DABLEE:: The Informative Blog

अब नेपालीले आफ्नै झण्डा भएको पानीजहाजबाट स्वदेश र विदेश यात्रा गर्न पाउने

2025-06-25T12:18:00.003+05:45

राजेश बर्मा

काठमाडौं । नेपालीले निकट समयमै आफ्नै झण्डा भएको जहाजबाट जलमार्गमा यात्रा गर्न पाउने भएका छन् । केहि समयपछि जलमार्गबाट स्वदेशमा मात्रै होइन विदेशसम्मको यात्रा र व्यापार गर्न सम्भव हुनेछ ।

राष्ट्रिय सभाको बैठकले ‘पानीजहाज सञ्चालन तथा व्यवस्थापन विधेयक २०८१’ पारित गरेपछि निकट समयमै नेपालमा पनि आन्तरिक र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको पानी जहाज सञ्चालन हुन सक्ने बाटो खुल्न लागेको हो ।

### बिस्तृतमा पढ्नुस ### More

दैलेखमा पाइयो ११२ अर्ब घनमिटर प्राकृतिक ग्यास, कूल ४३० अर्ब घनमिटर हुने प्रक्षेपण, कुन तहमा कति भेटियो ?

2025-06-25T11:57:00.002+05:45

राजेश बर्मा

काठमाडौं । दैलेखको जलजलेमा लामो समयदेखि अध्ययन गरिरहेको चिनियाँ अध्ययन टोलीले उक्त क्षेत्रमा ११२ अर्ब घनमिटर प्राकृतिक ग्यास (मिथेन) रहेको निश्कर्षसहितको आफ्नो प्रारम्भिक प्रतिवेदन सरकारलाई बुझाएको छ ।

उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्री दामोदर भण्डारीले जलजलेको भुगर्भमा ११२ अर्ब घनमिटर बराबर प्राकृतिक ग्यासको विशाल भण्डार रहेको जानकारी दिए ।

चिनियाँ अध्ययन टोलीले अध्ययन गरेर बुझाएको प्रतिवेदनअनुसार उक्त क्षेत्रमा झण्डै ५० वर्षलाई पुग्ने गरी ११२ अर्ब घनमिटर बराबरको प्राकृतिक ग्यासको खानी रहेको मन्त्री भण्डारीले जानकारी दिए । अन्तिम अध्ययन प्रतिवेदन आएपछि ग्यासको परिमाण अझै थपिन सक्ने उनको भनाई छ ।

### बिस्तृतमा पढ्नुस ### More

डग च्यु 'छुर्पी' ले विश्वबजारमा नेपाल चिनाउँदै

2025-06-25T11:31:00.001+05:45

पहिलो पटक चार अर्बको निर्यात, झण्डै ५ लाख मेट्रिक टन माग

राजेश बर्मा

मानिसको लागि मात्र बनाएको चौंरी गाईको दुधबाट बनेको छुर्पीले पछिल्लो समय नेपाललाई विश्वबजारमा चिनाइरहेको छ । शुन्य प्रतिशत फ्याटको उपस्थिति रहेको ‘डग च्यु’ का नामले चिनिने यस्तो छुर्पी अमेरिकासहितका देशमा कुकुरको मुख्य खानाको रुपमा समावेश भएको छ ।

काठमाडौं । हिमाली जिल्ला घुम्न जाने प्रायः जसो आन्तरिक पर्यटकले चौरी गाईको दुधबाट तयार भएको विशिष्ट पौष्टिक पदार्थ ‘छुर्पी’ चपाउँदै मिठो स्वाद लिने गरेको नेपालीको लागि नौलो होइन ।

### बिस्तृतमा पढ्नुस ### More

वाईवाई चाउचाउ गुणस्तरहिन भएको सिजी फुड्सद्वारा स्वीकार

2024-07-29T13:18:00.004+05:45

चौधरी ग्रुपअन्तर्गतको सिजी फुड्सले बजारमा पुगेको गुणस्तरहीन वाइवाइ चाउचाउको केही अंश नष्ट गरेको छ । सिजी फुड्सले उक्त चाउचाउ गुणस्तरहिन भएको आधिकारिक रुपमा स्वीकारसमेत गरेको छ ।

### बिस्तृतमा पढ्नुस ### More

चाउचाउ खाँदै हुनुहुन्छ ? क्यान्सर लाग्ला नि !

2024-04-26T21:33:00.002+05:45

काठमाडौं । के तपाई वाईवाई चाउचाउ नियमित सेवन गर्दै हुनुहुन्छ ? यदि हो भने आफ्नो स्वास्थ्यप्रति सचेत हुने वेला आइपुगेको छ । किनभने चौधरी ग्रुपको चाउचाउ उत्पादन गर्ने कम्पनी सिजी फुड्स नेपालले वाईवाई ब्राण्डमा उत्पादन गर्ने पहेलो खैरो रंगको चाउचाउमा 'क्यान्सर' लगाउने तत्व फेला परेको छ । यो चाउचाउ नियमित रुपमा सेवन गर्दा क्यान्सर रोग लाग्ने प्रवल सम्भावना भएको खाद्य बिज्ञहरुले आफ्नो प्रतिवेदन दिएका छन् ।

### बिस्तृतमा पढ्नुस ### More

#DABLEE : नेपालमा यसरी उडान भर्यो ड्रोनसहितको प्लेन-This is how planes ...

2024-03-14T20:10:00.002+05:45

सडक दुर्घटनाले हुन्छ वर्षेनी करिब २ खर्बको क्षति

2024-02-26T17:58:00.004+05:45

राजेश बर्मा

काठमाडौं । सडक दुर्घटनाका कारण वर्षेनी करिब २ खर्बको क्षति हुने गरेको छ । सडक दुर्घटनाले आर्थिक, सामाजिक र मनोवैज्ञानिक रुपमा ठूलो क्षति गर्दै आएको ‘यातायात सुधार सुझाव कार्यदल’ को प्रतिवेदनले औंल्याएको छ ।

प्रतिवेदनकाअनुसार निम्न र मध्यम आय भएका मुलुकले सडक दुर्घटनाको कारण कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको करिब ५ प्रतिशतको हाराहारीमा क्षति व्यहोर्नु परेको छ । गत आर्थिक वर्ष २०७५/७६ लाई आधार वर्ष मान्दा उक्त वर्षमा सडक दुर्घटनाको कारण १ खर्ब ७३ अर्ब रुपैयाँ बराबरको आर्थिक क्षति नेपालले व्यहोर्नु परेको थियो ।

### बिस्तृतमा पढ्नुस ### More

राष्ट्रिय गौरबका आयोजना: ‘डेट एक्सपायर’ भए तर ‘सम्पन्न’ भएनन्

2024-02-26T17:27:00.002+05:45

राजेश बर्मा

काठमाडौं । सरकारले राष्ट्रिय गौरबका आयोजनामा योजना समावेश गर्न मूल रुपमा दुईवटा शर्त तोकेको छ । पहिलो शर्तमा राष्ट्रिय गौरबको आयोजना घोषणा गर्दा आयोजना सम्पन्न गर्ने अवधि बढीमा १० वर्ष तोकिएको छ । दोस्रो हो, राष्ट्रिय गौरबको आयोजनामा समावेश भएका योजनाहरुको लागत कम्तिमा ५० अर्ब रुपैयाँ हुनुपर्ने शर्त तोकिएको छ ।

मापदण्डको पहिलो शर्त अर्थात निर्माण सम्पन्न गर्ने अवधि १० वर्ष लाई टेकेर हेर्ने हो भने नेपालका अधिकाँश राष्ट्रिय गौरबका आयोजनाहरु म्याद नाघेर (डेट एक्सपायर) भएर ‘फेलियर’ भइसकेका छन् ।

### बिस्तृतमा पढ्नुस ### More

# DABLEE: Farmers threw Vegetables on the Road- किसानले सडकमै तरकारी फाले

2023-02-03T19:24:00.000+05:45

अस्ताए स्वदेशमै गरिखान नपाएका भूँईमान्छे प्रेम

2023-01-25T12:40:00.004+05:45

संसद् भवनअगाडिको सडकमा मंगलबार९१० माघ २०७९० आफैँलाई आगो लगाएका इलामका प्रेमप्रसाद आचार्यको निधन भएको छ । उनको कीर्तिपुर अस्पतालमा बुधबार (११ माघ) बिहान ५ बजे उपचारका क्रममा निधन भएको हो । प्रधानमन्त्री पुष्पमकल दाहाल ‘प्रचण्ड’ संसद् भवनबाट निस्किएलगत्तै उनले मुल सडकमा आफैंलाई आगो लगाएका थिए ।

### बिस्तृतमा पढ्नुस ### More

आत्मदाह गर्ने स्थितिमा किन पुगे प्रेम ?

