Red Thread e-dergi

Say� 3

12.11.2011

Red Thread e-dergisinin üçüncü say�s�nda, derginin ba�lang�c�ndan itibaren odakland�� bölgeden gelen ele�tirel vaka incelemeleri, denemeler ve görü�meler yer al�yor. Bu metinlerde ekonomik, toplumsal ve politik aç�lardan "dezavantajl�" say�lan sosyallikler taraf�ndan geli�tirilen de�i�ik mücadele biçimleri, ve sanatsal ve aktivist pratiklerin bu topluluklarla kurdu�u çetrefil ve genellikle karma��k ili�ki tart��l�yor. Küreselle�mi� kapitalist dönü�ümlerle ele ele veren devlet siyasalar� taraf�ndan ya kenara itilmi�, ya yerinden edilmi� ya da parçalanm�� olan bu susturulmu� topluluklar�n ya�amlar�n� sürdürmek ve egemen görünürlük ve temsil politikalar�na kar�� direnmek için kendilerine özgü belirli stratejilerinin yan� s�ra onlar� kent ba�lam�ndaki daha geni� ölçekli dönü�ümlerden hem koparan hem de bunlara ba�layan arzu ve korkular� var. Bu say�y� haz�rlarken amac�m�z tam da bu aral�kta birbiriyle ili�kili bir dizi soruyu irdelemekti: sermayenin ulusal/ulusötesi mekânlar� ile pratiklerin mahalleri aras�nda; denetim alt�na al�nm�� kamusal mekânlar ile kamusal edimler aras�nda; farkl� mutenala�t�rma biçimleri ile yeni ortaya ç�kan aidiyet biçimleri aras�nda; haf�za ile kar��-haf�za aras�nda, bir ba�ka deyi�le, zorla dayat�lan soyutlamalar ile da��n�k da olsa yeni maddile�me biçimleri aras�ndaki aral�kta.

Aral�k üzerinde durmay� özellikle verimli buluyoruz. Aral�k, görünürlük ve görünmezlik aras�ndad�r. Görünürlük ve görünmezlik ço�u zaman birbirinin kar��s�na konur ve birincisi, görünürlü�ü varsay�lan toplulukla daha demokratik bir ili�kiyi ima eder. Ancak, neoliberal zamanlarda görünmezlik, sermayenin kök salm�� ama sanal konumlar� taraf�ndan desteklenerek ço�alan görünürlük biçimlerinin içinde bir yerlerdedir. Dezavantajl� topluluklar ya ara�t�rma ve siyasa üretimini destekleyen nesneler haline getirilirler ya da medyadaki egemen temsil etme biçimleri taraf�ndan, "yoksulluk pornosu" kavram�n� hat�rlatacak �ekilde, görsel tüketim ve denetleme amaçl� olarak ele geçirilirler. Her iki durumda da kendi mahallerinden, politik etkililiklerinden ve e�itlik taleplerinden soyutlan�rlar. O zaman, "politika nedir?" sorusu sadece daha fazla görünürlük üretme pe�indeki siyasalar�n ötesine geçmeyi hedefleyen sanatsal ve aktivist pratikler aç�s�ndan hayati bir soru haline gelmektedir. Rancière'in e�itlik kavram�n� politikay� ifade etmek bak�m�ndan ilham verici buluyoruz. Yönetmek ve toplulu�un r�zas�n� yaratmakla ilgilenen, paylar�n da��t�m� ile mevkilerin ve i�levlerin hiyerar�isine dayanan siyasadan [policy] kesin bir �ekilde farkl� olarak, Rancière için e�itlik politikas� "herkesin e�it oldu�u varsay�m�ndan hareket eden ve bu varsay�m� do�rulama çabas�n�n yönlendirdi�i bir dizi pratikten olu�ur. Bu pratikler kümesinin esas ad� kurtulu� olmaya devam eder" ("Politics, Identification, and Subjectivization", October, 61, 1992, s. 58). Rancière e�itlik sürecinin bir farkl�l�k süreci oldu�unu iddia eder, ancak farkl�l�k, farkl� kimliklerin kar�� kar��ya gelmesi anlam�n� ta��maz. E�itli�in icra edilmesi, kendili�in, sözkonusu toplulu�a isnat edilmi� özelliklerin ya da niteliklerin icras� de�ildir; bundan farkl� olarak, bir tart��man�n açt�� belirli bir yere [topos] -aral��a aittir: "politik öznenin yeri bir aral�k ya da bo�luktur: isimlerin, kimliklerin, kültürlerin vb. aras�nda oldu�umuz ölçüde birlikte oluruz" (s.62).

Bu say�da yer alan katk�lar, günümüzdeki siyasalar ve dönü�ümler kar��s�nda öncelikle, de�i�ik �ekillerde ve tikel örnekler üzerinden, bu aral�klar� nitelemeye çal��yorlar; ayr�ca, bu aral�klar�n politika için sundu�u imkânlar üzerinde duruyorlar. Politikadaki ortak kar��la�ma mekânlar�n�n yok edilmesiyle olu�an ve politikan�n muhataplar�n� silen, Alexander Kluge'in deyi�iyle "lastik duvar"� delmek için yollar ar�yorlar. Dile gelen vakalar tikel ama kar��la�t�r�labilir. Özellikle sanat, aktivizm ve bu alanlar aras�nda dile getirilen ara olu� biçimleri taraf�ndan -(bu say�daki birçok katk�da görülebilece�i gibi) etkile�imde olduklar� sosyalliklerle ili�kilerinde tevazu, sebat ve geri çekilmeye haz�r olma ça�r�s�yla- benimsenebilecek yeni politik imkânlar� dü�ünmek için bu kar��la�t�rmay� yapmaya de�er. Kolektif dü�ünme çabas�n�n bir parças� olarak bu say�n�n olas� yazarlar�yla düzenlendi�imiz tart��ma toplant�s�nda Jean Francois Pérouse �öyle demi�ti: "bir �ekilde sanat, hayat�m�z� anlamland�rma görevini üstleniyor ama farkl� anlamland�rma pratikleri var, belki bunlarla hareket ederek ortak bir anlamland�rma dü�ünebiliriz. Tek tarafl�, ‘ben sana söylerim saadetin ne oldu�unu' gibi de�il, kar��l�kl� bir �ekilde."

