT

Column Sebbe Poll by Radio Swammerdam

Burn-out en identiteitscrisis vanuit filosofisch perspectief

Sun, 31 Oct 2021 13:53:07 GMT

Tegenwoordig lijkt de burn-out zo wijdverspreid te zijn als een ons allen welbekend virus. Toch bestaat in de medische wereld verwarring over wat een burn-out precies is. Volgens dr. Coolen hangt de prevalentie van burn-out samen met het feit dat mensen tegenwoordig hun identiteit moeten ontlenen aan een verhaal dat ze over zichzelf vertellen. Op het moment dat mensen niet in staat zijn om dit 'levensverhaal' voor anderen én zichzelf vol te houden, belanden ze in de identiteitscrisis die de medische wereld associeert met burn-out. Coolen pleit ervoor hier gemeenschappelijk een oplossing voor te vinden, in plaats van de verantwoordelijk louter op de schouders van de persoon met burn-out te leggen.

De invloed van de stad op depressie

Sun, 17 Oct 2021 16:16:24 GMT

Het leven in de stad kan druk en hectisch zijn en veel stress met zich meebrengen. Als je de huidige mannier van leven vergelijkt met die van mensen tienduizenden jaren geleden zul je gigantische verschillen zien en kan je je afvragen of wij wel “gemaakt zijn” voor die huidige omstandigheden. Worden we depressief van het wonen in een stad? En komt dat omdat we niet goed aangepast zijn aan deze nieuwe omgeving? In deze aflevering gaan Thomas Verhage en Tanne van der Wal hier op in. Te gast zijn Annemie Ploeger, assistent professor op UvA op de afdeling ontwikkelingpsychologie en Junus van der Wal, promovendus bij het onderzoekszwaartepunt Urban Mental Health van de UvA.

Column van Renée van Amerongen over Depressie

Sun, 17 Oct 2021 15:21:49 GMT

De Column van Renee van Amerongen

Column Milan Teunissen van Manen: Biodivers en veganistisch eten

Wed, 13 Oct 2021 05:00:17 GMT

Column van Milan Teunissen van Manen uit de aflevering over biodiversiteit en milieufilosofie van 10 oktober 2021.

Met uitsterven bedreigd: over biodiversiteit en milieufilosofie

Sun, 10 Oct 2021 18:50:22 GMT

Veel soorten zijn met uitsterven bedreigd en door klimaatverandering worden dat er steeds meer. Maar is dat eigenlijk erg? En zou de mens ook kunnen uitsterven? In deze aflevering gaan bioloog Gerard Oostermeijer van de Universiteit van Amsterdam en filosoof Floris van den Berg van de Universiteit Utrecht in gesprek over biodiversiteit, milieufilosofie en de toekomst van de mens met Lilian Kingma en Anke Spekman.

Column Aafke Kok Klimaatverandering en Migratie

Wed, 06 Oct 2021 05:00:20 GMT

Column Aafke Kok Klimaatverandering en Migratie by Radio Swammerdam

Klimaatverandering En Migratie

Tue, 05 Oct 2021 12:32:33 GMT

Massamigratie als gevolg van klimaatverandering? 1 en 1 is 2 zou je zeggen. Maar wat leren we van de mensen die in risico gebieden als Bangladesh en op kleine eilanden leven? En hoe combineer je informatie uit grote datasets met empirisch onderzoek? Universitair hoofddocent en Vidi-onderzoeker aan de onderzoeksgroep milieubeleid van de Universiteit Wageningen Ingrid Boas is te gast.

Genocide

Sun, 26 Sep 2021 12:22:59 GMT

Genocide? Holocaust? In deze uitzending meer over slachtoffers, omstanders en daders. Hoogleraar Holocaust en Genocide studies UvA en senior onderzoeker NIOD Ugur Ungor is te gast.

Column Teun Dominicus: Academische Cultuur en Open Science

Wed, 30 Jun 2021 05:00:10 GMT

Column Teun Dominicus: Academische Cultuur en Open Science by Radio Swammerdam

Academische Cultuur en Open Science

Sun, 27 Jun 2021 17:42:36 GMT

In de laatste uitzending van het 2020/2021 seizoen van Radio Swammerdam spreekt redacteur Tanne van der Wal met Dr. Victor Hoornweg en Sicco de Knecht over academische cultuur en open science. Wordt de wetenschap tegengehouden door de huidig geldende wetenschappelijke normen? Staat de wetenschappelijke discussie nog wel centraal? Hoe kan de wetenschap beter samenwerken met de maatschappij? Dat en meer wordt besproken in deze uitzending.

Kansenongelijkheid in het onderwijs en High Dosage Tutoring

Sun, 20 Jun 2021 21:05:48 GMT

De veelbesproken documentaireserie Klassen deed de discussie rondom kansenongelijkheid in het onderwijs in Nederland weer oplaaien. De documentaire schetst op een indrukwekkende manier dat de thuissituatie van leerlingen, van grote invloed is op de hun schoolprestaties en daarmee op hun eindadvies. Ook onderzoeksrapportages bevestigen dit al geruime tijd. De Onderwijsraad trekt al een paar jaar de conclusie dat leerlingen met dezelfde cognitieve capaciteiten, maar met verschillende achtergronden, niet op hetzelfde onderwijsniveau terecht komen. Over dit probleem gaat presentator Teuntje van Heese samen met co-presentator Mariël Doedens in gesprek met socioloog dr. Sara Geven. Ook spreken zij met socioloog dr. Bo Paulle over de interventie high dosage tutoring, bedoeld om de positie van kansarme kinderen te verbeteren. De column van deze week is van Aafke Kok. Op www.uva.nl/sepp vindt u meer informatie over de onderzoeksresultaten van de HDT pilots.

Wetenschap in de Keuken

Sun, 13 Jun 2021 12:00:03 GMT

Koken doen we allemaal weleens, of we er nou aanleg voor hebben of niet. Maar hoe bewust zijn we ons van de wetenschappelijke processen die aan de basis liggen van de heerlijk gebakken aardappels of perfect gekarameliseerde uien op ons bord? Henok Tesfai en Mariël Doedens hadden het zondag over het koken van aardappels, sous vide en de wereld van de moleculaire gastronomie met Jan Groenewold. Jan is een fysische chemicus met een liefde voor lekker eten, en helpt als co-auteur van het boek 'Keukenlab' mensen beter te koken met wetenschap. Pak een lekker bord met eten, en luister de uitzending nu terug!

Kaas en drop

Sun, 06 Jun 2021 14:44:12 GMT

Drop en kaas staan, samen met bijvoorbeeld tulpen, wiet, fietsen, molens, en kringverjaardagen, te boek als ‘typisch Nederlands’. Maar zijn ze wel zo Nederlands als we denken? Over hoe deze etenswaren symbolen van onze nationale identiteit zijn geworden en over wat hun geschiedenis is hebben onze redacteuren Bobby Uilen en Lianne Hooijmans het in deze uitzending met Marieke Hendriksen. Marieke is wetenschaps- en cultuurhistoricus, verbonden aan de onderzoeksgroep NL-Lab van de KNAW, en is gespecialiseerd in materiële en zintuiglijke geschiedenis. We hebben het onder andere over hoe drop actief in de markt werd gezet als snoep voor mannen, en over de koloniale geschiedenis van Hollandse kaas. Zoetekauw of kaaskop (of gewoon hobby-historicus), voor ieder wat wils in deze aflevering van Radio Swammerdam!

Column Teun Dominicus: Eenzaamheid

Wed, 02 Jun 2021 11:46:50 GMT

De column van de uitzending op 30-05-2021 werd geschreven door Teun Dominicus.

Eenzaamheid

Sun, 30 May 2021 11:18:42 GMT

Eenzaamheid: om het woord kunnen we de afgelopen tijd niet meer heen en iedereen herkent het knagende gevoel wel. Maar wat is eenzaamheid precies en hoe ontstaat het? In deze uitzending gaan presentatoren Teuntje van Heese en Tanne van der Wal in gesprek met onderzoekers Dr. Marlies Maes en Dr. Luzia Heu. Met Marlies Maes bespreken zij hoe eenzaamheid in de psychologie geduid wordt, wat de gevolgen van eenzaamheid zijn en waar het ongemak rondom het onderwerp vandaan komt. Luzia Heu analyseert het onderwerp vanuit de cross-culturele psychologie en vertelt ons over de verschillen in eenzaamheid in individualistische en collectivistische samenlevingen. De column van deze week is geschreven door Teun Dominicus.

Oncologie

Wed, 26 May 2021 08:32:36 GMT

Oncologie by Radio Swammerdam

Column Renée van Amerongen: Muzikaliteit bij dieren

Wed, 19 May 2021 05:00:16 GMT

Column Renée van Amerongen: Muzikaliteit bij dieren by Radio Swammerdam

Muzikaliteit bij dieren

Sun, 16 May 2021 12:32:29 GMT

“Talking about music is like dancing about architecture” wordt weleens gezegd. Toch is muziek iets waar mensen graag mee bezig zijn en dus ook graag (in een radio uitzending) over praten. Je hoeft geen conservatorium student te zijn om iets met muziek te hebben. De mens is een muzikale soort stelt Henkjan Honing, hoogleraar muziekcognitie aan de Universiteit van Amsterdam. Maar zijn alleen wij mensen muzikaal en is dat iets wat ons uniek maakt of zijn dieren dat misschien ook? Redacteuren Mariël Doedens en Lianne Hooijmans spreken in deze aflevering van Radio Swammerdam over het onderzoek naar deze vraag. Verder vertelt Renée van Amerongen ons in haar column over de muzikale strijd op haar lab, we leren over de muzikale kaketoe Snowball, muziek en de evolutie en Lianne ontdekt dat ze muzikaler is dan ze dacht… Snowball de dansende kaketoe: https://www.youtube.com/watch?v=N7IZmRnAo6s Het spel ‘hooked on music – eurovision’ kan je nu spelen op: www.amsterdammusiclab.nl Meer informatie over het boek ‘Aap slaat maat’ vind je op: https://www.iedereenismuzikaal.nl/x/aap-slaat-maat.html

Reportage "Zuid-Afrika aan de gracht"

Wed, 12 May 2021 07:00:16 GMT

Redacteuren Bauke Kok en Lianne Hooijmans zijn op bezoek bij het Zuid-Afrikahuis: hét cultuur en kenniscentrum over Zuid-Afrika in de Lage Landen. We spreken met Bart de Graaff, historicus, documentairemaker en schrijver met een bijzondere belangstelling voor Zuid-Afrika. Hij leidt ons rond in het huis en vertelt ons over bijzondere geschiedenis van het Zuid-Afrikahuis en de Zuid-Afrikaanse taal.

De Zuid-Afrikaanse taal en geschiedenis

Sun, 09 May 2021 12:00:20 GMT

Misschien ken je woorden zoals ‘hijsbakkie’ en ‘muurprop’ wel, en het mag geen verrassing zijn dat de Zuid-Afrikaanse taal innig is verweven met de koloniale geschiedenis van het gebied. Maar wat betekent dit voor het gebruik van de taal, de literatuur en de identiteit van de Afrikaners? En bestaat er een toekomst voor deze taal in het moderne Zuid-Afrika na de apartheid? Dit bespreekt onze redacteur Lianne met Toni Banov, promovendus aan de Universiteit van Zagreb bij de Afdeling Neerlandistiek. Toni laat ons kennismaken met de Zuid-Afrikaanse auteur Karel Schoeman die ongehoorde stemmen laat doorklinken in zijn historische romans. En verder luisteren we vandaag in de tweede helft van de uitzending naar de reportage “Zuid-Afrika aan de gracht” over het Zuid-Afrikahuis, hét cultuur en kenniscentrum van Zuid-Afrika in de lage landen. Dit sal 'n propvol uitsending wees!

Column Milan Teunissen van Manen: De Archeologische Site

Sun, 02 May 2021 14:17:34 GMT

Column van Milan Teunissen van Manen, getiteld 'De Archeologische Site', uit de aflevering over osteoarcheologie van 2 mei 2021.

Osteoarcheologie

Sun, 02 May 2021 14:14:04 GMT

Nu terug te luisteren: onze aflevering over osteoarcheologie, de opgraving en studie van menselijke resten in archeologische context. Hierover gingen we in gesprek met archeologen Menno Hoogland en Rachel Schats van de Universiteit Leiden, die samenwerkten bij opgravingen in het Caribisch gebied en in ons eigen kikkerlandje. Menno vertelt over zijn expeditie naar Spitsbergen in de jaren ‘80, waar hij een begraafplaats van Nederlandse walvisvaarders ontdekte, en Rachel vertelt over haar hypothese dat malaria wel eens een van grotere invloed op de Middeleeuwse volksgezondheid geweest zou kunnen zijn dan de pest – een hypothese die ze nu aan het testen is door een omvangrijk onderzoek naar botten van Middeleeuwse Nederlanders te doen. De column van deze aflevering is van Milan Teunissen van Manen, die speciaal voor de gelegenheid een lied herschreef en inzong! Dat en veel meer hoor je in deze uitzending, gepresenteerd door Bobby Uilen en Henok Tesfai.

Column Aafke Kok: Museumquotum

Mon, 26 Apr 2021 09:59:07 GMT

Column van Aafke Kok bij de aflevering 'Roofkunst'. Aafke Kok werkt als eindredacteur bij Bionieuws

Roofkunst

Mon, 26 Apr 2021 09:55:14 GMT

Iedereen die ooit naar een museum is geweest heeft ze weleens gezien. Prachtige schilden, verkleurde boeddha beeldjes, of zelfs een gouden sarcofaag. Objecten gestolen uit verre oorden, vanuit de andere kant van de wereld terechtgekomen in een vitrine, vaak met niet meer dan één zinnetje als beschrijving. Hoe is het Nederlandse sentiment rondom deze roofkunst veranderd over de jaren? Hoe kijken de gekoloniseerde bevolkingen naar deze objecten? En wat zijn de juridische belemmeringen als het gaat om restitutie? Henok en Anke hebben het er over met Mirjam Hoijtink, assistent professor Cultural Sciences aan de UvA en Evelien Campfens, post-doc onderzoeker aan de Universiteit Leiden en cultural heritage law specialist. Ook vertelt columnist Aafke Kok over haar zoektocht naar een nieuw favoriete museum!

Column Soesja van Wijgerden: Sublime Imperfections

Wed, 21 Apr 2021 05:00:01 GMT

Column Soesja van Wijgerden: Sublime Imperfections by Radio Swammerdam

Imperfecties

Sun, 18 Apr 2021 11:28:06 GMT

Imperfecties: soms vinden we ze mooi. Denk aan hipstercafé's of gaten in spijkerbroeken. De esthetiek van de imperfectie is niet weg te denken uit ons alledaagse leven. Fabienne Rachmadiev en Ellen Rutten van het onderzoeksproject Sublime imperfections vertellen er meer over. Tevens een primeur! Ons nieuwe redactielid Teuntje schoof voor de eerste keer aan als co-presentator. Soesja van Wijgerden schreef de column, over o.a. de perfecte honingbij.

Overstromingen in Indonesië II: Jakarta

Sun, 11 Apr 2021 19:51:34 GMT

Deze uitzending is een vervolg op Overstromingen in Indonesië I waarin we het onder andere hadden over bodemdaling als een belangrijk oorzaak van overstromingen en over het aanplanten van mangrovebossen als een van de oplossingen. In deze uitzending bespreken we overstromingen in de hoofdstad van Indonesië: Jakarta. Wat doen Nederlandse experts in Jakarta om het tij te keren? Deze vraag bespreken Mariël Doedens en Tanne van der Wal in deze uitzending. Dat doen ze niet alleen: te gast zijn Gertjan Geerling en Bastien van Veen, beide werkzaam bij Deltares; een onafhankelijk kennisinstituut voor toegepast onderzoek op het gebied van water en ondergrond. Bastien van Veen woont en werkt in Indonesië en geeft via de internationale verbinding een unieke beschrijving van Jakarta. Verder hebben we het over de rol van afval in het ontstaan van overstromingen. We luisteren naar fragmenten van antropologe Roanne van Voorst die een jaar in een sloppenwijk in Jakarta leefde. En we hebben het over de soms uitdagende samenwerking met de Indonesische regering.

Column Jouke Huijzer: recht en gedrag

Wed, 31 Mar 2021 08:00:00 GMT

Column Jouke Huijzer: recht en gedrag by Radio Swammerdam

Recht en gedrag

Mon, 29 Mar 2021 08:09:47 GMT

Deze uitzending gaat over recht en gedrag. Waarom houden mensen zich niet aan de wet? En hoe ontstaan valse bekentenissen? Dat zijn vragen waar het recht geen antwoord op heeft maar waarvoor we te rade moeten gaan bij de sociale wetenschappen. Lianne en Tanne gaan in gesprek met We bespreken over rechtspsycholoog Malouke Kuiper (UvA) en criminoloog Robin Kranendonk (VU en NSCR) de manier waarop de sociale wetenschappen kunnen bijdragen aan de rechtspraktijk en werpen we de vraag op waarom gedragswetenschappelijk onderzoek nog niet veel gebruikt wordt in de juridische wereld. De column komt deze week van Jouke Huijzer.

Column Jouke Huijzer: Overstromingen in Indonesië

Wed, 24 Mar 2021 06:00:09 GMT

Column Jouke Huijzer: Overstromingen in Indonesië by Radio Swammerdam

Overstromingen In Indonesië I: Een duurzame aanpak

Sun, 21 Mar 2021 12:38:05 GMT

Indonesië heeft regelmatig te maken met overstromingen. Voor miljoenen inwoners staat het water aan de lippen. Hoe komt dat? En wat doen Nederlandse experts om het tij te keren? Hans Middelkoop is fysisch geoloog en hoofd van the water, climate and future Deltas hub van de Universiteit Utrecht. Dolfi Debrot is Tropische Marine Ecoloog aan de Wageningen Universiteit en werkt aan het herstel van mangrove bossen Java. Ze praten in deze uitzending met redacteuren Mariël Doedens en Henok Tesfai over het complexe probleem van overstromingen in Indonesië. De column is geschreven door Jouke Huijzer.

Column Milan Teunissen van Manen: taal

Wed, 17 Mar 2021 06:00:23 GMT

Column Milan Teunissen van Manen: taal by Radio Swammerdam

Taal: historie en technologie

Tue, 16 Mar 2021 21:41:30 GMT

Anke deelt haar favoriete Albanese woord (ha) en Tanne vraagt of we ooit één en dezelfde taal zullen spreken. Wiskundige en taalkundige Milan Lopuhaä-Zwakenberg en hoogleraar Germaanse taalkunde Arjen Versloot vertellen via Zoom meer over historische taalkunde. Een uur vol grappige taalfeitjes, van Albanië tot Friesland!

Stress

Mon, 08 Mar 2021 09:12:41 GMT

Hoe kan jouw corona kapsel bijdragen aan wetenschappelijk onderzoek naar stress? Waarom zijn millenials zo uitermate gevoelig voor burnouts? In deze aflevering spreken redacteurs Tanne van der Wal en Lianne Hooijmans met psycholoog Thijs Launspach en neurobiologen Paul Lucassen en Harm Krugers.

Column Tessa Sparreboom: Stadsleven en geestelijke gezondheid

Tue, 02 Mar 2021 17:01:37 GMT

Tessa Sparreboom is redacteur bij Propria Cures.

Stadleven en geestelijke gezondheid

Tue, 02 Mar 2021 16:59:06 GMT

Op dit moment leeft meer dan 50% van de wereldbevolking in steden, en dit aandeel wordt alleen maar verwacht te groeien. Klinkt alleen maar goed toch? Helaas zitten er ook nadelen aan ons stadsleven, en veel hiervan hebben invloed op onze geestelijke gezondheid. Henok Tesfai en Mariël Doedens spreken zondag met Maarten van den Ende en Lotte Brinkhof. Zij werken beiden bij het Centre for Urban Mental Health van de Universiteit van Amsterdam, waar ze onderzoek doen naar de invloed van het stadsleven op onze geestelijke gezondheid. Ook in deze uitzending: een column van Tessa Sparreboom van Propria Cures, over de boeken van Jan Siebelink en een uitgestorven Amsterdam. Snel luisteren dus!

Column Teun Bousema: Malaria

Wed, 24 Feb 2021 06:00:18 GMT

Column Teun Bousema: Malaria by Radio Swammerdam

Malaria: de mug, de mens en de parasiet

Sun, 21 Feb 2021 13:30:21 GMT

Malaria is met circa 216 miljoen besmettingen en meer dan 400.000 sterfgevallen per jaar één van de belangrijkste infectieziekten van deze tijd. In deze uitzending gingen redacteuren Mariël Doedens en Lianne Hooijmans in gesprek met hoogleraren Teun Bousema en Pim Martens over onderzoek naar malaria. Teun Bousema las een column voor die hij schreef tijdens een onderzoeksperiode in Uganda. Lianne analyseerde of een mug, die Mariël gevangen had, geschikt was om op te sturen voor onderzoek. Ook leerden we hoe mensen muggen kunnen besmetten en praatten we over de relatie tussen klimaatverandering en malaria. Is het denkbaar dat er weer malaria in Nederlands opduikt? Je hoort het in deze uitzending! Teun Bousema is verbonden aan het Radboud universitair medisch centrum in Nijmegen en de London School of Hygiene & Tropical Medicine. Pim Martens is hoogleraar Sustainable Development en verbonden aan de Maastricht University. Wil je een mug opsturen voor het onderzoek van de Universiteit van Wageningen? Dit kan van 16 februari tot 16 maart 2021. Kijk op: www.muggenradar.nl Wil je meer weten over onze gasten kijk dan op hun websites: www.teunbousema.nl en www.pimmartens.com

Column Soesja van Wijgerden: Gezondheidsapps

Sun, 14 Feb 2021 10:37:48 GMT

Column van Soesja van Wijgerden voor de uitzending van Radio Swammerdam over gezondheidsapps.

Gezondheidsapps

Sun, 14 Feb 2021 10:35:53 GMT

Bobby Uilen en Henok Tesfai praatten in deze aflevering van Radio Swammerdam met Marijn Sax en Ellen Algera over gezondheidsapps en self-tracking, met natuurlijk de vraag of al dat digitale gemeet wel zo ‘gezond’ voor ons is in het achterhoofd. Het ging over de verdienmodellen van commerciële gezondheidsapps, hoe gezondheid steeds meer ‘wellness’ wordt, en over de vraag of cyclus-apps een betrouwbare manier van anticonceptie zijn als vervanging van de pil of een spiraaltje (en zoals altijd is het antwoord daarop niet een simpel ja of nee). De column was deze week van de hand van onze vaste columnist Soesja van Wijgerden.

Column Renée van Amerongen: Theologie en Wetenschap

Tue, 23 Feb 2021 08:59:59 GMT

Column Renée van Amerongen voor de uitzending over Theologie

Theologie en Wetenschap

Mon, 08 Feb 2021 08:54:17 GMT

Deze uitzending gaat over theologie, letterlijk godsleer. We kijken naar twee uiteenlopende onderwerpen binnen de theologieopleiding. Met Hoogleraar Theologie en Wetenschap Gijsbert van Den Brink (VU) bespreken we onder meer of en hoe evolutietheorie te verenigen valt met het scheppingsverhaal. En met Anke Liefbroer, universitair docent godsdienstpsychologie aan de Vrije Universiteit en de Tilburg University hebben we het over geestelijke verzorging. Columnist Renée van Amerongen vraagt zich af of er ruimte is voor ‘waarom-vraag’ in de natuurwetenschappen. En we stellen onszelf de vraag wat de rol van theologie vandaag de dag is voor de universiteit en maatschappij.

Technologie van de toekomst: kwantum

Fri, 05 Feb 2021 21:22:05 GMT

De klassieke computers en het internet dat wij kennen heeft het onze levens compleet veranderd. Staan we nu alweer op de rand van een nieuwe technologische revolutie? Anke Spekman en Lianne Hooijmans gingen in gesprek met Yfke Dulek (UvA) en Sophie Hermans (TUDelft) over supersnelle kwantumcomputers en kwantuminternet. We hebben het over kwatumbits in de koelkast en informatiebeveiliging. Een bomvolle uitzending!

Mens en Natuur

Mon, 28 Dec 2020 14:22:44 GMT

De uitzending deze week gaat over de relatie tussen mens en natuur. Lianne Hooijmans en Bobby Uilen gaan in gesprek met Nynke Schulp (verbonden aan het Institute for Environmental Studies (IVM) aan de VU) en biogeograaf Sietze Norder. Die laatste vertelt over zijn onderzoek naar eilanden en zijn nieuwe boek “De wereld in het klein”. Daarnaast spreken we over ecosysteemdiensten en landschapsgebruik en hoe mens en natuur zouden moeten samenleven. Columnist Milan Teunissen van Manen werpt de vraag op of we ons schuldig moeten voelen tegenover de natuur. En we onderzoeken waarom de bescherming van biodiversiteit zo belangrijk is; kortom een bomvolle laatste uitzending van het jaar!

Complottheorieen

Tue, 22 Dec 2020 13:53:12 GMT

Het coronavirus is een hoax, Jeffrey Epstein is vermoord en de Amerikaanse presidentsverkiezingen zaten bomvol fraude. In 2020 lijken complottheorieën helemaal mainstream te zijn geworden. Maar hoe uniek is dit jaar daarin eigenlijk? En wat is precies het profiel van een complotdenker? Redacteur Henok Tesfai en Tanne van der Wal hebben het hier over met Jan-Willem van Prooijen, Associate Professor Sociale Psychologie bij de Vrije Univerisiteit in Amsterdam. Ook in deze uitzending; een nieuwe column van Renée van Amerongen.

Column Renée van Amerongen: Science en Sciencefiction

Fri, 18 Dec 2020 14:49:17 GMT

Renée van Amerongen is één van de nieuwe columnisten bij Radio Swammerdam. In haar dagelijks leven is ze ontwikkelingsbioloog bij de Universiteit van Amsterdam.

Science en Sciencefiction

Sun, 13 Dec 2020 22:49:10 GMT

Een door CRISPR gemuteerde gorilla die heel Chicago overhoop haalt, science fiction dus. Hoe kunnen speculative design en scenario denken het publieke debat over toekomstige technologien starten? Redacteur Tanne van der Wal gaat in gesprek met bio ethicus Joyce Nabuurs en filmwetenschapper en directeur van het inscience filmfestival Daisy van de Zande over de grens tussen science en science fiction. De medepresentatie ligt in handen van Bob Hermanns en de techniek werd verzorgd door Henok Tesfai.

Column Aafke Kok: Wetenschap en topsport

Mon, 07 Dec 2020 11:45:11 GMT

Aafke Kok is oud-redactielid van Radio Swammerdam en is dit jaar actief als columnist. Zij schreef deze column voor de uitzending over wetenschap en topsport. Aafke is freelance wetenschapsjournalist en werkt daarnaast als redactielid bij bionieuws.