2023-01-25T12:24:00.002+05:45

'तर म जस्ता केही गर्छु भन्ने युवालाइ देशमा केही गर्नै नसक्ने बनायौ।'

आगो लगाउनुअघि लेखेका थिए साढे ६ हजार शब्दको स्टाटस

श्रीमती र म को पहिला suicide गर्ने भन्ने silent प्रतिस्पर्धा चलिरहेकै अवस्थामा मैले नै यो चोला बिसाउने निर्णय गरे। मलाइ बचाउने प्रयास कसैले नगर्नु होला। बाचिगए भने फेरि मर्ने नै छु। प्रहरिले पक्राउ गर्यो भने जेलमा नै आत्महत्या गर्नेछु। म क्रान्ती गर्दैछु। म जस्तै केही गर्छु भन्नेलाइ यो देशको सरकारले सहयोग गरोस । वातावरण बनाओस। बाच्ने सबै उपाय लाउदा पनि केही भएन, आशा सबै मरिसकेको हुनाले मर्ने नै बाचा गरे। मलाइ माफ गर्नुहोला। कोहि मनकारि/सहृदयी जन हरु हुनुहुन्छ भने मेरो ऋण तिर्न मेरि श्रीमतिलाइ सहयोग गर्दिनुहोला। उनले पनि मेरै बाटो समाउन बेर छैन, हाम्रा २ छोरिहरु टुहुरा हुने छन् ।

इलामको पञ्चकन्या- ६ का ३६ वर्षीय प्रेमप्रसाद आचार्यले मंगलबार संसद् भवन नयाँ बानेश्वरअगाडि आफ्नै शरीरमा आगो लगाएर आत्मदाहको प्रयास गरेका छन् । प्रधानमन्त्री पुष्पमकल दाहाल ‘प्रचण्ड’ संसद् भवनबाट निस्किएलगत्तै उनले मुल सडकमा आफैंलाई आगो लगाएका थिए ।

### बिस्तृतमा पढ्नुस ### More

नेपालमा १९ वर्ष जेल बसेका चार्ल्स शोभराजलाई छोड्न आदेश

2022-12-22T18:49:00.003+05:45

शोभराज शृङ्खलावद्ध हत्याका दोषी हुन्। सिरियल किलर। अझ उनले त बिकिनी किलरको उपमा समेत पाएका छन्।

काठमाडौं । नेपालमा १९ वर्षदेखि कारागारमा रहेका चार्ल्स शोभराजलाई तत्काल रिहा गर्न सर्वोच्च अदालतले आदेश दिएको छ। उनी सन् २००३ मा काठमाडौंमा पक्राउ परेका थिए। दुई विदेशी पर्यटकको सन् १९७५ मा हत्या गरेको अभियोगमा दोषी ठहर भएपछि उनलाई सर्वस्वसहित जन्मकैदको फैसला सुनाइएको थियो।

### बिस्तृतमा पढ्नुस ### More

४ महिनामा ९० अर्बको आयात

2022-12-03T18:15:00.000+05:45

कृषि : परनिर्भरताको पराकाष्ठा

राजेश बर्मा

काठमाडौं । नेपाल इजराइलभन्दा भण्डै सात गुणा ठूलो मुलुक छ । इजराइलको ६० प्रतिशत क्षेत्रफल मरुभूमि छन् । पानी जाडोयाममा मात्रै आक्कल झुक्कल पर्छ । कूल जनसंख्यामध्ये १.७ प्रतिशतका दरले करिब ७२ हजार जनता कृषि पेशामा आवद्ध छन् । तर यो मुलुक आफ्ना जनताको पेट भर्न प्रमुख खाद्यान्न वाली, तरकारी र फलफूल आयात गर्दैनन् । इजराइलले पर्याप्त परिमाणमा तरकारी र फलफूल उत्पादन गरी विभिन्न २१ मुलुकमा निर्यात गरेर ठूलै वैदेशिक मुद्रा आर्जन गर्दैआएको छ ।

पछिल्लो आर्थिक सर्वेक्षणअनुसार नेपालमा कूल जनसंख्याको ६०.४ प्रतिशत जनता कृषि पेशा अंगालेका छन् । इतिहासकालदेखि नेपालले आफुलाई ‘कृषि प्रधान’ मुलुक भनेर चिनाएको छ । कूल खेतीयोग्य भूमि करिब ३१ लाख ९५ हजार एक सय ७३ हेक्टर छ । तर यही मुलुक कृषिमा परनिर्भरताको पराकाष्ठाले सीमा नाघेको छ ।

सन् ६० को दशकमा नेपाल धान चामल निर्यात गर्ने मुख्य मुलुकमा पथ्र्यो । यही मुलुकले गत् आर्थिक बर्ष २०७८।७९ मा ३ खर्ब ४१ अर्ब ५१ करोड मूल्यबराबरको प्रमुख कृषिजन्य बस्तु विभिन्न मुलुकबाट आयात गरेको छ ।

भन्सार विभागको पछिल्लो तथ्याँकअनुसार नेपालले कृषिजन्य बस्तुमा आयात नगरेको कुनै बस्तु छैंन् । गत् आर्थिक बर्ष २०७८।७९ मा कूल १९ खर्ब २० अर्ब ४४ करोड ८३ लाख रुपैयाँको बस्तु आयात हुँदा यसमध्ये ३ खर्ब ४१ अर्ब ५१ करोड ७७ लाख रुपैयाँको प्रमुख कृषिजन्य बस्तुमात्रै आयात भएको हो ।

‘यस्तो अवस्थामा पनि लाज नमानेर छाति फुकाएर हामी आफै भन्छौं, कृषि प्रधान हाम्रो मुलुक,’ राष्ट्रिय कृषक समूह महासंघकी महासचिब रिता वस्ताकोटीले भनिन,‘लज्जा शरणम, कृषि प्रधान मुलुक भन्नुभन्दा अब आयातमुखि कृषि मुलुक भन्ने वेला आयो । अहिलेसम्म कृषिमा होइन, बालुवामा लगानी भएको छर्लङ्ग भयो ।’ उनकाअनुसार पछिल्लो समयमा सरकारले कृषिलाई प्राथमिकता दिदैं गर्दा डरलाग्दो र भयावह रुपमा कृषिजन्य बस्तुको आयात बढेको छ ।