Kapak foto�raf�:

'Çocuklar�n dilinde Zaferin ad�', tek perdelik operet, 2010, Gülsuyu-Gülensu
Etcetera... (Federico Zukerfeld, Loreto Garin Guzman)
Kültürel Arac�lar ve Etcetera Ar�ivleri

Yaz�lar

Hat�rlayan Ucubeler: Tophane’deki ��i An�t�n�n Hik�yesinin �zini S�rmek - B�l�m I
Meltem Ah�ska

Yedinci Adam
Hafriyat

Konu K�lt�rel Politikalar Haline Geldi�inde: Onuncu Sharjah Bienali`nde Liberalizmin Tuzaklar�
Angela Harutyunyan

�� Ba�a D��nce…: Tophane Olaylar�n�n Ard�ndan Hassasiyet ve Sorumluluk �zerine Sorular
Banu Karaca

Neoliberal �topya Olarak Mek�ns�z Mek�nlar: Soylula�t�r�lan �stiklal Caddesi ve Ticarile�tirilen Kent Mek�nlar�
Ya�ar Adnan Adanal�

Erbay Yucak ile Bir Umut Derne�i �zerine S�yle�i
Meltem Ah�ska

Erden Kosova

Kapitalizm, Umutsuzluk ve Aciliyet
Deniz Yonucu

�iddet ve �zg�rl�k: K�rt �ocuklar�n�n Siyaseti - B�l�m I
Haydar Dar�c�

“��plak Hayat” ve “Politik Olan” Aras�nda Yoksulluk ve Yurtta�l�k: �stanbul Kavakp�nar Vakas�
Meltem Ah�ska

Zafer Yenal

K�lt�rel Arac�lar ve Olas� Etkileri �zerine
Oda Projesi

Erdo�an Y�ld�z

Pelin Demireli, Ne�e Ozan ve �lhan Say�n ile Sulukulelilerle Dayan��ma �al��malar� �zerine bir S�yle�i
Balca Ergener

Asena G�nal

Erden Kosova

�irkinkent: Avrupa’daki Roman Kar��tl��na Reddiye
Eduard Freudmann

Ivana Marjanović

Avrupa’da �ingene D��manl�� ve S�n�fsal Irk��l�k
Vladan Jeremić

Rena R�dle

Yeni Partizanlar Aray�n: ‘Partisan Songspiel. Belgrade Story’ Adl� Videonun Yarat�c�lar� ile S�yle�i
Jelena Vesić

Irk��l�kla M�cadelede Sanatsal ve Kuramsal Stratejiler
Suzana Millevska

Hat�rlayan Ucubeler: Tophane’deki ��i An�t�n�n Hik�yesinin �zini S�rmek - B�l�m II
Meltem Ah�ska

Hat�rlayan Ucubeler: Tophane’deki ��i An�t�n�n Hik�yesinin �zini S�rmek - B�l�m IIII
Meltem Ah�ska

�iddet ve �zg�rl�k: K�rt �ocuklar�n�n Siyaseti - B�l�m II
Haydar Dar�c�

Say� 2

13.10.2010

Bu say�, Red Thread e-dergisi ile TATLI 60'lar projesinin i�birli�i sonucunda haz�rland�. Red Thread; gözden uzak kalm�� bölgelerin 1960'larda geçirdi�i devrimi güncel sanat perspektifinden ve teorik aç�dan mercek alt�na alan ve ilgili ki�i ve kurumlar�n i�birli�iyle geni� bir uluslararas� a� olu�turan uzun vadeli, deneysel ve bilimsel bir ara�t�rma, e�itim ve küratörlük projesi olan TATLI 60'lar için teorik bir platform sa�lad�.

Kar��la�t�rmal� bir analiz yapan ve 60 ve 70'lerin sanat, kültür ve toplumlar�nda görülen tarihsel geli�meleri bir ba�lama oturtarak günümüzdeki sosyopolitik ve kültürel durumlara etkilerini ara�t�ran TATLI 60'lar projesinin, küratörlük ve sanat çal��malar�ndaki oda��, "ideoloji sonras� toplumlar"d�r (Sovyet dönemi sonras�ndaki, sosyalizm sonras�ndaki ülkeler, Do�u Avrupa, Ortado�u, Bat� ve Orta Asya ile Kuzey Afrika ülkeleri ve ikinci ad�mda, Çin ve Latin Amerika).

60'larda küresel kültürü etkisi alt�na alan ve henüz hâlâ tam anlam�yla gün ��na ç�kmam�� de�i�im ile birlikte, bu de�i�imin, devrimci döneme dair tarihi incelemelerde göz ard� edilen ülkelerdeki etkileri ve "Prag Hatt�" ötesinde geli�en durumlar projenin ana oda��n� olu�turmaktad�r. Genel alg�da, 60'lar hâlâ Bat� kültürü ile ili�kilendirilmektedir ve "periferi"de yahut "kenarda kalm��" bölgelerde Bat�'daki süreçlerin biçimsel ve bölük pörçük kopyalar�na rastland�� dü�ünülmektedir.

Jeopolitik ve sosyokültürel ba�lamlar�n farkl�l��na ra�men, Bat� Asya, Ortado�u, Güney Kafkaslar ve (Arap dünyas� da dahil olmak üzere) Kuzey Afrika'daki ülkelerde 60'lar�n ortalar�ndan beri süregelen siyasi, sosyal ve kültürel süreçler, birbirleriyle yak�ndan ili�kili olmu�tur ve hem bölgesel, hem de küresel aç�dan sonraki geli�melerin �ekillenmesinde ciddi rol oynam��t�r. Söz konusu dönemde in�a edilmi� siyasi, toplumsal ve kültürel paradigma ve kurgular�n alt�nda yatan anlay��n ve yol açt�� etkilerin izlerini günümüzde de sürmek mümkündür. Ayn� zamanda bugün bu "isyan co�kusuyla" dolup ta�m�� devrin kültürle�tirilmesine ve estetize edilmesine tan�k olmaktay�z.

Proje; toplumsal, kültürel, siyasi ve ekonomik alanlardaki (toplumsal/siyasi hareketler ile mimari, edebiyat, görsel sanatlar, sinema, popüler kültür, kitle kültürü ve alt kültürdeki vs. ba�l�ca çal��ma ve trendler gibi) önemli sembol, ifade ve geli�meleri (güncel sanat perspektifinden ve ele�tirel yakla��mlarla) kar��la�t�rmal� bir �ekilde analiz ederek, bu çalkant�l� dönem aç�s�ndan söz konusu ülkelerdeki fark ve benzerlikleri incelemektedir.

60'lar�n ba��nda, o dönem periferi veya ta�ra olarak görülen pek çok sanat çevresine ve atölyelere umutlu bir modernizm ruhu ula�m��t�. Stalinist gerçekçilik diktas� boyunca t�rmanan varolu�sal korkularla birlikte, Sovyet Blo�u diye adland�r�lan bölgede daha 1956 y�l�nda bile kar�� tepkiler görülmeye ba�lam��, sonuç olarak da a��r� öznellik yeniden filizlenmi�ti. Bat� ve Orta Asya'n�n yan� s�ra, Arap Dünyas� ile Kuzey ve Orta Afrika'daki totaliter ve kolonyal sanat çevrelerinde ortaya ç�kan yeni grup ve görü�ler, uluslararas� geç modernist evrenselci sanat ruhuna kat�ld�lar ve kinetik objeleri, ��k yerle�tirmeleri ve yap�sal-geometrik soyutlamalar�yla kendilerini yeniden uluslararas� kanonun bir parças� olarak görebildiler. Sava�tan sonraki ikinci on y�ll�k dönemde, Demir Perde'nin her iki yan�ndan ve eski kolonilerden bir ku�ak neokonstrüktivist sanatç� bir tür uluslararas� birlik olu�turmu�tu.