Uitzending Wetenschap En Topsport

Sun, 06 Dec 2020 21:12:30 GMT

Het had dit jaar moeten gebeuren, maar toch moeten we nog een jaartje wachten op de Olympische Zomerspelen in Tokio. In deze uitzending gaat redactielid Bob Hermanns in gesprek met Ellen Maas, specialist topsport bij het Kenniscentrum Sport en Bewegen, en Meijke Linders, projectmedewerker Thermo Tokio bij TeamNL Experts. Hier zullen zij onder meer praten over wat doet een jaar uitstel doet met de voorbereidingen van Olympiërs. Daarnaast leren leren we meer over het project Thermo Tokio, wat erop gericht is om topsporters voor te bereiden op topprestaties in de zomerhitte van Tokio.

Column Maite Karssenberg: Geuren en Kleuren

Sun, 29 Nov 2020 15:46:18 GMT

Maite Karssenberg is sinds dit seizoen weer terug bij Radio Swammerdam als columnist en schreef deze column voor de uitzending 'Geuren en Kleuren. Maite is schrijver, historica en redacteur. In 2015 rondde ze de Onderzoeksmaster Geschiedenis af aan de Universiteit van Amsterdam en in 2018 verscheen haar eerste boek: Snijpunt Isfahan, over de bijzondere reis naar Iran die ze samen met haar vader maakte en de aantrekkingskracht van de Iraanse mozaïekkunst.

Geuren en Kleuren

Sun, 29 Nov 2020 15:17:49 GMT

Wij vertellen dingen in geuren en kleuren, maar wat hebben kleuren en geuren ons te vertellen? Redacteur Bobby Uilen gaat deze aflevering in gesprek met PhD-student Mimi den Uyl, die bij het Van 't Hoff Instituut voor Moleculaire Wetenschappen onderzoek doet naar de invloed van licht op kleurstoffen, en met Caro Verbeek, die als geurhistorica verbonden is aan de Vrije Universiteit en die als curator en gids tentoonstellingen maakt en geurrondleidingen geeft in verschillende musea en instellingen. We hebben het over Van Gogh, Duchamp, atoomkernen en Chicken Tonight – een echte interdisciplinaire aflevering, dus. Co-presentator is Anke Spekman en techniek werd gedaan door Henok Tesfai.

Belarus en Azerbeidzjan

Tue, 24 Nov 2020 10:35:00 GMT

Belarus (ook wel bekend als Wit-Rusland) en Azerbeidzjan, we horen er veel over in de media. Wat wordt er in Nederland aan onderzoek gedaan over deze landen? In deze uitzending zijn Anne-Lise Bobeldijk (UvA, NIOD) en Sara Crombach (UvA) te gast. Leer wie historicus Zia Buniatov was en waarom iedereen in Azerbeidzjan hem kent. En waarom zet Oostenrijk een monument neer bij het Wit-Russische plaatsje Maly Trostenets?

Ironie

Mon, 16 Nov 2020 08:00:31 GMT

Deze week ging onze redacteur Bobby Uilen in gesprek met promovendi Eva Sancho Rodriguez en Dick Zijp over ironie. Eva promoveert aan de Universiteit van Amsterdam, en onderzoekt waarom ironie als concept zo belangrijk is geworden in discussies over politieke apathie en engagement. Dick Zijp, momenteel gastonderzoeker bij de KU Leuven, schrijft zijn proefschrift over de politieke implicaties van Nederlands cabaret. Benieuwd naar wat er mis is met Ilja Leonard Pfeijffer's definitie van ironie en hoe we wél over ironie moeten praten, en wat onze gasten vinden van de stelling dat politici cabaretiers geworden zijn en cabaretiers politici? Druk dan meteen op afspelen om deze nieuwe aflevering van Radio Swammerdam te luisteren! PS - Wil je meer leren over ironie? Check dan deze korte explainervideo van Eva Sancho Rodriguez over ironie: https://www.youtube.com/watch?v=jA1LgmRDG6w

Column Jouke Huijzer: Communicatie en Vrede

Wed, 11 Nov 2020 06:00:28 GMT

Jouke Huijzer een van onze nieuwe vaste columnisten en schreef deze column voor de uitzending 'Communicatie en Vrede'. Jouke is doctoraatstudent aan de Vrije Universiteit van Brussel en heeft hiervoor een bachelor politieke wetenschappen en master sociale wetenschappen aan de UvA afgerond.

Communicatie en Vrede

Sun, 08 Nov 2020 14:54:43 GMT

Hoe overbruggen we polarisatie en bereiken we vrede? Volgens professor Cees Hamelink door echt met elkaar in gesprek te gaan in een 'deep dialogue'; het conflict aangaan en echt goed luisteren naar de ander. Redacteur Mariël Doedens gaat met professor Cees Hamelink, expert op het gebied van internationale communicatie, in gesprek over 'Communicatie en Vrede'. De co-presentator is Anke Spek en de techniek wordt gedaan door Bob Hermanns. De column geeft nieuwe inzichten in de nobelprijs en is geschreven door Jouke Huijzer. Daarnaast wordt er muziek gedraaid van de jazz band Professor & Friends en hoor je wat jazzmuziek met wereldvrede te maken heeft.

Column Tessa Sparreboom: Sociaal Kapitaal

Sun, 11 Oct 2020 10:37:10 GMT

Tessa Sparreboom is redacteur bij Propria Cures en draagt regelmatig columns voor bij Radio Swammerdam, deze keer over sociaal kapitaal.

Sociaal kapitaal

Sun, 11 Oct 2020 10:34:44 GMT

Hoe heb jij je vrienden gemaakt? Waarschijnlijk niet via een uitgebreide strategie, maar 'gewoon, toevallig'. Toch heeft ons sociale netwerk en de samenstelling hiervan veel invloed op ons leven. In deze uitzending van Radio Swammerdam gaat het over sociaal kapitaal: de voordelen die onze sociale netwerken ons bieden. Hierover gaat presentator Henok Tesfai in gesprek met postdoctoraal onderzoeker Marina Tulin. Zij heeft 6 maanden geleden haar PhD behaald aan de Universiteit van Amsterdam, en deed hiervoor onderzoek naar sociale netwerken en sociaal kapitaal. Hoe sociaal kapitaal tot stand komt, hoe je netwerk verandert door de jaren heen (en hoe het toch ook weer hetzelfde blijft), de rol van onze persoonlijkheid in het vormen van een sociaal netwerk, de mogelijkheid van asociaal kapitaal en nog veel meer komt aan bod in deze aflevering. De column is geschreven en voorgelezen door Tessa Sparreboom van Propria Cures. Techniek en co-presentatie lagen in handen van Bobby Uilen.

Column Corien van Zweden: Borstkanker

Wed, 07 Oct 2020 05:00:17 GMT

Corien van Zweden is auteur van het boek "Borsten: de levensloop van een intiem lichaamsdeel". En schreef voor deze column voor de uitzending 'Borsten: Een biologisch en maatschappelijk ontwikkelend weefsel'.

Borsten: Een biologisch en maatschappelijk ontwikkelend weefsel

Sun, 04 Oct 2020 15:38:33 GMT

Deze zondag ging de uitzending over Borsten; over de ontwikkeling van borsten, de functie, maar ook de erotisering van borsten. Hoe halen we borsten uit de taboesfeer? Hoe wordt er onderzoek gedaan naar borstweefsel? En hoe kan je je eigen borsten eigenlijk het best onderzoeken? Je hoort het allemaal in deze aflevering! De presentatie van de uitzending lag in de handen van Tanne van der Wal en de techniek werd gedaan door Mariël Doedens. De hoofdgasten van deze uitzending waren Renée van Amerongen, ontwikkelingsbioloog aan de universiteit van Amsterdam, en Prof. Dr. Mineke Schipper, emeritus professor aan de Universiteit Leiden in interculturele literatuurwetenschappen. Daarnaast hoor je in deze uitzending een persoonlijke column van Corien van Zweden die zelf de diagnose borstkanker kreeg. En geeft Cristina Guerrore Paez, directeur van de borstkanker vereniging Nederland, uitleg over zelfonderzoek.

Polarisatie

Sun, 27 Sep 2020 11:47:22 GMT

Onze maatschappij raakt steeds sterker gepolariseerd’ hoor je vaak. Maar wat is dat eigenlijk; polarisatie? En hoe onderzoek je het? Dat bespreekt redacteur Lianne Hooijmans in deze uitzending met politicologen Eelco Harteveld en Roderik Rekker. We hebben het over hoe groepen in de samenleving steeds negatiever over elkaar denken en over hoe ook feiten en wetenschap gepolariseerd raken. Kunnen we het tij nog keren?

Historisch onderzoek in Rusland

Sun, 20 Sep 2020 10:24:30 GMT

Archiefbureaucratie en Russki Mir; deze uitzending gaat over onderzoek in Rusland. Anke Spekman en Lianne Hooijmans spreken met Paul van Dijk, PHD aan de Universiteit van Amsterdam, en Gijs Kessler, senior onderzoeker aan het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis over hoe het is om als Nederlandse onderzoeker Russische archieven te betreden. De column over Belarus, ofwel Wit-Rusland is van de hand van Arent van Nieukerken, polonist en slavist aan de UvA.

Quarantaine Files: Feiten

Sun, 26 Jul 2020 08:59:59 GMT

Het gebruik van social media is in de afgelopen jaren sterk toegenomen. Hoewel dit natuurlijk vele voordelen met zich meebrengt, is het ook een bekende bron van nepnieuws geworden. Hierdoor is het voor mensen lastiger geworden om te zien wat de correcte feiten zijn, om zo erachter te komen wat de waarheid is. Maar wat is eigenlijk de definitie van het begrip “feit”? Emma van Veenen sprak in april 2019 hierover met Sjang ten Hagen. In zijn promotieonderzoek aan de UvA kijkt hij onder andere naar hoe de definitie van het begrip “feit” vanaf de 19e eeuw veranderd is. Ook te gast is Chunglin Kwa, docent Science and Technology Studies aan de UvA en schrijver van het boek: Wat is Waarheid? Aafke Kok geeft in haar column een advies voor wetenschappers over het factchecken van haar artikelen.

Quarantaine Files: Humor van de evolutie

Tue, 21 Jul 2020 13:30:51 GMT

“Humor is speelsheid”, stelt emeritus hoogleraar Jan van Hooff. De uitzending van deze week wordt getipt door nieuw redactielid Mariël. “Humor van de Evolutie” is een uitzending uit 2013 waarin gedragsbioloog Jan van Hooff je alles vertelt over humor bij apen. De presentatie ligt in handen van Stephan de Groot en Jeroen Stoffels. Daarnaast deelt Sicco de Knecht zijn visie op humor in een column én is er muziek op thema.

Quarantaine Files: Ooit een normaal mens ontmoet?

Sun, 12 Jul 2020 08:08:58 GMT

Een jaar geleden was op elkaar gepakt in een overvol café iets drinken nog de normaalste zaak van de wereld. Maar wat wordt gezien als normaal en abnormaal, als ziek en gezond, is veranderlijk. Daarom tipt nieuw redactielid Janoël de aflevering ‘Baas in Eigen Brein III: Ooit een normaal mens ontmoet? De geschiedenis van de antipsychiatrie.’ uit 2016. Hierin wordt gesproken over de opkomst van de antipsychiatrie in Nederland en over of er wel ‘normale’ mensen bestaan, met als kers op de taart een reportage bij psychiatrisch centrum de Brouwerij.

Quarantaine files: Are we alone? De zoektocht naar buitenaards leven

Sun, 05 Jul 2020 16:56:26 GMT

Nieuw redactielid Tanne van der Wal tipt een aflevering uit 2018: Are we alone? De zoektocht naar buitenaards leven. Nu we in onze door een pandemie geraakte wereld ons weer mogen bewegen kunnen we verder kijken dan deze wereld. Bestaat er leven elders, of zelfs een georganiseerde beschaving als de onze, en hoe zou een virus uitbraak er daar uit hebben gezien?

Quarantaine Files: Het Bureau

Sun, 21 Jun 2020 15:58:11 GMT

Nieuw redactielid Anke tipt de aflevering ‘Algemeen beschaafd dialect’ uit 2014. Luister naar een gesprek over standaardtaal, dialect en het meten van de tongbewegingen van Volendammers. Onderzoekers aan het woord zijn Frans Hinskens en Etske Ooijevaar van het Meertens Instituut en de presentatie is in handen van Eveline van Rijswijk en Tiago Abas. Het Meertens Instituut werd bij een groot publiek bekend als Het Bureau door de romans van J.J. Voskuil. De hoorspelafleveringen van Het Bureau zijn hier te beluisteren: http://feedburner.ntr.nl/hoorspel-hetbureau

Quarantaine Files: Verhalen uit de grond

Sun, 14 Jun 2020 18:58:17 GMT

Mijmerend over de Romeinse soldaten die dit dal tweeduizend jaar geleden uitgroeven vergat Aafke even alle zorgen van deze tijd. Twee jaar geleden gingen Aafke en Sander ook op zoek naar verhalen uit de grond. Emeritus hoogleraar fysische geografie Jan Sevink vertelt over zijn onderzoek naar stuiflandschappen bij het Laarder Wasmeer gebied. Archeoloog Peter Kranendonk vertelt over de schatten die er zijn gevonden bij de bouw van de Noord-Zuidlijn. Vooralsnog is dit de laatste bijdrage van de huidige redactie; binnenkort zijn de nieuwe leden alvast te horen!

Quarantaine Files: Racisme, segregatie en het onderscheid tussen "witte" en "zwarte" scholen.

Sun, 07 Jun 2020 16:34:01 GMT

De luistertip van deze week door Lianne: een uitzending uit januari 2017 over racisme, segregatie en het onderscheidt tussen "witte"en "zwarte" scholen. En als extra tip de Swammerdam-reportage “Hoe dekoloniseer je een museum?” Zie: https://soundcloud.com/swammerdam/swammerdam-reportage-hoe-dekoloniseer-je-een-museum #educateyourself

Quarantaine Files: Lelijk Amsterdam

Wed, 27 May 2020 17:01:58 GMT

Ook wij hier bij Radio Swammerdam zijn ons aan het aanpassen aan de nieuwe realiteit in dit Corona-tijdperk, waarin we niet de studio in kunnen duiken om nieuwe uitzendingen op te nemen. Dit lijkt ons het perfecte moment voor retrospectie, dus onze redacteuren gaan in deze wekelijkse serie terugkijken op hun favoriete uitzendingen. Bauke tipt vandaag in de serie 'Quarantine Files' de uitzending 'Lelijk Amsterdam' van Misha en Elmer, over mislukte architectuur in Amsterdam. Veel luisterplezier! Originele uitzending was op 21-02-2016

Quarantaine Files: De ontwrichte samenleving

Mon, 18 May 2020 20:34:58 GMT

Ook wij hier bij Radio Swammerdam zijn ons aan het aanpassen aan de nieuwe realiteit in dit Corona-tijdperk, waarin we niet de studio in kunnen duiken om nieuwe uitzendingen op te nemen. Dit lijkt ons het perfecte moment voor retrospectie, dus onze redacteuren gaan in deze wekelijkse serie terugkijken op hun favoriete uitzendingen. Mathijs tipt vandaag in de serie 'Quarantine Files' de uitzending 'De ontwrichte samenleving' van Corto en Djuna. Veel luisterplezier! Originele uitzending was op 16-12-2018

Quarantaine Files: Tijd en veroudering

Mon, 11 May 2020 14:23:41 GMT

Ook wij hier bij Radio Swammerdam zijn ons aan het aanpassen aan de nieuwe realiteit in dit Corona-tijdperk, waarin we niet de studio in kunnen duiken om nieuwe uitzendingen op te nemen. Dit lijkt ons het perfecte moment voor retrospectie, dus onze redacteuren gaan in deze wekelijkse serie terugkijken op hun favoriete uitzendingen. Bobby tipt vandaag in de serie 'Quarantine Files' de uitzending 'Tijd en veroudering' van Aafke Kok en Bauke Kok. Veel luisterplezier! Originele uitzending was op 15-04-2019

Quarantine Files: Feiten

Sun, 26 Apr 2020 15:10:58 GMT

Ook wij hier bij Radio Swammerdam zijn ons aan het aanpassen aan de nieuwe realiteit in dit Corona-tijdperk. Dit lijkt ons het perfecte moment voor retrospectie, dus onze redacteuren gaan in deze wekelijkse serie terugkijken op hun favoriete uitzendingen. Henok bijt vandaag het spit af in de nieuwe serie 'Quarantine Files' met de uitzending 'Feiten' van Emma van Veenen. Veel luisterplezier! Originele uitzending was op 28-04-2019

Leren en onderwijzen van taal

Sun, 08 Mar 2020 00:00:00 GMT

Wist je dat boodschappen doen, koekjes bakken of een spelletje spelen een taalactiviteit kan zijn? Zijn sommige mensen beter in het leren van een tweede taal? En hoe breng je onderzoeksresultaten naar de klas? Henok en Bobby spreken met Amos van Gelderen over Nederlands en het leren van die taal.

Tropische STORMen, twitterdata en klimaatontkenning

Tue, 03 Mar 2020 11:26:37 GMT

Dat het veranderende klimaat meer natuurrampen met zich mee zal brengen hebben de meeste mensen al vaker gehoord. Maar wat voor nieuwe manieren worden er ontwikkeld om deze rampen voor te zijn? Aafke Kok en Mathijs ter Kuile spreken met Jens de Bruijn van het Instituut voor Milieuvraagstukken over zijn onderzoek en Globalfloodmonitor.com , waarmee twitterdata wordt gebruikt om overstromingen over de hele wereld te monitoren. Verder vertelt Nadia Bloemendaal, ook onderzoeker bij het IVM, over STORM, een model dat een risicofactor op tropische stormen van een gebied kan uitrekenen en geeft schrijver en wetenschapper Bart Verheggen zijn objectieve kijk op klimaatontkenning.

Vrouw-zijn op straat

Sun, 23 Feb 2020 20:14:32 GMT

Van ‘He ik wil je kutje likken’ tot ‘waar ga je naar toe met die plankjes mevrouwtje’, de meeste vrouwen krijgen op straat wel eens te maken met seksuele intimidatie of onwenselijk, opdringerig gedrag. In deze uitzending praat onze nieuwste redacteur Bobby Uilen met Una Jongenelis over haar ervaringen van het ‘vrouw-zijn op straat’ en de comic die ze er over schreef getiteld ‘Kijk niet zo boos, het was maar een grapje’. Hoe dat te vergelijken met de positie van de vrouw op straat in de 17e tot 19e eeuw? Daarover vertelt Bob Pierik. Als deel van het project 'The Freedom of the Streets' onderzoekt hij het beeld van de vrouw op straat aan de hand van de rijkelijke hoeveelheid notariële aktes van het stadsarchief, en schilderijen uit de vorige eeuwen.

Column Mischa Dekker: Onderwijs tegen straatintimidatie

Sun, 23 Feb 2020 00:00:00 GMT

Column Mischa Dekker: Onderwijs tegen straatintimidatie by Radio Swammerdam

Filterbubbels en digitaal recht

Sun, 16 Feb 2020 11:58:17 GMT

Social media en mobiele apps worden steeds belangrijker in het ontvangen en vormen van ons nieuwsbeeld. Maar ondoorgrondelijke algoritmes binnen deze ontwikkelingen zorgen ervoor dat wij vast komen te zitten in persoonlijke filterbubbels. Mathijs ter Kuile en Lianne Hooijmans praten hierover met Felicia Löcherbach, die vertelt wat filterbubbels zijn en data gebruikt wordt om ze te vormen. Sarah Eskens legt uit welke rechten wij hebben in de digitale wereld.

Complexiteit en sociale wetenschap

Sun, 09 Feb 2020 00:00:00 GMT

Wetenschap kan al heel complex zijn, maar in deze uitzending maken we het nog iets complexer. Want wat is complexiteit eigenlijk? En hoe zetten wetenschappers dit in om systemen of (sociale) netwerken juist te simplificeren? Daar spreken Bauke Kok en Aafke Kok over in deze uitzending. Te gast zijn Rick Quax, computationeel wetenschapper en verbonden aan het Computational Science Lab en het Institute of Advanced Studies van de Universiteit van Amsterdam. Daarnaast is Jeroen Bruggeman te gast. Hij is socioloog aan de Universiteit van Amsterdam en doet onderzoek naar complexe sociale netwerken.

Column Soesja van Wijgerden: Sekswerk bij dieren

Wed, 05 Feb 2020 06:00:00 GMT

Column Soesja van Wijgerden: Sekswerk bij dieren by Radio Swammerdam

Sekswerk in al zijn veelkleurigheid

Mon, 03 Feb 2020 14:23:04 GMT

Van Chinese massagesalons tot studenten-sekswerkers, Lianne Hooijmans en Josta Bosma vroegen er alles over aan onderzoeker en docent Marie-Louise Janssen van de UvA, die ons beeld over sekswerk waar nodig bijstelt. Met een column van Soesja van Wijgerden over sekswerk bij dieren (althans, kun je dat wel sekswerk noemen?)

Column Tessa Sparreboom: De seniorenreisjes van Henk Krol

Tue, 28 Jan 2020 22:33:54 GMT

Column Tessa Sparreboom: De seniorenreisjes van Henk Krol by Radio Swammerdam

Vallen en opstaan

Sun, 26 Jan 2020 17:05:58 GMT

De uitzending van vandaag gaat over de bewegingen die wij maken en hoe wij die bewegingen aansturen. Josta Bosma en Bauke Kok gaan in gesprek met Annike Bekius en Nick Kluf, promovendi en voormalig kamergenoten op de VU. Annike doet onderzoek bij kinderen die de hersenaandoening cerebrale parese hebben en Nick is recentelijk gepromoveerd op het valrisico van ouderen. We hebben het over spiersynergieën, botoxbehandeling bij kinderen, de kunst van het selecteren van adequate bewegingen en een veiligheidsharnas bij een stoepje afstappen. Met een column van Tessa Sparreboom over vitaliteit als hoogste deugd bij 60-plussers en het seniorenreisje van Henk Krol naar Taiwan.

AI, burgerschap en discriminerende algoritmes

Sun, 19 Jan 2020 20:06:49 GMT

Computers en algoritmes hebben meer en meer invloed op ons leven, soms ongemerkt. Dat roept vragen op, en ongemak: zijn democratie en rechtvaardigheid wel gebaat bij deze automatisering? Henok en Lianne spreken daarover met neuroinformaticus Sennay Ghebreab en jurist Marlies van Eck. Zij benoemen verschillende manieren waarop AI discriminatie en ongelijkheid in de hand kan werken, maar zijn beiden ook optimistisch over de mogelijkheden van AI voor modern burgerschap.

Column Soesja van Wijgerden: ode aan de microben

Wed, 15 Jan 2020 06:00:22 GMT

Column Soesja van Wijgerden: ode aan de microben by Radio Swammerdam

Natuur en schijnbare tegenstellingen daarvan

Mon, 13 Jan 2020 07:19:58 GMT

Hoe is de Volgermeerpolder het grootste vervuilde gebied van Nederland geworden, en hoe kan je de natuur gebruiken om dit gebied weer leefbaar te maken? En hoe zit het met landgebruik door verstedelijking? Gaat er voor elke vierkante kilometer stad ook een vierkante kilometer natuur verloren, of zit daar nog een adder onder het gras? In deze uitzending spreekt Aafke Kok met Ciska Overbeek en Jasper van Vliet over hun laatste bevindingen van hun onderzoeken in, en aan de natuur.

Veranderende arbeidsverhoudingen: flexwerk en meer

Sun, 15 Dec 2019 00:00:00 GMT

De afgelopen vijftig jaar zijn de arbeidsomstandigheden veranderd. Waar is bijvoorbeeld het vaste contract gebleven? Waarom hebben werknemers dit laten gebeuren? En welke rol speelde de werkgevers hierin? Deze vragen en meer worden beantwoord in deze uitzending van Radio Swammerdam. Te gast is politicoloog Saskia Boumans. Ze promoveert op het onderwerp ‘strategieën van werkgevers in collectieve arbeidsonderhandelingen’ bij het Amsterdam Institute for Advanced Labour Studies (AIAS). Ook historica Rosa Kösters is te gast. Zij onderzocht in haar masterscriptie de transformatie van werkvloerverhoudingen in de jaren zeventig en tachtig bij Philips en de Hoogovens, en won daarmee de scriptieprijs van de Vakbeweging. Presentatie door Lianne Hooijmans en Henok Tesfai.

Samenleven met water

Mon, 09 Dec 2019 15:08:17 GMT

Nederland heeft een rijke geschiedenis als het op water aankomt, en staat wereldwijd bekend als het land dat de strijd tegen het water heeft gewonnen. Maar hoe komen wij aan dit imago en op welke manieren hebben wij de oceaan getemd? Wat speelt zich verder allemaal af onder het wateroppervlak, in dit onderwaterbos, en wat weten we hier eigenlijk over? In deze uitzending van Radio Swammerdam spreken Mathijs ter Kuile en Bauke Kok met Maarten Ouboter, werkzaam bij Waternet, over de stem van het water. Verder vertelt Harm van der Geest, assistent professor Benthische Ecologie aan de Universiteit van Amsterdam, over zijn onderzoek in het Markermeer en het publieke bewustzijn omtrent water. Snel luisteren dus!

Column Sjana Haker: Theoretische natuurkunde op een feestje

Wed, 04 Dec 2019 00:00:00 GMT

Dit is een herhaling van een column van vier jaar geleden.

Filosofie van de wiskunde en kennisgrafen

Sun, 01 Dec 2019 11:46:15 GMT

Hebben mensen getallen verzonnen of zijn we ze aan het ontdekken? Waarom begrijpen kleine kinderen niet dat vier min één drie is? En waarom begrijpt een computer het verschil tussen appels, fruit en Granny Smith niet? Laat je niet afschrikken door de wiskunde- en informatica-achtergrond van gasten Stefan Buijsman en Laura Hollink, nullen en enen zijn best begrijpelijk als je er wat langer over nadenkt. Met een oude column van Sjana Haker. Presentatie door Josta Bosma en Lianne Hooijmans.

Gemeenschapsarcheologie, middeleeuwse dorpen en sociale cohesie

Mon, 25 Nov 2019 15:15:16 GMT

Archeoloogje spelen in je eigen achtertuin spreekt bij veel mensen erg tot de verbeelding. Dit kan echter niet zomaar: er zijn strikte regels over waar je archeologisch onderzoek mag uitvoeren in Nederland. Aafke Kok en Mathijs ter Kuile gaan in gesprek met Heleen van Londen, landschapsarcheoloog en universitair docent aan UvA, en Laura Scheider, docent psychologie aan de UvA en masterstudente Archeologie in Leiden. Zij werken aan het gemeenschapsarcheologieproject CARE van de UvA, waarbij archeologen samen met burgers uit Brabant opgravingen doen. Hoe gaat zo'n gemeenschapsonderzoek in z'n werk, wat kan dit ons leren over de ontwikkeling van Middeleeuwse dorpen in Nederland en hoe helpt dit de sociale cohesie in een gemeenschap te vergroten? Deze vragen en meer komen aan bod in deze uitzending van Radio Swammerdam.