पछिल्लो १३ बर्ष (२०६६।६७ देखि २०७८।७९) को अवधीमा कृषि क्षेत्रको विकासको नाममा कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालय, राज्य र दातृ निकायबाट अनुदानतर्फ गरी करिब ४ खर्ब रुपैयाँ खर्च भएको छ । ‘तर अवस्थामा सुधार हुनुका साटो दिनानुदिन कृषिमा परनिर्भरता चुलिदैं गयो,’ कृषि बिज्ञ पौडेलले भने,‘उत्पादन बृद्धि गर्न जुन स्थानमा लगानी गर्नुपर्ने हो, त्यो ठाउँमा लगानी पुगेन । कृषि नीति नै बेठिक भएको पुष्टि भएको छ ।’

भन्सार विभागको तथ्याँकअनुसार गत् आर्थिक बर्षमा कूल ३ खर्ब ४१ अर्ब ५१ करोडको कृषिजन्य बस्तु आयात हुँदा सबैभन्दा अत्याधिक चामलकै आयात भएको छ । त्यो बर्षमा ४७ अर्ब ५७ करोड ३६ लाख मूल्यबराबरको धान र चामल आयात भएको हो ।

चालु आर्थिक बर्ष २०७९।८० को पहिलो ४ महिना (साउनदेखि कात्तिकसम्म) मा ५ खर्ब ३२ अर्ब ६९ करोड १३ लाखको रुपैयाँबराबरको कूल आयात हुँदा यसमध्ये ९० अर्ब ८१ लाख रुपैयाँको कूल कृषिजन्य प्रमुख उत्पादन र सह उत्पादन आयात भएको छ । यसमा देखिने गरि ४३ अर्ब ४६ करोड ३६ लाख रुपैयाँको प्रमुख कृषिजन्य बस्तु आयात भएको छ ।

चालु आर्थिक बर्षको ४ महिनाको अवधीमा सबैभन्दा बढी अन्न (चामल, मकै, गहुँ) को आयात भएको छ । यो अवधीमा ११ अर्ब ८३ करोड ७९ लाख रुपैयाँको अन्न आयात भएको छ । यस्तै ११ अर्ब ३५ करोड ७८ लाखको तरकारी र ६ अर्ब ५१ करोड ६७ लाखको फलफूल आयात भएको छ ।

यसैगरी ६२ लाख रुपैयाँको मासु, १८ करोडको २९ लाखको माछा, ८१ करोड ७६ लाखको दुग्धजन्य उत्पादन, ६ करोड २१ लाखको पुष्पजन्य,२ अर्ब ४६ करोड ३७ लाखको चिया तथा कफी, ५ अर्ब ८० करोड १४ लाखको खानेतेल उत्पादन गर्ने विभिन्न प्रकारका गेडा र ४ अर्ब ४१ करोड ६८ लाखको विभिन्न प्रकारको दाल र गेडागुडी आयात भएको छ ।

२०७७ चैत १२ गते तत्कालिन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्री पद्मा अर्यालले मासु, अण्डा, धूलो दूध र बटरमा नेपाल ‘आत्मनिर्भर’ भएको घोषणा गरेका थिए । तर भन्सार विभागको तथ्याँक बिश्लेषण गर्दा आत्मनिर्भर भनिएका अधिकाँश उत्पादनको मज्जैले आयात भइरहेको छ ।

सन् १९६१ मा भारतले सात लाख ३६ हजार मेट्रिक टन र बंगलादेशले चार लाख ९१ हजार टन चामल विभिन्न मुलुकबाट आयात गर्दा नेपालले भने त्यो वेला चार करोड ३० लाख तत्कालिन मूल्य बराबरको दुई लाख ८९ हजार टन चामल निर्यात गरेको गर्विलो इतिहास थियो । यो इतिहास केही बर्ष कायम रहयो । ९० को दशकको सुरुवातसँगै नेपालले कमाएको धान चामल ब्यापारको गर्भिलो इतिहास विस्तारै ओरालो लाग्यो ।

नेपाल निर्यातकर्ता मुलुकबाट आयातकर्ता मुलुकको रुपमा परिणत भयो । यो बीचमा धान चामल आयात गर्ने भारत र भियतनाम कृषि क्षेत्रमा सुधार गर्दै अहिले पहिलो र तेश्रो ठूलो चामल निर्यातक मुलुकको रुपमा उभिन सफल भयो ।

पूर्व सचिब तथा कृषि बिज्ञ डा. हरि दाहालले कृषिमा आधुनिकीकरण, यान्त्रिकरण र व्यवसायिकरण नगरिंदा धनियाँको पातदेखि चामलसम्ममा नेपाल परनिर्भर भएको बताए । उनकाअनुसार राज्यको लगानी मुख्य गरी किसान तह, कृषिको अनुसन्धान, आधुनिकीकरण र यान्त्रिकरण तह र बजारिकरणमा हुनुपर्ने हो । ‘तर यस्ता महत्वपूर्ण क्षेत्रमा लगानी गरिएको छैंन्,’ दाहालले भने,‘अनुदानमा व्यापक भ्रष्टाचार छ । कागतमा प्रगति देखाएपछि कसरी उत्पादन बढ्नु ?’

उनकाअनुसार सरकारले उपलब्ध गराउने उत्पादनसम्बन्धी तथ्याँकलाई पनि अब शंकाको घेरामा राख्नुपर्ने वेला भएको छ । उनले भने, ‘हेर्नुस् त लगानी र अनुदान बढेको बढ्यैं छ, कागजमा पनि उत्पादन बढेकै छ । अर्कोतर्फ कृषिजन्य बस्तुको आयात दरको हिस्सा पनि बढ्दै गएको छ । राज्यले अब पनि पाठ नसिके आगामी ६–७ बर्ष अझै आयात दर बढ्ने सम्भावना छ ।’

भन्सारको तथ्याँकअनुसार नेपालले अत्यावश्यक तथा आधारभूत प्रमुख खाद्यान्नवालीदेखि तरकारी, फलफूल, मासुजन्य जिउँदो जनावर तथा पंक्षि, माछा, डेरी, अण्डा, मह, पुष्प, आलु, प्याज, लसुन, गोलभेडा, हरियो तरकारी, कफी, चिया, बीउ, जैविक तथा वनस्पति तेलघीउ, दाल, कागती र सागसम्ममा परनिर्भर बनेको छ ।

कुनै पनि कृषिजन्य बस्तुमा नेपाल आत्मनिर्भर छैंन् । कुखुरा व्यवसायमा आत्मनिर्भर भएको दावी गरिएपनि तीनतारे होटेलदेखि पाँच तारे होटेलसम्ममा खपत हुने कुखुरा र खसीसम्म भारतसहित तेश्रो मुलुकबाट ठूलो परिमाणमा आयात हुन्छ । कूल गार्हस्थ उत्पादन (जीडीपी) मा कृषि (कृषि, बन र मत्स्य) को योगदान २७ प्रतिशत रहेपनि पछिल्लो समयमा कृषिजन्य उपजको उत्पादन घट्दै गएर यो योगदानको दर घटेर २३.९ प्रतिशतमा झरेको छ ।

घट्यो कृषिजन्य बस्तुको आयात

भन्सार विभागको तथ्याँकअनुसार अघिल्लो बर्षको ४ महिनाको अवधीमा कृषिजन्य बस्तु र सह उत्पादनको आयातको तुलनामा चालु आर्थिक बर्षमा निक्कै कम आयात भएको हो । अघिल्लो बर्षको ४ महिनाको अवधीमा चालु आर्थिक बर्षको ४ महिनाको अवधीमा ४४ अर्ब २७ करोड ३७ लाख रुपैयाँ कमको कृषिजन्य बस्तुको आयात भएको छ । त्यो ४ महिनाको अवधीमा १ खर्ब ३४ अर्ब २८ करोड १८ लाख रुपैयाँको प्रमुख कृषिजन्य र सह उत्पादन आयात भएको थियो ।