Söz konusu dönemde, bask�c� atmosferin etkisinin azalmas� sanatsal ifadeyi özgürle�tirmi�, estetik çal��malar için de yeni bir yakla��m�n yolunu açm��t�r. Neokonstrüktif modernizm, yeni soyutlama, bir devrin kapan��n� simgelemekle kalmam��, bir aç�dan bask� mekanizmas� i�levi de görmü�tür: yeni modernizm; fordizm, sosyalizm ile onlar�n toplumsal modernizasyon modellerinin hata ve kusurlar�n�n da telafisiydi; kitle kültürünü ve kültürün rutin nesnelerini ele�tirmi�, sanat çal��malar�n� formu temel alan soyut bir uzama ta��m�� ve So�uk Sava� dönemi dünyas�n�n birle�me noktas� olmu�tu. Neo-avangardlar dönemi dünyan�n dört bir yan�nda etkiler b�rakm��t�r. Oysa günümüzde kanonu olu�turan hâlâ, merkezde yer alm�� neo-avangardlard�r.

Günümüzde kabul gören egemen anlat�lar�n ve tarihi kanonlar�n aksine, proje, 60'lardaki süreçleri, tekil bir patlaman�n dünyan�n di�er bölgelerinde yank� bulmas� olarak de�erlendirmemekte; küresel ölçekte ya�anm�� ve farkl� radikal sosyopolitik ve kültürel süreçlerin geli�mesine ba�l� olarak dünyan�n her kö�esinde paralel moderniteler olu�mas�na yol açm�� genel bir sosyokültürel, siyasi ve ekonomik durum olarak görmektedir.

�ngilizceden çeviren: Gülin Ekinci

Yaz�lar

Sovyet 60`lar�: Projenin Sona Ermesinden Hemen �nce
Keti Chukhrov

"Sonradan Gelen Her Zaman Gelecek De�ildir" ("Yugoslavya (sonras�) sanat�nda siyasal pratikler" projesi �zerine baz� d��n�mler)
Branislav Dimitrijević

Kolektif Haf�zadaki Bo�luklar veya Yerevan`�n Kentsel Uzam�n�n 60`lardaki D�n��m�
Ruben Arevshatyan

An�tsal ve Minimal Mek�n: Mimarl�kta ve �ehir Planlamac�l��nda Sovyet Modernizmine Giri�
Klaus Ronneberger, Georg Schöllhammer

60`lar Deneyimine D�n��: Yuliya Sorokina (Almat�) ile Ulan Djaparov (Bi�kek) Aras�ndaki Bir Tart��ma
Yuliya Sorokina, Ulan Djaparov

Melih Cevdet: �kinci Yeni`den Sonra
Orhan Koçak

�eli�kili 60`lar: �mparatorluk ve K�lt�rel Direni�
Hrach Bayadyan

1968: K�resel mi Yerel mi?
Emin Alper

(Ukrayna) Milliyet�ili�i Hakk�nda Bilmek �steyip Lenin`e Sormaya �ekindi�iniz Her �ey
Olga Bryukhovetska

60`lar�n Anlat�lar�
Sohrab Mahdavi

Yenilenmenin Kara G�ne�i
Toni Maraini

Tatl� 60lar: Halklar�n Kurtulu�u ve Bireylerin �zg�rl�� Aras�nda, ya da Kendini Temsil Etmenin Zorlu�u
Daho Djerbal

Nadire Mater ile S�yle�i
Ceren Ünl�

�nsanile�menin Bir Ko�ulu Olarak Bilimselle�me
Matko Meštrović

Kor ve Ate� Y�llar�
Didem Pek�n

Say� 1

24.09.2009

Red Thread e-dergisinin editörleri olarak, ciddi bir çe�itlilikle [heterogeneity] kar�� kar��yay�z. Bu çe�itlilik bir yandan projenin gerektirdi�i bir �ey, çünkü farkl� bölgelerden insanlar�n dergiye katk�da bulunmas� bekleniyor: Merkezinde Türkiye'nin yer ald��, Güneydo�u ve Do�u Avrupa, daha do�rusu Balkanlar olarak bilinen bölgeyi, Güney Kafkaslar ile Ortado�u ve Kuzey Afrika'y� içine alan bir co�rafyadan bahsediyoruz. Öte yandan, "tabloyu geni�letmek" ve bölgesel kat�l�mc� a�lar� aras�nda ba�lar kurmak aç�s�ndan bu çe�itlili�in çok verimli oldu�u görülebilir. �li�ki a�lar� derken, neredeyse hepsi kaynak geli�tirmek için olu�turulan, bildi�imiz anlamdaki a�lar� kastetmiyoruz. Bizim derdimiz, söz konusu co�rafyan�n ortak sorunlar�na el birli�iyle kafa yormak, böylece görünürde keskin s�n�rlarla ayr�lm�� farkl�l�klar� kolayl�kla a��labilir k�lmak üzere kar��la�malar�n, dostluklar�n ve kolektif üretimlerin önünü açmak.

Bu çe�itlili�in üretici olmas�n�n yolu, ortak zemini görünür k�lan bir kar��l�kl� al��veri� sürecinden geçiyor: Yerel düzeyde kendini gösteren çe�itliliklerin ortak ba�lam�, neo-liberal küresel kapitalizmdir. Bu co�rafya içinde payla�t��m�z ortak noktalardan bahsetti�imizde, ak�llara hemen, ya�ad��m�z bölgelerde ço�u zaman �iddete varan çat��ma hali ve "çat��malar� uygar biçimde çözecek siyasi irade" eksikli�i gelir. ��te bu e-derginin sorunsalla�t�rmaya çal��t��, tam da "Bat� bak��n�n" bu locus communis'idir. Bat�'n�n bu co�rafyayla ilgili siyasi imgeleminin ba�at unsurlar�, etno-milliyetçilik, köktendincilik ve resmi ideoloji olarak benimsenen çokkültürlülü�ün arkas�na s��n�larak içten içe sürdürülen "�ark despotizmi"dir. Entelektüel ve sanatsal, yani kültürel üretimin çe�itli siyasi (yeniden) eklemlenmelerini ele alan dergi, günümüzün neo-liberal kültür politikalar� içerisinde "kimlik"lerin birbirinden ayr�lma ve (yeniden) birle�tirilme biçimlerine meydan okumaktad�r.