Omkijken naar stadshistorie

Sun, 17 Nov 2019 22:11:17 GMT

Te gast bij Nash en Josta zijn historicus Tymen Peverelli en classicus Sean Keller. Tymen bespreekt zijn onderzoek naar stadsgeschiedenis en het ontstaan van een culturele stadsidentiteit als tegenwicht tegen de 19e eeuwse natiestaat. Sean heeft het over de Orpheus-mythe bij verschillende Latijnse auteurs. Ook is er ruimte, in een zoektocht naar bruggetjes tussen beide onderwerpen, voor enige reflectie op geschiedenisonderwijs en het hedendaagse belang van historisch besef.

Wetenschap en metafysica: een (on)begrijpelijk verbond

Sun, 03 Nov 2019 18:41:49 GMT

In deze uitzending bespreken we het begrijpen zelf. Hoe moet het wetenschappelijk begrijpen begrepen worden? Die vraag bespreken Bauke Kok en Henok Tesfai onder andere aan de hand van een vakgebied dat niet alleen de leek, maar ook de ingewijde confronteert met de grenzen van ons begripsvermogen: de quantummechanica. Gelukkig hoeven ze dat niet alleen te doen: te gast zijn Fred Muller, hoogleraar filosofie van de natuurwetenschap aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam en Henk de Regt, hoogleraar filosofie van de natuurwetenschappen in Nijmegen, en schrijver van het in 2017 verschenen boek Understanding Scientific Understanding. Is begrijpen niet gewoon het kennen van relevante structuren? En belemmert de wens tot begrijpen juist soms wetenschappelijke vooruitgang? Naast deze vragen wordt ook gediscussieerd over het verschil tussen verklaren en begrijpen, de imperfecte metafoor van het spinnende elektron en de vraag of de leek ten aanzien van de quantummechanica voor altijd zal voortleven in onbegrip.

Klimaatontkenning 'lite' in het antropoceen

Sun, 27 Oct 2019 15:49:45 GMT

Het antropoceen als geologisch tijdvak, de verwildering van landschappen, moedertje Shell en de verbeelding als wapen tegen klimaatontkenning 'lite’. In deze bomvolle uitzending over klimaatverandering spreken Mathijs ter Kuile en Nash Keller met Sjoerd Kluiving, Aardwetenschapper aan de Vrije Universiteit, en Ruben Jacobs die onderzoek doet naar de sociologische aspecten van klimaatverandering. Naast de stikstofcrisis en de terugkeer van de wolf komen ook de ‘Green New Deal’ en de donuteconomie voorbij. En een luisteraar biedt de klimaatcritici, die vegetariërs en vliegtuigmijders niet zelden voor gek verklaren, middels een gedicht van repliek. Kortom: luisteren!

Luisteren, ruis en ruimtelijk geluid

Sun, 20 Oct 2019 00:00:00 GMT

Het is eigenlijk de basis van elk radioprogramma: het luisteren. Maar wat als er ‘ruis op de lijn’ is? Volgens Melle Kromhout is dat geen probleem. Nash en Bauke spreken in deze uitzending met hem over het belang van ruis in geluidsopname, waar het proefschrift van Melle over ging. Ook zijn post-doctoraal onderzoek aan de University of Crambridge komt ter sprake: de manier hoe 19e eeuwse akoestiek het denken over geluid heeft veranderd. En bij akoestiek denk je al snel aan de ruimte waarin het geluid is, en daar spreken we over met Paul Oomen. Paul Oomen is de oprichter van 4DSound en het Spatial Sound Institute in Boedapest. Hij vertelt ons alles over ‘ruimtelijk geluid’.

Column Jenny Hasenack: Nano-auto's en nano-Max Verstappen

Wed, 09 Oct 2019 05:00:14 GMT

Column Jenny Hasenack: Nano-auto's en nano-Max Verstappen by Radio Swammerdam

Nanoprinters, zonnecellen en speciale dialogen

Mon, 07 Oct 2019 12:07:01 GMT

De orde van nanometers is wel zo’n beetje de kleinste schaal waarop wetenschappers ook technologie ontwikkelen; nanotechnologie dus. Wat zijn de toepassingen van deze technologie in onze moderne wereld? En hoe kan jij daar een stem in hebben? In deze aflevering van Radio Swammerdam op Radio Salto spreken Aafke Kok en Josta Bosma met Mark Aarts over zijn promotieonderzoek bij AMOLF en vertelt Jantien Schuijer hoe speciale dialogen ons kunnen helpen de impact van nanotechnologie op onze maatschappij te begrijpen. Verder neemt Jenny Hasenack ons in haar column mee naar de wondere wereld van de nano-auto, met nano-Max Verstappen achter het stuur. Snel luisteren dus!

Column Aafke Kok, exacte versus sociale wetenschappen, welk vakgebied is concreter?

Wed, 02 Oct 2019 05:00:14 GMT

Column Aafke Kok, exacte versus sociale wetenschappen, welk vakgebied is concreter? by Radio Swammerdam

Krankzinnigheid in de vroegmoderne tijd en VR als behandel tool voor psychische stoornissen

Tue, 01 Oct 2019 08:05:00 GMT

In deze aflevering over ‘Gekte’ spreekt Lianne Hooijmans met Martje aan de Kerk over krankzinnigheid in de vroegmoderne tijd, en met Tara donker over het gebruik van Virtual Reality in de behandeling van psychische stoornissen. Klopt het beeld dat dorpsgekken vroeger op water en droog brood werden weggestopt in de isolatiecel van het dolhuis? En kun je met behulp van een virtual reality bril van je hoogtevrees afkomen? Je hoort het in deze aflevering van radio swammerdam!

Column Soesja van Wijgerden: Plastic

Wed, 25 Sep 2019 00:00:00 GMT

Plastic is vies, vervuilend en het symbool van de hedendaagse wegwerpmaatschappij. Toch? Soesja van Wijgerden zet enkele kritische kanttekeningen bij dit populaire beeld van plastic. Misschien zullen we toch met het materiaal moeten leren leven.

Duurzaam wonen in de stad

Sun, 22 Sep 2019 12:42:49 GMT

Onze columnist Soesja van Wijgerden is te gast bij Henok en Lianne in de studio. Zij is ecoloog en werkt als projectmanager mee aan verduurzamingsprojecten in Haarlem. In de uitzending bespreekt ze de mogelijkheden die er zijn om het wonen in de stad duurzamer te maken, van zonnepanelen op het dak tot wildernis in de parken. Halverwege zet ze bovendien haar columnistenpet op, om enkele misconcepties rondom plastic uit de wereld te helpen. Afbeelding: Industrial Ecology, CRUSCHIFORM

Economische experimenten

Sun, 15 Sep 2019 10:41:35 GMT

Wat voor experimenten doen wetenschappers in de economie eigenlijk? Bauke Kok en Henok Tesfai bespreken deze zondagochtend de (on)mogelijkheid van economische experimenten. Zij doen dit met Marcel Bouman, hoogleraar geschiedenis van de economische wetenschap aan de Universiteit Utrecht, en Nadine Ketel, die als universitair docent economie aan de Vrije Universiteit ook zelf experimenten uitvoert. Hoe doe je onderzoek naar gemeentelijk beleid ten aanzien van uitkeringen? En wat zijn de problemen waar economische experimenten in het veld tegenaan lopen? Luister naar deze uitzending en vind het antwoord op deze vragen en meer!

Duurzaam met Grondstoffen

Sun, 08 Sep 2019 00:00:00 GMT

In deze uitzending spreken Mathijs ter Kuile en Nash Keller met twee experts op het gebied van recycling en plastic. Maarten Bakker van de TU Delft vertelt alles over het gebied van recyclen. Hoe gaat dat nu in Nederland en wat moet er nog beter? Als je aan recyclen denkt, denk je waarschijnlijk ook aan plastic. Gert-Jan Gruter is bijzonder hoogleraar Industrial Sustainable Chemistry aan de UvA en technisch directeur bij Avantium, met hem praten we over wat plastics nou eigenlijk zijn en de nieuwe plastics die eraan zitten te komen. Columnist Tessa Sparreboom schreef wederom een scherpe column. Kortom: luisteren dus!

Word redacteur bij Radio Swammerdam!

Sun, 22 Mar 2020 22:01:00 GMT

RADIO SWAMMERDAM ZOEKT NIEUWE REDACTIELEDEN!! Wij zijn op zoek naar iemand: • met een voorliefde voor zowel wetenschap als radio/podcast, • die studeert of net afgestudeerd is, • twee zondagochtenden per maand beschikbaar is vanaf september, • ook beschikbaar is in juni voor de inwerkperiode. Wij bieden een kans om wekelijks een uur lang, live in onze studio bij Pakhuis de Zwijger, te praten met de meest fantastische wetenschappers uit Amsterdam en omstreken. Tegelijkertijd leer je om zowel te interviewen, te presenteren en de techniek, die bij een radio-uitzending hoort, uit te voeren. De podcast van de uitzending is daarna voor iedereen te beluisteren. In juni kun je samen met een van onze redacteuren samen een uitzending maken om je voor te bereiden op je eigen uitzendingen vanaf september. Daarnaast vergaderen we ongeveer één keer in de drie weken. Je kunt solliciteren tot en met 5 april door een motivatiebrief en CV te sturen naar: redactie@radioswammerdam.nl

Column Soesja Wijgerden: Verslaving

Wed, 10 Jul 2019 05:00:14 GMT

Column Soesja Wijgerden: Verslaving by Radio Swammerdam

Drugs

Sun, 07 Jul 2019 00:00:00 GMT

Microdosing, wellness paradox en yogasnuivers: hoe staat het met het drugsgebruik in Nederland? Nash en Josta spreken met de directeur van Mainline, Machteld Bosz, en historicus Stephen Snelders. Met een column van Soesja.

Column Machiel Keestra: Keti Koti en het Nederlandse slavernijverleden

Wed, 03 Jul 2019 02:59:59 GMT

Column Machiel Keestra: Keti Koti en het Nederlandse slavernijverleden by Radio Swammerdam

Verborgen Verhalen: Het Russische verleden

Sun, 30 Jun 2019 00:00:00 GMT

In de eerste uitzending van Mathijs gaat hij in gesprek met Ruslandkenner Marc Jansen, die het boek 'De toekomst die nooit kwam' schreef. Samen met Geertje praten ze over de Romanovs, Stalin en hoe het Rusland van nu omgaat met haar bloedige geschiedenis. Of hoe ze dat beter zou kunnen doen. De column is van Machiel Keestra, de laatste die hij als vaste columnist voordraagt.

Column Sicco de Knecht: wetenschappers zijn net mensen

Wed, 26 Jun 2019 05:00:14 GMT

Binnen deze column reflecteert Sicco de knecht op 8 jaar swammerdam door ons een inzicht te geven in hoe je nou een pakkende column moet schrijven. Een verhelderend inzicht met uiteraard een kritisch randje. Sicco stelt dat meningen en feiten minder als twee aparte dingen moeten worden gezien. We vragen onze gast binnen deze uitzending hier dan ook naar zijn mening over waterkwaliteit. Een verhelderend gesprek over waarom wetenschappers vaak toch wat terughoudend zijn over hun mening, luisteren dus!

Waterkwaliteit

Sun, 23 Jun 2019 00:00:00 GMT

We vechten er al eeuwen tegen, maar hoe is het nu eigenlijk gesteld met de kwaliteit van ons oppervlaktewater en hoe kan het beter? Binnen deze uitzending gaan Henok Tesfai en Aafke Kok hierover in gesprek met Milo de Baat. Milo is promovendus bij de Universiteit van Amsterdam en doet onderzoek naar de verbetering van waterkwaliteitsmeting, Hoe testen we de kwaliteit van oppervlaktewater? en welke politieke en maatschappelijke beweegredenen zitten hier achter? Binnen deze uitzending wordt antwoord gegeven op deze vragen. Sicco de Knecht brengt een kritische noot in door te stellen dat we wetenschappers eens wat vaker naar hun mening zouden moeten vragen. Want ja.. wetenschappers zijn eigenlijk ook net mensen.. een diverse uitzending waar je veel van kan leren, luisteren dus!

Column Anna Luna Post: Immigratie en de Nederlandse cultuur

Wed, 19 Jun 2019 00:00:00 GMT

Column Anna Luna Post: Immigratie en de Nederlandse cultuur by Radio Swammerdam

Dublinverordening en het Gemeenschappelijk Europees Asielsysteem

Sun, 16 Jun 2019 00:00:00 GMT

Welke Europese lidstaat is verantwoordelijk voor welke asielzoeker? Verse redacteur Lianne en co-presentator Bauke zoeken het uit. Ze spreken met Hemme Battjes en Jeroen Doomernik. Battjes is hoogleraar Europees Migratierecht (UvA) en Doomernik migratieonderzoeker bij Politieke Wetenschappen van de Vu en levert ook een bijdrage aan een evaluatie van het Europees Asielzoekerssysteem. Het gesprek gaat over over migratie, Europa en de Dublinverordening, die bepaalt dat asielzoekers asiel moeten aanvragen in het eerste land waar ze doorheenkomen. De column is van Anna Luna Post.

Column Soesja Wijgerden: Humor bij dieren

Wed, 12 Jun 2019 05:00:15 GMT

Column Soesja Wijgerden: Humor bij dieren by Radio Swammerdam

Humor

Sun, 09 Jun 2019 10:29:59 GMT

Moppen tappen tijdens de Engelse reformatie, grappige katten en destructieve humor: in deze vrolijke uitzending hebben Josta Bosma en Emma van Veenen het over de wetenschap achter humor. Te gast zijn Lieke Stelling en Sibe Doosje. De column is van Soesja van Wijgerden.

Indonesië 1945 - 1950

Sun, 02 Jun 2019 15:49:57 GMT

Historicus Remco Raben werkt mee aan het onderzoeksproject 'Onafhankelijkheid, dekolonisatie, geweld en oorlog in Indonesië, 1945-1950', dat gericht is op het in kaart brengen van geweld door Nederlandse militairen in Indonesië. Thomas en Emma spreken met hem over dit onderzoek, de politieke lading ervan en de moeilijkheid om daar als wetenschapper mee om te gaan.

Hooikoorts

Sun, 26 May 2019 00:00:00 GMT

'April is the cruellest month' dichtte T.S. Eliot. Dat had misschien te maken met de Eerste Wereldoorlog en de verscheurde psyche van de moderne mens (wie zal het zeggen?), maar in deze uitzending verkennen we een prozaïscher aspect van de wreedheid van het voorjaar: hooikoorts. Aafke praat over kelen, pollen en neuzen met Bas van Geel, universitair hoofddocent paleo-ecologie, en Wytske Fokkens, hoogleraar keel-, neus- en oorheelkunde.

Invloed van de media

Sun, 19 May 2019 00:00:00 GMT

Deze uitzending spreken Geertje Tijsma en Bauke Kok over de invloed van de media op de samenleving. Alyt Damstra doet in haar promotie onderzoek naar de invloed van economisch nieuws op de publieke opinie. Daarnaast kijkt ze ook naar hoe de relatie is tussen politieke partijen als de PVV en de FVD en de media. Sicco de Knecht, hoofdredacteur van Science guide, is ook te gast. Hij sprak over de rol van journalisten en welke afwegingen er in de journalistiek worden gemaakt.

Column Machiel Keestra: Europese taaldiversiteit

Wed, 15 May 2019 00:00:00 GMT

Machiels column over taal in de Europese unie.

Taal en Politiek: Europa

Sun, 12 May 2019 00:00:00 GMT

Bauke Kok en Josta Bosma spreken met Virginie Mamadouh, universitair hoofddocent Politieke en Culturele Geografie aan de Universiteit van Amsterdam. Zij spreken over de rol van taal in de Europese Unie, in het licht van de de Europese verkiezingen van 23 mei aanstaande. De column is van Machiel Keestra. Zie voor het besproken Vademecum van het Mime-project: https://www.mime-project.org/vademecum/ en voor het boek over Europese Kwesties: https://www.europesekwesties.eu/

Radio in oorlogstijd: Radio Oranje

Sun, 05 May 2019 10:16:16 GMT

Onze 5 mei uitzending staat geheel in het teken van radio in oorlogstijd. Bauke Kok spreekt met hoogleraar Geschiedenis van Radio en Televisie Huub Wijfjes over Radio Oranje aan de hand van verschillende fragmenten van Radio Oranje, radiocabaret en propagandaliederen.

Column Aafke Kok: Factchecken in de wetenschapsjournalistiek

Sun, 28 Apr 2019 00:00:00 GMT

Aafke Kok geeft in haar column een advies aan wetenschappers over het fact checken van haar artikelen.

Feiten

Sun, 28 Apr 2019 00:00:00 GMT

Wat is de definitie van het begrip “feit” eigenlijk? Emma van Veenen sprak hierover met Sjang ten Hagen. In zijn promotieonderzoek aan de UvA kijkt hij onder andere naar hoe de definitie van het begrip “feit” vanaf de 19e eeuw veranderd is. Ook te gast is Chunglin Kwa, docent Science and Technology Studies aan de UvA en schrijver van het boek: Wat is Waarheid? Aafke Kok geeft in haar column een advies voor wetenschappers over het factchecken van haar artikelen.

Column Anna-Luna Post - de verjaardag van Galileo Galilei

Wed, 17 Apr 2019 05:00:14 GMT

De column van Anna-Luna Post uit de uitzending over tijd en veroudering van zondag 14 april 2019.

Tijd en veroudering

Mon, 15 Apr 2019 07:57:32 GMT

Vandaag spraken Aafke Kok en Bauke Kok (zo ver we weten geen familie) met Carel Meskers (Amsterdam UMC) en theoretische natuurkundige Marcel Vonk (UvA) over tijd en veroudering. Marcel Vonk (03:13) bespreekt de rol van tijd in kwantummechanica en de relativiteitstheorie en waarom je die, door het concept van tijd dat ze hebben, niet allebei tegelijkertijd kunt gebruiken. Onderzoeker Carel Meskers (31:50)legt uit waarom het wel belangrijk is om ouderdom als ziekte te zien en waarom het bij stadsplanning belangrijk is om na te denken over een uitdaging voor spieren. De column van Anna-Luna gaat over de verjaardag van Galileo Galilei.

Column Tessa Sparreboom - Een behandelplan voor de psychologie

Wed, 10 Apr 2019 05:00:02 GMT

De column van Tessa Sparreboom in de uitzending van zondag 7 april 2019 over sociale cognitie en depressie in literatuur.

Gesimuleerde emoties & depressie in de literatuur - Bloed, zweet en data III

Sun, 07 Apr 2019 13:43:46 GMT

Josta Bosma en Thomas Batelaan spreken met Casper Hesp (UvA) en Anne-Fleur van der Meer (Radboud MC en VU) over het brein en depressie. Sociale neurowetenschapper Casper Hesp (03:08) vertelt over zijn promotieonderzoek “the origin of social life”, en over hoe hij probeert om emoties te simuleren in statistische modellen met als doel om ooit sociale kunstmatige intelligentie te creeëren. Letterkundige Anne-Fleur van der Meer (32:39) spreekt over haar proefschrift Ladders naar het licht. Waarin ze onderzoekt hoe depressie wordt onderzocht en beschreven wordt in autobiografische literatuur. En wat de rol is van dit soort teksten in de samenleving. In haar column stelt Tessa Sparreboom (24:29) een behandelplan op voor de psychologie.

Column Machiel - Religie en sociale complexiteit, een interdisciplinaire blik op de kip en het ei

Wed, 03 Apr 2019 00:00:00 GMT

In complexe samenlevingen zijn individuen sterk onderling afhankelijk en moet hun gedrag op elkaar zijn afgestemd om allerlei problemen te voorkomen. Vaak wordt gedacht dat religie, in het bijzonder de rol van moraliserende en straffende goden, daar een rol in speelde in vroege samenlevingen. Machiel Keestra pluist uit hoe dit nu precies zit, aan de hand van een recent verschenen artikel in Nature.

Religie en moderniteit, hervorming of fundamentalisme?

Sun, 31 Mar 2019 00:00:00 GMT

Ammeke Kateman en Lourens Minnema zijn te gast bij Geertje en Emma. Ze spreken over de rol van fotografie in Islamitische reisverslagen en over de Egyptische Islam-hervormer Mohammed Abdul. Dat geeft aanleiding tot een algemene discussie over religie, (post)moderniteit, hervorming en fundamentalisme. Hoe gaan verschillende religies om met de confrontatie met moderne samenlevingen en wetenschap? En welke rol spelen politiek en kolonialisme daarbij? Columnist Machiel Keestra doet een goed geïnformeerde duit in het zakje met scherpe vragen en een column over de functie van moraliserende religie voor het oplossen van coördinatieproblemen in complexe vroege samenlevingen.

Column Aafke Kok: Film en nachtmerries

Sun, 24 Mar 2019 00:00:00 GMT

Column Aafke Kok: Film en nachtmerries by Radio Swammerdam

Filmtheorie en VR

Sun, 24 Mar 2019 00:00:00 GMT

Bauke Kok spreekt met docent Mediastudies Blandine Joret over filmcriticus André Bazin, zijn sociale opvatting over realisme en wat die kan betekenen voor Virtual Reality. De column is van Aafke Kok, die wel wat minder realistische films zou willen.

Taal En Politiek

Sun, 17 Mar 2019 23:27:34 GMT

In deze uitzending praten Aafke Kok en Josta Bosma met communicatiewetenschapper Bert Bakker over verschillen in taalgebruik van linkse of meer rechtse politici én krijgen we een spoedcursus speech schrijven van docent retorica Thomas van Neerbos. Dé uitzending als je iets wil leren over Taal en de Politiek.

Column Josta Bosma - komt het goed?

Sun, 17 Mar 2019 00:00:00 GMT

Een scherpe column van Josta waarin ze de 'het komt goed' uitspraken van politici op een kritische manier bevraagd.

Column Milan Teunissen van Maanen - NWO aanvraag

Sun, 10 Mar 2019 00:00:00 GMT

Milan Teunissen van Maanen heeft het in haar column over het belang van datafiguren en kleurenschema’s in haar onderzoeksvoorstel.

Geld en Schuld

Sun, 10 Mar 2019 00:00:00 GMT

Emma van Veenen en Bauke Kok spraken met Bart Stellinga (15:58-35.03 en 45:00-56:00) over zijn promotie onderzoek over financiële waarderingssystemen. Daarbij keek hij naar de economische crisis van 2007 tot 2009. Hoe ontstond deze en welke maatregelen hebben beleidsmakers inmiddels genomen? Daarnaast sprak Emma met Alberto Feenstra (2:05-15:50 en 38:50-45:00) over zijn onderzoek naar de politieke economie van de Nederlandse staatsschuld tussen 1600 en 1795. Milan Teunissen van Maanen (35:05-38:43) heeft het in haar column over het belang van datafiguren en kleurenschema’s in haar onderzoeksvoorstel.

Sociaal Welzijn van LHB´s

Sun, 03 Mar 2019 15:22:22 GMT

We luisteren naar een opgenomen gesprek tussen Thomas Batelaan en Mirjam Fischer. Fischer is socioloog aan de Universiteit van Amsterdam en doet onderzoek naar de emancipatie en sociale positie van lesbische, homoseksuele en biseksuele mensen. Aafke Kok leest een column voor en gaat met Thomas in gesprek over hun eigen ideeën over het streven naar een ideale wereld. Afbeelding van Mike McBey, some rights reserved: https://creativecommons.org/licenses/by/2.0/legalcode

Klimaat: vrees en verwondering

Sun, 24 Feb 2019 00:00:00 GMT

Het naderend noodlot van onze opwarmende planeet is iets om te vrezen, maar ondertussen kunnen we ons ook verwonderen over de prachtige natuur op die planeet. Zoals over intelligente planten (interview Martijn Rep, va. 01:28)en hagedissen op de Nederlandse Antillen (interview Wendy Jesse, va. 17:11). Geert van der Meulen(va. 39:33) vertelt over zijn plan om Nederland te wapenen tegen een zeespiegelstijging van 10 meter.

Donkere Materie Deel 2 - Verborgen Verhalen

Sun, 17 Feb 2019 00:00:00 GMT

Het vervolg van de aflevering ‘Donkere Materie’ van 20 januari 2019. Geertje Tijsma en Bauke Kok spreken samen met Jaco de Swart en columnist Sicco de Knecht over de ontwikkeling in het onderzoek naar donkere materie. Jaco de Swart is promovendus aan de Faculteit der Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica aan de UvA en gespecialiseerd in de geschiedenis en de filosofie van donkere materie. Sicco de Knecht stelt in zijn column de vraag of we wel naar het begin en het eind moeten kijken.

Taalverwerving en neuroficatie – Onderwijs V

Sun, 10 Feb 2019 00:00:00 GMT

Hoe leert een kind een taal spreken? Bauke en Josta spreken promovendus taalwetenschap Sybren Spit over zijn onderzoek naar taalverwerving bij jonge kinderen. Machiel Keestra, een van onze vaste columnisten, krijgt deze aflevering een keer de spotlight: Bauke vraagt hem over zijn onderzoek naar interdisciplinariteit aan de University of Pittsburg. Hoe beïnvloedt de opkomst van de neurologie andere wetenschappen eigenlijk?

De Natuur Nabouwen - Denken met Computers IV

Sun, 03 Feb 2019 00:00:00 GMT

Aafke Kok en Geertje Tijsma hebben computationeel bioloog Jaap Kaandorp (UvA) en Pieter Rein ten Wolde (AMOLF) te gast. Ze spreken over een zwerm robotjes, het Turingpatroon, en het bouwen van een kunstmatige cel. De column van Anna-Luna Post gaat over Frankenstein en het grote verlangen om de natuur te kennen.

Column Matthijs Mul - Kunstmatige stompzinnigheid

Sun, 27 Jan 2019 00:00:00 GMT

Pleitbezorgers van kunstmatige intelligentie neigen nogal eens naar het schetsen van utopische toekomstvisioenen. Matthijs matigt het enthousiasme door te wijzen op minder geslaagde toepassingen.

Beeldanalyse - Denken met computers III

Sun, 27 Jan 2019 00:00:00 GMT

Cees Snoek en Eef Masson zijn te gast bij Emma van Veenen en Thomas Batelaan, om te praten over beeldanalyse. Wie bekijkt de immense hoevelheid beeld die beveiligingscamera's dag in dag uit vastleggen? En de vele meters film in onze filmarchieven? Waarschijnlijk niemand. Cees Snoek bespreekt hoe geautomatiseerde systemen die analyse op zich zouden kunnen nemen, en waarom ze dat op dit moment nog niet kunnen. Eef Masson legt uit hoe de technieken die daarbij komen kijken een rol spelen in de omgang met filmarchieven.

Donkere Materie

Sun, 20 Jan 2019 00:00:00 GMT

We weten dat het er is, anders klopt er vanalles niet in het heelal. Maar wat is het dan? We gaan op zoek naar donkere materie, in verre sterrenstelsels en diep onder de grond. Geertje en Corto bespreken het met astrofysicus Jacco Vink en deeltjesfysicus Patrick Decowski. Met een column van Bas Belleman over donkere materie in Shakespeare.