गत् आर्थिक बर्षको ४ महिनाको अवधीमा २२ अर्ब ५७ करोड १० लाख रुपैयाँको अन्न(चामल, मकै र गहुँ) आयात भएको थियो । त्यस्तै १६ अर्ब ९ करोड ८७ लाखको तरकारी, ९ अर्ब ४३ करोड ९९ लाखको फलफूल, ८ अर्ब ६० करोड ६६ लाखको दाल तथा गेडागुडी, १० अर्ब ४५ करोडको खानेतेल बनाउने विभिन्न प्रकारको गेडा, ३ अर्ब ८१ करोड ५९ लाखको कफी तथा चिया, ९ करोड ७३ लाखको पुष्पजन्य, ६६ करोड ४५ लाखको दुग्धजन्य, ८७ करोड ५२ लाखको मासु र २ करोड ९५ लाख रुपैयाँको माछा आयात भएको थियो ।

२०७९ मंसिर १७ गते सौर्य दैनिकमा प्रकाशित

https://www.souryaonline.com/2022/12/501537.html

घरेलु रक्सीमा मरेको जनावरको हाड आन्द्राको प्रयोग (Use of bones and intestines of dead animals in homemade alcohol)

2022-11-29T18:34:00.001+05:45

THE FAKE SNOW LEOPARD : PHOTOMONTAGE SPREAD AROUND THE WORLD

2022-11-26T18:37:00.004+05:45

They were too good to be true. The whole world has seen Kittiya Pawlowski’s photos of a snow leopard, snapped in the distance and surrounded by magnificent Himalayan mountains. The problem is that the lighting in the American photographer’s pictures is a little strange and the images show collage effects reminiscent of photomontages. Given these doubts, we decided to analyse the images in detail. We can now prove that at least three of the photos have been manipulated, having identified the bits of mountain used to create the backgrounds. As to whether snow leopards are likely to be seen on glaciers, Vincent Munier, a snow-leopard specialist, is categoric – the answer is no. Here’s the truth behind these fake photos.

In Short

· Three Photos Are Demonstrably Fake(Collage Of Several Fragments of Photos)
· The Photographers real Identity Remains In Doubt
· The Leopard Is shown In an Improbable Location, Confirmed by snow Leopard specialist Vincent Munier

JOCELYN CHAVY & ULYSSE LEFEBVRE

·25 NOVEMBER 2022

Four photos. Only four, with no introduction or history. Their author, Kittiya Pawlowski, claims to be an American photographer. But no-one in the world of wildlife photography has heard of her. The same goes for the world of mountain photography in general. But beginner’s luck does happen, and you can’t begrudge Pawlowski if she was lucky enough to grab some shots of a snow leopard, an animal some people have barely glimpsed even after spending years in the Himalayas.

### बिस्तृतमा पढ्नुस ### More

उपेन्द्र यादवको चुनाव संश्लेषण : मलाई 'अभिमन्यू' को भन्दा ठूलो चक्रब्यूहमा पारियो

2022-11-25T20:49:00.006+05:45

'चुनावमा पैसा फालाफालै थियो । दिनदिनै भोजभतेर गर्‍या छन्, मान्छेलाई किनबेच गरेका छन् । सबै आँखा अगाडि नै भएको थियो । तर, जेसुकै भए पनि जनताले दिएको म्यान्डेटलाई आत्मसात गरेर भविष्यतिर अगाडि बढ्ने हो ।'

चिरञ्जीवी पौडेल

काठमाडौं । यसपालिको चुनावमा धेरै राजनीतिक पण्डितहरुको अंकगणित मिलिरहेको छैन । पत्याउँदै नपत्याएकाहरुले चुनाव जितेर माननीय पड्काए । जीत निश्चित ठानिएका थुप्रै ‘पिल्लर’हरु ढलेका छन् ।

काठमाडौंलगायतका शहरी क्षेत्रमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको खहरे उर्लियो । थुप्रै चर्चित हस्तीहरुलाई यो खहरेले बगायो । उता मधेसमा पनि सीके राउतको जनमत पार्टीले भाइब्रेसन ल्यायो । रास्वपाकै दाँजोमा सफलता नपाए पनि यो पार्टी मधेसको नयाँ शक्तिका रुपमा उदाएको छ ।

### बिस्तृतमा पढ्नुस ### More

मधेशको मिजास

2022-11-25T20:20:00.003+05:45

यस पटकको निर्वाचनले मधेशको यथास्थितिवादी राजनीतिमा झिनो भए पनि हस्तक्षेप गरेको छ । पोखरीको पानीजस्तै जमिरहेको राजनीति थोरै भए पनि तरंगित भएको छ ।

चन्द्रकिशोर

निर्वाचनको प्रतिस्पर्धामा क्षेत्रविशेषबाट कसैले जित्नु वा हार्नुलाई सामान्य प्रक्रिया मात्र मान्न सकिँदैन । त्यहाँबाट जितेका वा हारेका पात्र, पार्टी र त्यस क्षेत्रको पृष्ठभूमिले पनि अर्थ दिन थाल्छन् ।

उसो त कुनै निश्चित निर्वाचन क्षेत्रको मत परिणाममा स्थानीय जनसांख्यिक बनोट, सामाजिक संरचना, संकथनहरूको उत्पत्ति, उदीयमान प्रश्नहरूको जवाफ खोजी, प्रतिस्पर्धारत पात्रको भूमिका, सहभागी पार्टीबारेको आम बुझाइ, नयाँ प्रतिस्पर्धी पात्रको तयारी, चुनावी राजनीतिमा आउँदै गरेको बदलाव र त्यसको व्यवस्थापनजस्ता बहुपक्षले असर पुर्‍याइरहेका हुन्छन् । मधेश दुई प्रकारको छ यतिखेर । एउटा प्रदेशले ओगटेको मधेश, अर्को पारम्परिक रूपमा चिनिएको नेपालको दक्षिणी समतल भूगोल । राष्ट्रिय राजनीतिलाई मधेशबाट अलग राखेर हेर्न सकिँदैन, मधेशलाई पनि राष्ट्रिय राजनीतिभन्दा पृथक् राखेर हेर्न सकिँदैन ।

### बिस्तृतमा पढ्नुस ### More

सीके राउतको मार्ग परिवर्तनलाई जनअनुमोदन

2022-11-23T15:30:00.003+05:45

अब यस अगाडिका मधेशी नेता र दल जस्तो उनी सत्तालिप्सामा लाग्छन् कि लाग्दैनन् भन्ने अर्को परीक्षा सुरु भएको छ ।

सागर चन्द सागर चन्द

एकपछि अर्को ‘एक्स्ट्रिम’ निर्णय गरेर राष्ट्रिय राजनीतिमा तरंग ल्याउने चन्द्रकान्त (सीके) राउतले आफ्नो पहिलो संसदीय चुनावलाई पनि उत्तिकै रोमान्चक बनाएका छन् ।

सप्तरी २ मा मधेश आन्दोलनको नेतृत्व गरेका उपेन्द्र यादवसँग प्रतिस्पर्धा गरेका राउतले १३ हजारभन्दा बढी मतको अग्रता लिइसकेका छन् । यो समाचार तयार पर्दासम्म राउतले २७ हजार ४७७ मत पाएका छन् भने यादवले १३ हजार ६८३ मत पाएका छन् । यही अग्रता कायम राखेर सांसदमा निर्वाचित भए राउतको परिचय सम्पूर्ण रूपमा बदलिनेछ ।