Derginin ilk say�s�nda ortaya at�lan sorular �öyle özetlenebilir: Bir konu olarak (yani hem güncel bir konu hem de farkl� sanatç�lar�n, küratörlerin, sanat ele�tirmenlerinin ve kuramc�lar�n�n göründü�ü bir alan olarak) sanat, daha geni� kültürel ve sosyo-politik ba�lamlarda (küresel neo-liberal çokkültürcü politikalar ile yerel ulusal kültürler aras�nda) kendini nas�l konumland�rmaktad�r? Güncel sanat, entelektüel üretim ve genel olarak kültür alan�ndaki aktörler olarak bizler, bu iki konum aras�nda s�k��p kal�yor, ikisinden birine ba�l� kalmaya mecbur mu oluyoruz? Dahas�, kültürde direni� ve/veya müdahale pratikleri nas�l tahayyül edilebilir ve hayata geçirilebilir? Neo-liberal kapitalizmin teknolojileri arac��yla mütemadiyen yeniden in�a sürecinde olan "gerçeklik"le nas�l ili�ki kurmal�y�z? "Sol" politikan�n hasar görmü� kavramlar�n� nas�l yeniden ele geçirebiliriz? Ba�ka deyi�le, sanatsal ve kültürel üretimler, hem sanatta hem politikada ya�anan mevcut temsil krizi içerisinde nas�l politik olabilir?

Benzerlikler ve farkl�l�klar sorunsal� dergideki bütün metinlere damgas�n� vuruyor - co�rafî özgüllüklerin yan� s�ra her ba�lamda dü�ündürücü benzerlikler de var. "Asyaca Direnmek", ba�l��n�n dü�ündürdü�ü kadar "Asyal�" olmayabilir; Oksana �atalova'n�n metni, bu co�rafyadaki toplumlar�n "farkl� zihniyeti", kültürlerinin "ötekili�i" veya "Do�ululu�u" olarak alg�lanan �eye yönelik sömürge öncesi veya sonras� yakla��mlarda daha önce pek çok kez irdelenmi� olan "farkl� kültürle�tirme" sorunlar�na dikkat çekse de, iktidar�n fiilî e�iliminin "ayn�l��"n� anlamak aç�s�ndan çok bariz ipuçlar� sa�l�yor. Dünyay� "mant�k yerine sezgiyle" kavramaya veya temelde horgörülen ve �iddetle reddedilen "metafor"lar yoluyla ifade etmeye çal��t��m�zda, onu "farkl� �ekilde anlamak" için ne kadar çaba göstersek de, tekinsiz biçimde benzer olan "�eyler" ortaya ç�kar. "Kurumlarla ilgili sorun" (ele�tirilecek kurumlar yokmu� gibi göründü�ü zaman bile bu bir "sorun" olmaya devam eder), "bir�eylerin olup bitti�i" 1990'lara duyulan özlem (bizce bu yaln�zca Do�u Avrupa'ya özgü bir alg� de�ildir), "kolektivite"nin canl�l��n� korumas� noktas�nda artan zorluklar, kamusal alanda ya�anan çe�itli dönü�ümlerin artan h�z� - bütün bunlar, bu metnin muhtemel okurlar�na çok tan�d�k gelecektir. Belki de bu benzerlikler aras�nda en ilginci, urodivy, yani "abdal" figürüdür: kamusal alanda nihayet ele�tirel ifade imkân�na sahip olaca�� bir konuma kavu�tu�unda, o konumu dillendirirken kendini kas�tl� olarak marjinalle�tirdi�ini gören ki�i. Bu süreç, biçimi bak�m�ndan farkl� ve ifade arac� olan özgül "dil"e fazlas�yla ba��ml� gibi görünse de, sanatç�/eylemci özne daima bu süreçte kendi i�levini belirler; ele ald��m�z özgül durumda, konu�abilmek için, önce "hayattan kopuk", yani "deli" oldu�unuzu ilan etmeniz gerekir.

Vartan Jaloyan'�n "Ermenistan'daki Yeni Siyasi Özneler ve 1 Mart Olaylar�" ba�l�kl� metninde de ke�fedilecek pek çok "benzerlik" var. "Geçi� senaryosu", iyi bilinen bir mefhumdur: "Kamusal alan" önce "demokratik de�i�imleri" hayata geçirmek için araçsalla�t�r�l�r, ard�ndan "i�levini yerine getirdi�i" ve art�k bir "sorun" haline geldi�i için bask� alt�na al�n�r ve yeni kurulan otoriter rejimler taraf�ndan ele geçirilir. Berlin'in do�usunda ya�ayan herkes bu senaryoya a�inad�r. Kapitalizmin kendi içindeki çeli�kiler, "milliyetçi" ve "liberal" kutuplar aras�ndaki çat��malar da herkesin malumu; metinde ayr�ca, soyut "ulus" kavram�n�n, gerçekte siyaset fikrini "felce u�ratman�n" ve toplumun genelinden d��laman�n arac� oldu�u, siyasî eylem alan�n�n ya daha dolays�z bir "kentsel" düzeyde veya - ekleyebiliriz ki - "ulus"unkinden çok daha geni� ve somut bir uluslararas� alanda aç�laca�� kabulü de var. Pek çok yerde oldu�u gibi, teknolojinin köklü de�i�imler yaratmak için bir araç olarak kullan�labilece�i, bütünlü�ü içinde kavranamasa da fikir olarak mevcut; hatta, on y�l önce olsa e-dergimizin sayfalar�nda Ermeni "DVD devrimi" gibi bir konuyu tart��aca��m�z� tahmin edemezdik. Fakat, ça�da� ili�ki a�lar�n�n ve teknolojik "ifade araçlar�n�n" bu "gücü"nü titizlikle incelemek, siyasî eylemde tamamen "teknolojik yakla��m"lara dayanman�n ne derece etkili olaca�� aç�s�ndan bu gücün sonuçlar�n� iyi ölçüp biçmek gerekiyor. Geçti�imiz on y�lda mantar gibi ço�alan kendi kendine örgütlenmi� a�lar�n gücüne ne kadar inansak da, hangi topluma mensup olursak olal�m ya da toplumumuzun alg�lanan "geli�mi�lik derecesi" ne olursa olsun, Jaloyan'�n metninde alt�na hepimizin imza ataca�� bir cümle var: "Erivan'�n kapitalist yeniden yap�lanmas�, �imdilik sadece büyük i� adam� ‘oligarklardan' ve ellerinde büyük ekonomik güç toplayan ayr�cal�kl� devlet adamlar�ndan olu�an siyasi yönetici kesimin yeniden yap�lanmas� anlam�na da gelmekteydi."