Vondel versus de VOC

Sun, 13 Jan 2019 00:00:00 GMT

Thomas Batelaan praat met Marrigje Paijmans over koloniale kritiek uit de zeventiende eeuw. Bauke Kok is tweede presentator. Namen als Foucault en Vondel komen aan bod. hoe bekritiseerde zij het kolonialisme in de 17de eeuw? De column van Sicco de Knecht sluit mooi op het onderwerp aan. Sicco bevraagt bepaalde straatnamen; welk verhaal zit er achter? en willen we wel in een straat wonen vernoemd naar omstreden geschiedenis figuren? Een diverse uitzending over een belangrijk onderwerp! luisteren dus!

Column Milan Teunissen van Maanen - Een verhaal over heup en knie

Wed, 09 Jan 2019 13:00:05 GMT

Milan Teunissen van Maanen vertelt een kort verhaal over gewrichtspijn, zonder kommer en kwel maar met de sfeer van verwondering die de dierenverhalen van Toon Tellegen kenmerkt.

Beweging waar je niet bij stilstaat - Bloed, Zweet en Data II

Sun, 06 Jan 2019 14:25:13 GMT

Achter de meest simpele bewegingen gaat een wereld van complexiteit schuil. De slag van een professionele roeier kost jaren van training en hoewel robots ons allang inmaken met schaken, zijn we hen nog gemakkelijk de baas als het aankomt op het maken van een wandelingetje. Lotte Lintmeijer en Sjoerd Bruijn, beiden beweginswetenschappers aan de VU, zijn te gast bij Josta en Emma om te praten over de perfecte roeislag en het wonderbaarlijke menselijke vermogen om te lopen zonder om te vallen.

De ontwrichte samenleving

Sun, 16 Dec 2018 11:29:38 GMT

Hoe kunnen we de democratie redden? Corto en Djuna spreken met Anatol Itten over zijn boek Overcoming Social Division. De column is van Michiel Keestra. En SKA zingt O Radiant Dawn.

Wees mindful binnen het recht

Sun, 09 Dec 2018 00:00:00 GMT

Binnnen deze aflevering duiken we in ons rechtsysteem; hoe werkt het? hoe zit het met de hoge werkdruk? en wat biedt mindfulness voor eventuele oplossingen? Ook worden thema's als vergeving en de toekomst van het recht aangesneden. We doen dit samen met Klaartje Freeke en Wikke Monster, beiden strafrecht advocaten en mediators bij Freeke & Monster meden oprichters van de stichting Lawyers as Changemakers.

Het computationele brein: psychologische netwerken en vrije energie - Denken met computers II

Sun, 02 Dec 2018 19:06:09 GMT

Als je door de stad fietst, maak je continu beslissingen zonder dat je je hier bewust van bent. Hoe doen we dit en wat is de rol van het brein hierin? Bauke Kok en Corto Blommaert spreken hierover met filosoof en neurowetenschapper Jelle Bruineberg. Met Marie Deserno, psycholoog, bespreken we een nieuwe methode om te kijken naar psychologische stoornissen. De columnist van deze uitzending is Milan Teunissen van Maanen.

Nationalisme - Verborgen Verhalen

Sun, 25 Nov 2018 00:00:00 GMT

Thomas Batelaan en Emma van Veenen ontvangen Jan Rock, universitair docent Nederlandse Letterkunde aan de UvA. Hij onderzoekt de opkomst en ontwikkeling van nationalisme. In de uitzending geeft hij een beknopte geschiedenis van drie eeuwen nationalisme, bespreekt de rol van de aria "amour sacré de la patrie" in de Belgische revolutie van 1830 en praat en passant twee wereldoorlogen aan elkaar. Tot slot komt ook hedendaags Nederlands nationalisme van Geert Wilders en Thierry Baudet aan bod.

Column Mathijs Mul - Het ontleden van het brein

Wed, 21 Nov 2018 08:00:04 GMT

Column Mathijs Mul - Het ontleden van het brein by Radio Swammerdam

Onderwijs - Meer dan het brein

Sun, 18 Nov 2018 00:00:00 GMT

Geertje Tijsma spreekt met Geert Glas en Marleen van Tetering over hoe er meer is dan slechts het brein, de omgeving is minstens zo belangrijk bij het begrijpen van de menselijke psyche. Hoe beïnvloedt dit de ontwikkeling bij kinderen?

Wetenschap in de sport van trainen tot revalidatie - Bloed, Zweet en Data I

Sun, 11 Nov 2018 00:00:00 GMT

Josta Bosma en Emma van Veenen spreken met Tom Stevens, onderzoeker bij het Instituut Sport en Bewegen aan de Hogeschool Arnhem en Nijmegen. Hij vertelt ons hoe het monitoren van voetballers hen kan helpen hun spel effectiever te maken. Hoogleraar Revalidatieonderzoek Thomas Janssen vertelt hoe hij patiënten met een dwarslaesie helpt op paralympisch niveau te spelen. Verder een column van Bas Belleman over de ethiek van doping — maar niet zoals je zou denken.

Column Machiel Keestra: Over de aanslag in Pittsburgh

Wed, 07 Nov 2018 11:00:08 GMT

Machiel Keestra woont tijdelijk in de Amerikaanse stad Pittsburgh, waar op 27 oktober 2018 elf mensen omkwamen bij een aanslag op een synagoge. Hij analyseert deze gebeurtenis aan de hand van de Amerikaanse geschiedenis en actualiteit.

Groeipijn - Verborgen Verhalen

Sun, 04 Nov 2018 00:00:00 GMT

Hoe kan je groeien in je werk, zonder door te slaan? De sleutel volgens Menno de Bree is om je werk niet al te serieus nemen. Het komt erop aan om je werk vooral niet als een passie of roeping gaan zien. Daarbij aansluitend stelt Wilma de Rek dat veel problemen rondom moderne ziekten als burn-out, depressie en overspannenheid samenhangen met het gat tussen wat we ons lichaam aandoen en waar dat lichaam voor is gemaakt. Haar oplossing? Leef als een beest. Zij worden geïnterviewd door Corto en onze gastredacteur Djuna.

Taaltechniek en taalbegrip - Denken met computers I

Sun, 28 Oct 2018 00:00:00 GMT

Wat hebben taal en technologie met elkaar te maken? Bauke Kok en, weer even terug bij Radio Swammerdam, Marie Beth van Egmond bespreken dit met Antske Fokkens, taalwetenschapper aan de VU, en Piek Vossen, hoogleraar computationele lexicologie aan de VU. Antske Fokkens doet onderzoek naar stereotypering van moslims in de media. Met Piek Vossen bespreken we het vermogen van computers om met taal om te gaan. De columnist van deze uitzending is Sicco de Knecht, hij spreekt over de paniek die twee onderhandelende chatbots veroorzaakte.

Sociale interacties op de basisschool kruipen onder de huid - Onderwijs IV

Sun, 14 Oct 2018 00:00:00 GMT

In de vierde aflevering van het dossier onderwijs spraken Geertje Tijsma en Bauke Kok met Marieke Buil van de VU over de gevolgen van pesten en met Rianne Bosman van de UvA over de relatie tussen leraren en leerlingen op de basisschool. De column was van Bas Belleman waarin hij sprak over Klein Duimpje.

Nach(t)leben: Op zoek naar Hercules Segers

Sun, 07 Oct 2018 10:42:54 GMT

Hoe kan het dat sommige kunstenaars voor eeuwig beroemd blijven, terwijl anderen vergeten worden? Thomas Batelaan spreekt met Mireille Cornelis en Elmer Schönberger over Hercules Segers, een etser uit de Gouden Eeuw. Zijn werk verdween kort na zijn dood en werd toen herontdekt in de negentiende eeuw. Met een column van Bart van Heerinkhuizen.

De Ander: Een Vlaming in Holland en God in de GGZ

Sun, 23 Sep 2018 13:14:19 GMT

Mick Matthys, universitair docent socialisatie- en cultuurtheorie, is in de studio met onze redacteuren Corto Blommaert en Josta Bosma, en Hanneke Schaap-Jonker, promovendus in de godsdienstpsychologie, is met Corto in haar woonkamer. Ze spreken over cultuurverschillen tussen Nederland en België en over het godsbeeld van GGZ-patiënten. Met deze uiteenlopende onderwerpen tonen zij twee van de vele manieren waarop de omgang met De Ander gethematiseerd kan worden. In zijn column vertelt Mathijs Mul op zijn beurt een verhaal over een jongetje dat een beetje anders is: Wouter die een carrière als God nastreeft.

Column Mathijs Mul - God in de GGZ

Sun, 23 Sep 2018 00:00:00 GMT

De column van Mathijs Mul bij de uitzending De Ander - Een Vlaming in Holland en God in de GGZ, over een jongetje uit zijn basisschoolklas dat later God wil worden.

Column: Bullshit Jobs

Sun, 16 Sep 2018 15:23:01 GMT

Sicco de Knecht draagt zijn column voor over 'bullshit jobs'.

Are We Alone? De zoektocht naar buitenaards leven

Sun, 16 Sep 2018 15:21:21 GMT

Redacteurs Bauke Kok en Corto Blommaert spreken met UvA-hoogleraar astronomie Carsten Dominik over het onderzoeksprogramma 'Are We Alone?', een samenwerkingsverband tussen de UvA en de VU. Hier onderzoeken wetenschappers uit veel verschillende disciplines de mogelijkheid van buitenaards leven. Sicco de Knecht draagt zijn column voor over 'bullshit jobs'.

Gevangenispolitiek en cultureel herinneren

Sun, 09 Sep 2018 00:00:00 GMT

Emma van Veenen ontvangt in de studio antropoloog Julienne Weegels en neerlandicus Lisanne Snelders. Co-presentator is Bauke Kok. Julienne Weegels is afgelopen woensdag cum laude gepromoveerd met haar onderzoek naar macht, agency en co-governance in Nicaraguaanse gevangenissen. Lisanne Snelders is in juli gepromoveerd op haar onderzoek naar de politiek van de herinnering van Nederlands-Indië. De column wordt verzorgd door Aafke Kok.

Swammerdam zoekt radiomakers!

Mon, 08 Apr 2019 15:00:02 GMT

Wens jij de luisteraars van Radio Swammerdam volgend jaar een fijne zondag? Solliciteer voor 15 april! http://www.radioswammerdam.nl/wij-zoeken-radiomakers/

Swammerdam zoekt radiomakers!

Sat, 06 Apr 2019 00:00:00 GMT

Heet jij volgend jaar Amsterdamse wetenschappers welkom bij Radio Swammerdam? Solliciteer voor 15 april! http://www.radioswammerdam.nl/wij-zoeken-radiomakers/

Column Anna-Luna Post Reformatie in de wetenschap

Sun, 24 Jun 2018 00:00:00 GMT

Column Anna-Luna Post Reformatie in de wetenschap by Radio Swammerdam

Bijbels, computers en kwetsbare kerken

Sun, 24 Jun 2018 00:00:00 GMT

Computers om een psalm te analyseren en databases vol kwetsbare kerken: vandaag spraken Bauke Kok en Nathalie Janssen over religieus erfgoed met Herman Wesselink en Christiaan Erwich. Met een column over reformatie in de wetenschap van Anna-Luna Post.

Kunst & Commercie – Kunst

Sun, 17 Jun 2018 13:13:40 GMT

Wat is de relatie tussen hedendaagse kunst en geld? Is de status van de kunstenaar tanende? Hoe komt een hedendaagse kunstenaar rond? Moet een kunstenaar ook netwerken en commercieel nadenken? En wat is de relatie tussen de veranderde status van de kunstenaar en de kunst zelf? In de eerste uitzending van ons redactielid Corto verteld kunstenares Kyra Sacks over hoe kunstenaars zich mengen in de bedrijfswereld en hoe je een balans vindt tussen commerciële en kunstzinnige belangen. Daarnaast verteld galeriehouder Wouter van Herwaarden van Galerie Fleur&Wouter over hoe je de grenzen van de galerie-wereld kan oprekken en worden opgerekt. Verder kletsten Sander en Corto over hoe dit onderwerp vergelijkbaar is met de veranderingen in de universiteit en legt Bas Belleman uit hoe Shakespeare omging met commercie.

Vrouwen in de wetenschap - Verborgen Verhalen VI

Sun, 10 Jun 2018 00:00:00 GMT

Over vrouwen als wetenschapper en de verschillen tussen mannen en vrouwen als patiënt. Bijvoorbeeld dat medische onderzoeken vooral op mannen zijn gericht en daardoor verkeerde diagnoses worden gesteld en verkeerde medicijnen worden voorgeschreven aan vrouwen. Door Josta Bosma en Aafke Kok.

Column Bart van Heerikhuizen - Praten met de doden door AI

Sun, 03 Jun 2018 00:00:00 GMT

Column van Bart van Heerikhuizen over het praten met de doden, mogelijk gemaakt door artificial intelligence technieken. Is het een dystopische toekomst of gewoon een nieuwe vorm van een narratief?

Avatars, zelflerende zoekmachines en de toekomst

Sun, 03 Jun 2018 00:00:00 GMT

De allereerste uitzending van Geertje Tijsma samen met Marie Beth van Egmond! Ditmaal over artificial intelligence en hoe hun lerende vermogen wordt ingezet. Het wordt inmiddels al gebruikt voor rollenspellen voor conducteurs, praten met de doden en zelflerende zoekmachines: is dit de toekomst? Column van onze Bart van Heerikhuizen. Te gast zijn hoogleraren Tibor Bosse en Maarten de Rijke.

Vrouwen in de geschiedenis - Verborgen verhalen V

Sun, 27 May 2018 00:00:00 GMT

Waarom zijn vrouwen nog steeds ondervertegenwoordigd in de geschiedenisboeken? Om meer licht te werpen op bijzondere vrouwen gingen Marie Beth van Egmond en Nathalie Janssen in gesprek met Hoogleraar Oude Geschiedenis Emily Hemelrijk. Zij sprak over hoe inscripties ons iets kunnen leren over de werk/huisvrouw-verhouding van vrouwen in het Romeinse rijk. Schrijfster en Historica Maite Karssenberg schrijft momenteel een biografie over Geertruida Kapteyn-Muysken. Ze legde ons uit wat deze vrouw, en het onderzoek doen naar vrouwen in de geschiedkunde zo mooi, moeilijk en belangrijk maakt.

Verhalen uit de Grond - Verborgen Verhalen IV

Sun, 13 May 2018 00:00:00 GMT

Aafke en Sander gaan op zoek naar verhalen uit de grond. Emeritus hoogleraar fysische geografie Jan Sevink vertelt over zijn onderzoek naar stuiflandschappen bij het Laarder Wasmeer gebied. Hij kwam hier tot een belangrijke ontdekking over het gedrag van de jagers-verzamelaars. Archeoloog Peter Kranendonk vertelt over de schatten die er zijn gevonden bij de archeologische vondsten die bij de bouw van de Noord-Zuidlijn zijn gedaan. Zo blijkt dat de hopen afval van honderden jaren geleden, nu een mooi kijkje geeft in het leven van mensen.

Olieverfschilderijen & een japon uit de Gouden Eeuw - Kunst II

Sun, 06 May 2018 20:30:53 GMT

Vandaag spraken Marie Beth en Emma met promovendus Lambert Baij en Maarten van Bommel over de conservering en restauratie van kunstwerken. Het ging over polymeren, hologrammen en Bart van Heerikhuizen droeg zijn column voor over het proefschrift van Monica Marchesi 'Reproduction as a conservation strategy'.

Column Bart van Heerikhuizen - Reproductie als conservering

Sun, 06 May 2018 00:00:00 GMT

De Column van Bart van Heerikhuizen op 6 mei in de uitzending over restauratie en conservering in de kunst.

Column Bas Belleman - Marsman en water

Sun, 15 Apr 2018 00:00:00 GMT

Column van Bas Belleman tijdens de uitzending van 15 april over de geschiedenis van water.

De geschiedenis van Water - Water III

Sun, 15 Apr 2018 00:00:00 GMT

Emma van Veenen en Sander Westerveld spreken deze zondag met Marianne Groep en Petra van Dam over de geschiedenis van water. Marianne Groep vertelt ons meer over de wateroorlog tussen Amsterdam, Haarlem en Leiden en wat voor rol pamfletten in de watergeschiedenis gespeeld hebben. Petra van Dam leert ons meer over waterstaatsgeschiedenis; over waterschappen, het NAP en veel meer. Uiteraard heeft Bas Belleman weer een prachtige column, ditmaal over een gedicht van Marsman.

Adaptief leren & de nieuwe universiteit - Onderwijs III

Sun, 08 Apr 2018 16:02:47 GMT

Als het gaat over vernieuwingen in het onderwijs, hebben we het veelal over het basisonderwijs en voortgezet onderwijs. Is de universiteit hierin stil blijven staan? Aafke en Emma spreken met Hester Glasbeek, onderwijsadviseur aan de VU over onderwijsvernieuwing in het universitair onderwijs, zoals de verschuiving naar online colleges, bijvoorbeeld bij Coursera. In het basisonderwijs is zo'n vernieuwing het zogenaamd adaptief leren. Ook te gast is Han van der Maas, oprichter van Oefenweb, een online leeromgeving waarin kinderen op hun eigen niveau kunnen leren. Het programma werd aanvankelijk bedacht om grote hoeveelheden data te verkrijgen, maar bleek een groot succes op basisscholen. Waarom werkt dat adaptief leren zo goed en wat zijn de ethische bezwaren van het gebruik van data van basisschoolkinderen? U hoort het allemaal in deze mooie uitzending, de derde in het dossier onderwijs. Met als extra nog een column van Khadija al Mourabit over educatie.

Column 25 maart - Bart van Heerikhuizen - Morbid Curiosity

Sun, 25 Mar 2018 00:00:00 GMT

Column van Bart van Heerikhuizen in de Radio Swammerdam uitzending van 25 maart 2018 met Suzanne Oosterwijk door Nathalie Janssen.

Het lichaam, emoties en morbide fascinatie - Verborgen Verhalen III

Sun, 25 Mar 2018 00:00:00 GMT

Hoe komt het dat mensen graag beelden en verhalen willen ervaren over geweld, de dood, oorlog en martelingen, terwijl deze beelden ons onaangename gevoelens kunnen geven? Suzanne Oosterwijk doet onderzoek naar de neurologische en psychologische motieven van deze paradox. Met een column van Bart van Heerikhuizen. Een uitzending door Nathalie Janssen met Aafke Kok als medepresentator.

Column Heidi Dorudi - Verborgen verleden van vrouwen in de wetenschap

Sun, 11 Mar 2018 00:00:00 GMT

Column van Heidi Dorudi uit de uitzending van 11 maart 2018 over het verborgen verleden van vrouwelijke wetenschappers, filosofen en uitvinders.

Geheimen, tochten naar het Oosten en de boekenmarkt in Nederlands-Indie - Verborgen Verhalen II

Sun, 11 Mar 2018 00:00:00 GMT

Emma van Veenen en Marie Beth van Egmond spreken met Djoeke van Netten over het paradox van het geheim en de tochten van de voorcompagnieen naar het Oosten. Lisa Kuitert weet ons meer te vertellen over de boekenmarkten van de negentiende eeuw in Nederlands-Indie. Ten slotte heeft Heidi Dorudi een mooie column over het grote verborgen verleden van vrouwelijke wetenschappers en uitvinders.

Column 4 maart - Mathijs Mul - Wonder Water

Sun, 04 Mar 2018 15:19:16 GMT

De column van Mathijs Mul uit de uitzending van Radio Swammerdam van 4 maart 2018 over Water.

Bijzondere eigenschappen van Water - Water

Sun, 04 Mar 2018 15:11:04 GMT

Vandaag presenteerde Aafke Kok en Sander Westerveld een nieuwe uitzending in het dossier Water. Toepasselijk na deze koude week sprak natuurkundige Daniel Bonn over hoe het komt dat we over ijs kunnen schaatsen en over hoe Egyptenaren stukken steen makkelijker konden voortslepen door de woestijn door middel van water. Chemicus Bernd Ensing hield een pleidooi voor de scheikunde en legde ons uit wat water nou zo’n bijzondere stof maakt. De columnist van dienst van Matthijs Mul die sprak over water wonderen.

Luisterexperimenten, in het lab & in de zaal - Kunst I

Sun, 25 Feb 2018 00:00:00 GMT

'Zou je liever nu of in de negentiende eeuw naar een concert gaan?'. Sander opent de uitzending vandaag meteen met een dilemma voor historicus Thomas Delpeut, promovendus aan de Radboud Universiteit Nijmegen, die onderzoek doet naar de concertgebruiken in de negentiende eeuw. Er was toen veel anders dan wanneer je nu naar het Concertgebouw gaat, er werd zelfs door het concert heen gepraat. Verder spraken Sander en gastredacteur Thomas Batelaan met Julia Kursell, hoogleraar musicologie aan de Universiteit van Amsterdam. Zij doet onderzoek naar de geschiedenis van muziekexperimenten, en vertelt onder andere waarom het zo moeilijk is om een blokfluit zuiver te spelen. Machiel Keestra vult de uitzending aan met een prachtige column over muziekperceptie.

Column 25 feb - Machiel Keestra - informatiezuchtigen & naievelingen

Sun, 25 Feb 2018 00:00:00 GMT

Machiel Keestra leest zijn column voor over hoe wij muziek ervaren, waarin hij het publiek in twee categorieen opdeelt, de informatiezuchtigen die het programmaboekje uitspellen voor een concert begint, of de naievelingen die zich graag laten verrassen. Deze column werd voorgelezen tijdens de uitzending van 25 februari, over muziekexperimenten.

De naoorlogse discussie over architectuur met Tim Verlaan - Verborgen Verleden I

Sun, 18 Feb 2018 11:42:35 GMT

Nathalie Janssen en Emma van Veenen bespreken met Tim Verlaan onder andere zijn boek 'ruimtemakers'. Hij was ook deel van het platform Failed Architecture. Bas Belleman spreekt in zijn column over sprookjes waar het kasteel vaak als metafoor voor het lichaam wordt gebruikt.

Column 18 feb - Bas Belleman - Het kasteel van Sneeuwwitje

Sun, 18 Feb 2018 00:00:00 GMT

Bas Belleman over het kasteel als metafoor voor het lichaam. Met ook een klein stukje uit zijn hervertelling van zestien sprookjes 'De drift van Sneeuwwitje'.

Onzekere wetenschap in een ruizige wereld

Sun, 11 Feb 2018 00:00:00 GMT

Een ode aan onzekere wetenschap in een ruizige wereld, met Sarah Durston over het gevaar van reductionisme en Alexander Ly over een alternatieve vorm van statistiek. Gepresenteerd door Marie Beth van Egmond en Nathalie Janssen, met een column van Milan Theunissen van Manen.

Column 11 feb - Milan Teunissen van Manen

Sun, 11 Feb 2018 00:00:00 GMT

Column 11 feb - Milan Teunissen van Manen by Radio Swammerdam

Water, te veel & te weinig - Water I

Sun, 04 Feb 2018 00:00:00 GMT

In de eerste uitzending in het dossier Water, belichten Emma & Aafke het onderwerp water van zijn twee meest extreme kanten. Met statisticus Emiel van Loon van de Universiteit van Amsterdam, praten zij over de wisselwerking tussen de waterinfrastructuur en dieren in Nederland. Zo graven muskusratten gangen in onze dijken, maar heeft deze zelfde dijk ook weer veel invloed op het leven van zijn omwonenden. Klimaatwetenschapper Ted Veldkamp van de Vrije Universiteit, vertelt ons over waterschaarste, die zij met modellen probeert te voorspellen. Je merkt het als gewoon burger misschien niet, maar ook in Nederland heerst waterschaarste. Wat dat voor ons betekent, en hoe hier onderzoek naar wordt gedaan, hoor je in deze uitzending. Verder nog een mooi intermezzo door Milan Teunissen van Manen, die in de huid van water kruipt voor haar column.

Column 4 feb - Milan Teunissen van Manen - 'Water'

Sun, 04 Feb 2018 00:00:00 GMT

Onze columnist Milan probeerde voor de uitzending van zondag 4 februari zich voor te stellen hoe het zou zijn om water te zijn.

Column 28 jan - Bart van Heerikhuizen - de WODC affaire

Sun, 28 Jan 2018 00:00:00 GMT

Column in de uitzending van 28 januari 2018 van Bart van Heerikhuizen over de WODC affaire.

Heksenjacht als virus en supranormale prikkels in de kunst - Evolutie III

Sun, 28 Jan 2018 00:00:00 GMT

Sander Westerveld en Marie Beth van Egmond spreken met Arnold Hoogerwerf over supranormale prikkels en hoe deze toegepast kunnen worden op kunst en culturele uitingen. Steije Hofhuis, historicus én Swammerdammer van het eerste uur, spreekt over heksenvervolging in de vroeg moderne periode en hoe een cultureel darwiniaanse theorie de heksenjacht kan verklaren. Onze vaste columnist, Bart van Heerikhuizen, heeft het deze week over de WODC affaire en onafhankelijkheid in de wetenschap.

Parallellen in de biologie: ferrari-eiwitten en hyperaantrekkelijke motten

Sun, 14 Jan 2018 00:00:00 GMT

Over files in de cel praten Aafke kok en Emma van Veenen met Erwin Peterman, Vu professor natuurkunde in levende systemen. Een prikkelende column van Sicco de Knecht over het ingevoerde Bindenden Studie Advies. En ten slotte Michiel van Wijk van het IBED over seksferomonen bij onaantrekkelijke of juist hyperaantrekkelijke vrouwtjesmotten.

Migratie, ongelijkheid en onzichtbaarheid - Nieuwkomers

Sun, 07 Jan 2018 18:42:21 GMT

Deze zondag spraken Nathalie Janssen en Marie Beth van Egmond met filosofe Yolande Jansen (UvA) over grenzen, migratie, en de invloed van de Holocaust als ons gedeeld cultureel geheugen. Ook werd er gesproken over de invloed van terminologie op de mensen waar het over gaat, de mensen die de termen bedenken en bezigen en op ieders denken. Verder las Heidi Dorudi een column voor en er werd voor het eerst in tijden muziek gedraaid.

Bas Belleman - Othello de exoot

Sun, 17 Dec 2017 12:00:24 GMT

Speciaal voor de Radio Swammerdam-uitzending over exotische soorten en hun nieuwe omgeving schreef Bas Belleman een column over Othello, die voor zijn witte wereld een exotische zwarte was.

Swammerdam Reportage: De Keuken Van Het Ongewenste Dier

Sun, 17 Dec 2017 11:56:42 GMT

Marie Beth en Aafke gingen afgelopen op bezoek bij de Keuken van het Ongewenste Dier, met onder meer ratten, Amerikaanse rivierkreeft en Schipholgans op het menu. Zij spraken daar met Nicolle Schatborn.