### बिस्तृतमा पढ्नुस ### More

चमत्कार भए सीके, नभए उपेन्द्र र जयप्रकाशबीच प्रतिस्पर्धा

2022-11-18T20:33:00.000+05:45

सप्तरी २ मा ३ ‘हेभिवेट’ बीच रोचक भिडन्त

निर्बाचनमा जित हासिल गर्न बौद्धिक जमातको मात्रै भएर हुँदैन् । निर्बाचनमा अन्तिम छेलोखेलो पैसा, जातिय समिकरण, जनाधार समर्थन र स्थानीय सुरक्षा निकायमा पहुँचको आधारमा हुन्छ, जुन पछिल्लो समयमा सीके राउतको पक्षमा त्यति बलियो देखापरेको छैन् ।

राजेश बर्मा

सप्तरी । देशभरकै निर्बाचन क्षेत्रमध्ये रोचक र संवेदनशिल क्षेत्रमा पर्छ, सप्तरीको क्षेत्र नम्बर २ । हुन पनि यो क्षेत्रबाट ३ ठूला नेताले उम्मेदबारी दिएका छन् । यसमध्ये दुई जना पार्टीको अध्यक्ष नै छन् । अर्का स्थानीय पुराना नेता छन् ।

क्षेत्र नम्बर २ बाट मधेश आन्दोलनबाट चर्चित नेता बनेका जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) का अध्यक्ष उपेन्द्र यादब एमाले –जसपा गठवन्धनबाट उम्मेदबारी दिएका छन् । यस्तै यो क्षेत्रबाट लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी नेपाल (लोसपा) का स्थानीय नेता जयप्रकाश ठाकुर सत्ता गठवन्धनबाट उम्मेदबारी दिएका छन् ।

जनमत पार्टीका अध्यक्ष चन्द्रकान्त राउत (सीके राउत) पनि सोही क्षेत्रबाट उम्मेदबारी दिएका छन् । राउत भने गठबन्धन बिना एक्लो उम्मेदबारी दिएका छन् ।

विगतमा स्वतन्त्र मधेश गठबन्धनको केन्द्रिय संयोजक रहेर स्वतन्त्र मधेश अभियान सञ्चालन गरेका सीके राउत २०७५ फागुन २४ गते तत्कालिन केपी ओली सरकारसँग ११ बुँदे सहमति पश्चात् नेपालको मूल राजनितिक धारमा फर्केका थिए ।

स्वतन्त्र मधेश अभियान सञ्चालन गरेर उनी चर्चाको शिखरमा पुगेका थिए । यो अभियानका कारण तत्कालिन समयमा सरकारले उनलाई राज्यबिरुद्ध संठगित अपराध गरेको अभियोगमा पटक पटक पक्राउ गरि मुद्दा चलाएको थियो । यसले गर्दा उनी धेरै समय बन्दी जीवनसमेत बिताएका छन् ।

‘स्वतन्त्र मधेश गठबन्धन’ मार्फत् मधेशमा पृथक्तावादी गतिविधि सञ्चालन गर्दै आएका सीके राउत बेलायतको क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालयबाट विद्यावारिधि गरेका छन् । सन् २०११ मा अमेरिकाबाट स्वदेश फर्केर उनले स्वतन्त्र मधेशको अभियान चलाएका थिए । नेपाल फर्कनुअघि उनले अमेरिकामा कम्प्युटर वैज्ञानिकका रूपमा काम गरेका थिए ।

राउत युवा इन्जिनियर पुरस्कार, महेन्द्र विद्याभूषण, कुलरत्न गोल्डमेडल, ट्रफिमेन्कफ एकाडेमिक एचिभमेन्ट अवार्ड जस्ता सम्मानबाट उनी विभूषित भइसकेका छन् ।

प्रतिनिधी सभाको निर्बाचनका लागि यि तीन ‘हेभिवेट’ बीच कडा रोचक भिडन्त हुने हुँदा देशभरकै विशेष ध्यान सप्तरीको २ नम्बर क्षेत्रले आकृष्ट गरेको छ ।

सीके राउतको घर पनि यही क्षेत्रमा पर्ने महादेवा गाउँपालिका वडा नम्बर २ मा पर्छ । स्थानीय जनजिविकाका बिषय, भ्रष्टाचार र ढिलासुस्ती नियन्त्रण, सुशासन, राजनीतिकरुपमा स्वायत्तताको एजेण्डा बोकेर सीके राउत निर्बाचनमा होमिएका छन् ।

सीके राउत एक्लो उम्मेदबारी दिएर पनि अन्य दुई उम्मेदबार यादब र ठाकुरमाथि ‘भारी’ परेको सप्तरीबासीको भनाई छ । राजविराज बडा नम्बर १ का सरोज यादब भन्छन,‘हिन्दीमा एउटा भनाई छ, शेर एक्लै शिकार गर्छन, झुण्डमा त् स्यालले मात्रै शिकार गर्छन ।’

अर्थात जसपा अध्यक्ष उपेन्द्र यादब र लोसपा नेता जयप्रकाश ठाकुर गठवन्धनको भिडको सहयोगमा निर्बाचनको मैदानमा खडा भएका छन् । तर सीके राउत आफ्नै बलवुतामा एक्लो उम्मेदबारी दिएर पनि सबैमाथी भारी परेको यादबको टिप्पणी छ ।

यादबका अनुसार सप्तरी जिल्लाको बौद्धिक जमात सीके राउतको पक्षमा छन् । बाहिर जे जस्तो हल्ला भए नि उक्त क्षेत्रमा उपेन्द्र यादब र सीके राउतबीच ठूलो प्रतिस्र्पधा रहेको उनको दाबी छ ।

जानकारहरुका अनुसार उपेन्द्र यादब र सीके राउतबीच ठूलो प्रतिस्र्पधाको कुरा उठिरहे पनि अन्तिम प्रतिस्र्पधा भने उपेन्द्र यादब र जयप्रकाश ठाकुर बीच हुने तय छ । किनभने ति दुवैजना उम्मेदबार बलियो गठवन्धनबाट प्रतिस्र्पधा गर्दैछन् ।

कारण हो, निर्बाचनमा जित हासिल गर्न बौद्धिक जमातको मात्रै भएर हुँदैन् । निर्बाचनमा अन्तिम छेलोखेलो पैसा, जातिय समिकरण, जनाधार समर्थन र स्थानीय सुरक्षा निकायमा पहुँचको आधारमा हुन्छ, जुन पछिल्लो समयमा सीके राउतको पक्षमा त्यति बलियो देखापरेको छैन् ।

सीके राउत आफै बौद्धिक जमातको मानिन्छन् । तर तराई मधेशमा शिक्षित बर्गको प्रतिशत झण्डै ५० प्रतिशतको हाराहारीमा मात्रै छन् । बाँकी अशिक्षित छन् । अशिक्षाकै कारण निर्बाचनको अन्तिम समयमा पैसाको चलखेलको बलमा अप्रत्यासित परिणाम आउने विगतहरुका निर्बाचनहरुले देखाएको छ ।

समाजिक सञ्जालमार्फत सीके राउतको पक्षमा ठूलो समर्थन देखिए पनि फिल्डमा भने त्यो अनुसारको लोकप्रियता हेर्न भने पाइएको छैन् । स्थानीय तह निर्बाचनभन्दा केही महिना अघिसम्म सर्वसाधारणको जनजिविकासँग प्रत्यक्ष सरोकार राख्ने रसायनिक मल, भ्रष्टाचार नियन्त्रण लगायतको सबालमा तराई मधेशका जिल्लामा आन्दोलन गरेर अन्य मधेशवादी दललाई प्रभावित गर्न सीके राउतको पार्टी सफल भएको थियो ।

त्यो वेलाको ‘सेन्टिमेन्ट’ ले अहिलेको निर्बाचनमा कतिको प्रभाव पार्न सक्छ, त्यो हेर्न बाँकी छ । स्थानीय तहको निर्बाचनमा देशभर ८५ हजार मत प्राप्त गरेको सीके राउतको पार्टीमा साढे ५ लाख संगठित सदस्य रहेको बताइएको छ ।