Benzerliklere devam edecek olursak, dergide sergi aç�l��lar�nda ya�anan �iddet olaylar�na (veya sergi kapatma vakalar�na) odaklanan bir bölüm bulunuyor; Belgrad'daki "Exception [�stisna]: Kosoval� Genç Sanatç�lar" adl� serginin aç�l��n�n engellenmesinden yola ç�karak bu "vakay�" inceleyen üç metin var (Jelena Vesić, Dušan Grlja ve Vladimir Jerić); di�er bir metin (Balca Ergener), �stanbul'daki "Ellinci Y�l�nda 6-7 Eylül Olaylar� Sergisi"nin aç�l��nda eserlerin tahrip edildi�i olaylar�n arka plan�n� masaya yat�r�yor. �ki olay aras�nda aç�k birtak�m farklar var: Belgrad'dakinde sald�r�n�n hedefi bizatihi "sanat�n özerkli�i" olarak alg�land�; �stanbul'dakindeyse, sergi belgesel nitelik ta��d��ndan, "kamusal ifade hakk�"n�n tehdit alt�nda oldu�u dü�ünüldü. Ayr�ca, Belgrad'daki sergi hiç aç�lmad� ve olaylardan k�sa bir süre sonra hem galeriden hem de kamusal alandan kald�r�ld�; �stanbul'daki sergiyse sonuçta gösterildi ve bu "vaka" etraf�nda kamusal tart��ma ya�and�. Gelgelelim, burada da, her iki vaka aras�nda bahsetti�imiz olaylar etraf�nda gözlemlenen benzerlikler önemlidir: Her ikisinde de, bask� ayg�t� - polis - ne bu sergileri "sosyal olarak korunan" sanat etkinlikleri kapsam�na ald�, ne de te�hir edilen eserlerin "polis korumas� alt�nda" oldu�unu duyurdu. Metinleri okuyup, polisin kendi görevini inkâr etmesinin alt�ndaki sebepleri irdeledikçe, nedense hep Türkiye'yle özde�le�tirilen "derin devlet" kavram�n�n o kadar da benzersiz olmad��n� görüyoruz. "Modern ulus in�as�" dedi�imiz �eyin bütün farkl� unsurlar� "kimlik politikas�n�n" evrenine dahildir; bu unsurlar, daima �u veya bu "elveri�li" söylemi yeniden üretmenin fiilî araçlar�n�n ve kaynaklar�n�n kontrolüyle ba�lant�l� olan yeni/eski iktidar tezahürlerine hizmet etmek üzere iyiden iyiye araçsalla�t�r�lm��t�. Bir yanda "tarihler", öte yanda Tarih vard�r; bildi�imiz haliyle dünyay� biçimlendirmenin ve kontrol etmenin araçlar�n� da amac�n� da bu büyük harfli Tarih belirler. Aç�kt�r ki, bu metinlerde incelenen sergiler, ister "sanatsal/güncel" ister "belgesel" nitelik ta��s�nlar, "Tarih"e müdahale etme giri�imleri olarak alg�lanm��t�r - buras�, mevcut iktidar yap�lanmas�na meydan okuyanlar için yasak bölgedir. Polisin i�levini yerine getirmemesinin yan� s�ra, her iki durumda ba�ka benzer mekanizmalar da vard�r; her zaman haz�rda bekletilen, devletin gayri resmi bask� ayg�t� i�levi gören fa�ist güruhlar�n kolayl�kla devreye sokulmas�, kamusal alan� ve kamuoyunu yönlendirmek için "medya makinelerinin" gücünün kullan�lmas�, sergileri desteklemeye yönelik tepkiler s�ras�nda bu etkinlikleri savunan �ah�slar�n kurumsal ba�lant�lar� yerine isimlerinin kullan�lmas� (gerçi bu her iki durumda farkl� sonuçlar do�urmu�tur, bu da incelenmesi gereken bir di�er mevzudur).

�ükrü Arg�n'�n "Daralan Kamu, Buharla�an Siyaset ve Ç�k�� mkânlar�" ba�l�kl� metninde, sadece bu e-derginin alan�n� olu�turan co�rafyan�n tamam�nda de�il, günümüzün küreselle�mi� kapitalist dünyas�n�n dört bir yan�nda da ortak olan benzerlikler aç�kça görülüyor. Özel sermayenin kamusal mekâna ve kamusal alana girmesi, medya imgeleri arac�l��yla siyasetin gayri siyasile�tirilmesi, parlamenter demokrasinin temeli olarak temsilin çökü�ü gayet iyi bilinen olgulard�r ve uzun y�llard�r ele al�nan konular� olu�tururlar. �ükrü Arg�n'�n "buharla�an siyaset" olarak tarif etti�i durumun ba�at unsurlar�d�r bunlar; bu ifadenin Komünist Manifesto'da ortaya at�lm�� olmas� da tesadüf de�ildir, ne de olsa bu durum, kapitalizmin aç��a ç�kard�� e�ilimlerden biridir. Siyasetin ayaklar�n� basaca�� sa�lam zeminin kaybolmas�, Arg�n'a göre, temsil ve me�ruiyet krizi olarak adland�r�lan olgularda da aç�kça görülebilir: "Düzen-kar��t� parti, örgüt ve/veya hareketler için as�l mesele ‘me�ruiyet krizi'ni derinle�tirmek ve böylece düzen-içi parti ve örgütler için bu krizi ‘idare edilemez' bir hale getirmek; buna kar��l�k, ‘aidiyet krizi'ni a�mak için ne yap�lmas� gerekiyorsa acilen onu yapmak, bu krizi a�man�n yollar�n� fazla vakit geçirmeden bulmak..."

Günümüzde siyaset yap�s� ikili ve hiyerar�ikle�mi�tir. Bir yanda uluslarüstü kurumlar�n temsil etti�i, s�radan insanlar�n eri�imine kapal� olan haute politique; öte yanda, s�radan insanlara havale edildi�i varsay�lan ama sorunlar�n kökeni "yüksek siyaset"te yatt�� için hiçbir �eyi çözemedi�i görülen, yerelle�tirilmi� ve özgül sorunlarla ilgilenen "alt politika" bulunur. Bu neo-liberal siyaset (yeniden) yap�lanmas�nda s�radan insanlardan sadece biraz daha üstte yer alan kültür çal��anlar�, kadim "Ne yapmal�" sorusuyla yüz yüzedirler. �ükrü Arg�n bu soruya cevap ararken üç somut eylem örne�inden hareket eder. �lki, Moskova Eylemcili�i grubunun Tüm Partilere Kar�� Kampanya's�d�r: Grup, geçersiz oylar atarak seçim sürecini sekteye u�ratmaya, böylece temsil krizini derinle�tirip if�a etmeye çal��arak siyasi bir etki yaratm��t�r. Anti-militarist bir giri�im olan Rusya Asker Analar� Komiteleri Birli�i, "anneli�e dayal� siyaset" olarak adland�r�labilecek bir alternatif önerir. Üçüncü örnekse, Türkiye'de Hrant Dink'in katledili�ini kamusal olarak lanetleyen insanlar� temsil eder. Bütün bu örnekler, �ükrü Arg�n'a göre, bizi günümüzün siyaset yap�s�n�n besledi�i sahte seçimlere mahkûm eden sözde-temsilî ve kimlik odakl� politikalardan "ç�k�� imkânlar�"n� temsil eder.