Hoe mens en dier omgaan met nieuwkomers in hun omgeving

Sun, 17 Dec 2017 11:53:51 GMT

Wat is de invloed van ‘nieuwkomers’ op hun omgeving? Deze zondag gaat Emma van Veenen met wetenschappers hierover in gesprek. Over hoe de esthetiek van nieuwbouw moskeeën probeert te verbinden en hoe de combinatie van menselijk handelen en landgebruik, de intocht van (invasieve) exoten betekend op de Caribische eilanden. Hierover gaan we praten met antropoloog Oskar Verkaaik (UvA) en dierecoloog Wendy Jesse (VU). Verder hebben we een reportage over de Keuken van het Ongewenste Dier. Met een column van Bas Belleman ! Dus luister aankomende zondag naar Radio Swammerdam!

Emergentie: de gemene deler van zwaartekracht & sociale netwerken

Sun, 10 Dec 2017 00:00:00 GMT

Wat verbindt een socioloog en een theoretisch natuurkundige? Emergentie! Op de UvA wordt hard gewerkt om de algemene relativiteitstheorie van Einstein te vervangen door een nog completere theorie waardoor o.a. de zoektocht naar donkere materie gestaakt kan worden. Aan tafel deze zondag natuurkundige Manus Visser, PhD-student bij professor Erik Verlinde, die de revolutionaire theorie van emergente zwaartekracht vorig jaar ter wereld bracht. Sander en Nathalie spraken met hem over wat deze theorie betekent en ook over hoe het is om onderdeel te zijn van de hype die hieromheen is ontstaan. Ook aan tafel netwerksocioloog Jeroen Bruggeman, over emergentie in sociale netwerken en over de nieuwe koers die sociologie volgens hem zou moeten varen. Onze columnist Machiel Keestra voerde een pleidooi voor diversiteit vanuit de emergente voordelen van een divers netwerk, nadat de 'Gewone Nederlander' deze week weer het nieuws beheerste.

Een leven lang leren - Onderwijs

Sun, 26 Nov 2017 11:28:31 GMT

Heb je het idee dat jouw school je identiteit heeft beïnvloed? Weet je nog het verschil tussen het parlement en de regering? Over deze vragen en nog veel meer hebben Mirjam van Zuidam en Aafke Kok deze zondagochtend. Monique Volman, hoogleraar onderwijskunde en specialist ontwikkelingsgericht onderwijs, vertelt over identiteitsontwikkeling bij kinderen. Clara van Boxtel is hoogleraar vakdidactiek en directeur van het Landelijk Expertisecentrum Mens- en Maatschappijvakken legt uit waarom het onderwijs gezien kan worden als een zaklamp.

Van de evolutie van het heelal tot buitenaardse wezens - Evolutie

Sun, 19 Nov 2017 15:51:07 GMT

Wat is onze plaats in het heelal? We weten dat het heelal enorm groot is, en alsmaar groter wordt. Misschien zijn er zelfs wel meerdere heelallen. Is het toeval dat ons heelal zo gevormd is dat er zelfs leven kon ontstaan? En over leven gesproken, zijn wij eigenlijk de enigen, of moeten we die plaats delen met andere, buitenaardse levensvormen? Een heleboel vragen, waar Aafke Kok en Marie Beth het deze aflevering over hebben met theoretisch fysicus Jan Pieter van der Schaar en emeritus hoogleraar moleculaire cytologie Nanne Nanninga.

De spreadsheet als bestuurder en de invloed van Holle Bolle Gijs - Wat maakt de mens

Sun, 12 Nov 2017 00:00:00 GMT

In deze aflevering gaat Emma van Veenen samen met Sander Westerveld op zoek naar de invloed van zichtbare en onzichtbare externe factoren op ons leven. Of preciezer gezegd: op onze keuzevrijheid. Daniel Mügge vertelt over de invloed van economische data op ons gedrag, Eva Groen-Reijman over het fenomeen nudging en de rol van dit fenomeen bij het maken van gezonde voedselkeuzes. Columnist Heidi Dorudi vult het gesprek aan met een column over aardbeienjam en de vraag hoeveel vrijheid er zit in keuzevrijheid. Presentatie: Emma van Veenen en Sander Westerveld Gasten: Eva Groen-Reijman en Daniel Mügge Columnist: Heidi Dorudi

Spoorwegwiskunde & de treinfietscombinatie: dagelijkse wetenschap

Sun, 05 Nov 2017 00:00:00 GMT

Marie Beth van Egmond gaat samen met Emma van Veenen op zoek naar de logica achter de spoorwegen. Lex Schrijver vertelt ons meer over de wiskunde achter het treinnetwerk, Roland Kager over hoe onderschat de treinfietscombinatie (nog) is. Ten slotte spreekt onze nieuwe columnist Mathijs Mul over de logica van ontsporingen.

Narcisme & morele beslissingen van kinderen - Onderwijs I

Sun, 22 Oct 2017 00:00:00 GMT

Deze zondagochtend openen Mirjam en Aafke het nieuwe dossier onderwijs. In deze uitzending spreken zij over moreel gedrag en zelfwaardering bij kinderen. Dorinde Jansma doet onderzoek naar moreel gedrag bij kinderen. Door hen prenten voor te leggen van verschillende situaties, testte zij of de kinderen vaker voor zichzelf of vaker voor een ander te kiezen. Zonder een oordeel te geven over wat goed of fout is, relateert ze de uitkomst hiervan aan pestgedrag van de kinderen. Aan de hand van een voorbeeld ('Stel dat Eddie mijn koptelefoon nu afpakte') legt zij de vier fases van moreel gedrag bloot én vertelt hoe wij in de praktijk hier kinderen mee kunnen helpen. Eddie Brummelman onderzoekt narcisme bij kinderen. Je kunt kinderen (en volwassenen trouwens ook) niet zomaar vragen 'ben je narcistisch?'. Eddie vertelt hoe je narcisme en zelfwaardering kunt meten bij kinderen. Een hoge zelfwaardering is goed voor de ontwikkeling van kinderen. De invloed van ouders is hierbij natuurlijk heel belangrijk, Eddie deed ook onderzoek naar de manier waarop ouders complimenten geven, en het verschil tussen gewone complimenten ('Wat een mooie tekening') of opgeblazen complimenten ('Wat heb je dat fantástisch getekend'). Bart van Heerikhuizen las een mooie column voor over zijn eigen ervaring in het onderwijs en de Science Sisters legden ons in één minuut wat het blauwe-bruine ogen experiment precies inhield. Presentatie: Mirjam & Aafke Gasten: Eddie Brummelman & Dorinde Jansma Columnist: Bart van Heerikhuizen Science Sisters: Nina & Jessie van Hattum

Popiejopie of schoolsucces en de oorsprong van altruïsme - Evolutie II

Sun, 15 Oct 2017 00:00:00 GMT

Pestkoppen en paradepaardjes; populariteit kent vele vormen. Zondag praten we over verschillende populariteitstypen en hun evolutionair belang, met Eddy de Bruyn. En waarom zijn mensen eigenlijk aardig? Matthijs van Veelen doet onderzoek naar altruïsme.

Migratiepatronen van Vogels & Mensen - Nieuwkomers I

Sun, 08 Oct 2017 00:00:00 GMT

Kunnen we een vergelijking trekken tussen de migratie van mensen en die van vogels? Daar ging het deze zondagochtend over bij Radio Swammerdam. Bij Emma & Nathalie aan tafel zaten Wouter Vansteelant, die aan de Universiteit van Amsterdam onderzoek doet naar de migratiepatronen van roofvogels. Hij vertelde over wespendieven met rugzakjes en vogelcultuur. Over migratie van mensen sprak Norah Karrouche, docent aan de Vrije Universiteit. Zij sprak over wat migratie nou eigenlijk is en wat de invloed van migratie is op het Rif-gebied in Noord-Marokko. Beide sprekers raakten in een bevlogen gesprek over de invloed van migratie, en een van de overeenkomsten bleek te zijn dat zowel mensen als vogels eigenlijk het liefst thuis zouden blijven, en alleen migreren als dit nodig is om te overleven. Heidi las een prachtige poëtische column voor en Marie Beth & Emma gingen op bezoek bij vogelteller Frank van Groen en maakten daar een reportage over.

Swammerdam reportage - Vogels tellen in het Diemerpark

Sun, 08 Oct 2017 00:00:00 GMT

Emma & Marie Beth spraken in het Diemerpark met Frank van Groen, bioloog en actief lid bij de vogelwerkgroep Amsterdam. Op die zaterdag, 30 september 2017, vond EuroBirdWatch plaats, een internationale vogelteldag waar 41 landen aan mee doen, met 144 telposten in Nederland, waaronder de telpost in het Diemerpark. Voor meer informatie over de telling, kijk op www.trektellen.nl. Reportage gemaakt door Marie Beth van Egmond.

Gekleurde zonnepanelen & virtuele stuwdammen: Huis-, tuin-, keukenwetenschap

Sun, 01 Oct 2017 00:00:00 GMT

De wereldwijde energietransitie is ingezet, maar hoe gaan we die transitie nog effectiever maken? Sander Westerveld en Marie Beth van Egmond spreken met Albert Polman over gekleurde zonnepanelen en met Patrick Bogaart over virtuele stuwdammen. Met een column van Machiel Keestra.

Cuteness, liddle diddle kiddles en robots: Wat maakt de mens

Sun, 24 Sep 2017 00:00:00 GMT

Wat voor rol speelt cuteness in de relatie tussen mens en object? Kunnen we echte interactie hebben met robots? En natuurlijk #cutenessoverload. Te gast zijn cultuurwetenschapper Joyce Goggin en oprichter van Intelligent Robotics Lab Arnoud Visser. Columnist van deze week is Sicco De Knecht.

Column Sicco de Knecht 24/09/2017

Sun, 24 Sep 2017 00:00:00 GMT

Column van Sicco de Knecht bij aflevering 'Cuteness, liddle kiddles en robots".

Homorechten en seksuele vrijheid - Reportage Condomerie

Sun, 17 Sep 2017 00:00:00 GMT

De reportage bij de Condomerie in de Radio Swammerdam uitzending over homorechten en seksuele vrijheid

Homorechten en seksuele vrijheid - Column Bas Belleman

Sun, 17 Sep 2017 00:00:00 GMT

De column van Bas Belleman in de Radio Swammerdam uitzending over Homorechten en seksuelevrijheid van Froukje Waterbolk

Homorechten en seksuele vrijheid

Sun, 17 Sep 2017 00:00:00 GMT

Nederland staat bekend als een van de meest tolerante samenlevingen. Maar homomannen hebben in Nederland een lange weg afgelegd. Homo-onderzoeker Gert Hekma en regisseur Sebas Kes van de documentaire over het Homomonument: Monument van Trots - Film & Expositie, vertellen ons er deze zondag meer over. Luister ook naar de reportage over de condoomspeciaalzaak Condomerie, die dit jaar alweer 30 jaar bestaat. En natuurlijk een column van onze vaste columnist Bas Belleman waarin de link met Shakespeare wordt gelegd en een gastbijdrage van de Science Sisters (Nina & Jessie van Hattum). Gasten: Gert Hekma en Sebas Kes Presentatie: Froukje Waterbolk en Mirjam van Zuidam Columnist: Bas Belleman

Column Bart van Heerikhuizen: evolutietheorie in de sociologie

Sun, 10 Sep 2017 00:00:00 GMT

De column van Bart van Heerikhuizen in de aflevering van Marie Beth over de evolutie van het brein.

Mini-breintjes en chimpansees: de evolutie van het brein - Evolutie I

Sun, 10 Sep 2017 00:00:00 GMT

Mini-breintjes en chimpansees: de evolutie van het brein - Evolutie I De eerste uitzending van het nieuwe seizoen gaat over de evolutie van het brein. Aan tafel zitten twee wetenschappers die zich op zeer verschillende manier bezighielden met de vraag hoe het komt dat wij zo'n groot brein hebben. Karline Janmaat heeft veel veldwerk gedaan in de jungle, onder andere in Ivoorkust en Congo. Gewapend met een voice-recorder volgde zij wekenlang chimpansees en andere apensoorten. Zij vond onder andere dat de chimpansees vroeg opstaan om vijgen te zoeken, wat iets zegt over hun vermogen tot plannen. En dit vertelt ons weer iets over wanneer deze vaardigheid ontstaan is in de evolutie van ons brein. Frank Jacobs onderzoekt het brein in het laboratorium. Het genoom van mensen en primaten is bijna hetzelfde, het verschil in breingrootte lijkt te ontstaan door het verschil in 'gen-expressie', dus of bepaalde schakelaartjes in het genoom uit of aan staan. Om dit te onderzoeken kweekt Jacobs in zijn laboratorium mini-breintjes, ter grootte van een speldenknop, van zowel mensen als primaten, om het genoom (het bouwplan) te kunnen vergelijken met de uitvoering. Verder een mooie column van Bart van Heerikhuizen over de evolutietheorie in de sociologie, en een gastbijdrage van de Science Sisters (Nina & Jessie van Hattum). Gasten: Frank Jacobs & Karline Janmaat Presentatie: Sander & Marie Beth Columnist: Bart van Heerikhuizen

Swammerdam zoekt radiomakers

Mon, 26 Mar 2018 00:00:00 GMT

Een berichtje van de Swammerdam-redactie: Radio Swammerdam zoekt nieuwe radiomakers! Wij zijn op zoek naar iemand • met een voorliefde voor zowel wetenschap als radio, • die studeert of net afgestudeerd is, • twee zondagochtenden per maand beschikbaar is vanaf september, • ook beschikbaar is in juni voor de inwerkperiode. Wij bieden een kans om wekelijks een uur lang, live in onze studio bij Pakhuis de Zwijger, te praten met de meest fantastische wetenschappers uit Amsterdam en omstreken. Tegelijkertijd leer je om zowel te presenteren, te publiceren en de techniek, die bij een radio-uitzending hoort, uit te voeren. De podcast van de uitzending is daarna voor iedereen te beluisteren en te downloaden. In juni kun je samen met een van onze redacteuren samen een uitzending maken om je voor te bereiden op je eigen uitzendingen vanaf september. Daarnaast vergaderen we ongeveer één keer in de drie weken. Je kunt solliciteren tot en met 5 april door een motivatiebrief en CV te sturen naar: redactie@radioswammerdam.nl

'Alles is natuur' - De relatie tussen mens en natuur

Sun, 25 Jun 2017 00:00:00 GMT

Hoe staat de mens in verhouding tot de natuur? Een eeuwenoude vraag, uitgebreid besproken aan tafel bij Radio Swammerdam. Onze nieuwe redacteur Sander Westerveld en Misha Melita spraken met Erik de Jong, bijzonder hoogleraar bij Artis, die de relatie tussen cultuur en natuur onderzoekt. Waarom ligt Artis eigenlijk midden in de stad? En waarom houden mensen van natuur? Erik de Jong vertelt over het filosofische concept 'Biophilia', de liefde voor de natuur. Een ander natuurgebied(je) midden in de stad is het nieuwe Anna's Tuin en Ruigte, dat aangelegd is bij het Science Park in de Watergraafsmeer. Initiatiefneemster én PhD-student paleo-ecologie Milan Teunissen van Manen vertelt over wat deze plek voor haar en andere stadsbewoners betekent. Ook ging Sander als reporter op bezoek bij Abel Jansma, die bij Anna's Tuin en Ruigte bijen houdt. Verder nog een column van onze nieuwe columniste Khadija al Mourabit, over praten met bomen. Hierin haalde zij Spinoza aan, die ook de conclusie van dit interessante gesprek inluidde: Alles is natuur en natuur is alles.

Hoe de wetenschap het klimaat wél gaat redden

Sun, 18 Jun 2017 00:00:00 GMT

Met het opstappen van Trump uit het klimaatakkoord van Parijs en het mislukken van een coalitie met GroenLinks in eigen land lijken we het niet van de politiek moeten hebben als we het klimaatprobleem tegen willen gaan. Gelukkig zijn er wel veel groene initiatieven in de wetenschappelijke wereld. Deze aflevering zijn Bram van de Putte en Durwin Lynch te gast. Bram probeert CO2 om te zetten in nuttige stoffen voor bijvoorbeeld medicijnen en Durwin probeert ons luie burgers zover te krijgen toch ons steentje bij te dragen.

Overal netwerken van A naar B

Sun, 11 Jun 2017 00:00:00 GMT

Vanochtend maakte ons kersverse redactielid Emma van Veenen haar eerste uitzending, en wel over netwerkanalyse in de psychologie en politicologie. Samen met Marie Beth sprak zij daarvoor met Jouke Huijzer. Hij won de prestigieuze Daniel Heinsiusscriptieprijs met zijn masterscriptie over bestuurlijke elitenetwerken. Deze staan misschien wel op gespannen voet met de democratie. En hoe kunnen die netwerken het best onderzocht worden? Daarnaast spraken we met Claudia van Borkula, psychologe aan de UvA en onderdeel van het psychonetworks project. Zij past netwerkanalyse toe op psychologische data en dan met name op de samenhang tussen symptomen. Hierdoor kan je vragen beantwoorden zoals 'wat maakt iemand kwetsbaar voor een depressie, en wat niet?'. Daarnaast droeg Bart van Heerikhuizen een column voor over een heel ander soort netwerken, namelijk fietsknooppuntennetwerken.

Baas in eigen brein VI: Plasticiteit & M/V breinen

Sun, 04 Jun 2017 14:27:49 GMT

Vanaf een bijzondere locatie door het Pinksterweekend een nieuwe aflevering Swammerdam. En wel over hersenen. Onze nieuwe redacteur Nathalie Jansen spreekt met Annelies Kleinherenbrink, die onlangs promoveerde op haar proefschrift The Politics of Plasticity, over hersenen en het sekseverschil. Hoe beïnvloedt ons brein ons denken over gender? Zijn er verschillen tussen mannen- en vrouwenhersenen? Ontwikkelen hersenen zich het hele leven? Wat kunnen we leren van het gender-perspectief? Annelies legt het ons uit. Ook een column van Bart Heerikhuizen over onderzoek met mannetjes en vrouwtjes ratten. Hij trekt een intrigerende analogie tussen Donald Trump en Annelies Kleinherenbrink. Nieuwsgierig? Luister hieronder de uitzending terug!

Column Caro Verbeek: Unieke lichaamsgeur en Forensisch Onderzoek

Sun, 28 May 2017 00:00:00 GMT

De column van Caro Verbeek, geurhistorica, in de aflevering van Marie Beth over DNA onderzoek. Caro oppert de mogelijkheid van forensisch onderzoek door middel van iemand zijn unieke geur.

Swammerdam goes Baantjer: Forensisch DNA-onderzoek

Sun, 28 May 2017 00:00:00 GMT

Wie opgegroeid is met Baantjer en Midsomer Murders weet dat DNA het geheime ingrediënt waarmee de moordenaar door de mand valt en uiteindelijk toch gepakt wordt. Behalve in detectives heeft forensisch DNA onderzoek zich ook in de echte wereld bewezen, denk alleen al aan de moord op Marianne Vaatstra. In deze aflevering praat Marie Beth over het oplossen van misdaden met behulp van DNA met promovendus Anna Mapes over mobiele DNA-analyse en hoogleraar Klaas Slooten over wat wiskunde en DNA met elkaar te maken hebben.

Amsterdam IX: 50 jaar Bijlmer

Sun, 21 May 2017 00:00:00 GMT

De Bijlmer bestaat dit jaar 50 jaar. Het heeft door de jaren heen niet zo'n beste reputatie gekregen. Dat terwijl de bouwmeester van dit project grote idealen nastreefden. Deze ochtend praatten wij over deze man, Siegfried Nassuth, zijn idealen en wat ervan geworden is. Onze gast Daan Dekker schreef een boek over hem, de Betonnen Droom. In de jaren negentig vond er ook een grootste vernieuwing van de Bijlmer plaats. Deze vernieuwing werd geleid door Joop de Haan, ook bij ons aan tafel. Werden de idealen van Nassuth weer nagestreefd in de jaren negentig of werd er voor een heel andere aanpak gekozen? U hoort het allemaal in deze mooie uitzending, waar ook nog een reportage over het Bijlmermuseum én een column van Bart van Heerikhuizen in zit! Met presentatie van Henk en Mirjam.

Reportage Bijlmermuseum

Sun, 21 May 2017 00:00:00 GMT

Henk ging langs bij het Bijlmermuseum voor de aflevering 50 jaar Bijlmer

Revolutie IV - Moeder Rusland en haar avant-garde kunst

Sun, 14 May 2017 10:49:05 GMT

Dit jaar is het honderd jaar geleden dat de Russische revolutie plaatsvond en daarom kon een uitzending hierover in het Revolutiedossier niet ontbreken. Luuc en Henk spraken met historicus Marc Jansen (UvA) over de revolutie, hoe deze verliep en hoe deze in het huidige Rusland herdacht wordt. Daarnaast spraken we met slavist Sjeng Scheijen (Universiteit Leiden) over de revolutionaire mentaliteit in Rusland in de 19e eeuw en de opkomst en ondergang van de Russische avant-garde kunst. Machiel Keestra droeg een mooie column voor over het moederschap als ultieme vorm van revolutie voor.

Norm van Waarde II: Filantropie

Sun, 07 May 2017 00:00:00 GMT

In het wekelijkse wetenschapsprogramma Radio Swammerdam hadden wij het vandaag over filantropie. Nederlanders geven graag aan goede doelen, maar waarom eigenlijk? Arjen de Wit, onderzoeker werkzaam aan de VU, onderscheidt acht mechanismen zijn die meespelen bij geefgedrag. Het geefgedrag heeft bijvoorbeeld niet altijd met rijkdom te maken, armere mensen geven een groter deel van hun geld weg. Is dit gulle gedrag van de Nederlander nieuw of hebben wij hierin een lange geschiedenis? Dit horen we van Danielle van Teeuwen, die onderzoek deed naar filantropie in de Gouden Eeuw. Ook vertelt onze columnist Sicco de Knecht over zijn jeugd als WNF Ranger. Aan tafel ontstaat een interessant gesprek over of we eigenlijk, met die talloze misstanden in de wereld, wel goed kunnen doen. U hoort het allemaal in deze aflevering uit het dossier de Norm van Waarde, gepresenteerd door Mirjam van Zuidam samen met Elmer Rikhof.

Swammerdam Reportage: Waarom stoppen veel jonge vrouwen met de pil?

Mon, 31 Jul 2017 10:35:38 GMT

Swammerdam Reportage: Waarom stoppen veel jonge vrouwen met de pil? by Radio Swammerdam

Wat maakt de mens II: Het (on)geboren kind, angelmothers en anti-conceptie

Sun, 30 Apr 2017 13:16:54 GMT

In Misha's laatste uitzending voor Radio Swammerdam sprak zij met twee wetenschappers over de rechten van ongeboren kinderen, anticonceptie en engelenmoeders. Welke rechten hebben ongeboren kinderen? Zijn ongeboren kinderen een persoon voor de wet? En hoe past abortus en verplichte anticonceptie in deze juridische discussie? Hierover spraken we met Lisette ten Haaf, promovenda aan de Rechtenfaculteit van de VU. Daarnaast spraken we met antropologe Erica van der Sijpt (UvA) over hoe vrouwen omgaan met het verlies van een kind tijdens de zwangerschap of daarna. Zij onderzocht hiervoor de zogeheten angelmothers in Roemenië, en kwam erachter dat de communisme ook van invloed is op de manier waarop vrouwen met zwangerschap en verlies omgaan. En we hebben een reportage van Mirjam over de trend onder jonge vrouwen om van de pil af te stappen. Terugluisteren dus!

Seks en de islam

Sun, 23 Apr 2017 10:39:39 GMT

De islam wordt door velen gezien als een patriarchale, agressieve en gewelddadige religie, die vrouwen en homo’s onderdrukt. Het beeld van de islam als een sensuele en seksuele losbandige religie is minder bekend bij het grote publiek. Maar krap een eeuw geleden stond de islam juist bekend als een lakse religie, met veel vrijheden en op seksueel gebied juist heel toegeeflijk. Partnerruil werd aangemoedigd, en homofilie getoleerd. Michiel Leezenberg schreef een boek over seks en politiek in de islam: De Minaret van Bagdad. In deze uitzending vertelt hij over de vaak verborgen geschiedenis van de islam, losbandigheid en waarom we de islam in het Westen tegenwoordig zo beperkt zien. Heidi Dorudi maakte voor de uitzending een zeer persoonlijke column over haar opvoeding in Iran en hoe het is om Perzisch te zijn in het Westen. Deze uitzending werd gepresenteerd door Froukje Waterbolk en Elmer Rikhof.

Baas in Eigen Brein VI: Mindfulness, autisme, empathie en boeddhisme

Sun, 09 Apr 2017 10:21:12 GMT

Zijn in het westen yoga, meditatie, mindfulness van hun spirituele jasje ontdaan? En hoe kan mindfullness autistische jongeren helpen? Vandaag praatten Froukje en Henk met promovenda Anna Ridderinkhof over mindfulness in de gezondheidszorg. Ze is bezig met een onderzoek naar de effecten van mindfulness bij jongeren met autismespectrumstoornissen. Daarbij vertelde ze over mindfullness-oefeningen, empathie en de gunstige effecten van zulke oefening. Zij zoekt nog deelnemers aan haar training en onderzoek bij UvA Minds, dus meld je aan via deze link of mail haar. Ook schoof filosoof Hein van Dongen aan tafel om ons bij te praten over wijsgerige tradities uit het Oosten, en het belang van vergelijkende filosofie. Hij is verbonden aan de stichting Filosofie Oost-West en schreef een boek over de filosoof Henri Bergson. Onze vaste columniste en geurwetenschapper Caro Verbeek droeg een column voor over aandachtig kunst kijken én ruiken - daarvoor kan je ook nog eens naar de geurtentoonstelling Aromatic Art in de VU.

Revolutie III: politiek geweld

Sun, 02 Apr 2017 11:56:49 GMT

Luuc Brans en Henk Ruigrok praten met Jacco Pekelder over de vraag: Wat is de relatie tussen geweld en politieke protestgroepen? Pekelder heeft veel onderzoek gedaan naar politiek geweld in Duitsland en richtte vorig jaar het platform 'Dare to be grey' op: tegen het zwart/wit denken en een podium voor de stem van de grijze meerderheid. De column werd verzorgd door Bas Belleman

Op het slechte pad I: Criminaliteit vroeger en nu

Sun, 26 Mar 2017 10:15:38 GMT

We voelen ons steeds onveiliger in Nederland, toch lopen de criminaliteitscijfers al jaren terug. Zelfs ook in grote steden als Amsterdam waar de misdaad cijfers van oudsher hoger liggen dan het landelijk gemiddelde. Een andere missconceptie over criminaliteit is dat vrouwen van nature veel minder gewelddadig zouden zijn dan mannen. Toch blijkt uit onderzoek dat in de vroegmoderne tijd de criminaliteit onder vrouwen niet veel lager lag dan die van mannen. In deze aflevering praten wij met met Henk Elffers over criminaliteit in Amsterdam vandaag de dag. Henk is senior-onderzoeker bij het Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving en emiritus hoogleraar empirische bestudering van strafrechtpleging aan de VU. Tevens praten we met Ariadne Schmidt over crimineel gedrag onder vrouwen in de vroegmoderne tijd. Zij is promovendus aan de Universiteit Leiden, en doet onderzoek naar criminaliteit onder vrouwen in de 17e en 18e eeuwse steden. Gemma Venhuizen verzorgde een leuke column over een tasjesdief met een extreem harige bilspleet.