मूल राजनीतिक धारमा आएका सीके राउत पहिलो पटक प्रतिनिधीसभा र प्रदेश सभाको निर्बाचनमा भाग लिएका हुन । उनी हालसम्म ‘अनटेस्ट खेलाडी’ को रुपमा देखिएका छन् भने उपेन्द्र यादब पटक पटक ‘टेस्ट’ भइसकेका नेता छन् । जयप्रकाश ठाकुर भने अहिलेसम्म जित हासिल गरेका छैनन् ।

अहिले विभिन्न तप्का, भेग र क्षेत्रबाट टेस्ट भइसकेका नेतालाई मत नदिने अभियान चलिरहँदा यसले उपेन्द्र यादबलगायत अन्य पुराना नेतालाई केही हानी गर्न सक्ने स्थानीयबासीहरु बताउँछन् ।

अर्कोतर्फ सीके राउतको तुलनामा उपेन्द्र यादब सधै केन्द्रिय सत्ता र प्रदेश सत्तामा बसेकाले उनको प्रभाव निक्कै देखिएको छ । त्यति मात्रै होइन, निर्बाचनमा जित हासिल गर्न खर्च पनि राम्रै गर्न सक्ने अवस्थामा उपेन्द्र यादबको रहेकाले उनको अवस्था अहिलेसम्म रक्षात्मक देखिएको छ ।

अर्कोतर्फ उनी यादब समुदायबाट प्रतिनिधित्व गर्छन् । यो समुदायबाट उक्त क्षेत्रमा प्रतिनिधि सभाको निर्बाचनमा उनी एक मात्र उम्मेदबार भएकाले त्यसको प्रत्यक्ष फायदा पनि उनलाई पुग्ने राजविराजका सुरेश उपाध्यायले बताए ।

यसबाहेक उक्त क्षेत्रबाट उम्मेदबारी दिएका नेकपा माओवादीका उमेश यादबले पनि जातिय समिकरणको हिसावले माओवादी खेमाको मतसमेत उपेन्द्र यादबलाई दिलाउन भित्री तयारी गरेकाले उपेन्द्र यादबको पक्ष निक्कै बलियो बन्दै गएको स्थानीय विश्लेषकहरुको दाबी छ ।

क्षेत्र नम्बर २ मा यादब समुदायको करिब १८ हजार मत छ । एमाले–जसपा गठवन्धनबाट उम्मेदबार बनेका उपेन्द्रलाई एमालेसहित काँग्रेसको पनि राम्रै मत झर्न सक्ने आँकलन गरिएको छ । व्यक्तिगत रुपमा काँग्रेससँग उपेन्द्र यादबको राम्रो सम्बन्ध रहेको र उक्त क्षेत्रमा काँग्रेस, माओवादी तथा माधव नेतृत्वको नेकपा एकीकृत समाजवादी पार्टीको प्रतिनिधी सभाका लागि कोही उम्मेदबार नभएकाले त्यसको फायदा उनलाई जान सक्ने आँकलन गरिएको छ ।

उक्त क्षेत्रमा बलियो उम्मेदबारको रुपमा हेरिएका उपेन्द्र यादबप्रति स्थानीयबासीको गुनासो पनि त्यतिकै छ । जितेपछि खासै काम गर्न नसकेको उनीमाथि एकातिर गुनासो पनि त्यतिकै छ । केन्द्रिय सरकारमा पटक पटक मन्त्रीसहित प्रदेश सरकारको नेतृत्व गरेको जसपाको राष्ट्रिय अध्यक्ष भएर पनि यादबले समग्र मधेश प्रदेशको प्रमुख बिकासे मुद्दाको सबालमा खासै काम गर्न नसकेको ठूलो आरोप छ ।

यो बिषयमा पूर्व मन्त्री तथा मधेश जानकार जयप्रकाश गुप्ता आनन्दले पनि समाजिक सञ्जालमार्फत टिप्पणी गरेका छन् । अन्य प्रदेशको तुलनामा विकासका सम्पूर्ण सुचकाँकको आधारमा सबैभन्दा कमजोर मधेश प्रदेश गरेको उनको भनाई छ ।

‘मधेस प्रदेशको स्थिति मात्र खराब छ भन्ने होईन । तर, मधेस प्रदेश तुलनात्मक रूपमा बढी खराब देखिन्छ, संघीयता लागू भएपछि के सुधार भयो त ?,’ सामाजिक सञ्जालमा प्रश्न गर्दै उनले भनेका छन,‘बहुआयामिक गरिबी, जर्जर बनेको शैक्षिक र स्वास्थ्य, कुपोषण, बेरोजगारी, औद्योगिक क्षेत्र र भौतिक पूर्वाधारको तथ्याँकमा पुरानो अवस्थाको योगदान कति छ र उपेन्द्र यादवहरूले कति सुधार गरे ? सुधारमा उनको योगदान कति छ ? किन नसोध्ने उपेन्द्रहरूसंग ?’

गुप्ताले जसपा अध्यक्ष याबद लामो समयसम्म मन्त्री पदमा आसिन रहेको र बलियो बजेटसहित प्रदेश सरकार सञ्चालन गरेपनि अन्य प्रदेशको तुलनमा मधेश प्रदेश किन निक्कै पछि परेको बिषयमा प्रति प्रश्न गरेका छन् ।

उनकाअनुसार आम चुनावले मतदातालाई राजनीतिक पार्टी र निर्वाचित प्रतिनिधीहरूको मूल्यांकन गर्ने अवसर पनि प्रदान गर्छ । यादव नेतृत्व गरेको जसपा पार्टी मधेसमा सम्पूर्ण अवधी राज गरेको बताउदैं गुप्ताले उक्त पार्टीले मधेसको बिकासमा के कति योगदान दिन सक्यो भनेर प्रश्न सोध्न युवापुस्तालाई आग्रह समेत गरेका छन् । ‘अहिले समृद्धि तथा बिकासको नारा दिइएको छ । हिजो कति गर्न सक्यौं र आज कति बिश्वास गर्ने ? यो प्रश्न खडा भएको छ,’ उनले भने ।

उनकाअनुसार मधेस प्रदेशमा २७.७ प्रतिशत मानिस गरिबीको चपेटामा छन् । स्वतन्त्र विज्ञहरूले यो दर ३५ प्रतिशत भन्दा माथि रहेको औल्याएको छ । यो प्रदेशमा बहुआयामिक गरिबीको मापदण्डमा मुलुकभरमै उच्च छ । ७७ जिल्लामध्ये यो प्रदेशका ८ जिल्लाका बहुआयामिक गरिबहरूको जनसंख्या ३५ प्रतिशत छ । यो प्रदेशमा स्कूल जाने उमेरमध्ये ५० प्रतिशत बालबालिका मात्रै स्कूलमा भर्नासम्म हुन्छन् । कुपोषणको शिकार जनसंख्याको आधारमा कर्णाली प्रदेशपछि दोश्रोमा प्रदेश २ छ ।

यो प्रदेशमा १५–४९ उमेर समूहका महिलामध्ये ५८ प्रतिशत महिला एनिमीयाबाट पीडित र ३६.८ प्रतिशत नवजात बच्चाहरू कम तौलका जन्मिने गर्छन । यो प्रदेशबाट २४.२० प्रतिशत युवा श्रम बेच्न बाहिरिने बताउँदै गुप्ताले मधेस प्रदेशको आर्थिक बिकाश दर पनि २.३ प्रतिशत मात्रै रहेको जानकारी दिए ।