Zeynep Gambetti, "�ktidar�n Muhalefeti / Muhalefetin �ktidar�" adl� metninde, farkl� kültürlere mensup ve farkl� bak�� aç�lar�na sahip konu�mac�lar�n "s�n�rlanmam�� ileti�im" kurmak ve diyalo�a dayal� çözümler üretmek amac�yla biraraya getirildi�i konferanslarda edindi�i deneyimlerden yola ç�k�yor. Fakat sonuç genelde bunun tersi olur. Her konu�mac� ötekilerle ili�kilenmeyi reddederek kendi gündeminin pe�ine dü�er ve ço�unlukla belirli bir ma�duriyet pozisyonu nedeniyle kendisinde böyle bir hak görür. Söz ile eylem aras�ndaki geleneksel idealist ayr�m� ele�tiren ve her söylemin daima bir "söz edimi" oldu�unu vurgulayan Gambetti, solda herkesin malumu olan hiziple�melerde iktidar ile muhalefetin izlerini analiz ediyor. Son dönemdeki Türkiye solu örne�inde, Ergenekon operasyonlar�na kar�� al�nan tav�r etraf�nda kendini gösteren bölünmeler "hakiki" sol ile "liberal" sol aras�ndaki ayr�m� temsil etti. Gambetti bu bölünmede, iktidar�n ayna imgesi olan muhalefetin iktidar�ndan izler bulur. Hannah Arendt’in konu�an insanlar� hem birbirine ba�layan hem de ay�ran "masa" metaforuna ba�vurarak özgürle�meye yönelik eylemin imkânlar� üzerine dü�ünür. �ktidara muhalefeti tahayyül edebilmek ve eylem ve öznellik biçimlerini tart��mak amac�yla Zapatistlerden örnekler verir.

Gambetti'nin metninde oldu�u gibi Tan�l Bora'n�n "Sol, Liberalizm ve Sinizm" ba�l�kla makalesinde de solda ya�anan büyük yar�lma konu al�n�yor ve her iki taraf�n konumu birden sorunsalla�t�r�l�yor. Tart��madaki muhatab�n�n zaaflar�n� te�hir etmekten ibaret kalan ve politik akl� ikili bir kimlik kar��tl��na kitleyen anlay��n politik eylem de�il sinizm üretece�ini savunan Bora, sosyalizm ve liberalizm aras�ndaki sorunlu ili�kinin yeniden dü�ünülmesi ça�r�s�nda bulunuyor. Yaz�da e�itlik, kamu, sosyal devlet gibi konulardaki aç�k farklar�n�n yan� s�ra iki taraf aras�nda hak ve özgürlükler temalar� etraf�nda iliklenmeler olabilece�i, bu alanda liberalizmin ba�vurdu�u soyut nitelikli tan�mlamalara sosyalizmin maddi-nesnel gerçekle�me ko�ullar� üzerindeki vurgusuyla somutluk kazand�rabilece�i ifade ediliyor. Wallerstein'�n radikal bir direni� prati�i olarak liberalizmin, art�k kapitalizm dahilinde gerçekle�tiremeyece�i anla��lan hak, özgürlük ve e�it yurtta� statüsüne dair vaatlerinin sahiplenilmesi ça�r�s�n� dikkate alan Bora, farkl� türden talepleri yanyana dile getirebilecek bir dilin gereklili�ine ve sosyalizmin liberalizm ile olan gerilimini kendisini zinde tutacak kaynaklardan biri olarak kullanabilece�ine i�aret ediyor.

"Milliyetçilik hem her yerde var olan hem de hiçbir yerde elle tutulamayan; duruma göre içi doldurulan, daha sonra içi bo�alt�l�p tekrar doldurulan, zaman içinde de�i�en içeri�iyle adeta her �eyi anlatan ve tam da bu yüzden hiçbir �eyi anlatamayan bir kavram haline geliyor. Öyle ki, ulus-devletlerin kurucu ideolojisi olarak milliyetçilik kavram olarak hayat�n� sürdürse de, de�i�en zamanla birlikte çok daha ba�ka gerçeklikleri saklar hale geliyor." Meltem Ah�ska, Ferhat Kentel ve F�rat Genç, "Milletin Bölünmez Bütünlü�ü": Demokratikle�me Sürecinde Parçalayan Milliyetçilik(ler) adl� kitaplar�nda yer alan bu pasajda, milliyetçili�i kimlikler üstü düzeylere eri�en yekpare bir ideoloji çerçevesinde dü�ünmek yerine, milliyetçili�in gündelik hayatta nas�l i�ledi�ini, kapitalist küreselle�me ça��nda önerilen (yegâne) birle�tirici güç olarak farkl� bireylerin ya da cemaatlerin hangi arzular�n� ve rahats�zl�klar�n� temsil etti�ini incelemeyi öneriyorlar. Siren �demen'in yazarlarla yapt�� söyle�i, dergide "Milliyetçilik Üzerine" ba�l��yla yay�nlan�yor; söyle�ide, yazarlar�n deyi�iyle "örtünün alt�ndaki karma�a"ya veya "farkl� gerçekliklerin üzerinin örtülmesine" daha somut bir isim/biçim/yüz vermeye çal��l�yor. "Oturdu�umuz yerden milliyetçilik üzerine konu�mak ba�ka, Anadolu'yu ar��nlay�p yüz yüze görü�meler yap�p konu�mak ba�ka" diyen Siren �demen, söyle�inin temel sorusunu da ortaya koyuyor: milliyetçilik kalkan�yla korunan s�n�f farkl�l�klar�, toplumsal adaletsizlik, a�a��lanma, d��lanma, güvencesizlik ve korku, neden ve nas�l olup da do�rudan ifade edilemiyor? Siren �demen'in Meltem Ah�ska, Ferhat Kentel ve F�rat Genç'le yapt�� söyle�ide, günümüz Türkiye toplumunun kendine has özellikleri ve gelenek ile modernle�me aras�ndaki içsel çat��malar� masaya yat�r�l�yor; ayn� zamanda, S�rbistan veya Latin Amerika ülkeleri gibi ba�ka periferi toplumlar�yla aras�ndaki benzerliklere ve farkl�l�klara dikkat çekiliyor.