Wat maakt de mens I: Taalverloedering bestaat niet

Sun, 19 Mar 2017 00:00:00 GMT

'Ik graag luister naar Radio Swammerdam' zouden wij nooit uit onze mond krijgen, maar 'Zondagochtend luisteren hun radio' zeggen we allemaal weleens per ongeluk. In het nieuwe dossier 'Wat de mens maakt' zullen wij het hebben over dingen die mensen maken, zoals kunst, en wat ons tot mens maakt, zoals deze zondagochtend over ons taalgevoel. Aan tafel zat taalkundige Jan Stroop, die ons vertelt dat we door ons feilloze taalgevoel eigenlijk geen grammaticale fouten kunnen maken. We kunnen wellicht fouten maken, omdat we nu eenmaal bepaalde afspraken hebben over wat 'correct' is. Maar volgens Jan Stroop zit de grammatica zo diep in ons dat de 'fouten' die wij maken eigenlijk geen fouten zitten, maar zitten opgesloten in onze grammatica. Het gebruik van 'groter als' is iets wat al eeuwen bestaat en ook niet altijd incorrect is geweest. Ook vertelt Jan Stroop ons over het zogenaamde Poldernederlands, dat hij bij Trijntje ('Traaintje') Oosterhuis voor het eerst opmerkte. Wat Poldernederlands is, is niet in tekst uit te leggen, luisteren dus! Onze columnist Sicco de Knecht vertelt ons over zijn prachtige familiegeschiedenis van 'gelukzoekers', wat misschien niet zo'n modern woord is als we zouden denken. Presentatie door Marie Beth van Egmond en Luuc Brans, techniek door Elmer Rikhof.

Swammerdam Stemt: Kieslijsten vol witte mannen?

Sun, 12 Mar 2017 00:00:00 GMT

Verkiezingen! Nog een paar dagen en dan mogen het vakje voor de naam van onze favoriete kandidaat op de kieslijst rood kleuren. Maar hebben we wel genoeg keuze? Lijken de kandidaten niet teveel op elkaar? Over de selectie én het kamerwerk van etnische minderheden en vrouwen spraken we met Liza Mügge, Politicoloog aan de UvA. Daarnaast praten we met de makers van De Derde Kamer over de media en politieke campagnes. Cliffhanger: Stemt onze vaste columnist Bart van Heerikhuizen nog steeds PvdA? Hij neemt ons mee in zijn denkproces voorafgaand aan het kiesmoment aankomende woensdag.

Norm van Waarde I: De kracht van normen

Sun, 05 Mar 2017 15:27:15 GMT

Heb jij wel eens een verkeersbord gejat? Wat doet het met de groep als iemand boos wordt? Of als iemand blij is? Misha en Mirjam spraken over maatschappelijke normen en emoties in een gloed nieuw dossier: de Norm van Waarde. Promovendus Florian Wanders (UvA) en sociaal-psycholoog Marc Heerdink (UvA) schoven aan tafel om te praten over normen en de invloed op groepsdynamiek. Florian Wanders doet onderzoek naar macht en normen. Hij vertelt over de verschillende effecten van normen in de groepsdynamiek en typisch norm onderscheidend gedrag. Marc Heerdink, is gepromoveerd in de sociale psychologie op een onderzoek naar het effect van emoties op groepsdynamiek en dan vooral op conformiteit. Aan de hand van abstracte kunst onderzoekt hij onder andere effecten van boosheid. Verder een bevlogen column van Heidi Dorudi over haar woede. Luisteren dus!

Swammerdam reportage: Hoe dekoloniseer je een museum?

Mon, 31 Jul 2017 10:46:31 GMT

Swammerdam reportage: Hoe dekoloniseer je een museum? by Radio Swammerdam

Amsterdam VIII: Ons koloniaal zelfbeeld

Sat, 25 Feb 2017 11:24:39 GMT

In deze aflevering van Radio Swammerdam doken Mirjam & Froukje in het koloniale verleden van Nederland. Paul Bijl, docent Neerlandistiek aan de UvA & postdoctorale onderzoeker bij het KITLV en Eveline Sint Nicolaas, conservator bij de afdeling Geschiedenis van het Rijksmuseum waren te gast. Zij vroegen hen waarom wij eigenlijk zo weinig weten van ons koloniaal verleden en waarom juist deze kennis zo belangrijk is voor ons Nederlanders. Sicco de Knecht verzorgde een scherpe column waarin hij oproept tot meer nieuwsgierigheid naar ons koloniaal verleden.

Niets is wat het lijkt? De wetenschap achter complotdenken

Sun, 19 Feb 2017 00:00:00 GMT

Wie kun je nog geloven? In een wereld waarin wordt gelekt en gehackt, waarin de alternatieve feiten je om de oren vliegen en nepnieuws in de omloop is, is het soms lastig wie we nog kunnen geloven. In deze aflevering van Radio Swammerdam spreken we over complotdenken met Jan-Willem van Prooijen -gedragspsycholoog verbonden aan de VU, en journalist Maarten Reijnders. De één gelooft wat meer; de ander wat minder. Maar waar ligt de grens tussen kritisch zijn en een complotdenker? Of schuilt er ook waarheid achter een complotdenker? Ook windt columnist Bas Belleman zich op over de complottheorieën die zich keren tegen zijn held Shakespeare.

Licht in donkere tijden

Sun, 12 Feb 2017 00:00:00 GMT

Licht heeft een dubbelrol in ons leven. Wij kunnen niet zonder, maar soms kan licht ook onze vijand zijn. Deze zondag bij Radio Swammerdam sprak Elmer Rikhof samen met Henk Ruigrok van der Werven met onze columniste Gemma Venhuizen (fysisch geograaf & freelance wetenschapsjournalist) over haar nieuwe boek Licht. Zij gingen hierbij vooral in op de relatie tussen licht en voedsel. Ook was te gast Arjen Amelink (senior-onderzoeker bij afdeling Optica van TNO in Delft) Hij doet onderzoek naar hoe we kanker in de toekomst kunnen opsporen met behulp van spectroscopie. Zij spraken over de goede vooruitzichten en de obstakels van dit onderzoek. Tim Wagemakers verzorgde de column, over de donkere tijden waarin wij leven.

Baas in eigen brein V: De ene depressie is de andere niet

Sun, 05 Feb 2017 11:33:23 GMT

In deze uitzending van Radio Swammerdam hadden we het over de verschillende vormen van depressie en hoe genen van invloed zijn op depressieve stoornissen. Aan tafel zaten onderzoekers Eva Verbeek en Femke Lamers. Presentatie was in handen van Henk Ruigrok van de Werven en Marie Beth van Egmond.

Op het slechte pad I: Leugentje om je eigen bestwil

Sun, 29 Jan 2017 11:23:33 GMT

In deze eerste aflevering uit ons nieuwe dossier 'op het slechte pad' gingen Marie Beth van Egmond en Luuc Brans in gesprek met Bennett Kleinberg, promovendus aan de UvA en Eleni Braat, historica aan de Universiteit van Utrecht over leugens, geheimen en de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD), de voorloper van de AIVD. Zij vroegen hen wat was de invloed was van de BVD op zijn werknemers en op de buitenwereld? En hoe je een leugenaar kunt herkennen in zijn taalgebruik en hoe we dit kunnen gebruiken om terrorisme te bestrijden? Gemma Venhuizen verzorgde vandaag een prachtige bijpassende column over liegen en nepnieuws.

Swammerdam Stemt II: Stemmen met je onderbuik

Sun, 22 Jan 2017 00:00:00 GMT

Cynische burgers, de boze witte man, onderbuikgevoelens: allemaal verklaringen die de media graag aandragen voor recente politieke aardbevingen van Trump tot Brexit. Vandaag spraken we hierover met Bert Bakker, communicatiewetenschapper van de UvA, die in zijn Hot Politics Lab onderzoek doet naar de boze of blije emoties die mensen voelen bij politiek. Zijn experiment waarbij hij de politieke onderbuik in kaart brengt voerde hij onder andere op LowLands uit. En schrik jij wel eens van de uitslag van een kieswijzer? Krijg je meer zelfvertrouwen van het gebruiken van het Kieskompas? Daarover spraken we met Jasper van de Pol, ook communicatiewetenschapper van de UvA. Hij onderzocht de effecten van kieswijzers op het politiek zelfvertrouwen van burgers, maar legde ook uit of kieswijzers zoals Stemwijzer en Kieskompas wel echt goede adviseurs voor een politieke stem zijn. Daarnaast droeg Bart van Heerikhuizen een column voor over het Stockholmsyndroom en de de oorsprong van het Piemelkoor. Moeten we ons wel gegijzeld houden door de boze burger? Wat dat allemaal met elkaar te maken heeft, hoor je in zijn column. Presentatie: Luuc Brans & Misha Melita Column: Bart van Heerikhuizen Techniek: Mirjam van Zuidam

Amsterdam VII: Mag je scholen "zwart" of "wit" noemen?

Sun, 15 Jan 2017 12:32:16 GMT

Vandaag gingen Mirjam van Zuidam en Henk Ruigrok van der Werve in gesprek met UvA-wetenschapsters Hülya Kosar-Altinyelken en Imane Oulali over racisme, segregatie en het onderscheidt tussen "witte"en "zwarte" scholen. Zij vroegen hen wat er mis is met segregatie en waarom labels als "wit" en "zwart" bijdragen aan racisme. Bas Belleman verzorgde vandaag een intrigerende column over racistische connotaties

Baas in eigen brein: Maatschappelijk falen in de prestatiemaatschappij

Sun, 08 Jan 2017 00:00:00 GMT

Na een korte kerstonderbreking zijn we weer terug met een uitzending Radio Swammerdam. We spraken over maatschappelijk falen in de huidige prestatiesamenleving. Toepasselijk bij het onderwerp begon de aflevering niet geheel vlekkeloos door een kleine misser bij de techniek. Aan tafel zat socioloog Judith Elshout, zij promoveerde met een onderzoek naar behoud van zelfrespect in een veeleisende samenleving en naar werklozen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt in activeringsprojecten. Ook zat HvA onderzoeker Sebastian Abdallah aan tafel om over de praktijk en succeservaringen bij jongeren met een achterstand te praten. Verder een vlammende column van Heidi Dorudi met de titel 'work is overrated'. Nieuwsgierig? Luister de uitzending nu terug via onze website of abonneer je via iTunes of Stitcher op onze podcast.

Tijd III - Kunnen we ooit door de tijd reizen?

Sun, 18 Dec 2016 00:00:00 GMT

In deze uitzending van Radio Swammerdam zitten nobelprijswinnaar Gerard 't Hooft en Stefan Vandoren aan tafel, zij schreven het boek 'Tijd in machten van tien' en bespraken het begrip tijd vanuit een theoretisch natuurkundig perspectief. De vraag die centraal stond was: wat is tijd? En kunnen we ooit door de tijd reizen? Marie Beth en Elmer Rikhof onderwierpen de wetenschappers aan een vragenvuur. In zijn column verwoordt Sicco De Knecht waarom tijdreizen ook soms 'klote' is, en hoe films tijdreizigers neerzetten.

Baas in Eigen Brein III: Ooit een normaal mens ontmoet? De geschiedenis van de antipsychiatrie.

Sun, 11 Dec 2016 00:00:00 GMT

Deze zondagochtend om 11 uur spraken wij in Radio Swammerdam over de zogenaamde antipsychiatrie. De naamgever van het dossier Baas in eigen brein, Gemma Blok, was te gast. Zij schreef haar proefschrift over de antipsychiatrie tussen 1965-1985 in Nederland. Henk en Mirjam spraken met Gemma over hervormingen in de psychiatrie in de jaren zestig en zeventig.Moesten psychiatrisch patienten behandeld worden met medicijnen of moesten zij zich juist overgeven aan hun psychose en waanbeelden? Verder spraken zij over de gekkenkrant, shocktherapie en gezinstherapie. Verder maakte Misha en Henk een reportage bij centrum de Brouwerij, een instelling die anno 2016 de GGZ wil hervormen. Luisteren dus!

Grensgevallen VI: Dieren zijn net mensen

Sun, 04 Dec 2016 00:00:00 GMT

We hebben allemaal wel iets met dieren… Om te vertroetelen, om naar te kijken, of op ons bord om op te eten. Hoe staat het met de verhouding tussen mens en dier? Staan we nog steeds bovenaan in het dierenrijk of wordt het tijd om van dit idee af te stappen? Froukje en Elmer praatten hierover met hoogleraar Maarten van Reesink over zijn specialisme Animal Studies en psycholoog en filosoof Esteban Rivas, die alles kon vertellen over de sociale intelligentie van dieren; van mensapen en olifanten tot en met honden en vogels. Op veel vlakken zaten onze gasten op één lijn, maar over het verschil tussen dier en mens op het gebied van taal konden zij het toch niet helemaal eens worden. Ook las onze columniste geurhistorica Caro Verbeek een prachtige column voor over hoe wij mensen misschien een voorbeeld kunnen nemen aan dieren wat betreft het aan elkaar ruiken. Luisteren dus!

Grensgevallen V - De grens tussen kunst en wetenschap

Sun, 27 Nov 2016 12:09:08 GMT

Kun je kunstenaar zijn en tegelijkertijd wetenschapper? Is wetenschap eigenlijk niet ook een soort kunst? Was het vroeger makkelijker om zowel kunstenaar als wetenschapper te zijn? Vanochtend stelden Misha en Elmer deze vragen aan socioloog en kunstenaar Hans Abbing (UvA) en kunsthistoricus Bert van de Roemer (UvA). Bert vertelde over de collecties van de 17e-eeuwse medicus Frederik Ruysch wiens preparaten ook een sterk kunstzinnig karakter hadden. We leren dat wetenschappers die heel keurig en met groot esthetisch besef hun rariteitenkabinetten organiseerden, dachten dat je door kunst de natuur kon verbeteren. Hans Abbing, zelf socioloog, econoom én kunstenaar, vertelde over de raakvlakken tussen kunst en wetenschap en of die twee werelden steeds meer naar elkaar groeien of niet. Is het wenselijk dat kunst 'intellectualiseert'? Machiel Keestra verzorgde een column over de rol van creativiteit in de verschillende wetenschapsdisciplines en betoogde dat de grens tussen kunst en wetenschap beslecht moest worden. Mirjam en Marie-Beth maakten een reportage over de tentoonstelling Imaginary Math in het VoxPop-museum van de UvA. Terugluisteren dus.

Amsterdam VI: Een nieuwe generatie stadskinderen

Sun, 20 Nov 2016 00:00:00 GMT

Anders dan een generatie geleden blijven gezinnen tegenwoordig in de stad wonen. Verhuisden jonge ouders voorheen bij de eerste zwangerschap nog direct naar een groeikern, tegenwoordig kiezen ze steeds vaker voor een krappe woning te midden van stedelijke voorzieningen. Waarom doen ze dit? En hoe kun je als stad aan de wensen van deze gezinnen voldoen? Mirjam en Misha spraken hierover met stadsgeograaf Lia Karsten en architect Naomi Felder, in een kakelverse uitzending over deze nieuwe generatie stadskinderen. Ook te horen zijn de prachtige column van Gemma Venhuizen en een intrigerende reportage over het Amsterdamse Westerdok.

Reportage - Westerdok: opgroeien in een stadsjungle

Sun, 20 Nov 2016 00:00:00 GMT

Documentairemaakster Lara Kostic maakt een sociaal-historisch portret van de wijk waar zij opgroeide. Het Amsterdamse Westerdok, dat in twee decennia veranderde van een culturele vrijplaats tot een nieuwbouwwoonwijk voor yuppen. Speciaal voor Radio Swammerdam geeft zij een rondleiding over deze voormalige vrijplaats, dat een uniek soort stadsmens voortbracht.

Revolutie II: Een recept voor het revolutionair potentieel

Sun, 13 Nov 2016 00:00:00 GMT

Elmer Rikhof en Luuc Brans praten met Dr. Victor Kal, UvA docent wijsbegeerte, over wat er nodig is voor een succesvolle revolutie. Bas Belleman, onze vaste columnist, leest en bespreekt het anti-revolutionaire sonnet 76 van Shakespeare. Voor de meeste mensen zijn theocratie en democratie begrippen die absoluut niet samengaan. Dr. Victor Kal denkt hier anders over. In zijn optiek maakt religiositeit juist het kritische denken mogelijk, kritisch denken dat de basis vormt voor onze liberale democratie. Bij Kal ligt in het kritische denken een groot revolutionair potentieel, zonder welk de liberale democratie ten dode is opgeschreven. Maar wat is dit revolutionair potentieel nu precies? Hoe zit de revolutionaire mens in elkaar? Wat gaat zij doen? En hoe verhoudt een dergelijke revolutie zich tot andere revoluties zoals de proletarische of de fascistische.

Swammerdam Stemt I - Politieke leiders in de media en de Amerikaanse verkiezingen

Sun, 06 Nov 2016 00:00:00 GMT

Wat doen krantenkoppen met het beeld dat kiezers van politici hebben en met hun kiesgedrag? Is alle media-aandacht goede aandacht voor een politicus? En worden vrouwelijke politici anders in de media afgeschilderd en beoordeeld dan mannen? Aan de vooravond van de Amerikaanse verkiezingen spraken Luuc en Misha hierover met Loes Aaldering (UvA) en Daphne van der Pas (UvA) bij de aftrap van Swammerdam Stemt, het politicologische dossier van Swammerdam. Onze vaste columnist Bart van Heerikhuizen liet zijn sociologische licht schijnen op charismatische leiders.

Baas in Eigen Brein II - Gewoontes en verslavingen

Sun, 30 Oct 2016 11:28:43 GMT

Gewoontes, goed of slecht, en verslavingen, we hebben ze allemaal. Maar wat gebeurt er in je hersenen als je een bepaalde gewoonte hebt? En waarom kun je er soms zo moeilijk vanaf komen? Marie Beth en Henk spraken hierover met Sanne de Wit (UvA). Zij doet onderzoek naar gewoontes in het door haar opgerichte Habit Lab en zoekt daar antwoord op deze vragen. Ook spraken ze met Anneke Goudriaan, neuropsycholoog en hoogleraar van het AMC. Zij onderzoekt verslavingen en vertelde over de neurologische achtergrond van verslavingen en hoe deze kunnen worden behandeld. Misha probeerde ondertussen in het Habit Lab slechte gewoontes af te leren en Sicco las een column voor over eetverslaving.

Amsterdam V: Drukte in de stad

Sun, 23 Oct 2016 10:43:30 GMT

Het is druk in Amsterdam. Hutjemutje schuifelen we over de Wallen, zitten we vast in een overvolle Kalverstraat of worden we van onze fiets gereden door een scooter. Hoe vinden we oplossingen voor de frustratie van een (te) drukke stad? In deze uitzending praatten we hierover met antropoloog en politiek wetenschapper Nanke Verloo, en Reinjan Mulder, criminoloog en ervaringsdeskundige want hij woont, loopt, fiets al vijftig jaar in Amsterdam. De column zal verzorgd worden door onze vaste columnist Heidi Dorudi. Presentatie: Froukje Waterbolk en Mirjam van Zuidam

Tijd II - Het juiste moment en tijd als filosofisch concept

Sun, 16 Oct 2016 00:00:00 GMT

Soms vliegt hij, soms lijkt hij stil te staan, en in een angstaanjagend tempo tikt hij weg: de tijd. In deze uitzending stond Swammerdam volledig in het teken van dit verwarrende - en daardoor oneindig interessante - fenomeen. Mirjam en Elmer gingen op bezoek bij filosofe Joke Hermsen, auteur van het boek Kairos. In haar atelier gingen zij in gesprek over de tijd als filosofisch concept. En vragen haar: bestaat er zoiets als het juiste moment? En wat vertellen de Griekse goden Kairos en Chronos ons over tijd? Ook gingen Marie Beth en Henk gingen op zoek naar het Eureka-moment bij wiskundigen, en maakten hierover een reportage. En onze columniste Gemma Venhuizen droeg haar column over het juiste moment voor. Presentatie: Mirjam van Zuidam en Elmer Rikhof Column: Gemma Venhuizen Techniek: Marie Beth van Egmond, Mirjam van Zuidam en Luuc Brans Reportage: Henk Ruigrok van der Werven en Marie Beth van Egmond

Baas in eigen brein I: Placebo ervaringen en porno kijken op Lowlands

Sun, 09 Oct 2016 11:29:17 GMT

Wat hebben porno en spirituele ervaringen met elkaar te maken? Voordat je fantasie op hol slaat: ze werden dit jaar beiden onderzocht op LowLands! David Maij (UvA) deed onder de LowLandsgangers onderzoek naar oud-of-body-ervaringen met de zogenaamde God-Helm en Jolien Arendsen (VU) onderzocht het pornokijkgedrag van de feestbeesten. Marie Beth en Misha spraken hen bij ons aan tafel in de OBA in het kader van het dossier Baas in Eigen Brein. Ook plaatst onze vaste columnist en promovendus in de neurowetenschappen Sicco de Knecht weer een kritische noot bij ontwikkelingen in de academische wereld.

Grensgevallen IV: Is economie een wetenschap?

Sun, 02 Oct 2016 11:40:16 GMT

Is een economie een wetenschap? En kunnen economen de toekomst voorspellen? Daar praten we over met Dr. Ed Westerhout, universitair hoofddocent economie verbonden aan de Universiteit van Tilburg. De prachtige column werd deze week voorgelezen door geurhistorica Caro Verbeek, over de geur van geld oftewel 'Penunia non olet'. Ook was Radio Swammerdam dit weekend op het podcastwalhalla in de Brakke Grond: Het Oorzakenfestival. Hier maakte Mirjam Zuidam en Henk Ruigrok van der Werven een reportage over de problemen die podcastmakers hebben met het verdienen van geld.

Revolutie I: Data activisme en de (r)evolutie van de kraker

Sun, 25 Sep 2016 10:44:41 GMT

Activisme: toen en nu. In deze uitzending staat Radio Swammerdam in het teken van la revolution. In 1980 hing een mist van traangas in de straten van Amsterdam. Door de vele confrontaties tussen krakers en ME wordt dit jaar door sommige het meest recente rampjaar uit de NL geschiedenis genoemd. We praten over de opkomst en neergang van de kraakbeweging met socioloog en ex-kraker Eric Duivenvoorden. Tegenwoordig is de baksteen achterhaald. Een laptop en wat kennis van het programmeren is voldoende. Postdoc Lonneke van der Velden is te gast en vertelt ons over haar haar onderzoek naar data-activisme.

Amsterdam: 020nline, de Digitale Stad en het internet

Sun, 18 Sep 2016 00:00:00 GMT

Vanmorgen spraken Marie Beth en Misha bij Radio Swammerdam met Geert Lovink over de Digitale Stad en met Ariën Vijn over AMS-IX, het internetknooppunt van Amsterdam. Dit datacentrum in de Watergraafsmeer is een van de meest belangrijke dataknooppunten van Europa. Arien Vijn werkt bij de HvA en het datacentrum en legde ons uit over de Amsterdam Data Tower en de infrastructuur van het internet. Over het datacentrum bij Science Park maakte Mirjam en Marie-Beth onze eerste Swammerreportage waarbij ze zich tussen de zoemende computers en kabelkluwen begaven. Met Geert Lovink tenslotte spraken we over de ontstaansgeschiedenis van het internet en de Digitale Stad. Daarbij kwam ook de publieke functie en de privatisering van het internet ter sprake. Presentatie: Marie Beth van Egmond en Misha Melita Reportage: Mirjam van Zuidam Techniek: Froukje Waterbolk en Luuc Brans

Tijd I: Herinneringscultuur en ons collectief geheugen

Sun, 11 Sep 2016 00:00:00 GMT

Onze eerste uitzending in het nieuwe dossier Tijd gaat over herinneringscultuur en ons collectief geheugen. Hoe herinneren we het verleden en hoe geven we vorm aan deze herinneringen in monumenten en musea? Welke betekenis geven we aan ons verleden? In deze uitzending spraken Luuc en Mirjam met David Duindam (UvA) over de ontwikkeling van holocaust-herinneringsplekken en dan met name over de Hollandsche Schouwburg als plek van herinnering. Ooit een theater, toen een gruwelijke deportatieplaats, nu een museum. Hoe herinneren we het verleden en hoe geven we vorm aan deze herinneringen in monumenten en musea? Heidi Dorudi droeg een bijzonder column voor met de titel "De herinnering en de herhaling". Terugluisteren dus!

Einde-van-het-seizoen-special: terugblik met de columinsten

Sun, 29 May 2016 00:00:00 GMT

In deze allerlaatste aflevering van seizoen 2015-2016 blikt Radio Swammerdam terug. In de spotlight staan de verborgen sterren van Swammerdam: de columnisten. Met de vaste columnisten Bart van Heerikhuizen en André Klukhun bespreken we de ins- en outs van het schrijven van een radiocolumn. André gaat ons na zes jaar helaas verlaten, maar deelt graag nog wat herinneringen met ons. Speciaal daarvoor schuiven ook de oprichters van Radio Swammerda, Tamar de Waal en Alexander Bakkes, aan.

(W)etenschap III: Het voedsellabyrint

Sun, 22 May 2016 11:43:08 GMT

Is gezond eten louter een individuele aangelegenheid? En hoe schadelijk zijn E-nummers? Er is veel tegenstrijdige informatie over gezond worden en blijven, maar wat moeten wij als consument geloven? Jaap Seidell en Jutka Halberstadt proberen met hun boek ‘Het voedsellabyrint’ een weg te banen door al deze tegenstrijdige berichten. Tegelijkertijd proberen zij ons een samenhangende visie te bieden over complexe onderwerpen als gezonde voeding, obesitas en vele andere onderwerpen. In deze uitzending zijn Elmer Rikhof en Henk Ruigrok van der Werven met Prof. dr. ir. Jaap Seidell in gesprek gegaan over zijn boek 'Het Voedsellabyrint'.

Pinksterspecial: Achter de schermen van Swammerdam

Sun, 15 May 2016 00:00:00 GMT

In deze Swammerdam Pinksterenspecial gaan we behind the scenes van Swammerdam. We praten met de redacteuren waarbij zij ons vertellen over hun ervaringen bij Radio Swammerdam. Wie zijn zij? Hoe gaat het samenstellen van een uitzending in zijn werk? En wat was hun favoriete uitzending? Dit is de uitgelezen kans om jouw favoriete redacteur beter te leren kennen!