युवा साक्षरताको तुलना गर्दा मधेश प्रदेशमा मुलुक मै सबैभन्दा कम ६३ प्रतिशत मात्रै छ । गण्डकी प्रदेशमा भने युवा साक्षरताको प्रतिशत ९५ प्रतिशत छ । ५४ लाख जनसंख्यामा १३ वटा सरकारी अस्पताल रहेको भन्दै गुप्ताले अबको निर्बाचनमा गुण र दोषको आधारमा सहि उम्मेदबार छानेर मात्रै मतदान गर्न आग्रह गरेका छन् ।

उपेन्द्र यादब विगतको निर्बाचनमा सोही क्षेत्रबाट जित हात पारेका थिए । २०७४ सालको निर्बाचनमा उपेन्द्र यादबले राजपासँग गठवन्धन गरि संघीय समाजवादी पार्टीबाट उम्मेदबार भएर जितेका थिए । उनले २१ हजार ६ सय २० मत ल्याएर प्रतिनिधी सभा सदस्यमा निर्बाचित भएका थिए ।

उनका निकटतम प्रतिद्वन्द्वी नेकपा एमाले र नेकपा(माओवादी केन्द्र) गठवन्धनका माओवादीका उम्मेदबार उमेशकुमार यादबले ११ हजार ५ सय ८० मत ल्याएका थिए । यस्तै राजपाबाट विद्रोह गरि स्वतन्त्र उम्मेदबारी दिएका जयप्रकाश ठाकुरले ९ हजार ४ सय ५९ मत ल्याएर तेश्रो स्थान प्राप्त गरेका थिए ।

स्थानीय तहको मत परिणाम अनुसार सत्ता गठबन्धनका उम्मेदवार ठाकुरसँग ३६ हजार ९९२ मत छन् भने जसपा–एमाले गठबन्धनका उम्मेदवार उपेन्द्र यादवसँग १९ हजार २७१ मत मात्रै छ । दुईबीच १७ हजार बढी मतको अन्तर छ ।

सप्तरी–२ मा ९५ हजार ३ सय ९४ मतदाता छन् । १५ हजार मत यादव समुदायको छ भने २३ हजार मत मुस्लिम समुदायको छ । यी दुवै समुदायमाथि उपेन्द्र यादवको पकड रहेको बताइएको छ । मधेसको चुनावमा जातीय फ्याक्टर महत्वपूर्ण मानिन्छ । अन्तिम समयमा जातिय समिकरणको मुद्दा बोकेर उपेन्द्र यादब सहज रुपमा जित हासिल गर्न सक्ने स्थानीय बासिन्दाको भनाई छ ।

तर उपेन्द्र यादबलाई जित हात पार्न त्यति सहज भने छैन् । एकातिर सीके राउतको चर्चा परिचर्चा छ भने अर्कोतर्फ सत्ता गठवन्धनको उम्मेदबार जयप्रकाश ठाकुर पनि त्यतिकै बलियो उम्मेदबारको रुपमा अगाडी आएका छन् । यसले गर्दा उपेन्द्र यादबलाई कठिनाई हुन सक्छ । लामो समयसम्म केन्द्रिय सरकारमा प्रतिनिधित्व र प्रदेश सरकारको नेतृत्व गरेको जसपा पछिल्लो समयमा विभिन्न भ्रष्टाचारमा समेत लिफ्त भएकाले यहि निर्बाचनको समयमा सर्वसाधारणले हिसाव किताव गर्ने भएकाले यादबलाई प्रतिस्र्पधा गर्न त्यति सहज भने छैन् ।

अर्कोतर्फ विगतमा एमालेलाई प्रतिगमनको संज्ञा दिएर उक्त पार्टीविरुद्ध आन्दोलन गर्नु र अहिले सोहि पार्टीसँग गठवन्धन गर्नुले पनि तल्लो स्तरमा पार्टीको धेरै हदसम्म शाख पनि गिराएको स्थानीयबासीन्दाहरुको भनाई छ ।

समग्रमा भन्नुपर्दा सप्तरी २ मा अन्तिम समयमा आश्चर्यजनक चमत्कार भयो भने सीके राउत पनि अगाडी आउन सक्छन् । चमत्कार हुन नसके अहिलेसम्म उपेन्द्र यादब र जयप्रकाश ठाकुरबीच कडा प्रतिस्र्पधा हुनेछ ।

सप्तरीको क्षेत्र नम्बर १ मा सत्ता गठवन्धनबाट काँग्रेसका रामदेव साह तेलीले उम्मेदबारी दिएका छन् । उनको विपक्षमा एमाले–जसपा गठवन्धनबाट जसपाको नवलकिशोर साह सुडीले उम्मेदबारी दिएका छन् । स्वतन्त्रतर्फ डा.रोहितकुमार पोखरेललगायतले उम्मेदबारी दिएका छन् । यो क्षेत्रमा जसपाको पलडा भारी रहेको बताइएको छ ।

यस्तै सप्तरीको क्षेत्र नम्बर ३ मा एमाले–जसपा गठवन्धनको एमालेतर्फका ताराकान्त चौधरीले उम्मेदबारी दिएका छन् । उनको विपक्षमा सत्ता गठवन्धनबाट काँग्रेसका पुराना नेता दिनेश यादबले उम्मेदबारी दिएका छन् । यो क्षेत्रमा सत्ता गठवन्धनको दिनेश यादबको पलडा निक्कै भारी रहेको स्थानीयबासिन्दाको आँकलन छ ।

त्यस्तै क्षेत्र नम्बर ४ मा सत्तागठवन्धनबाट काँग्रेसका तेजुलाल चौधरी, एमाले–जसपा गठवन्धनबाट जसपाका बालकिशोर यादबसहित स्वतन्त्र उम्मेदबारले उम्मेदबारी दिएका छन् । स्थानीयबासिन्दाका अनुसार यो क्षेत्रमा जसपाका बालकिशोर यादबको अवस्था निक्कै बलियो देखापरेको छ ।

२०७९ कार्तिक २२ गते प्रकाशित

https://www.souryaonline.com/2022/11/497018.html

मधेश राजनीतिमा ‘यादव वर्चस्व’

2022-11-18T20:19:00.001+05:45

मधेश राजनीतिको बलियो शक्ति जसपाले पार्टी, संसद् सबैतिरको भूमिकामा यादवहरुको बर्चस्व कायम गरिरहँदा प्रमुख पार्टीहरुसमेत त्यसैलाई पछ्याउँदैछन्।

आदित्य नेपाल

काठमाडौँ । “मधेशमा जातको राजनीति हुन्छ, जो जुन जातको छ उसले त्यही जातको मत बढी पाउने सम्भावना अत्यधिक हुन्छ', मधेश मामिलाका जानकार तुलानारायण साह भन्छन्, 'राष्ट्रिय राजनीतिमा जसरी खस–आर्य समुदायको वर्चस्व स्थापित छ, त्यसरी नै मधेशको राजनीतिमा यादव र वैश्य समुदायको हस्तक्षेपकारी उपस्थिति छ।'

साहका अनुसार २०६२-६३ को जनआन्दोलनअघि मधेशमा पहाडे समुदाय र मधेशी उच्च जातको राम्रो पकड थियो। तर, विगत दुई दशकदेखि शुरू भएको समावेशीको बहस र विभिन्न राजनीतिक आन्दोलनले परिस्थिति बदलेको साह बताउँछन्।

### बिस्तृतमा पढ्नुस ### More

मधेश विद्रोहले जन्मिएका मधेशवादी दल मधेशमै कमजोर

2022-11-18T19:51:00.001+05:45

सत्ताको लागि मधेशवादको राजनीति

चन्द्रकिशोर झा,
मधेश विश्लेषक
‘मधेश मुद्दाको सबालमा केन्द्रिय सत्ता र प्रदेश सरकारमा रहँदा मधेशको सबाल र मुद्दाको बिषयमा खासै काम गर्न नसकेको र भ्रष्टाचारमा समेत चुर्लुम्म डुबेकाले मधेशवादी दलको धरातल नै खतरामा परेको छ । त्यसपछि जातिय आधारित राजनीतिका कारण जसरी मधेशवादी दल माथि आएका थिए, त्यसरी नै आफ्नो धरातल गुमाउँदै गए ।’