Brian Holmes, "Kendinden Geçme, Korku ve Say�: ‘Kalabal�klar�n Adam�'ndan Kendini Örgütleyen Çokluk Mitlerine" adl� metninde, somut "sergi raporu"ndan uzakla��yor, güncel sanat�n stratejilerini daha geni� ölçekli toplumsal ve siyasî stratejilerle kar��la�t�rarak analiz ediyor. Claire Staebler ile Jelena Vesić'in küratörlü�ünde DEPO �stanbul'da gösterilen No More Reality [Crowd and Performance] (Gerçeklik Bitti: [Kalabal�k ve Performans]) sergisi, "garanti ve güvenlik" propagandas�yla kamusal mekân� kontrol edecek yeni mekanizmalar�n icat edildi�i 1990'larda ya�anan küresel dönümü�ü gözlemliyor ve inceliyordu. Kitlesel çat��malara, sava�lara, gösterilere ve grevlere dair haberler, insanlar�n hayal gücünü besleyen ve birer tüketim nesnesi haline gelen estetize edilmi� imgelere dönü�türülür - t�pk� "aksiyon" veya "do�al afet" filmleri gibi. Bunlar�n i�levi, bizi deh�etin ba�ka bir yerde oldu�una, tüketimci haz ve güvenlik duygusuna rahatl�kla teslim olabilece�imize inand�rmakt�r. Gerçeklik Bitti sergisi, sürekli istisna haline tabi tutulan sokaklardaki kalabal�klar�n bozguncu potansiyelini oda��na al�yordu; Brian Holmes'un metni ise, bu oda�a hem tarihsel hem de güncel bir persektif kazand�r�yor. Holmes, "günümüzde süregiden politik hayat�n kayg� ve kendinden geçmelerine musallat olmaya devam" eden, 20. ve 21. yüzy�la ait üç figür öneriyor: "Elimizde ilk olarak 19. yüzy�l bireyinin kalabal�kla olan ili�kisi var ve bu ili�ki genel e�itlik ilkesini temel al�r. Pozitif yüzünü flâneur'ün gönüllü metamorfozlar�nda, negatif ikiziniyse �uursuz kalabal�klar�n kendisini seyreden ki�iyi öngörülemez, �iddetli bir panik patlamas�na sürükleyebilecek ani anaforlar�nda gösterir. �kinci olas�l�k, biyolojik dürtülerin otoriter bir liderin hayat�n ötesindeki bedeninde yar� hipnotize halde erimesi hali taraf�ndan yönetilen yirminci yüzy�l kitleleriyle ilgilidir. [...] Son olarak üçüncü figür, bir kendini örgütleme ilkesi taraf�ndan yönetilen ça�da� çokluktur. Bu ilke Paolo Virno ve Antonio Negri gibi yazarlar�n geçti�imiz y�llarda kucaklad�� pozitif, yükselen kolektif ak�l maskesinde ortaya ç�k[ar]. "

Sanat�n, mevcut iktidar yap�lanmalar�na müdahale etme ve bunlar� de�i�tirme aç�s�ndan ta��d�� potansiyel ne olabilir? Erden Kosova, Türkiye'de 1980'lerden ba�layarak sanat pratiklerine dair ele�tirel bir okuma sunuyor. Sanat dünyas� ile siyaset aras�ndaki ili�kiler hep gergin ve çat��mal� olagelmi�tir. Kosova, 1980 askerî darbesi, Güneydo�u'da Kürtlere kar�� yürütülen sava� ve daha yak�n dönemde Hrant Dink'in katledili�i gibi önemli siyasî olaylara ve ko�ullara de�inerek, siyasî atmosferin sanat üretimini ve sanatç�lar�n tavr�n� nas�l etkiledi�ini ele al�yor. Ayr�ca Türkiye'nin, ayn� anda hem özlem hem de nefret duyulan Bat�'n�n kavramlar� aras�nda s�k��p kald��n� hat�rlat�p, baz� eserlerin "yerel" alg�s�na kar��t olarak "ithal edilmi�" olarak alg�lanmas�n�n alt�ndaki siyasî içerimlere dikkat çekiyor. Güncel sanat ortam� art�k çok daha çe�itli ve yerelle�mi� durumda, ayr�ca çok daha "politik". Farkl� formlarda sanat üreterek güncel siyasî meseleler kar��s�nda tavr�n� gösteren çok say�da alternatif sanat kolektifi var. Gelgelelim, bu sanat ortam� profesyonelle�me ve bireyselle�me e�ilimlerinden ve bunlar�n yaralay�c� çat��malar�ndan azade de�il. Kosova, bu ele�tirel güzergâhta ilerleyerek, alternatif sanat mekânlar�na ve kolektiflerine ba�l� kalmakta �srar edebilmek için sanat�n ekonomi politi�i üzerine daha derinlemesine kafa yormak gerekti�ini vurguluyor.

Rastko Močnik'in Extravagantia II: Koliko Fašizma? [Extravagantia II: Ne Kadar Fa�izm?] ba�l�kl� çal��mas� Yugoslavya'n�n da��lmas� sürecinde yaz�lm�� ve sonraki çözümler üzerinde etki sahibi olmu� önemli metinlerden biri. Yazar, Yugoslavya deneyimi içinde tek-parti yönetiminin belirledi�i resmi siyasete kar�� geli�tirilmi� olan özgürle�tirici söylemin da��lma sürecine girildi�inde, özellikle Slovenya'n�n ba��ms�zl��n�n tesis edilmesi örne�inde görüldü�ü üzere, küresel ölçekte etkiler yaratabilecek radikal bir alternatif sunabilme �ans�n� elinin tersiyle itti�ini ve ulus-devlet çerçevesinde formüle edilen ç�karlar�n�n savunulmas� üzerine kurulu kolayc� yolun tercih edildi�ini savunuyor. Radikal fark imkân�n�n de�erlendirilememi� olmas�n� ayn� dönemdeki kuramsal konumlara damgas�n� vurmu� "ütopyen dü�üncenin sonu" söylemiyle ili�kilendiren Močnik, Yugoslavya ve benzer örneklerde yüzeye ç�kan gerilimleri (fa�ist güçlerin etkinlik kazanmas� da dahil olmak üzere) çevresel-kapitalizmin yeniden düzenlenmesinde ya�anan yap�sal sorunlarla ili�kilendiriyor. Anahatlar�n� Močnik'in yaz�s�nda buldu�umuz dinamiklerin sözkonusu çevresel co�rafyalardaki güncel siyasetin Bat�'ya entegrasyonu savunan demokratlar ile �ovenist milliyetçi güçler aras�na s�k��t�� bir manzaraya kadar uzand�� görülüyor. Dušan Grlja'n�n "Sosyalizm Sonras� Özerkli�in Çat��k�lar�" ba�l�kl� yaz�s� da, bu kutupla�ma sürecinin kültürel üretim üzerindeki izlerini sürmeye giri�iyor. Grlja, "özerklik" kavram� üzerine dü�ünüyor ve bu kavram�n, insanlar� "tekbenci giri�imci özneler" olarak "serbest piyasa ekonomisine" kat�lmaya ve "belirli bir kültürel (ulusal, etnik veya dinî) grubun mensubu olarak kaderlerini tayin etme haklar�n�" benimsemeye davet eden hâkim sosyalizm sonras� "ak�l" taraf�ndan gasp edildi�ini gösteriyor. Özerkli�e yönelik hâkim ça�r�, paradoksal biçimde, ba�ta komünizm kar��tl�� olmak üzere neo-liberalizmin temel ideolojik araçlar�n� yeniden onaylayarak yeni ve daha incelikli ba��ml�l�klar yarat�yor. Böylece "özerklik" bütün kültürel etkinlikleri tan�mlayan ve kültür endüstrisini besleyen bir �art haline geliyor - özellikle de, "ilerici" olma iddias�ndaki AB kaynakl� ve destekli projelerin ba�lam� içerisinde. Sanat ile kültürün, eskinin çat��an taraflar�n� uzla�t�raca�� ve "kültürleraras� bir diyalo�u" güçlendirece�i varsay�l�yor. Peki bu durumda siyasî bir k�r�lma, bir kopu� nas�l yarat�labilir? Bu yap�lanmada gerçekten özerk olman�n imkân� var m�? Dusan Grlja, özerkli�in bireysel bir proje olamayaca��n�, kolektif maddî prati�i gerektirdi�ini iddia ediyor. Mevcut kültür alan� içerisindeki faaliyetlerin d��nda kalmak, bunlara kar�� tav�r almak yeterli olamaz ona göre. Müdahale kavram�n�n tam olarak ne anlama geldi�ini özlü bir biçimde tart��yor. Özerklik, veya yazar�n ifadesiyle "bitmek bilmeyen bir özerkle�me süreci", "verili ‘rasyonelli�in' s�n�rlar�n� s�nama (ve kar�� koyma) yoluyla gerçekle�ebilir." Tek bir k�r�lma hedeflenemez, birkaç cephede birkaç k�r�lma yarat�lmal�d�r. Bu tehlikeli sava�ta müdahaleler icat edilip yeniden icat edilmelidir, aksi halde kolayca kar�� tarafa kayabilirler.