Groen III: Haring, kibbeling en andere dieren van Amsterdam

Sun, 08 May 2016 12:27:28 GMT

Deze laatste aflevering van Radio Swammerdam in het dossier Groen ging over de ecologie in de Baltische Zee en dieren in Amsterdam. Aan tafel zaten Floor Soudijn, recent gepromoveerd aan de Universiteit van Amsterdam, met een interessant onderzoek in de theoretische ecologie over het effect van seizoensdynamiek op populaties en voedselketens. Ze keek daarbij vooral naar vispopulaties in de Baltische Zee en vertelde ons dat je eerst een broodje haring moet eten als je een portie kibbeling wilt. Daarnaast was te gast Geert Timmermans, stadsecoloog bij de gemeente Amsterdam. Door jarenlang werken met de Amsterdamse ecologie weet hij alles over het dierenrijk in en om Amsterdam. Hij heeft ook bijgedragen aan het recent verschenen Amsterdamse Beestenboek. De column werd verzorgd door Bart van Heerikhuizen, UHD Sociologie van de UvA. Presentatie door Luuc Brans en Lieven Heeremans, techniek door Misha Melita.

Realiteit V: De oorsprong van betekenis

Sun, 01 May 2016 00:00:00 GMT

Bestaat er zoiets als een ultiem fundamenteel beginsel van alles wat er is? En zo ja, waar ligt dan precies het onderscheid tussen betekenisloos en betekenisvol? Maakte een creator dat onderscheid? Of zit er alleen maar een schijnbaar verschil tussen en is het een kwestie van complexiteit opschalen? In deze aflevering van Radio Swammerdam praten we met Pieter Adriaans (kunstenaar & hoogleraar Kunstmatige Intelligentie) en Emanuel Rutten (wiskundige, filosoof én gelovige) over een universeel beginsel van alles wat er is - het laatste deel van de reeks ‘fundamenten van de realiteit’.

Groen II: is de deeleconomie goed voor het milieu?

Sun, 24 Apr 2016 00:00:00 GMT

In deze tweede aflevering in het dossier Groen zoeken Henk en Elmer uit wat de deeleconomie is en op welke wijze zij invloed heeft op het milieu. Te gast is Koen Frenken, hoogleraar innovatiestudies aan de UU. Hij stelt onder meer dat de deeleconomie altijd al bestaan heeft, maar nu grotere vormen aanneemt door het ontstaan van netwerken en bijbehorende apps als Airbnb, Snappcar en Peerby. In het tweede deel van de uitzending wordt de invloed van de deeleconomie op het milieu besproken.

Grensgevallen III: Interdisciplinarieit, modewoord of heilige graal?

Sun, 17 Apr 2016 00:00:00 GMT

Multi-, meta-, non-, trans- maar vooral: interdisciplinariteit. Wat is het, waarom is het zo belangrijk en hoe werkt het in de praktijk? Vandaag hadden we het daarover in de allerlaatste uitzending die Lieven samenstelt voor Swammerdam, tevens de laatste uitzending in het dossier Grensgevallen van de Wetenschap. Samen met Misha sprak Lieven daarom met Loet Leydesdorff, hoogleraar dynamiek van de wetenschapscommunicatie en technologische innovatie aan de UvA, en met Mieke Bal, voormalig hoogleraar theoretische literatuurwetenschap en videokunstenaar. In een levendige gesprek dat opgebouwd was als een onderzoekspaper dat Lieven zo zou kunnen inleveren op de universiteit bespraken we zorgvuldig verschillende facetten van het fenomeen interdisciplinariteit zoals haar geschiedenis, waarom dit fenomeen zo populair is in de wetenschap en ook hoe het zich uit in onderwijs en onderzoek. Daarnaast verzorgde onze vaste columnist Machiel Keestra, verbonden aan het Instituut voor Interdisciplinaire Studies (UvA) een passende column. Hij verbond via inzichten van de Franse socioloog Pierre Bourdieu de recente onderzoeksrapporten over ongelijkheid in het onderwijs en op de voetbalclub met interdisciplinair onderwijs aan de universiteit. Presentatie: Lieven Heeremans & Misha Melita. Techniek: Luuc Brans & Elmer Rikhof

(W)etenschap II: Je bent wat je (w)eet

Sun, 10 Apr 2016 11:49:14 GMT

Hoe gezond is super healthy food? En wat is de beste dieet strategie? In deze uitzending hadden we het met Mariska Bot (VU) over haar onderzoek naar de samenhang tussen voeding en depressie. En met Lisanne Claessens (UvA) hadden we het over haar antropologisch onderzoek naar de 'super healthy' scene in Amsterdam.

Grensgevallen II: UFO's bestaan gewoon

Sun, 03 Apr 2016 00:00:00 GMT

UFO’s bestaan gewoon. Dat is de conclusie die dr. ir Coen Vermeeren, hoofd van het Studium Generale aan de TU Delft, trekt nadat hij dit fenomeen grondig onderzocht heeft. Volgens Vermeerden wordt het tijd dat wij de vele UFO-klokkenluiders en ooggetuigen serieus nemen. Met zijn boek, ‘UFO’s bestaan gewoon’, roept hij de wetenschap dan ook op om het UFO fenomeen open en grondig te onderzoeken. In deze aflevering van Radio Swammerdam interviewen Elmer Rikhof en Misha Melita hem. De column werd dit keer verzorgd door Heidi Dorudi.

Paasspecial: Wederopstanding van de podcast

Sun, 27 Mar 2016 00:00:00 GMT

Aangezien de OBA gesloten is op deze paaszondag heeft Radio Swammerdam vandaag een paasspecial in petto. Omdat het lijkt alsof de podcast net als Jezus aan een wederopstanding bezig is, daarom verstopten we in deze uitzending twee concullega's van Radio Swammerdam. Allereerst Onder Mediadoctoren [www.ondermediadoctoren.nl] die ooit begonnen als podcast maar tegenwoordig tweewekelijks op maandagavond uitzenden op Salto 1. Deze aflevering gaat zijdelings over Radio Swammerdam, want het gaat over wetenschapsjournalistiek in Nederland. De tweede podcast waar we een deel van laten horen is Eeuw van de Amateur [www.eeuwvandeamateur.nl] waarin Botte Jellema op zoek gaat naar de mogelijkheden voor podcasten in Nederland. In deze aflevering spreekt hij met Radio Swammerdam eindredacteur Lieven Heeremans over (media)wetenschap en de toekomst van podcasting. Andere interessante (amateur)podcasts uit de regio waar de Swammerdamredactie graag naar luistert zijn: - Fris en Vurig Liedje, een Game of Thrones fan-podcast die gemaakt wordt door vaste Swammerdam columinst Sicco de Knecht [www.soundcloud.com/frisenvurigliedje]. - Fast Moving Targets, een platform over innovatie, tech en media en communicatie: [www.fastmovingtargets.nl].

Amsterdam III: Hazes en de volkssegregratie

Sun, 20 Mar 2016 00:00:00 GMT

Andre Hazes, wie houdt er nou niet van dit legendarisch figuur en zijn muziek? Vandaag hadden Luuc Brans en Maureen Voestermans het in deze laatste aflevering van het dossier Amsterdam met antropologe Irene Stengs over het fenomeen Hazes en de volkse cultuur daaromheen. Ze ging naar concerten, mengde zich met fans en schreef een prachtig portret van de cultuur rondom de populairste Nederlandse artiest van de afgelopen decennia. Hazes kwam natuurlijk uit de Pijp, vroeger een echte volkswijk. Met Clé Lesger praten we over de wijken van Amsterdam en de ruimtelijke segregatie in Amsterdam in historisch perspectief. De grachtengordel zat weliswaar toen ook al vol met rijke stinkerds, maar tegelijkertijd woonden tussen alle rijke lui ook mindergestelden en paupers in de arme achtersteegjes en tussenstraten. Hoe deze groepen zich vermengden, of juist niet, en wat ons dit leert de huidige gevreesde deling van de stad tussen arm en rijk is onderwerp van het gesprek met Clé. Daarnaast een bijzondere column van geurhistorica Caro Verbeek over de geuren van Amsterdam. Zij liet ons wat ruiken en in haar column waren soundscapes verwerkt van haar studenten. Speciale dank voor de eerste soundscape aan Julia Kantelberg, Jennifer Neerings, Annelies Wester en Clara van Wijk, Voor de tweede soundscape, opgenomen bij de OBA, danken we Danique Toen, Stijn Lebouille, Kayleigh Schoorl en Najim Moussa.

Groen I: Strijden tegen klimaatverandering met ecocidewetgeving

Sun, 13 Mar 2016 00:00:00 GMT

De eerste aflevering in het nieuwe dossier 'Groen'! Bioloog Jan Swammerdam, waar ons programma naar vernoemd is had zich heden ten dage hoogstwaarschijnlijk ook zorgen gemaakt over klimaatverandering. Presentatoren Elmer Rikhof en Henk Ruigrok van der Werve spraken daarom met twee onderzoekers over ontwikkelingen op het gebied van ecocidewetgeving. Femke Wijdekop is juridisch onderzoeker aan het Institute of Environmental Security in Den Haag. Zij was bij de uitspraak van de rechter die onlangs de stichting Urgenda gelijk gaf en de Nederlandse staat dwong om klimaatdoelen te halen. Daarnaast was Pieter Pauw, onderzoeker aan het Deutsches Institut für Entwicklungspolitik (DIE) in Bonn te gast. Hij is op het moment bezig aan zijn promotieonderzoek naar de financiering voor het omvormen van adaptatie in ontwikkelingslanden. Het gehele fragment van Tegenlicht: https://www.youtube.com/watch?v=ZUjnqchwgRc Het gehele fragment van Zondag met Lubach: https://www.youtube.com/watch?v=EualIUXlhC8 Het gehele fragment van Cohones: https://www.youtube.com/watch?v=5poyGutXYsU Radio Swammerdam is ook te volgen als podcast via iTunes en andere podcastplatforms

Maatschappij III: eHealth en BigData in de gezondheidszorg

Sun, 06 Mar 2016 00:00:00 GMT

Apps op je smartphone die meten hoe gestrest je bent, wat je hartslag of bloeddruk is, hoeveel stappen je op een dag loopt of wat je insulinewaarde is: ze worden steeds vaker gebruikt. We praten over de kansen en gevaren van een digitale gezondheidszorg (eHealth)met Mark Hoogendoorn, universitair docent Artificial Intelligence, en Heleen Riper, hoogleraar eHealth en klinische psychologie. De andere uitzendingen over zorg en technologie waar aan het einde naar verwezen worden zijn: Heb je nog iets te verbergen? https://soundcloud.com/swammerdam/heb-je-nog-iets-te-verbergen Wat gebeurt er achter de tralies? https://soundcloud.com/swammerdam/wat-gebeurt-er-achter-de-tralies Achter de schermen van Google https://soundcloud.com/swammerdam/achter-de-schermen-van-google Zorgen over zorgrobots https://soundcloud.com/swammerdam/zorgen-over-zorgrobots Zijn wij Big Data? https://soundcloud.com/swammerdam/zijn-wij-big-data

Maatschappij II: Heb je (n)iets te verbergen?

Sun, 28 Feb 2016 00:00:00 GMT

In de aflevering over Liveness en Realtime kwamen we er al achter dat het internet steeds meer gekanaliseerd wordt. Hoe wordt er geld aan ons gedrag verdiend en zijn er mogelijkheden om hier onderuit te komen? Hier gaan we dieper op in met Frederik Zuiderveen Borgesius, juridisch onderzoeker aan het instituut van informatierecht aan de UvA en Geert Lovink, onderzoeker aan het institute for network cultures aan de HvA. De aflevering over Liveness: https://soundcloud.com/swammerdam/uitzending-over-live-mediawetenschappers-praten-over-de-veranderingen-in-live-door-het-internet De podcast waar in het begin naar verwezen werd is te vinden op www.digitalisme.nl

Amsterdam II: Lelijk Amsterdam?

Sun, 21 Feb 2016 00:00:00 GMT

In deze tweede aflevering in het dossier Amsterdam gaat het over Amsterdamse architectuur. Met Tim Verlaan spraken we over stadsvernieuwing en Iris Burgers vertelde over haar onderzoek naar de Schipholregio. Gastcolumnist was stadsdichter K. Schippers.

Realiteit IV: (voort)Leven - van protocel tot liefde

Sun, 14 Feb 2016 00:00:00 GMT

In de vierde aflevering van het dossier fundamenten van de realiteit onderzoeken we de liefde op micro- en macroniveau, het was immers valentijsdag! Emeritus hoogleraar Nanne Nanninga schreef het boek van protcel tot spons en sprak over hoe cellen zich voortplanten. De vraag hierbij is: lijken wij mensen ergens nog op die primitieve spons? Filosoof en relatietherapeut Sjaak Vane benadrukte dat wanneer er over liefde gesproken wordt, er in de wetenschap vaak te snel gekeken wordt naar techniek. Niet alleen in de opvatting dat alles draait om voortplanting, maar ook techniek op het sociale vlak: bijvoorbeeld in de vorm van online dating-sites. Vaste columnist van het eerste uur en scheikundige Andre Klukhun vertelde in zijn column over hoe Antonie van Leeuwenhoek zijn eigen sperma onderzocht, dat verkregen was uit "degelijk verkeer met zijn vrouw"

Grensgevallen I: Wetenschap van de Wetenschap

Sun, 07 Feb 2016 00:00:00 GMT

In deze eerste aflevering in het dossier Grensgevallen bespreekt Luuc Brans met twee wetenschappers wanneer iets wetenschap mag heten. Aan tafel zitten UvA hoogleraar in de antropologie van de wetenschap Amade M'charek, die bepleit dat het verkeer tussen maatschappij en wetenschap een nieuw object van studie zou moeten zijn. Ook schuift wetenschapsfilosoof Lukas Verburgt (tevens UvA) aan, hij onderzocht op ideehistorische wijze de waarschijnlijkheidsleer van de 19e eeuw. Daarbij keek hij vooral naar wat níet beschreven werd. Columnist voor deze uitzending is Machiel Keestra, tweede presentatie door Elmer Rikhof en techniek was in handen van Misha Melita.

Realiteit III: Beslist onbeslist

Sun, 31 Jan 2016 00:00:00 GMT

Zowel in de logica als in de fysica heb je 'fundamenteel onbeslisbare problemen'. Wat zegt dit over de aard van de realiteit? En welke fundamentele rol speelt interactie hierbij? Is logische interactie een fundamenteel systeem, wat zowel een rol speelt bij zelforganiserende moleculen als bij interacterende mensen? We praten met Kees Storm, materiaalfysicus van de TU Eindhoven, en Johan van Benthem, emeritus hoogleraar logica van de UvA.

(W)Etenschap I: Luisteren met je neus

Sun, 24 Jan 2016 00:00:00 GMT

Een geurige uitzending deze week bij Radio Swammerdam, voor het eerste deel van het nieuwe dossier(W)Etenschap. Lieven en Maureen roken met twee academici aan de wetenschap van geur en fermentatie. Caro Verbeek, promovenda kunstgeschiedenis aan de VU vertelde over haar onderzoek naar culturele en kunstzinnige toepassingen van geur door de tijd heen. Ze had ook haar eigen geurstaaltjes meegenomen en legde daarbij uit hoe mensen verschillende betekenis geven aan geur met woorden en in de kunst. Daarnaast spraken we met Remco Kort, hoogleraar microbiologie, eveneens van de VU, Hij vertelde hoe een bacterie uit kaas er voor kan zorgen dat je minder diaree hebt. Tenslotte verzorgde Bas Belleman een erg interessante column over vrije wil, Axe-reclames en Das Parfum, met een macabere eindnoot. Presentatie: Lieven Heeremans & Maureen Voestermans | Techniek: Luuc Brans

Amsterdam I: Is GHB de nieuwe heroïne?

Sun, 17 Jan 2016 00:00:00 GMT

In Radio Swammerdam hadden we het deze keer over verdovende middelengebruik in Amsterdam én buiten de ring. Aan tafel zat Gemma Blok (UvA), zij deed onderzoek naar de heroïne epidemie in het Amsterdam van de jaren zeventig en tachtig. Hoe werd heroïne in Amsterdam geïntroduceerd en hoe werd het zo’n groot probleem? Ook aan tafel zat Ton Nabben (Bonger Instituut) die vertelde over zijn nieuwe onderzoek naar GHB-gebruik op het platteland. Over Amsterdams GHB-gebruik is veel bekend, maar hoe wordt er gebruikt in de dorpen? Nabben deed opzienbarende observaties en onderzocht waarom het zo’n groot probleem is. Dit is de eerste uitzending in het dossier ‘Amsterdam’, de komende maanden zullen we nog twee afleveringen maken in dit dossier. Dus als je deze zomer met heimwee naar Mokum op een zonovergoten strand ligt te bakken, kun je alle afleveringen over onze stad achter elkaar beluisteren.

Maatschappij I: Wat gebeurt er achter de tralies?

Sun, 10 Jan 2016 00:00:00 GMT

In deze eerste aflevering van het jaar 2016 hadden we het over een tot de verbeelding sprekend onderdeel van onze maatschappij: de gevangenis. Deze aflevering is de eerste van een reeks afleveringen die samen 'de fundamenten van de maatschappij' heten. De gevangenisstraf. Een disciplinerende maatregel voor mensen die zich niet aan de opgestelde regels houden. We zetten ze achter tralies in de hoop dat ze hun gedrag aanpassen of tot inkeer komen. Deze uitzending spraken we met criminologe Anne-Marie Slotboom die al jaren onderzoek doet naar vrouwelijke gevangenen en vertelde neuropsycholoog Liza Cornet over haar onderzoek naar gedragstherapie in de gevangenis.

Warm December, Cold War

Sun, 20 Dec 2015 11:43:37 GMT

In the not so cold month of december (at least in Amsterdam) we discuss research on the Cold War. Hosts Luuc Brans and Misha Melita talk to three researchers of the University of Amsterdam. Paul van Hooft researched the Grand Strategy of Western powers by looking at how experiences of victory and defeat in WWII shaped long-term foreign policy during the Cold War and beyond. Artemy Kalinovsky did in-depth research in Tadjikistan on the developmentail aid of the USSR, focusing on the tension between development on the one hand, and industrialization and the preservation of cultural economy on the other hand. Joep Sonnemans' guest column was on the development of game theory against the background of foreign policy.

Realiteit II: Quantumsoftware en retrocausaliteit

Sun, 13 Dec 2015 11:31:02 GMT

In het tweede deel van de serie fundamenten van de realiteit gaan we een stap verder, of concreter, dan pure wiskunde. We praten over elementaire deeltjes, quantumdeeltjes, die zich heel anders gedragen dan de materie om ons heen. Door dit gedrag kunnen we ze gebruiken als qubits in een quantumcomputer. Maar hoe schrijf je software voor zulke onvoorspelbare deeltjes? We praten met quantuminformaticus Harry Buhrman, directeur van het kersverse instituut QuSoft, en fysicus en filosoof Sylvia Wenmackers van de Universiteit Leuven.

Live liveness in realtime: mediawetenschap over het fenomeen live!

Sun, 06 Dec 2015 00:00:00 GMT

Live! We kennen het sinds de radio, zien het nog vaak op televisie maar tegenwoordig ook op social media. Met Periscope, de app van twitter kan je eenvoudig livestreamen vanaf je smartphone. Wat zegt de mediawetenschap over liveness en hoe verhoudt dit zich tot de ontwikkeling van het internet in het algemeen en social media in het bijzonder? Te gast zijn Karin van Es (UU), zij promoveerde vorig jaar op de paradox van liveness en Anne Helmond (UvA) die in haar proefschrift het internet als een platform beschouwt.

Over sexy selfies en speeddateonderzoek

Sun, 29 Nov 2015 11:55:32 GMT

Porno, de muziekindustrie, het internet en de marketingmachines van grote merken: we kijken ze boos aan als het gaat om hun effect op jongeren. Maar is het wel zo slecht gesteld met de seksuele ontwikkeling van onze tieners en jongvolwassenen? We praten er over met pedagoog en socioloog Daphne van de Bongardt (UvA) en communicatiewetenschapper Annemarie van Oosten (UvA).

Michiel Leezenberg over Islamitische Filosofie en IS

Sun, 22 Nov 2015 11:23:57 GMT

In Radio Swammerdam spraken Tim Wagemakers en Elmer Rikhof met filosoof Michiel Leezenberg over de Islamitische filosofie. Kan daarin een legitimatie gezocht worden voor het geweld van IS? En, welke academische traditie kent de Islam? Is het niet zo dat de Islam in de Middeleeuwen misschien wel toleranter was dan de Christelijke traditie uit die tijd? Een gesprek over Said Qutb, Ibn Tamiyya en andere Islamitische denkers. (NB): Helaas is het eerste gedeelte van het gesprek weggevallen. De uitzending begint nu met de vraag hoe de Islam voor sommigen verworden werd tot een politieke ideologie waarin geweld gelegitimeerd kan worden.

Blij met je ingevroren ei(cel)?

Sun, 15 Nov 2015 12:00:14 GMT

Terwijl veel kinderen zenuwachtig de Sint aan het opwachten zijn in Amsterdam, praten we in Radio Swammerdam over het baren van kinderen. Nieuwe technologieen maken het mogelijk voor vrouwen om hun eicellen te laten invriezen en daarmee hun zwangerschap bewust uit te stellen. Welke culturele normen spelen een rol bij deze beslissing, en hoe kan het maatschappelijke beeld omtrent ouderdom hierdoor veranderen? Henk Ruigrok van der Werve en Maureen Voestermans spraken een uur lang met Lucy van de Wiel, zij promoveerde onlangs aan de UvA op het invriezen van de eicel als cultureel fenomeen.

Islamitisch feminisme

Sun, 08 Nov 2015 00:00:00 GMT

Voor sommige mensen klinkt het als iets onwerkelijks, een feministische moslima. Toch zijn er vandaag de dag in veel moslimlanden vrouwenorganisaties actief bezig met een feministische agenda. Dit doen zij niet op een westerse basis zoals je misschien zou verwachten, maar als een integraal onderdeel van de islam. Vanmorgen praatten we met dr. Karen Vintges (UvA docent politieke en sociale filosofie) en Heidi Dorudi, MA (filosoof, feminist en Iraans vluchteling) over het islamitisch feminisme en hoe dit feminisme samengaat met religie. Dit programma werd gepresenteerd door Elmer Rikhof en Tim Wagemakers. Onze gastcolumnist deze keer was Hansje Kalt.

Realiteit I: Bestaat wiskunde?

Sun, 01 Nov 2015 00:00:00 GMT

De wereld laat zich bijzonder goed beschrijven door wiskunde. Hoe kan dat eigenlijk? Wat 'is' wiskunde? Bestaat het wel buiten ons om? En wat moeten we denken van de wiskundige 'theorie van alles': de snaartheorie? In deze eerste aflevering van fundamenten van de realiteit praten we met snaartheoreticus Marcel Vonk van de UvA en wiskundig filosoof Stefan Buijsman van de Universiteit van Stockholm.

Vormgeving van religie

Sun, 25 Oct 2015 12:37:43 GMT

Deze week hebben we het bij Radio Swammerdam gehad over hoe men vorm geeft aan religie. Eerst spraken we met Manuela Kalsky over hoe mensen hun leven vormgeven die in meerdere religies geloven. Kalsky is bijzonder hoogleraar religiewetenschappen aan de Vrij Universiteit schreef een boek en verschillende artikelen over 'meervoudige religieuze binding'. Vervolgens spraken we met religieus-antropoloog over hoe religieuzegebouwen worden vormgegeven. Verkaaik is assistent professor antropologie aan de UvA en heeft veel onderzoek gedaan naar religieuze architectuur in Nederland en daarbuiten.

Gelukkig zijn met geluksonderzoek

Sun, 18 Oct 2015 00:00:00 GMT

Wat maakt jou gelukkig? Succes? Gezondheid? Rijkdom? Of zijn het gewoon je genen en/of het land waarin je geboren bent die bepalen hoeveel sprongetjes van plezier je maakt? We vragen het in deze uitzending aan geneticus Bart Baselmans en socioloog Jan Ott. Presentatie: Misha Melita & Maureen Voestermans

Lachen, satire, brullen!

Sun, 11 Oct 2015 11:35:20 GMT

In de tweede uitzending van het nieuwe seizoen gaan we lachen - ten minste, als u een beetje gevoel heeft voor satirische humor. We spreken in de uitzending met communicatiewetenschapper Mark Boukes en historisch-neerlandicus Ivo Nieuwenhuis. Zij promoveerden beiden op satire. Een speciale gastcolumn zal worden voorgedragen door Thomas Hogeling, hij schrijft onder andere voor de satirische nieuwssite De Speld.

Onderwijs(on)gelijkheid

Sun, 04 Oct 2015 10:39:25 GMT

In de eerste uitzending van het nieuwe seizoen van Radio Swammerdam spraken Tim Wagemakers en Misha Melita met Herman van de Werfhorst over de kloof tussen arm en rijk als gevolg van opleidingsniveau. Van de Werfhorst is hoofdauteur van de bundel Een kloof van alle tijden: verschillen tussen lager en hoger opgeleiden in werk, cultuur en politiek die onlangs verscheen bij Amsterdam University Press.

Verklaringen voor obesitas

Tue, 28 Jul 2015 00:00:00 GMT

De laatste aflevering van dit seizoen van Radio Swammerdam was een razend interessante! Eten, eten en dan nog eens eten: obesitas vormt een groot probleem. Het risico op obesitas blijkt toe te nemen wanneer je als kind in de baarmoeder blootgesteld geweest bent aan hormoonverstorende stoffen. Juliette Legler, hoogleraar toxicologie aan het instituut voor milieuvraagstukken (VU) doet hier onderzoek naar. Ook spraken we met Richard IJzerman, internist-endocrinoloog (VUmc), die onderzoekt hoe onze hersenen en hormonen reageren op het denken aan voedsel en voedselinname zelf. Wat zegt zijn onderzoek over onze "hongerige hersenen"?

Masterscripties - deel 2: onderwijsaspiraties en gedachte-experimenten in science fiction films

Tue, 14 Jul 2015 00:00:00 GMT

Radio Swammerdam spreekt met veelbelovende scriptieschrijvers van de Universiteit van Amsterdam. Deze week vertelt Monique Verhoeven over de onderwijsaspiraties van pubers ten opzichte van hun ouders en de rest van de klas. Want hoe ver is Nederland als het gaat om een meritocratie (=je kan het net zo ver schoppen als je verdient, ondanks je afkomst)? Volgens Monique zijn we ver, maar we zijn er nog niet. Want de verwachtingen van scholieren heeft nog te veel met verwachting van de ouders te maken: dat kan een achterstand opleveren. Masya Boon schreef een gedachte-experiment over hoe het is om je eigen kloon te ontmoeten, ze deed dat aan de hand van drie sciencefictionfilms waarin de hoofdrol zijn evenbeeld tegenkomt. Door te kijken naar o.a. Arnold Schwarzenegger gaf Masya mogelijke antwoorden op existentiële vragen. Eerst vat ze haar scriptie samen in een minuut en neemt ons daarna mee in een gedachten-experiment over de vage grens tussen onszelf en onze kloon.