राजेश बर्मा

घटना: २०६३ माघ ५ साँझ, लाहान (सिराहा)

अन्तरिम संविधान जलाएको आरोपमा काठमाडौंबाट २०६३ माघ २ गते गिरफ्तार गरिएका मधेशी जनअधिकार फोरमका अध्यक्ष उपेन्द्र यादबसहितको १४ जना नेताको रिहाईको माग गर्दै फोरमसम्बद्ध कार्यकर्ता माघ ४ गतेदेखि माघ २६ गतेसम्मको लागि सिराहाको सदरमुकाम सिराहा र लाहान नगरपालिकास्थित महेन्द्र राजमार्गमा चक्काजाम र बन्दको आह्वान गरेका थिए । सोही क्रममा माघ ५ गते सोही साँझ पूर्वबाट माओवादीका तत्कालिन केन्द्रिय सदस्य राम कार्कीसहितको साँस्कृतिक टोली चितवनमा भएको प्रशिक्षणका लागि जाँदै थिए ।

### बिस्तृतमा पढ्नुस ### More

DABLEE: जाडोयाममा सातु हालेको पोषणयुक्त रोटी-Nutritious bread with gram flour in winter

2022-11-10T20:02:00.003+05:45

कृषिमा कृषि यन्त्रको प्रयोग बढ्दो (Increasing use of agricultural machinery in agricultural work)

2022-11-07T18:49:00.003+05:45

पमरिया : पमरियाहरूले गाउने लोकभाकाको गित

2022-11-01T19:50:00.001+05:45

पमरिया M पमरियाहरूले गाउने लोकभाकाको गित

राजा दशरथके चारु ललनमा,

हो आगंनमामे खेलै........

राजा लुटावे अनधन सोनमा

रानी लुटावै हाथके कंगनमा हो

आगंनमामे खेलै.......

मिथिला क्षेत्रमा कसैले सन्तान पाए बधाई दिने र दान लिने पुरानै चलन हो । ‘शिशुलाई काख र काँधमा लिएर नचाउने, गीत गाउने तथा नाच देखाएर बधाई दिन आउने र दान लिने’ मिथिला क्षेत्रको यो परम्परालाई पमरिया समुदायले धान्दै आएका छन ।

पमरियाहरूले गाउने लोकभाकाको गित हो, यो । मिथिला क्षेत्रमा बच्चाको छठीहार संस्कार सम्पन्न भएपछि मात्रै बधाई दिन आउने चलन छ । काँधमा ठूलो झोला अनि हातमा ढोलकी र झुनझुना (झ्याली) लगायतका आफ्नै परम्परागत बाजाको तालमा गीत गाउँदै पमरियाहरू मिथिला क्षेत्रका छोरा जन्मेको घरघरमा पुग्ने गर्छन् । तर, बधाई दिने र दान लिने परम्परा भने छोरी जन्मेको घरमा हुँदैन । ‘छोरी आफैं दान लिएर जाने जात भएको भन्दै पमरियाहरू छोरी जन्मेको घरमा बधाई दिन जाँदैनौं,’ ढोलकी र झुनझुनाको तालमा नवजात शिशुलाई नचाउँदै गरेकी सिराहा डुमरीका मुन्नी पमरियाले सुनाइन ।

लहान नगरपालिका–१० की मुन्नी खातुनको नाति जन्मिएपछि पमरियाहरू बधाई दिन बाजा गाँजासहित नाच्दै गाउँदै पुगेका थिए । यो जानकारी भने उनीहरू गाउँघर घुम्ने क्रममा लिन्छन । ‘मिथिला क्षेत्रको यो पुरानै परम्परा हो,’ उनले भनिन्, ‘पमरियाहरूले खुसी भएर आशिष दिए राम्रो हुने यदि श्राप दिए लाग्ने विश्वास छ । त्यसैले उनीहरूलाई नाति जन्मिएको खुसियालीमा नगदसहित कपडाहरू दान दिए ।’

उनका अनुसार खेलौना, बधाई, दीर्घजीवन, आमा, देबर, नन्दीलगायतका लोकगीत गाएर समूहमा नाच्ने गर्छन्, पमरिया समुदाय । मुन्नीको समूहमा चार जना छन । उनीहरूले बढीभन्दा बढी दान नदिएसम्म बच्चालाई नचाएर खेलाइरहने र दान दिन स्वीकार गरेपछि मात्रै बच्चालाई आमाको काखमा दिने गर्छन । उनीहरूले नगद, कपडा, गरगहना क्षमता र गच्छेअनुसार उपहारमा लिने परम्परा छ ।

‘पमरिया नाच र गीत मिथिला क्षेत्रको लोककला र संस्कृतिका रूपमा रहेको छ,’ लहान क्याम्पसका सहायक क्याम्पस प्रमुख कन्हैया भट्टले भने, ‘तर अहिले यो संस्कृति लोप हुने अवस्थामा छ, यसको संरक्षण गर्नुपर्ने आवश्यत्ता छ ।’ पुस्तौंदेखि निरन्तरता दिँदै आएको पेसाबाट हातमुख जोर्न पनि धौधौ पर्न थालेपछि आफ्नो पेसाबाटै पलायन हुन थालेको पमरियाहरूले गुनासो छ । ‘परम्परागत पेसा गरेर पेट पाल्न सकिँदैन, अरू रोजगारी गर्नका लागि आवश्यक सीप र स्रोतसाधन चाहिन्छ,’ जुग्नी किन्नरीले भनिन्, ‘कहाँ जाऊँ के गरूँको अवस्था सिर्जना भएको छ, हाम्रो अस्तित्व नै मेटिने पो हो कि भन्ने चिन्ताले सताएको छ ।’

तराई मधेसको सिराहा, सप्तरी, धनुषा, महोतरीमा छरिएर रहेको अल्पसंख्यक पमरियाहरू कसैको घरमा बच्चा जन्मेलगत्तै त्यहाँ पुगेर बच्चाको बाबुआमालगायतका आफन्तहरूलाई गीतका माध्यमले बधाई दिँदै लोक गाथा सुनाउँछन । त्यसबापत घरमूलीले खुसी भएर दिने गरेको नगद, वस्त्र, गहना, अन्नपात र भाँडाकुँडा नै उनीहरूलाई आम्दानी हुने गरेको छ ।

‘झन्डै एक दशकअघिसम्म त्यसरी गीत र नाचगान गर्दा सुनचाँदीको गहनासमेत पाइन्थ्यो,’ ती पुराना दिनहरू सम्झिँदै जुग्नीले भनिन्, ‘अचेल गहना त परै जाओस् अन्नपात र लुगाफाटा पनि पाइँदैन । अलिअलि अन्नपात र साधारण भाँडाकुँडामै चित्त बुझाउनुपरेको छ ।’

प्रायः भूमिहीन रहेका पमरियाको वैकल्पिक रोजगारीको व्यवस्था नभएका कारण जीविकोर्पाजनमा समस्या छ । उनीहरूका अनुसार नेपालमै सबैभन्दा बढी पमरियाको बसोबास सप्तरीको पकरीमा छ तर रोजगारको अवसर नभएका कारण उनीहरू विस्तारै बसाइँ सर्दै गएका छन ।

DABLEE : छठ: धार्मिक सहिष्णुताको प्रतिक पर्व -Chhath: A festival symboli...

2022-10-30T20:46:00.002+05:45