Red Thread

Red Thread, Balkanlar, Ortado�u, Kafkaslar, Kuzey Afrika ve ötesinden sanatç�lar, küratörler, teorisyenler, sosyal bilimciler ve kültür alan�nda faaliyet gösteren ki�iler aras�nda bilgi payla��m�n� ve i�birli�ini sa�layacak aktif bir platform olarak tasarland�. Amac�, geni� bir jeopolitik ba�lamda sosyal meselelerle ilgilenen sanat pratikleri hakk�nda bilgi üretmek ve bu bilgiyi geni� kesimlere yaymak, böylece resmî sanat tarihlerinde ve sergi uygulamalar�nda Bat� anlat�lar�n�n egemenli�ine meydan okumakt�r. Red Thread, sanat ve toplum aras�ndaki ili�kileri derinle�tiren ve sorgulayan hem tarihi hem de güncel yakla��mlar� ara�t�rmay� mümkün k�lacak aktif ve eri�ilebilir bir websitesi ve derginin ele ald�� konular üzerine düzenlenecek tart��malar sayesinde; bu ‘marjinal' bölgelerdeki modernist miraslar� ve tarihleri tekrar sorunsalla�t�rmay�, ve bölgenin kendi tarihini olu�turmas� ve konumland�rmas� ve sanat tarihinin tekrar yorumlanmas� üzerine yeni yakla��mlar üretmeyi amaçl�yor.

Projenin ba�l��, Avrupa modernle�me projesinin periferi bölgelerindeki farkl� kavramsal tezahürlerinde 1960'lardan beri mevcut olan ele�tirel kültürel ve sanatsal giri�imlere i�aret ediyor; bu tarihlerde Bat�'n�n yekpare yüksek modernizm projesinin toplumsal ilerleme fikirleriyle ili�kisindeki kriz aç�kça ortaya ç�km��t�. "Red thread" ifadesinin metaforik anlam�, sadece labirentten ç�k�� de�il, ayn� zamanda toplumsal de�i�imi arzulayan ve bu süreçte kültür ile sanat�n etkin rol oynamas�n� savunan farkl� entelektüel, toplumsal ve sanatsal deneyler aras�ndaki k�r�lgan ve esnek ba�� da temsil ediyor.

Red Thread, uzun vadeli bir ileti�im zemini olu�turmay� ve darald�� varsay�lmakla birlikte gerçekte son derece somut olan co�rafî s�n�rlar�n parças� olan bölgelerden gelen sanatç�lar ve kültür çal��anlar� için yeni uluslararas� platformlar yaratmay� hedeflemektedir. Her ne kadar bugün uluslararas� sanat çevresinden d��lanm�� hiçbir bölge kalmad�� dü�ünülse de, denetim meselesi bakidir, içerme ve d��lama süreçleri hâlâ çözülmeden devam etmektedir. Bu aç�dan, Balkanlar, Ortado�u, Kafkaslar ve Kuzey Afrika bölgelerine odaklanan proje, küreselle�mi� dünyada (sanat dünyas�nda) sanat eserinin üretimi, tan�mlanmas� ve sunumu ile sanatç�n�n kimli�i gibi meseleleri yeniden dü�ünmek için etkin bir alan olarak tasarlanm��t�r. Bat� sanat sisteminde geçerli olan yerle�mi� kurallar� irdelemeyi, bilginin dola��m�n�n ve al�mlanmas�n�n nas�l düzenlendi�ini ve bu düzene nas�l meydan okuyabilece�imizi (gerçekten meydan okuyup okuyamayaca��m�z�) sorgulamay� hedeflemektedir.

Red Thread e-dergisinde yay�nlanan tüm metinler �ngilizce ve Türkçe'nin yan� s�ra özgün dillerinde de okunabilecek. Her say�da, yeni metinlerle beraber bölgede ya�ayan yazarlarca kaleme al�nm��, fakat uluslararas� okuyuculara ula�amam�� baz� metinlerin çevirilerine yer verilecek.

�ngilizceden çeviren: Elçin Gen ve Erden Kosova

Yaz�lar

Daralan Kamu, Buharla�an Siyaset ve ��k�� mk�nlar�
��kr� Arg�n

Kendinden Ge�me, Korku ve Say�: “Kalabal�klar�n Adam�”ndan Kendini �rg�tleyen �okluk Mitlerine
Brian Holmes

Sosyalizm Sonras� �zerkli�in �at��k�lar�
Dušan Grlja

Ermenistan’daki Yeni Siyasi �zneler ve 1 Mart Olaylar�
Vartan Jaloyan

Asyaca Direnmek
Oksana Shatalova

Extravagantia II: Koliko Fašizma? [Extravagantia II: Ne Kadar Fa�izm?]
Rastko Močnik

Ferhat Kentel, Meltem Ah�ska ve F�rat Gen�’le Milliyet�ilik �zerine
Siren �demen

Exception [�stisna] – S�rbistan’da Gen� Kosoval� Sanat��lar Sergisi Vakas�Sergileme Politikalar� ve G�ncel Sanatta Ulusal Temsilin Sorunlar�
Jelena Vesić

D�rt Perde ve Bir �ift �orap
Vladimir Jerić

�stisna ve Ola�an�st� Hal
Dušan Grlja

“Ellinci Y�l�nda 6-7 Eyl�l Olaylar�” Sergisi ve Sergiye Yap�lan Sald�r� �zerine
Balca Ergener

Yava� Kur�un II
Erden Kosova

�ktidar�n Muhalefeti / Muhalefetin �ktidar�
Zeynep Gambetti

Sol, Liberalizm ve Sinizm
Tan�l Bora