Masterscripties - deel I: veldwerk in Bosnië en uitgeprocedeerde asielzoekers

Sun, 07 Jun 2015 00:00:00 GMT

Deze aflevering spreken we met Marieke Zoodsma over haar masterscriptie. Zij deed veldwerk in Bosnie en onderzocht hoe lokale NGO’s kunnen bijdragen aan de verzoening tussen drie sterk geporaliseerde bevolkingsgroepen. Minke Hajer is op dit moment nog bezig met haar scriptie. Uit het gesprek volgde een beeld van het leven in Nederland als uitgeprocedeerde ongedocumenteerde Asielzoeker. De column is van Shanna Haaker. De presentatie werd verzorgd door Tim Wagemakers en Sterre ten Houte de Lange.

Achter de schermen van Google

Sun, 31 May 2015 00:00:00 GMT

Google en Wikipedia dicteren steeds meer onze kennis. Maar hoe bepaal je wat belangrijke informatie is, en is kennis echt macht? In Radio Swammerdam sprak hoogleraar Computerwetenschappen Maarten de Rijke (UvA) met presentatoren Luuk Ex en Lieven Heeremans. De Rijke zit achter de knoppen van steeds slimmer zoekende algoritmes en is bezig met het ontwikkelen van "Slow Search". Maar wat is een algoritme eigenlijk? Bas Belleman sprak over hoe Google en andere zoekmachines ons menszijn veranderen. "Het idee dat we moeite zouden doen om iets te vinden, begint te verdwijnen." Hij pleit dan ook voor een zoekmachine die ons meeneemt op zijn zoektocht en niet pasklare antwoorden biedt. Wat blijkt uit de reactie van De Rijke, die is daar allang mee bezig.

Verstoorde slaap

Tue, 12 May 2015 00:00:00 GMT

Vanochtend heel vroeg (10:00 uur in plaats van 11:00 uur) sprak Radio Swammerdam al over het onderwerp "slaap" en dan met name de verstoring daarvan. Bij het VUmc onderzoekt Sonja Rutten momenteel de effectiviteit van lichttherapie op slaap en stemming bij patiënten met de ziekte van Parkinson. Vervolgens gaf dr. Ysbrand van der Werf - Hoofd van het onderzoeksteam Neuropsychiatrie bij het VU medisch centrum en Hoofd Emotie en Cognitie aan het Nederlands Instituut voor Neurowetenschappen - uitleg over de functie en verstoring van slaap in het algemeen en in relatie tot zijn eerdere onderzoeken. Presentatie: Eveline van Rijswijk en Tim Wagemakers Columnist: Bas Belleman

De dood beschouwd met Frank van de Goot

Sun, 10 May 2015 00:00:00 GMT

Deze week in Swammerdam: silent witness. Frank van de Goot is één van de weinige forensische pathologen in Nederland. Hij verrichtte meer dan 3500 secties en luidde onlangs in RTL Late Night de noodklok, nadat hij na onderzoek constateerde dat artsen in ons land in 50 procent van de sterfgevallen ernaast zitten bij het vaststellen van de doodsoorzaak. Vorige maand promoveerde hij aan het VU Medisch Centrum met een onderzoek naar letseldatering en verbeterde daarbij meteen technieken om letsel te kunnen dateren. In Radio Swammerdam, het wekelijkse wetenschapsprogramma op AmsterdamFM, spraken Tim Wagemakers en Sterre ten Houte de Lange vandaag een uur lang met forensisch patholoog Frank van de Goot. In zijn promotieonderzoek ontwikkelde Van de Goot een nieuw model om forensische en klinische pathologie te combineren. Cruciaal hierbij is de context. In het eindgesprek praatten we over de toegevoegde waarde van de forensische pathologie, bijvoorbeeld in ziekenhuizen waar artsen vaak een verkeerde doodsoorzaak vaststellen.

Swammerdam's swingende lustrumuitzending

Sun, 03 May 2015 00:00:00 GMT

Op zondagochtend 3 mei 2015 werd het eerste jubileum van Radio Swammerdam, het wekelijkse wetenschapsprogramma van AmsterdamFM, gevierd met een maar liefst twee uur durende uitzending! We spraken met drie wetenschappers over thematieken die een rol speelden in het leven van Jan Swammerdam, de zeventiende eeuwsewetenschapper, naar wie het programma vernoemd is: Emanuel Rutten, wiskundige en filosoof aan de VU, Cor Zonneveld, bioloog bij Amsterdam Univeristy College en Marjolein van Egmond onderzoeker aan het VUmc Ook was er live muziek van Elenne May te horen. Tussendoor klonken er reportages, gemaakt door Luuk Ex, Tim Wagemakers en Lieven Heeremans. Ook Tamar de Waal en Alexander Bakkes, oprichters van het programma, schoven aan. Samen met André Klukhun, columnist van het eerste uur, spraken zij over de beginjaren van Radio Sawmmerdam.

Nieuwe initiatieven in het Hoger Onderwijs

Sun, 03 May 2015 00:00:00 GMT

Deze uitzending keken Swammerdampresentatoren Lieven Heeremans en Eveline van Rijswijk naar nieuwe initiatieven binnen de wetenschap. Van het – sinds de Maagdenhuisbezetting – zo bekende 'De Nieuwe Universiteit' naar De Bildung Academie en het platform Hervorming Nederlandse Universiteiten. Een rondetafelgesprek met Hans Radder (platform Hervorming Nederlandse Universiteiten), Tanisha Blom (De Nieuwe Universiteit), Merel van Geel en Michiel Tolman (De Bildung Academie) en natuurlijk onze columnist André Klukhun. In eerste instantie spraken we over De Nieuwe Universiteit. Begonnen in Amsterdam, maar zijn vleugels uitgespreid over het hele land. Wat is de staat van het initiatief nu? En wat zijn de toekomstplannen? In het eindgesprek gingen we door op het initiatief De Bildung Academie en onderzochten we de vraag wat een universiteit eigenlijk tot doel heeft. En hoe zit de verhouding met hogescholen? André Klukhun gooide de prikkelende stelling erin dat maatschappelijk relevant onderzoek plaats hoort te vinden op hogescholen en fundamenteel onderzoek op de universiteiten. Maar kan fundamenteel onderzoek niet ook maatschappelijk relevant zijn?

Vriendschap, sexting, verkering en Hooking Up

Sun, 26 Apr 2015 00:00:00 GMT

Deze aflevering van Radio Swammerdam draait geheel om de uitdagingen voor adolescenten op het gebied van relaties en seks. Antropoloog Willemijn Krebbekx liep 15 maanden mee in de tweede klas van vier Nederlandse middelbare scholen en onderzocht hoe jongeren relaties aangaan. Ze ontdekte hoe grote rol seksualiteit speelt in de groepsdynamiek. Tweede gast is socioloog Jitse Schuurmans. Hij schreef al eerder over hoe mensen elkaar ontmoeten op een college campus in Californië en een in Hong Kong. Antropoloog Willemijn Krebbekx won geduldig vertrouwen bij jongeren in de burgklas om vervolgens met ze te praten over relaties in de klas. Ze ontdekte dat ideeen over sekualiteit een grote rol speelt in de dynamiek van vriendengroepen. Socioloog Jitse Schuurmans vroeg studenten in de Verenigde Staten en Hong Kong naar hun realties. En het bleek dat de Amerikaanse jongeren eerst met elkaar het bed in duiken voordat ze aan een relatie beginnen, terwijl studenten in Hong Kong juist na het beginnen met een relatie pas het bed in duiken.

Hoe halen we (nog) meer uit de zon?

Sun, 19 Apr 2015 00:00:00 GMT

Deze ochtend sprak Radio Swammerdam met hoogleraar natuurkunde Albert Polman. Met hem gingen we op ontdekkingsreis naar de zon en keken we hoe wetenschappers hun kennis van het zonlicht proberen in te zetten voor een maximale benuttig van zonne-energie. Albert Polman legt uit wat licht is en wat de zon voor ons kan betekenen. Hoe gaan we het energieprobleem oplossen met behulp van de zon? En wordt Shell dan overbodig? Polman geeft uitleg wat er nodig is om meer energie uit de zon te halen. Tot slot is er nog de column van Sicco de Knecht naar aanleiding van de "Stammenstrijd" binnen de UvA.

Dark Matter(s)

Sun, 29 Mar 2015 00:00:00 GMT

Deze zondagmorgen droomden we lekker weg over de sterren en het heelal. Naast de stofjes van het periodiek systeem is er nog een andere stof die niet bestaant uit atomen: dark matter (donkere materie). Deze week interviewde Radio Swammerdam natuurkundige Gianfranco Bertone, werkzaam bij the Astroparticle Physics instituut van de Universiteit van Amsterdam, in het Engels. Om te beginnen vroegen alfa presentatoren Tim Wagemakers en Eveline van Rijswijk zich af: hoe kom je erop dat er zoiets bestaat als donkere materie? Goed, als dark matter bestaat, hoe onderzoek je het en wat hebben we aan dit soort onderzoek?

Swammerdam integreert in het moslimintegratiedebat

Sun, 22 Mar 2015 00:00:00 GMT

Vandaag stonden de moslims centraal in Radio Swammerdam. Of althans, centraal: het debat over de integratie van moslims is sinds 9/11 steeds verder gepolariseerd. Thijs van Dooremalen doet op het moment promotieonderzoek aan de UvA naar de veranderingen in het politeke debat omtrent moslims en terrorisme. Thijl Sunier, hoogleraar culturele antropologie aan de VU, doet veldonderzoek naar hoe, wat hij noemt 'gewone' moslims' (lees: niet de Imams) participeren in de Nederlandse samenleving. Columnist Sicco de Knecht sprak zich in zijn column fel uit tegen de veiligheidsterreur van de overheid. De column had als titel: Ver weg maar toch dichtbij.

Serieus gamen met wetenschappers

Sun, 22 Mar 2015 00:00:00 GMT

Farmville, Clash of Clans Candy Crush… wie heeft deze spelletjes niet op zijn telefoon staan? Twee gamewetenschappers vertellen in deze aflevering van Radio Swammerdam over hun onderzoek naar het verdienmodel van gratis spelletjes op je mobiel en hoe sommige games worden ingezet om mensen bij de politiek te betrekken. Te gast zijn game-onderzoeker David Nieborg (UvA) en media en communicatie wetenschapper Joyce Neys, (EUR). David Nieborg onderzocht hoe de spelers van gratis mobiele games de bedrijven achter het spel toch veel geld opleveren. André Klukhuhn schreef een column over de erbarmelijke staat van de wetenschap. Joyce Neys liet een andere kant van games zien. Spelletjes die niet alleen verslavend zijn, maar ook leerzaam en zelfs voor wetenschappelijk ondekkingen zorgen.

Zorgen over zorgrobots

Sun, 15 Mar 2015 00:00:00 GMT

Naar aanleiding van de onlangs verschenen documentaire 'Ik ben Alice', over zorgrobot Alice spraken, we over Alice en zorgrobots in het algemeen. Te gast was Johan Hoorn hoofdonderzoeker aan het onderzoeksproject SELEMCA, dat verantwoordelijk was voor de bouw van Alice. Daanaast spraken we met Martijntje Smits, techniekfilosofe, over de gevolgen en implicaties van Alice voor de verhouding tussen mens en robot.

Vijanden van de plant

Sun, 08 Mar 2015 00:00:00 GMT

Planten proberen zich op alle mogelijke manieren tegen aanvallers te verdedigen. Maar indringers veranderen voortdurend van aanvalstechniek. Hoe verloopt deze wapenwedloop tussen plant en vijand? Daarover spreken presentator Luuk Ex en medepresentator Tim Wagemakers in Radio Swammerdam met plantenpatholoog Frank Takken.

Weg met je nationaliteit

Sun, 01 Mar 2015 00:00:00 GMT

Deze week werd het juridische fenomeen 'nationaliteit' onder de loep genomen in Radio Swammerdam. Katja Swider promoveert op het gebied van stateloosheid aan het Amsterdam Centre for European Law and Governance. Betty de Hart is hoogleraar migratierecht aan de Universiteit van Amsterdam. Naar aanleiding van de gebeurtenissen in en rondom het Maagdenhuis maakten we deze week bij hoge uitzondering ruimte voor actualiteit. Redacteur Lieven Heeremans maakte een item over de docenten die gister bij elkaar kwamen. Allereerst werd een definitie gezocht van stateloosheid en de historische achtergrond van nationaliteiten. Vervolgens werd er gesproken over de Nederlandse en mondiale status van nationaliteiten. Stateloosheid en dubbele nationaliteit blijken twee kanten van dezelfde medaille. Wellicht is de oplossing om niemand meer een nationaliteit te geven.

Feminisme deel 2: meisjescultuur

Sun, 01 Feb 2015 00:00:00 GMT

Deel twee van het tweeluik over feminisme in Radio Swammerdam! Voor het eerste deel, zie de vorige uitzending. Met Linda Duits over haar onderzoek naar meisjes, en over het onderscheid maken tussen man en vrouw. Hoe belangrijk is geslacht bij genderstudies? En moet je in het onderwijs de verschillen tussen jongens en meisjes benadrukken? Presentatie: Sterre ten Houte de Lange en Tim Wagemakers. De column is van Bas Belleman.

Feminisme deel 1: Shevolution

Sun, 25 Jan 2015 00:00:00 GMT

Deze week enkel dames aan tafel bij Radio Swammerdam. Sterre en Eveline spreken met Kisten van den Hul, in 2011 vrouwenvertegenwoordiger namens Nederland bij de VN en op twitter bekend als @thechangeagent. Daarnaast aangeschoven zijn Merva Renda en Sophia Reedijk. Zij volgden bij van den Hulst het vak Shevolution aan het Instituut voor Interdisciplinaire studies aan de Universiteit van Amsterdam. Van den Hul schreef het boek (S)hevolution, waarin ze verschillende aspecten van het feminisme onderzocht. Nieuw aan tafel was Shanna Haaker die haar eerste column voordroeg.

Criminelen: straffen of behandelen?

Sun, 18 Jan 2015 00:00:00 GMT

Een aflevering van Radio Swammerdam in het teken van crimineel gedrag. Wat is crimineel gedrag? Waar komt het vandaan? En hoe voorkomen en behandelen we het? Presentatoren Luuk Ex en Tiago Abas spraken met Sanne de Vries en Marije Kuin. De Vries doet onderzoek naar de effectiviteit van een preventief behandelprogramma voor crimineel gedrag. Kuin heeft onderzoek gedaan naar de levensloop van vrouwelijke gedetineerden. In het tweede gedeelte van het programma spraken zij rondom de centrale vraag die vaak gesteld worden: straffen of behandelen? Daarvoor plaatste columnist Machiel Keestra het criminaliteitsvraagstuk in historisch en breder perspectief. Hij refereerde onder meer aan het gedachtegoed van Martin Luther King.

Op fietsonderzoek in Amsterdam

Sun, 11 Jan 2015 00:00:00 GMT

Deze week bespreken Lieven Heeremans en Tiago Abas wetenschappelijk onderzoek dat elke Amsterdammer aan het hart gaat: fietsonderzoek. Te gast is Marco te Brommelstroet, onderzoeker aan het Urban Cycling Institute van de Universiteit van Amsterdam en op twitter bekend als de @fietsprofessor. Er werd gesproken over fietsgedrag, de fiets-trein combinatie, hoe kuispunten en wegen worden ontworpen en welk beleid de gemeente voert rondom fietsers. De column van Sicco de Knecht gaat toepasselijk over de onderlinge haat van weggebruikers. Tot slot worden fietsparkeerplekken besproken en blijkt dat er een omslag nodig en gaande is in het beleid van de gemeente.

Derrida gedeconstrueerd

Sun, 04 Jan 2015 00:00:00 GMT

Tim Wagemakers en Lieven Heeremans interviewden hun oud- docent filosofie Johan de Jong over het proefschrift dat Johan schrijft over de schijnbaar ondoorgrondelijke filosoof Jacques Derrida. Geniaal of gek? Een ingewikkelde kwestie waar Radio Swammerdam even goed de tijd voor neemt. En er was natuurlijk de column, ditmaal van Bart van Heerikhuizen. Hij legde in zijn column een link tussen rouwkaarten, onbeschrijfelijkheid en commodificatie. Met Johan spraken we daarna over classificatie, grenzen en protest. Als een simpel tegengeluid volgens Derrida niet voldoende is, hoe kun je dan nog iets van protest vormgeven? Of verder komen? Een les in nederigheid, zo blijkt, want niet elk probleem heeft een oplossing.

Algemeen Beschaafd Dialect

Sun, 28 Dec 2014 00:00:00 GMT

De redactieleden en gasten van Radio Swammerdam zijn na de Kerst uit hun windstreken teruggekeerd naar Amsterdam en maken deze week dialecten bespreekbaar. Te gast zijn Frans Hinskens en Etske Ooijevaar, beide werkzaam aan het Meertens instituut. Ooijevaar onderzoekt met een ultrasound apparaat hoe de tong zich manouvreert bij de uitspraak van Volendammers. Hinskens stelt dat het aantal dialecten niet te tellen valt, maar dat men doorgaans spreekt van dialectgroepeingen.

Nationaliseringsprocessen & kerk, staat en integratie

Sun, 21 Dec 2014 00:00:00 GMT

In Radio Swammerdam spraken presentatrice Sterre ten Houte de Lange en Eveline van Rijswijk over de verhouding tussen kerk en staat en immigratie en nationalisatiebeleid in Nederland. Historicus Mart Rutjes gaf het startschot met een analyse van hoe religie een plaats heeft gevonden in Nederland, beginnend bij de Bataafse Republiek. Daarna sprak onderzoekster Tamar de Waal over het verschil tussen immigratie en integratie en wat de plaats van immigranten is in een liberale democratie.

Zijn wij Big Data?

Sun, 14 Dec 2014 00:00:00 GMT

In de eerste uitzending van Luuk Ex interviewde hij Sander Klous, hoogleraar Big Data en ecosystemen voor Business and Society. Bas Belleman sprak in zijn column een kritische noot over de gevaren van Big Data. Aanhakend op de column voelden Luuk en Lieven Heeremans professor Sander Klous aan de tand over hoe hij deze gevaren omzeilt en hoe hij denkt over ethische vraagstukken. Terwijl onderwijl op Twitter de discussie door ging!

De verleidingen van de winkelstraat

Sun, 07 Dec 2014 00:00:00 GMT

In de donkere decembermaand trekt niet alleen de koude de consument een winkel in: alomtegenwoordige reclame maakt cadeaus kopen haast onvermijdelijk. Hoe hebben winkelen, merken en reclame zich in de afgelopen eeuw ontwikkeld? Eveline van Rijswijk en Tim Wagemakers duiken de geschiedenis en communicatiewetenschap in. Te gast zijn historicus Cle Lesger en communicatiewetenschapper Marieke Fransen.

De zin en onzin van gezinssamenstellingen

Sun, 30 Nov 2014 00:00:00 GMT

Hoe en waarom krijgen wij kinderen? Dat is de vraag die we ons vandaag stelden bij Radio Swammerdam. Tiago Abas maakte vandaag zijn eerste uitzending en interviewde gyneacologe Monique Mochtar. De eerste vraag die we aan haar stelde was hoe een werkdag van een gyneacoloog eruit ziet. Vervolgens interviewden we pedagoge Henny Bos. Zij doet onderzoek naar de ontwikkeling van kinderen in een gezinnen met twee moeders.

Het leger

Sun, 23 Nov 2014 21:30:46 GMT

In Radio Swammerdam spraken presentator Tim Wagemakers en co-host Sterre ten Houte de Lange over het lopende onderzoek van PHD-onderzoeker Marenne Mei Jansen. Zij onderzoekt hoe de Nederlandse militaire leiding beter kan worden voorbereid op conflicten in de 21e eeuw. Want, concludeerde zij alvast, oorlogen worden steeds complexer. Omdat wij naast veiligheid nu ook ontwikkelingswerk willen doen krijgen we bijvoorbeeld in Afghanistan militairen die naast het complex beveiligen óók ondernemerschap gaan stimuleren. Tekentafelbeleid, dat vaak in de praktijk op problemen stuit.

Drugs en Dance in Amsterdam

Wed, 19 Nov 2014 00:49:41 GMT

'Drugsdoden bij ADE', schreven kranten na het overlijden van drie mannen tijdens het dance event. Maar waren het wel drugsdoden? Wat weten we nu echt over het gevaar van drugs? En wat heeft dat met dansen te maken? Gasten: sociaalwetenschapper Ton Nabben en antropologe Irene Stengs deden onderzoek naar dance in het algemeen en drugs in Amsterdam in het bijzonder. Met een column van Bart van Heerikhuizen. Presentatie Lieven Heeremans en Sterre ten Houte de Lange

Hoe houd je een goed interview?

Sun, 09 Nov 2014 00:00:00 GMT

In de eerste uitzending van Radio Swammerdam van seizoen 2014-2015 sprak columnist en dichter Bas Belleman over de poëzie van het interview en hoe emotie gebruikt wordt om sympathiek over te komen. Als hoofdgasten interviewde presentator Sterre ten Houte antropoloog Gerben Moerman en journalist Ger van Westing (eindredacteur Nieuwsuur). Moerman voerde onderzoek uit naar hoe verschillende interviewtechnieken in de wetenschap gebruikt kunnen worden en welke invloed deze hebben op de antwoorden. Met Van Westing onderzocht Ten Houte hoe het journalistieke interview verschilt van het wetenschappelijk interview en waar ze elkaar kunnen vinden. Zowel de wetenschap als de journalistiek, concludeerden zij, heeft te maken met de toenemende invloed van het human interest interview. "Maar hoe voel jij je daarbij?"

Swammerdam 13 April 2014 - Herrie en Chocola

Fri, 18 Apr 2014 10:28:00 GMT

Muziek luisteren met een wetenschappelijk oor! Te gast zijn Melle Kromhout, over de rol van ruis in muziek, en Karin van der Veen over muzikale bonbons! Gepresenteerd door Gemma Venhuizen en Hjalmar Haagsman, met een column van Machiel Keestra. Luistert u mee?

Swammerdam 23 Maart 2014 - Criminele Wetenschap

Mon, 24 Mar 2014 18:15:00 GMT

Gemma venhuizen en Hjalmar Haagsman praten samen met Janneke Stegeman en Suzan Doodeman over de wetenschappelijke kant van religie, conflicten en heilige huisjes.

Swammerdam 2 maart 2014 - Poezie en Wetenschap

Sun, 09 Mar 2014 16:49:00 GMT

Gemma Venhuizen en Hjalmar Haagsman praten samen met Floor Buschenhenke en Lisanne Snelders over de gevoelige kant van de wetenschap.

Swammerdam 19 januari 2014 - Religie & Wetenschap

Sun, 09 Mar 2014 16:58:00 GMT

Gemma venhuizen en Hjalmar Haagsman praten samen met Janneke Stegeman en Suzan Doodeman over de wetenschappelijke kant van religie, conflicten en heilige huisjes.

Gamification

Sun, 09 Mar 2014 16:42:00 GMT

Vandaag praten Gemma Venhuizen en Hjalmar Haagsman over Gamification. Samen met Gerard Mulder en Patty Golsteijn.

Swammerdam 16-06-'13: Terrorismebestrijding

Fri, 28 Jun 2013 11:29:00 GMT

Terrorismebestrijding

Swammerdam 2-06: Kunst en Nationalisme

Thu, 06 Jun 2013 20:43:00 GMT

Over het ontstaan van het Rijksmuseum en de dierentuin van Antwerpen.

Te gast: Elinor Bergveld & Tymen Peverelli

Met een column van Bart van Heerikhuizen

Swammerdam 19-05 De toekomst van WOll

Thu, 06 Jun 2013 20:54:00 GMT

Te gast: Iris van Ooijen en Rob van der Laarse

Column: Bart van Heerikhuizen

Presentatie: Maarten van Gemert en Esper Postma

ADHD

Sun, 28 Apr 2013 12:55:00 GMT

Op 28-04-2013 gingen neuropsycholoog Patrick de Zeeuw en socioloog Christian Broer in gesprek over het fenomeen ADHD. Patrick de Zeeuw legt uit hoe de diagnose gesteld wordt en wat voor behandelingen bestaan. Ook vertelt hij over zijn eigen onderzoek: wat zie je als je kinderen met ADHD in een hersenscanner legt? Christian Broer vertelt over hoe mensen omgaan met de diagnose ADHD: gebruiken ze dit om hun identiteit vorm te geven en hoe? Wat zijn de effecten daarvan op gedrag? De fantastische column van de ervaringsdeskundige Jeroen Pen wil je ook niet missen!

Keuzevrijheid

Mon, 01 Apr 2013 19:07:00 GMT

Wetenschapsfilosoof Pim Klaassen verteld over de neuro- economie: een nieuwe stroming van de economie die de keuzes van mensen onderzoekt aan de hand van neurologisch onderzoek. De socioloog Ringo van Ossewaarde is van mening dat de overheid, door de burgers meer verantwoordelijkheid te geven, hun vrijheid juist inperkt.

Swammerdam 27-01: Peter Mooij

Sun, 27 Jan 2013 15:45:00 GMT

Energie uit algen!? Het kan! Peter Mooij komt bij ons praten over deze wel heel speciale vorm van groene energie. Ook vragen we hem hoe het nu eigenlijk zit met het wetenschappelijke en politieke 'klimaat' rond de groene energie-kwestie in Nederland. Columnist Bart van Heerikhuizen gaat het over iets geheel anders hebben: de presentatie van het boek "De Protestantse ethiek en de geest van het kapitalisme van Max Weber" in de Rode Hoed. Natuurlijk hebben we weer muziek op thema en gepast voor de zondagmorgen. Presentatoren deze keer: Max Joles en Stephan de Groot

Het recht in verre oorden

Tue, 22 Jan 2013 20:26:00 GMT

Benjamin van Rooij is gespecialiseerd in rechtsnaleving in China. Janine Ubink doet onder andere onderzoek naar gewoonterecht in Afrika. Beiden vertellen ze over hoe anders recht in verre oorden werkt, en hoe ze dat onderzoeken. Hoe overtuig je een Chinese zakenman jou eerlijk te vertellen wanneer hij zich niet aan de wet houdt? Hoe stel je vast hoe het recht van oudsher werkt in een Ghanese stam? En wat doe je als blijkt dat het bedrijf dat je onderzoekt verantwoordelijkheid is voor meerdere doden, terwijl je geheimplicht hebt?

Trailer | Radio Swammerdam

Wed, 13 Mar 2024 10:51:45 GMT

Radio Swammerdam is hét wekelijkse wetenschapsprogramma op Radio SALTO (99.4FM in Amsterdam en omstreken), elke zondag om 11.00 uur live vanuit Pakhuis de Zwijger. Radio Swammerdam is vernoemd naar natuurwetenschapper Jan Swammerdam (1637 - 1680), die er een rariteitenkabinet in Amsterdam op nahield.